დაუშვებლად იქნა ცნობილი

საქმე №ას-1375-2025

12 მარტი, 2026 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ ჯინჯოლია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),არჩილ კოჭლამაზაშვილი, ლევან ნემსაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – ნ.ი–ძე, გ.მ–ძე, დ.მ–ძე (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – ხ.მ–ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინებები – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 3 სექტემბრის განჩინება და ამავე სასამართლოს 2025 წლის 8 ოქტომბრის დამატებითი განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინებების გაუქმება

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ი.მ–ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ხ.მ–ის (შემდგომში - „მოპასუხე“) მიმართ საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე.

2. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

3. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 22 დეკემბრის განჩინებით ი.მ–ძის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნენ მისი მეუღლე ნ.ი–ძე და შვილები გ.მ–ძე და დ.მ–ძე (შემდგომში - „მოსარჩელეები“, „კასატორები“).

4. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2024 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

5. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა.

6. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 3 სექტემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2024 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

7. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7.1. ქ. ქუთაისში, ............ მდებარე მიწის ნაკვეთის (ს/კ №.......) (შემდგომში - „სადავო უძრავი ქონება“) ფართობი შეადგენს 586.35 კვ.მ.-ს, რომელიც წარმოადგენს აწ. გარდაცვლილი ი.მ–ძის უფლებამონაცვლეების - მოსარჩელეებისა და მოპასუხის თანასაკუთრებას (შემდგომში ერთად ასევე მოხსენიებული როგორც - „თანამესაკუთრეები“, „მხარეები“);

7.2. თანამესაკუთრეებს შორის, თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის რეალური წილები განსაზღვრული და შესაბამისად, რეესტრში რეგისტრირებული არ არის;

7.3. მხარეებს ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული აქვთ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შემდეგი ნაგებობები: მოსარჩელეების ინდივიდუალურ საკუთრებაშია №1 შენობიდან №434.43 კვ.მ.; 40.18 კვ.მ. დამხმარე ნაგებობა, ხოლო მოპასუხის საკუთრებაშია №2 შენობა საერთო ფართით 119.07 კვ.მ. (მათ შორის, საცხოვრებელი - 70.84 კვ.მ., დამხმარე - 48.23 კვ.მ.) სამეურნეო ფართი - 57.35 კვ.მ., საზაფხულო ფართი - 13.08 კვ.მ., მანსარდა - 56.13 კვ.მ., შემინული აივანი - 10.71 კვ.მ.);

7.4. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2024 წლის 12 ივნისის საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის N003914424 დასკვნის თანახმად:

7.4.1. ექსპერტიზისთვის წარდგენილი ქ. ქუთაისში, ........... მდებარე მიწის ნაკვეთის აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილებს შორის, ფაქტობრივი საზღვრის მდებარეობა, მცირედით განსხვავდება ი/მ დ.გ–ძის მიერ მომზადებული საკადასტრო აზომვით ნახაზზე ასახული მონაცემებისაგან;

7.4.2. დღეისათვის, ს/კ N........... მიწის ნაკვეთზე რეგისტრირებული შენობა-ნაგებობების განლაგების გათვალისწინებით, თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის მხარეებს შორის გაყოფა, შენობა-ნაგებობის განაშენიანების (I ვარიანტი) ან შიდა ფართების (II ვარიანტი) პროპორციულად, უძრავი ქონების ორ ერთგვაროვან ნაწილად გაყოფა, მისი ფუნქციური ღირებულების და დანიშნულების შემცირების გარეშე, შესაძლებელია ფაქტობრივად არსებული სასაზღვრო მიჯნის მიხედვით. აღნიშნული გაყოფის I ვარიანტის შესაბამისად, მოსარჩელე მხარეს - შესაძლებელია გამოეყოს 433,17 კვ.მ. ფართი, რაც (433,17 – 409,05 = 24,12) 24,12 კვ.მ.-ით მეტია იდეალურ წილზე, ხოლო მოპასუხე მხარეს შესაძლებელია გამოეყოს 153,18 კვ.მ. ფართი, რაც (153,18 – 177.3 = 24,12) 24,12 კვ.მ-ით ნაკლებია იდეალურ წილზე; აღნიშნული გაყოფის II ვარიანტის შესაბამისად, მოსარჩელე მხარეს შესაძლებელია გამოეყოს 433,17 კვ.მ. ფართი, რაც (433,17 – 380,772 = 52,45) 52,45 კვ.მ.-ით მეტია იდეალურ წილზე, ხოლო მოპასუხე მხარეს შესაძლებელია გამოეყოს 153,18 კვ.მ. ფართი, რაც (153,18 – 256,34 = 52,45) 52.45 კვ.მ.-ით ნაკლებია იდეალურ წილზე; აღნიშნული გამიჯვნის ვარიანტების მიხედვით, მოსარჩელე მხარის კუთვნილი სახლის ჩრდილოეთ ნაწილში არსებული აივნის აღმოსავლეთ მხარეს (ფაქტობრივად არსებულ საზღვარზე), უნდა მოეწყოს ყრუ ტიხარი;

7.4.3. ზემოთ მითითებული გამიჯვნის ვარიანტების მიხედვით, მოპასუხის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ფუნქციური ღირებულება არ შემცირდება;

7.4.4. ექსპერტიზისათვის წარდგენილ საქმეში არსებულ უფლების დამდგენ დოკუმენტებში, არ არის განსაზღვრული ცალ-ცალკე მხარეთა საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთების კონკრეტული ფართობი.

7.5. სააპელაციო სასამართლოს 2025 წლის 26 მარტის განჩინების საფუძველზე დანიშნული, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტიზის N004325625 დასკვნის თანახმად:

7.5.1. ქ. ქუთაისში, ......... მდებარე, N.......... საკადასტრო კოდის 586,35 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან, მოპასუხე ფაქტობრივად ფლობს - 153,18 კვ.მ.-ს, ხოლო მოსარჩელეები 433,17 კვ.მ-ს;

7.5.2. სადავო უძრავი ქონების 586,35 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან, ფაქტობრივად არსებული თავისუფალი/ გაუნაშენიანებელი ფართი შეადგენს 214,53 კვ.მ-ს, საიდანაც მოპასუხე ფაქტობრივად ფლობს - 46,32 კვ.მ-ს, ხოლო მოსარჩელეები ფაქტობრივად ფლობენ 168,21 კვ.მ-ს;

7.5.3. სადავო უძრავ ქონებაში მოსარჩელეთა ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული სახლის ჩრდილოეთ მხარეს მოწყობილი, მეორე სართულთან დამაკავშირებელი კიბე, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული არ არის. აღნიშნული კიბის მოშენების ფართი შეადგენს 7,13 კვ.მ-ს;

7.5.4. ექსპერტიზაზე წარდგენილი, სადავო უძრავი ქონების თავისუფალი მიწის ნაკვეთიდან 1 კვ.მ ფართის საბაზრო ღირებულება საორიენტაციოდ შეადგენს 500 ლარს;

7.5.5. საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის 26.10.1989 წლის დამტკიცებული პროექტის (ბრძანება N53) მიხედვით, ქ. ქუთაისში, ....., მდებარე მიწის ნაკვეთის გაუნაშენიანებელი ფართი (ელ. ქვესადგურის ჩათვლით) შეადგენდა (581-305=276) 276 კვ.მ-ს.

8. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სასარჩელო მოთხოვნა გამომდინარეობს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომში ასევე - „სსკ“) 953-ე, 954-ე , 961.1, 963-ე მუხლებიდან და აღნიშნა, რომ დავის სწორად გადაწყვეტისათვის მტკიცების საგანში შემავალ ფაქტებს წარმოადგენს:

8.1. მიწის ნაკვეთზე იდეალური წილის შესაბამისად, საზიარო საგნის ერთგვაროვან ნაწილებად დაყოფის შესაძლებლობა;

8.2. გაყოფის შედეგად წარმოშობილი ინდივიდუალური საგნის ფუნქციური (ღირებულებითი) თვისების შენარჩუნება;

9. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმ ფაქტების დამტკიცების ტვირთი, რომ მიწის ნაკვეთზე იდეალური წილის შესაბამისად, საზიარო ქონების რეალურად გაყოფა გამოყოფილი ნაწილის ღირებულებისა და ფუნქციური დანიშნულების შემცირების/ შეცვლის გარეშე შესაძლებელია, იმ მხარის (ანუ მოსარჩელის) მტკიცების ტვირთია, ვინც ამ ფაქტზე მიუთითებს.

10. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია და სადავო არ არის ის ფაქტი, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის მიხედვით სადავო უძრავი ქონების ფართობი შეადგენს 586.35 კვ.მ.-ს, რომელიც მხარეთა თანასაკუთრებაა. ამასთან, მოპასუხის მიერ უძრავი ქონების შეძენისას, მიწის ნაკვეთი მყარი სასაზღვრო მიჯნით იმგვარად იყო გაყოფილი, როგორც მოცემული დავის განხილვის დროს არის და მხარეები მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ნაგებობის სარგებლობისათვის ღობით გამოყოფილი მიწის ნაკვეთით სარგებლობენ. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ჯერ კიდევ მოპასუხის მიერ საკუთრების უფლების შეძენამდე, მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრეები მიწის ნაკვეთით სარგებლობის წესზე ზეპირი ფორმით იყვნენ შეთანხმებული.

11. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სსკ-ის 1513-ე მუხლის შესაბამისად, მიწაზე რეგისტრირებული თანასაკუთრების წილობრივი მაჩვენებელი, იდეალური წილების პროპორციულია, რაც ნიშნავს, რომ უძრავი ქონების 1/2 წილის მესაკუთრეა მოსარჩელე, 1/2 წილის მესაკუთრეა მოპასუხე.

12. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სპეციალური ცოდნის მქონე პირის - სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტების მიერ შედგენილ დასკვნებზე, რომლითაც დადგენილია, რომ მიწის ნაკვეთის ორ ერთგვაროვან ნაწილად გაყოფა, მისი ფუნქციური ღირებულებისა და დანიშნულების შემცირების გარეშე, შესაძლებელია შენობა-ნაგებობის განაშენიანების (I ვარიანტი) ან შიდა ფართების (II ვარიანტი) პროპორციულად, ფაქტობრივად არსებული სასაზღვრო მიჯნის მიხედვით.

13. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეებს სადავო არ გაუხდიათ ის ფაქტი, რომ არსებულ ვითარებაში, მიწის ნაკვეთის ორ თანატოლ ნაწილად გაყოფა, ფუნქციური ღირებულების და დანიშნულების შემცირების გარეშე, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის დაცვით, ტექნიკურად შეუძლებელია.

14. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება, რომლის თანახმად, უძრავი ქონება უნდა გაიყოს ფაქტობრივად არსებული სასაზღვრო მიჯნის მიხედვით, რამდენადაც თანასაკუთრებაში არსებული ქონების სამართლებრივ რეჟიმზე არ შეიძლება გავლენა მოახდინოს სარგებლობის წესმა. სადავო მიწის ნაკვეთი არა სარგებლობაში, არამედ მხარეთა თანასაკუთრებაშია, ხოლო ამ თანასაკუთრებით სარგებლობის წესი არ ცვლის საკუთრების რეჟიმს ამ ნივთზე.

15. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ კონკრეტული სადავო სიტუაციის გათვალისწინებით, საზიარო უფლების გაუქმებისას მნიშვნელობა ენიჭება არა თანასაკუთრების მიწის ნაკვეთზე მხარეთა მფლობელობაში არსებული ნაგებობის ფართების პროპორციულად გაყოფის წესს, არამედ, მოდავე მხარეთა შორის საჯარო რეესტრში არსებულ თანასაკუთრების წილობრივ მდგომარეობას. სწორედ, საჯარო რეესტრში თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთის წილებზე რეგისტრაციის არარსებობა მიუთითებს იმაზე, რომ ორივე მხარეს გააჩნია თანაბარი უფლებები სადავო მიწის ნაკვეთზე. შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნა, მხარეთა ფაქტობრივ მფლობელობასა და ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული ნაგებობის ფართების პროპორციულად, სადავო მიწის ნაკვეთის ნატურით გაყოფა, ეწინააღმდეგება საზიარო უფლებათა ინსტიტუტით განსაზღვრულ წესებს.

16. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 8 ოქტომბრის დამატებითი განჩინებით, მოპასუხის მიერ გადახდილი ექსპერტიზის ხარჯი 1 200 ლარი დაეკისრათ მოსარჩელეებს.

17. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 3 სექტემბრისა და ამავე სასამართლოს 2025 წლის 8 ოქტომბრის დამატებით განჩინებაზე მოსარჩელეებმა წარადგინეს საკასაციო საჩივარი, მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, კერძოდ, N003914424 ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე, გაუქმდეს სადავო უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლება და გამოიყოს მოსარჩელეების სარგებლობაში არსებული მიწის ფართი 433,17 კვ.მ. რომელზეც განლაგებულია მათი კუთვნილი შენობა-ნაგებობები.

18. საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ ძირითად პრეტენზიებს:

18.1. არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მითითება, თითქოს სააპელაციო სასარჩელო მოთხოვნით, მოსარჩელე მხარემ მოითხოვა რომელიმე პროპორციის გამოყენება, რადგან ექსპერტიზის დასკვნაში ცალსახად მითითებულია მხოლოდ ერთი აზომვითი ნახაზი, რომელიც ასახავს ორივე ქონების ფაქტობრივ მდგომარეობას ოთხივე მხარეს მყარ საზღვრებში. დასკვნაში მითითებულია, რომ გაყოფის ამ ვარიანტს ალტერნატივა არ აქვს და ეს არის ერთადერთი ფორმა და ეს გაყოფა შესაძლებელია ორივე უძრავი ქონების ღირებულების შემცირების გარეშე;

18.2. რაც შეეხება მიწის გაყოფის დაანგარიშების წესს, რომლის გამოთვლის ორი ვარიანტი შემოგვთავაზა ექსპერტიზის ბიურომ (ანუ შენობა ნაგებობების მიერ დაკავებული მიწის ფართის პროპორციულად გაიყოს თუ შენობათა სრული ფართების ჯამის პროპორციულად), ამ საკითხზე შეგებებული სარჩელი მხარეს არ წარუდგენია და არ მოუთხოვია კომპენსაცია, შესაბამისად, ამ ნაწილში, მოსამართლემ უსაფუძვლოდ განავრცო მოსარჩელის მოთხოვნა. მეტიც, გაყოფის ზემოთ მითითებული ვარიანტები არასაკმარისად მიიჩნია სასამართლომ და მოსამართლის დაჟინებული თხოვნით, მხარეებმა გაიღეს უსაფუძვლო ხარჯი 2 400 ლარის ოდენობით. მოსამართლე სასამართლო პროცესზე მხარეებს მოუწოდებდა შენობების მიერ დაკავებული მიწა არათუ შენობების მიერ დაკავებული მიწის პროპორციულად და ფართების პროპორციულად გაყოფილიყო, არამედ აპელირებდა სამოქალაქო კოდექსის 995-ე მუხლის გამოყენებაზე;

18.3. სასამართლომ 995-ე მუხლის დანაწესი „თუ სპეციალურად სხვა რამ არ არის დადგენილი, თითოეულ მოწილეს ეკუთვნის თანაბარი წილი" განმარტა ისე, რომ ამ ცნებაში იგულისხმება მარტოოდენ დოკუმენტურად დადასტურება ზემოაღნიშნული მუხლისგან განსხვავებულ წესზე;

18.4. უდავო ფაქტია, რომ უკვე 30 წელზე მეტია ორივე ქონება გამიჯნულია ერთმანეთისგან და მოპასუხემ შეძენისას იცოდა, რომ ქონება შეიძინა იმ საზღვრებში და ფორმით, რაც დღეის მდგომარეობით აქვს, მას არასოდეს უსარგებლია და არც პრეტენზია ქონია სხვა მიწის ნაკვეთზე. მხარემ მოიწონა შეიძინა და ფლობს ამ ნივთს;

18.5. თუ მიწის ნაკვეთების განაწილებისას თანასაკუთრებაში არსებულ მიწას, თანამესაკუთრეების რაოდენობაზე ვყოფთ და არა ფართების პროპორციულად, რეალურად 4 თანამესაკუთრეა (მოსარჩელეები და მოპასუხე) და თავისუფალი მიწის ნახევარი კი არ ეკუთვნის მოპასუხეს, არამედ მეოთხედი;

18.6. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში 7.4 ფაქტობრივი გარემოება არ შეესაბამება საქმის მასალებს, მეტიც ბოლო აბზაცში თითქოს „მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ, რომ გაყოფა სსკ-ის 963-ის თანახმად შეუძლებელია“ წინააღმდეგობაშია ექსპერტიზის დასკვნასთან, რადგან გაყოფის შესაძლებლობის თაობაზე თავად ექსპერტი წერს N0003914424 დასკვნაში და მითითებულია, რომ შესაძლებელია გაყოფა იმ ფორმით, როგორც არის ფაქტობრივად გაყოფილი, თითოეული ქონების ღირებულების შემცირების გარეშე;

18.7. სააპელაციო სასამართლო თავისი პოზიციით მოსარჩელეს იმაზე უარეს უფლებრივ მდგომარეობაში აგდებს ვიდრე სარჩელის წარდგენამდე იყო. ადამიანი არსებული ფორმით, რეგისტრაციით გამოყოფას ითხოვს და ამით ახალი მისამართი მიენიჭება, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს ინიციატივით, მიწა რომელიც ერთხელ უკვე შეიძინა და აქვს საკუთრებაში მეორედ უნდა შეიძინოს თანამესაკუთრისგან, რაც არის უკანონო და არალოგიკური;

18.8. დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს შეფასება, რომლის თანახმად თანასაკუთრების რეჟიმზე არ შეიძლება გავლენა მოახდინოს სარგებლობის წესმა;

19. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 28 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

20. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია.

21. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომში - „სსსკ“) 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

22. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

23. საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში [სსსკ-ის 404.1 მუხლის პირველი წინადადება]. საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407-ე მუხლი]. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

24. წინამდებარე დავის ფარგლებში, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია, რამდენად მართლზომიერად ეთქვა მოსარჩელეს უარი მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ნივთზე - მიწის ნაკვეთზე საზიარო უფლების გაუქმებაზე ნატურით გაყოფის გზით.

25. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომში ასევე - „სსკ“) 953-ე მუხლის თანახმად, თუ უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, მაშინ გამოიყენება ამ თავის წესები, თუკი კანონიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს. ამავე კოდექსის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. ამასთან, სამოქალაქო კოდექსი იცნობს საზიარო უფლების გაუქმების ორ შესაძლებლობას: საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზითა და საზიარო უფლების გაუქმებას საზიარო საგნის რეალიზაციის გზით. ეს უკანასკნელი გამოიყენება იმ შემთხვევაში, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია [იხ. სსკ-ის 963-ე მუხლი და 964-ე მუხლის პირველი ნაწილი].

26. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ უპირველესად ყურადღება უნდა გამახვილდეს სასარჩელო მოთხოვნაზე, რომლის თანახმად, მოსარჩელეები მოითხოვენ მოპასუხესთან თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის (586.35 კვ.მ) ნატურით გაყოფას მათ მფლობელობაში არსებული ფართების პროპორციულად.

27. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, კასატორთა ძირითადი პრეტენზიის გათვალისწინებით შესაფასებელია: ა) შეიძლება თუ არა უძრავი ნივთის თანასაკუთრებით სარგებლობის განსაზღვრულ წესზე შეთანხმების გამო, ამ ნივთზე თანასაკუთრების რეჟიმის (ან მისი წილების) შეცვლა; ბ) საქმეში არსებული მტკიცებულებების გათვალისწინებით შესაძლებელია თუ არა საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული 586.35 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ნატურით გაყოფა ფუნქციური ღირებულებისა და დანიშნულების შემცირების გარეშე მხარეთა მფლობელობაში არსებული ფართების პროპორციულად (სარჩელის მიხედვით).

28. საქართველოს უზენაესი სასამართლო მიუთითებს საქმეში წარდგენილ საჯარო რეესტრის ამონაწერზე, რომლის თანახმად, ქ. ქუთაისში, .......... მდებარე უძრავი ქონება აღრიცხულია მოსარჩელეთა და მოპასუხის სახელზე და თითოეული პირის ინდივიდუალურ საკუთრებას წარმოადგენს შენობა-ნაგებობები (მოსარჩელეებს ეკუთვნით №1 შენობა-ნაგებობა საერთო ფართით 434.43, დამხმარე ფართით 40.18 კვ.მ., ხოლო მოპასუხეს შენობა-ნაგებობა N2 საერთო ფართით 119.07 კვ.მ.) საზიარო საგანი კი მიწის ნაკვეთია, რომლის კონკრეტული წილის კუთვნილება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული არ არის და აღრიცხულია განსახილველი დავის მხარეებზე. ამდენად, აღნიშნულ უძრავ ქონებაში მხარეთა საზიარო უფლება ვრცელდება მხოლოდ მიწის ნაკვეთზე.

29. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ასეთ ვითარებაში, თანამესაკუთრეთა წილების დასადგენად გამოიყენება სსკ-ის 954-ე მუხლის დანაწესი, რომლის თანახმად, თუ სპეციალურად სხვა რამ არ არის დადგენილი, თითოეულ მოწილეს ეკუთვნის თანაბარი წილი. საკასაციო სასამართლო კასატორების ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზე, რომ ასეთ შემთხვევაში, საკუთრების უფლებაზე გავლენას ვერ მოახდენს მხარეთა შორის მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივი ფლობა და უპირატესობა საჯარო რეესტრში ასახულ მონაცემებს უნდა მიენიჭოს (სსკ-ის 311-ე და 312-ე მუხლები) (იხ. სუსგ საქმე Nას-365-2021, 20 აპრილი, 2022 წელი). შესაბამისად, თანასაკუთრებით სარგებლობის წესი არ ცვლის საკუთრების რეჟიმს ამ ნივთზე.

30. სსკ-ის 312.1 მუხლის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა.

31. საქართველოს უზენაესი სასამართლო მიუთითებს, რომ როგორც სარჩელში, ისე საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, მოსარჩელეები N003914424 ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე, სადავო უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმებას მოითხოვდნენ ისე, რომ გამოიყოს მოსარჩელეების სარგებლობაში არსებული მიწის ფართი 433,17 კვ.მ. რომელზეც განლაგებულია მათი კუთვნილი შენობა-ნაგებობები. შესაბამისად, მოსარჩელე მხარე სადავო უძრავი ქონებიდან მასზე არსებული შენობა-ნაგებობის პროპორციული მიწის გამოყოფას მოითხოვდა.

32. სსსკ-ის 102-ე მუხლის შესაბამისად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

33. განსახილველ შემთხვევაში, სწორედ მოსარჩელე მხარის მტკიცების ტვირთი იყო, დაედასტურებინა, რომ საზიარო ქონებაში მხარეთა იდეალური წილი თანაბარი არ არის და მას მისი წილის პროპორციულად რეალურად ეკუთვნის 433,17 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი.

34. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის წინამდებარე განჩინების 18.3 პუნქტში მითითებულ პრეტენზიას, რომლის თანახმად, სასამართლომ 995-ე მუხლის დანაწესი („თუ სპეციალურად სხვა რამ არ არის დადგენილი, თითოეულ მოწილეს ეკუთვნის თანაბარი წილი") არასწორად განმარტა ისე, რომ ამ ცნებაში იგულისხმება მარტოოდენ დოკუმენტურად დადასტურება ზემოაღნიშნული მუხლისგან განსხვავებულ წესზე და აღნიშნავს, რომ ისეთ პირობებში, როდესაც მიწის ნაკვეთზე თანაბარი წილი საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება (სსკ-ის 954-ე მუხლთან ერთობლიობაში), ამასთან, საქმეში წარდგენილია ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად, ასევე დასტურდება მიწის ნაკვეთის საერთო საკუთრებაში არსებობა წილობრივი მითითების გარეშე, საქმეში წარდგენილი დასახელებული მტკიცებულებების გათვალისწინებით, მარტოოდენ მოსარჩელე მხარის ზეპირი მითითება ვერ გახდება კანონით გათვალისწინებული მხარეთა თანაბარი წილის პრეზუმფციიდან გადახვევის საფუძველი. ზემოაღნიშნული ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად, ასევე ირკვევა, რომ მოპასუხემ საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე 2000 წელს შეიძინა და ნასყიდობის საგანს მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა (იხ. ტ.1 , ს.ფ. 141-142).

35. ერთ-ერთ საქმეში საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ განმარტა, რომ სსკ-ის 954-ე მუხლის დანაწესის საფუძველზე, წილების განაწილების თანაბრობის პრინციპი არ არსებობს მაშინ, თუ დადგენილია წილის კუთვნილების სპეციალური წესი, რაც შეიძლება განსაზღვრული იყოს კანონით ან მხარეთა (ან მათი წინამორბედი მესაკუთრეების) შორის დადებული ხელშეკრულებით (იხ. სუსგ საქმე Nას-41-41-2016, 4 ივლისი 2016 წელი).

36. რაც შეეხება დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვან შემდეგ საკითხს, რამდენადაც აღინიშნა, რომ სადავო უძრავ ქონებაზე, კერძოდ, მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელეებსა და მოპასუხეს თანაბარი წილი ეკუთვნით (რაც დადასტურებულია საჯარო რეესტრის ჩანაწერებითა და სსკ-ის 954-ე მუხლის დანაწესით, ხოლო მოსარჩელე მხარეს ამ მტკიცებულების გამაქარწყლებელი შესაბამისი მტკიცებულება სასამართლოსათვის არ წარუდგენია) შესაფასებელია, შესაძლებელია თუ არა მიწის ნაკვეთის თანაბრად (½ - ½ ნაწილი) და არა მფლობელობაში არსებული ფართების პროპორციულად გაყოფა მისი ფუნქციური ღირებულებისა და დანიშნულების შემცირების გარეშე.

37. კონკრეტული სადავო სიტუაციის გათვალისწინებით, საზიარო უფლების გაუქმებისას მნიშვნელობა ენიჭება არა მხარეთა მფლობელობაში არსებული ფართების პროპორციულად გაყოფის წესს, არამედ - მოდავე მხარეთა შორის საჯარო რეესტრში არსებულ თანასაკუთრების წილობრივ მდგომარეობას. სწორედ საჯარო რეესტრში თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთის წილებზე რეგისტრაციის არარსებობა მიუთითებს იმაზე, რომ ორივე მხარეს გააჩნია თანაბარი უფლებები სადავო მიწის ნაკვეთზე (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 954-ე მუხლი). აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ გაყოფის მექანიზმი ვერ შეეხება იმ მიწის ნაკვეთს, რომელიც მდებარეობს უშუალოდ მხარეთა ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული შენობა-ნაგებობების ქვეშ, არამედ, შესაძლებელია გავრცელებულიყო განაშენიანებისაგან თავისუფალ მიწის ნაკვეთზე, რადგან ის მიწის ნაკვეთი, რომელზეც აღმართულია შენობა-ნაგებობა, ვერ იქნება განკარგვის ცალკე ობიექტი (იხ. სუსგ საქმე Nას-470-444-2014, 26 ივნისი, 2015 წელი).

38. საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ: 1. საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ასევე მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში, ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საგნის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი არ დაკარგავს თავის ფუნქციონალურ დანიშნულებას. ღირებულებაში ნივთის საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციონალური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს. ნატურით გასაყოფმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ის ასრულებს გაყოფამდე, ე.ი. არ უნდა წაერთვას ის ფუნქცია და მნიშვნელობა (იხ. სუსგ საქმე №ას-1148-1094-2014, 19 მარტი, 2015 წელი).

39. საკასაციო პალატის განმარტებით, დაუშვებელია საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით, თუ შეუძლებელია ყველა თანამესაკუთრის საკუთრების უფლების ღირებულების შენარჩუნება საკუთარი იდეალური წილის შესაბამისად. მხოლოდ ერთი თანამესაკუთრის იდეალური წილის იმგვარი გამოყოფა, რომლითაც დაცულია ამ უკანასკნელის საზიარო საგნის გაყოფამდე არსებული მდგომარეობა (ღირებულება), საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის კონტექსტში ლეგიტიმურს არ ხდის, თუ დაცული და შენარჩუნებული არ არის სხვა თანამესაკუთრეთა იდეალური წილის მდგომარეობა (ღირებულება) (იხ. სუსგ საქმე №ას-1148-1094-2014, 19 მარტი, 2015 წელი).

40. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საზიარო უფლება ნივთზე ორი ან მეტი პირის თანასაკუთრების უფლებას ნიშნავს. კანონმდებელი ვალდებულებით სამართლებრივი ნორმებით ცალკე აწესრიგებს საზიარო ურთიერთობებს, მათ შორის საზიარო საგნის მართვის, განკარგვისა და ამ უფლების გაუქმების წესს. საზიარო უფლების გაუქმებით, აღნიშნული უფლება ისპობა და ქონების თანამესაკუთრეებს ერთმანეთთან აღარ აკავშირებთ კანონისმიერი ვალდებულებები. საზიარო უფლების (ურთიერთობის) სპეციფიკიდან და სამართლებრივი ბუნებიდან გამომდინარე, შეუძლებელია, საზიარო უფლება ქონების (ნივთის) ნაწილზე გაუქმდეს (იხ. სუსგ Nას-41-41-2016, 4 ივლისი 2016 წელი). საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა, რომ საზიარო უფლების გაუქმება, როდესაც ეს ხდება ნატურით გაყოფის გზით, ნიშნავს თანასაკუთრების რეჟიმიდან ინდივიდუალური საკუთრების რეჟიმზე გადასვლას, ანუ დაუშვებელია საზიარო საგანი ისე გაიყოს, რომ ნივთის გარკვეულ ნაწილზე ვრცელდებოდეს ინდივიდუალური საკუთრება, ხოლო სხვა ნაწილზე საერთო საკუთრება (იხ. სუსგ Nას-39-39-2016, 1 მარტი 2016 წელი).

41. საქართველოს უზენაესი სასამართლო მიუთითებს, კასატორის მიერ მოხმობილ ექსპერტიზის დასკვნაზე (დასკვნა N003914424, ტ. 1, ს.ფ. 114-123), რომლის თანახმად, მიწის ნაკვეთზე რეგისტრირებული შენობა-ნაგებობების განლაგების გათვალისწინებით, თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის მხარეებს შორის გაყოფა, შენობა-ნაგებობის განაშენიანების (I ვარიანტი) ან შიდა ფართების (II ვარიანტი) პროპორციულად, უძრავი ქონების ორ ერთგვაროვან ნაწილად გაყოფა, მისი ფუნქციური ღირებულების და დანიშნულების შემცირების გარეშე, შესაძლებელია ფაქტობრივად არსებული სასაზღვრო მიჯნის მიხედვით. აღნიშნული გაყოფის I ვარიანტის შესაბამისად, მოსარჩელე მხარეს - შესაძლებელია გამოეყოს 433,17 კვ.მ. ფართი, რაც (433,17 – 409,05 = 24,12) 24,12 კვ.მ.-ით მეტია იდეალურ წილზე, ხოლო მოპასუხე მხარეს შესაძლებელია გამოეყოს 153,18 კვ.მ. ფართი, რაც (153,18 – 177.3 = 24,12) 24,12 კვ.მ-ით ნაკლებია იდეალურ წილზე; აღნიშნული გაყოფის II ვარიანტის შესაბამისად, მოსარჩელე მხარეს შესაძლებელია გამოეყოს 433,17 კვ.მ. ფართი, რაც (433,17 – 380,772 = 52,45) 52,45 კვ.მ.-ით მეტია იდეალურ წილზე, ხოლო მოპასუხე მხარეს შესაძლებელია გამოეყოს 153,18 კვ.მ. ფართი, რაც (153,18 – 256,34 = 52,45) 52.45 კვ.მ.-ით ნაკლებია იდეალურ წილზე; აღნიშნული გამიჯვნის ვარიანტების მიხედვით, მოსარჩელე მხარის კუთვნილი სახლის ჩრდილოეთ ნაწილში არსებული აივნის აღმოსავლეთ მხარეს (ფაქტობრივად არსებულ საზღვარზე), უნდა მოეწყოს ყრუ ტიხარი; აქვე აღნიშნულია, რომ ზემოთ მითითებული გამიჯვნის ვარიანტების მიხედვით, მოპასუხის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ფუნქციური ღირებულება არ შემცირდება.

42. საქართველოს უზენაესი სასამართლო მიუთითებს, რომ ზემოაღნიშნული ექსპერტიზის დასკვნა მიწის ნაკვეთის არა თანაბრად (1/2-1/2) გაყოფის შესახებ შეიცავს დასკვნებსა და კვლევას, არამედ საზიარო უფლების გაუქმება შეფასებულია შენობა-ნაგებობის განაშენიანების (I ვარიანტი) ან შიდა ფართების (II ვარიანტი) პროპორციულად. ასეც, რომ არ იყოს, აღნიშნული გაყოფის I და II ვარიანტის შესაბამისადაც, სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული ნატურით გაყოფის წინაპირობები არ იკვეთება, რამდენადაც გაყოფა შეუძლებელია დასკვნაში მითითებულ „მხარეთა იდეალური წილის“ შესაბამისად, კერძოდ, ერთ შემთხვევაში სხვაობა წილებს შორის 24.12 კვ.მ.-ს, ხოლო მეორე შემთხვევაში 52.45 კვ.მ.-ს წარმოადგენს (იხ. წინამდებარე განჩინების 41 პუნქტი).

43. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის მიერ მოხმობილი ექსპერტიზის დასკვნა არ შეიცავს ინფორმაციას მიწის ნაკვეთის თანაბრად (½ - ½ ნაწილი) გაყოფის შესაძლებლობის შესახებ ფუნქციური ღირებულებისა და დანიშნულების შემცირების გარეშე იმგვარად, რომ მოსარჩელეებს ჰქონდეთ საჯარო რეესტრში მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული შენობა-ნაგებობით, ხოლო მოპასუხეს მის ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული შენობა-ნაგებობით დამოუკიდებლად სარგებლობის შესაძლებლობა.

44. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არსებითად სწორია, რამდენადაც წინამდებარე საქმეზე არ არსებობდა სარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების წინაპირობები.

45. რაც შეეხება კასატორთა პრეტენზიას დამატებითი ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე. საკასაციო სასამართლო დამატებითი ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე განჩინების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შესწავლისა და საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გამოიყენა კანონით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილება დამატებითი ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე და მხარეთა შორის თანასწორობის ბალანსის დარღვევის გარეშე დაადგინა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოება.

46. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 26 მარტის განჩინებით ირკვევა, რომ ექსპერტიზის ჩატარების მიზანი მხარეთა მორიგების ხელშეწყობა იყო, რამდენადაც განჩინებაში აღნიშნულია, რომ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მორიგების მიზნით, სასამართლოს შეთავაზებაზე მხარეებმა გამოთქვეს მზადყოფნა, მიწის ნაკვეთზე საზიარო უფლების იმგვარ გაუქმებაზე, რომ თანასაკუთრებიდან ნაკლები ოდენობით მიწის ნაკვეთის რომელიმე მხარისათვის მიკუთვნების შემთხვევაში, მეორე მხარისაგან მისცემოდა დანაკლისი მიწის ნაკვეთის საბაზრო ღირებულების შესაბამისი კომპენსაცია და ამ საკითხის გადაწყვეტისათვის ექსპერტიზის დანიშვნაზე თანხმობა განაცხადეს.

47. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ექსპერტის დასკვნა სსსკ-ის 102.2 მუხლით გათვალისწინებულ დასაშვებ მტკიცებულებას განეკუთვნება. სასამართლოს როლი მტკიცებულებათა მოპოვების პროცესში, საპროცესო სამართლის უმთავრესი პრინციპის - მხარეთა შეჯიბრებითობის გათვალისწინებით, მინიმალურია. აღნიშნული ზოგადი წესიდან არსებობს საგამონაკლისო შემთხვევებიც, როდესაც სასამართლოს შეუძლია საკუთარი ინიციატივით მოიპოვოს მტკიცებულება. ასეთია სწორედ სასამართლოს ინიციატივით დამატებითი ექსპერტიზის დანიშვნა, რომელიც მოცემულია სსსკ-ის 173-ე მუხლში და, რომლის თანახმად, თუ ექსპერტის დასკვნა არ არის სრული ან გაურკვეველია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს დამატებითი ექსპერტიზა, თუ არსებობს ამ კოდექსის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული პირობები [სსსკ-ის 162.1 მუხლი: თუ საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს გამოაქვს მოტივირებული განჩინება]. შესაბამისად, იმისათვის, რომ სასამართლომ ისარგებლოს კანონით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილებით, საკუთარი ინიციატივით დანიშნოს დამატებითი ექსპერტიზა, ერთდროულად უნდა არსებობდეს შემდეგი პირობები: ა) საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტის დასკვნა უნდა იყოს არასრული ან გაურკვეველი; ბ) საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ უნდა გააჩნდეს; გ) აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა უნდა ჰქონდეს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელი უნდა იყოს (იხ. სუსგ საქმე №ას-456-428-2017, 10 ოქტომბერი, 2017 წელი).

48. საქართველოს უზენაესი სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ერთი მხრივ ექსპერტიზა ჩატარდა მხარეთა მორიგების მიზნით და ორივე მხარის თანხმობით, ხოლო მეორე მხრივ სააპელაციო სასამართლოს მიღებული განჩინება ეყრდნობა სადავო ექსპერტიზის დასკვნას, რამდენადაც ეს უკანასკნელი შეიცავს ინფორმაციას, რომელიც საქმისთვის მნიშვნელობის მქონეა, კერძოდ, ექსპერტიზის დასკვნა შეიცავს ინფორმაციას რას შეადგენს სადავო უძრავი ქონების 586,35 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან, ფაქტობრივად არსებული თავისუფალი/ გაუნაშენიანებელი ფართი (რომელზეც ვრცელდება თანასაკუთრების რეჟიმი და რომლის ნატურით გამოყოფაც შეიძლება მომხდარიყო კონკრეტული წინაპირობების დაკმაყოფილების შემთხვევაში) და რას ფლობს ფაქტობრივად თითოეული მხარე ამ გაუნაშენიანებელი ფართიდან. დასკვნაში ასევე ასახულია ინფორმაცია საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის 26.10.1989 წლის დამტკიცებული პროექტის (ბრძანება N53) მიხედვით, ქ. ქუთაისში, .........., მდებარე მიწის ნაკვეთის გაუნაშენიანებელი ფართზე.

49. სსსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. იმავე მუხლის მეორე და მესამე ნაწილების მიხედვით, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. შესაბამისად, რამდენადაც სააპელაციო სასამართლომ გამოტანილი განჩინებით ძალაში დატოვა პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, მოსარჩელე მხარეს სსსკ-ის 53-ე მუხლის შესაბამისად, მართლზომიერად დაეკისრა მოპასუხისათვის ამ უკანასკნელის მიერ გაწეული ექსპერტიზის ხარჯის ანაზღაურება.

50. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

51. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება შესაბამისობაშია უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკასთან (იხ. მაგ. სუსგ საქმე Nას-370-2024, 15 ნოემბერი 2024 წელი; Nას-470-44-2014, 26 ივნისი 2015 წელი) ხოლო კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რაც საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არის არაკვალიფიციური და დაუსაბუთებელი.

52. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან ზედმეტად გადახდილი - 150 ლარი და დარჩენილი 150 ლარის 70% – 105 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ნ.ი–ძის, გ.მ–ძისა და დ.მ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ნ.ი–ძეს (პ/ნ .........), გ.მ–ძესა (პ/ნ ..........) და დ.მ–ძეს (პ/ნ ...........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეთ ნ.ი–ძი (პ/ნ ............) მიერ 2025 წლის 21 ოქტომბერს №7148 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან ზედმეტად გადახდილი - 150 ლარი და დარჩენილი 150 ლარის 70% – 105 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე მიხეილ ჯინჯოლია

მოსამართლეები: არჩილ კოჭლამაზაშვილი

ლევან ნემსაძე