გაუქმდა განაჩენი სამოქალაქო ნაწილში და საქმე ამ ნაწილში ხელახლა განსახილველად გადაეცა სასამართლოს

¹21აპ ქ. თბილისი

27 ივნისი, 2007 წელი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

ი. ტყეშელაშვილი (თავმჯდომარე),დ. სულაქველიძე, ლ. მურუსიძე

ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა მსჯავრდებულ გ. ჩ-სა და მისი ინტერესების დამცველის, ადვოკატ ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2006 წლის 16 ნოემბრის განაჩენზე.

აღწერილობითი ნაწილი:

ქარელის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 9 სექტემბრის განაჩენით გ. ჩ-ძე, ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 276-ე მუხლის 1-ლი, მე-3 და მე-7 ნაწილებით იმაში, რომ, მართავდა რა ავტომობილს, დაარღვია ტრანსპორტის მოძრაობის უსაფრთხოებისა და ექსპლოატაციის წესები, რამაც გამოიწვია ჯანმრთელობის ნაკლებად მძიმე, მძიმე დაზიანება და ოთხი ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა, რაც გამოიხატა შემდეგში:

2004 წლის 4 ივლისს, დაახლოებით 17 საათზე, თბილისი-სენაკი-ლესელიძის გზის 109-ე კილომეტრზე, ქარელის რაიონის ---სთან, ხაშურიდან გორის მიმართულებით, დაახლოებით 70 კმ\სთ სიჩქარით მოძრაობდა ავტომანქანაA„ფორდ-ტრანზიტი”, რომელსაც მართავდა ფხიზელი გ. ჩ-ძე. გზის აღნიშნულ მონაკვეთზე მან ვერ უზრუნველყო ავტომანქანის უსაფრთხო მართვა, დაარღვია „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ” კანონის 27-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის მოთხოვნები და მოახდინა ავტოსაგზაო შემთხვევა, კერძოდ, ზოლიდან ზოლში გადასვლის მანევრი უნდა იყოს უსაფრთხო, რათა მოძრაობის სხვა მონაწილეებს არ შეექმნათ დაბრკოლება. გ. ჩ-ემ კი ზოლიდან ზოლში გადასვლისას უსაფრთხო მანევრი არ გააკეთა, გამოიჩინა დანაშაულებრივი თვითიმედოვნება, გადავიდა სავალი ნაწილიდან მარცხენა მხარეს იმ მომენტში, როცა საპირისპირო მხრიდან მოძრაობდა ავტომანქანა „მერსედეს-ბენცი-180”, რომელსაც მართავდა ასევე ფხიზელ მდგომარეობაში მყოფი ა. ნ-ძე და რომელიც მოძრაობდა საათში დაახლოებით 80-90 კილომეტრის სიჩქარით. შეჯახების შედეგად შემთხვევის ადგილზე დაიღუპნენ „მერსედეს-ბენცის” მძღოლი ა. ნ-ძე, მისი მეუღლე ქ. ნ-ძე, მათი შვილი ა. ნ-ძე და შვილიშვილი ქ. ნ-ძე, ასევე ჯანმრთელობის დაზიანებები მიიღეს დ. ნ-ემ და ი. გ-მა. ჯანმრთელობის დაზიანებები მიიღეს „ფორდ-ტრანზიტის” მგზავრებმაც _ რ. გ-ემ და ლ. თ-მა; ჟ. ნ-ემ და თ. კ-ემ კი _ ჯანმრთელობის მსუბუქი დაზიანებები.

აღნიშნული ქმედებისათვის გ. ჩ-ეს განესაზღვრა 8 წლით თავისუფლების აღკვეთა, საერთო რეჟიმის სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში მოხდით; მასვე აეკრძალა ტრანსპორტის მართვის უფლება 2 წლის ვადით. მსჯავრდებულს სასჯელის ათვლა დაეწყო 2004 წლის 4 ოქტომბრიდან. მასვე დაზარალებულ მ. ნ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 14 ათასი ლარის, ხოლო დაზარალებულ ო. ხ-ის სასარგებლოდ _ 11 ათასი ლარის გადახდა.

ქარელის რაიონული სასამართლოს განაჩენი სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მსჯავრდებულმა გ. ჩ-ემ. მან ითხოვა გასაჩივრებული განაჩენის გაუქმება და ობიექტური გადაწყვეტილების მიღება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2006 წლის 16 ნოემბრის განაჩენით ქარელის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 9 სექტემბრის განაჩენი შეიცვალა: გ. ჩ-ეს განაჩენიდან ამოერიცხა მითითება საქართველოს სსკ-ის 276-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით დამნაშავედ ცნობის შესახებ, როგორც ზედმეტად წარდგენილი; მას საქართველოს სსკ-ის 276-ე მუხლის მე-3 და მე-7 ნაწილებით (2006 წლის 31 მაისამდე მოქმედი რედაქციით) განესაზღვრა 8 წლით თავისუფლების აღკვეთა; მსჯავრდებულს აეკრძალა ტრანსპორტის მართვის უფლება 2 წლის ვადით; გ. ჩ-ეს დაზარალებულ მ. ნ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 14 ათასი ლარის, ხოლო დაზარალებულ ი. გ-ის სასარგებლოდ _ 11 ათასი ლარის გადახდა.

კასატორები _ მსჯავრდებული გ. ჩ-ძე და მისი ადვოკატი ნ. კ-ძე საკასაციო საჩივარში აღნიშნავენ, რომ განაჩენი უკანონო და დაუსაბუთებელია, სასამართლოს დასკვნები არ გამომდინარეობს საქმეზე შეკრებილი მტკიცებულებებიდან; წინასწარი გამოძიებისას და პირველი ინსტანციის სასამართლოში გ. ჩ-ის ბრალდებას საფუძვლად დაედო სასამართლო-ავტოტექნიკური და სატრანსპორტო-ტრასოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნა, გაცემული ექსპერტ კ. შ-ის მიერ, რომელიც დაცვის მხარის შუამდგომლობით დაიკითხა სააპელაციო სასამართლოში; ექსპერტმა დაკითხვისას განაცხადა, რომ მისი დასკვნა იყო არასრულყოფილი, რადგან ექსპერტიზა ჩაატარა მისთვის მიწოდებულ არასრულყოფილ მასალებზე დაყრდნობით და გამოძიების მიერ დადგენილი მონაცემები არ შეესაბამებოდა რეალობას, რომ, როდესაც გ. ჩ-ძე გადავიდა შემხვედრ სამოძრაო ზოლზე, თითქოსდა მანქანებს შორის მანძილი იყო 10-15 მეტრი, რადგანაც ასეთ დროს ავტოსატრანსპორტო შემთხვევა მოხდებოდა მძღოლ ა. ნ-ის სავალ ნაწილზე და არა _ გვერდულზე, სადაც რეალურად მოხდა შეჯახება; დაცვის მხარის შუამდგომლობით დანიშნული დამატებითი კომპლექსური სატრანსპორტო-ტრასოლოგიური და ავტოტექნიკური ექსპერტიზის ექსპერტ ზ. თ-ის დასკვნით, „მოცემულ შემთხვევაში შექმნილ საგზაო სიტუაციაში, თუ ავტომობილი „მერსედეს-ბენცი” მოძრაობის მიმართულებისა და სიჩქარის შეუცვლელად გააგრძელებდა მოძრაობას, სატრანსპორტო საშუალებების მოძრაობის ტრაექტორიები არ გადაიკვეთებოდა და, შესაბამისად, შეჯახებას ადგილი არ ექნებოდა”; სააპელაციო სასამართლოში დაკითხვის დროს ექსპერტმა ზ. თ-ემ დაადასტურა თავისი დასკვნა და განაცხადა, რომ კონკრეტული ავტოსაგზაო შემთხვევა გამოიწვია „მერსედესის” მძღოლ ა. ნ-ის არასწორმა მანევრმა; ბრალდების მხარის შუამდგომლობით დანიშნული კომისიური სატრანსპორტო-ტრასოლოგიური და ავტოტექნიკური ექსპერტიზის ---ის _ დ. გ-სა და დ. დ-ის დასკვნის თანახმად, „მოცემულ შემთხვევაში ავტომობილ „მერსედესის” მძღოლ ა. ნ-ეს, საფრთხის წარმოქმნის მომენტისათვის, პირდაპირ დამუხრუჭების მაგივრად საჭე აქვს აღებული მარჯვნივ და გადასულია გვერდულზე, სადაც მოხდა შეჯახება მიკროავტობუს „ფორდ-ტრანზიტთან”; იმ საკითხის გადაწყვეტა, მოცემულ შემთხვევაში მძღოლ გ. ჩ-ის მოქმედებაში აღინიშნებოდა თუ არა „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ” კანონის მოთხოვნათა უგულებელყოფა, არ შედის ექსპერტის კომპეტენციაში; მოსამართლემ დაუსაბუთებლად და უსაფუძვლოდ არ დააკმაყოფილა დაცვის მხარის შუამდგომლობა ექსპერტების დაკითხვის თაობაზე, არ გაიზიარა არც ერთი ექსპერტის დასკვნა და განაჩენში ჩამოაყალიბა თავისი მცდარი მოსაზრება, რომელიც არ გამომდინარეობს საქმის მასალებიდან; ზემოთ მითითებული ექსპერტიზების დასკვნებით დასტურდება, რომ გ. ჩ-ის მოქმედებაში საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევა არ აღინიშნება, ე.ი. მისი ქმედება არ არის მართლსაწინააღმდეგო და მას არ ჩაუდენია სსკ-ის 276-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაული.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორები ითხოვენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2006 წლის 16 ნოემბრის განაჩენის გაუქმებას და გ. ჩ-ის მიმართ სისხლის სამართლის საქმის შეწყვეტას, საქართველოს სსსკ-ის 561-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „გ” ქვეპუნქტისა და 28-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ბ” ქვეპუნქტის შესაბამისად.

ამასთან, საკასაციო პალატის სახელზე შემოსულია გ. ჩ-ის განცხადება, სადაც ის აღნიშნავს, რომ ,,არ ითხოვს გამართლებას" და ითხოვს სასჯელის მოუხდელი ნაწილის პირობით ჩათვლას.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, გააანალიზა საჩივრის საფუძვლიანობა და მივიდა დასკვნამდე, რომ იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

კომისიური სატრანსპორტო-ტრასოლოგიური და ავტოტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, რომელიც გაიცა სააპელაციო სასამართლოს დადგენილების საფუძველზე, ავტომანქანა ,,მერსედესი"-ს მძღოლს საფრთხის წარმოქმნის მომენტისათვის, პირდაპირი დამუხრუჭების მაგივრად საჭე აღებული აქვს მარჯვნივ და გადასულია გვერდულზე, სადაც მოხდა მისი შეჯახება მიკროავტობუსთან. რაც შეეხება მიკროავტობუსის მძღოლ გ. ჩ-ეს, იგი უშუალოდ შეჯახების მომენტში მთლიანად გადასულია გვერდულზე და სავალი ნაწილიდან მარჯვენა გვერდით დაშორებულია დაახლოებით 3,2 მეტრით. ამავე დასკვნით, მოცემულ შემთხვევაში ექსპერტის კომპეტენციაში არ შედის იმ საკითხის გარკვევა, უგულვებელყო თუ არა გ. ჩ-ემ საგზაო მოძრაობის უსაფრთხობის შესახებ დადგენილი წესები (ს.ფ. 452-456).

პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაზარალებულმა მ. ნ-ემ განმარტა, რომ 2004 წლის 4 ივლისს, მამამისის _ ა. ნ-ის მართვის ქვეშ მყოფი, ,,მერსედესი"-ს მარკის ავტომანქანით მგზავრობდა ოჯახის სხვა წევრებთან ერთად. ქარელის რაიონის ---სთან შენიშნა, რომ მათ საპირისპიროდ მოძრაობდა ავტობუსი, რომელსაც გაუსწრო წითელმა მიკროავტობუსმა და აშკარად შექმნა ავარიული სიტუაცია. მამამისმა კიდეც თქვა: ,,რას შვრება"-ო და საჭე მარჯვნივ აიღო, თუმცა შეჯახება ვერ აიცილა. ყოველივე ისე სწრაფად მოხდა, რომ ა. ნ-ემ მუხრუჭის გამოიყენებაც ვერ მოასწრო (ს.ფ. 312-316).

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ წინასწარი და სასამართლო გამოძიებით სრულყოფილადაა დადგენილი საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, საქმეში არსებული მასალებით, მათ შორის _ სასამართლო-სამედიცინო, არაერთი სატრანსპორტო ტრასოლოგიური და ავტოტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნით, დაზარალებულ მ. ნ-სა და სხვათა ჩვენებებით, მათი ურთიერთშეჯერებითა და გაანალიზებით უტყუარადაა დადასტურებული, ეჭვს არ იწვევს და სააპელაციო პალატამაც სწორად მიიჩნია დადგენილად, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევა გამოიწვია გ. ჩ-ის მიერ მოძრაობის უსაფრთხობის წესის დარღვევამ. ამასთან, მსჯავრდებულს დანიშნული აქვს მისი პიროვნებისა და ჩადენილი ქმედების სიმძიმის შესაბამისი, სამართლიანი სასჯელი.

სააპელაციო სასამართლომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს განაჩენიდან არასწორად ამორიცხა სსკ-ის 276-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით გათვალისწინებული მსჯავრი, ვინაიდან ამ მუხლის მე-3 და მე-7 ნაწილები არ მოიცავენ პირველს. პალატა განმარტავს, რომ სსკ-ის 276-ე მუხლის მე-3 და მე-7 ნაწილები, მართალია, მიუთითებენ ამავე მუხლის 1-ელ ნაწილზე, მაგრამ ეს მითითება გულისხმობს მხოლოდ პირის ქმედებას _ სატრანსპორტო საშუალების მოძრაობის უსაფრთხოების ან ექსპლუატაციის წესის დარღვევას და არა ქმედების მართლსაწინააღმდეგო შედეგს, მით უფრო, რომ სსკ-ის 276-ე მუხლის მე-3 და მე-7 ნაწილები ითვალისწინებენ არსებითად სხვა სახის მართლსაწინააღმდეგო შედეგს.

რამდენადაც საქმე განიხილება მსჯავრდებულისა და მისი ინტერესების დამცველის საჩივრის საფუძველზე, სსსკ-ის 566-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო პალატა არ არის უფლებამოსილი, მიიღოს მსჯავრდებულის საზიანო გადაწყვეტილება ან ამ მოტივით გააუქმოს გასაჩივრებული განაჩენი და საქმე დააბრუნოს ახალი სასამართლო განხილვისათვის.

ამასთან, სააპელაციო პალატის განაჩენი დაუსაბუთებელია სამოქალაქო სარჩელების დაკმაყოფილების ნაწილში. განაჩენიდან არ ირკვევა, თუ რა სახის ზიანის ასანაზღაურებლად დაეკისრა გ. ჩ-ეს დაზარალებულთა სასარგებლოდ თანხის გადახდა, რასაც მნიშვნელობა აქვს, ვინაიდან ი. გ-ის წარმომადგენელი მიუთითებდა, რომ განიცადა ფიზიკური, ქონებრივი და მორალური ზიანი, რის ასანაზღაურებლადაც მოითხოვდა 15 000 ლარს. მ. ნ-ძე მიუთითებდა, რომ მიადგა მორალური და მატერიალური ზიანი. პირველი ინსტანციის სასამართლოში ამ უკანასკნელმა განმარტა, რომ ითხოვდა თავისი ოჯახის წევრების დაკრძალვასთან დაკავშირებით გაღებული ხარჯის _ 14 000 ლარის ანაზღაურებას. ი. გ-ის წარმომადგენელი ითხოვდა თავისი მეუღლის მკურნალობის ხარჯის _ 11 000 ლარის ანაზღაურებას. საქმეში არ მოიპოვება რაიმე მტკიცებულება, რაც დაასაბუთებდა ი. გ-ის წარმომადგენლისა და მ. ნ-სა მოთხოვნას თანხის ოდენობასთან დაკავშირებით. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 496-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, განაჩენში ჩამოყალიბებული ყველა დასკვნა და გადაწყვეტილება დასაბუთებული უნდა იყოს. მოცემულ შემთხვევაში გასაჩივრებულ განაჩენში (ისევე როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლოს განაჩენში) არ არის მითითებული, თუ რის საფუძველზე, რა მტკიცებულებებზე დაყრდნობით და რა სახის ზიანის ასანაზღაურებლად დაეკისრა მსჯავრდებულს დაზარალებულების სასარგებლოდ თანხის გადახდა.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დაზარალებულ მ. ნ-სა და ი. გ-ის წარმომადგენლის სამოქალაქო სარჩელები და მათი დაკმაყოფილების ნაწილში გასაჩივრებული განაჩენი არ არის დასაბუთებული, რის გამოც განაჩენი უნდა გაუქმდეს მ. ნ-სა და ი. გ-ის სასარგებლოდ გ. ჩ-სათვის თანხის დაკისრების ნაწილში და სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველად გადაეცეს ხაშურის რაიონულ სასამართლოს, რომელმაც ამ ნაწილში სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს საქმის მასალები და მიიღოს კანონიერი, დასაბუთებული და სამართლიანი გადაწყვეტილება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სსსკ-ის 552-ე მუხლის მე-5 ნაწილით, 561-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ" ქვეპუნქტით, ამავე მუხლის მე-4 ნაწილით, 568-ე მუხლით და

დაადგინა:

მსჯავრდებულ გ. ჩ-სა და მისი ინტერესების დამცველის, ადვოკატ ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2006 წლის 16 ნოემბრის განაჩენი გაუქმდეს დაზარალებულების _ მ. ნ-სა და ი. გ-ს სასარგებლოდ მსჯავრდებულ გ. ჩ-სათვის თანხის გადახდის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით ხელახლა განსახილველად გადაეცეს ხაშურის რაიონულ სასამართლოს.

განაჩენი სხვა ნაწილში დარჩეს უცვლელად.

განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.