განაჩენი გაუქმდა და საქმე გადაეცა სასამართლოს ხელახლა განსახილველად

2149აპ-07 ქ. თბილისი

6 ოქტომბერი, 2008 წელი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე დავით სულაქველიძე

მოსამართლეები: ზაზა მეიშვილი, ლევან მურუსიძე

ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა ზესტაფონის რაიონული პროკურატურის პროკურორ ი. კ-ის საკასაციო საჩივარი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 ოქტომბრის განაჩენზე მსჯავრდებულების _ გ. ტ-ისა და ნ. ტ-ის მიმართ.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ხარაგაულის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 10 ივლისის განაჩენით: გ. ტ., _ დაბადებული დაბა …., საქართველოს მოქალაქე, საშუალო განათლებით, ცოლშვილიანი, ნასამართლობის არმქონე, მცხოვრები ხარაგაულის რაიონის სოფელ მ-ში, ამჟამად პატიმრობაში მყოფი, _ მსჯავრდებულ იქნა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «ბ» ქვეპუნქტისა და იმავე კოდექსის 236-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, რის გამოც მას სასჯელის ზომად განესაზღვრა: საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «ბ» ქვეპუნქტის საფუძველზე _ თავისუფლების აღკვეთა 7 (შვიდი) წლის ვადით, საქართველოს სსკ-ის 236-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე _ თავისუფლების აღკვეთა 1 (ერთი) წლის ვადით, ხოლო საქართველოს სსკ-ის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, აღნიშნული სასჯელები შეიკრიბა და მთლიანობაში მას სასჯელად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 8 (რვა) წლის ვადით; ნ. ტ. , _ დაბადებული ქ. ქუთაისში, საქართველოს მოქალაქე, საშუალო განათლებით, დაოჯახებული, ნასამართლობის არმქონე, მცხოვრები ქ. ქუთაისში, ბ-ის ქ. ¹3\2-ში, ამჟამად პატიმრობაში მყოფი, _ მსჯავრდებულ იქნა საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «ბ» ქვეპუნქტის საფუძველზე, რის გამოც მას სასჯელის ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 6 (ექვსი) წლის ვადით.

იმავე განაჩენით გ. ტ. გამართლდა საქართველოს სსკ-ის 179-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტისა და იმავე კოდექსის 178-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე შერაცხულ ბრალდებაში.

განაჩენის მიხედვით, გ. ტ-ისა და ნ. ტ-ის მიერ ჩადენილი დანაშაული გამოიხატა შემდეგში:

2007 წლის 12 აპრილს ხარაგაულის რაიონის სოფელ მ-ში, ერთ-ერთ მაღაზიასთან, გ. ლ. შეხვდა გ. ტ-სა და მის შვილს _ ნ. ტ-ს. მათ ერთად დაიწყეს არყის სმა, რა დროსაც გ. ტ-მ გ. ლ-ს გადასცა მობილური ტელეფონი, რომელიც ამ უკანასკნელს ვალის სანაცვლოდ ჰქონდა დატოვებული ტ-ებისათვის. გ. ლ. აღარ უბრუნებდა რა თავისივე კუთვნილ «მოტოროლა-139» მოდელის მობილურ ტელეფონს, გ. ტ. და ნ. ტ. თავს დაესხნენ მას და მისი წინააღმდეგობის დაძლევისა და შიშის ქვეშ მოქცევის მიზნით, ნ. ტ-მ თანნაქონი დანა დაარტყა გ. ლ-ს მარჯვენა ფეხში, რითაც მას მიაყენა ჯანმრთელობის მსუბუქი ხარისხის დაზიანება. მამა-შვილმა ტ-ებმა სცემეს მას (გ. ლ-ს) და გასტაცეს 95 ლარად ღირებული მობილური ტელეფონი.

გ. ტ-მ დაუდგენელ დროსა და ვითარებაში მართლსაწინააღმდეგოდ შეიძინა საბრძოლო მასალა _ ოთხი ცალი 7,62 მმ კალიბრიანი «კალაშნიკოვის», ერთი ცალი 5,45 მმ კალიბრიანი «კალაშნიკოვისა» და ერთი ცალი 5,6 მმ კალიბრიანი შაშხანის ვაზნები, რომლებსაც ის მართლსაწინააღმდეგოდ ინახავდა ხარაგაულის რაიონის სოფელ მ-ში მდებარე, თავისი საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე, საკუჭნაო ოთახში არსებულ ხის თაროზე, რაც ამოღებულ იქნა 2007 წლის 13 აპრილს ხარაგაულის შინაგან საქმეთა სამმართველოს თანამშრომლების მიერ ჩატარებული ჩხრეკის შედეგად.

აპელანტი, სახელმწიფო ბრალმდებელი, ზესტაფონის რაიონული პროკურატურის პროკურორი ი. კ. თავისი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა ხარაგაულის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 10 ივლისის განაჩენში მსჯავრდებულთათვის საუარესო ცვლილების შეტანას, კერძოდ, გასაჩივრებული განაჩენის შეცვლას გ. ტ-ის საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 178-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და ამავე კოდექსის 179-ე მუხლის მესამე ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით გამართლების ნაწილში, ამ ბრალდებითაც გ. ტ-ის დამნაშავედ ცნობასა და მისთვის დანაშაულთა ერთობლიობით 13 (ცამეტი) წლის ვადით თავისუფლების აღკვეთის შეფარდებას, ხოლო ნ. ტ-ის მიმართ სასჯელის გამკაცრებას _ მისთვის თავისუფლების აღკვეთის შეფარდებას 8 (რვა) წლის ვადით.

მსჯავრდებულების _ გ. ტ-ისა და ნ. ტ-ის ინტერესების დამცველი, ადვოკატი რ. ა. თავისი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული გამამტყუნებელი განაჩენის გაუქმებას, მსჯავრდებულთა უდანაშაულოდ ცნობასა და გამართლებას.

სააპელაციო საჩივრები განიხილა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატამ, რომელმაც, არ დააკმაყოფილა რა აპელანტის მოთხოვნები, 2007 წლის 25 ოქტომბრის განაჩენით უცვლელად დატოვა მსჯავრდებულების _ გ. ტ-ისა და ნ. ტ-ის მიმართ ხარაგაულის რაიონული სასამართლოს მიერ გამოტანილი განაჩენი.

სააპელაციო სასამართლოს განაჩენის თაობაზე ზესტაფონის რაიონული პროკურატურის პროკურორმა ი. კ-მ საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატას. კასატორი ითხოვს გასაჩივრებული განაჩენის გაუქმებასა და მსჯავრდებულთა მიმართ სისხლის სამართლის საქმის დაბრუნებას იმავე სასამართლოში ხელახლა განსახილველად შემდეგი მოტივების საფუძველზე: სასამართლომ მსჯავრდებულ გ. ტ-ისა და მოწმის წინააღმდეგობრივი ჩვენებების საფუძველზე, სხვა მტკიცებულებების შეფასების გარეშე, უკანონოდ გაამართლა იგი არაერთგზის ყაჩაღობის ჩადენისა და ძარცვის თაობაზე წარდგენილ ბრალდებებში. სასამართლომ, ასევე დაუსაბუთებლად, მსჯავრდებულ ნ. ტ-ს დაუნიშნა გაუმართლებლად ლმობიერი სასჯელი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ, შეისწავლა რა სისხლის სამართლის საქმის მასალები მსჯავრდებულების _ გ. ტ-ის, ნ. ტ-ის მიმართ და შეამოწმა საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, მიიჩნია, რომ აღნიშნული საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, ხოლო გასაჩივრებული განაჩენი უნდა გაუქმდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ გ. ტ-ისა და ნ. ტ-ის ბრალდების საქმის განხილვისას არ დაიცვა საქმის ფაქტობრივი გარემოებების ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად გამოკვლევის თაობაზე საქართველოს სსსკ-ის მე-18 მუხლით გათვალისწინებული მოთხოვნები, აგრეთვე _ სსსკ-ის მე-19 მუხლით დადგენილი მოთხოვნები, რამაც განაპირობა განაჩენში წინააღმდეგობრივი დასკვნებისა და სამართლებრივი შეფასებების გაკეთება. მხედველობაშია შემდეგი გარემოებები: სააპელაციო სასამართლომ, მართალია, ბრალდების პირველ ეპიზოდთან დაკავშირებით, რომელიც ძარცვას შეეხებოდა, სწორად მიუთითა, რომ მსჯავრდებულ გ. ტ-ს რეალურად ძარცვა არ ჩაუდენია, მისი ქმედება კი განპირობებული იყო მასა და დაზარალებულს შორის არსებული სადავო ვალდებულებითი ურთიერთობებით, მაგრამ, ამავე დროს, ყოველმხრივ და სრულად არ გამოიკვლია _ გ. ტ-ის მიერ ფაქტობრივად ჩადენილი ქმედება ხომ არ წარმოადგენდა თვითნებობას, დანაშაული, გათვალისწინებული საქართველოს სსკ-ის 360-ე მუხლის პირველი ნაწილით. ამის თაობაზე სააპელაციო სასამართლო განაჩენში აღნიშნავს, რომ სახეზე არ არის თვითნებობის შემადგენლობის ისეთი აუცილებელი ნიშანი, როგორიცაა მნიშვნელოვანი ზიანი, ეყრდნობა რა მხოლოდ იმ არგუმენტს, რომ დაზარალებულს არსად არ განუცხადებია მისთვის მნიშვნელოვანი ზიანის მიყენების თაობაზე. საკასაციო პალატა ასეთ დასკვნას ვერ მიიჩნევს საფუძვლიანად და დასაბუთებულად, რადგან არც პირველი ინსტანციის სასამართლოში და არც სააპელაციო სასამართლოში არ გამოკვლეულა აღნიშნული საკითხი. ყურადღება უნდა მიექცეს იმ გარემოებას, რომ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის ოცდამეხუთე თავით გათვალისწინებული საკუთრების წინააღმდეგ მიმართული დანაშაულებისგან განსხვავებით, სადაც ქმედებით გამოწვეული ზიანის მნიშვნელობა საკანონმდებლო გზითაა განსაზღვრული, თვითნებობის შემთხვევაში საკითხი _ მნიშვნელოვანია თუ არა ქმედებით გამოწვეული ზიანი _ განისაზღვრება ინდივიდუალურად, კონკრეტული ფაქტის გარემოებების საფუძველზე და იგი სასამართლოს შეფასების საგანია, მაგრამ ასეთი შეფასება არ შეიძლება გაკეთდეს სასამართლო გამოძიებისას საკითხის საფუძვლიანი გამოკვლევის გარეშე.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას არ ყოფილა გამოკვლეული და დადგენილი _ მსჯავრდებულებსა და დაზარალებულს შორის მომხდარი კონფლიქტის იმ შემთხვევისას, რომელიც სააპელაციო სასამართლოს განაჩენით ყაჩაღობად იქნა დაკვალიფიცირებული, კვლავ არსებობდა თუ არა მათ შორის რაიმე სადავო ვალდებულებითი ურთიერთობა. ეს საკითხი არსებითი და მნიშვნელოვანია, ვინაიდან საქმის მასალები გარკვეულად ადასტურებს, რომ არ არის გამორიცხული, ბრალდების მეორე ეპიზოდთან დაკავშირებით, მსჯავრდებულთა მოქმედება განპირობებული ყოფილიყო ისეთი მოტივებით, რომლებიც სრულიად არ შეესაბამება ყაჩაღობის სუბიექტური მხარისათვის დამახასიათებელ მოტივაციურ სფეროს. ასეთ შესაძლებლობას არ გამორიცხავს თვით დაზარალებულის მიერ სასამართლოში მიცემული ჩვენებაც კი. უფრო მეტიც, ყაჩაღობის ეპიზოდთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ კონფლიქტის წინ გ. ტ-მ დაზარალებულ ლ-ს გადასცა მობილური ტელეფონი, რომელიც ამ უკანასკნელს ვალის სანაცვლოდ ჰქონდა დატოვებული ტ-ებისათვის.

ამრიგად, სააპელაციო სასამართლოს განაჩენის წინააღმდეგობრივი ხასიათი იმაში მდგომარეობს, რომ ერთი და იმავე პირობებისა და გარემოებების არსებობისას სასამართლომ გამოიტანა ურთიერთსაწინააღმდეგო დასკვნები: პირველ ეპიზოდში _ ძარცვის არარსებობის, ხოლო მეორე ეპიზოდში _ ყაჩაღობის არსებობის შესახებ, ისე, რომ სასამართლოს არ გაურკვევია ყაჩაღობის ჩადენამდე დაზარალებულს ჰქონდა თუ არა დაბრუნებული ვალი მსჯავრდებულ გ. ტ-ისათვის, ვინაიდან, წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, ადგილი ჰქონდეს არა ყაჩაღობას, არამედ _ თვითნებობას, ჩადენილს ძალადობით, დანაშაული, გათვალისწინებული საქართველოს სსკ-ის 360-ე მუხლის მე-2 ნაწილით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოცემულ ეტაპზე საკასაციო პალატა ვერ დაეთანხმება ბრალდების მხარის მიერ საკასაციო საჩივარში გაკეთებულ დასკვნას იმის თაობაზე, რომ მსჯავრდებულ გ. ტ-ს ჩადენილი აქვს ძარცვა და შესაბამისად ამისა, ყაჩაღობა არაერთგზის, თუმცა, გასარკვევი და დასადგენია გ. ტ-ს პირველ და მეორე ეპიზოდებში ხომ არა აქვს ჩადენილი ისეთი დანაშაული, როგორიცაა თვითნებობა, რისთვისაც აუცილებელია ჩატარდეს სრულფასოვანი სასამართლო გამოძიება. აღნიშნული გარემოებების გამო საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს მხოლოდ ნაწილობრივ _ გასაჩივრებული განაჩენის გაუქმების მოთხოვნის ნაწილში.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას დაშვებულია საქართველოს სსსკ-ის 562-ე მუხლის «ა» ქვეპუნქტითა და 563-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული არსებითი საპროცესო დარღვევა, რამაც გავლენა იქონია საქმის შედეგზე და რის გამოც ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 ოქტომბრის განაჩენი უნდა გაუქმდეს, ხოლო სისხლის სამართლის საქმე მსჯავრდებულების _ გ. ტ-ისა და ნ. ტ-ის მიმართ დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად.

სააპელაციო სასამართლოში საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა გაირკვეს ყველა ზემოაღნიშნული გარემოება, რისთვისაც დეტალურად და საფუძვლიანად უნდა დაიკითხონ როგორც მსჯავრდებულები, ასევე _ დაზარალებული და ის მოწმეები, რომელთა ჩვენებებს ექნება არსებითი მნიშვნელობა იმის გადასაწყვეტად _ მსჯავრდებულებმა ჩაიდინეს თუ არა რაიმე დანაშაული, ხოლო თუ ჩაიდინეს, კონკრეტულად _ რომელი დანაშაული, რა დროსაც საპროცესო კოდექსით დადგენილი მოთხოვნების დაცვით მოპოვებული სარწმუნო მტკიცებულებებისა და ამ უკანასკნელთა ობიექტური სამართლებრივი შეფასების საფუძველზე გამოტანილ უნდა იქნეს კანონიერი და დასაბუთებული განაჩენი მსჯავრდებულების _ გ. ტ-ისა და ნ. ტ-ის ბრალეულობისა თუ უდანაშაულობის თაობაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ, იხელმძღვანელა რა საქართველოს სსსკ-ის 561-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტითა და 568-ე მუხლით,დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ზესტაფონის რაიონული პროკურატურის პროკურორ ი. კ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 ოქტომბრის განაჩენი გ. თ-ისა და ნ. ტ-ის მსჯავრდების თაობაზე, ხოლო სისხლის სამართლის საქმე მათ მიმართ გადაეგზავნოს იმავე სასამართლოს ახალი განხილვისათვის.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.