განაჩენი შეიცვალა სამოქალაქო ნაწილში

871აპ.-09 ქ. თბილისი

28 აპრილი, 2010 წელი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

ი. ტყეშელაშვილი (თავმჯდომარე),ვ. როინიშვილი, ლ. მურუსიძე

ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა მსჯავრდებულ გ. პ-ის ინტერესების დამცველის, ადვოკატ მ. გ-ას საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2009 წლის 23 სექტემბრის განაჩენზე.

აღწერილობითი ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 23 იანვრის განაჩენით გ. პ-ი და დ. ნ-ა ცნობილ იქნენ დამნაშავეებად საქართველოს სსკ-ის 177-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა» ქვეპუნქტით იმაში, რომ ჯგუფურად და საცავში უკანონო შეღწევით ჩაიდინეს ქურდობა, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია და რაც გამოიხატა შემდეგში:

გ. პ-ს თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 8 იანვრის განაჩენით საქართველოს სსკ-ის 353-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განესაზღვრა 5 წლით თავისუფლების აღკვეთა, რაც ჩაეთვალა პირობით, 6 წლის გამოსაცდელი ვადით. აღნიშნულის მიუხედავად, მან კვლავ ჩაიდინა დანაშაული, კერძოდ: 2007 წლის 15 აპრილს გ. პ-ი დაუკავშირდა თავის ნათესავ დ. ნ-ას. მათ განიზრახეს, უკანონოდ შეეღწიათ ისნის ბაზრობის ტერიტორიაზე მდებარე რომელიმე სავალუტო ჯიხურში და მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით დაუფლებოდნენ სხვის მოძრავ ნივთს. იმავე დღეს, ღამის საათებში, დ. ნ-ა და გ. პ-ი მივიდნენ ისნის ბაზრობის მიმდებარე ტერიტორიაზე, დ. ხ-ის სავალუტო ჯიხურთან, გამოანგრიეს უკანა კედელი და შეაღწიეს შიგნით, სადაც მართლსაწინააღმდეგოდ დაეუფლნენ დ. ხ-ის კუთვნილ ნივთებსა და ფულს, რითიც დაზარალებულს სულ მიაყენეს 3940 ლარის მნიშვნელოვანი ზიანი.

ოპერატიული ღონისძიებების შედეგად 2007 წლის 6 მაისს დააკავეს დ. ნ-ა, ხოლო იმავე წლის 31 მაისს _ გ. პ-ი.

აღნიშნული ქმედებისათვის დ. ნ-ას მიესაჯა 5 წლით თავისუფლების აღკვეთა და ჯარიმა _ 3500 ლარი, ხოლო გ. პ-ს _ 5 წლითა და 9 თვით თავისუფლების აღკვეთა, რასაც მთლიანად დაემატა წინა განაჩენით დანიშნული სასჯელის მოუხდელი ნაწილი _ 4 წელი, 9 თვე, 10 დღე და საბოლოოდ განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 10 წლის, 6 თვისა და 10 დღის ვადით; მასვე დამატებით სასჯელად დაეკისრა ჯარიმა _ 4000 ლარი. დ. ნ-ას სასჯელის მოხდა დაეწყო 2007 წლის 6 მაისიდან, გ. პ-ს კი _ 31 მაისიდან.

განაჩენი სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მსჯავრდებულების ადვოკატებმა _ თ. გ-მა და მ. გ-ამ. ადვოკატმა თ. გ-მა ითხოვა დ. ნ-ას ქმედების საქართველოს სსკ-ის 177-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა» და „ბ» ქვეპუნქტებით დაკვალიფიცირება, ხოლო ადვოკატმა მ. გ-ამ _ გ. პ-ის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტა და უკანონო პატიმრობიდან განთავისუფლება.

სააპელაციო პალატაში საქმის განხილვისას საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 18 აპრილის ¹279 განკარგულების საფუძველზე დ. ნ-ა შეწყალებულ იქნა და საქმის განხილვა გაგრძელდა მხოლოდ გ. პ-ის მიმართ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 23 სექტემბრის განაჩენით მ. გ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; ამასთან, გასაჩივრებული განაჩენი შეიცვალა: გ. პ-ს საქართველოს სსკ-ის 177-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა» ქვეპუნქტით მიესაჯა 5 წლითა და 9 თვით თავისუფლების აღკვეთა, რაც სსკ-ის 88-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე შეუმცირდა ერთი მეოთხედით და განესაზღვრა 4 წლით, 3 თვითა და 23 დღით თავისუფლების აღკვეთა, რასაც დაემატა წინა განაჩენით დანიშნული სასჯელის მოუხდელი ნაწილი და საბოლოოდ მიესაჯა თავისუფლების აღკვეთა 9 წლის, 1 თვისა და 3 დღის ვადით.

კასატორი _ ადვოკატი მ. გ-ა საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ განაჩენი უკანონოა, რადგან კანონი არასწორადაა გამოყენებული, მსჯავრდებულის ქმედება არასწორადაა დაკვალიფიცირებული; განაჩენი გამოტანილია სათანადო სამართლებრივი პროცედურების არსებითი დარღვევებით; დაცის მხარეს არ მიეცა ფონოსკოპიური ექსპერტიზის 2007 წლის 22 ოქტომბრის დასკვნის, როგორც მტკიცებულების, ყოველმხრივი და სრულყოფილი გამოკვლევის უფლება, რითიც დაირღვა საქართველოს სსსკ-ის მე-16 მუხლის 1-ლი, მე-3 და მე-5 ნაწილების მოთხოვნა; აღნიშნული დასკვნა აშკარად ადასტურებს, რომ ბრალდების მოწმეებმა _ ე. დ-მა და გ. თ-მა მისცეს ცრუ ჩვენება, სასამართლომ კი დაარღვია შეჯიბრებითობის პრინციპი, დაცვას არ მისცა ამ მტკიცებულების სრულფასოვნად გამოკვლევის საშუალება, რაც დაადასტურებდა გ. პ-ის უდანაშაულობას; თბილისის ისანი-სამგორის სამმართველოს გამომძიებელმა გ. ყ-მა ზემოაღნიშნული მოწმეები დაკითხვისას გააფრთხილა სსკ-ის 3711-ე მუხლით, რისი უფლებაც მას არ ჰქონდა. გამომძიებელმა ჩვენება მიიღო კანონით დადგენილი წესის დარღვევით; ანალოგიური შეცდომა დაუშვა მოსამართლემ, როდესაც ამ მოწმეებს ჩამოართვა ხელწერილი ურთიერთსაწინააღმდეგო ჩვენების მიცემისათვის პასუხისმგებლობის შესახებ და არა _ ჩვენების მიცემაზე უარის თქმის, თავის არიდებისა და ცრუ ჩვენების მიცემისათვის;

ადვოკატის აზრით, ე. დ-ის ჩვენებით, მან იცოდა, რომ გ. პ-მა და დ. ნ-ამ ჩაიდინეს ჯგუფური ქურდობა, რაც მძიმე დანაშაულის კატეგორიას განეკუთვნება. ეს კი ნიშნავს იმას, რომ ე. დ-მა ჩაიდინა უკანონო ქმედება _ დანაშაულის შეუტყობინებლობა. გამოძიებამ შეგნებულად არ მისცა იგი პასუხისგებაში, რათა კანონის დარღვევით მიეღო მისგან სასურველი ჩვენება. საქართველოს სსსკ-ის 111-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „დ» ქვეპუნქტით, მტკიცებულება დაუშვებლად მიიჩნევა, თუ იგი მიღებულია პირისაგან, რომელმაც დაარღვია კანონი. ამდენად, ე. დ-ის ჩვენება ვერ დაედება გ. პ-ის ბრალეულობას საფუძვლად და, სსსკ-ის 111-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „გ» და „თ» ქვეპუნქტის თანახმად, დაუშვებელ მტკიცებულებად უნდა იყოს ცნობილი. ამის შემდეგ, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას, ე. დ-მა უარყო წინა ჩვენებები და განაცხადა, რომ მას გ. თ-ისათვის არ უთქვამს, რომ კომპიუტერი იყო მოპარული ანუ მოწმემ ფიცის ქვეშ მისცა ცრუ ჩვენება;

კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ გ. პ-ის ამოცნობა ჩატარდა კანონის დარღვევით; სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ დააკმაყოფილა დაცვის შუამდგომლობა ფონოსკოპიური ექსპერტიზის დანიშვნისა და საბილინგო ჩანაწერების გამოთხოვის შესახებ. ჩანაწერები ნათელს მოჰფენდა იმ გარემოებას, რომ ე. დ-ი არაერთხელ იყო მისული დ. ნ-ას ოჯახში და ითხოვდა 400 ლარს პოლიციაში საქმის მოსაგვარებლად; ასევე არ დაკმაყოფილდა შუამდგომლობა ფონოსკოპიური ექსპერტიზის დანიშვნის შესახებ სისხლის სამართლის საქმეზე დართული მიყურადების მასალების მიხედვით გ. პ-ის ხმის იდენტიფიკაციის დადგენის მიზნით, დამცველისა და მსჯავრდებულის მიერ სისხლის სამართლის საქმის მასალების სრულად გაცნობის შემდეგ. სსსკ-ის 563-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ» ქვეპუნქტის თანახმად, განაჩენი გასაუქმებელია ყველა შემთხვევაში, თუ ბრალდებული ან მისი დამცველი არ იყვნენ უზრუნველყოფილნი საქმის ყველა მასალის გაცნობის უფლებით; სასამართლომ ასევე არ დააკმაყოფილა დაცვის მხარის შუამდგომლობა ფონოსკოპიური ექსპერტიზის ჩატარებასთან დაკავშირებით მოწმე ე. დ-ის ხმის იდენტურობის დასადგენად. ამით დაირღვა სსსკ-ის მე-15 მუხლის მოთხოვნები; ე. დ-ისა და გ. თ-ის ჩვენებებს შორის მნიშვნელოვან გარემოებებთან დაკავშირებით არსებითი წინააღმდეგობებია, რაც სასამართლომ არ გაარკვია და არ აღმოფხვრა; დაცვამ კიდევ ერთხელ დააყენა ზემოთ მითითებული შუამდგომლობა, რომელიც არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის მოტივით, თუმცა აღნიშნული მხარისათვის გადაცემულ სასამართლო სხდომის ოქმში არ იკითხება, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ საქმეს ერთვის არასათანადოდ შედგენილი სასამართლო სხდომის ოქმი;

ადვოკატ მ. გ-ას მოსაზრებით, სასამართლომ დაარღვია შეჯიბრებითობის პრინციპი, როდესაც სასამართლოს ინიციატივით გამოძახებული მოწმის _ ე. დ-ის დაკითხვის ნება თავიდანვე მისცა ბრალდების მხარეს, რაც დასტურდება სხდომის ოქმით. ე. დ-ის ჩვენებით, მას მოასმენინეს თავისი ხმა, ანუ ჩანაწერი არსებობს, მაგრამ ეს მტკიცებულება საქმიდან გამქრალია. იგი გამოიყენეს ე. დ-ისაგან სასურველი ჩვენების მისაღებად, რომლის „საფასურად» ის არ მისცეს პასუხისგებაში; სააპელაციო სასამართლომ დააკმაყოფილა დაცვის მხარის ერთი შუამდგომლობა საბილინგო ჩანაწერების გამოთხოვის შესახებ, თუმცა ოპერატიულ-ტექნიკური დეპარტამენტის 1-ლი სამმართველოს უფროსის 2009 წლის 19 მაისის წერილით, საბილინგო ჩანაწერი განადგურდა იმიტომ, რომ დათქმულ 5-დღიან ვადაში პროცესის მწარმოებელმა ორგანომ ისინი არ გამოითხოვა. აღნიშნულით დაირღვა საქართველოს სსსკ-ის 122-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მოთხოვნა; სააპელაციო სასამართლომ არ ჩაატარა სრულყოფილი სასამართლო გამოძიება, არ გაარკვია და არ აღმოფხვრა მტკიცებულებებს შორის არსებული წინააღმდეგობები, არ ჩაატარა ფონოსკოპიური ექსპერტიზა, არ დაკითხა მოწმე გ. თ-ი, მოწმე ე. დ-ის ჩვენებები დამაჯერებლად და სარწმუნოდ მიიჩნია, მაშინ, როდესაც ბრალდების ამ მოწმემ ფიცის ქვეშ სამჯერ შეცვალა პოზიცია და სამჯერვე სხვადასხვა ჩვენება მისცა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ადვოკატი მ. გ-ა ითხოვს თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 23 იანვრისა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 23 სექტემბრის განაჩენების გაუქმებას, გ. პ-ის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტასა და მის განთავისუფლებას უკანონო პატიმრობიდან.

პროკურორი ნ. მ-ე შესაგებელში აღნიშნავს, რომ ადვოკატ მ. გ-ას მიერ საკასაციო საჩივარში მოყვანილი გარემოებები გადმოცემულია რეალური ფაქტების დამახინჯებით. მსჯავრდებულ გ. პ-ის მამა ლ. პ-ი სიცოცხლის მოსპობის მუქარით აიძულებდა ბრალდების მოწმეებს _ ე. დ-სა და გ. თ-ს ჩვენების შეცვლას. ლ. პ-ი დააკავეს ჩვენების შეცვლის მიზნით მოწმეზე განხორციელებულ იძულების ფაქტზე და პირობითი მსჯავრი მიუსაჯეს. მიუხედავად ამისა, ის კვლავ აგრძელებდა მოწმეების შანტაჟსა და მათზე ზეწოლას. მოწმე გ. თ-მა სააპელაციო სასამართლოსაც კი მიმართა თხოვნით, დახმარებოდნენ ოჯახის უსაფრთხოების დაცვაში, რაც დასტურდება სასამართლო სხდომის ოქმითაც. მოწმე ე. დ-მა სასამართლოში ფიცის ქვეშ სამჯერ ამხილა დ. ნ-ა და გ. პ-ი დანაშაულის ჩადენაში. დაცვას მხოლოდ ერთადერთი ხელმოსაჭიდი _ ფონოსკოპიური ექსპერტიზა დარჩა გაურკვეველი წარმოშობის ჩანაწერზე. სასამართლოზე დაკითხულმა ექსპერტმა ა. მ-ამ კატეგორიულად გამორიცხა აღნიშნული ჩანაწერის შემთხვევით განხორციელების შესაძლებლობა და მიუთითა, რომ ჩანაწერში ორი მოსაუბრე აშკარად წინასწარ მომზადებული ტექსტით საუბრობს და მათ ჩამწერი მოწყობილობა საუბრისას პირთან ძალიან ახლოს უნდა ჰქონოდათ მიტანილი, რათა დაბალი ხარისხის აპარატზე ჩაწერა მომხდარიყო; ჩაწერის პროცესში აპარატის ჯიბეში დება ან მოსაუბრეთათვის მალულად მისი განხორციელება შეუძლებელია. ფონოსკოპიური ექსპერტიზის ჩატარება ე. დ-ის ხმის იდენტიფიკაციის მიზნით პროცესის გაჭიანურებას ემსახურებოდა და სწორედ ამიტომ უთხრა სასამართლომ დაცვას უარი ამ შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე. აღნიშნული მოწმის ხმაც რომ ყოფილიყო, რა უშლიდა ე. დ-ს ხელს, ეთქვა, რომ მართლაც აიძულა ლ. პ-მა წინასწარ მომზადებული ტექსტის მიხედვით ესაუბრა;

რაც შეეხება ე. დ-ის მიერ ნ-ას ოჯახისაგან 400 ლარის მოთხოვნას, თავად მოწმემ დაადასტურა, რომ რამდენჯერმე მივიდა დ. ნ-ას ოჯახში და გამოართვა კომპიუტერში გადახდილი თანხა, რაც დაუბრუნა გ. თ-ს და რაც დაადასტურა დ. ნ-ამაც. გ. თ-მა სასამართლოს წინაშე განმარტა, რომ თავდაპირველად ცდილობდა სიმართლის დამალვას, რადგან პასუხისგება მოუწევდა და თან გ. პ-ისა და დ. ნ-ას გაწირვაც არ უნდოდა, მაგრამ ადვოკატის აყვანისა და საქმის მასალების გაცნობის შემდეგ მიხვდა, რომ სიმართლის დამალვას აზრი არ ჰქონდა და ყოველგვარი ზეწოლის გარეშე მისცა სწორი ჩვენება. მას მსჯავრდებულების მიმართ არანაირი პირადი ინტერესი არ ამოძრავებს და არც მათი ამოცნობა გასჭირვებია.

აღსანიშნავია, რომ თავად გ. პ-ისა და დ. ნ-ას მიერ ურთიერთგამომრიცხავმა და არათანმიმდევრულმა ჩვენებებმა, სხვა უამრავ ფაქტორთან ერთად, შეუქმნა სასამართლოს მათი ბრალეულობის შინაგანი რწმენა. სასამართლომ თავისი ინიციატივით დაკითხა გ. თ-ი და ე. დ-ი და მიიჩნია, რომ მოწმეთა ჩვენებების სანდოობაში ეჭვის შეტანის საფუძველი არ არსებობდა. მათ განაცხადეს, რომ იცოდნენ, მსჯავრდებულები მოპარულ კომპიუტერს რომ ყიდდნენ. ე. დ-მა ერთმნიშვნელოვნად დაადასტურა, რომ პროცესის მწარმოებელ პირებს არც იძულება და არც რაიმე სახის ზეწოლა არ მოუხდენიათ. მეტიც, მასზე ზეწოლას ახორციელებდნენ გ. პ-ის ოჯახის წევრები და აიძულებდნენ, ჩვენება განსასჯელთა სასარგებლოდ შეეცვალა. მათი მხრიდან მუქარის განხორციელების რეალური შიშის გამო იძულებული გახდა, შეეცვალა საცხოვრებელი ადგილი. მოწმემ ასევე დაადასტურა, რომ ლ. პ-თან არანაირი საუბარი პოლიციელების მხრიდან მასზე ზეწოლის ფაქტზე არ ჰქონია, მისთვის გ. პ-ის სურათი წინასწარ არავის უჩვენებია და იგი ამოსაცნობ 4 პირს შორის უპრობლემოდ ამოიცნო. შესაბამისად, შეუძლებელია, არსებობდეს რაიმე შინაარსის ჩანაწერი მისი მონაწილეობით, რაზეც აპელირებდა დაცვის მხარე;

პროკურორი ასევე აღნიშნავს, რომ მოწმის სახით დაკითხვისას დ. ნ-ა შეეცადა, შეცდომაში შეეყვანა სასამართლო და გ. პ-ის გადასარჩენად თავის თავზე აეღო დანაშაული, რაც მან ვერ შეძლო, რადგან თავად გ. პ-ის მიერ მიცემული ჩვენების სრულიად საპირისპირო ფაქტები განაცხადა, რომლებიც არსებითად ეწინააღმდეგება მის მიერ წინასწარი და სასამართლო გამოძიების პროცესში მიცემულ სხვა ჩვენებებს. დ. ნ-ა ცდილობდა, დაესაბუთებინა, რომ დანაშაული მარტომ ჩაიდინა, ამიტომ სასამართლოს შესთავაზა დაუჯერებელი ვერსია, რომელიც გამოგონილია გ. პ-ის პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდების მიზნით. მან უარყო გ. პ-ის მიერ გაცხადებული ფაქტი, რომ ბათუმში გაიცნო ე. დ-ის გამზრდელი ე. ბ-ე; თითქოს გ. პ-თან ერთად არ იმალებოდა და არც მასთან ერთად მატარებლით გაქცევას ცდილობდა. დ. ნ-ა ვერ ხსნიდა, რატომ იმალებოდა „უდანაშაულო» გ. პ-ი, ვის გაურბოდა და სად ცდილობდა მატარებლით გაპარვას; დ. ხ-ის სავაჭრო ჯიხურიდან მოპარული მონობარათები უმალვე გააქტიურდა ა. პ-ზე გაფორმებულ ნომერზე, რომლითაც გ. პ-ი სარგებლობდა.

სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას ბრალდებამ კრიმინალისტიკური სამსახურიდან გამოითხოვა და სასამართლოს საქმეზე დასართავად წარუდგინა შემთხვევის ადგილზე გადაღებული ფოტოების როგორც ბეჭდური, ასევე ელექტრონული ვერსია, რადგან პოლიციელების მიერ გადაღებული ფოტოები ტექნიკური მიზეზების გამო გაფუჭდა. ამ ფოტოების მიხედვით, ცალსახაა, რომ შეუძლებელია, იმ კონსტრუქციის შენობაში, რომელიც შემთხვევის ადგილს წარმოადგენს, ერთ, თუნდაც უდიდესი შესაძლებლობის მქონე ადამიანს, მარტოს შეეღწია და აღნიშნული დანაშაული ჩაედინა. საყურადღებოა ისიც, რომ შემთხვევის ადგილზე გადაღებულ ფოტოებზე თარიღი და ზუსტი დრო ფიქსირდება. ეს ფოტოები გადაღებულია სპეციალური ციფრული აპარატით ოფიციალური ორგანოს მიერ და თარიღის მიხედვით ინახება კრიმინალისტიკური სამსახურის სპეციალურ ბაზაში. დ. ნ-ასა და გ. პ-ის ერთობლივი მონაწილეობა დანაშაულის ჩადენაში დასტურდება საქმეში არსებული ფარული აუდიო-ჩანაწერების ამონაწერითაც, რომელთა გაცნობის შემდეგ ყოველგვარი ეჭვი გ. პ-ის უდანაშაულობაზე ქარწყლდება. იგი უკავშირდება ე. დ-ს გამზრდელ ე. ბ-ეს და სთხოვს, დაურეკოს და „მოაკეტინოს» ე. დ-ს, რადგან „ის და დ. ძაღლობაში ჩაუშვა».

პროკურორის აზრით, გამოძიებაში მოპოვებული მტკიცებულებები საქმესთან შემხებლობის, მათი ურთიერთშეჯერებისა და უტყუარობის გათვალისწინებით, საკმარისია იმის დადასტურებლად მიჩნევისათვის, რომ გ. პ-მა ნამდვილად ჩაიდინა მისთვის ბრალად შერაცხული ქმედება. სააპელაციო პალატამ ამომწურავად გამოიკვლია მისი ბრალეულობისა და უდანაშაულობის დამატასტურებელი მტკიცებულებები და მიიღო ობიექტური, დასაბუთებული და სამართლიანი გადაწყვეტილება. გ. პ-ის მიმართ პირადი ინტერესი არავის გააჩნია და მან, კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად, ჩადენილი დანაშაულისათვის პასუხი უნდა აგოს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, პროკურორი ნ. მ-ე შესაგებლით ითხოვს, არ დაკმაყოფილდეს ადვოკატ მ. გ-ას საკასაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 23 სექტემბრის განაჩენი გ. პ-ის მიმართ, როგორც დასაბუთებული და სამართლიანი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, გააანალიზა წარმოდგენილი საჩივრის საფუძვლიანობა და მივიდა დასკვნამდე, რომ იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო გასაჩივრებული განაჩენი უნდა შეიცვალოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

მსჯავრდებულის დამცველი მიუთითებს, რომ მოწმე ე. დ-ის ჩვენებები მიღებულია ზეწოლის შედეგად, მაგრამ ე. დ-ი მიუთითებს პირიქით _ რომ მასზე პოლიციელთა მხრიდან რაიმე ზემოქმედებას ადგილი არ ჰქონია (ტ. 4, ს.ფ. 158). თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 26 სექტემბრის განაჩენით ირკვევა, რომ გ. პ-ის მამა მოკვლის მუქარით და ძალადობით მოითხოვდა ე. დ-ისაგან ჩვენების შეცვლას, რის გამო მოწმემ საცხოვრებელი ადგილიც შეიცვალა. ე. დ-მა სააპელაციო სასამართლოში განაცხადა, რომ გ. პ-ის ნათესავები სახლში აკითხავდნენ და მისგან ჩვენების შეცვლას მოითხოვდნენ და ამიტომ საცხოვრებლად სხვაგან გადავიდა.

პალატა აღნიშნავს, რომ ე. დ-ის ჩვენებები თანმიმდევრული და დამაჯერებელია. ადვოკატის მტკიცების საპირისპიროდ, მოწმეს ჩვენება არ შეუცვლია. მისი სასამართლოში მიცემული განმარტებებით, გ. თ-მა იცოდა, რომ მოპარულ კომპიუტერს ყიდულობდა. ამ უკანასკნელმა ჰკითხა დ. ნ-ას და გ. პ-ს _ პრობლემა ხომ არ შემექმნებაო, რაზეც გ. პ-მა უპასუხა _ ჩვენი მოპარულია, თვენახევარია ჩვენ გვაქვს და პრობლემა არ გექნებაო. ე. დ-მა ასევე აღნიშნა, რომ საფასურის შემცირებაზე გადაწყვეტილება გ. პ-მა მიიღო (ტ. 2, ს.ფ. 92; ტ. 3, ს.ფ. 153; 160). მოწმე გ. თ-ი აღნიშნავს, რომ დ. ნ-ამ და გ. პ-მა უთხრეს _ კომპიუტერი ჩვენი მოპარულია, მაგრამ ამის შესახებ არავინ იცის და პრობლემა არ გექნებაო. მოწმემ ისიც აღნიშნა, რომ მის მიმართ საქმის წინასწარი გამოძიებისას ზეწოლას ადგილი არ ჰქონია და თავად გადაწყვიტა, ეთქვა სიმართლე.

კასატორი მიუთითებს, რომ ე. დ-თან საუბრის აუდიო ჩანაწერით დასტურდება, როგორი ზეწოლის შედეგად მოიპოვა ბრალდების მხარემ მათთვის სასურველი ჩვენება და რომ სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ დააკმაყოფილა შუამდგომლობა ე. დ-ის ხმის იდენტიფიკაციის მიზნით ექსპერტიზის დანიშვნის შესახებ.

პალატა აღნიშნავს, რომ უდავოდ დადგენილია მოწმე ე. დ-ის მიმართ ზეწოლა ჩვენების შეცვლის მიზნით, მაგრამ არა ბრალდების მხარის, არამედ გ. პ-ის ახლო ნათესავის მხრიდან. ამასთან, ე. დ-ი უარყოფს მის მიმართ ზეწოლასთან დაკავშირებით გ. პ-ის მამასთან საუბარს. მსჯავრდებულის დამცველი იშველიებს ექსპერტ ა. მ-ას ჩვენების ნაწილს, თუმცა ექსპერტი ასევე აცხადებს, რომ «ეს იყო წინასწარ განზრახული საუბარი. არ არის გამორიცხული, წინასწარ გამიზნული ტექსტის ჩაწერა მომხდარიყო. ტექსტში ერთი დიქტორი სხვა კითხვას სვამს, ხოლო მეორე _ სულ სხვას პასუხობს».

ამრიგად, საფუძვლიანია სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება ფონოსკოპიური ექსპერტიზის დანიშვნასთან დაკავშირებით და იგი არ ეყრდნობა მხოლოდ ე. დ-ის განმარტებას.

გარდა ე. დ-ისა, გ. თ-იც აღნიშნავს, რომ მას და მის ფეხმძიმე მეუღლეს ემუქრებოდნენ და მოითხოვდნენ ჩვენების შეცვლას, რის გამოც მოწმემ სასამართლოს სთხოვა დახმარება (ტ. 3, ს.ფ. 110).

კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ არ შეასრულა საკასაციო პალატის სავალდებულო მითითებები, მათ შორის _ სრულყოფილი სასამართლო გამოძიების ჩატარების შესახებ.

პალატა აღნიშნავს, რომ ეს მითითება ემსახურებოდა მტკიცებულებათა შორის არსებული წინააღმდეგობების აღმოფხვრას. მისი მიზანი არ იყო ფორმალური და, შესაბამისად, არ მოითხოვდა უკლებლივ ყველა მოწმის, მათ შორის _ გ. თ-ის დაკითხვას. სააპელაციო სასამართლოში დაიკითხა ე. დ-ი, რომლის ჩვენება არ ეწინააღმდეგება გ. თ-ის განმარტებებს, კერძოდ:

მართალია, გ. თ-ი ერთგან მიუთითებს, რომ მასსა და ნ-ა-პ-ის საუბრის შინაარსი სხვას არავის ეცოდინებოდა, მაგრამ იმავე ჩვენებაში აღნიშნავს: «დ-იც იქ იყო, მაგრამ არ ვიცი, ესმოდა თუ არა ჩვენი საუბარი. მ-ი (კომპიუტერის ხელოსანი) კომპიუტერთან იჯდა და საუბარი არ ესმოდა».

ე. დ-ი სააპელაციო სასამართლოში განმარტავს, რომ დ. ნ-ა, გ. პ-ი და გ. თ-ი მოშორებით გავიდნენ. ამ უკანასკნელს ე. დ-ისთვის არ უთქვამს _ გამომყევიო, მაგრამ მაინც გაჰყვა და მათი საუბარი ესმოდა.

აღნიშნულს ადასტურებს ე. მ-იც და განმარტავს, რომ ბინაში იმყოფებოდა გ. თ-ლთან და ე. დ-თან ერთად. მოგვიანებით მოიტანეს კომპიუტერი. ე. მ-ი კომპიუტერს ამოწმებდა, ხოლო სხვები _ ოთახიდან გავიდნენ.

ე. დ-ს დ. ნ-ამ თავიდანვე უთხრა _ კომპიუტერი მოპარულიაო. გ. თ-მაც იცოდა, რომ ე. დ-ი ყველაფრის საქმის კურსში იყო, რადგან როდესაც კომპიუტერის ყიდვა შესთავაზა, უთხრა _ ალბათ მოპარულია, საბუთები არ აქვსო. ამდენად, ე. დ-ისაგან ფარულ მოლაპარაკებას აზრი არ ჰქონდა, რადგან სწორედ მან შესთავაზა გ. თ-ს მოპარული კომპიუტერის შეძენა და ფასიც უთხრა, ხოლო მოსალაპარაკებლად მოშორებით გასვლის მიზეზი გ. თ-მა აღნიშნა _ არ მინდოდა მ-ს (კომპიუტერის ხელოსანს) გაეგო, რომ კომპიუტერი მოპარული იყოო. ამასვე მიუთითებს ე. დ-ი: «გ-მ უთხრა და დ-ს და გ-ს _ არ მინდა ჩემმა ძმაკაცმა გაიგოს, რომ მოპარულია, მას უნდა ვუთხრა, თითქოს გერმანიიდან ჩამომიტანესო და მოშორებით გავიდნენ».

საგულისხმოა თავად მსჯავრდებულთა სასამართლოში მიცემული ჩვენებები. დ. ნ-ა აღნიშნავს: «ჩვენს შორის მოლაპარაკებას არ ესწრებოდა მესამე პირი (კომპიუტერის ხელოსანი)». ამავე ჩვენებით, როდესაც დ. ნ-ამ კომპიუტერის გაყიდვაში დამხარება სთხოვა ე. დ-ს, გ. პ-ი იქ არ იმყოფებოდა. ეს უკანასკნელი განმარტავს პირიქით _ რომ ნ. დ-ი ნახა მხოლოდ ერთხელ, როცა დ. ნ-ამ უთხრა _ კომპიუტერის გაყიდვა მინდაო. მაგრამ, გ. პ-ის ჩვენებით ირკვევა, რომ მან მეორედაც ნახა ე. დ-ი, რადგან ესწრებოდა გ. თ-თან მოლაპარაკებას. სააპელაციო სასამართლოში დ. ნ-ა აღნიშნავს, რომ სურდა ერთმანეთისთვის გაეცნო ე. დ-ი და გ. პ-ი და მას ამიტომ სთხოვა, გაჰყოლოდა. ამის საპირისპიროდ, გ. პ-ის ჩვენებით, იგი მანამდე იცნობდა ე. დ-ს.

ე. დ-ი პირველი ინსტანციის სასამართლოში მიუთითებს, რომ მას დ. ნ-ამ და გ. პ-მა სთხოვეს მოპარული კომპიუტერის გაყიდვაში დახმარება, ხოლო სააპელაციო სასამართლოში აღნიშნავს _ დ. ნ-ამ მითხრა, ამ ქუჩაზე არავინაა ისეთი, ვისაც ვენდობი და კომპიუტერი გამაყიდინეო. აღნიშნული საუბრისას დ. ნ-ას გ. პ-იც ახლდა.

ამრიგად, მოწმის და თვით მსჯავრდებულის ჩვენებებით იკვეთება, რომ ე. დ-თან მოპარული კომპიუტერის გაყიდვასთან დაკავშირებით საუბარს და შემდეგ გ. თ-თან მოლაპარაკებას გ. პ-იც ესწრებოდა.

დ. ნ-ას ჩვენებით, მან უთხრა ე. დ-ს, რომ კომპიუტერი მოპარული იყო და, ზემოაღნიშნული მტკიცებულებებიდან გამომდინარე, შეუძლებელია ამის თაობაზე გ. პ-საც არ სცოდნოდა, რასაც მსჯავრდებული კატეგორიულად უარყოფს.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის განხილვისა და გადაწყვეტის დროს სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან ადგილი არ ჰქონია სამართლებრივი პროცედურის არსებით დარღვევებს. განაჩენის დასკვნები ემყარება სასამართლო სხდომაზე განხილულ მტკიცებულებათა ერთობლიობას და ეს მტკიცებულებები საკმარისია საქმეზე ობიექტური ჭეშმარიტების დასადგენად. მსჯავრდებულის ქმედებას მიეცა სწორი კვალიფიკაცია, ხოლო დანიშნული სასჯელი შეესაბამება გ. პ-ის პიროვნებას და მის მიერ ჩადენილი დანაშაულის სიმძიმეს.

ამასთან, წინა სასამართლო გადაწყვეტილების მიხედვით, გ. პ-ი დააკავეს 2006 წლის 18 ოქტომბერს და იგი პატიმრობიდან გათავისუფლდა 2007 წლის 8 იანვარს _ განაჩენის გამოტანის დღეს. შესაბამისად, წინა განაჩენით დანიშნული სასჯელიდან _ 5 წლით თავისუფლების აღკვეთიდან, გ. პ-ს მოხდილი ჰქონდა 2 თვე, 21 დღე და მოსახდელად დარჩენილი ჰქონდა 4 წლით, 9 თვით და 9 დღით და არა 4 წლით, 9 თვით და 10 დღით თავისუფლების აღკვეთა, როგორც ეს გასაჩივრებულ განაჩენშია მითითებული.

გარდა ამისა, დაზარალებულმა და სამოქალაქო მოსარჩელე დ. ხ-მა სასამართლოში განაცხადა, რომ გარდა იმ ნივთებისა, რაც დაუბრუნდა, სხვა ნივთების ღირებულების ანაზღაურებას არ ითხოვს.

საკასაციო პალატის მიერ განმარტებულია, რომ სსსკ-ის მე-14 მუხლის მე-7 ნაწილისა და მე-40 მუხლის შესაბამისად, სარჩელზე უარს მოსდევს პროცესის მწარმოებელი ორგანოს გადაწყვეტილების გამოტანით სარჩელის გამო წარმოების შეწყვეტა, რასაც არსებითი მნიშვნელობა აქვს, რადგან მოსარჩელეს უფლება ერთმევა, განმეორებით წარუდგინოს სარჩელი იმავე პირს და იმავე საფუძვლით, როგორც სისხლის, ისე სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით.

გარდა ამისა, გასაჩივრებული განაჩენით არ გადაწყვეტილა ნივთმტკიცებად ცნობილი და საგამოძიებოს მოქმედებათა ამსახველი «ჩD» დისკების საკითხი, რაც უნდა დაზუსტდეს. ამასთან, ნივთმტკიცებად ცნობილი კომპიუტერი საქმის წინასწარი გამოძიებისას ხელწერილით ჩაჰბარდა დ. ხ-ს და გასაჩივრებული განაჩენიდან უნდა ამოირიცხოს მითითება ამ კომპიუტერის კანონიერი მფლობელისათვის გადაცემის შესახებ.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სსსკ-ის 561-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის «დ” ქვეპუნქტით, 568-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მსჯავრდებულ გ. პ-ის ადვოკატ მ. გ-ას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2009 წლის 23 სექტემბრის განაჩენი შეიცვალოს: გ. პ-ისათვის სსკ-ის 177-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით დანიშნულ სასჯელს _ 4 (ოთხი) წლით, 3 (სამი) თვით და 23 (ოცდასამი) დღით თავისუფლების აღკვეთას მთლიანად დაემატოს წინა სასამართლო გადაწყვეტილებით დანიშნული სასჯელის მოუხდელი ნაწილი _ 4 (ოთხი) წელი, 9 (ცხრა) თვე, 9 (ცხრა) დღე და გ. პ-ს საბოლოოდ განესაზღვროს 9 (ცხრა) წლით, 1 (ერთი) თვით და 2 (ორი) დღით თავისუფლების აღკვეთა;

დაზარალებულ დ. ხ-ის სამოქალაქო სარჩელის გამო წარმოება შეწყდეს;

ნივთმტკიცებად ცნობილი «ჩD» დისკები ინახებოდეს ამ საქმესთან ერთად;

განაჩენიდან ამოირიცხოს მითითება ნივთმტკიცებად ცნობილი კომპიუტერის კანონიერი მფლობელისათვის გადაცემის შესახებ.

გასაჩივრებული განაჩენი სხვა ნაწილში დარჩეს უცვლელად.

განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.