დაუშვებლად იქნა ცნობილი

საქმე №ას-687-2024 6 მარტი, 2026 წელი,თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი,გოჩა ჯეირანაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „გ–ას ?“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარეები – ი.კ–ი, თ.შ–ი (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

1.1. ი.კ–მა და თ.შ–მა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში შპს „გ–ას ?“-ის წინააღმდეგ, უკანონო ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. მოსარჩელეებს და მოპასუხეს თანასაკუთრებაში აქვთ უძრავი ქონება, მდებარე: ... (...) გამზირ №5-ში, №4 შენობა. მოპასუხემ მოსარჩელეებთან შეუთანხმებლად დაიწყო აღნიშნულ ფართში ნგრევითი სამუშაოები: მოანგრია მოაჯირები, სართულებზე გაჭრა კედელში კარები, ნულ სართულზე საყრდენი კედლის ხარჯზე გააგანიერა კარები, მესამე სართულზე მოანგრია ჭერი, მოხსნა სინკარები, სართულებზე გაჭრა კარები, გადაჭრა „ბალკა“, ჭერში გააკეთა კიბე. ამასთან, აპირებდა, აღნიშნული ფართი გამხდარიყო თავის ფართში მშენებარე სასტუმროს შემადგენელი სადარბაზო. აღნიშნულ სამუშაოებს აკეთებდა თანამესაკუთრეებთან შეუთანხმებლად, რითაც დაირღვა მესაკუთრის უფლებები.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

3.2. შესაგებლის თანახმად, ი.კ–თან და თ.შ–თან ერთად საკუთრებაში ფლობდა ქ. თბილისში, ........, მეოთხე შენობაში 40.22 კვ.მ. ფართს. აღნიშნული ფართი სადარბაზოა, პირველ სართულზე 18.22 კვ.მ., მეორე სართულზე - 11 კვ.მ., მესამე სართულზე - 11 კვ.მ. სარდაფის სართულზე სადარბაზოს ფართი არასდროს ყოფილა თანასაკუთრება. მოსარჩელის მიერ ნახსენები გასასვლელი კარი და ფართი წარმოადგენდა შპს „......“-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში პირველ სართულზე და სარდაფის სართულზე არსებულ ფართს და კარებს საკადასტრო კოდით: ..........; მეორე სართულზე არსებულ ფართს და კარს საკადასტრო კოდით: .........; მესამე სართულზე არსებულ ფართს და კარებს საკადასტრო კოდით: ..........

3.3. შესაგებელში აღინიშნა, რომ სადარბაზოს დანიშნულებაა თანამესაკუთრეებმა შეუფერხებლად ისარგებლონ ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართით. სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობდა შპს „.....“-ის საკუთრებაში არსებულ კედლებზე და შესასვლელ კარებზე, რომლის ზომები, ლოკაცია და პარამეტრები იყო ინდივიდუალური საკუთრების ნაწილი, ხოლო მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის სადარბაზოში ინდივიდუალური ფართების მესაკუთრეები თავად წყვეტენ ინდივიდუალურ საკუთრებაში შემავალი კარის ღიობის ფორმას, პარამეტრებს და განთავსებას.

3.4. მოპასუხის განმარტებით, №4 შენობა აშენდა გასული საუკუნის მეორე ნახევარში. ტექინვენტარიზაციის ბიუროში დოკუმენტაციის შესაბამისად, მესამე სართულიდან კიბის უჯრედი გრძელდებოდა და ადიოდა სახურავის სართულზე, სატვირთო ლიფტის მომსახურებისთვის. მიმდინარე საუკუნის დასაწყისში მოხდა სახურავის პრივატიზაცია და განხორციელდა ტექნიკური და სასტუმროს სართულების დაშენება, რა დროსაც გაუქმდა სატვირთო ლიფტი. 2007 წელს შენობის პირველი, მეორე და მესამე სართულების პრივატიზების შედეგად ახალმა მესაკუთრეებმა სადარბაზოს ფართის რემონტისას შესაბამისი პროექტისა და შეთანხმების გარეშე დემონტაჟი გაუკეთეს სახურავის სართულზე ასასვლელ კიბეს, ვინაიდან იგი წარმოადგენდა მესამე პირის საკუთრებას. ამ დროს თაბაშირმუყაოს ფილით დაილუქა ასასვლელი ღიობი. მოპასუხე აცხადებდა, რომ მოცემული სამუშაოებით უნდა აღმდგარიყო ტექინვენტარიზაციის ბიუროში რეგისტრირებული პროექტით გათვალისწინებული სახურავზე ასასვლელი უნებართვოდ გაუქმებული კიბე.

3.5. მოპასუხე განმარტავდა, რომ თანამესაკუთრეები შეუფერხებლად სარგებლობდნენ სადარბაზოთი ინდივიდუალურ საკუთრებამდე მისასვლელად. შესაბამისად, დაუდგენელია რა ზიანი ადგებოდათ ან რაში გამოიხატებოდა ხელშეშლა.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით, ი.კ–ისა და თ.შ–ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4.2. აღნიშნული გადაწყვეტილება, სააპელაციო საჩივრით, გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, რომლითაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლა და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

5. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილებით, ი.კ–ისა და თ.შ–ი სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ი.კ–ის და თ.შ–ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. შპს „......“-ს დაევალა უძრავი ნივთის (საკადასტრო კოდი: .........) პირვანდელი მდგომარეობით აღდგენა, კერძოდ, შემდეგი სახით: პირველ, მეორე და მესამე სართულებზე გაჭრილი კარების ამოშენება; მესამე სართულზე დამონტაჟებული კიბის უჯრედის გაუქმება (მოხსნა); გადაჭრილი კოჭისა („ბალკა“) და მესამე სართულის ჭერის სრულად აღდგენა (ბეტონის გადახურვა და შეკიდული ჭერი). მოსარჩელეების მოთხოვნა მონგრეული მოაჯირების და კიბის პირვანდელი სახით აღდგენის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. შპს „....“-ს დაეკისრა პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოსარჩელეების წარმომადგენლის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად 30 ლარის, ასევე თბილისის სააპელაციო სასამართლოში აპელანტების წარმომადგენლის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად 80 ლარის გადახდის ვალდებულება.

5.2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხის ქმედება, კერძოდ, მის მიერ თანასაკუთრებაში არსებულ ფართში განხორციელებული სადავო სამუშაოების ნაწილი ხელყოფდა მოსარჩელეების უფლებას. პალატამ მოიხმო სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 173-ე, 173-ე 953-968-ე და 955-ე მუხლები, რის საფუძველზეც განმარტა, რომ პირველ, მეორე და მესამე სართულზე, იქ სადაც მოსარჩელის მიერ კარებების ჭრილის ამოშენება იყო მოთხოვნილი, თავდაპირველად კარებები არ იყო და ღიობები მოპასუხემ მოსარჩელეებთან შეთანხმების გარეშე ამოჭრა; ასევე სასამართლომ განმარტა, რომ საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოპასუხემ კიბის განთავსებისათვის სამუშაოებიც მოსარჩელეებთან შეთანხმების გარეშე განხორციელდა. შესაბამისად, პალატამ ჩათვალა, რომ მოსარჩელეების მოთხოვნა უნდა დაკმაყოფილებულიყო მოპასუხისათვის პირველ, მეორე და მესამე სართულებზე გაჭრილი კარების ამოშენების, მესამე სართულზე დამონტაჟებული კიბის უჯრედის გაუქმების (მოხსნის), გადაჭრილი კოჭისა („ბალკის“) და მესამე სართულის ჭერის სრულად აღდგენის (ბეტონის გადახურვა და შეკიდული ჭერი) დავალების ნაწილში. რაც შეეხება მონგრეული მოაჯირებისა და კიბის პირვანდელი სახით აღდგენას, ამ ნაწილში სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ხელშეშლის ფაქტი არ დასტურდებოდა, ვინაიდან ერთი სახის მოაჯირის მეორე სახით შეცვლა ხელშეშლად ვერ განიხილებოდა, იმ პირობებში, როდესაც გამოკვეთილი არ იყო სადავო ფართის დანიშნულება კონკრეტული ინტერიერის არსებობის აუცილებელი დაცვის კუთხით.

5.3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილებაზე, საკასაციო საჩივარი წარადგინა შპს „....“-მა.

6. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

6.1. კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ საქმე განიხილა საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების დარღვევით, რადგან არ იმსჯელა ხელშეშლის ფაქტის არსებობის შესახებ, რაც აუცილებელია ნეგატორული სარჩელის დასაკმაყოფილებლად.

6.2. კასატორის მტკიცებით, შპს „....“-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაშია პირველ სართულზე და სარდაფის სართულზე არსებული ფართი .........; მეორე სართულზე არსებული ფართი .........; მესამე სართულზე არსებული ფართი საკადასტრო კოდით: .......... და ტექნიკურ სართულზე არსებული ფართი საკადასტრო კოდით: .......... მისივე მტკიცებით, სარდაფის,ა პირველი სართულის, მეორე სართულის და მესამე სართულების ფართები შენობის აშენების დროიდანვე საზოგადოებრივ სივრცეს უკავშირდებოდნენ მხოლოდ სადარბაზოს საშუალებით, რომელიც მოდავე მხარეებს თანასაკუთრებაში გააჩნიათ. სახელდობრ, კასატორი ამტკიცებს, რომ მეოთხე შენობაში 40.22 კვ.მ. ფართი, სადარბაზოა, რომელიც შედგება პირველ სართულზე 18.22 კვ.მ., მეორე სართულზე - 11 კვ.მ., მესამე სართულზე - 11 კვ.მ. მისივე მითითებით, სარდაფის სართულზე სადარბაზოს ფართი არასდროს ყოფილა თანასაკუთრება.

6.3. კასატორი მიუთითებს, რომ მოსარჩელეებს ხელი არ ეშლებათ განხორციელებული სადავო სამუშაოებით, ამასთან საქმის მასალებში არ არსებობს მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ მათ რომელიმე ეტაპზე გააპროტესტეს სადავო სამუშაოების წარმოების ფაქტი. კასატორი ამტკიცებს, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ ჩაატარა ადგილზე დათვალიერება, რის შედეგადაც დაადგინა, რომ სადავო ფართი სადარბაზოა. ამასთან, მიუთითებს, რომ სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობდა შპს „გ–ას 5“-ის საკუთრებაში არსებულ კედლებზე და შესასვლელ კარებზე, რომლის ზომები, ლოკაცია და პარამეტრები იყო ინდივიდუალური საკუთრების ნაწილი, ხოლო მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის სადარბაზოში ინდივიდუალური ფართების მესაკუთრეები თავად წყვეტენ ინდივიდუალურ საკუთრებაში შემავალი კარის ღიობის ფორმას, პარამეტრებს და განთავსებას. ის რომ რომელიმე თანამესაკუთრეს შესაძლებელია არ მოსწონდეს განხორციელებული ცვლილებები ეს გემოვნების საკითხია და არ უნდა გახდეს ინდივიდუალური ფართების მესაკუთრეთა მიერ საკუთარი შეხედულებისამებრ ქონებით სარგებლობისა და განვითარების ხელშეშლის საფუძველი.

6.4. კასატორის მტკიცებით, №4 შენობა აშენდა გასული საუკუნის მეორე ნახევარში. ტექბიუროში დაცული დოკუმენტაციის შესაბამისად, მესამე სართულიდან კიბის უჯრედი გრძელდებოდა და ადიოდა სახურავის სართულზე, სატვირთო ლიფტის მომსახურებისთვის. მიმდინარე საუკუნის დასაწყისში მოხდა სახურავის პრივატიზაცია და განხორციელდა ტექნიკური და სასტუმროს სართულების დაშენება, რა დროსაც გაუქმდა სატვირთო ლიფტი. 2007 წელს შენობის პირველი, მეორე და მესამე სართულების პრივატიზების შედეგად ახალმა მესაკუთრეებმა სადარბაზოს ფართის რემონტისას შესაბამისი პროექტისა და შეთანხმების გარეშე დემონტაჟი გაუკეთეს სახურავის სართულზე ასასვლელ კიბეს, ვინაიდან იგი წარმოადგენდა მესამე პირის საკუთრებას. ამ დროს თაბაშირმუყაოს ფილით დაილუქა ასასვლელი ღიობი. კასატორი მიიჩნევს, რომ სადავო სამუშაოებით უნდა აღდგეს ტექინვენტარიზაციის ბიუროში რეგისტრირებული პროექტით გათვალისწინებული სახურავზე ასასვლელი უნებართვოდ გაუქმებული კიბე.

6.5. კასატორი ამტკიცებს, რომ მოსარჩელეთა ქმედებით რეალურად ხელშეშლა ხორციელდება შპს „გ–ას 5“-ის მიმართ, რადგან ის სარგებლობს ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართით, რასაც შეუძლებელს ხდის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

6.6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2024 წლის 31 მაისის განჩინებით, შპს „გ–ას 5“-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

7. საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

8. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

10. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

11. საკასაციო პალატის განსჯით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, კასატორს არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რის გამოც დადგენილად მიიჩნევა შემდეგი:

- საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემებით, უძრავი ნივთი, მდებარე: ქ. თბილისი, ........ (იგივე .......), შენობა №4, 40.22 კვ.მ. საკადასტრო კოდით: .......... არის ი.კ–ის, ა.ნ–ის, ს.ნ–ის, თ.შ–ის და შპს „გ–ას 5“-ის თანასაკუთრება;

- საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემებით, უძრავი ნივთი, მდებარე: ქ. თბილისი, ........... (იგივე გ–ას გამზ. №5), შენობა №4, სართული 1, 270.00 კვ.მ. და სარდაფი - 258.39 კვ.მ., საკადასტრო კოდი: ..........; სართული 2, ფართი - 323.28 კვ.მ., საკადასტრო კოდით: ..........; სართული 3, ფართი - 323.28 კვ.მ., საკადასტრო კოდით: ..........; ტექნიკური სართული, ფართი - 647.47 კვ.მ., საკადასტრო კოდით: ........ არის შპს შპს „გ–ას 5“-ის საკუთრება;

- 2018 წლის 31 მაისის და 2018 წლის 10 ივლისის სანოტარო აქტების თანახმად, მისამართზე: ქ. თბილისი, ........., შენობა №4-ში, საკადასტრო კოდით: .........., მიმდინარეობდა ნგრევითი სამუშაოები, მოხსნილი იყო ჭერის შეფუთვა და სინკარები კიბის უჯრედში, გაჭრილი იყო კედელზე ღიობები, მოჭრილი იყო ე.წ. ბალკა, ჭერში დამატებული იყო კიბეები;

- თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის წარმოებაში იყო №3/1500-19 საქმე, ი.კ–ის და თ.შ–ის სარჩელი მოპასუხე თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობის მოთხოვნით. საქმეში მესამე პირად ჩაბმული იყო შპს „გ–ას 5“. საქმეში წარმოდგენილი 2019 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილებიდან ირკვევა, რომ თბილისში, ......... (...........) მდებარე შენობა №4-ში მიმდინარე სარეკონსტრუქციო სამუშაოების განხორციელების გამო, ი.კ–ის და თ.შ–ის საჩივრის საფუძველზე თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ დაიწყო ადმინისტრაციული წარმოება. შპს „გ–ას 5“-ის მიერ წარმოებული სამუშაოები 2018 წლის 1 ოქტომბრის №003645 დადგენილებით უკანონოდ იქნა ცნობილი და კომპანია დაჯარიმდა. აღნიშნული დადგენილება ადმინისტრაციული საჩივრით გასაჩივრდა შპს „გ–ას 5“-ის მიერ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 28 დეკემბრის №704 ბრძანებით ადმინისტრაციული საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. წარმოდგენილი სარჩელით გასაჩივრებულია აღნიშნული ბრძანება იმ ნაწილში, რომლითაც დაკმაყოფილდა შპს „გ–ას 5“-ის საჩივარი და გაუქმდა „მესამე სართულსა და ტექნიკურ სართულს შორის არსებული სართულშუა გადახურვის ფილის პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანის“ შპს „გ–ას 5“-სთვის დავალების შესახებ გადაწყვეტილება. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმდა ბრძანება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა ადმინისტრაციულ ორგანოს;

12. საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია, ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნით აღძრული სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების მართლზომიერება.

13. სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილით, უფლების ბოროტად გამოყენებად ჩაითვლება საკუთრებით ისეთი სარგებლობა, რომლითაც მხოლოდ სხვებს ადგებათ ზიანი ისე, რომ არ არის გამოკვეთილი მესაკუთრის ინტერესის უპირატესობა, და მისი მოქმედების აუცილებლობა გაუმართლებელია.

14. ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნა წარმოადგენს ნეგატორულ სარჩელს, რომელიც მესაკუთრის დაცვის მიზნით, მიმართულია უფლების დამრღვევი პირის წინააღმდეგ. სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილი ადგენს ქცევის შემდეგ წესს: თუ საკუთრების უფლების ხელყოფა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით. ნეგატორულ სარჩელს მხარე აღძრავს მაშინ, როცა სხვისი უკანონო მოქმედების გამო, ხელი ეშლება საკუთრების გამოყენებაში. ამ შემთხვევაში, სამოქალაქო კოდექსი მესაკუთრეს უფლებას აძლევს, მოსთხოვოს დამრღვევს ხელშეშლის აღკვეთა. თუ მის მოთხოვნას ეს უკანასკნელი არ დაეთანხმება და ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია მიმართოს სასამართლოს. ხელშეშლა გულისხმობს მესაკუთრისათვის ისეთი მდგომარეობის შექმნას, რომლის გათვალისწინებითაც მესაკუთრეს ეზღუდება თავისი უფლებამოსილების სრულყოფილად განხორციელების შესაძლებლობა და ამასთან, ამის რაიმე საფუძველი ხელშემშლელს არ გააჩნია. ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნის წარმოშობის აუცილებელ პირობას წარმოადგენს საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის ფაქტის არსებობა (სუსგ №ას-1377-2023, 09.02.2024წ., სუსგ №ას-25-2021, 27.04.2021 წ.).

15. ამ ტიპის სარჩელის განხილვისას სასამართლო ადგენს არა რაიმე ახალ უფლებას (აწესებს, ცვლის, წყვეტს და სხვა), არამედ მოდავე სუბიექტთა უფლებრივი მდგომარეობის შეუცვლელად განსაზღვრავს სამოქალაქო უფლების სწორი რეალიზაციის წესს. ნეგატორული სარჩელი დაკმაყოფილდება ისეთ შემთხვევაში, როდესაც არსებობს ნივთის მესაკუთრე, რომლის საკუთრების ხელყოფა ან საკუთრების გამოყენებაში სხვაგვარი ხელშეშლა ხორციელდება სხვა პირის უკანონო მოქმედებით (იხ. სუსგ-ებები: №ას-1085-2020, 06.07.2021წ.; №ას-1250-2018, 21.12.2018წ; №ას-843-809-2016, 26.10.2016წ.).

16. საქმეზე დადგენილია, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემებით, უძრავი ნივთი, მდებარე: ქ. თბილისი, ........ (იგივე ....... ), შენობა №4, 40.22 კვ.მ. საკადასტრო კოდით: ........ არის ი.კ–ის, ა.ნ–ის, ს.ნ–ის, თ.შ–ის და შპს „გ–ას 5“-ის თანასაკუთრება. (ს.ფ. 14). ასევე დადგენილია, რომ 2018 წლის 31 მაისის და 2018 წლის 10 ივლისის სანოტარო აქტების თანახმად, მისამართზე: ქ. თბილისი, .........., შენობა №4-ში, საკადასტრო კოდით: .........., მიმდინარეობდა ნგრევითი სამუშაოები, მოხსნილი იყო ჭერის შეფუთვა და სინკარები კიბის უჯრედში, გაჭრილი იყო კედელზე ღიობები, მოჭრილი იყო „ბალკა“, ჭერში დამატებული იყო კიბეები. (ს.ფ. 108-118). ამასთან, უდავოდ არის დადგენილი ქ. თბილისში, ........... მოპასუხის (კასატორის) მიერ სარემონტო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოების განხორციელების ფაქტი.

17. სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლის თანახმად, თუ უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, მაშინ გამოიყენება ამ თავის წესები, თუკი კანონიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს. ამავე კოდექსის 954-ე მუხლით, თუ სპეციალურად სხვა რამ არ არის დადგენილი, თითოეულ მოწილეს ეკუთვნის თანაბარი წილი. ამავე კოდექსის 955-ე მულის მე-2 ნაწილი კი ადგენს, რომ თითოეულ მოწილეს უფლება აქვს ისარგებლოს საზიარო საგნით ისე, რომ ზიანი არ მიადგეს დანარჩენ მოწილეთა სარგებლობას.

18. კასატორს დასაბუთებული და დასაშვები პრეტენზია არ წარმოუდგენია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების მიმართ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია ნეგატორული სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელი გარემოებები, კერძოდ, დადგენილია, მოსარჩელეთა საკუთრების უფლება სადავო უძრავ ნივთზე; მოპასუხე მოსარჩელეებს ხელს უშლის თანასაკუთრების თანაბარუფლებიანობის პირობებში სარგებლობაში და ამ უფლების შეზღუდვის სამართლებრივი საფუძველი მოპასუხეს არ გააჩნია. შესაბამისად, არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების საკმარისი ფაქტობრივსამართლებრივი წანამძღვრები.

19. საკასაციო სასამართლო მხედველობაში იღებს საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლით გარანტირებული საკუთრების უფლების დეფინირების მიზნით საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს ერთ-ერთ განმარტებას, რომლის თანახმადაც, „გასათვალისწინებელია, რომ საკუთრების უფლება არ არის აბსოლუტური და შეუზღუდავი უფლება. საკუთრებას დიდი სოციალური დატვირთვა აქვს. მესაკუთრე საზოგადოების ნაწილია და არა მხოლოდ უფლებამოსილია მიიღოს გარკვეული სიკეთეები საზოგადოებისაგან, არამედ ვალდებულიცაა, რომ თავისი საკუთრება საზოგადოებრივი კეთილდღეობის მიზნებისათვის გამოიყენოს. მესაკუთრემ უნდა გაითავისოს, რომ არა მხოლოდ მას აქვს ინტერესები, არამედ ის იმყოფება სხვა ინტერესთა გარემოცვაში, რომელთაგანაც ის იზოლირებული არ არის და სადაც აუცილებელია ინტერესთა გონივრული ბალანსის დაცვა. ამ ფონზე კანონმდებელი უფლებამოსილია, კონსტიტუციურ-სამართლებრივი ნორმებისა და პრინციპების დაცვით, დაადგინოს ნორმები, რომლებიც განსაზღვრავენ საკუთრების შინაარსსა და ფარგლებს. საკუთრება არის კანონმდებლის მიერ დეფინირებადი უფლება. ამას მით უფრო მეტი მნიშვნელობა აქვს, რაც უფრო დიდია საკუთრების ობიექტის სოციალური დატვირთვა, მისი ბუნებიდან და თავისებურებებიდან გამომდინარე“ (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 18.05.2007წ. #2/1 გადაწყვეტილება). პალატა ითვალისწინებს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის იმ დანაწესს, რომელიც საკუთრების შეზღუდვას დასაშვებად მიიჩნევს „კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში“. სწორედ კანონისმიერი ჩარევის კერძო შემთხვევაა სამოქალაქო კოდექსის 955-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დანაწესი, რომლის თანახმადაც, თითოეულ მოწილეს უფლება აქვს ისარგებლოს საზიარო საგნით ისე, რომ ზიანი არ მიადგეს დანარჩენ მოწილეთა სარგებლობას. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ საკუთრების შეზღუდვის გამართლების კონსტიტუციური სტანდარტი მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული იმაზე, თუ შეზღუდვის რომელი ფორმაა გამოყენებული სახელმწიფოს მიერ, ანუ სანამ უფლებით დაცულ სფეროში ჩარევის პროპორციულობა შეფასდება, უმნიშვნელოვანესია, გაირკვეს თავად შეზღუდვის ბუნება (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 26.06.2012წ. #3/1/512 გადაწყვეტილება). იმ უდავო გარემოებათა გათვალისწინებით, რომ უძრავი ქონების სადავო ნაწილზე მხარეებს, სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკუთრების თანაბარი უფლება გააჩნიათ (საერთო საკუთრებაა) და მოსარჩელეს მოპასუხის მიერ განხორციელებული სამუშაოებით ხელი ეშლება მის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებით სარგებლობაში საკასაციო პალატა თვლის, რომ ქვემდგომმა სასამართლომ სწორად დააკმაყოფილა ნაწილობრივ ნეგატორული სარჩელი.

20. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

21. კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

22. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია და კასატორს გადახდილი აქვს საკასაციო სამართალწარმოებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარი, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

შპს „გ–ა 5“-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად; შპს „გ–ა 5“-ს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს მის მიერ 07.05.2024წ. №21738672176 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან - 300 ლარის 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება. თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

გოჩა ჯეირანაშვილი