დაუშვებლად იქნა ცნობილი

საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-545(კ-25) 16 დეკემბერი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) – ც.მ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) – 1. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო; 2. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სამცხე-ჯავახეთის რეგიონული ოფისი

მესამე პირი (ასკ 16.2 მუხ.) – სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო

დავის საგანი – ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა და ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 20 იანვრის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ც.მ-ემ 2023 წლის 9 იანვარს სარჩელით მიმართა ახალციხის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სამცხე-ჯავახეთის რეგიონული ოფისის მიმართ და მოითხოვა: ა) „ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ“ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 14 დეკემბრის N... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა; ბ) „ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ“ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 26 დეკემბრის N... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა; გ) „სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების შესახებ“ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 31 ოქტომბრის N... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა; დ) „სარეგისტრაციო წარმოების შეწყვეტის შესახებ“ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 1 დეკემბრის N... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა; ე) „სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების შესახებ“ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 8 ნოემბრის N... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა; ვ) „სარეგისტრაციო წარმოების შეწყვეტის შესახებ“ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2022 წლის 9 დეკემბრის N... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა; ზ) საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსათვის ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება მოსარგებლე ც.მ-ის მიერ N... განცხადებით მოთხოვნილი ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ.

მოსარჩელის მითითებით, იგი სრულად აკმაყოფილებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” კანონით განსაზღვრულ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების წინაპირობებს. ადმინისტრაციული ორგანოს უარი, ძირითადად, უმართებულოდ ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი, უფლებაასაღიარებელი უძრავი ქონება ექცევა სისხლის სამართლის საქმის ფარგლებში სახელმწიფო საკუთრებად მიქცეული ქონების რიცხვში, რომლის გამოც აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება მოსარჩელის მიერ დასახელებული სამართლებრივი საფუძვლებით დაუშვებელია. მოსარჩელე თვლის, რომ აღნიშნული ფაქტობრივ-სამართლებრივი შეფასება შეუსაბამოა საქართველოს კანონმდებლობასთან, რამეთუ არც „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” კანონი და არც საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2019 წლის 31 დეკემბრის №487 ბრძანებით დამტკიცებული „საჯარო რეესტრის შესახებ“ ინსტრუქცია არ გამორიცხავს რეგისტრაციის იურიდიულ შესაძლებლობას, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელის მოსაზრებით, იგი აკმაყოფილებს საკუთრების უფლების აღიარებისათვის კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 8 ივნისის განჩინებით საქმეში ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად მესამე პირად ჩაება სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2024 წლის 8 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ც.მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 20 იანვრის განჩინებით ც.მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2024 წლის 8 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა საქმის მასალებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, მოქმედ კანონმდებლობაზე და აღნიშნა, რომ ც.მ-ის მამა - ჯ.ც-ე სადავო უძრავ ქონებას დაეუფლა ყალბი უფლებადამდგენი დოკუმენტის გამოყენებით, რამაც აღნიშნული მიწის ნაკვეთები სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული დანაშაულის ობიექტად აქცია. ახალციხის რაიონული სასამართლოს კანონიერ ძალაში მყოფი განაჩენის (საქმე №1/273-22, თარიღი: 09.08.2022წ.) მიხედვით, სადავო უძრავი ქონება ჯ.ც-ეს ჩამოერთვა როგორც დამატებითი სასჯელის სახე და ზომა. აღნიშნული ფაქტის გათვალისწინებით, ირელევანტურია ც.მ-ის მიერ (ჯ.ც-ის შვილი) „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის მოთხოვნათა დაკმაყოფილების საკითხი. ამავდროულად, ც.მ-ის მიერ მოთხოვნილია საკუთრების უფლების აღიარება მიწის ნაკვეთის თვითნებურად ფლობის საფუძვლით, ამდენად, საქმე ჯერ კიდევ არ გვაქვს საკუთრების უფლებით დაცულ სიკეთესთან. სააპელაციო პალატამ მოიხმო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტება (სუსგ ბს-339-335 (2კ-14), 25.12.2014წ.) საჯარო რეესტრის დანიშნულებისა და სამოქალაქო ბრუნვაში კეთილსინდისიერების პრინციპის მნიშვნელობის შესახებ, ამასთანავე, არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ არ არსებობს ნორმა, რომელიც სახელმწიფოს ანიჭებს უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის უფლებას. აღნიშნული თვალსაზრისით, სააპელაციო პალატის მითითებით, საჯარო სამართალში, განსხვავებით სამოქალაქო სამართლისაგან მოქმედებს პრინციპი - „ყველაფერი აკრძალულია, რაც კანონით ნებადართული არ არის“. ამავდროულად, საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2019 წლის 31 დეკემბრის №487 ბრძანებით დამტკიცებული „საჯარო რეესტრის შესახებ“ ინსტრუქციის 37-ე მუხლის 1-ელი პუნქტის ე.ჟ) ქვეპუნქტის მიხედვით, სარეგისტრაციო მიწის ნაკვეთი არის ისეთი მიწა, რომელზე საკუთრების უფლება აღიარებას არ ექვემდებარება თუ სააგენტოში დაცული ან სხვა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ წერილობითი ფორმით მიწოდებული ინფორმაციით/დოკუმენტაციით დგინდება, რომ ბლოკში მდებარე მიწის ნაკვეთებზე დაუშვებელია საკუთრების უფლების აღიარება. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მართალია მოცემული ნორმა არ აკონკრეტებს იმ გარემოებათა ჩამონათვალს თუ რა შეიძლება გახდეს ამგვარი რეგისტრაციის დამაბრკოლებელი გარემოება, თუმცა მოცემულ შემთხვევაში ვერ გამოირიცხება, აღნიშნული ნორმის მოქმედების ფარგლებში - საკუთრების უფლების აღიარების გამომრიცხველ საფუძვლებში - სისხლის სამართლის დანაშაულის შედეგად მოპოვებულ უძრავ ქონებაზე თვითნებურად დაკავების საფუძვლით საკუთრების უფლების აღიარების დაუშვებლობის მოქცევა. საწინააღმდეგო შემთხვევაში, აზრს დაკარგავს მანამდე ჩატარებული სისხლის სამართლის სამართალწარმოება და აღნიშნულის შესაბამისად გამოტანილი განაჩენის მიზნობრიობა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 20 იანვრის განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ც.მ-ის მიერ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

კასატორის შეფასებით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებს დადგენილ ფაქტად უნდა მიეჩნიათ მოსარჩელის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთების „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” კანონის ამოქმედებამდე დაკავებისა და ფლობის ფაქტი. სასამართლოებმა შეფასების გარეშე დატოვეს ის უტყუარი იურიდიული მოცემულობა, რომ კასატორი აკმაყოფილებს სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებისათვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს. ამავდროულად, სააპელაციო პალატის მიერ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2019 წლის 31 დეკემბრის №487 ბრძანებით დამტკიცებული „საჯარო რეესტრის შესახებ“ ინსტრუქციის 37-ე მუხლის 1-ელი პუნქტის ე.ჟ) ქვეპუნქტის ნორმატიული მოწესრიგების შესაბამისად სადავო საკითხის გადაწყვეტა არ მოდის შესაბამისობაში საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 28.10.2019წ. №ბს-504-501(კ-17) საქმეზე მიღებულ გადაწყვეტილებაში მითითებულ განმარტებასთან, რომლის მიხედვით „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის 3.2 მუხლით ზუსტად არის განსაზღვრული იმ მიწის კატეგორიები, რომლებიც არ ექვემდებარებიან საკუთრების უფლების აღიარებას ... აღიარებას არ დაქვემდებარებულ ობიექტთა ჩამონათვალი ამომწურავია, უმართებულოა მისი განვრცობითი განმარტება.“ აღსანიშნავია ასევე ისიც, რომ ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმა იერარქიულად ქვემდგომ საფეხურზე იმყოფება „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” კანონთან შედარებით, ამდენად, „ნორმატიული აქტების“ შესახებ ორგანული კანონის მე-7 მუხლის მე-7 პუნქტით განსაზღვრულ ნორმათა იერარქიასთან მიმართებით შეუსაბამოა კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით დადგენილი მოწესრიგების კანონით დადგენილ მოწესრიგებაზე უპირატესად მიჩნევა. მით უფრო კი, იმ პირობებში, როდესაც საჯარო რეესტრის ინსტრუქცია განსაზღვრავს პროცედურულ საკითხებს (სუსგ., ბს-1025(კ-23), 23.04.2024წ.). კასატორმა დამატებით აღნიშნა, რომ ჯ.მ-ის უფლებადამდგენ დოკუმენტში, კერძოდ, მიღება-ჩაბარების აქტში რეფორმის ფარგლებში მიღებული მიწის ნაკვეთების გარდა, ადგილი ჰქონდა იმ მიწის ნაკვეთებთან დაკავშირებით ინფორმაციის დამატებასაც, რომელიც ჯ.მ-ის ოჯახის წევრებს ჰქონდათ მუდმივ მფლობელობასა და სარგებლობაში. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 28 ივლისის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ც.მ-ის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, მიიჩნევს, რომ ც.მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის 1-ელი ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). მოცემულ შემთხვევაში, დავას იწვევს არა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებათა წრე, არამედ მათი სამართლებრივი შეფასება. საკასაციო პალატა საქმეში არსებული მასალებისა და კასატორის მიერ დაფიქსირებული საკვანძო ფაქტობრივ-სამართლებრივი პრეტენზიებისა და არგუმენტაციის გათვალისწინებით, შეაფასებს კასატორის მხოლოდ იმ პრეტენზიების საფუძვლიანობას, რომელთაც უშუალოდ ეფუძნება საკასაციო მოთხოვნის წარმატების ბედი (იხ. ევროპული სასამართლოს 09.12.1994წ. გადაწყვეტილება საქმეზე Case of Hiro Balani v. Spain, App. No. 18064/91, §28; იხ. აგრეთვე. ევროპული სასამართლოს 24.05.2005წ. გადაწყვეტილება საქმეზე Buzescu v. Romania, App. No. 61302/00, §67.).

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოცემულ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მოსარჩელისათვის თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის კანონიერება იმ საფუძვლით, რომ №1/273-22 სისხლის სამართლის საქმეზე 09.08.2022წ. მიღებული ახალციხის რაიონული სასამართლოს განჩინების შედეგად, ც.მ-ის მამას ჯ.ც-ეს სახელმწიფოს სასარგებლოდ ჩამოერთვა ის მიწის ნაკვეთები, რომლებზედაც სადღეისოდ საკუთრების უფლების აღიარებას ითხოვს მოსარჩელე ც.მ-ე.

საქმის მასალებით დგინდება, რომ სადავო უძრავ ქონებაზე თავდაპირველად რეგისტრირებული იყო ჯ.ც-ის (მოსარჩელის მამის) საკუთრების უფლება. ჯ.ც-ესა და ც.მ-ეს შორის დადებული 14.07.2020 წლის უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულებების საფუძველზე, აღნიშნულ უძრავ ნივთებზე რეგისტრირებული იყო ც.მ-ის საკუთრების უფლება. ამჟამად, ახალციხის რაიონული სასამართლოს განაჩენის (საქმის №1/273-22, თარიღი: 09.08.2022) საფუძველზე, უძრავ ქონებაზე რეგისტრირებულია სახელმწიფოს საკუთრების უფლება. სახელმწიფო საკუთრების რეგისტრაციას წინ უძღოდა ახალციხის რაიონული სასამართლოს განაჩენი, რომლის მიხედვითაც, სამცხე-ჯავახეთის საოლქო პროკურატურის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და დამტკიცდა პროკურატურასა და ჯ.ც-ეს შორის საპროცესო შეთანხმება. იგი ცნობილ იქნა დამნაშავედ და ჩამოერთვა უძრავი ქონება, მათ შორის, ... და ... საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებული უძრავი ნივთები. საქმეში წარმოდგენილი, 2022 წლის 8 სექტემბრის განაჩენის მიხედვით, ჯ.ც-ეს გამოძიება ედავებოდა ყალბი მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე, მიწის ნაკვეთების (მათ შორის წინამდებარე დავის მიზნებისათვის, სადავო უძრავი ქონებების ... და ... ) საკუთრებაში რეგისტრაციას. 2022 წლის 25 ოქტომბრის №... და 2022 წლის 4 ნოემბრის №... სარეგისტრაციო განცხადებებით ც.მ-ემ მოითხოვა სისტემური რეგისტრაციის გეოგრაფიულ არეალში, სპორადული რეგისტრაციის ფარგლებში, ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში მდებარე 1615 კვ.მ და 1186 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარებით რეგისტრაცია, რისთვისაც წარადგინა საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი. სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების შესახებ №... და №... გადაწყვეტილებებით დაინტერესებულ პირს ეცნობა, რომ რეგისტრაციის მიზნით წარდგენილი უძრავი ნივთების საკადასტრო მონაცემები ხვდებოდა სახელმწიფოს საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული უძრავი ნივთების (საკადასტრო კოდი ... და ...) საკადასტრო მონაცემებში (ზედდება) და რადგან აღნიშნული რეგისტრაციის საფუძველი იყო ახალციხის რაიონული სასამართლოს განაჩენი (საქმის №1/273-22, თარიღი: 09.08.2022წ), უძრავი ნივთები წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცეულ ქონებას, შესაბამისად, აღიარება დაუშვებელი იყო. ამავე გადაწყვეტილებებით დაინტერესებულ პირს განესაზღვრა კანონით დადგენილი ვადა უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის წარსადგენად, რადგან ეს მიწის ნაკვეთები სისხლისსამართლებრივი დანაშაულის დადგენის გამო, ჩამოერთვა ფიზიკურ პირს, რის გათვალისწინებითაც, განმცხადებლის მოთხოვნები არ აკმაყოფილებდა მოქმედი კანონმდებლობით გათვალისწინებულ, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებისთვის დაწესებულ პირობებს. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებებით (№... და №...), სარეგისტრაციო წარმოება შეწყდა, რამეთუ სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების ვადაში მოსარჩელის ვერ იქნა წარმოდგენილი შეჩერების საფუძვლის აღმოფხვრის დამადასტურებელი დოკუმენტი/ინფორმაცია. მოსარჩელემ 2022 წლის 15 ნოემბერს, 5 დეკემბერსა და 14 დეკემბერს, შესაბამის ადმინისტრაციულ წარმოებებზე წარადგინა ადმინისტრაციული საჩივრები, რომლითაც მოითხოვა სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების შესახებ და სარეგისტრაციო წარმოების შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა და საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. ადმინისტრაციული საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ №... (26.12.2022წ.) გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა №319250/17 (05.12.2022წ.) და №328001/17 (14.12.2022წ.) ადმინისტრაციული საჩივრები.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის ერთ-ერთ ფუძემდებლურ და ცენტრალურ კონცეფციას წარმოადგენს საკუთრების უფლების აღიარება. ამდენად, აღნიშნული კანონი, მისი თითოეული მუხლი და თავად კანონის მიზანიც განმსჭვალულია იმ სულისკვეთებით, რომ „საკუთრების უფლების აღიარების უფლების“ ნორმატიული კატეგორია, თავისი იურიდიული შინაარსით არ არის გათანაბრებული თვით საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის 1-ელი პუნქტით რეგლამენტირებულ საკუთრების უფლებასთან. (იხ., საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 26.06.2012წ. N3/1/512 გადაწყვეტილება საქმეზე „დანიის მოქალაქე ჰეიკე ქრონქვისტი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, §32). „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის მიზნებისთვის კი, საკუთრების უფლების აღიარება არის ისეთი უფლება, რომელიც პოზიტიური სამართლის ქმნილებაა, იგი ფიზიკური პირებისათვის სახელმწიფოს მიერ მინიჭებული უფლების კატეგორიაში ექცევა. აღნიშნული უფლება უკავშირდება არა თავისთავად საკუთრების ბუნებით უფლებას, არამედ საკუთრების უფლების აღიარების პოზიტიური კანონმდებლობით გაწერილ უფლებას. სახელმწიფო საკუთრების მიწის ნაკვეთის ფიზიკური ან/და კერძო სამართლის იურიდიული პირის სარგებლობაში გადაცემა არ ქმნის სუბიექტის იმდენად მყარ სამართლებრივ კავშირს ქონებასთან, რომ აღნიშნული გარემოება შეფასდეს როგორც უკვე შეძენილი საკუთრება, რომელსაც მოიცავს საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით გათვალისწინებული „საკუთრება“ და რომლის დაცვასაც ემსახურება აღნიშნული კონსტიტუციური დებულება (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 27.12.2013წ. გადაწყვეტილება N2/3/522,553 საქმეზე „სპს „გრიშა აშორდია“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, §§33 და 36.). საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიულის პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონი წარმოადგენს ნორმატიულად გაწერილ პირობათა ერთობლიობას, რომელიც განსაზღვრავს მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარების უფლების იურიდიულ კრიტერიუმებს. ხსენებული კანონის ნორმატიული მიზანია კერძო საკუთრებაში არმყოფი, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული და განუკარგავი მიწის ნაკვეთის პირისათვის საკუთრებაში გადაცემა, ამ გზით მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა და შესაბამისად, მიწის ფონდის ათვისება (1 მუხ.). აღნიშნული ნორმატიული მიზანი ხორციელდება მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარების მეშვეობით (1 მუხ.).

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონი არის საჯარო სამართლის წყარო, შესაბამისად, ხსენებული კანონით პირისათვის მინიჭებული უფლებები არის საჯარო სამართლით მინიჭებული უფლებები, ანუ საჯარო უფლებები. საკასაციო პალატა შენიშნავს, რომ საჯარო უფლებების კონცეფციაში იმანენტურია ლეგიტიმური მოლოდინის ცნება, იმ თვალსაზრისით, რომ იმ პირს, რომელიც უფლებიდან გამომდინარე აღჭურვილია ლეგიტიმური მოლოდინით, იმედოვნებს უშუალოდ იმ სამართლებრივი სიკეთით სარგებლობას, რომელიც გარკვეული უფლებით არის მინიჭებული. ამავდროულად, ლეგიტიმური მოლოდინი ყოველთვის უნდა იყოს მართლზომიერი და ეფუძნებოდეს კანონს ან/და სასამართლო გადაწყვეტილებას. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის (საკუთრების უფლება) მიზნებისთვის ეროვნული კანონმდებლობით გათვალისწინებული საკანონმდებლო მოთხოვნის დაუცველობა არარად აქცევს და სრულად გააქარწყლებს ლეგიტიმური მოლოდინის არსებობას (იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დიდი პალატის 28.09.2004წ. გადაწყვეტილება საქმეზე Kopecký v. Slovakia, App. No. 44912/98, §35; იხ. აგრეთვე ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დიდი პალატის 12.07.2001წ. გადაწყვეტილება საქმეზე Prince Hans-Adam II of Liechtenstein v. Germany, App. No. 42527/98, §83.), შესაბამისად, ლეგიტიმური მოლოდინი დაკარგავს „ლეგიტიმურის“ სახელდებას, იგი გარდაიქმნება უბრალო მოლოდინად და იმედად, რომელიც არ ეფუძნება არც სამართლის კონკრეტულ ნორმას და არც რაიმე სასამართლო გადაწყვეტილებას (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დასაშვებობის შესახებ 10.07.2002წ. განჩინება საქმეზე Gratzinger and Gratzingerova v. the Czech Republic, App. No. 39794/98, §73.). აღნიშნული თვალსაზრისით, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს სამართლის სისტემის ფუძემდებლურ პრინციპზე და შენიშნავს, რომ ლეგიტიმური მოლოდინის მართლზომიერებისათვის საკმარისი არ არის უფლების წარმოშობის წყაროს მხოლოდ ფორმალური საკანონმდებლო საფუძვლის არსებობა, იმპერატიულია აგრეთვე მოთხოვნა მასზედ, რომ საკუთრივ უფლების არსებობა, ხოლო შემდგომ ამ უფლების განხორციელება განასახიერებდეს იმ უფლების მართლზომიერად განხორციელების პატივისცემის მიზანს, რომელიც კანონით არის პირისათვის მინიჭებული. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საჯარო უფლება უცილობლად უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად, დაუშვებელია საჯარო უფლების განხორციელების უშუალო შედეგი საფუძველს აცლიდეს იმ ინსტიტუტის მიზნობრივ დანიშნულებას, რომელიც ამ უფლებების არსებობას განაპირობებს. უფლების არამართლზომიერად განხორციელება უთანაბრდება თვით უფლების არ არსებობას, ვინაიდან სამართლის სისტემის ფუძემდებლური პრინციპი სწორედ უფლების მართლზომიერად განხორციელების იმპერატივს აყალიბებს. ირელევანტურია კონკრეტული პრინციპის კანონში სახელდებით მოუხსენიებლობა, სამართლის პრინციპი მოქმედია აღნიშნულის მიუხედავად.

საკასაციო პალატა შენიშნავს, რომ სადავო მიწის ნაკვეთებთან დაკავშირებით მოსარჩელის მიერ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონით მინიჭებული უფლების განხორციელება არ შეესაბამება იმ ლეგიტიმური მოლოდინს, რომელსაც ეს უფლება გამოხატავს. აღნიშნულის მიზეზი ისაა, რომ მოსარჩელის მიერ უფლება არ არის განხორციელებული მართლზომიერად, დარღვეულია საჯარო უფლების მართლზომიერად განხორციელების პრინციპი. მოსარჩელე - სარჩელში, სააპელაციო საჩივარსა თუ საკასაციო საჩივარში, მიუთითებს, რომ იგი სრულად აკმაყოფილებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონით განსაზღვრულ წინაპირობებს. საკასაციო პალატა განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელემ საკუთარი უფლებების რეალიზება განიზრახა მხოლოდ ახალციხის რაიონული სასამართლოს განაჩენის (საქმის №1/273-22, თარიღი: 08.09.2022წ.) მიღების შემდეგ, რომლითაც დადგინდა სადავო მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების არამართლზომიერად მოპოვების ფაქტი. ამდენად, საკასაციო პალატის შეფასებით, აღნიშნული აქარწყლებს მოსარჩელის კეთილსინდისიერებას, უფლება არ არის მართლზომიერად განხორციელებული. ამასთანავე, სსკ-ის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, ვერ დადასტურდება სხვა სახის მტკიცებულებებით. შესაბამისად, მოსარჩელის მხოლოდ ზეპირსიტყვიერი ახსნა-განმარტება მასზედ, რომ ჯ.მ-ის უფლებადამდგენ დოკუმენტში, კერძოდ, მიღება-ჩაბარების აქტში რეფორმის ფარგლებში მიღებული მიწის ნაკვეთების გარდა, ადგილი ჰქონდა იმ მიწის ნაკვეთებთან დაკავშირებით ინფორმაციის უნებლიე დამატებას (რომელიც ჯ.მ-ის ოჯახის წევრებს ჰქონდათ მუდმივ მფლობელობასა და სარგებლობაში და მათ შორის შედიოდა სადავო მიწის ნაკვეთებიც), სათანადო მტკიცებულებების გარეშე, ვერ იქნება გაზიარებული.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სააპელაციო პალატის მიერ განვითარებული მსჯელობა შინაარსობრივად უკავშირდება მოსარჩელის არაკეთილსინდისიერებას, რომელიც საფუძვლად უდევს უფლების არამართლზომიერად განხორციელების აკრძალვის პრინციპს. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მართებულად მიუთითა, რომ მოსარჩელის მიერ ზემოაღნიშნული კანონით გათვალისწინებული უფლების არამართლზომიერად განხორციელების პირობებში, მნიშვნელობას კარგავს ის გარემოება აკმაყოფილებს თუ არა ც.მ-ე (ჯ.ც-ის შვილი) „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის მოთხოვნებს. ამავდროულად, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონი არ შეიცავს დანაწესს, რომელიც მოსარჩელეს აღჭურავს უფლებით მოითხოვს, მის საკუთრებაში ერთხელ კანონდარღვევით აღრიცხულ მიწის ნაკვეთზე, რომელიც სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებული განაჩენით ჩამოერთვა და საკუთრებაში გადაეცა სახელმწიფოს, განმეორებით მოითხოვოს თვითნებურად დაკავების საფუძვლით საკუთრების უფლების აღიარება.

ზემოაღნიშნულის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, ვინაიდან, ც.მ-ის საკასაციო საჩივარზე მ.მ-ის მიერ (პ/ნ...) 24.07.2025წ. №... საგადახდო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი -300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მ.მ-ეს (პ/ნ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით,დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ც.მ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2025 წლის 20 იანვრის განჩინება;

3. მ.მ-ეს (პ/ნ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 24.07.2025წ. №... საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: ბ. სტურუა

მ. ვაჩაძე

გ. აბუსერიძე