საქართველოს ტექნიკური ზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექციის უფროსის ბრძანება №11 „საქართველოში ავტოტრანსპორტის აირის საწვავზე გადაყვანის თაობაზე
საქართველოს მინისტრის ბრძანება ძალადაკარგული
მიღების თარიღი 28.03.2000
ძალის დაკარგვა 24.11.2009
გამომცემი ორგანო ტექნიკური ზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექცია
ნომერი №11
სარეგისტრაციო კოდი 000000180.01(3).004.000160
გამოქვეყნების წყარო სსმ, 32, 14/04/2000
კონსოლიდირებული ვერსიები
დამატებითი მეტამონაცემები (15)
| 1 | თემა 1. აირბალონიანი ავტომობილების ტექნიკურ–საექსპლუატაციო მაჩვენებლები |
| 2 | თემა 2. აირბალონიანი ავტომობილების საწვავი |
| 3 | თემა 3. აირბალონიანი ავტომობილების მოწყობილობის თავისებურება, აპარატურის მუშაობა. |
| 4 | თემა 4. აირბალონიანი ავტომობილების ტექმომსახურება და მიმდინარე რემონტი. |
| 5 | თემა 5. აირის აპარატურისათვის დამახასიათებელი ხარვეზები და მათი აღმოფხვრა. |
| 6 | თემა 6. უსაფრთხოების მოთხოვნები აირბალონიანი ავტომობილების ექსპლუატაციისას. |
| სატრანსპორტო საშუალების კატეგორია გაეროს ეკე N 3 წესის მიხედვით | გადატვირთვის სიდიდე g * |
| M1, N1 | 20 |
| M2, N2 | 10 |
| M3, N2 | 6,6 |
| თბომავლები | 3 |
| აირის ბალონის ტევადობა, ლიტრი | ჩარჩოს სამაგრი ჭანჭიკების მინიმალური დიამეტრი, მმ |
| 85-მდე ჩათვლით | 8 |
| 85 დან 100-მდე ჩათვლით | 8 |
| 100–დან 150 -მდე ჩათვლით | 10 |
დოკუმენტის ტექსტი
საქართველოს ტექნიკური ზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექციის უფროსის ბრძანება №11 „საქართველოში ავტოტრანსპორტის აირის საწვავზე გადაყვანის თაობაზე
/* Font Definitions */ @font-face {font-family:Sylfaen; panose-1:1 10 5 2 5 3 6 3 3 3;} @font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;} @font-face {font-family:SPLiteraturuly;} @font-face {font-family:"SPLiteraturuly MT";} @font-face {font-family:SPGrotesk;} @font-face {font-family:Geo_dumM;} @font-face {font-family:SPAcademi;} @font-face {font-family:SPDumbadze;} @font-face {font-family:"BPG Nino Mkhedruli";} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} h1 {margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; layout-grid-mode:line;} h2 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; letter-spacing:2.75pt; font-weight:normal;} h3 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:2.5pt;} h6 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc1, li.MsoToc1, div.MsoToc1 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc2, li.MsoToc2, div.MsoToc2 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:12.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc3, li.MsoToc3, div.MsoToc3 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:24.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc4, li.MsoToc4, div.MsoToc4 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:.5in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:5.0pt; font-weight:bold;} p.MsoFootnoteText, li.MsoFootnoteText, div.MsoFootnoteText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoHeader, li.MsoHeader, div.MsoHeader {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoFooter, li.MsoFooter, div.MsoFooter {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} span.MsoFootnoteReference {vertical-align:super;} p.MsoTitle, li.MsoTitle, div.MsoTitle {margin-top:300.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:3.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:16.0pt; font-family:"SPGrotesk","sans-serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.MsoBodyText, li.MsoBodyText, div.MsoBodyText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:14.0pt; font-family:SPAcademi;} p.MsoBodyText2, li.MsoBodyText2, div.MsoBodyText2 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; line-height:12.0pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoPlainText, li.MsoPlainText, div.MsoPlainText {mso-style-link:"Plain Text Char"; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; page-break-before:always; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-style:italic;} p.MsoAutoSig, li.MsoAutoSig, div.MsoAutoSig {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.parlamdrst, li.parlamdrst, div.parlamdrst {mso-style-name:parlamdrst; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.chveulebrivi, li.chveulebrivi, div.chveulebrivi {mso-style-name:chveulebrivi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;} p.data, li.data, div.data {mso-style-name:data; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.petiti, li.petiti, div.petiti {mso-style-name:petiti; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.2pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:8.5pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.prezident, li.prezident, div.prezident {mso-style-name:prezident; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;} p.kanoni, li.kanoni, div.kanoni {mso-style-name:kanoni; margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"Geo_dumM","serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.kitxva, li.kitxva, div.kitxva {mso-style-name:kitxva; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:5.65pt; margin-left:0in; text-align:justify; text-indent:14.2pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-weight:bold;} p.pasuxi, li.pasuxi, div.pasuxi {mso-style-name:pasuxi; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:56.7pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:-28.35pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.Style1, li.Style1, div.Style1 {mso-style-name:Style1; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.chveulebrivi-wigni, li.chveulebrivi-wigni, div.chveulebrivi-wigni {mso-style-name:chveulebrivi-wigni; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:22.7pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.satauri, li.satauri, div.satauri {mso-style-name:satauri; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:13.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; font-weight:bold;} p.satauri2, li.satauri2, div.satauri2 {mso-style-name:satauri2; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tarigi, li.tarigi, div.tarigi {mso-style-name:tarigi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.muxliparl, li.muxliparl, div.muxliparl {mso-style-name:muxli_parl; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.15pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"SPDumbadze","serif"; font-weight:bold;} p.muxlixml, li.muxlixml, div.muxlixml {mso-style-name:muxli_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tavisataurixml, li.tavisataurixml, div.tavisataurixml {mso-style-name:tavi_satauri_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tavixml, li.tavixml, div.tavixml {mso-style-name:tavi_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.abzacixml, li.abzacixml, div.abzacixml {mso-style-name:abzaci_xml; mso-style-link:"abzaci_xml Char"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.karixml, li.karixml, div.karixml {mso-style-name:kari_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.karisataurixml, li.karisataurixml, div.karisataurixml {mso-style-name:kari_satauri_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.petitixml, li.petitixml, div.petitixml {mso-style-name:petiti_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.cignixml, li.cignixml, div.cignixml {mso-style-name:cigni_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.sataurixml, li.sataurixml, div.sataurixml {mso-style-name:satauri_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.zogadinacilixml, li.zogadinacilixml, div.zogadinacilixml {mso-style-name:zogadi_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.gansakutrebulinacilixml, li.gansakutrebulinacilixml, div.gansakutrebulinacilixml {mso-style-name:gansakutrebuli_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.StylecxrilixmlSylfaen, li.StylecxrilixmlSylfaen, div.StylecxrilixmlSylfaen {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} span.StylecxrilixmlSylfaenChar {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; font-family:"Sylfaen","serif";} p.adgilixml, li.adgilixml, div.adgilixml {mso-style-name:adgili_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.ckhrilixml, li.ckhrilixml, div.ckhrilixml {mso-style-name:ckhrili_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:9.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.danartixml, li.danartixml, div.danartixml {mso-style-name:danarti_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:right; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold; font-style:italic;} p.khelmoceraxml, li.khelmoceraxml, div.khelmoceraxml {mso-style-name:khelmocera_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.kodixml, li.kodixml, div.kodixml {mso-style-name:kodi_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:255.1pt; text-align:right; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.mimgebixml, li.mimgebixml, div.mimgebixml {mso-style-name:mimgebi_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:14.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.sulcvlilebaxml, li.sulcvlilebaxml, div.sulcvlilebaxml {mso-style-name:sul_cvlileba_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tarigixml, li.tarigixml, div.tarigixml {mso-style-name:tarigi_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.saxexml, li.saxexml, div.saxexml {mso-style-name:saxe_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.gazette, li.gazette, div.gazette {mso-style-name:gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:.5in; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli";} p.muxligazette, li.muxligazette, div.muxligazette {mso-style-name:muxli_gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli"; font-weight:bold;} p.tavigazette, li.tavigazette, div.tavigazette {mso-style-name:tavi_gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli"; font-weight:bold;} p.Normal, li.Normal, div.Normal {mso-style-name:"\[Normal\]"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Arial","sans-serif";} span.PlainTextChar {mso-style-name:"Plain Text Char"; mso-style-link:"Plain Text"; font-family:SPLiteraturuly; font-style:italic;} span.abzacixmlChar {mso-style-name:"abzaci_xml Char"; mso-style-link:abzaci_xml; font-family:"Sylfaen","serif"; font-style:italic;} /* Page Definitions */ @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 1.0in 1.0in 1.0in;} div.Section1 {page:Section1;} /* List Definitions */ ol {margin-bottom:0in;} ul {margin-bottom:0in;} სახელმწიფო სარეგისტრაციო კოდი 180.013.004.160.
საქართველოს ტექნიკური ზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექციის უფროსის
ბრძანება №11
2000 წლის 28 მარტი
ქ. თბილისი
საქართველოში ავტოტრანსპორტის აირის საწვავზე გადაყვანის თაობაზე
1995 წლის 26 მაისის დსთ-ის ქვეყნებს შორის შეთანხმების საფუძველზე, რომელიც შეეხება ავტოტრანსპორტის საშუალებების ძრავაში საწვავის სახით დაჭირხნული ბუნებრივი აირის გამოყენების თანამშრომლობის საკითხს, ვბრძანებ:
1. დამტკიცდეს „სატრანსპორტო საშუალებებზე აირბალონიანი მოწყობილობის განთავსების (მონტაჟის) ტექნიკური მოთხოვნები“.
2. დამტკიცდეს „აირბალონიანი ავტომობილების ექსპლოატაციის უსაფრთხოების ტექნიკის დაცვის წესები“.
3. დამტკიცდეს „აირბალონიანი ავტომობილების ტექნიკური მომსახურება“.
4. დამტკიცდეს „აირბალონიანი ავტომობილების ექსპლოატაციის შემსწავლელი კურსების პროგრამა“.
არ. ღოღობერიძე
სატრანსპორტო საშუალებებზე აირბალონიანი მოწყობილობის განთავსების (მონტაჟის) ტექნიკური მოთხოვნები
თავი I. სატრანსპორტო საშუალებებზე აირბალონიანი მოწყობილობის განთავსების (მონტაჟის), უსაფრთხო
ექსპლოატაციის უზრუნველმყოფი ტექნიკური მოთხოვნები
მუხლი 1🔗. ზოგადი ტექნიკური მოთხოვნებია:
1. სატრანსპორტო საშუალებებზე აირბალონიანი მოწყობილობის მონტაჟი უნდა განხორციელდეს სპეციალურად მომზადებული პერსონალის მიერ იმ საწარმოებში, რომელთაც გააჩნიათ ასეთი სამუშაოების ჩატარების ნებართვა (სერტიფიკატი).
სატრანსპორტო საშუალების აირზე სამუშაოდ გადაკეთების შემთხვევაში ასეთი სერტიფიკატი უნდა აკმაყოფილებდეს OKYH 17603–ის მოთხოვნებს.
2. მონტაჟისათვის გამოყენებული უნდა იყოს მხოლოდ ქარხნული წესით დამზადებული აირბალონიანი მოწყობილობა (კომპლექტი), რომელსაც გააჩნია შესაბამისობის სერტიფიკატი.
აირბალონიანი მოწყობილობის როგორც მთლიან კომპლექტზე, ასევე მის ცალკეულ აგრეგატებზე სერტიფიკატის გაცემა უნდა ხდებოდეს სდ 02570339 „სერტიფიკაციის სახელმწიფო სისტემა. პროდუქციის სერტიფიკაციის ჩატარების წესი. ზოგადი მოთხოვნები“ და სხვა ნორმატიული დოკუმენტების შესაბამისად.
3. აირბალონიანი მოწყობილობის სატრანსპორტო საშუალებებზე მონტაჟისას არ უნდა ირღვევოდეს მათი საბაზო მოდელების გაბარიტები, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ასეთი მოწყობილობა მონტაჟდება სახურავზე. ასეთ შემთხვევაში სატრანსპორტო საშუალების მატებამ სიმაღლეში არ უნდა გადააჭარბოს საბაზო მოდელის 12 %-ს და, ამასთან, ამან არ უნდა გამოიწვიოს გადაყირავების მიმართ მდგრადობის შემცირება. ამ ბოლო მოთხოვნის დაცულობა მოწმდება ГОСТ 27815-ით.
4. სატრანსპორტო საშუალებაზე აირბალონიანი სისტემის განთავსებისას განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს ავტომობილის ღერძებზე მასების სწორ განაწილებას.
აირბალონიანი ავტოტრანსპორტის წამყვან ღერძზე მოსული დატვირთვა არ უნდა აღემატებოდეს მთლიანად დატვირთული ავტომობილის მაისის 60 %-ს და არ უნდა იყოს 50 %-ზე ნაკლები.
აირბალონიანი სისტემის განთავსებისას ავტოსატრანსპორტო საშუალების მთლიანი მასის გაზრდა საბაზო მოდელთან შედარებით არ უნდა აღემატებოდეს 5 %-ს.
5. აირბალონიანი მოწყობილობის არც ერთმა აგრეგატმა ან კვანძმა, მათ შორის იატაკის ზონაში განლაგებულმა ბალონებმა, არ უნდა შეიცვალონ ავტომობილის გამავლობის გეომეტრიული პარამეტრები.
6. აირბალონიანი მოწყობილობა სატრანსპორტო საშუალებაზე ისე უნდა განთავსდეს, რომ იგი, ისევე როგორც მისი დამაგრების ადგილები, დაცული იყოს მექანიკური დაზიანებისა და კოროზიისაგან.
7. აირბალონიანი მოწყობილობის აგრეგატებისა და კვანძების (მათ შორის დამცლელ-შემავსებელი და დამცველი მოწყობილობების) კონსტრუქცია, აირბალონიან სატრანსპორტო საშუალებებზე (აბსს) და ძრავებზე მათი განთავსება არ უნდა ზღუდავდნენ ფუნქციონალურ ელემეტებთან შეუფერხებელი მიდგომის საშუალებას საწვავით გამართვის, მონტაჟ-დემონტაჟის, რეგლამენტური, საკონტროლო-სარეგულირებელი და დიაგნოსტიკური სამუშაოების ჩატარებისას, ასევე, არ უნდა ართულებდეს სატრანსპორტო საშუალების სათადარიგო თვალის მოხსნასა და დაყენებას.
8. აირბალონიანი მოწყობილობის, მისი სამაგრი კვანძებისა და დასაყენებელი ელემენტების განთავსებისას უზრუნველყოფილი უნდა იყოს თავად აირბალონიან მოწყობილობის ტექნიკური მომსახურების, აგრეთვე, მისი ყველა კვანძისა და შეერთების ჰერმეტულობის კონტროლის შესაძლებლობა, მათ შორის გაჟონვის ადგილის საძიებელი გადასატანი ხელსაწყოების მეშვეობით (течеискатель), სატრანსპორტო საშუალების რომელიმე აგრეგატის მოხსნის ან დაშლის გარეშე.
აღნიშნულ მოთხოვნათა შემოწმების მეთოდები უნდა ეთანადებოდეს სტანდარტების 12.2.033-სა და 21753-ის პირობებს.
9. აირბალონიანი მოწყობილობის კვანძები და აგრეგატები ისე უნდა იყოს განლაგებული, რომ ბუნებრივი აირის გაჟონვის შემთხვევაში გამორიცხული იყოს სატრანსპორტო საშუალების სალონსა ან სატვირთო ნაკვეთურში მისი შეღწევა.
10. აირბალნიანი მოწყობილობა ისე უნდა განლაგდეს, რომ მისი კვანძები და აგრეგატები ნამუშევარი აირის გამშვებ სისტემიდან დაცილებული იყოს არანაკლებ 100 მმ მანძილით.
მუხლი 2🔗. აბსს–ის საწვავით გამართვის მოწყობილობა უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:
1. აირბალონიან მოწყობილობასთან აირგასამართი შლანგის მიერთება უნდა განხორციელდეს სატრანსპორტო საშუალების გარედან. გასამართი მოწყობილობის ბალონის ვენტილთან ერთ აგრეგატში განთავსება დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაჭირხნული ბუნებრივი აირით ბალონის დატენვისას გამორიცხულია სატრანსპორტო საშუალების სამგზავრო სალონში ან სატვირთო ნაკვეთურში ბუნებრივი აირის შეღწევა.
2. საწვავით გასამართი მოწყობილობა არ უნდა გამოდიოდეს იმ სატრანსპორტო საშუალების გაბარიტებს გარეთ, რომელზედაც იგი მონტაჟდება. სხვა შემთხვევაში გათვალისწინებულ უნდა იყოს დაზიანებისაგან გასამართი მოწყობილობის დაცვის შესატყვისი საშუალება.
მუხლი 3🔗. აირის ბალონების განთავსება
1. სატრანსპორტო საშუალების ძარაში აირბალონების განთავსებისას, ბალონები, ისევე როგორც არმატურა და მიმაერთებელი ელემენტები, მოთავსებული უნდა იყოს განცალკევებულ ნაკვეთურში, ან ბალონების ყელი, ვენტილები და აირმილების შეერთებები უნდა მოექცეს ადგილობრივ გარსაცამში, ნაკვეთური ან გარსაცმი ჰერმეტულად უნდა იყოს იზოლირებული სატრანსპორტო საშუალების მარგი მოცულობისაგან.
2. აირბალონიანი ნაკვეთურის (გარსაცმის) კონსტრუქცია აირის გაჟონვისას უნდა გამორიცხავდეს სატრანსპორტო საშუალების სამგზავრო სალონში ან სატვირთო ნაკვეთურში მისი შეღწევის შესაძლებლობას.
ნაკვეთურის (გარსაცმის) კონსტრუქციაში არახისტი მასალის გამოყენებისას ცალკე უნდა იყოს გათვალისწინებული მექანიკური ზღუდარის მოწყობა.
ნკვეთურის (გარსაცმის) კონსტრუქცია უნდა გამორიცხავდეს ბალონსა და მის დამცავ მოწყობილობას შორის მნიშვნელოვანი თბური ბარიერის წარმოქმნის შესაძლებლობას.
3. აირბალონიანი ნაკვეთურის (გარსაცმის) შიდა სივრცის ვენტილირება უნდა ხდებოდეს ერთი ან რამდენიმე ხვრელის მეშვეობით, შემდეგი მოთხოვნების დაცვით:
ა) სავენტილაციო ხვრელების ჯამური ფართი (მათში გამავალი აირისადენების ფართის გამოკლებით) არ უნდა იყოს 500 კვ. მილიმეტრზე ნაკლები;
ბ) სავენტილაციო ხვრელი სატრანსპორტო საშუალების გამონაბოლქვის სისტემიდან ან სითბოს სხვა რაიმე წყაროდან დაშორებული უნდა იყოს არანაკლებ 100 მმ–ით;
გ) ვენტილაციისას გამორიცხული უნდა იყოს რაიმე სიღრუეში ბუნებრივი აირის დაგროვების შესაძლებლობა.
4. აირბალონიანი ნაკვეთურის (გარსაცმის) კონსტრუქცია უნდა უზრუნველყოფდეს ბალონის ვენტილებთან თავისუფალ მიდგომას მათ დასაკეტად ან გასახსნელად.
ვენტილის სახელურის ნაკვეთურის (გარსაცამის) შიგნით განლაგების შემთხვევაში დაკმაყოფილებულ უნდა იყოს შემდეგი მოთხოვნები:
ა) თუ ნაკვეთურის (გარსაცმის) ხისტი კონსტრუქციის პირობებში ბალონის ვენტილის სახელური მთლიანად ნაკვეთურის შიგნით არის მოქცეული, მაშინ სახელურთან მიდგომა უნდა ხორციელდებოდეს ჰერმეტული საძვრენის (ლიუკის) მეშვეობით, რომელიც უნდა იღებოდეს ხელით, ხელსაწყოების გამოყენების გარეშე. ამასთან, საძვრენზე სავალდებულოა წარწერა იმის შესახებ, რომ იგი ყოველთვის უნდა იყოს მდგომარეობაში –“დაკეტილია“, გარდა ვენტილის ხმარების აუცილებლობის შემთხვევისა;
ბ) თუ ნაკვეთურის (გარსაცმის) არახისტი კონსტრუქციის პირობებში ბალონის ვენტილის სახელური ასევე მთლიანად ნაკვეთურის შიგნით არის მოქცეული, ნაკვეთურის (გარსაცმის) ზედაპირზე მონიშვნული უნდა იყოს ბალონის ვენტილის სახელურის განლაგების ადგილი მისი სწრაფად მიკვლევის მიზნით და, ამის გარდა, უზრუნველყოფილი უნდა იყოს ვენტილის საგანგებო (სწრაფი) დაკეტვის შესაძლებლობა ნაკვეთურის (გარსაცმის) სატრანსპორტო საშუალების მარგ მოცულობასთან ჰერმეტულობის დარღვევის გარეშე;
გ) თუ ბალონის ვენტილის სახელური ნაკვეთურის (გარსაცმის) გარეთ არის მოქცეული და სახელურის ღერძი (შტოკი) მის კედელში გადის, უზრუნველყოფილ უნდა იყოს ნაკვეთურის (გარსაცმის) ჰერმეტულობის დაცვა ბალონის დაკეტვისა ან გახსნის მიზნით სახელურის ბრუნვისას.
5. სატრანსპორტო საშუალებაზე აირის ბალონების დამაგრება უნდა განხორციელდეს შემდეგი მოთხოვნების დაცვით:
ა) ბალონების განლაგებისა და ადგილზე დამაგრების ხერხი უნდა გამორიცხავდეს აირის ბალონის გარსის ნებისმიერ, მათ შორის საგზაო–სატრანსპორტო შემთხვევით გამოწვეულ, დაზიანების შესაძლებლობას;
ბ) ბალონის ადგილზე დამაგრების ხერხი არ უნდა ასუსტებდეს სატრანსპორტო საშუალების კონსტრუქციის სიმტკიცეს; სატრანსპორტო საშუალების იმ ადგილის კონსტრუქცია, სადაც უნდა დამაგრდეს ბალონი, შეიძლება გაძლიერდეს იმისათვის, რომ უზრუნველყოფილ იქნეს ამ ტექნიკური პირობების მეორე თავში მინიშნებული სიმტკიცე;
გ) დაუშვებელია ფოლადის გვარლებით (ტროსებით) აირის ბალონების დამაგრება;
დ) დაუშვებელია შედუღების გამოყენება აირის ბალონზე სამაგრი დეტალების მისაერთებლად;
ე) ჩარჩოზე აირის ბალონების დამაგრება, სულ ცოტა, ორი ცალუღის მეშვეობით უნდა მოხდეს; თუ ცალუღებზე მოდის თავად ბალონის წონაც, როგორც მინიმუმი, სამი ცალუღი უნდა იყოს გათვალისწინებული;
ვ) ცალუღების გამოყენებისას უნდა გამოირიცხოს აირის ბალონის სრიალი, გადანაცვლება ან გამოსხლეტვა, ცალუღებმა უნდა მოიცვან ბალონის შემოწერილობის მთელი (ან თითქმის მთელი) სიგრძე:
ზ) ბალონის გარსსა და სამაგრ ცალუღს შორის მოთავსებული უნდა იყოს დამცავი (საამორტიზაციო) საფენი;
თ) თუ აირის ბალონ სატრანსპორტო საშუალებაზე მაგრდება მის გასწვრივ, ანუ ისე, რომ ბალონის ღერძი სატრანსპორტო საშუალების გასწვრივ სიბრტყესთან ქმნის კუთხეს არა უმეტეს 30 გრადუსისა, ჩარჩოს წინა მხარეს უნდა დაყენდეს ბრჯენი.
მუხლი 4🔗. დამცავი მოწყობილობის განლაგება
სატრანსპორტო საშუალებაზე დამცავი მოწყობილობა ისე უნდა განლაგდეს, რომ გამოირიცხოს სამგზავრო სალონსა თუ სატვირთო ნაკვეთურში დაჭირხნული ბუნებრივი აირის შეღწევის შესაძლებლობა.
მუხლი 5🔗. აირსადენების განლაგება
სატრანსპორტო საშუალებაზე აირსადენების განლაგება უნდა მოხდეს შემდეგი მოთხოვნების შესაბამისად:
ა) სამგზავრო სალონსა ან სატვირთო ნაკვეთურში გაზის გაჟონვის თავიდან აცილების მიზნით, იქ გამავალი ნებისმიერი აირსადენი უნდა აღიჭურვოს დამატებითი ჰერმეტული და ვენტილირებული გარსით. ამასათან, ასეთი აირსადენის სიგრძე არ უნდა აღემატებოდეს დასაბუთებულად საჭირო სიდიდეს (მანძილს აირის ბალონიდან სატრანსპორტო საშუალების ბორტამდე);
ბ) სამგზავრო სალონში ან სატვირთო ნაკვეთურის ჩაკეტილ სივრცეში არ უნდა ჰქონდეს ადგილი აირსადენის არანაირ შეერთებას, გარდა აირის ბალონთან იმ მიერთებებისა, რომლებიც განლაგებულია ნაკვეთურის (გარსაცმის) შიგნით;
გ) აირსადენის დაზიანების თავიდან აცილების მიზნით იგი არ უნდა იყოს განლაგებული სატრანსპორტო საშუალების ძარის გარეთ; სატრანსპორტო საშუალების იატაკის ქვეშ აირსადენის განლაგებისას ეს უკანასკნელი , ჩარჩოს ელემენტების გამოყენებით ან სხვაგვარად, დაცული უნდა იყოს კოროზიული და დარტყმითი ზემოქმედებისაგან;
დ) აირსადენი არ შეიძლება განლაგებული იყოს დათვალიერებისათვის მიუწვდომელ ადგილას;
ე) დამაგრების ადგილებში აირსადენები სამაგრ ელემენტებთან შეხებისაგან დაცულ უნდა იყოს დამატებით საამორიტიზაციო საფენებით;
ვ) სატრანსპორტო საშუალების ჩარჩოს გადახრით წარმოშობილი დეფორმაციის შემთხვევაში ლითონის აირსადენების დაზიანების თავიდან აცილების მიზნით, მათ უნდა ჰქონდეთ საკომპენსაციო რგოლები;
ზ) აირსადენის მიერთებების რაოდენობა უნდა იყოს მინიმალური და უზრუნველყოფილ უნდა იქნეს ტექნიკური დათვალიერებისა და რემონტისათვის მათთან დაუბრკოლებლად მიდგომის შესაძლებლობა.
თავი II. მოთხოვნები აირსადენებისა და აირბალონიანი მოწყობილობების აგრეგატებისა და კვანძების სამაგრების სიმტკიცის მიმართ
მუხლი 6🔗. მოთხვნები აირსადენებისა და აირბალონიანი
მოწყობილობის აგრეგატების სამაგრების სიმტკიცის მიმართ
1. იმ სატრანსაპორტო საშუალებისათვის, რომელიც არ არის ასახული №1 ცხრილში, აირბალონიანი მოწყობილობის დამაგრების სიმტკიცე არ უნდა იყოს იმავე ცხრილში მოყვანილი ანალოგიური სატრანსპორტო საშუალების სიმტკიცეზე ნაკლები, სრული მასისა და მგზავრთა რაოდენობის გათვალისწინებით.
ცხრილი №1
სატრანსპორტო საშუალების კატეგორია გაეროს ეკე N 3 წესის მიხედვით
გადატვირთვის სიდიდე g *
სატრანსპორტო საშუალების გრძივი ღერძის გასწვრივ
სატრანსპორტო საშუალების გრძივი ღერძის პერპენდიკულარული (რადიალური) მიმართულებით
ვერტიკალური მიმართულებით
1
2
3
4
M1, N1
20
8
8
M2, N2
10
5
5
M3, N2
6,6
5
5
თბომავლები
3
1
1
g * - თავისუფალი ვარდნის აჩქარება, მ/წმ 2
2. ცხრილში მითითებული გადატვირთვის სიდიდეების შემთხვევაში სატრანსპორტო საშუალებაზე დაყენებული აირბალონიანი მოწყობილობის კვანძებისა და აგრეგატების ადგილიდან დაძვრა ან მათი მიერთების ელემენტების სიმტკიცის დარღვევა, მათ შორის ნარჩენი დეფორმაცია, დაუშვებელია.
3. სატრანსპორტო საშუალებებზე აირბალონიანი მოწყობილობის კვანძებისა და აგრეგატების სამაგრების სიმტკიცის შემოწმება ცხრილი 1-ის მოთხოვნებთან მიმართებაში შეიძლება განხორციელდეს:
ა) გათვლითი მეთოდით, ნორმატიულ-ტექნიკური დოკუმენტაციისათვის განმარტებითი ბარათის დართვით (ამ შემთხვევაში დინამიკური კოეფიციენტი Kდ არ უნდა იყოს 2,5-ზე ნაკლები);
ბ) სტატიკური გამოცდის მეთოდით, როდესაც ხდება დატვირთვის შესაბამისი სიდიდის იმიტაცია, ამ დატვირთვის მოდებით ბალონების მასის ცენტრში;
გ) აირბალონიანი მოწყობილობის გამოცდის დინამიკური მეთოდით (დარტყმაზე).
მუხლი 7🔗. აირბალონიანი მოწყობილობის კვანძებისა და აგრეგატების სამაგრების სიმტკიცის შემოწმება
1. სატრანსპორტო საშუალებაზე ბალონების დამაგრების სიმტკიცისადმი მოთხოვნები ითვლება შესრულებულად შემდეგი პირობების დაცვის შემთხვევაში:
2. აირის ბალონი სატრანსპორტო საშუალებასთან მიმაგრებული უნდა იყოს ოთხ წერტილში მაინც, რომელთა შორის მანძილი საკმარისი უნდა იყოს ბალონის უძრაობის უზრუნველსაყოფად;
3. იმ შემთხვევაში, თუ აირის ბალონი დამაგრებულია ლითონის თხელ ფურცელზე, ეს უკანაკნელი გაძლიერებული უნდა იყოს საყელურებით ( ფირფიტებით), რომელთა ზომები უნდა შეესაბამებოდეს ცხრილში მოყვანილ მაჩვენებლებს;
ცხრილი №2
აირის ბალონის ტევადობა, ლიტრი
ჩარჩოს სამაგრი ჭანჭიკების მინიმალური დიამეტრი, მმ
მრგვალი საყელურების მინიმალური დიამეტრი, მმ
ცალუღის სამაგრი ჭანჭიკების დიამეტრი, მმ
ლენტური სამაგრი ცალუღების განივი კვეთის მინიმალური ზომები, მმ
85-მდე ჩათვლით
8
30X1,5 ან 25X2,5
8
20X30 ან 30X1,5
85 დან 100-მდე ჩათვლით
8
30X1,5 ან 25X2,5
10
30X3
100–დან 150 -მდე ჩათვლით
10
50X2 ან 30X3
12
50X6
150-ზე მეტი
აუცილებელია საგანგებო დასტური
4. იმ შემთხვევაში, თუ სატრანსპორტო საშუალებაზე დაყენებული აირაბალონური მოწყობილობის სამაგრი ჭანჭიკები ღრუ კონსტრუქციის ელემენტებში გადის, დატვირთვისას მათი დაზიანების თავიდან ასაცილებლად საჭიროა გამბრჯენი მილაკის დაყენება;
5. სამაგრი ჭანჭიკების კლასი არ უნდა იყოს 8.8 სიზუსტის კლასზე, მათი დიამეტრი კი – მე-2 ცხრილში მითითებულზე ნაკლები.
6. თუ ერთდება სამაგრი ელემენტები (მაგალითად, ლენტზე მიდუღებულია სარტყელი), მათი შენაერთი უნდა უძლებდეს არანაკლებ დატვირთვას, ვიდრე თითოეული ელემენტი ცალ-ცალკე.
სამაგრი ელემენტების თვითმოშვებისა და გამოვარდნის თავიდან აცილების მიზნით საჭიროა მოხდეს მათი ცენტრირება.
7. მაღალი წნევის ლითონის აირსადენების სიმტკიცის კოეფიციენტი არ უნდა იყოს 4,0 – ზე ნაკლები, რაც დამამზადებელი ქარხნის მიერ უნდა იყოს უზრუნველყოფილი. აირბალონიანი მოწყობილობის მაღალი წნევის ლითონის აირსადენების გარე დიამეტრების რეკომენდებული რიგია – 6,8, 10 და 12 მმ.
თავი III. ელექტროუსაფრთხოების მოთხოვნები
მუხლი 8🔗. მოთხოვნები აირბალონიან სისტემაში
შემავალი ელექტრომოწყობილობის მიმართ
1. აირბალონიანი მწყობილობის შემადგენლობაში შემავალი ელექტრომოწყობილობა უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:
2. მას კვების ისეთი ძაბვა უნდა ჰქონდეს, რომელიც არ აღემატება სატრანსპორტო საშუალების ბორტული სისტემის ძაბვას.
3. იგი დაცული უნდა იყოს გადატვირთვებისაგან, რისთვისაც მკვებავ კაბელზე დაყენებული უნდა იყოს ერთი გამთიშავი დამცველი მაინც.
4. დაუშვებელია აირსადენების მეშვეობით ელექტრომოწყობილობის ელემენტებთან კვების ძაბვის მიყვანა.
5. ელექტრომოწყობილობის ყველა ელემენტის შეერთება და მათი იზოლირება უნდა მოხდეს ისეთნაირად, რომ გამოირიცხოს იმ კვანძებზე დენის გატარება, რომლებშიც დაჭირხნული ბუნებრივი აირი გადის.
6. ელექტროსადენები დაზიანებისაგან დაცული უნდა იყოს სატრანსპორტო საშუალების სამგზავრო სალონსა თუ სატვირთო ნაკეთურებში არსებული ელექტროშეერთებების იზოლაციის კლასი უნდა შეესაბამებოდეს იზოლაციის 1P40 კლასს ГОС 14254–ის შესაბამისად. დანარჩენი ელექტროშეერთებები უნდა შეესაბამებოდნენ იზოლაციის 1P 54 კლასს ГОС14254-ის შესაბამისად.
7. აირბალონიანი ნაკვეთურის (გარსაცმის) შიგნით განლაგებული ელექტროშენაერთებისა და ელექტრომოწყობილობების ელემენტების კონსტრუქცია უნდა შეესაბამებოდეს Б–1Г ფეთქებადსაშიში ზონების РУЕ პირობებს.
აირბალონიანი ავტომობილების ექსპლუატაციისას უსაფრთხოების ტექნიკის დაცვის წესები
მუხლი 1🔗. უსაფრთხოების ტექნიკის მოთხოვნები აირბალონიანი ავტომობილების მდგომარეობის მიმართ
1. იმის გამო, რომ ავტომობილებში გამოყენებული აირული საწვავი ხასიათდება ფეთქებადი და ხანძარსაშიში თვისებებით, მძღოლებმა მკაცრად უნდა დაიცვან აირბალონიანი ავტომობილების ექსპლუატაციისა და მათ შენახვასთან დაკავშირებული უსაფრთხოების ტექნიკის წესები და ინსტრუქციები.
აირის გაჟონვა და მისი აღკვეთის დაყოვნება შეიძლება გახდეს ხანძრის, აფეთქების ან უბედური შემთხვევის მიზეზი. ამიტომ ექსპლუატაციის პროცესში უნდა ხდებოდეს ავტომანქანის ყოველდღიური დათვალიერება აირული აპარატურის ჰერმეტულობისა და მისი წესრიგში ყოფნის შემოწმების მიზნით. განსაკუთრებული ყურადღება უნდა დაეთმოს აირსადენების შეერთებებს, ჩამკეტ და მარეგულირებელ აპარატურას, აგრეთვე, აირის ბალონებისა და კრონშტეინების დამაგრების საიმედობას.
2. აირული მოწყობილობისა და მისი ელემენტების შეერთებების ადგილების ჰერმეტულობის შემოწმება ხდება სმენით, აირანალიზატორის მეშვეობით ან სამანქანო ზეთითა თუ საპნიანი წყლით დასველების მეთოდით.
3. ღია ალით აირის გაჟონვის დადგენა კატეგორულად აკრძალულია.
4. კატეგორულად აკრძალულია მაღალი წნევის ქვეშ მყოფი აირსადენების სამაგრი დეტალების დამატებითი მოჭერა.
5. აკრძალულია:
ა) ძრავის მუშაობის დროს აირმოწყობილობის რემონტი;
ბ) აირის გაჟონვისას ძრავის ჩართვა და მუშაობა;
გ) აირის გამოშვება შენობებში, სხვა მანქანების სადგომ ადგილებთან, აალების წყაროსთან ან ადამიანთა თავშეყრის ადგილის სიახლოვეს;
დ) ბალონების ჯვარედინაზე განლაგებული შემვსები და გამშვები ვენტილების გახსნილ ან შუალედურ მდგომარეობაში დატოვება. აირის გაჟონვის თავიდან ასაცილებლად ვენტილები ან სრულად გახსნილი ან სრულად დაკეტილი უნდა იყოს;
ე) ღია ცეცხლის ზონასთან ახლოს აირბალონიანი მანქანის გაჩერება, აგრეთვე, განათების, შედუღების ან ჰერმეტულობის შემოწმების მიზნით მანქანასთან ღია ალიანი საშუალების მიტანა;
ვ) მანქანის ექსპლუატაცია იმ შემთხვევაში, თუ აირის ბალონი ან აირსადენები ეხება პლატფორმის ძირს;
ზ) მანქანის ექსპლუატაცია იმ შემთხვევში, თუ ადგილი აქვს მაღალი წნევის მილების დეფორმაციას (გაღუნვას).
6. ჰერმეტულობის დარღვევის შემჩნევისთანავე უნდა დაიკეტოს ვენტილები ბალონზე (ბალონებზე), სრულად გაიხარჯოს სისტემიდან აირი, დაიკეტოს მაგისტრალური ვენტილი.
7. იმ შემთხვევაში, როდესაც აირის გაჟონვის ლიკვიდაცია შეერთებების დამატებითი მოჭერით ვერ ხერხდება, საჭიროა აირი ბალონიდან გაიშვას ატმოსფერში აალების წყაროსა და ადამიანებისაგან მოცილებულ უსაფრთხო ადგილას. აირის გამოშვებისას ძრავა აუცილებლად უნდა იყოს გამორთული, ხოლო აკუმულატორის ბატარეები – გათიშული. აღნიშნული ხარვეზები უნდა აღმოიფხვრას სპეციალიზებულ სახელოსნოებში.
8. კატეგორულად იკრძალება ავტომანქანების ექსპლუატაცია და დახურულ შენობებში შეყვანა აირის დაზიანებული აპარატურითა და მისი ჰერმეტულობის დარღვევით.
9. ღამის სადგომზე ან ხანგრძლივი დროით მანქანის გაჩერებისას, საჭიროა დაიკეტოს მაგისტრალური და ბალონების ვენტილები, სრულად გაიხარჯოს კვების სისტემაში დარჩენილი აირი (ძრავის გაჩერებამდე), გამოირთოს მანქანა და გაითიშოს აკუმულატორის ბატერეები (გამხოლოვდეს „ მასა“).
ხანგრძლივი დროის მანძილზე ღია ონკანებით მანქანის გაჩერება აკრძალულია.
10. მცირე ხნით (არა უმეტეს 10 წუთისა) მანქანის გაჩერებისას მაგისტრალური ონკანების დაკეტვა აუცილებელი არ არის.
11. თუ აირმოწყობილობა წესრიგშია, სადგომში შესვლა და სადგომიდან გამოსვლა შეიძლება როგორც აირით, ისე ბენზინით გამართული მანქანით.
12. ზამთარში (თუ მანქანის სადგომად არ გამოიყენება დახურული ფარეხი), ჰაერის დაბალი ტემპერატურის პირობებში ძრავის წინასწარ გასაცხელებლად და აირსადენებში ყინულის საცობების მოსაშორებად გამოყენებულ უნდა იქნეს მხოლოდ ცხელი წყალი, ცხელი ჰაერი ან ორთქლი.
ღია ალის გამოყენება ძრავის გასათბობად აკრძალულია!
13. იმის გამო, რომ აირი გარემომცველი ჰაერის დაბალი ტემპერატურის დროს შემცირებული სასტარტო (გამშვები) თვისებებით ხასიათდება, მანქანის ჩართვა და ძრავის წინასწარი შეთბობა ნებადართულია განახორციელდეს ბენზინზე.
გახურების შემდეგ ძრავა გადაყვანილ უნდა იქნეს აირზე.
14. აკრძალულია ორი სახის საწვავის – აირისა და ბენზინის ნარევით ძრავის მუშაობა. გახურების შემდეგ ძრავა გადაყვანილ უნდა იქნეს აირზე.
15. ხანგრძლივი ცვლათაშორისი დგომის შემდეგ დაჭირხნული ბუნებრივი აირით ძრავით ჩართვა რეკომენდებულია განხორციელდეს ახდილი კაპოტით.
16. ბალონიდან (ბალონებიდან) აირის გამოშვება უნდა მოხდეს მხოლოდ მყარსაფარიან, საგანგებოდ მოწყობილ მოედანზე.
17. ავტომანქანაზე დასაყენებლად განკუთვნილი შეკუმშული აირის ბალონები შეღებილი უნდა იყოს წითლად. მათ უნდა ჰქონდეთ მარკირება იმ პარამეტრების აღნიშვნით, რომლებიც გათვალისწინებულია საქართველოს ტექზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექციის მოთხოვნებით.
დადგენილია ბალონების შემოწმების შემდეგი რიგითობა:
– ნახშირბადიანი ფოლადისაგან დამზადებული ბალონებისათვის – სამ წელიწადში ერთხელ;
– ლეგირებული ფოლადისაგან და ლითონპლასტიკისაგან დამზადებული ბალონებისათვის ხუთ წელიწადში ერთხელ.
18. თითოეულ ავტომობილზე აუცილებლად უნდა იყოს ცეცხლმქრობი და ფალასი (кошма).
19. ონკანები თავისუფლად უნდა იღებოდეს და იკეტებოდეს. მათი გაღებისას ან დაკეტვისას დამატებითი ბერკეტების გამოყენება აკრძალულია.
20. დაუშვებელია შლანგებისა და დაბალი წნევის რეზინის მილების გადაღუნვა, გადაგრეხა, დაჭმუჭვნა ან გაზეთილი შლანგების გამოყენება.
21. აირის საწვავით ავტომანქანების გამართვა ნებადართულია მხოლოდ სპეციალურ აირგასამართ სადგურებში. მგზავრებითა და ფეთქებადსაშიში ან ადვილაალებადი ტვირთით ავტომანქანის შესვლა სადგურის ტერიტორიაზე აკრძალულია. აირგასამართ ავტომატთან მანქანის მიყენება მხოლოდ ოპერატორის ნებართვით უნდა მოხდეს.
22. წნევის კონტროლის, აირის მიწოდებისა და ხარჯვის, საწვავის ერთი სახეობიდან მეორეზე გადართვის კონტროლის სისტემები ტექნიკურად გამართულ მდგომარეობაში უნდა იყოს.
23. აირბალნოიანი ავტომობილებისათვის დაწესებულია ტექნიკური მომსახურების შემდეგი აუცილებელი სახეები: ყოველდღიური ტექნიკური მომსახურება, პირველი ტექნიკური მომსახურება (ტმ–1), მეორე ტექნიკური მომსახურება (ტმ–2) და სეზონური მომსახურება (სმ).
ყოველდღიურ ტექნიკურ მომსახურებას ახორციელებს აირბალონიანი ავტომანქანის მძღოლი წინამდებარე მოთხოვნების შესაბამისად.
ტმ–1, ტმ–2 და სმ ხორციელდება იმ ორგანიზაციების მიერ, რომელთაც დადგენილი წესით მიღებული აქვთ საქტექზედამხედველობის ნებართვა.
დადგენილია ტექნიკური მომსახურების შემდეგი პერიოდულობა: ტმ–1 მანქანას უტარდება კვარტალში ერთხელ, ტმ – 2 – ნახევარ წელიწადში ერთხელ, ხოლო სეზონური მომსახურება კი წელიწადში ორჯერ – გაზაფხულ–ზაფხულის პერიოდიდან შემოდგომა–ზამთრის პერიოდზე და შემოდგომა–ზამთრის პერიოდიდან გაზაფხული-ზაფხულის პერიოდზე გადასვლისას.
დასაშვებია სეზონური მომსახურების ტექნიკურ მომსახურებასთან შეთავსება. ტექნიკური მომსახურების გავლას ადასტურებს სპეციალიზებული ფირმა, აირულ საწვავზე გადაყვანილი ავტომობილის მოწმობაში შესაბამისი აღნიშვნით.
მუხლი 2🔗. უსაფრთხოების ტექნიკის მოთხოვნები აირბალონიანი ავტომობილის მძღოლის მიმართ
1. აირბალონიანი მანქანების სამართავად დაიშვებიან 18 წელზე მეტი ასაკის ის პირები, რომლებმაც გაიარეს საგენგებო მომზდება ჩააბარეს ტექმინიმუმი და გამოცდები აირბალონური ავტომობილების ექსპლუატაციის უსაფრთხოების ტექნიკაში და მიიღეს დამადასტურებელი მოწმობები.
2. მძღოლმა, რომელიც მიიღებს მონაწილეობას აირბალონიანი ავტომობილებისა და აირული აპარატურის რემონტსა და ტექნიკურ მომსახურებაში, უნდა გაიაროს აირბალონიანი ავტომობილების მომსახურე მუშებისათვის განსაზღვრული წინასწარი ინსტრუქტაჟი.
3. ხაზზე გასვლის წინ მძღოლი ვალდებულია ჩაატაროს მანქანის დათვალიერება აირის შესაძლო გაჟონვის, ჩამკეტი არამატურისა და აირული აპარატურის გაუმართაობის დადგენის მიზნით, შეამოწმოს აირის ბალონების სამაგრების საიმედოობა.
4. ხანგრძლივი დროით გაჩერებული ძრავის ჩართვამდე საჭიროა მცირე დროით გაიხსნას მანქანის კაპოტი, დავრწმუნდეთ აირული მოწყობილობის, მილსადენებისა და შეერთების გამართულობაში.
5. ჰიდრავლიკური დარტყმის თავიდან აცილების მიზნით მაგისტრალური და დამცლელი ვენტილების გახსნა თანდათანობით უნდა მოხდეს.
6. ძრავის გაშვება შეიძლება მხოლოდ ერთი სახის საწვავზე – აირზე ან ბენზინზე.
7. ძრავის ჩართვა უნდა მოხდეს შემდეგნაირად:
ა) მაღალი წნევის მანომეტრით შემოწმდეს აირის წნევა ბალნებში;
ბ) გაიხსნას გამშვები ვენტილი;
გ) სიჩქარის კოლოფის ბერკეტი მოყვანილ იქნეს ნეიტრალურ მდგომარეობაში;
დ) შემოწმდეს დროსელსაფარის ხელით სამართავი ღილაკის მდგომარეობა (იგი უნდა ეთანადებოდეს დროსელსაფარის სრულად დახურულ მდგომარეობას);
ე) ჩაირთოს ანთების სისტემა. დავრწმუნდეთ, რომ კაბინაში საკონტროლო ნათურა არ ანთია, რაც წნევის არსებობაზე მეტყველებს, დაბალი წნევის მანომეტრის მეშვეობით უნდა დავრწმუნდეთ, რომ აირის ელექტრომაგნიტური სარქველი გაიხსნა და აირი მიეწოდება დაბალი წნევის რედუქტორის პირველ საფეხურს;
ვ) ჩაირთოს სტარტერი.
ხანგრძლივი დროით მანქანის გაჩერების შემდეგ დროსელსაფარის თანდათანობითი გახსნისას ხანდახან შეინიშნება ბრუნვის სიხშირის მკვეთრი ვარდნა. ასეთ შემთხვევაში რეკომედებულია დროსელსაფარის მკვეთრი გახსნა.
8. ძრავის მუშაობის ბენზინიდან აირზე გადასაყვანად საჭიროა საწვავის სახის გადამრთველი დაყენდეს „0“ მდგომარეობაში. მას შემდეგ, რაც ტივტივას კამერა დაიცლება ბენზინისაგან (ძრავა არათანაბრად მუშაობს და ქრება), საჭიროა გადამრთველის დაყენება მდგომარეობაში „აირი“. წინასწარ გახსნილი უნდა იყოს გამშვები ვენტილები გამანაწილებელ ჯვარედინაზე.
9. ძრავის აირიდან ბენზინზე სამუშაოდ გადაყვანა ხორციელდება უკუწესით. ბენზინზე მუშაობის გაგრძელება, თუ გამშვები ვენტილები ღიაა, რეკომენდირებული არ არის.
10. საწვავის ტუმბოს ხელის ბერკეტით კარბურატორში საწვავის შევსებისას საჭიროა ჩაირთოს ანთების სისტემა და საწვავის სახის გადამრთველი გადაყვანილ იქნეს მდგომარეობაში „ ბენზინი“.
თუ ძრავა არ მუშაობს, სხვა სახის საწვავზე გადართვა დასაშვებია იმ პირობით, რომ საწვავი, რომელზედაც ძრავა გაჩერებამდე მუშაობდა, სრულად არის გახარჯული, ამ შემთხვევაში საკმარისია „ 0“ მდგომარეობიდან საწვავის სახის გადამრთველი გადაყვანილ იქნეს საჭირო მდგომარეობაში.
11. მოძრაობის დროს აირის სუნის შეგრძნებისთანავე მძღოლი ვალდებულია დაუყოვნებლივ გააჩეროს მანქანა, აღმოფხვრას გაუმართაობა, თუ ეს შესაძლებელია, ან მიმართოს სპეციალიზებულ სახელოსნოს.
12. აირგასამართ სადგურზე შესვლის წინ მძღოლმა უნდა წარუდგინოს სადგურის მორიგეს ან ოპერატორს აირბალონიანი ავტომანქანის მართვის უფლება.
13. აირგასამართ სადგურზე აირის ბალონების დატვირთვა უნდა მოხდეს შემდეგი თანმიმდევრობით:
ა) გამოირთოს ძრავა;
ბ) გაითიშოს აკუმულატორის ბატარეები;
გ) წინასწარ გაიწმინდოს შემვსები ვენტილი, მოეხრახნოს და მოეხსნას მას საცობი;
დ) გამანაწილებელ ჯვარედინზე დაიკეტოს გამშვები ვენტილი;
ე) აირგასამართი სადგურის თანამშრომლის მითითებით მიუერთდეს შემვსებ ვენტილს გასამართი შლანგი (საჭიროა დარწმუნება იმაში, რომ ბუნიკი დახრახნილია ბოლომდე); ბოლომდე გაიხსნას შემვსები ვენტილი და გაივსოს ბალონები სტაბილურ წნევამდე (20 მეგაპასკალი[1] *). დაიკეტოს შემვსები ვენტილი;
ვ) შემვსებ ვენტილს მოეხსნას აირშემვსები შლანგი (ეს პროცედურა უნდა განახორციელოს სადგურის მუშაკმა, ან მისი მითითებით – მძღოლმა);
ზ) დაეხრახნოს საცობი შემვსებ ვენტილს;
თ) ბალონების შევსების შემდეგ უნდა ჩაირთოს აკუმულატორის ბატარეები, თანდათანობით გაიხსნას გამშვები ვენტილი აირგამანაწილებელ ჯვარედინაზე, ჩაირთოს ძრავა და მანქანა გამოვიდეს აირგსამართი სადგურის ტერიტორიიდან;
ი) უსაფრთხოების მიზნით მძღოლი ვალდებულია დაიცვას შემდეგი წესები:
არ შეავსოს ისეთი ბალონები, რომლებსაც არ გაუვლიათ მორიგი შემოწმება და არა აქვთ შესაბამისი დამღა;
კ) აირსადენებსა და შეერთებებში ჰერმეტულობის დარღვევის აღმოჩენისას არ შეავსოს ბალონები აირით;
ლ) ბალონების აირით შევსებისას გამანაწილებელ ჯვარედინაზე გამშვები ვენტილი დაკეტილი, ხოლო შემვსები და მეორე გამშვები ვენტილი კი სრულად უნდა იყოს გაღებული;
მ) შლანგის ბუნიკი ავტომანქანის შემვსებ ონკანს ისე უნდა მიუერთდეს, რომ უზრუნველყოფილი იყოს ჰერმეტულობა;
ნ) არ შეიძლება შემვსებ შლანგთან ახლოს დგომა ბალონების დატენვის პროცესში;
ო) არ დაიშვება წნევის ქვეშ მყოფი შემვსები შლანგის მოხსნა;
პ) არ დაიშვება ჭანჭიკებისა და შეერთებების დამატებითი მოჭერა იმ დროს, როდესაც სისტემაში აირი წნევის ქვეშ არის; ასევე არ შეიძლება ამ დროს რაიმე სარემონტო ან მარეგულირებელი სამუშაოების ჩატარება;
ჟ) შემვსები შლანგის ჰერმეტიზაციის შემთხვევით დარღვევისას საჭიროა სწრაფად დაიკეტოს შემვსები ვენტილი იმისათვის, რომ არ მოხდეს ავტომობილის ბალონიდან აირის დაცლა.
14. თუ აირბალონიან ავტომანქანაში ხანძარი გაჩნდა, საჭიროა დაუყოვნებლივ გადაიკეტოს მაგისტრალური და ბალონების ონკანები.
15. ალმოდებული აირის ჩაქრობა უნდა მოხდეს ცეცხლმქრობის, სილის, წყლის ჭავლის ან ფალასის გამოყენებით. წნევიანი აირის ბალონებს უხვად უნდა მიესხას ცივი წყალი, მათში წნევის მატების თავიდან აცილების მიზნით.
16.აკრძალულია იმ სატრანსპორტო საშუალებების ექსპლუატაცია, რომლის ძარაში განთავსებული ბალონები, არმატურა და მიმაერთებელი ელემენტები არ არის მოთავსებული განცალკევებულ ნაკვეთურში, ან ბალონების ყელი, ვენტილები და აირმილების შეერთებები არ არის მოქცეული ადგილობრივ ვენტილირებად გარსაცმში. დამცავი მექანიზმის კონსტრუქცია აირის გაჟონვისას უნდა გამორიცხავდეს სატრანსპორტო საშუალების სამგზავრო სალონში ან სატვირთო ნაკვეთურებში მისი შეღწევის შესაძლებლობას.
მძღოლი პასუხისმგებელია ავტომობილზე დამონტაჟებული დამცავი მექანიზმის (ნაკვეთურის, გარსაცმის) მთლიანობის დაცვაზე.
17. მძღოლი პასუხისმგებელია ავტომობილში მყოფი ყველა პიროვნების მიერ უსაფრთხოების ტექნიკის წესების შესრულებაზე და ვალდებულია მოსთხოვოს მათ ამ წესების უყოყმანო დაცვა.
აირბალონიანი ავტომობილების ტექნიკური მომსახურება
თავი I. აირბალონიანი ავტომობილების ტექნიკური მომსახურების ორგანიზება
მუხლი 1🔗. ტექნიკური მომსახურების სახეობანი
1. აირბალონიანი ავტომობილებს უტარდებათ ტექნიკური მომსახურების იგივე სახეობები, რაც საბაზო ბენზინიან ავტომობლებს: ყოველდღიური ტექნიკური მომსახურება, პირველი ტექნიკური მომსახურება (ტმ–1), მეორე ტექნიკური მომსახურება (ტმ – 2) და სეზონური მომსახურება (სმ).
2. აირბალონიანი ავტომობილებისათვის დადგენილია ტექნიკური მომსახურების შემდეგი პერიოდულობა: ტმ-1 – კვარტალში ერთხელ, ტმ-2 – ნახევარ წელიწადში ერთხელ.
3. ყველა ავტომობილის სეზონური მომსახურება ტარდება წელიწადში ორჯერ-გაზაფხულ-ზაფხულის პერიოდიდან შემოდგომა-ზამთრისა და შემოდგომა-ზამთრის პერიოდიდან გაზაფხულ-ზაფულის პერიოდზე გადასვლისას.
4. აირბალონიანი ავტომობილების ტექნიკური მომსახურების სამუშაოების ორგანიზაციას გააჩნიათ სპეციფიკური თავისებურებანი, რაც დაკავშირებულია ავტომობილის ბორტზე აირსაწვავის არსებობასთან. იცვლება ცალკეული საწარმოო უბნების დანიშნულება, წარმოიქმნება ახალი უბნებისა და სათავსების შექმნის აუცილებლობა.
5. ავტომობილი იგზავნება ღია ფარდულში განთავსებულ აირის აპარატურის შესამოწმებელ ადგილზე. ჰერმეტულობაზე შემოწმებას ექვემდებარება მაღალი წნევის მილსადენების ყველა შეერთებები, აირბალონების ყელი, სახარჯო და მაგისტრალური ვენტილები (ღია და დაკეტილ მდგომარეობაში).
6. ჰერმეტულობის შემოწმება წარმოებს საპნიანი ხსნარის მეშვეობით. ზამთრის პირობებში, უარყოფითი ტემპერატურისას რეკომენდებულია ხსნარში ნატრიუმის ქლორიდის (სუფრის მარილის) დამატება. ჰერმეტულობის შემოწმებისას ბალონში დაჭირხნული აირის წნევა უნდა იყოს არანაკლებ 2 მპა (20 ატმ), რაც განისაზღვრება ავტომობილზე არსებული მაღალი წნევის მანომეტრით.
7. ჰერმეტულობის შემოწმებისას ხარვეზების უქონლობის შემთხვევაში ავტომობილი იგზავნება სამრეცხაოში, სადაც უნდა გაიწმინდოს და გულდასმით გაირეცხოს ბალონები, სავენტილაციო მოწყობილობები, აირის შემაცხელებელი, მაღალი წნევის რედუქტორი და აირსადენები.
8. გარეცხვის შემდეგ ავტომობილი იგზავნება ღია ტიპის სადგომზე. აირბალონიანი ავტომობილის შესანახი მოედანი განთავსებული უნდა იყოს პირველი და მეორე ხარისხის ცეცხლგამძლე შენობა-ნაგებობებიდან არანაკლებ 5 მეტრისა და სხვა შენობა-ნაგებობებიდან არანაკლებ 5-12 მეტრისა. აირბალონიანი ავტომობილებისა და თხევად საწვავზე მომუშავე ავტომობილების მოედნები ერთმანეთისაგან დაშორებული უნდა იყოს არანაკლებ 5 მეტრისა. ერთი ავტომობილის შესანახად საჭირო მოედნის ფართობი საშუალოდ შეადგენს 25 კვ.მ.
9. დასაშვებია აირბალონიანი ავტომობილების სადგომის ისეთი გამათბობელი სისტემით აღჭურვა, რომლის კონსტრუქციაც გამორიცხავს ავტომობილზე დამონტაჟებული აირის ბალონების გახურებას.
10. ავტომობილების შესანახი ღია მოედნის ყოველ 200 კვ.მ. – ზე უნდა გაიმართოს ხანძარსაწინააღმდენო პოსტი.
11. თუ ავტომობილის აირის აპარატურა გაუმართავია, ან შემოწმებისას აღმოჩნდება მისი არაჰერმეტულობა, მაშინ ბალონებიდან აირის გამოსაშვებად ავტომობილი იგზავნება სპეციალურ მოედანზე. აღნიშნულ მოედნებსა და მასთან მისასვლელ გზებს უნდა ჰქონდეთ მყარი საფარი.
12. ბალონებიდან აირის ატმოსფეროში გამოდევნა ხდება ე.წ. „სანთლის“ ტიპის სპეციალური მილებით, რომელთა სიმაღლე 4,5-დან 5 მ-დეა. მოედანზე აუცილებელია ბალონების ინერტული აირით (აზოტით) გასაქრევი და შესავსები მოწყობილობის არსებობა.
13. ბალონებიდან აირის გამოსაშვები მოედნის ზომები განისაზღვრება ავტომობილის მაქსიმალური გაბარიტებით, პლუს 1,5 მ ყოველ მხარეს. მანძილი მოედნიდან შენობებამდე – 12-15 მეტრით, ხოლო ავტომობილის სადგომამდე – 10 მეტრით.
14. აირის გამოშვება წარმოებს ღია შემავსებელი ვენტილის მეშვეობით, რომლის ხრახნილიან ბოლოზე დამცავი ხუფიანი ქანჩის მოხსნის შემდეგ მაგრდება დრეკადი შლანგი, რომელიც აირის „სანთელზე“ გამშვებ მილთან შეერთებულია ონკანით. ბალონიდან დაჭირხნული აირის გაშვების კონტროლი ხორციელდება მაღალი წნევის მანომეტრით. კვების სისტემიდან აირი წინასწარ უნდა იქნეს მთლიანად გამომუშავებული.
15. აირის გაშვების შემდეგ წარმოებს ავტომობილის ბალონების აზოტით ან სხვა ინერტული აირით ჩაბერვა, ხოლო შემდეგ ბალონებზე სახარჯო ვენტილი სრულად უნდა ჩაიკეტოს. დაუშვებელია ბალონებში ჰაერის ან სინესტის ჩარჩენა. შემდეგ ბენზინზე მომუშავე ავტომობილი გადაადგილდება აირის აპარატურის ტმ და ტრ-ს ზონაში, სადაც წარმოებს გაუმართაობის აღმოფხვრა ან მისი ცალკეული აგრეგატების შეცვლა. ამის შემდეგ ავტომობილი იგზავნება სადგომზე.
16. საწარმოში გათვალისწინებული უნდა იყოს ავტომობილზე ბალონების მოსახსნელი და დასამონტაჟებელი პოსტების შენობები, აგრეთვე აირდაცლილი ბალონების შესანახი მოედნები.
17. ტმ და ტრ-ის ზონებში ავტომობილის გადაადგილება წარმოებს ძრავის ბენზინზე მუშაობით.
თავი II. აირბალონიანი აპარატურის ტექნიკური მომსახურების შესასრულებელი
სამუშაოების ნუსხა და თანმიმდევრობა
მუხლი 2🔗. ყოველდღიული ტექნიკური მომსახურება
1. ტარდება ავტომობილის ხაზზე გასვლის წინ და სადგომზე დაბრუნების შემდეგ.
2. აირბალონიანი ავტომობილის გასვლის წინ აუცილებელია ზედაპირული დათვალიერებით შემოწმდეს: აირბალონების დამაგრება კრონშტეინებზე და კრონშტეინების დამაგრება ავტომობილის პლატფორმის გრძივ ძელზე ან ჩარჩოზე, აირმოწყობილობისა და აირსადენების მდგომარეობა, აირის წნევა. განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს იმას, რომ ბალონები მყარად იყოს დამაგრებული, აირსადენებსა და არმატურას არ ჰქონდეს შენატყლეჟი, გადანაგრეხი და სხვა დეფორმაციები.
3. მაგისტრალური და სახარჯო ვენტილების გახსნის შემდეგ სმენით უნდა შემოწმდეს მთელი აირმაგისტრალის შეერთებების ჰერმეტულობა. შემოწმდეს აირზე მომუშავე ძრავის მუშაობა და საკონტროლო-გამზომი ხელსაწყოების მაჩვენებლები.
4. ავტომობილის სადგომზე დაბრუნების შემდეგ უნდა გაიწმინდოს აირის კვების აგრეგატები და არმატურა, შემოწმდეს ჰერმეტულობაზე, გაირეცხოს ავტომობილი, დაბალი წნევის აირის რედუქტორიდან ჩამოიღვაროს დანალექი, შემოწმდეს მილსადენების შეერთებებში და ელექტრომაგნიტურ სარქველ-ფილტრში ბენზინის მოდინების არარსებობა, ავტომანქანა დაყენებულ უნდა იქნეს სადგომზე, ჩაიკეტოს ბალონების სახარჯო ვენტილები, სისტემიდან გამომუშავდეს აირი (ძრავის სრულ გაჩერებამდე), ჩაიკეტოს მაგისტრალური ვენტილი.
მუხლი 3🔗. პირველი ტექნიკური მომსახურება (ტმ-1)
1. ავტომობილის ტექნიკური მომსახურების პოსტზე დაყენების წინ აუცილებელია შემოწმდეს აირბალონების სახარჯო ვენტილების შიდა ჰერმეტულობა და ბალონების არმატურის გარე ჰერმეტულობა. სახარჯო ვენტილის შიდა ჰერმეტულობის შესამოწმებლად საჭიროა წინასწარ ამოიხრახნოს (ვენტილის ჩაკეტილ მდგომარეობაში) ჯვარედის სახშობი, რომელზეც მიერთებულია სახარჯო ვენტილები. შემდეგ უნდა დადგინდეს ხვრელიდან აირის მოწოდების არარსებობა და ჩაიხრახნოს სახშობი ადგილზე. ბალონების არმატურის გარეშე ჰერმეტულობას ამოწმებენ შეერთებების საპნიანი სითხით დასველების გზით. შიდა ან გარე არაჰერმეტულობის აღმოჩენის შემთხვევაში ავტომანქანის მომსახურების პოსტზე დაყენება აკრძალულია გაუმართაობის აღმოფხვრამდე.
2. აირის სისტემის კვების ტმ-1 მოიცავს იმ საკონტროლო-სადიაგნოსტიკო და სამაგრ სამუშაოებს, რომლებიც სრულდება ყოველდღიური მომსახურებისას, აგრეთვე ელექტრომაგნიტური სარქველის გამფილტრავი ელემენტების, მაღალი და დაბალი წნევის რედუქტორების შეზეთვა-გასუფთავების სამუშაოების და ჩამკეტი ვენტილების ჭოკის ხრახნის შეზეთვასთან დაკავშირებულ სამუშაოებს. აირფილტრის მოხსნა ნებადართულია ჩატარდეს სახარჯო და მაგისტრალური ვენტილების ჩაკეტილ მდგომარეობაში და მიმწოდებელ აირსადენებში აირის არარსებობის შემთხვევაში.
3. გამფილტრავი ელემენტების დროული გაწმენდა აუცილებელია არა მარტო სისტემაში აირის მიწოდების წინაღობის შესამცირებლად, არამედ იმისათვისაც, რომ გამოირიცხოს რედუქტორისა და შემრევი სარქველის ქვეშ ნაწილაკების მოხვედრის შესაძლებლობა, რადგანაც ეს უარყოფითად მოქმედებს კვების სისტემის მუშაობაზე და შეიძლება გახდეს კვანძების შიდა არაჰერმეტულობის მიზეზი.
4. ტმ-1-ის განხორციელებისას აღნიშნული სამუშაოების ჩატარების შემდეგ ამოწმებენ აირსისტემის კვების ჰერმეტულობასა და მუხლა ლილვის ბრუნვის სხვადასხვა სიხშირისას აირზე და ბენზინზე ძრავის მუშაოებას უქმი სვლის დროს, საზღვრავენ ნახშირჟანგის შემადგენლობას გადამუშავებულ აირში და საჭიროების შემთხვევაში აწარმოებენ კარბურატორ-შემრევის რეგულირებას.
5. აირბალონების ტმ-1-ის ჩატარებისას სპეციფიკურ ოპერაციად ითვლება ვენტილის ჭოკის გაწმენდა და შეზეთვა. მისი შესრულების აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ ვენტილის ღია მდგომარეობაში ყოფნისას ჭოკის ხრახნის ნაწილი გამოიწევა გარეთ და მასწზე ხვდება მტვერი და ჭუჭყი.
6. ვენტილის ჭოკის გასუფთავებას და შეზეთვას ახდენენ თანმიმდევრულად, იწყებენ სახარჯოდან და ამთავრებენ მაგისტრალურით. ამ ოპერაციების ჩატარებისას აღნიშნული ვენტილი იმყოფება ღია მდგომარეობაში, ხოლო ყველა დანარჩენი – დაკეტილ მდგომარეობაში. პირველად ხარისხიდან უნდა მოშორდეს ძველი საზეთი, შემდეგ კი დაიფაროს ახლით, დატრიალდეს ვენტილი ჭოკის მთელი სვლის სიგრძეზე (დაიკეტოს და ისევ გაიხსნას), რის შემდეგაც მჭიდროდ ჩაიკეტოს, შეზეთვის შემდეგ ჭოკი უნდა ბრუნავდეს ადვილად, დაბრკოლების გარეშე.
მუხლი 4🔗. მეორე ტექნიკური მომსახურება (ტმ -2)
1. მოიცავს ტმ-1-ის ყაველა სამუშაოს და გარდა ამისა, რიგ დამატებით, ტმ-1-თან შედარებით გაღრმავებულ, საკონტროლო-სადიაგნოსტიკო, სამაგრ და დასარეგულირებელ ოპერაციებს, რომლებიც აუცილებლობის შემთხვევაში ხორციელდება ავტომობილიდან კვანძებისა და აირბალონებიანი დანადგარის ხელსაწყოების მოხსნით.
2. ტმ-2 ჩატარების წინ ბალონები უნდა გათავისუფლდეს აირისაგან და დეაირიზებულ იქნეს აზოტით ან სხვა ინერტული აირით.
3. ტმ-2-ის დროს საგულდაგულოდ ამოწმებენ ყველა ხელსაწყოს და კვების აირსისტემის მილსადენების დამაგრებას, მაღალი და დაბალი წნევის რედუქტორების მუშაობას, მადოზირებელ-ეკონომაიზერულ და განმტვირთავი მოწყობილობის მუშაობას, მაღალი წნევის რედუქტორის დამცავი სარქველის მუშაობას, აუცილებლობის შემთხვევაში აწარმოებენ აირბალონიანი დანადგარის მოწყობილობის გაუმართაობის აღმოფხვრასა და შესაბამის რეგულირებას. ეს სამუშაოები შეიძლება შესრულდეს უშუალოდ ავტომობილზე, სპეციალური მოწყობილობის მეშვეობით.
4. ტმ-2-ის პროცესში სპეციალურ პოსტზე ტარდება გამაცხელებლის და კარბურატორ-შემრევის მუშაობის შემოწმება. შემრვევში ამოწმებენ საჰაერო და დროსელური საფარის ამძრავის მოქმედებას, გამაცხელებელში – მაგისტრალური დაჭირხნული აირის ჰერმეტულობას და საფარის ამძრავის მუშაობას. ასევე ამოწმებენ ამაორთქლებლის, აირისა და წყლის მაგისტრალების ჰერმეტულობასა და დაბინძურებას.
5. თუ ავტომობილზე არ ხერხდება მარედუცირებელი და სხვა აირსისტემის კვების ხელსაწყოების გაუმართაობის აღმოფხვრა, მაშინ ხდება მათი დემონტაჟი და ყველა შემდგომი სარემონტო და დასარეგულირებელი სამუშაოები ტარდება სპეციალიზებულ სტენდზე. ამავე სტენდზე მოწმდება ელექტრომაგნიტური სარქველების მუშაობაც.
6. ტმ-2-ის ჩატარებისას სპეციალიზებულ სტენდზე ტვირთდგუშიანი მანომეტრების მეშვეობით ხორციელდება მაღალი და დაბალი წნევის მანომეტრების მუშაობის შემოწმება, შემოწმების შედეგები იწერება სპეციალურ ჟურნალში.
7. ნებისმიერი ტმ – 2 –ის ჩატარება უნდა დასრულდეს აირსისტემის კვების ყველა ელემენტის შეერთების შემოწმებით ჰერმეტულობასა და სიმტკიცეზე, საწვავის სისტემის ელექტრომაგნიტური სარქველების ამოქმედების საიმედოობაზე, ძრავის აირსა და ბენზინზე ამუშავების სისმსუბუქეზე.
8. ექვს თვეში ერთხელ ტმ-2-ს უთავსებენ სეზონურ მომსახურებას, რომლის დროსაც აირსადენებს დამატებით ჩაბერავენ დაჭირხნულ ჰაერს, ამოწმებენ ძრავის მუხლა ლილვს ბრუნვის მაქსიმალური სიხშირის შემზღუდველის მუშაობას.
9. წელიწადში ერთხელ, ზამთრის სეზონისათვის მზადებისას, აუცილებელია სასტენდო მოწყობილობის მეშვეობით ჩატარდეს აირაპარატურის რევიზია: მაღალი და დაბალი წნევის რედუქტორების, ვენტილების, ელექტრომაგნიტური სარქველების, გამფილტრავი ელემენტების, კარბურატორ-შემრევების, ბენზოტუმბოების, მაღალი და დაბალი წნევის მანომეტრების შემოწმება. ყველა ამ მოწყობილობებს ხსნიან მანქანიდან, შლიან, ასუფთავებენ, რეცხავენ, არეგულირებენ, ამოწმებენ და აუცილებლობის შემთხვევაში ცვლიან გაცვეთილ ან უვარგის ნაწილებს.
თავი III. აირის ბალონების ტექიკური მომსახურება და კვლავშემოწმება
მუხლი 5🔗. ბალონების კვლაშემოწმებისა და ტექნიკური მომსახურების წესი
1. აირბალონიანი ავტომობილების ექსპლუატაციის პროცესში ბალონების გარეთა ზედაპირის შეფერილობა იშლება მასზე სინესტის, ჭუჭყისა და ქვიშის ზემოქმედებით, რაც ხელს უწყობს ლითონის კოროზიას და ამცირებს ბალონის სიმტკიცეს. განსაკუთრებით ეს ეხება ჩარჩოზე საბურავებთან ახლოს განლაგებულ ბალონებს.
2. ბალონების უსაფრთხო ექსპლუატაციის უზრუნველსაყოფად და მათი მუშაობის ხანგრძლივობის გასაზრდელად საჭიროა პერიოდულად შეიღებოს ბალონის გარეთა ზედაპირი ზეთოვანი ან ემალის წითელი ფერის საღებავით.
3. შეღებვის წინ ბალონები გულდასმით უნდა გაირეცხოს, გაიწმინდოს ჭუჭყისაგან და გაშრეს. საჭიროების შემთხვევაში ბალონების შეღებვა ხდება სპეციალურ სახელოსნოში, უშუალოდ ავტომობილზე, ჩამკეტი არმატურის დემონტაჟის გარეშე, როცა ბალონები აირისაგან დაცლილია.
4. შეკუმშული აირისათვის განკუთვნილი საავტომობილო ბალონები წარმოადგენენ მაღალი წნევის ჭურჭელს, რომლებზეც ვრცელდება საქტექზედამხედველობის მიერ დამტკიცებული „ წნევის ქვეშ მომუშავე ჭურჭლების მოწყობილობისა და უსაფრთხოების ექსპლუატაციის წესები“, მათ სწორ ექსპლუატაციასა და შენახვაზე პასუხისმგებელია ავტოტრანსპორტის მფლობელი.
5. საავტომობილო ბალონების პერიოდულად კვლავშემოწმება უნდა ხდებოდეს;
ა) ნახშირბადიანი ფოლადისაგან დამზადებული ბალონების – არა უგვიანეს 3 წელიწადში ერთხელ;
ბ) ლეგირებული ფოლადისაგან და მეტალოპლასტიკისაგან დამზადებული ბალონების – არა უგვიანეს 5 წელიწადში ერთხელ.
6. ბალონების კვლაშემოწმება ხდება სპეციალიზებულ პუნქტებში. კვლავშემოწმების წინ ბალონები უნდა გათავისუფლეს აირისაგან, დეგაზირებულ იქნეს აზოტით ან ინერტული აირით, მოიხსნას მანქანიდან და ჩამკეტი არმატურით და გადამყვანებით გადაეცეს გამოსაცდელ პუნქტს.
7. ბალონების კვლავშემოწმება მოიცავს შემდეგ ოპერაციებს:
ა) გარე და შიგა ზედაპირების დათვალიერებას;
ბ) ჰიდრავლიკურ გამოცდას 30 მპა (300 ატმ) საცდელი წნევით;
გ) ბალონის ყელისა და აირის არმატურის შეერთების ჰერმეტულობაზე შემოწმებას;
დ) ბალონის მასისა და მოცულობის შემოწმებას.
8. ბალონებს, რომელთაც დათვალიერებისას გარე და შიდა ზედაპირზე აღმოაჩნდებათ შენატყლეჟები, ნიჟარები და ნაკაწრები კედლის სისქის ნომინალურ ზომის 10% – ზე მეტი, ბზარები, ხრახნის ჩანაგლეჯი, ამონატეხი და ცვეთა, აგრეთვე არ იკითხება ზოგიერთი საპასპორტო მონაცემები, ჰიდრავლიკური გამოცდის გარეშე იწუნებენ.
9. ბალონების მასა დგინდება მათი აწონვით, ხოლო მოცულობა განისაზღვრება წყლის გავსებული და ცარიელი ბალონის მასათა სხვაობით. თუ ბალონის მასა შემცირებულია 7%-ზე მეტით იმასთან შედარებით, რაც ბალონზეა აღნიშნული, ან თუ შესაბამისად მოცულობა 2%-ზე მეტადაა გაზრდილი, ბალონი ითვლება უვარგისად.
10. დაწუნებულ ბალონს შეგნებულად უზიანდება ყელის ხრახნი ან იხვრიტება ბალონის კორპუსი, რაც გამორიცხავს მის შემდგომ გამოყენებას.
11. ბალონების ჰიდრავლიკურ გამოცდას სპეციალურ დანადგარზე აწარმოებენ 30 მპა (300 ატმ) წნევით. წნევის ქვეშ ბალონები უნდა იყოს არანაკლებ 2 წუთისა. ჰიდრავლიკური გამოცდის შემდეგ ბალონი ვარგისიანად ითვლება, თუ მის ზედაპირზე არ შეიმჩნევა ნაჟონი, ნაცრემლი, ნაორთქლი და ნარჩენი დეფორმაცია.
12. ჰიდრავლიკური გამოცდის შემდეგ ბალონს აშრობენ, მასზე ამონტაჟებენ არმატურასა და ვენტილებს, ხოლო შემდეგ დაწნეხავენ 20 მპა (200 ატმ) წნევით შეკუმშული ჰაერით, ხრახნული შეერთებისა და ვენტილების ჰერმეტულობაზე შესამოწმებლად.
13. დამაკმაყოფილებელი შედეგების მიღწევისას კვლავ შემოწმებულ ბალონებს დამღავენ, ღებავენ და აკომპლექტებენ ავტომობილების მარკის მიხედვით.
14. შეკმშული ბუნებრივი აირის ბალონები პერიოდულად კვლავშემოწმების ჩასატარებლად მიეწოდება სპეციალიზებულ პუნქტს კომპლექტში არმატურით და ვენტილებით, იმ ავტომობილების მარკისა და მოდიფიკაციის ჩვენებით, საიდანაც ისინი მოიხსნა, ასევე არმატურაზე ჩახრახნილი სახშობებით, რაც ხელს შეუშლის ბალონის შიგნით ნესტის მოხვედრას და დაიცავს არმატურისა და ვენტილების ხრახნებს დაზიანებისაგან ტრანსპორტირების დროს.
15. კვლავშემოწმებული ბალონების დაბრუნება ხდება გაუპიროვნებლად, მაგრამ იგივე კომპლექტაციით, როგორითაც მიღებულ იქნა გამოსაცდელად.
16. ვენტილების, არმატურის, გადამყვანების, მაღალი წნევის მანომეტრების ბალონებზე შეცვლა წარმოებს მოქმედი ნორმატიულ-ტექნიკური დოკუმენტაციის შესაბამისად და მოიცავს აუცილებელ ჰერმეტულობაზე და სიმტკიცეზე შემოწმებას 20 მპა (200 ატმ) მუშა წნევით.
აირბალონიანი ავტომობილების ექსპლუატაციის შემსწავლელი კურსების პროგრამა
თავი I. ძირითადი დებულებები
აირბალონიანი მანქანების სამართავად დაიშვებიან 18 წელზე მეტი ასაკის ის პირები,
რომელთაც დადგენილი წესით მიღებული აქვთ ავტომობილის მართვის უფლება. მძღოლებმა უნდა გაიარონ მომზადება ქვემდებარე პროგრამის შესაბამისად, ჩააბარონ ტექნიკური მინიმუმი და მიიღონ დამადასტურებელი მოწმობა. ყოველ 2 წელიწადში ერთხელ მძღოლი ვალდებულია ხელმეორედ გაიაროს გადამზადების კურსი, რაც უნდა აღინიშნოს მოწმობაში სპეციალური ჩანაწერით.
პროგრამა შემუშავებულია ბუნებრივი აირის საწვავაზე მომუშავე ავტომობილების მძღოლთა მომზადებისა და გადამზადებისათვის. იგი ითვალისწინებს აირბალონიანი ავტოტრანსპორტის ძირითადი კვანძების მუშაობის, აირზე მომუშავე ავტომობილების ტექნიკური მომსახურების, რემონტისა და უსაფრთხო ექსპლუატაციის შესწავლას.
პროგრამა უნდა განახლდეს ყოველ 2 წელიწადში ერთხელ ახლი ტექნოლოგიების დანერგვის, უსაფრთხოების ტექნიკისა და ექსპლუატაციის მოთხოვნებისადმი ცვლილებების გათვალისწინებით.
სწავლების თეორიული ნაწილი ტარდება სპეციალურად მოწყობილ კლასებში, ხოლო პრაქტიკული მეცადინეობა – უშუალოდ აირბალონიან ავტომობილებზე.
საწარმოებმა და დაწესებულებებმა, რომლებიც განახორციელებენ სწავლებას, უნდა მიიღონ ნებართვა საქართველოს ტექნკური ზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექციიდან, ხოლო შემდგომში, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად – ლიცენზია საგანმანათლებლო საქმიანობაზე.
არიბალონიანი ავტომობილების უსაფრთხო ექსპლუატაციის ცოდნის შემოწმება უნდა ჩატარდეს გასაუბრების სახით, რომელშიც მონაწილეობს საქართველოს ტექნიკური ზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექციის წარმომადგენელი. ოქმში აღინიშნება შესაბამისი შეფასება: „ ჩაეთვალა“ ან “არ ჩაეთვალა“.
გამოცდის ჩაბარების შემთხვევაში მძღოლს მიეცემა სპეციალური მოწმობა ორი წლის ვადით, ხოლო გადამზადების შემდეგ მართვის უფლება გაუგრძელდებათ კიდევ ორი წლით (მართვის მოწმობაში სპეციალური ჩანაწერითა და ბეჭდით).
ავტომობილის აირბალონიანი მოწმობისა და აირბალონიანი ავტომობილის მართვის ნიმუშები თან ერთვის
თავი II. სასწავლო გეგმა
N
თემის დასახელება
მეცადინეობის საათების რაოდენობა
სულ
თეორული
პრაქტიკული
1
2
3
4
5
1
თემა 1. აირბალონიანი ავტომობილების ტექნიკურ–საექსპლუატაციო მაჩვენებლები
1
1
–
2
თემა 2. აირბალონიანი ავტომობილების საწვავი
1
1
–
3
თემა 3. აირბალონიანი ავტომობილების მოწყობილობის თავისებურება, აპარატურის მუშაობა.
4
2
2
4
თემა 4. აირბალონიანი ავტომობილების ტექმომსახურება და მიმდინარე რემონტი.
3
2
1
5
თემა 5. აირის აპარატურისათვის დამახასიათებელი ხარვეზები და მათი აღმოფხვრა.
2
2
-
6
თემა 6. უსაფრთხოების მოთხოვნები აირბალონიანი ავტომობილების ექსპლუატაციისას.
2
2
-
სულ
13
10
3
თავი III. პროგრამა
თემა 1
აირბალონიანი ავტომობილების ტექნიკურ-საექსპლუატაციო მაჩვენებლები.
– ბუნებრივი აირის ძრავის საწვავად გამოყენების პერსპექტივა საქართველოში.
– აირბალონიანი ავტომობილების უპირატესობები, ნაკლოვანებები, გამოყენების სფეროები.
– ბუნებრივ აირზე მომუშავე ავტომობილების სახეობები, მათი ტექნიკური მახასიათებლები.
თემა 2
აირბალონიანი ავტომობილების საწვავი.
– მოთხოვნები, რომლებიც წარედგინება აირბალონიანი ავტომობილების საწვავს.
– დაწნეხილი ბუნებრივი აირის ფიზიკურ-ქიმიური თვისებები (პროპან-ბუტანის ნარევი), ტექნიკური პირობები, ოქტანების რიცხვი.
– ავტომობილებში გამოყენებული ბუნებრივი აირის თვისებების შედარებითი ანალიზი.
თემა 3
აირბალონიანი ავტომობილების მოწყობილობის თავისებურება, აპარატურის მუშაობა.
– ბუნებრივ აირზე მომუშავე ავტომობილების კონსტრუქცია, გაზის აპარატურა, დაყენების სქემები.
– ბუნებრივი აირის ბალონების სახეები. წნევის ქვეშ მომუშავე ჭურჭლის ექსპლოატაცია.
– თხევად აირზე მომუშავე ბალონების მოწყობილობა და არმატურა. ჩამკეტი არმატურა და საზომი მოწყობილობები. აირის მაღალი და დაბალი წნევის რედუქტორები. აირის შემთბობებისა და ამაორთქლებლის დანიშნულება და მოწყობილობა.
– ელექტრომაგნიტური ჩამკეტი სარქველები, კარბურატორ-შემრევები.
– ძრავის გადაყვანა ერთი საწვავიდან მეორეზე. ხარჯვის ნორმები.
პრაქტიკული მეცადინეობა
ძრავის შემოწმება სხვადასხვა მუშაობის რეჟიმებზე. ბენზინიდან აირის საწვავზე გადაყვანა და პირიქით. გამონაბოლქვი აირის ტოქსიკურობა, ნახშირორჟანგის შემცველობა.
თემა 4
აირბალონიანი ავტომობილების ტექნიკური მომსახურება და მიმდინარე რემონტი.
– აირბალონიანი ავტომობილების გამართვის თავისებურებანი.
– ტექნიკური მომსახურების სახეები და პერიოდულობა.
– ტმ-1, ტმ-2-ის დროს ჩასატარებელ სამუშაოთა ნუსხა, ჩატარების წესები.
– ტექნოლოგური მოწყობილობა და უბნის ორგანიზაცია.
პრაქტიკული მეცადინეობა
ბუნებრივი აირის ბალონების გამართვა ტექნიკური უსაფრთხოების მოთხოვნების შესაბამისად.
თემა 5
აირის აპარატურისათვის დამახასიათებელი ხარვეზები და მათი აღმოფხვრა.
– აირის აპარატურაში წარმოქმნილი ხარვეზები, წარმოშობის მიზეზები, აღმოჩენის საშუალებები და აღმოფხვრის მეთოდები.
– აირსადენის ვენტილების, ბალონის არმატურის, აირის რედუქტორების ჰერმეტულობის შემოწმება. აირის ფილტრების შემოწმება და ხარვეზების აღმოფხვრა.
თემა 6
უსაფრთხოების მოთხოვნები აირბალონიანი ავტომობილების ექსპლოატაციისას.
– აირის საწვავის გამოყენების ნორმატიულ-მარეგლამენტირებელი დოკუმენტაცია საავტომობილო ტრანსპორტზე.
– უსაფრთხოების ტექნიკის მოთხოვნები ბუნებრივ აირზე მომუშავე ავტომობილების მიმართ.
– მოთხოვნები აირბალონიანი ავტომობილების შენახვის, ტმ-ისა და მიმდინარე რემონტის მიმართ.
– მოთხოვნები შენობებისა და ტერიტორიის მიმართ.
– უსაფრთხოების ტექნიკის მოთხოვნები ბუნებრივ აირზე მომუშავე ავტომობილების მძღოლთა მიმართ.
[1] * – 1 მეგაპასკალი = 103 კილოპასკალი = 106 პასკალს = 10 კგ ძალა/ 12 სმ 2 = 10 5 მმ ვერცხლისწყლის სვეტს.