დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ

საქმე №ას-1172-2024 20 თებერვალი, 2026 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა ჯეირანაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),ლაშა ქოჩიაშვილი, ამირან ძაბუნიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – გ.გ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მფლობელობის შეწყვეტის სანაცვლოდ საკომპენსაციო თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით:

1.1.აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს (შემდეგში - სამინისტრო ან მოპასუხე) და გ.გ–ძის (შემდეგში-მოსარჩელე) სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ;

1.2.გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 01 აპრილის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

1.3.დაზუსტებული სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ;

1.4.მოპასუხე სამინისტროს მოსარჩელის სასარგებლოდ მოსარჩელის მართლზომიერ სარგებლობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე სარგებლობის შეწყვეტის სანაცვლოდ, კომპენსაციის სახით - 40000 ლარის გადახდა დაეკისრა.

2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2.1. აჭარის მთავრობის 2016 წლის 18 ოქტომბრის N189 განკარგულებით დამტკიცდა „ხულოს მუნიციპალიტეტის კურორტ გ–ზე ტურიზმისა და ადგილობრივი მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიური განვითარების პროგრამა“, რომლის თანახმად, კურორტ „გ“-ს განაშენიანების რეგულირების გეგმაში მოხვედრილი მიწის ნაკვეთების მართლზომიერ მფლობელებზე, რომლებიც პროგრამის ამოქმედებამდე არანაკლებ 10 წლის განმავლობაში ფაქტობრივად ფლობდნენ მიწის ნაკვეთებს, გაცემულიყო კომპენსაცია უძრავი ნივთის საბაზრო ღირებულების 100%-ის ოდენობით. საკითხის მოწესრიგების მიზნით შეიქმნა „ხულოს მუნიციპალიტეტის კურორტ გ–ზე ტურიზმისა და ადგილობრივი მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიური განვითარების პროგრამის“ ფარგლებში კომპენსაციის გაცემის ან/და უძრავი ნივთის გამოსყიდვის საკითხების განმხილველი კომისია და დამტკიცდა კომისიის შემადგენლობა;

2.2.ამასთან, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს (შემდეგში - ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო) აჭარის რეგიონული ექსპერტიზის დეპარტამენტს ეთხოვა, აჭარის მთავრობის 2016 წლის 18 ოქტომბრის N189 განკარგულების შესაბამისად განესაზღვრა, კურორტი გ განაშენიანების რეგულირების გეგმის არეალში მოხვედრილი მიწის ნაკვეთების საბაზრო ღირებულება-1 კვ.მ მიწის ფართობის ერთეულის ფასის მითითებით. ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 03.11.2016წ. დასკვნის თანახმად, ექსპერტიზაზე წარმოდგენილი, ხულოს მუნიციპალიტეტში, კურორტ გ–იზე მდებარე ტერიტორიის, მიწის ნაკვეთის 1 კვ.მ -ის საბაზრო ღირებულება, 2016 წლის 03 ნოემბრის მდგომარეობით, კვლევების შედეგების შეჯერებითა და გაშუალებით, საორიენტაციოდ შეადგენდა 10.00 ლარს.

2.3.2019 წ. მოსარჩელემ განცხადებით მიმართა „ხულოს მუნიციპალიტეტის კურორტ გ–ზე ტურიზმისა და ადგილობრივი მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიური განვითარების პროგრამის“ ფარგლებში კომპენსაციის გაცემის ან/და უძრავი ნივთის გამოსყიდვის საკითხების განმხილველ კომისიას და მოითხოვა, მის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ, 4000 კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობაზე შესაბამისი კომპენსაციის გაცემა. ამასთაანევ, კომისიას წარუდგინა ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 07.05.2019წ. დასკვნა, რომლითაც სადაო მიწის ნაკვეთის ღირებულება განისაზღვრა 624 000 ლარით, ხოლო შენობა ნაგებობების ღირებულება 72 835 ლარით;

2.4.ჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრის 2019 წლის 07 ნოემბრის N01-01-3/372 ბრძანებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა გ.გ–ძის 2019 წლის 18 ივლისის განცხადება და მის კომლს, სარგებლობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე სარგებლობის შეწყვეტის სანაცვლოდ განესაზღვრა კომპენსაცია 40000 ლარი, ხოლო შენობა-ნაგებობის დემონტაჟისა და მისი ტერიტორიიდან გატანის სანაცვლოდ-72 835 ლარი (ჯამში 112835 ლარი); კომისიამ გადაწყვეტილების მიღების დროს, იხელმძღვანელა მისივე დაკვეთით შესრულებული, ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 03.11.2016წ. დასკვნით, რომლითაც ხულოს მუნიციპალიტეტში, კურორტ გ–ზე მდებარე ტერიტორიების მიწის ნაკვეთების 1 კვმ.-ის საბაზრო ღირებულება იმ პერიოდის მდგომარეობით საორიენტაციოდ განისაზღვრა 10 ლარის ოდენობით;

2.5.პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომაზე, ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 07.05.2019წ. დასკვნის შემდგენმა ექსპერტმა - ი.გ–ძემ განმარტა, მიწის ნაკვეთი შეფასდა შედარების მეთოდით. შფასების დროს შესაფასებელ მიწის ნაკვეთზე რაიმე სახის შეზღუდვა რეგისტრირებული არ ყოფილა. თუკი შეზღუდვა რეგისტრირებული იქნებოდა, მათ შორის სარეკრიაციო ზონის სტატუსით, შესაძლოა გავლენა მოეხდინა ფასზე, თუმცა რა სახით, წინასწარ მისი განსაზღვრა შეუძლებელია. მას შესაძლოა გამოეწვია ფასის გაზრდა ან შემცირება იმის მიხედვით, რა სახის შეზღუდვა იქნებოდა დაწესებული. ნაკვეთის ფასის დადგენა დამოკიდებულია მის მდებარეობაზე, ფორმაზე, ფართსა და ა.შ.;

2.6.მოსარჩელის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული, ხულოს მუნიციპალიტეტის კურორტ გ–იზე, ე.წ ზანკას ტერიტორიაზე მდებარე, 4000 კვ.მიწის ნაკვეთი მასზედ განთავსებული შენობა-ნაგებობებით, მოქცეულია კურორტ გ–ს გაშენიანების რეგულირების გეგმის არეალში, სათხილამურო ტრასის მიმდებარედ;

2.7.წინამდებარე დავა ერთხელ უკვე განხილული იქნა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ და 31.03.2023წ. განჩინებით ხელახალა განსახილველად დაუბრუნდა სააპელაციო პალატას იმ მითითებით, რომ გამოიკვეთა დამატებითი ექსპერტიზის დანიშვნის აუცილებლობა რამეთუ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი 07.05.2019წ. ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის შედგენისას, რომელსაც დაეყრდნო სააპელაციო სასამართლო, არ იქნა გათვალისწინებული მიწის ნაკვეთის კურორტ გ–ს განაშენიანების რეგულირების არეალში, კერძოდ, ლანდშაფტურ და სატრანსპორტო ფუნქციურ ზონებში მოქცევის ფაქტი. შესაბამისად, არ იყო შეფასებული სადავო მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენება-არგამოყენების საკითხი. მითითებული ფაქტობრივი გარემოების დადგენის გარეშე კი, სადავო საკითხის გადაწყვეტა შეუძლებელი იყო.

2.8.ზემომითითებულის შესაბამისად დაინიშნა დამატებითი ექსპერტიზა შემდეგი საკითხების გამოსაკვლევად:

2.9.აჭარის მთავრობის 2016 წლის 18 ოქტომბრის N189 განკარგულებით „ხულოს მუნიციპალიტეტის კურორტ გ–ზე ტურიზმისა და ადგილობრივი მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიური განვითარების პროგრამის“ დამტკიცების დროისათვის, არსებობდა, თუ არა ხულოს რაიონის კურორტ გ–ს უღელტეხილზე, სახელდობრ ზანკის ტერიტორიაზე მდებარე, გ.გ–ძის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ 4000 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე რაიმე სახის შეზღუდვები (ლანდშაფტური ზონა, რეკრეაციული ზონა, სატრანსპორტო ფუნქციური ზონა და სხ.);

2.10. 2016 წლის 18 ოქტომბრის მდგომარეობით (მათ შორის შეზღუდვების არსებობის შემთხვევაში), რა სტატუსი (მაგ. სასოფლო-ამეურნეო, არასასოფლო-სამეურნეო) გააჩნდა და რა დანიშნულებით (მაგ, სახნავი, სათიბი, სამშენებლო დანიშნულებით) იყო შესაძლებელი მიწის ნაკვეთის გამოყენება;

2.11. 2016 წლის 18 ოქტომბრის მდგომარეობით, გ.გ–ძის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული 4000 კვ.მ მიწის ნაკვეთის რელიეფის გათვალისწინებით (ფერდობი, დაქანება, სწორი, განაშენიანების სიხშირე და სხვ), შეზღუდვების არსებობის ან არ არსებობის შემთხვევაში, რა იქნებოდა მისი საბაზრო ღირებულება;

2.12. კურორტ „გ“ განაშენიანების რეგულირების გეგმაში მოხვედრის შემდეგ, დაწესდა, თუ არა რაიმე სახის შეზღუდვები ხულოს რაიონის კურორტ გ–ს უღელტეხილზე, სახელდობრ ზანკის ტერიტორიაზე მდებარე, გ.გ–ძის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ 4000 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და ასეთი შეზღუდვების არსებობის შემთხვევაში, რას შეადგენდა 1 კვ.მ. მიწის ფასი.

2.13. ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს N009152323 დასკვნის თანახმად:

2.14. აჭარის მთავრობის 2016 წლის 18 ოქტომბრის N189 განკარგულების „ხულოს მუნიციპალიტეტის კურორტ გ–ზე ტურიზმისა და ადგილობრივი მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიური განვითარების პროგრამის“ დამტკიცების თაობაზე (ტ.3. სფ.56-63) დანართში კონკრეტული მიწის ნაკვეთები მითითებული არ არის. დანართი განსაზღვრავს მიწის ნაკვეთების კომპენსაციის სპეციალურ პირობებსა და წესს, რომელიც მოქცეულია კურორტგ განაშენიანების რეგულირების გეგმაში. თვით კურორტ გ–ს განაშენიანების რეგულირების გეგმა წარმოდგენილი არ არის. აღნიშნულიდან გამომდინარე, იყო თუ არა რაიმე შეზღუდვები აჭარის მთავრობის 2016 წლის 18 ოქტომბრის N189 განკარგულებით „ხულოს რაიონის კურორტ გ–ზე გ–ზე ტურიზმისა და ადგილობრივი მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიური განვითარების პროგრამის“ დამტკიცების დროისათვის, გ.გ–ძის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ 4000 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ვერ დგინდება;

2.15. წარმოდგენილ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი. ექსპერტიზისათვის მითითებული ტერიტორია 2000-2016წწ. ორთოფოტოების მიხედვით, გამოიყენებოდა სახნავი და სათიბი დანიშნულებით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კურორტ გ–ს უღელტეხილზე, ზანკის ტერიტორიაზე მდებარე, გ.გ–ძის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული 4000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი უძრავი ქონება, 2016 წლის 18 ოქტომბრის მდგომარეობით წარმოადგენდა სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს;

2.16. ექსპერტიზისათვის წარმოდგენილი 4000 კვ.მ მიწის ნაკვეთის საბაზრო ღირებულება 2016 წლის 18 ოქტომბრის მდგომარეობით ვერ დადგინდა ანალოგების ვერ მოძიების გამო, ასევე ბაზრის კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ ღირებულებაზე მოქმედი ეკონომიკური ფაქტორები ინფრასტრუქტურული და ტურისტული პროექტები, მოთხოვნა მიწის ნაკვეთზე მნიშვნელოვნად იცვლებოდა ბოლო წლების განმავლობაში. შესაბამისად, ღირებულების დადგენა ვერ განხორციელდა;

2.17. კურორტ „გ“ განაშენიანების რეგულირების გეგმის (2019 წელს) მიხედვით, ხულოს რაიონის კურორტ გ–ს უღელტეხილზე, სახელდობრ ზანკის ტერიტორიაზე, გ.გ–ძის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული 4000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი მოქცეულია სარეკრეაციო ზონაში... აღნიშნული შეზღუდვები, თუ როგორ ცვლის უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებას ვერ დადგინდა, რადგან ვერ იქნა მოძიებული შესადარისი ანალოგები მსგავსი შეზღუდვით, რის გამოც, წარმოდგენილი 4000 კვ.მ მიწის ნაკვეთის საბაზრო ღირებულება 2019 წლის მდგომარეობით ვერ დადგინდა

3. სააპელაციო სასამართლომ ზემოდადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით და „აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე აღნიშნა, ექსპროპრიაციის აუცილებელი ელემენტია მესაკუთრისთვის სათანადო ანაზღაურების გადახდა. ანაზღაურების ოდენობის სათანადოობა კი, პირველ ყოვლისა, დადგენილ უნდა იქნეს ექსპერტის შეფასების მიხედვით. სწორედ ექსპერტის დასკვნის გათვალისწინებით უნდა შესთავაზოს ექსპროპრიატორმა მესაკუთრეს კომპენსაცია და შეუთანხმდეს მის ოდენობაზე. მხარეთა შორის შეთანხმების მიუღწევლობა სასამართლოში საექსპროპრიაციო ქონების ღირებულების განსაზღვრის მიზნით, სარჩელის წარმოდგენისა და კომპენსაციის ოდენობის სასამართლოს მიერ განსაზღვრის საფუძვლებს ქმნის.

4. ვინაიდან, 2016 წლის 18 ოქტომბრის N189 განკარგულებით დადგინდა მიწის ნაკვეთების კომპენსაციის გაცემის სპეციალურ პირობები და წესი, „აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, გ.გ–ძის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული სადავო 4000 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის საკომპენსაციო თანხა სწორედ მითითებული პერიოდის (2016წ.) შესაბამისი საბაზრო ღირებულებით უნდა განისაზღვროს.

5. კომპენსაციის ოდენობას რაც შეეხება 2016 წლის მდგომარეობით „ხულოს მუნიციპალიტეტის კურორტ გ–ზე ტურიზმისა და ადგილობრივი მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიური განვითარების პროგრამის“ დამტკიცების დროისათვის, მიწის ნაკვეთის 1 კვ.მ ღირებულება, მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 03.11.2016წ. ექსპერტიზის დასკვნით განისაზღვრა 10 ლარი, თუმცა, დასკვნა ზოგადია და არ შეიცავს კონკრეტულ მსჯელობას ანალოგებისა და ბაზრის კვლევასთან დაკავშირებით.

6. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 07.05.2019წ. დასკვნა კი, არასრულია, ვინაიდან, მისი შედგენის დროს არ იქნა გათვალისწინებული სადავო მიწის ნაკვეთის კურორტ გ–ს განაშენიანების რეგულირების არეალში - ლანდშაფტურ და სატრანსპორტო ფუნქციურ ზონებში მოქცევის ფაქტი, მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენება-არგამოყენების საკითხი, ხოლო მითითებული ფაქტობრივი გარემოების დადგენის გარეშე შეუძლებელია გადაწყვეტილების მიღება. გარდა ამისა, აღნიშნული დასკვნით, მიწის ნაკვეთის საბაზრო ღირებულება შეფასებულია 2019წ. მდგომარეობით.

7. სააპელაციო სასამართლოს ინიციატივით დანიშნული ექსპერტიზის პასუხის შესაბამისად ირკვევა, რომ 2016 წლის 18 ოქტომბრის მდგომარეობით, გ.გ–ძის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული, 4000 კვ.მ მიწის ნაკვეთის საბაზრო ღირებულება ვერ დადგინდა ანალოგების ვერ მოძიების გამო. ასევე, ბაზრის კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ ღირებულებაზე მოქმედი ეკონომიკური ფაქტორები ინფრასტრუქტურული და ტურისტული პროექტები, მოთხოვნა მიწის ნაკვეთზე მნიშვნელოვნად იცვლებოდა ბოლო წლების განმავლობაში. შესაბამისად, ღირებულება ვერ დადგინდა.

8. წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასების შედეგად, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, მართალია, ანალოგების ვერ მოძიების გამო, ვერ დადგინდა 2016 წლისათვის შესაფასებელი მიწის ნაკვეთის ღირებულებაზე მოქმედი ეკონომიკური ფაქტორები (ინფრასტრუქტურული და ტურისტული პროექტები, მოთხოვნა მიწის ნაკვეთზე), თუმცა კომპენსაციის სამართლიანობის შეფასების მიზნით, ყურადღება იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე შეჩერდა, რომ აჭარის მთავრობის 2016 წლის 18 ოქტომბრის N189 განკარგულებით „ხულოს მუნიციპალიტეტის კურორტ გ–ზე ტურიზმისა და ადგილობრივი მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიური განვითარების პროგრამის“ დამტკიცების დროისათვის, სადავო 4000 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი სახელმწიფოს საკუთრებას წარმოადგენდა და გ.გ–ძის, მხოლოდ მართლზომიერ მფლობელობაში/სარგებლობაში იმყოფებოდა, ამასთან, 2000-2016 წლების ორთოფოტოების მიხედვით, გამოიყენებოდა სახნავი და სათიბი დანიშნულებით, რაც ადასტურებს, რომ გ.გ–ძეს 2016 წლისათვის ამ მიწის ნაკვეთის გამოყენება შეეძლო, მხოლოდ არსებული დანიშნულებით (სახნავი და სათიბი) და პოტენციურად, მასზედ მესაკუთრესთან (სახელმწიფო) შეთანხმების გარეშე (მით უფრო, როდესაც დამტკიცდა ხულოს მუნიციპალიტეტის კურორტ გ–ზე ტურიზმისა და ადგილობრივი მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიური განვითარების პროგრამა და განაშენიანების რეგულირების გეგმა), რაიმე სახის ინფრასტრუქტურის მოწყობა, მათ შორის სამშენებლო მიზნებისთვის გამოყენება მოქმედი კანონმდებლობით ვერ დაიშვებოდა, რასაც შესაძლოა გავლენა მოეხდინა 2016 წლისათვის მის საბაზრო ღირებულებაზე, კერძოდ გამოეწვია ფასის გაზრდა. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ სადავო მიწის ნაკვეთის საბაზრო ღირებულება 03.11.2016წ. ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის შესაბამისად განსაზღვრა, რომლის მიხედვით 1 კვ.მ ღირებულებაა 10 ლარი, ხოლო მთლიანი მიწის ნაკვეთის საბაზრო ფასი - 40 000 ლარი.

9. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გასაჩივრდა მოსარჩელის მიერ, მოსარჩელემ მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

10. კასატორი სადავოდ ხდის სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომლის მიხედვითაც სადავო მიწის ნაკვეთის საბაზრო ღირებულება 03.11.2016წ. ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის შესაბამისად განისაზღვრა, რომლის მიხედვით 1 კვ.მ ღირებულებაა 10 ლარი, ხოლო მთლიანი მიწის ნაკვეთის საბაზრო ფასი - 40000 ლარი. კასატორი მიიჩნევს, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე სარგებლობის შეწყვეტის სანაცვლო კომპენსაციის სახით 4000 ლარის მიკუთვნება არაა სამართლიანი ფასი. იგი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მხედველობაში არ მიუღია 2023წ. ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტების განმარტებები, რომლებმაც აღნიშნეს, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი ძვირადღირებულია, თუმცა ფასი ვერ დაადგინეს. სადავო მიწის ნაკვეთი მდებარობს კურორტ გ–იზე და შეუძლებელია 1კვ.მ მიწის ნაკვეთი 10 ლარი ღირდეს.

11. ამასთანვე, კასატორი ასაჩივრებს სააპელაციო სასამართლოს 2024 წლის 12 ივნისის განჩინებას დამატებითი მტკიცებულების წარმოდგენასა და საქმისათვის დართვაზე უარის თქმის შესახებ. კასატორი აღნიშნავს, რომ მას 2021-2022წწ-ში სადავო მიწის ნაკვეთების მიმდებარედ დადებული გარიგებების და მიწის ფასის დამადასტურებელი მტკიცებულებების დართვაზე უარი უსაფუძვლოდ ეთქვა.

12. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო 2025 წლის 24 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

13. საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ იგი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

14. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

15. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად (საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა სსსკ-ის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა), საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებას სწორედ საკასაციო საჩივარში გამოთქმული პრეტენზიების შესაბამისად შეამოწმებს.

16. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო საჩივრის ფარგლებში პალატის შეფასების საგანია მოპასუხისათვის კომპენსაციის დაკისრების შესახებ სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერება.

17. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, პირველ აღნიშნავს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის მესამე პუნქტის თანახმად, აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევა დასაშვებია კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევებში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით ან ორგანული კანონით დადგენილი გადაუდებელი აუცილებლობისას, წინასწარი, სრული და სამართლიანი ანაზღაურებით. საექსპროპრიაციო ქონების ღირებულების განსაზღვრის საკითხს კი აწესრიგებს „აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონი (შემდეგში- სპეციალური კანონი).

18. სპეციალური კანონის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, ექსპროპრიატორი, რომელმაც მიიღო ექსპროპრიაციის უფლება, წინასწარ უთანხმდება ქონების მესაკუთრეს საექსპროპრიაციო ქონების კომპენსაციის წესის შესახებ. ქონების შეძენაზე მოლაპარაკების დაწყებამდე ექსპროპრიატორი თავისი ხარჯით, დამოუკიდებელი ექსპერტის დახმარებით აფასებს ქონებას და განსაზღვრავს კომპენსაციის სახით მესაკუთრისათვის გადასაცემ სავარაუდო საკომპენსაციო თანხას ან სხვა ქონებას საექსპროპრიაციო ქონების საბაზრო ღირებულების შესაბამისად. მესაკუთრე უფლებამოსილია, თავისი ხარჯით ისარგებლოს სხვა დამოუკიდებელი ექსპერტის დახმარებით. ამასთან, თუ ექსპროპრიატორი და ქონების მესაკუთრე ვერ თანხმდებიან საკომპენსაციო თანხაზე, იმავე კანონის მე-8 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, მაშინ თითოეულ მხარეს უფლება აქვს სარჩელი შეიტანოს სასამართლოში განსჯადობის მიხედვით, საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობით დადგენილი წესით. კანონის მე-9 მუხლის მიხედვით კი, სასამართლო უფლებამოსილია ქონების შეფასების მიზნით დანიშნოს დამოუკიდებელი ექსპერტი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით. დამოუკიდებელი ექსპერტის დასკვნისა და მხარეთა მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, საექსპროპრიაციო ქონების სანაცვლოდ ქონების მესაკუთრისათვის გადასაცემი კომპენსაციის საბოლოო შეფასებას ახორციელებს სასამართლო.

19. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაში განმარტებულია: „ჩამორთმეული საკუთრების სანაცვლოდ კომპენსაციის სამართლიან კომპენსაციამდე გასათანაბრებელი თანხის განსაზღვრის დროს მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ქონების არა მარტო არსებული დანიშნულების მიხედვით გამოყენების შესაძლებლობა, არამედ ქონების პოტენციური გამოყენების შესაძლებლობაც“ (სუსგ №ას-746-2024, 13 თებერვალი, 2025წ.პ.19).

20. საქართველოს კონსტიტუციითა და სპეციალური კანონის საფუძველზე, ცხადია, სახელმწიფოს აქვს უფლება, შეზღუდოს საკუთრებით სარგებლობის უფლება საზოგადოებრივი ინტერესების არსებობისა და კანონით დადგენილ შემთხვევებში. სახელმწიფოს ასევე შეუძლია, უზრუნველყოს ისეთი კანონების შესრულება, რომლებიც მას ესახება სავალდებულოდ, საკუთრებით სარგებლობაზე კონტროლის განხორციელების გზით საზოგადოებრივი ინტერესებისათვის, ჯარიმებისა თუ გადასახადების გადახდის ან სხვა მიზნებისათვის.

21. თუმცა, ნიშანდობლივია აღნიშნოს, რომ ქონების ჩამორთმევა საკუთრების უფლების შეზღუდვას წარმოადგენს და დაცულია ევროპული კონვენციის N1 დამატებითი ოქმით.

22. საკუთრების უფლების დარღვევის შემთხვევების განხილვისათვის ევროპის სასამართლომ პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლი სამ ნაწილად გაჰყო. საქმეში „სპორონგი და ლონროთი შვედეთის წინააღმდეგ“ სასამართლომ დაადგინა: აღნიშნული დებულება მოიცავს სამ განსხვავებულ ნორმას: პირველი ნორმა, რომელიც მუხლის პირველ წინადადებაშია ჩამოყალიბებული, არის საერთო ხასიათის და იცავს საკუთრებით დაუბრკოლებლად სარგებლობის უფლებას. მეორე ნორმა, რომელსაც მუხლის მეორე წინადადება ეხება, ითვალისწინებს საკუთრების ჩამორთმევის უფლებას და ამას უკავშირებს კონკრეტულ გარემოებებს. მესამე ნორმა, რომელიც მოცემულია მუხლის მეორე ნაწილში, აცხადებს, რომ სახელმწიფოებს შეუძლიათ აკონტროლონ საკუთრებით სარგებლობის უფლება საზოგადოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე“. სასამართლოს მიერ ასევე დადგენილია: „მეორე და მესამე ნორმა, რომლებიც ითვალისწინებენ საკუთრებით სარგებლობაში ჩარევის უფლებას, ყოველთვის განხილული უნდა იქნას პირველ ნორმასთან ერთად. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო პირველი დამატებითი ოქმის პირველ მუხლს განმარტავს, როგორც სამი კონკრეტული წესის მომცველს. ეს სამი წესია: ა) ქონებით მშვიდობიანად სარგებლობის პრინციპი (პირველი ნაწილის პირველი წინადადება); ბ) ქონების ჩამორთმევა (პირველი ნაწილის მეორე წინადადება); გ) ქონებით სარგებლობის კონტროლი (მეორე ნაწილი), თუმცა, მნიშვნელოვანია რომ ჩამორთმეული ქონების სანაცვლოდ წინასწარი, სრული და სამართლიანი კომპენსაცია იქნეს გაცემული. ექსპროპრიაციისას ჩამორთმეული ქონების წინასწარი, სრული და სამართლიანი კომპენსაციის განსაზღვრისას სასამართლო არ არის შებოჭილი მხოლოდ ექსპერტიზის დასკვნებით, არამედ სასამართლომ შეჯიბრებითობის პრინციპის სრული დაცვით უნდა მიიღოს მხარეთა პოზიციები და მათი დამადასტურებელი მტკიცებულებები და საბოლოოდ, მტკიცებულებათა ერთობლივი შესწავლით განსაზღვროს ქონების სამართლიანი ღირებულება.

23. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად იხელმძღვანელა სადავო მიწის ნაკვეთის საბაზრო ღირებულების განსასაზღვრად 03.11.2016წ. ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნით, რომლის შესაბამისად 1 კვ.მ ღირებულებაა 10 ლარი, ხოლო მთლიანი მიწის ნაკვეთის საბაზრო ფასი 40000 ლარია. კასატორი მიიჩნევს, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე სარგებლობის შეწყვეტის სანაცვლო კომპენსაციის სახით 40000 ლარის მიკუთვნება არაა სამართლიანი ფასი. იგი აღნიშნავს, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი ძვირადღირებულია. მდებარობს კურორტ გ–ზე და შეუძლებელია 1კვ.მ მიწის ნაკვეთი 10 ლარი ღირდეს.

24. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, წარმოდგენილია ნაწილობრივ დასაშვები (დასაბუთებული) საკასაციო პრეტენზია.

25. ვინაიდან კასატორი სადავოდ ხდის უძრავი ქონების ჩამორთმევის სანაცვლოდ შეთავაზებული კომპენსაციის ოდენობას, საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს წინამდებარე საქმეზე მხარეთა მიერ მტკიცების ტვირთის ფარგლებში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, დადგენილია, რომ:

26. აჭარის მთავრობის 2016 წლის 18 ოქტომბრის N189 განკარგულების შესაბამისად ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს აჭარის რეგიონული ექსპერტიზის დეპარტამენტს ეთხოვა განესაზღვრა, კურორტი გ–ს განაშენიანების რეგულირების გეგმის არეალში მოხვედრილი მიწის ნაკვეთების საბაზრო ღირებულება-1 კვ.მ მიწის ფართობის ერთეულის ფასის მითითებით. 03.11.2016წ. დასკვნის თანახმად, ექსპერტიზაზე წარმოდგენილი, ხულოს მუნიციპალიტეტში, კურორტ გ–ზე მდებარე ტერიტორიის, მიწის ნაკვეთის 1 კვმ -ის საბაზრო ღირებულება, 2016 წლის 03 ნოემბრის მდგომარეობით, კვლევების შედეგების შეჯერებითა და გაშუალებით, საორიენტაციოდ შეადგენდა 10.00 ლარს.

27. მოსარჩელის ინიციატივით შესრულებული ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 07.05.2019წ. დასკვნის მიხედვით კი, სადაო მიწის ნაკვეთის ღირებულება განისაზღვრა 624 000 ათასი ლარით, ხოლო შენობა ნაგებობების ღირებულება 72835 ათასი ლარით.

28. სააპელაციო სასამართლოს ინიციატივითაც დაინიშნა ექსპერტიზა და ექსპერტს დაესვა ამ განჩინების პპ:2.8-2.13-ში მითითებული კითხვები. ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს N009152323 დასკვნით ირკვევა, რომ 4000 კვ.მ მიწის ნაკვეთის საბაზრო ღირებულება 2016 წლის 18 ოქტომბრის მდგომარეობით ვერ დადგინდა ანალოგების ვერ მოძიების გამო (დაწვრილებით ამ განჩინების პპ: 2.14-2.17).

29. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, სსსკ-ის 105-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების შესაბამისად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამ მუხლით დადგენილი წესი სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას მტკიცებულებათა თავისუფალი შეფასების თაობაზე, საყოველთაოდ აღიარებული პრინციპია და იგი მომდინარეობს საქართველოს კონსტიტუციიდან, რომლის ძალითაც მოსამართლე თავის საქმიანობაში დამოუკიდებელია და ემორჩილება მხოლოდ კონსტიტუციასა და კანონს. კანონის დანაწესი, რომ არავითარ მტკიცებულებას სასამართლოსათვის წინასწარ დადგენილი ძალა არა აქვს, გულისხმობს იმას, რომ მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ყველა მტკიცებულება, მიუხედავად დოკუმენტის გამცემი ორგანოს კომპეტენციისა, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს და გამოიკვლიოს. აღნიშნული მოთხოვნა გამომდინარეობს სსსკ-ის მე-4 და მე-5 მუხლებიდანაც, რომლებიც შეჯიბრებითობისა და მართლმსაჯულების განხორციელებისას სასამართლოს წინაშე მხარეთა თანასწორობის პრინციპებს განამტკიცებენ. სამართალწარმოების მხარის უფლება, წარადგინოს თავისი არგუმენტაცია და მტკიცებულებები განსახილველ საქმესთან დაკავშირებით, იმავდროულად წარმოშობს სასამართლოს ვალდებულებას, ამ მტკიცებულებათა დასაშვებობისა და განკუთვნადობის პრინციპით მიღებაზე და შემდეგ მისი კანონით დადგენილი წესით შემოწმებასა და შეფასებაზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, უნდა დავასკვნათ, რომ, ვინაიდან სამართალწარმოების მხარეები სარგებლობენ სამართლებრივ საშუალებათა თანასწორობის პრინციპით, ხოლო სასამართლოსათვის წინასწარ არცერთი მტკიცებულების მნიშვნელობა და უპირატესი იურიდიული ძალა არ არის დადგენილი, სადავოობის შემთხვევაში სასამართლო უფლებამოსილია, ფაქტობრივად კი ვალდებული, შეამოწმოს მტკიცებულებით დადგენილი ფაქტების უტყუარობა ამ ფაქტების საწინააღმდეგოდ მოდავე მხარის მიერ წარმოდგენილ ფაქტებთან ურთიერთშეჯერებით და, შესაბამისად, შეფასება მისცეს მათ: გაიზიაროს ან არ გაიზიაროს მტკიცებულებით დადასტურებული ესა თუ ის ფაქტობრივი გარემოება (იხ. სუსგ №ას-579-554-2016, 28.12.2016წ.).

30. დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპიდან გამომდინარე, ექსპერტიზის ჩატარება და დასკვნის სასამართლოში წარდგენა მხარის საპროცესო უფლებაა. საბოლოოდ კი, როგორც სხვა მტკიცებულებების, ასევე, ექსპერტის დასკვნის იურიდიული ძალას აფასებს სასამართლო. ამ შემთხვევაშიც სსსკ-ის 105-ე მუხლის მიხედვით, მოქმედებს მტკიცებულებათა სასამართლოს შინაგანი რწმენის საფუძველზე შეფასების პრინციპი.

31. სსსკ-ის 172-ე მუხლის მიხედვით, მოსამართლე არ არის დამოკიდებული ექსპერტის აზრზე. ექსპერტიზის დასკვნისათვის, როგორც მტკიცებულების წყაროსათვის, მნიშვნელოვანია, რომ ის წარმოადგენდეს საპროცესო კოდექსით ნორმატიულად დადგენილ წესებს დაქვემდებარებულ დოკუმენტს, ყურადღება უნდა მიექცეს კვლევის მეთოდებს, საკვლევ მასალას და სხვადასხვა სპეციფიკურ დეტალებს, გამომდინარე ჩატარებული ექსპერტიზის სახეობიდან. შესაბამისად, ექსპერტის დასკვნის შეფასება ხდება ზოგადად მტკიცებულებების შეფასებისათვის დადგენილი ყოველმხრივი სრული და ობიექტური განხილვის კრიტერიუმებით. მტკიცებულების სრულყოფილად გამოკვლევა კი, გულისხმობს მისი შინაარსის სრულყოფილ შესწავლა-ანალიზს, ხოლო შემდეგ - მისი იურიდიული ძალის (დამაჯერებლობის, სარწმუნოობის) შემოწმებას. ექსპერტიზის დასკვნის მტკიცებულებითი ძალა დამოკიდებულია მთელ რიგ პროცედურულ ასპექტებზე, კერძოდ, სწორად გაიგო თუ არა ექსპერტმა დასმული კითხვა და რამდენად სწორად არის ეს გადმოცემული მის დასკვნაში; რამდენად სწორ საფუძვლებსა და წინაპირობებს ეყრდნობა ექსპერტი; მოყვანილია თუ არა დასკვნაში ის ხერხები და მეთოდები, რომელთა საშუალებითაც ექსპერტი მივიდა შესაბამის შედეგებამდე; იყო თუ არა გამოსაკვლევი მასალა (ნიმუში) საკმარისი; არის თუ არა გასაგები დასკვნის შედეგი. ამასთან, ერთი მხარის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის მტკიცებულებითი მნიშვნელობის შეფასება დამოკიდებულია მეორე მხარის კვალიფიციურ შედავებაზე“ (იხ., ილონა გაგუა, „მტკიცებულებები და მტკიცების პროცესი კერძო ხასიათის სამართლებრივ დავებზე“, 2020 წელი, გვ: 97-122.).

32. ამასთან, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ჩამორთმეული ქონების საბაზრო ღირებულებისა და სანაცვლო საკომპენსაციო თანხის ოდენობის განსაზღვრისას, საჯარო და კერძო ინტერესების შეპირისპირების პირობებში, სასამართლოს სპეციალური კანონიც ანიჭებს ქონების შეფასების მიზნით დამოუკიდებელი ექსპერტის დანიშვნის უფლებას.

33. სპეციალური კანონის მე-9 მუხლის თანახმად, სასამართლო უფლებამოსილია ქონების შეფასების მიზნით დანიშნოს დამოუკიდებელი ექსპერტი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით. დამოუკიდებელი ექსპერტი განსაზღვრულ ვადაში წარუდგენს სასამართლოს დასკვნას საექსპროპრიაციო ქონების, ასევე ამ ქონების სანაცვლოდ მესაკუთრისათვის კომპენსაციის სახით შეთავაზებული სხვა ქონების საბაზრო ღირებულების შესახებ. დამოუკიდებელი ექსპერტის დასკვნის, აგრეთვე მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე საექსპროპრიაციო ქონების სანაცვლოდ ქონების მესაკუთრისათვის გადასაცემი კომპენსაციის საბოლოო შეფასებას ახორციელებს სასამართლო.

34. სსკ-ს 394-ე მუხლის „ე” პუნქტის შესაბამისად გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული ან დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

35. მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება არ არის შესაძლებელი.

36. ამასთან, საკასაციო პალატა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, მოკლებულია სამართლებრივ შესაძლებლობას, თვითონ მიიღოს საქმეზე გადაწყვეტილება.

37. შექმნილ ფაქტობრივ მოცემულობაში, ვინაიდან, მართლზომიერი მფლობელობის შეწყვეტის სანაცვლოდ უნდა განისაზღვროს სამართლიანი კომპენსაცია, ხოლო ამ საკითხის დადგენა შეუძლებელია სადავო მიწის ნაკვეთის თავისებურების გათვალისწინებით (მისი მახასიათებლები - მდებარეობა და ა.შ) განსაზღვრული საბაზრო ფასის დადგენის გარეშე. მხედველობაშიოა მისაღები ის გარემოება, რომ ექსპერტიზის 03.11.2016 წ. დასკვნით შეფასდა არა კონკრეტულად მოსარჩელის მართლზომიერ მფლობელობასი არსებული მიწის ნაკვეთის საბაზრო ღირებულება, არამედ ზოგადად კურორტ გ–იზე მდებარე ტერიტორიების მიწის ნაკვეთების საშუალო საბაზრო ღირებულება. შესაბამისად პალატას მიაჩნია, რომ მითითებული ექსპერტიზის დასკვნით განსაზღვრული უძრავი ნივთის საბაზრო ღირებულება ვერ იქნება რელევანტური ექსპროპრიაციას დაქვემდებარებულ კონკრეტულ მიწის ნაკვეთზე მართლზომიერი მფლობელობის შეწყვეტის სანაცვლოდ კომპენსაციის განსასაზღვრად.

38. ამდენად პალატას მიაჩნია, რომ არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი. საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ სათანადოდ უნდა გამოიკვლიოს ფაქტობრივი გარემოებები და დაადგინოს მართლზომიერი მფლობელობის შეწყვეტის სანაცვლოდ სამართლიანი ფასი, რისთვისაც შეუძლია იხელმძღვანელოს საპროცესო კოდექსით მინიჭებული უფლებამოსილებით, მათ შორის, საექსპერტო კვლევის დანიშვნით.

39. მართალია სააპელაციო პალატამ უძრავი ნივთის ღირებულების თაობაზე ორი სხვადასხვაგვარი საექსპერტო დასკვნის არსებობის პირობებში, ისარგებლა კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებით - დანიშნა ექსპერტიზა, თუმცა გათვალისწინებით იმისა, როგორც ეს ამ განჩინების პპ: 2.8-2.17-შია მითითებული დასმულ კითხვებზე პასუხის გაცემა საექსპერტო დასკვნის მიხედვით შეუძლებელია, ამასთანავე, საქმის სწორად გადაწყვეტის მიზნით არსებითი მნიშვნელობისაა სადავო მიწის ნაკევთის საბაზრო ღირებულების დადგენა, აღნიშნული შესაძლოა განხორციელდეს ექსპერტის მიერ მომიჯნავე ან/და ანალოგიური მახასიათებლების მქონე მიწის ნაკვეთების საბაზრო ღირებულებათა კვლევის საფუძველზე.

40. ამასთანვე, კასატორი ასაჩივრებს სააპელაციო სასამართლოს 2024 წლის 12 ივნისის განჩინებას დამატებითი მტკიცებულების წარმოდგენასა და საქმისათვის დართვაზე უარის თქმის შესახებ. კასატორი აღნიშნავს, რომ მას 2021-2022წწ-ში სადავო მიწის ნაკვეთების მიმდებარედ დადებული გარგებების და მიწის ფასის დამადასტურებელი მტკიცებულებების დართვაზე უარი უსაფუძვლოდ ეთქვა, თუმცა, საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებას გასაჩივრებული საოქმო განჩინების გაუქმების საფუძვლების შესახებ, რის გამოც, კასატორის თხოვნას უარი უნდა ეთქვას დაკმაყოფილებაზე.

41. სსსკ-ის 53-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ, მოცემულ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებისას, უნდა გადაწყვიტოს სასამართლო ხარჯების მხარეთა შორის განაწილების საკითხი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3, 408.3, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ.გ–ძის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება გაუქმდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გოჩა ჯეირანაშვილი

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე