საქართველოს დამოუკიდებელი ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოს – საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის თავმჯდომარის ბრძანება №3 „საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სპეციალისტების სამედიცინო სერტიფიცირების წესების” დამტკიცების შესახებ

საქართველოს დამოუკიდებელი ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოს – საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის თავმჯდომარის ბრძანება №3 „საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სპეციალისტების სამედიცინო სერტიფიცირების წესების” დამტკიცების შესახებ /* Font Definitions */ @font-face {font-family:Sylfaen; panose-1:1 10 5 2 5 3 6 3 3 3;} @font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;} @font-face {font-family:SPDumbadze;} @font-face {font-family:"SPLiteraturuly MT";} @font-face {font-family:LitNusx;} @font-face {font-family:SPAcademi;} @font-face {font-family:SPLiteraturuly;} @font-face {font-family:"Geo ABC";} @font-face {font-family:SPChveulebrivi;} @font-face {font-family:Academiury-ITV; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:SPGrotesk;} @font-face {font-family:Geo_dumM;} @font-face {font-family:"BPG Nino Mkhedruli";} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} h1 {margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; layout-grid-mode:line;} h2 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; letter-spacing:2.75pt; font-weight:normal;} h3 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:2.5pt;} h4 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:14.0pt; font-family:"Academiury-ITV","sans-serif"; text-transform:uppercase; letter-spacing:-.3pt; font-weight:normal;} h5 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:14.0pt; font-family:"Academiury-ITV","sans-serif"; letter-spacing:-.3pt;} h6 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoHeading7, li.MsoHeading7, div.MsoHeading7 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:16.0pt; font-family:"Times New Roman","serif"; letter-spacing:-.3pt; font-weight:bold;} p.MsoHeading8, li.MsoHeading8, div.MsoHeading8 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; page-break-after:avoid; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif"; letter-spacing:-.3pt; font-weight:bold;} p.MsoHeading9, li.MsoHeading9, div.MsoHeading9 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:.5in; page-break-after:avoid; font-size:12.0pt; font-family:"Academiury-ITV","sans-serif"; letter-spacing:-.3pt; font-weight:bold;} p.MsoToc1, li.MsoToc1, div.MsoToc1 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc2, li.MsoToc2, div.MsoToc2 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:12.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc3, li.MsoToc3, div.MsoToc3 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:24.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc4, li.MsoToc4, div.MsoToc4 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:.5in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:5.0pt; font-weight:bold;} p.MsoNormalIndent, li.MsoNormalIndent, div.MsoNormalIndent {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:35.4pt; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Academiury-ITV","sans-serif"; letter-spacing:-.3pt;} p.MsoFootnoteText, li.MsoFootnoteText, div.MsoFootnoteText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoHeader, li.MsoHeader, div.MsoHeader {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoFooter, li.MsoFooter, div.MsoFooter {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} span.MsoFootnoteReference {vertical-align:super;} p.MsoList2, li.MsoList2, div.MsoList2 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:28.3pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-14.15pt; font-size:12.0pt; font-family:"Academiury-ITV","sans-serif"; letter-spacing:-.3pt;} p.MsoTitle, li.MsoTitle, div.MsoTitle {margin-top:300.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:3.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:16.0pt; font-family:"SPGrotesk","sans-serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.MsoBodyText, li.MsoBodyText, div.MsoBodyText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:14.0pt; font-family:SPAcademi;} p.MsoBodyTextIndent, li.MsoBodyTextIndent, div.MsoBodyTextIndent {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:.5in; font-size:12.0pt; font-family:"Academiury-ITV","sans-serif"; letter-spacing:-.3pt;} p.MsoBodyText2, li.MsoBodyText2, div.MsoBodyText2 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; line-height:12.0pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoBodyText3, li.MsoBodyText3, div.MsoBodyText3 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:14.0pt; font-family:"Academiury-ITV","sans-serif"; letter-spacing:-.3pt; font-weight:bold;} p.MsoBodyTextIndent2, li.MsoBodyTextIndent2, div.MsoBodyTextIndent2 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:49.65pt; font-size:12.0pt; font-family:"Academiury-ITV","sans-serif"; letter-spacing:-.3pt;} p.MsoBodyTextIndent3, li.MsoBodyTextIndent3, div.MsoBodyTextIndent3 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:1.0in; font-size:12.0pt; font-family:"Academiury-ITV","sans-serif"; letter-spacing:-.3pt;} a:link, span.MsoHyperlink {color:blue; text-decoration:underline;} a:visited, span.MsoHyperlinkFollowed {color:purple; text-decoration:underline;} p.MsoPlainText, li.MsoPlainText, div.MsoPlainText {margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; page-break-before:always; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-style:italic;} p.MsoAutoSig, li.MsoAutoSig, div.MsoAutoSig {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.parlamdrst, li.parlamdrst, div.parlamdrst {mso-style-name:parlamdrst; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.chveulebrivi, li.chveulebrivi, div.chveulebrivi {mso-style-name:chveulebrivi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;} p.data, li.data, div.data {mso-style-name:data; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.petiti, li.petiti, div.petiti {mso-style-name:petiti; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.2pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:8.5pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.prezident, li.prezident, div.prezident {mso-style-name:prezident; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;} p.kanoni, li.kanoni, div.kanoni {mso-style-name:kanoni; margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"Geo_dumM","serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.kitxva, li.kitxva, div.kitxva {mso-style-name:kitxva; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:5.65pt; margin-left:0in; text-align:justify; text-indent:14.2pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-weight:bold;} p.pasuxi, li.pasuxi, div.pasuxi {mso-style-name:pasuxi; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:56.7pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:-28.35pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.Style1, li.Style1, div.Style1 {mso-style-name:Style1; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.chveulebrivi-wigni, li.chveulebrivi-wigni, div.chveulebrivi-wigni {mso-style-name:chveulebrivi-wigni; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:22.7pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.satauri, li.satauri, div.satauri {mso-style-name:satauri; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:13.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; font-weight:bold;} p.satauri2, li.satauri2, div.satauri2 {mso-style-name:satauri2; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tarigi, li.tarigi, div.tarigi {mso-style-name:tarigi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.muxliparl, li.muxliparl, div.muxliparl {mso-style-name:muxli_parl; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.15pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"SPDumbadze","serif"; font-weight:bold;} p.muxlixml, li.muxlixml, div.muxlixml {mso-style-name:muxli_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tavisataurixml, li.tavisataurixml, div.tavisataurixml {mso-style-name:tavi_satauri_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tavixml, li.tavixml, div.tavixml {mso-style-name:tavi_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.abzacixml, li.abzacixml, div.abzacixml {mso-style-name:abzaci_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.karixml, li.karixml, div.karixml {mso-style-name:kari_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.karisataurixml, li.karisataurixml, div.karisataurixml {mso-style-name:kari_satauri_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.petitixml, li.petitixml, div.petitixml {mso-style-name:petiti_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.cignixml, li.cignixml, div.cignixml {mso-style-name:cigni_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.sataurixml, li.sataurixml, div.sataurixml {mso-style-name:satauri_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.zogadinacilixml, li.zogadinacilixml, div.zogadinacilixml {mso-style-name:zogadi_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.gansakutrebulinacilixml, li.gansakutrebulinacilixml, div.gansakutrebulinacilixml {mso-style-name:gansakutrebuli_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.StylecxrilixmlSylfaen, li.StylecxrilixmlSylfaen, div.StylecxrilixmlSylfaen {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} span.StylecxrilixmlSylfaenChar {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; font-family:"Sylfaen","serif";} p.adgilixml, li.adgilixml, div.adgilixml {mso-style-name:adgili_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.ckhrilixml, li.ckhrilixml, div.ckhrilixml {mso-style-name:ckhrili_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:9.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.danartixml, li.danartixml, div.danartixml {mso-style-name:danarti_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:right; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold; font-style:italic;} p.khelmoceraxml, li.khelmoceraxml, div.khelmoceraxml {mso-style-name:khelmocera_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.kodixml, li.kodixml, div.kodixml {mso-style-name:kodi_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:255.1pt; text-align:right; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.mimgebixml, li.mimgebixml, div.mimgebixml {mso-style-name:mimgebi_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:14.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.sulcvlilebaxml, li.sulcvlilebaxml, div.sulcvlilebaxml {mso-style-name:sul_cvlileba_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tarigixml, li.tarigixml, div.tarigixml {mso-style-name:tarigi_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.saxexml, li.saxexml, div.saxexml {mso-style-name:saxe_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.gazette, li.gazette, div.gazette {mso-style-name:gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:.5in; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli";} p.muxligazette, li.muxligazette, div.muxligazette {mso-style-name:muxli_gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli"; font-weight:bold;} p.tavigazette, li.tavigazette, div.tavigazette {mso-style-name:tavi_gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli"; font-weight:bold;} p.a, li.a, div.a {mso-style-name:"Краткий обратный адрес"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Academiury-ITV","sans-serif"; letter-spacing:-.3pt;} /* Page Definitions */ @page Section1 {size:595.35pt 842.0pt; margin:44.95pt 28.35pt 0in 89.85pt;} div.Section1 {page:Section1;} /* List Definitions */ ol {margin-bottom:0in;} ul {margin-bottom:0in;} სახელმწიფო სარეგისტრაციო კოდი  310.150.000.11.115.006.202 საქართველოს დამოუკიდებელი ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოს – საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის თავმჯდომარის ბრძანება №3 2003 წლის 26 ნოემბერი ქ. თბილისი „საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სპეციალისტების სამედიცინო სერტიფიცირების წესების” დამტკიცების შესახებ „ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სფეროს სახელმწიფო მართვისა და რეგულირების წესის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-13 მუხლის 1-ლი პუნქტის და „საქართველოს საჰაერო კოდექსის” მე-9 მუხლის 1-ლი პუნქტის საფუძველზე, საქალაქო ავიაციის ფრენების უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით, ვბრძანებ: 1. დამტკიცდეს „სამოქალაქო ავიაციის სამედიცინო სერტიფიცირების წესები”. 2. ბრძანება ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. ზ. ჭანკოტაძე საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სპეციალისტების სამედიცინო სერტიფიცირების წესები თავი I ზოგადი დებულებები     მუხლი 1🔗. „წესების“ მიზანი და რეგულირების სფერო 1. „სამოქალაქო ავიაციის სპეციალისტების სამედიცინო სერტიფიცირების წესები“ (შემდგომში - „წესები“) შემუშავებულია „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის, აგრეთვე „საქართველოს საჰაერო კოდექსისა“ და ჩიკაგოს კონვენციის №1 დანართის „საავიაციო პერსონალის მოწმობების გაცემა“ მოთხოვნების შესაბამისად. 2. „წესების“ მიზანია ამ „წესების“ მე-4 მუხლით განსაზღვრული ავიასპეციალისტების ჯანმრთელობის მდგომარეობის ნორმების დადგენა და სსსკ-სსაქმიანობის განსაზღვრა. 3. ამ „წესებით“ გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულებაზე ზედამხედველობას ახორციელებს საქართველოს საჯარო სამართლის იურიდილი პირი-სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაცია.     მუხლი 2🔗. „წესებში“ გამოყენებული შემოკლებები ამ „წესებში“ გამოყენებულ შემოკლებებს აქვთ შემდეგი მნიშვნელობა: ა) ეეგ - ელექტროენცეფალოგრამა ბ) ეკგ - ელექტროკარდიოგრამა გ) ვნს - ვეგეტატური ნერვული სისტემა დ) იკაო - სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია ე) რეგ - რეოენცეფალოგრამა ვ) სა - სამოქალაქო ავიაცია ზ) საა - სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაცია თ) სმ - საჰაერო მოძრაობა ი) სსსკ - საავიაციო-სამედიცინო-საექსპერტო კომისია კ) ცნს - ცენტრალური ნერვული სისტემა ლ) ”I (II, III) კლასის კანდიდატი” - I (II, III) კლასის სამედიცინო სერტიფიკატის მიღების კანდიდატი. თავი II სამედიცინო სერტიფიკატი (მოწმობა)     მუხლი 3🔗. 1. საქართველოს სამოქალაქო ავიაციაში გაიცემა სამი კლასის (I, II, III,) სამედიცინო სერტიფიკატი, რომლებიც ერთმანეთისაგან ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიმართ წაყენებული მოთხოვნების დონით განირჩევა. სამედიცინო სერტიფიკატი ივსება ქართულ და ინგლისურ ენებზე (იხ. დანართი №2). 2. სამედიცინო სერტიფიკატი უნდა შეიცავდეს: ა) გვარი, სახელი. ბ) მისამართი. გ) მოქალაქეობა. დ) დაბადების თარიღი. ე) სქესი. ვ) სისხლის ჯგუფი და რეზუსი. ზ) სპეციალობა.     მუხლი 4🔗. სამედიცინო სერტიფიკატი გაიცემა ავიასპეციალტის მოწმობის მფლობელზე და მის კანდიდატზე (შემდგომში - „ავიასპეციალისტი“), მათი სპეციალობების მიხედვით: ა) I კლასის სამედიცინო სერტიფიკატი გაიცემა: ა.ა) ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტზე (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი). ა.ბ) კომერციულ პილოტზე (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი). ა.გ) აერნაოსანზე. ა.დ) ბორტინჟინერზე, ბორტმექანიკოსზე. ბ) II კლასის სამედიცინო სერტიფიკატი გაიცემა: ბ.ა) მოყვარულ პილოტზე (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი). ბ.ბ) პლანერის პილოტზე. ბ.გ) თავისუფალი აეროსტატის პილოტზე. ბ.დ) ბორტრადისტზე. ბ.ე) ბორტგამყოლზე ბ.ვ) სატრანსპორტო საჰაერო ხომალდის ბორტოპერატორზე. გ. III კლასის სამედიცინო სერტიფიკატი გაიცემა: საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურეზე.     მუხლი 5🔗. ამ „წესების“ მე-4 მუხლის შესაბამისად განსაზღვრული სპეციალობების მიღების მსურველი აბიტურიენტი გამოიკვლევა იმ კლასის სამედიცინო სერტიფიკატის მოთხოვნების მიხედვით, რა სპეციალობის მიღებასაც ის შემდგომში აპირებს.     მუხლი 6🔗. სამედიცინო სერტიფიკატის მოქმედების ვადა 1. სამედიცინო სერტიფიკატის მოქმედების ვადად დგინდება: ა) ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტი, კომერციული პილოტი, ნაოსანი, ბორტინჟინერი -12 თვე. ბ) ბორტრადისტი, ბორტგამყოლი, ბორტოპერატორი -24 თვე. გ) მოყვარული პილოტი, პლანერის პილოტი, თავისუფალი აეროსტატის პილოტი, სმ მეთვალყურე - 48 თვე. 2. 40 წლის ასაკს გადასული ყველა ჯგუფის პილოტებისათვის და სმ მეთვალყურეებისათვის მოწმობის მოქმედების პირველი პუნქტით მითითებული ვადები ორჯერ მცირდება. 3. 50 წლის ასაკს გადასული მოყვარული პილოტის, პლანერის პილოტის, თავისუფალი აეროსტატის პილოტისა და სმ მეთვალყურის მოწმობის მოქმედების ვადა 12 თვემდე მცირდება.      მუხლი 7🔗. სამედიცინო სერტიფიკატი არის ავიასპეციალისტის მოწმობის განუყოფელი ნაწილი. ავიასპეციალისტი, სამედიცინო სერტიფიკატის გარეშე ან ვადაგასული სამედიცინო სერტიფიკატით, პროფესიული მოვალეობების შესასრულებლად არ დაიშვება.     მუხლი 8🔗. სსსკ-ს უფლება აქვს, საა-სთან შეთანხმებით, შეამციროს სამედიცინო სერტიფიკატით განსაზღვრული ვადა, სამედიცინო ჩვენების მიხედვით (ტრამვები, ინფექციური დაავადებები და სხვა). სამედიცინო სერტიფიკატის მოქმედების ვადის შემცირების საფუძველი მითითებული უნდა იყოს საექსპერტო დასკვნაში, რომელიც გაიცემა ამ „წესების“ მე-6 მუხლის შესაბამისად.     მუხლი 9🔗. საავიაციო სამედიცინო ექსპერტიზის ამ „წესების“ VII თავით გათვალისწინებულ მოცულობათა შემცირება დაუშვებელია.     მუხლი 10🔗. განსაკუთრებულ შემთხვევებში (სტიქიური უბედურება, ხანგრძლივი მივლინება და სხვ.), სამედიცინო სერტიფიკატის მოქმედების ვადის გაგრძელება შეიძლება გადავადდეს არა უმეტეს 1 თვით. სსსკ-ს გადაწყვეტილებით, რაც შეთანხმებული უნდა იყოს საა-სთან.     მუხლი 11🔗. ავიასპეციალისტის ჯანმრთელობის ისეთი გაუარესებისას, რომელიც ხელს შეუშლის პროფესიული ვალდებულებების სათანადოდ შესრულებას, იგი ვალდებულია მიმართოს სამკურნალო დაწესებულებას. გამოჯანმრთელების შემდეგ ავასპეციალისტის მიერ პროფესიული საქმიანობის გაგრძელების საკითხს წყვეტს სსსკ-ს შესაბამისი სპეციალობის ექიმ-ექსპერტ(ებ)ი, რომლის (რომელთა) დასკვნა სავალდებულოდ აღინიშნება ავიასპეციალისტის სამედიცინო წიგნაკში. თავი III საავიაციო სამედიცინო საექსპერტო კომისია     მუხლი 12🔗. ავიასპეციალისტების ჯანმრთელობის მდგომარეობის სამედიცინო გამოკვლევას ატარებს სსსკ, შემდეგი შემადგენლობით: კომისიის თავმჯდომარე-1 ექიმ-ექსპერტი. კომისიის წევრები: - ნევროპათოლოგი-1 ექიმ-ექსპერტი - თერაპევტი-1 ექიმ-ექსპერტი - ოკულისტი-1 ექიმ-ექსპერტი - ლარინგოლოგი- 1 ექიმ-ექსპერტი - ქირურგი-1 ექიმ-ექსპერტი გარდა ექიმ-ექსპერტებისა, კომისიის მუშაობაში, საჭიროებისას, შეიძლება მონაწილეობა მიიღონ მოწვეულმა სამედიცინო სპეციალისტებმა (დასკვნის გამოტანის უფლების გარეშე), აგრეთვე-უმცროსმა სამედიცინო და ტექნიკურმა პერსონალმა.     მუხლი 13🔗. სსსკ-ს შემადგენლობა ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების კომისიის თავმჯდომარის წარდგინებით, მტიკცდება საა-ს თავმჯდომარის გადაწყვეტილებით, ერთი წლის ვადით, იგი ანგარიშვალდებულია საა-ს წინაშე.     მუხლი 14🔗. სსსკ-ს ფუნქციებია: ა) ავიასპეციალისტების ჯანმრთელობის მდგომარეობის სამედიცინო -საექსპერტო გამოკვლევა. ბ) ავიასპეციალისტთა სამკურნალო - გამაჯანსაღებელი, პროფილაქტიკური და რეაბილიტაციური ღონისძიებების მეთვალყურეობა. გ) სამედიცინო ჩვენების მიხედვით, გამოსაკვლევ ავიასპეციალისტთა გაგზავნა სტაციონარულ და სხვა გამოკვლევებზე, ჯანდაცვის სპეციალიზირებულ სამკურნალო-პროფილაქტიკურ დაწესებულებებში. დ) ავიასაწარმოს ექიმებისათვის კონსულტაციური და მეთოდური დახმარება. ე) ავიასპეციალისტების შრომის პირობების, ჯანმრთელობის მდგომარეობის, პროფესიული დაავადებების და მათი გამომწვევი მიზეზების შესწავლა. ვ) საავიაციო მოვლენების მიზეზების შესწავლა და გაანალიზება, თუ ისინი ადამიანის ფაქტორთან არის დაკავშირებული. ზ) საავიაციო მედიცინის მოწინავე გამოცდილების გამოყენება და დანერგვა.     მუხლი 15🔗. სსსკ-ს წევრის უფლება-მოვალეობები და პასუხისმგებლობა 1. სსსკ-ს წევრის მოვალეობები: ა) სსსკ-ს ექიმს დამთავრებული უნდა ჰქონდეს სამკურნალო ფაკულტეტი, ფლობდეს სპეციალობის შესაბამის ლიცენზიას. ბ) ვალდებულია ფლობდეს საავიაციო მედიცინაში მომზადების სერტიფიკატს. გაიაროს დახელოვნების კურსები 5 წელიწადში ერთხელ, როგორც საავიაციო მედიცინაში, ასევე საკუთარ სპეციალობაში კვალიფიკაციის დასადასტურებლად. გ) უნდა იცნობდეს ავიასპეციალისტების სამუშაო პირობებს. 2. სსსსკ-ს წევრს უფლება აქვს ა) ავიასპეციალისტების შრომის შესწავლის მიზნით, ფრენის დროს იმყოფებოდეს პილოტების კაბინაში (თუკი კაბინა ამისათვის არის აღჭურვილი), პერიოდულად დაესწროს საწაფზე ვარჯიშს და სხვ. ბ) ავიასაწარმოს ხელმძღვანელს (ავიასაწარმოს ექიმს) მოსთხოვოს ის დამატებითი მონაცემები, რაც საექსპერტო დასკვნის გამოსატანად არის საჭირო. გ) მონაწილეობა მიიღოს სამედიცინო საკითხებზე გამართულ შეკრებებში, კონფერენციებსა და სემინარებში. 3. პასუხისმგებელია ამ „წესების“ ცოდნასა და მისი დებულებების ზუსტად შესრულებაზე, აგრეთვე - საექსპერტო დასკვნის საფუძვლიანობაზე და ავიასპეციალისტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის მონაცემების საიდუმლოების დაცვაზე.     მუხლი 16🔗. სსსკ-ს თავმჯდომარის უფლება-ვალდებულებები 1. სსსკ-ს თავმჯდომარე უფლებამოსილია: ა) შეაჩეროს ავიასპეციალისტის სამედიცინო სერტიფიკატის მოქმედება, ექიმი-ექსპერტების და ავიასაწარმოს ექიმების რეკომენდაციით, ჯანმრთელობის მდგომარეობაში აღმოჩენილი ცვლილებების გამო. ბ) ავიასპეციალისტი გაგზავნოს რიგგარეშე სტაციონარულ და სსსკ-ს გამოკვლევაზე, სამედიცინო ჩვენებით. გ) სსსკ-ს ექიმი-ექსპერტის მიერ პროფესიული, უფლებრივი და ეთიკური ნორმების დარღვევის შემთხვევაში, იშუამდგომლოს შესაბამის ორგანოებთან, მისთვის ლიცენზიის ჩამორთმევის შესახებ.  2.ვალდებულია იყოს ექიმი-ექსპერტი და ჰქონდეს ექსპერტად მუშაობის არანაკლებ 3 წლის სტაჟი.  3. სსსკ-ს მუშაობის ორგანიზებაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება სსსკ-ს თავმჯდომარეს. თავი IV საავიაციო სამედიცინო საექსპერტო გამოკვლევის ზოგადი პრინციპები     მუხლი 17🔗. ავიასპეციალისტი საავიაციო-სამედიცინო-საექსპერტო გამოკვლევას გადის საქართველოს სსსკ-ში, მიუხედავად იმისა, აქვს თუ არა მას ჯანმრთელობის მიხედვით ვარგისობის დასკვნა, გაცემული სხვა ქვეყნის ან უწყების სამედიცინო დაწესებულების მიერ.     მუხლი 18🔗. სამედიცინო სერტიფიკატის მიღების კანდიდატი სსსკ-ს თავმჯდომარეს მიმართავს ამ „წესების“ №1 დანართით გათვალისწინებული ფორმის განაცხადით, რომელსაც თან ერთვის ავიასაწარმოს ხელმძღვანელის „შუამდგომლობა“ (№1 დანართის გვ.2).     მუხლი 19🔗. კანდიდატის მიერ სსსკ-სათვის მიწოდებულ ნებისმიერ მცდარ ინფორმაციაზე ეცნობება         სა-ს ადმინისტრაციის ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების კომისიას, შესაბამისი ზომების მისაღებად.     მუხლი 20🔗. ავიასპეციალისტის საავიაციო სამედიცინო საექსპერტო გამოკვლევა შეიძლება დაიწყოს ამ სპეციალისტის სამედიცინო სერტიფიკატის მოქმედების დამთავრებამდე ერთი თვით ადრე, ავიასაწარმოს ექიმის წარდგენითა და ზედამხედველობით. გამოსაკვლევი პირი კომისიის გავლის დროს თავისუფლდება ნებისმიერი სამუშაოდან. საავიაციო სამედიცინო საექსპერტო გამოკვლევა და საექსპერტო დასკვნის გამოტანა ხდება 3 დღემდე ვადაში.     მუხლი 21🔗. ავიასპეციალისტის მძიმე დაავადებისას (ტრავმისას), სსსკ-მ საექსპერტო დასკვნა შეიძლება გამოიტანოს სამკურნალო დაწესებულების საბუთების საფუძველზე.     მუხლი 22🔗. რიგგარეშე გამოკვლევის გადაწყვეტილებას იღებს სსსკ-ს თავმჯდომარე, ექიმ-ექსპერტის და/ან ავიასაწარმოს ექიმის მიმართვის საფუძველზე.     მუხლი 23🔗. საავიაციო-ქიმიური სამუშაოების შემსრულებელი სპეციალისტების სამედიცინო გამოკვლევისას სსსკ ხელმძღვანელობს ამ „წესებით“ გათვალისწინებული დებულებებით.     მუხლი 24🔗. პოლარულ და/ან ცხელი კლიმატის ქვეყნებში ავიასპეციალისტის 3 თვეზე მეტი ხნით მივლინების მიზანშეწონილობის დადგენისას, სსსკ ხელმძღვანელობს 48-ე მუხლის დებულებებით.     მუხლი 25🔗. ავიასპეციალისტის სტაციონარული გამოკვლევა ტარდება ჯანმრთელობის მდგომარეობის გართულებისას, სამედიცინო ჩვენების მიხედვით. სტაციონარული გამოკვლევის აუცილებლობის გადაწყვეტილებას იღებს სსსკ-ს თავმჯდომარე, ავიასაწარმოს ექიმის და/ან სსსკ-ს ექიმი-ექსპერტის წარდგენით. სტაციონარული გამოკვლევის შედეგების მიხედვით, დასკვნა გამოაქვს სსსკ-ს.     მუხლი 26🔗. სსსკ-ს დასკვნა უნდა შეიცავდეს შემდეგს: - სსსკ-ს დასახელებას და დასკვნის გამოტანის თარიღს. - ვარგისობის (უვარგისობის) დასკვნას სამედიცინო კლასის მითითებით, დიაგნოზის არსებობის შემთხვევაში კი-ცხრილის (48-ე მუხლი) შესაბამისი პუნქტის მითითებით. - ინდივიდუალური შეფასებით დასკვნის გამოტანის საფუძველს. - სსსკ-ს რეკომენდაციებს კომისიათაშორის პერიოდში.     მუხლი 27🔗. სსსკ-ს დასკვნას ხელს აწერენ სსსკ-ს თავმჯდომარე და ექიმ-ექსპერტები.     მუხლი 28🔗. ჯანმრთელობის მდგომარეობის მოთხოვნების იმ პუნქტით საექსპერტო დასკვნის გამოტანისას, რომელიც ინდივიდუალური შეფასებით განიხილება, გამოსაკვლევი შეიძლება უვარგისად იქნეს მიჩნეული ან საჭიროებდეს მკურნალობას, ჯანმრთელობის შემდგომი გამოკვლევით. ამისათვის მხედველობაში მიიღება დაავადების გამოხატულება, ხარისხი, პათოლოგიური პროცესის შექცევადობა, საავიაციო საქმიანობის გაგრძელების შემთხვევაში პროგრესირების შესაძლებლობა და დაავადების გავლენა ფრენის უსაფრთხოებაზე, პიროვნების ინდივიდუალური ფსიქოფიზიოლოგიური და შესასრულებელი სამუშაოს თავისებურებები და სხვა.     მუხლი 29🔗. აბიტურიენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიმართ წაყენებული მოთხოვნები იგივეა, გარდა ერთი განსხვავებისა: ცხრილით აღნიშნული „ინდივიდუალური შეფასება“ აბიტურიენტებისათვის გათვალისწინებული არ არის (სადაც ცხრილში „ი.შ.“ წერია, აბიტურიენტისთვის ეს ნიშნავს „უვარგისია“).     მუხლი 30🔗. თუ ავიასპეციალისტი სსსკ-ს დასკვნას არ ეთანხმება, სამედიცინო სერტიფიკატის გაცემის საკითხს განიხილავს საპრეტენზიო კომისია, რომელიც საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსთან ყოველი კონკრეტული შემთხვევისათვის იქმნება. საპრეტენზიო კომისიის დასკვნა ფორმდება ოქმის სახით და იგზავნება სსსკ-ში.  თუ საპრეტენზიო კომისიის დასკვნას ავიასპეციალისტი არ ეთანხმება, მას უფლება აქვს მიმართოს სასამართლოს. თავი V სსსკ-ს საბუთების გაფორმება     მუხლი 31🔗. სამედიცინო წიგნაკის წარმოება 1. ავიასაწარმოს ექიმი ინახავს და აწარმოებს ავიასპეციალისტის სამედიცინო წიგნაკს, სადაც უნდა იყოს სსსკ-ს სამედიცინო დაწესებულების ბეჭდით დამოწმებული ავიასპეციალისტის ფოტოსურათი. 2. აბიტურიენტის გაფორმებული სამედიცინო წიგნაკი, გამოკვლევის დამთავრების შემდეგ, იგზავნება სასწავლო დაწესებულებაში. უვარგისად მიჩნეული ან სპეციალობით არამომუშავის ავიასპეციალისტის სამედიცინო წიგნაკი სსსკ-ს არქივში ინახება 3 წლის განმავლობაში, შემდგომ აეროპორტის არქივში.     მუხლი 32🔗. ავიასპეციალისტის სტაციონარში გამოსაკვლევად გაგზავნისას, ავიასაწარმოს ექიმი აფორმებს ეპიკრიზს, რომელსაც ეცნობა და ხელს აწერს ავიასპეციალისტი. ეპიკრიზი შემდეგ მონაცემებს უნდა შეიცავდეს: - ჩივილების, გადატანილი დაავადების, მათ შორის - დროებითი შრომის უუნარობის არსებობა ან არარსებობა. - საფრენოსნო დატვირთვა, ფრენების სახეობები, საფრენოსნო დროის ნორმის გახანგრძლივება, გადასწავლება, საავიაციო მოვლენები. - მორიგი შვებულებით სარგებლობა, დასვენება, დასასვენებელი დღეების რეგულირება, გამოუყენებელი შვეულებები. - ფრენიდან გათავისუფლების ფაქტები და მიზეზები. - სხვა სამედიცინო სპეციალისტების გამოკვლევები, სამკურნალო-გამაჯანსაღებელი ღონისძიებებისა და სსსკ-ს რეკომენდაციების შესრულება. - პირადი შემოწმების მონაცემები. - დიაგნოზი. - ავიასაწარმოს ექიმის დასკვნა ჯანმრთელობის მდგომარეობის დინამიკის დისპანსერული მეთვალყურეობის ეფექტურობაზე და მისი რეკომენდაციები.  მუხლი 33🔗. სსსკ-ზე გაგზავნისას, ავიასაწარმოს ექიმი გამოსაკვლევის სამედიცინო წიგნაკს, მუშაობის მთელი წლების მონაცემებით, ეკგ-ს უკანასკნელი სამი წლის განმავლობაში, რენტგენის ფირებს, სხვა გამოკვლევებისა და დაკვირვების მონაცემებს უგზავნის კომისიას.     მუხლი 34🔗. სსსკ-ს მიმდინარეობისას, გამოკვლევის შედეგები (ლაბორატორიული, რენტგენოლოგიური, ეკგ, ეეგ, რეგ და სხვა) შეაქვთ სსსკ-ს სამედიცინო წიგნაკში. ექსპერტების კონსულტაციებს და ყველა ჩანაწერს მიეთითება თარიღი.     მუხლი 35🔗. ექიმი-ექსპერტი ვალდებულია სამედიცინო საბუთებში ჩაწეროს ობიექტური გამოკვლევის მონაცემები, დიაგნოზი და რეკომენდაციები. საკუთარი პროფილით გამოკვლევის სიზუსტე მოწმდება ექიმ-ექსპერტის პირადი ხელმოწერით. საექსპერტო საბუთებში გამოყენებული ტერმინოლოგია საქართველოს სამოქალაქო ავიაციაში მიღებულ ტერმინოლოგიას უნდა შეესაბამებოდეს.     მუხლი 36🔗. სტაციონარული გამოკვლევის შედეგები ფორმდება ავადმყოფობის ისტორიიდან ამონაწერის სახით, რომელიც გამოსაკვლევის სამედიცინო წიგნაკს უნდა დაერთოს.     მუხლი 37🔗. საექსპერტო დასკვნა გამოაქვთ სსსკ-ს სხდომაზე. სსსკ-ს სხდომაზე ერთდროულად დგინდება დისპანსერული მეთვალყურეობის ჯგუფი.     მუხლი 38🔗. სსსკ-ს სხდომის ჩატარება ფორმდება ოქმით. ოქმების ჟურნალში ხელს აწერენ თავმჯდომარე და კომისიის წევრები. იმ ოქმის ასლი, რითაც დგინდება სპეციალისტის უვარგისობა, 3 დღის ვადაში ეგზავნება საა-ს ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების კომისიას.     მუხლი 39🔗. სსსკ-ში გამოკვლეულ იმ პირს, რომელიც ვარგისად ჩაითვლება, საექიმო საექსპერტო კომისია აძლევს ავიასპეციალისტის სამედიცინო სერტიფიკატს, დადგენილი ფორმით. სამუშაოსათვის ან სასწავლად უვარგისად მიჩნეულს ეძლევა სსსკ-ს ცნობა. თავი VI სამედიცინო მეთვალყურეობის ორგანიზება კომისიათაშორის პერიოდში     მუხლი 40🔗. კომისიათაშორის პერიოდში სამედიცინო მეთვალყურეობა ტარდება შემდეგი წესით:  1. ავიასპეციალისტებზე დაკვირვებას ახდენენ ავიასაწარმოს ექიმი და სსსკ-ს ექიმ-ექსპერტები.  2. კომისიათაშორის პერიოდში მე-4 მუხლით ჩამოთვლილი ავიასპეციალისტების საექიმო გამოკვლევა ტარდება შემდეგი წესით:  ა) უდიაგნოზო ავიასპეციალისტი საერთო თერაპიულ შემოწმებას გადის ავიასაწარმოს ექიმთან, უდიაგნოზო მოყვარული პილოტი კი - სსსკ-ს ექიმ თერაპევტთან.  ბ) დიაგნოზიანი ავიასპეციალისტი, გადის საერთო თერაპიულ შემოწმებას ავიასაწარმოს ექიმთან და სსსკ-ს იმ ექმ-ექსპერტთან, რომლის სპეციალობასაც მისი დაიგნოზი განეკუთვნება. 3. ავიასპეციალისტთა სამკურნალო, პროფილაქტიკური, გამაჯანსაღებელი ღონისძიებები და საკონტროლო გამოკვლევები (დანიშნულება) ტარდება ინდივიდუალური წესით, სსსკ-ს რეკომენდაციებისა და მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. 4. ავიასპეციალისტთა პროფილაქტიკური აცრები და ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებები ტარდება საქართველოში ეპიდემიოლოგიური მდგომარეობის შესაბამისად. 5. ლაბორატორიული და ფუნქციური გამოკვლევები ტარდება სსსკ-ს დანიშნულებით, სამედიცინო ჩვენების მიხედვით. 6. გინეკოლოგის შემოწმება 3 თვეში ერთხელ ორსულობის დადგენის მიზნით.     მუხლი 41🔗. ავიასაწარმოს ექიმად ინიშნება სამკურნალო ფაკულტეტდამთავრებული (ნევროპათოლოგი, თერაპევტი, ოკულისტი, ლარინგოლოგი, ქირურგი) სერტიფიცირებული ექიმი, რომელიც 5 წელიწადში ერთხელ გადის კვალიფიკაციის ამაღლების კურსებს საავიაციო მედიცინაში.     მუხლი 42🔗. ავიასაწარმოს ექიმი ავიასპეციალისტების სამედიცინო შემოწმებას მე-40 მუხლით გათვალისწინებულის გარდა ატარებს დაავადებიდან (ტრავმიდან) გამოჯანმრთელების, მორიგი შვებულებიდან გამოსვლის და საავიაციო მოვლენების შემდეგ. შედეგები შეაქვს სამედიცინო წიგნაკში.     მუხლი 43🔗. სამედიცინო შემოწმების შედეგების მიხედვით, ავიასაწარმოს ექიმმა შეიძლება გამოიტანოს შემდეგი დასკვნები:  - „ჯანმრთელია“. - „საჭიროებს რიგგარეშე დასვენებას (მორიგ შვებულებას)“. - „საჭიროებს კონსულტაციას, მკურნალობას (ამბულატორიულ, სტაციონარულ, საკურორტოს)“.     მუხლი 44🔗. სამედიცინო ჩვენების შემთხვევაში, ავიასაწარმოს ექიმი სსსკ-ს თავმჯდომარეს წარუდგენს რიგგარეშე საექსპერტო გამოკვლევის საფუძველს. თ ა ვ ი VII საავიაციო-სამედიცინო ექსპერტიზის მოცულობა     მუხლი 45🔗. ავიასპეციალისტების სამედიცინო-საექსპერტო გამოკვლევები დადგინდეს შემდეგი მოცულობით: 1. თერაპიული გამოკვლევა - პირის ღრუ, ხახა, კანის საფარველი, ხილული ლორწოვანი, ლიმფური კვანძები და ფარისებრი ჯირკვალი, საერთო გარეგნობის ასაკთან შესაბამისობა. - სასუნთქი, გულსისხლძარღვთა, საჭმლის მომნელებელი, შარდსასქესო სისტემა. 2. ქირურგიული გამოკვლევა - ანტროპომეტრია (სიმაღლე, სხეულის მასა, გულმკერდის გარეშემოწერილობა, მტევნების დინამომეტრია). - ზოგადი დათვალიერება (სხეულის წყობა, კუნთების და კანქვეშა ცხიმოვანი შრის განვითარება, სიარული). - კანის ლიმფური კვანძების, კანის ნაწიბურების. ფარისებრი ჯირკვლის, პერიფერიული სისხლძარღვების, ძვლების, სახსრების, მუცლის ღრუს ორგანოების, გარე სასქესო ორგანოების, უკანა გასავლის მიდამოს (ჩვენების მიხედვით - სწორი ნაწლავის გამოკვლევა თითით) მდგომარეობა. 3. ნევროლოგიური გამოკვლევა - გარეგანი დათვალიერება (ატროფია, ფიბრილური და ფასციკულარული კანკალი). - ქალა-ტვინის ნერვები. - მამოძრავებელი, რეფლექტორული, მგრძნობიარე სფერო, სტატიკა და კოორდინაცია. - ვეგეტატურ-ნერვული სისტემა (დერმოგრაფიზმი, აკროციანოზი, ჰიპერჰიდროზი, ტრემორი, ორთოსტატიური სინჯი). - ემოციურ-ფსიქიკური სფერო. 4. ნარკოლოგიური გამოკვლევა.  5. გინეკოლოგიური გასინჯვა  - საშოს ნაცხის ბაქტერიოსკოპიული გამოკვლევა.  - კოლპოსკოპია.  - საშვილოსნოს ყელის ნაცხის ციტოლოგიური ანალიზი.  - საშვილილოსნოს დანამატების ბიმანუალური გასინჯვა. 6. ლორორგანოების გამოკვლევა - გარეგანი დათვალიერება. - შინაგანი გამოკვლევა ოტოსკოპია, ფარინგოსკოპია, ლარინგოსკოპია, ცხვირის სუნთქვისა და ყნოსვის გამოკვლევა. - აკუმეტრია. - ყურის ბაროფუნქცია. -სტატოკინეტიკური მდგომარეობის გამოკვლევა (ვესტიბულომეტრია) კორიოლისის დაჩქარების შეუჩერებელი კომულაციის მეთოდით 3 წუთის განმავლობაში ან კორიოლისის დაჩქარების შეჩერებადი მეთოდით 2 წუთის განმავლობაში უტარდებათ: I და II კლასის „სამედიცინო სერტიფიკატის“ მიღების კანდიდატებს. - ტონალური აუდიომეტრია უტარდებათ:  ა) I კლასის კანდიდატებს: მოწმობის მიღებისას და 40 წლამდე 5 წელიწადში ერთხელ, 40 წლის ასაკიდან - 2 წელიწადში ერთხელ, ხოლო სმენის ორგანოს დაავადების დადგენიდან - ყოველწლიურად.  ბ) II კლასის კანდიდატებს: მოწმობის მიღებისას და 50 წლის ასაკიდან 4 წელიწადში ერთხელ.  გ) III კლასის კანდიდატებს: მოწმობის მიღებისას და 40 წლამდე 8 წელიწადში ერთხელ, 40 წლის ასაკიდან - 4 წელიწადში ერთხელ. 7. სტომატოლოგიური გამოკვლევა - პირის ღრუს, კბილების, ლორწოვანი გარსის, ღრძილების მდგომარეობა. - გემოს შეგრძნება.  8. მხედველობის ორგანოების გამოკვლევა - მხედველობის სიმახვილე. - ფერების შეგრძნება. - ბინოკულარული მხედველობა. - ღამის მხედველობა. - კონვერგენციის უახლოესი წერტილი. - მკაფიო მხედველობის უახლოესი წერტილი. - მხედველობის ორგანოს ანატომიური მდგომარეობა. - რეფრაქცია-გამოკვლევის სუბიექტური და ობიექტური მეთოდები (სკიასკოპია ან რეფრაქტომეტრია). - თვალშიდა წნევა ეზომებათ I კლასის კანდიდატებს 35 წლიდან 2 წელიწადში ერთხელ, დანარჩენ ავიასპეციალისტებს - 40 წლიდან 2 წელიწადში ერთხელ.  9. ფსიქოლოგიური გამოკვლევა  - უტარდებათ I, II და III კლასის აბიტურიენტებს, საფრენოსნო შემადგენლობასა და სმ მეთვალყურეებს 50 წლის ასაკში და 55 წლიდან, ყოველ ორ წელიწადში. - პროფესიულად აუცილებელი ფსიქოფიზიოლოგიური ხარისხების შეფასება. - პირადი უნარის შეფასება. - სტაციონარული გამოკვლევისას. - სამედიცინო ჩვენებით. ფსიქოლოგიური ფუნქციების გამოკვლევა ხდება არა უადრეს 3 დღისა გუგის გამაფართოებელი პრეპარატების შეყვანიდან. 10. დერმატოვენეროლოგიური გასინჯვა. 11. ლაბორატორიული გამოკვლევა ა) სისხლის კლინიკური ანალიზი (ჰემოგლობინი, ერითროციტების რაოდენობა, ლეიკოციტალური ფორმულა, ერითროციტების დალექვის სიჩქარე). ბ) შარდის კლინიკური ანალიზს (მათ შორის- ბილირუბინზე, ურობილინურ სხეულებზე რეაქცია, აცეტონი). გ) სისხლში შაქრის შემცველობის დადგენას (უზმოზე). დ) სისხლის ბიოქიმიურ ანალიზს ბილირუბინზე და მის ფრაქციაზე, ასტ, ალტ, ლდგზ, ტფ ფერმენტებზე უტარდებათ პილოტებს, რომლებიც მუშაობენ შხამქიმიკატებით. ე) სისხლის ბიოქიმიური გამოკვლევები: საერთო ცილა, ცილის ფრაქციები, ქოლესტერინი, ალფა ქოლესტერინი, გლიცერიდები, ს-რეაქტიული ცილა, ბილირუბინი-პირდაპირი არაპირდაპირი, ფერმენტი, ასტ, ალტ, გგტპ, ლდგ I კლასის კანდიდატებს 40 წლის ასაკის შემდეგ - 3 წელიწადში ერთხელ.  ვ) ნაცხის ციტოლოგიური გამოკვლევა უტარდება ქალებს ყოველწლიურად. საშოს ნაცხის ბაქტერიოსკოპიული გამოკვლევა 12 თვეში ერთხელ და ჩვენების მიხედვით. ზ) სიფილისზე სისხლის გამოკვლევა (ექსპრესმეთოდი თითიდან აღებული სისხლით) უტარდებათ: პირებს, რომლებიც ეწყობიან სა-ს სასწავლებლებში ბორტგამყოლად, აგრეთვე-ბორტგამყოლებს წელიწადში ერთხელ. თ) განავლის გამოკვლევა ჭიის კვერცხებზე და დიზინტერიულ ჯგუფზე უტარდებათ პირებს, რომლებიც ეწყობიან ბორტგამყოლად, აგრეთვე-ბორტგამყოლებს - ყოველწლიურად . ი) დანარჩენი ლაბორატორიული გამოკვლევები ტარდება სამედიცინო ჩვენების მიხედვით. 12. რენტგენოლოგიური გამოკვლევა ა) რენტგენოგრაფია გულ-მკერდის ღრუს ორგანოებისა უტარდებათ I, II და III კლასის აბიტურიენტებს, აგრეთვე ავიასპეციალისტებს სამედიცინო ჩვენებით და ეპიდჩვენებით. ბ) რენტგენოგრაფია ცხვირის დანამატი ღრუებისა, უტარდებათ I და II კლასის აბიტურიენტებს. 13. ელექტროენცეფალოგრაფია უტარდებათ სა-იის სასწავლებლის I და III კლასის მომზადების კანდიდატებს. 14. ელექტროკარდიოგრაფია (მოსვენების მდგომარეობაში, ვილსონის 12 განხრაში) უტარდებათ I, II და III კლასის აბიტურიენტებს და ავიასპეციალისტებს მე-6 მუხლით გათვალისწინებულ ვადებში. 15. მუცლის ღრუს ორგანოების ექოსკოპია უტარდებათ I კლასის კანდიდატებს 40 წლის ასაკში და შემდეგ, სამ წელიწადში ერთხელ. გულის ექოსკოპია - ჩვენების მიხედვით. 16. კოლპოსკოპია უტარდებათ ქალებს 24 თვეში ერთხელ და ჩვენების მიხედვით. 17. ფუნქციური გამოკვლევა ელექტროკარდიოგრაფია დატვირთვით (ველერგომეტრით ან სხვა საშუალებით) უტარდებათ: - I კლასის კანდიდატებს - 40 წლის ასაკის მიღწევისას და შემდეგ სამ წელიწადში ერთხელ. - I, II, III კლასის კანდიდატებს, რომლებიც იგზავნებიან პოლარულ ან/და ცხელი კლიმატის ქვეყნებში სამუშაოდ 3 თვის ვადით. - სამედიცინო ჩვენებით: დინამიკაში ეკგ-ს ცვლილება, გულის რითმისა და გამტარებლობის დარღვევა, კარდიომიოპათიის ნიშნები, მიტრალური სარქველის პროლაფსი, არტერიული ჰიპერტენზია, ცხიმოვანი და ნახშირწყლოვანი ცვლის დარღვევა, რისკ-ფაქტორები. 18. სხვა გამოკვლევები ტარდება სამედიცინო ჩვენების მიხედვით. 19. დიაგნოზის გამოტანისას გამოყენებული უნდა იყოს ჯანმო-ს კლასიფიკაციის ჩ გადახედვის ტერმინოლოგია.     მუხლი 46🔗. ავიასპეციალისტთა ჯანმრთელობის მდგომარეობისადმი წაყენებული მოთხოვნები, I-III კლასების მიხედვით                                                                                                                     ცხრილი № დაავადებები I II III   1 2 3 4 5 თვალის დაავადებები   1 ქუთუთოების დაავადებები და კონიუნქტივიტები.   ა) ქრონიკული და ხშირი გამწვავებით. უ უ უ   ბ) არამკვეთრად გამოხატული იშვიათი გამწვავებებით. ი.შ. ვ ვ   2 საცრემლე ორგანოების და ცრემლსადენი გზების დაავადება.   ა) ცრემლის გამოყოფის დარღვევით. უ უ უ   ბ) ცრემლგამომყოფი ფუნქციის შენარჩუნებით. ი.შ. ი.შ. ვ   3 თვალის კაკლის დაავადებები. ანთებითი, სისხლძარღვოვანი დეგერაციული ხასიათის, ოპერაციული ჩარევის, ტრავმის შედეგად, ახალწარმონაქმნები.   ა) ფუნქციის დარღვევით უ უ უ   ბ) მხ.ორგანოს ფუნქციის საკმარისი შენარჩუნებით ი.შ. ი.შ. ი.შ.   4 გლაუკომა უ უ უ   5 ფერების შეგრძნების დარღვევა   ა) „ა“ ტიპი --------------------------- უ უ უ   ბ) „ბ“ ტიპი --------------------------- ი.შ. ვ ი.შ.   ვ) „ც“ ტიპი --------------------------- ვ ვ  ვ   6 თვალის მამოძრავებელი აპარატის დარღვევა.   ა) ქუთუთოების კუნთების დამბლა, სიელმე უ უ უ   ბ) ჰეტეროფორია ფუზიონური რეზერვების დაქვეთებით ი.შ. ი.შ. ი.შ.   7 მხედველობის სიმახვილე I კლასი 0,6 თითოეულ თვალზე უკორ., კორ 1,0 0,5 უარეს თვალზე უკორ., კორ. 1,0 II კლასი 0,4 თითოეულ თვალზე კორ. 1,0 თითოეულ თვალზე 0,3 უარეს თვალზე უკორ., კორ. 1,0 III კლასი 0,3 უკორ., კორ. 0,9 თითოეულ თვალზე 0,2 უკორ., 0,8 უარეს თვალზე ვ ი.შ. ვ ი.შ. ვ ი.შ.   8 რეფრაქცია ახლომხედველობა არაუმეტეს 3,0 D შორსმხედველობა 2,0 D ასტიგმატიზმი +2,5 D შორსმხედველობა და ახლომხედველობა არაუმეტეს 3,0 D- ასტიგ. +2,5 D ვ ვ ვ შორსმხედველობა 3,0 D ახლომხედველობა 5,0, ასტიგ. 2,5 D --------------   ა კერატორეფრაქციული ოპერაციების შემდეგ (დადებითი შედეგების მიღწევისას) ი.შ.  ვ  ვ   ბ კონტაქტური ლინზების ხმარებისას (იქონიონ სათადარიგო) ი.შ. ვ ვ   9. ცალთვალში მხედველობის უქონლობა უ უ უ   10. აკომოდაციის დარღვევა, 4,0 D -ზე მეტი პრესბიოპია უ ი.შ. ი.შ. ყელ-ყურის და ცხვირის დაავადებები   11 ცხვირის დანამატი ღრუების ქრონიკული დაავადება   ა ჩირქოვანი სინუსიტები პოლიპოზით და ლორწოვანი გარსების დისტროფიით უ უ უ   ბ ქრონიკული სინუსიტები (კატარალური, სერიოზული ვაზომოტორული, ალერგიული, ჰაიმორის ღრუების კისტები). ი.შ. ი.შ. ვ   12 ცხვირისა და მისი დანამატი ღრუების, პირის ღრუს, ხორხის, სასულეს ან ყურის მდგრადი ცვლილებები. დაზიანებების, დაავადების ან ოპერაციული ჩარევის შემდეგ.   ა ლორორგანოების ფუნქციის მოშლით, რაც ხელს უშლის სპეცმოწყობილობების გამოყენებას. უ უ უ   ბ ლორორგანოების ფუნქციის მოშლისა და სპეცმოწყობილობის გამოყენების გაძნელების გარეშე. ი.შ. ი.შ. ვ   13 ქრონიკული ტონზილიტი   ა დეკომპრესირებული ფორმა უ უ უ   ბ კომპენსირებული ფორმა. ვ ვ ვ   14 მეტყველების ხარვეზები.   ა მკვეთრად გამოხატული უ უ უ   ბ უმნიშვნელოდ გამოხატული. ვ ვ ვ   15 ლორორგანოების სისტემური წითელი მგლურა, ტუბერკულოზი, სკლერომა, ავთვისებიანი სიმსივნეებით. უ უ უ   16 შუა ყურის ქრონიკული დაავადებები   ა ქრონიკული ჩირქოვანი ეპიტიმპანიტი, ქრონიკული ჩირქოვანი ორმხრივი მეზოტიმპანიტი, ერთმხრივი მეზოტიმპანიტი პოლიპიბით, გრანულაციებით, დაფის აპკის კარიესით ან მკვეთრად გამოხატული ზემო სასუნთქი გზების ლორწოვანი გარსის დისტროფიით უ უ უ   ბ მდგრადი ნარჩენი მოვლენები შუა ყურის ანთების შემდეგ (დაფის აპკის მშრალი პერფორაცია), ასევე ქრონიკული არაჩირქოვანი შუა ყურის ანთება. ი.შ. ი.შ. ვ   17 ერთი ყურის ან ცხვირის დანამატი ღრუს ბაროფუნქციის მოშლა.   ა მყარი და მკვეთრად გამოხატული. უ უ ვ   ბ არამკვეთრად გამოხატული. ი.შ. ი.შ. ვ   18 ვესტიბულარული დარღვევები. უ უ ვ   19 სმენის დაქვეითება   ა ბ ოტოსკლეროზი. სმენის დაქვეითება ყოველ ყურზე ცალ-ცალკე, 35 დბ-ზე მეტი ნებისმიერ 500, 1000 ან 2000 ჰც სიხშირეზე, ან 20-30 დბ-დან 4000 ჰც სიხშირეზე 65 დბ-მდე და 2მ-მდე მანძილიდან ჩურჩულის აღთქმისას. უ ი.შ უ ი.შ უ ი.შ   გ სმენის მდგრადი დაქვეითება ორივე ყურზე სმენის ზღურბლის აწევისას ლაპარაკის სიხშირის მიღების არეში (500, 1000, 2000) ჰერცი 10-20 დბ-დან 4000 ჰერცი სიხშირეზე 65 დბ-მდე და ჩურჩულის აღქმისას 3მ. და მეტი მანძილიდან . ი.შ. ი.შ. ი.შ.   დ სმენის მდგრადი დაქვეითება ერთ ყურზე, სმენის ზღურბლის აწევისას ლაპარაკის სიხშირის მიღების არეში (500, 1000, 2000) ჰერცი 10-20 დბ-დან 4000 ჰერცი სიხშირეზე 65 დბ-მდე 3მ. მანძილიდან ჩურჩულის აღქმისას და 4000 ჰერცი სიხშირეზე 50 დბ-მდე ლაპარაკის მიღების არეში და 5მ.მანძილიდან ჩურჩულის აღქმისას მეორე ყურზე. ი.შ. ი.შ. ი.შ. ფსიქიური და ნევროლოგური დაავადებები   20 შიზოფრენია, აფექტური ფსიქოზები, პარანოია უ უ უ   21 ინფექციური, ინტოქსიკაციური, რეაქტიული ფსიქოზები. რეაქტიული მდგომარეობები (იპოქონდრული, დეპრესიული) ნევროზები (ნევრასტენია, ისტერია და სხვა)   ა ფსიქიური აშლილობების არსებობით, მყარი რეზიდუალური მოვლენებითა და მკურნალობის შემდგომი ასთენიური სინდრომით უ უ უ   ბ ნერვულ-ფსიქიური მოქმედების სრული აღდგენისა და მსუბუქი სისხლძარღვოვანი-ვეგეტატიური მოშლილობის დროს. ი.შ. ვ ვ   22 პიროვნების აშლილობა.   ა ფსიქოპატიების ყველა ფორმა და სხვა არაფსიქოტური ხასიათის ფსიქიური აშლილობა უ უ უ   ბ ფსიქიური ინფანტილიზმი, პიროვნების აქცენტირება ი.შ. ი.შ. ი.შ.   23 ძირითადი ფსიქიური ფუნქციების დონე:   ა დაბალი უ უ უ   ბ მაღალი, საშუალო ვ. ვ. ვ.   24 ფსიქიური აშლილობები გამოწვეული თავის ტვინის ორგანული დაზიანებებით: მკვეთრად და ზომიერად გამოხატული ფსიქიური დარღვევებით. გონებრივი განვითარების ჩამორჩენილობა. ენაბლუობა, მეტყველების მკვეთრად გამოხატული დეფექტი (მათ შორის სტრესის პირობებში აღმოცენებული), რომელიც ხელს უშლის პიროვნების სხვა ადამიანებთან კონტაქტის დამყარებაში. უ უ უ   25 ა ბ ალკოჰოლური და ნარკოტიკულ ნივთიერებებზე დამოკიდებულება.  ალკოჰოლის მოხმარებით გამოწვეული ფსიქიკური და ქცევითი აშლილობანი (ალკოჰოლის საზიანოდ მოხმარება) ნებისმიერი ფსიქოაქტიური ნივთიერების (ოპიოიდების, კანაბინოიდების, სედატიური და საძილე საშუალებების, კოკაინის, სხვა სტიმულატორების, ჰალუცინოგენების) არასამედიცინო თვალსაზრისით მოხმარებით გამოწვეული ფსიქიკური და ქცევითი აშლილობანი. უ უ უ უ უ უ   26 თავისა და ზურგის ტვინის სისხლძარღვების დაზიანება   ა ტვინში სისხლის მიმოქცევის მწვავე უკმარისობა და მისი შედეგი. ტვინის სისხლძარღვოვანი ქრონიკული უკმარისობა. უ უ უ   ბ თავისა და ზურგის ტვინის საწყისი დაზიანება უ. ი.შ. ი.შ.   27 ცნს-ს სხვადასხვა ეტიოლოგიის ორგანული დაავადებები.   ა პროგრესული ხასიათისა ან ფუნქციის მოშლით. უ უ უ   ბ გადატანილი დაავადებების ნარჩენი მოვლენები ნერვულ-ფსიქიური ფუნქციის საკმარისი კომპენსაციით. უ. ი.შ. ი.შ.   28 ქალა-ტვინის ტრავმის ან ზურგის ტვინის ტრავმის შემდგომი მდგომარეობა   ა კრუნჩხვითი სინდრომის და ნერვულ-ფსიქიკური ფუნქციის მნიშვნელოვანი დარღვევების არსებობისას. უ უ უ   ბ უმნიშვნელო კლინიკური გამოხატვის დროს. ი.შ. ვ ვ   29 ვეგეტატიური ნერვული სისტემის დაავადებები:   ა ნერვული სისტემის კრიზისული მდგომარეობა ან აროქსიზმული გამოვლინებები, რომელიც იწვევენ ჯანმრთელობის მდგომაორეობის ცვლილებებს და შრომისუნარიანობის დაკარგვას. უ უ უ   ბ მსუბუქი და ზომიერი ემოციურ-ვეგეტატიური დარღვევები. ი.შ. ვ ვ   30 პერიფერიული ნერვული სისტემის დაავადებები და დაზიანებები:   ა ქრონიკული ხშირი გამწვავებით, მოძრაობის და მგრძნობელობის მოშლით, ტროფიკის და ტკივილის მყარი სინდრომის არსებობით. უ უ უ   ბ ქრონიკული იშვიათი გამწვავებებით ან ნარჩენი მოვლენები ფუნქციის უმნიშვნელო მოშლით, რაც პროფესიული მოვალეობების შესრულებას ხელს არ უშლის. ვ ვ ვ   31 ეპილეფსია უ უ უ   32 სინკოპალური მდგომარეობა (გულის წასვლა) უ ი.შ. ი.შ. ქირურგიული დაავადებები   33 სხეულის არაპროპორციული განვითარება, ფიზიკური განვითარების ასაკთან შეუფერებლობა ი.შ. ი.შ. ვ   34 სახსრების, ხრტილების, კუნთებისა და მყესების განვითარების მანკები, ძვლების, ქრ. დაავადებები, ტრავმებისა და ოპერაციების შედეგები, დამწვრობისა და მოყინვის შემდგომი ნაწიბურები.   ა ხშირი გამწვავებით პროგრესირებადი, რომელსაც თან ახლავს ფუნქციის მნიშვნელოვანი დარღვევა ტკივილის სინრდრომით, კოსმეტიკური დეფექტით, დაწყლულებისკენ მიდრეკილებით, პროფესიული ვალდებულებების შესრულების გაძნელებით. უ უ ი.შ.   ბ პროგრესირების გარეშე, ფუნქციის უმნიშვნელო დარღვევით, ტკივილის სინდრომის გარეშე, პროფესიული მოვალეობების შესრულების შეუზღუდავად. ი.შ. ი.შ. ვ   35 ავთვისებიანი სიმსივნეები   ა სიმსივნის გამოვლენისას უ უ უ   ბ განკურნების შემდეგ სისმსივნის ამავნეზში ყოფნისას ი.შ. ი.შ. ი.შ.   36 კეთილთვისებიანი სიმსივნეები   ა რომლებიც არღვევენ ორგანოების ფუნქციებს, აძნელებს მოძრაობას, ტანსაცმლის და ფეხსაცმლის ტარებას, მაგრამ არ ექვემდებარება ოპერატიულ მკურნალობას. უ უ უ   ბ რომლებიც ორგანოების ფუნქციებს არ არღვევს, არ ზღუდავს მოძრაობას, ტანსაცმლის და ფეხსაცმლის ტარებას. ვ ვ ვ   37 ყაფაზისა და დიაფრაგმის განვითარების მანკები, გულმკერდის დაავადებები, ტრავმებისა და ოპერაციების შემდგომი მდგომარეობა.   ა გულმკერდის დეფორმაცია, მისი ორგანოების ფუნქციის მოშლით. უ უ უ   ბ არ იწვევს გულმკერდის ყაფაზის დეფორმაციას, მისი ორგანოების ფუნქციის დარღვევას. ი.შ. ვ ვ   38 პერიფერიული ლიმფოკვანძების ტუბერკულიოზი და სოკოვანი დაავადებები (აკტინომიკოზი და სხვა) უ უ უ   39 საყლაპავი მილის განვითარების მანკები   ა საყლაპავი მილის განვითარების ისეთი მანკები, რომელიც იწვევს ფუნქციის დარღვევას და ექვემდებარება ოპერრატიულ მკურნალობას. უ უ უ   ბ ფუნქციების დარღვევების გარეშე, არაპროგრესირებადი, რომელიც არ საჭიროებს მკურნალობას. ი.შ. ვ ვ   40 მუცლის კედლისა და მუცლის ღრუს განვითარების მანკები, ორგანოების დაზიანების შედეგები, აგრეთვე, მათზე ოპერაციები   ა ფუნქციის დარღვევამ ტკივილის სინდრომისკენ მიდრეკილებით, ნაწიბურებისაკენ და წყლულუბისაკენ მიდრეკილება. უ უ უ   ბ ფუნქციის დარღვევის გარეშე. ი.შ. ვ ვ   1 სწორი ნაწლავისა და პარარექტალური უჯრედანას დაავადებები:   ა ხშირი გამწვავებით, ანუსის შევიწროვებისა და დეფეკაციის აქტის დარღვევის თანხლებით, ანალური სფინქტერის უკმარისობით, ოპერაციული მკურნალობის შემდეგ მორეციდივე. უ უ უ   ბ იშვიათი გამწვავებებით, პროგრესირებისა და ფუნქციური დარღვევების გარეშე. ი.შ. ი.შ. ვ   42 სისხლძარღვების განვითარების მანკები, დაავადებები, დაზიანების შედეგები და მათზე ოპერაციები   ა სისხლისა და ლიმფის მიმოქცევის დარღვევის თანხლებით ტროფიკული მოშლილობა, ტკივილის სინდრომით უ უ უ   ბ ლიმფისა და სისხლის მიმოქცევის კომპენსირებითა და ტკივილის სინდრომის გარეშე ი.შ. ი.შ. ვ   43 შარდსასქესო ორგანოების განვითარების მანკები, ოპერაციის შედეგები, თირკმლის დაწევა, სათესლესა და სათესლე ბაგირაკის წყალმანკი, სათესლე ბაგირაკის ვენების გაფართოება   ა ფუნქციის დარღვევით და ტკივილის სინდრომით უ უ უ   ბ ფუნქციის დარღვევისა და ტკივილის სინდრომის გარეშე ი.შ. ი.შ. ვ   44 სპეციფიური და არასპეციფიური ეტიოლოგიის შარდსასქესო ორგანოების ქრონიკული ანთებითი დაავადებები.   ა აქტიური ანთებითი ფაზა უ უ უ   ბ შარდსასქესო ორგანოების განკურნებული ტუბერკულიოზი არასპეციფიური ანთების მყარი რემისიის ფაზა, ფუნქციის დარღვევის გარეშე. ი.შ. ი.შ. ვ   45 შარდკენჭოვანი დაავადება   ა კენჭის არსებობით, კენჭის ხელახლა წარმოქმნით, თირკმლის ჭვალის განმეორებითი შეტევით ქვის არსებობის გარეშე უ უ უ   ბ კენჭის ერთჯერადი დაძვრის ან ჭვალის ერთჯერადი შეტევის შემდეგ, კენჭის დაძვრისა და ფუნქციის დარღვევის გარეშე ი.შ. ი.შ. ვ შინაგანი სნეულებები   46 სისხლის მიმოქცევის სისტემის დაავადებები.   ა პროგრესირებადი მიმდინარეობით უ უ უ   ბ კეთილთვისებიანი მიმდინარეობით ი.შ. ვ ვ   47 სხვადასხვა ეტიოლოგიის ალერგიული მდგომარეობა.   ა ხშირად მორეციდივე უ უ უ   ბ რეციდივებისაკენ მიდრეკილი არ არის. ვ ვ ვ   48 სიმსუქნე:   ა II ხარისხისა და ზევით ი.შ. ი.შ. ი.შ.   ბ I ხარისხის ვ ვ ვ   49 ენდოკრინული სისტემის დაავადება:   ა გამოკვეთილი ფორმები უ უ უ   ბ მსუბუქი ფორმები ი.შ. ვ ვ   50 ქრონიკული ინფექციური და პარაზიტული დაავადებები   ა ორგანოების ფუნქციის დარღვევით, ზოგადი ასთენიზაციით უ უ უ   ბ ორგანოების ფუნქციების უმნიშვნელო დარღვევით ი.შ. ვ ვ   51 სასუნთქი ორგანოების ტუბერკულიოზი   ა აქტიური და გამოხატული ნარჩენი ცვლილებებით უ უ უ   ბ განკურნებული სასუნთქი ორგანოების უმნიშვნელო ფუნქციის მოშლით. ვ ვ ვ   52 სასუნთქი სისტემის დაავადებები:   ა გართულებისკენ მიდრეკილებით ან სუნთქის ფუნქციის გამოკვეთილი დარღვევით უ უ უ   ბ სუნთქვის ფუნქციის მოშლის გარეშე ან მისი უმნიშვნელო მოშლით, გამწვავებისაკენ მიდრეკილების გარეშე ვ ვ ვ   53 კარდიალური ტიპის ნეიროცირკულარული დისტონია   ა ტკივილის ან ასთენური სინდრომის არსებობა, რითმისა და გამტარებლობის მნიშვნელოვანი დარღვევით უ უ უ   ბ კომპენსირებული ფორმა ი.შ. ვ ვ   54 არტერიული ჰიპერტონია:   ა არტერიული წნევის მდგრადი აწევა უ უ უ   ბ არტერიული წნევის კონტროლირებადი მომატება. ი.შ. ი.შ ვ   გ არტერიული წნევის ტრანზიტორული მომატება ვ ვ ვ   55 გულის კუნთისა და სისხლძარღვების ათეროსკლეროზული ხასიათის დაავადებები:   ა გულის ქრონიკული იშემიური დაავადება უ უ უ   ბ კორონალური და გამტარებლობის გამოხატული დარღვევის გარეშე ი.შ. ი.შ. ვ   56 არაათეროსკლეროზული წარმოშობის გულის დაავადებები:   ა აქტიური პროცესის ნიშნებით გულის გადიდებისას, რითმისა და გამტარობის გამოკვეთილი დარღვევებით ფუნქციონალური შესაძლებლობების დაქვეითებით, ტკივილის სინდრომის არსებობით. უ უ უ   ბ არააქტიური კომპენსირებული ფორმები ი.შ. ი.შ. ვ   57 კუჭისა და ნაწლავების დაავადებები:   ა ხშირი გამწვავებით, საჭმლის მონელების ფუნქციის ზომიერი ან გამოკვეთილი ფუნქციის დარღვევით უ უ უ   ბ იშვიათი გამწვავებით, საჭმლის მონელების ფუნქციის უმნიშვნელო დარღვევით ი.შ. ი.შ. ვ   58 ღვიძლის, ნაღვლის ბუშტის და პანკრეასის დაავადებები:   ა ხშირი გამწვავებით, საჭმლის მონელების ფუნქციის ზომიერი ან გამოკვეთილი ფუნქციის დარღვევით, ტკივილის სინდრომის საშიშროებით. უ უ უ   ბ გამწვავების გარეშე, საჭმლის მონელების ფუნქციის შენარჩუნებით. ი.შ. ვ ვ   59 თირკმლების დაავადებები:   ა ქრონიკული დაავადება ფუნქციის დარღვევით და (ან) ჰგიპერტენზიოლური სინდრომით. უ უ უ   ბ მყარი რემისიები ან დანატოვარი ცვლილებები გართულების შემდეგ ფუნქციის დარღვევის გარეშე. ი.შ. ი.შ. ვ   60 სახრებისა და შემაერთებელი ქსოვილების სისტემური დაავადებები:   ა მწვავე და გამწვავებული მიმდინარეობისას, შინაგანი ორგანოების პროცესში ჩართვის ნიშნებით, ტკივილის ან ასთენიკური სინდრომით, მედიკამენტოზური თერაპიისსისტემატური მიღების აუცილებლობით. უ უ უ   ბ მყარი რემისიით, ორგანოების ფუნქციის მნიშვნელოვანი დარღვევის გარეშე. ი.შ. ვ ვ დერმატო - ვენერიული დაავადებები.   61 კეთრი, კანის ტუბერკლიოზის წყლულოვანი ფორმა და კანის ლიმფომა უ უ უ   62 ფსორიაზი, იქტიოზი, ნეიროდერმატოზები, წითელი ბრტყელი ლიქენი, ეგზემა, კანის ვოსკულიტები, კოლაგენოზი, ერიტრომატოზური გლურა, ქავანა დერმატოზიის მკვეთრად გამოხატული პემფუბუსი   ა კლინიკურად გამოკვეთილი, გავრცელებული ფორმები. უ უ უ   ბ მსუბუქი ფორმები შეზღუდული გავრცელებით. ი.შ. ი.შ. ვ   63 ვენერიული დაავადებები და შიდსი  სიფილისი, ქრონიკული გონორეა და სხვა ვენერიული სნეულებები ი.შ. ი.შ. ვ შიდსი და ვირუსმატარებლობა უ უ უ გინეკოლოგიური დაავადებები   64 ქალის სასქესო ორგანოების განვითარების მანკიერებები, ქრონიკული დაავადებები, ენდომეტრიოზი, მშობიარობისა და ოპერატიული ჩარევის შემდგომი მდგომარეობა.   ა გამოკვეთილი ანატომიური დეფექტებით, ხშირი გამწვავებით, ფუნქციის დარღვევით. უ უ უ   ბ ფუნქციის მოშლისა და ტკივილის სინდრომის გარეშე ვ ვ ვ   65 ოვარიო-მენსტრუალური ციკლის მოშლა ი.შ. ი.შ. ვ   66 ორსულობა დადგენისთანავე და მშობიარობის შემდგომი პერიოდი. უ უ უ სტომატოლოგიური დაავადებები   67 სხნადი პროტეზები, კბილების უმეტესი რაოდენობის ნაკლებობა, ამფოდონტოზი, პარადონტის, გინგივიტის, ლეიკობლაკიის დაავადებები ი.შ. ი.შ. ი.შ.   68 თანკბილვის II და III ხარისხის ანომალია უ უ უ     პირობითი ნიშნები: „უ“ - უვარგისია „ი.შ.“ - ინდივიდუალური შეფასება „ვ“ - ვარგისია შენიშვნა:  „ინდივიდუალური შეფასება“ გათვალისწინებული არ არის სა-ს სასწავლო დაწესებულების აბიტურიენტებისათვის     მუხლი 47🔗. 46 მუხლის პუნქტობრივი ახსნა-განმარტებები ჯანმთელობის მდგომარეობის მოთხოვნები შემუშავებულია დაავადების ხასიათის მიმდინარეობის თავისებურებების, ფუნქციური დარღვევების ხარისხის, პროფესიულ შრომისუნარიანობაზე დაავადების გავლენის გათვალისწინებით. მოთხოვნა საფუძველს იძლევა გამოტანილ იქნეს საექსპერტო დასკვნა ავიასპეციალისტის ვარგისობის ხარისხის შესახებ და თითოეულ კონკრეტულ შემთხვევაში, ინდივიდუალური მიდგომის პრინციპის არსებობას ითვალისწინებს. თვალის დაავადებები 1. ა) ქუთუთოების უკმარისობა და გადმობრუნება, ნაწილობრივი ტრიხიაზი, I-III ხარისხის ტრაქომა, წყლულოვანი ბლეფარიტები, ქრონიკული კონიუქტივიტები, რომლებიც არ ექვემდებარება მკურნალობას, ავთვისებიანი ახალწარმონაქმნები, კეთილთვისებიანი სიმსივნეები, რომლებიც არღვევს მხედველობის ორგანოს ფუნქციას და არ ექვემდებარება ოპერაციულ მკურნალობას. ბ) ამ პუნქტს მიეკუთვნება მარტივი ბლეფარიტები, არამკვეთრად გამოხატული კონიუნქტივიტები, IV სტადიის ტრაქომა ქუთუთოს კონიუნქტივის ანატომიის უმნიშვნელო შეცვლით, ქუთუთოების კანის კიბო I ხარისხის განკურნების შემდეგ, (ონკოლოგის დასკვნით), უმნიშვნელო ზომის კეთილთვისებიანი სიმსივნეები, ქუთუთოების ნაწიბუროვანი ცვლილებები, მხედველობის ორგანოს ფუნქციის შენარჩუნებით. ქუთუთოების და კონიუნქტივის მწვავე ან გამწვავებული ქრონიკული დაავადებების დროს ტარდება მკურნალობა. ცრუ ფტერიგიუმი, პინგვეკულა, პატარა ზომის ქალაზიონი და ერთეული ზედაპირული ფოლიკულები კონიუქტივაზე არ არის უკუჩვენება. ქუთუთოებისა და კონიუნქტივის ქრონიკული დაავადებები, რომლებიც ეკუთვნის ამ პუნქტს, უკუნაჩვენებია დისპლეებით განათებულ საჰაერო ხომალდებზე მუშაობისათვის. 2. ა) პუნქტს მიეკუთვნება: საცრემლე წერტილების შევიწროება, არასწორი მდებარეობა, ცხვირცრემლის არხისა და გასავლების სტრიქტურა, საცრემლე პარკის, საცრემლე ჯირკვლების ანთება, ტრავმული დაზიანებები და ის დაავადებები, რომლებიც მას იწვევს. ბ) ცრემლის გამომყოფი ფუნქციის აღდგენისას, აგრეთვე, ქვემო საცრემლე წერტილის არარსებობისას, ზემო საცრემლე წერტილისა და არხის ნორმალური ფუნქციონირების დროს, საექსპერტო დასკვნა გამოაქვთ ინდივიდუალურად. 3. ა) პუნქტს მიეკუთვნება: ბადურის ჩამოცლა, პიგმენტური რეტინიტი, სისხლძარღვთა მძიმე დაავადებები, ტრავმები, თვალის ავთვისებიანი სიმსივნეები. ბ) კონიუნქტივიტის, სკლერიტის, კერატიტის, ირიტის, ირიდოციკლიტის, თვალის მსუბუქი კონტუზიის და სხვა მწვავე დაავადებების გადატანის შემდეგ სამედიცინო სერტიფიკატი გაიცემა გამოჯანმრთელების შემდეგ. უვეიტების, ხანგრძლივად მიმდინარე მორეციდივე ირიდოციკლიტების, კერატიტების, ქორიორეტინების, ნევრიტების, თვალის კაკლის ტრავმული დაზიანებისას გამოჯანმრთელების პროგნოზით I და II კლასის კანდიდატები ექვემდებარებიან მკურნალობას 3-6 თვის განმავლობაში. III კლასის სერტიფიკატი გაიცემა (აღდგება) საავადმყოფო ფურცლის დახურვის და მორიგი შვებულების გამოყენების შემდეგ. პირები, რომლთაც აქვთ დაწყებითი არაპროგრესირებადი კატარაქტა, ბროლის შემღვრევა, მინისებური სხეულის ტრავმული ხასიათის შემღვრევა, მაკულოდისტროფია, მხედველობის ნერვის დაწყებითი, არაპროგრესირებადი ატროფიით, მხედველობის ფუნქციის საკმარისი შენარჩუნებით, გამოიკვლევიან ამ პუნქტის მიხედვით. მხედველობის ფუნქციის საკმარის შენარჩუნებად ითვლება მხედველობის სიმახვილე უარეს თვალზე: I კლასის - 0,6 II კლასისათვის - 0,4 და III კლასის - 0,3 ნორმალური მხედველობის ველი, სიბნელესთან შეგუება, მდგრადი ბინოკულარული მხედველობა უკორექციოდ. მეორე თვალის მხედველობითი ფუნქციები უნდა შესაბამებოდეს მე-6 პუნქტის მოთხოვნებს. I და II კლასის კანდიდატები, რომელთაც გადაიტანეს კატარაქტის ექტრაქციის ოპერაცია ინტრაოკულარული ლინზის იმპლანტაციით, უვარგისნი არიან. III კლასის სერტიფიკატის გაცემა, ცალმხრივი არტეფაკიისას, წყდება ოპერაციიდან არაუადრეს 6 თვისა. ორმხრივი არტეფაკიის შემთხვევაში, III კლასის კანდიდატი უვარგისია. კერატორეფრაქციული ოპერაციის შემდეგ I კლასის კანდიდატები ითვალებიან უვარგისად. სმმ მეთვალყურედ და ბორტგამყოლად სწავლებაზე დაშვების საკითხი წყდება ინდივიდუალურად, ახლომხედველობის ხარისხის (არაუმეტეს - 5,0 D ოპერაციამდე), კერატოტომიური ნაკერების რაოდენობის, (არაუმეტეს 10) და თვალის ფსკერის ცვლილებების გათვალისწინებით. საფრენოსნო სამუშაოსათვის ვარგისობა წყდება, არაუადრეს 12 თვისა, ოპერაციის შემდეგ სმმ მეთვალყურეებს არაუადრეს 6 თვისა ოპერაციის შემდეგ. თანდაყოლილი ერთეული წვრილი პიგმენტები, მინისებური სხეულის არტერიის ნარჩენები, ბადურას მიელინის ბოჭკოები არ წარმოადგენს წინააღმდეგ ჩვენებას აბიტურიენტებისათვის. ფერადი და სისხლძარღვოვანი გარსის მხედველობის ნერვის დისკის ოფთალმოლოგიური ცვლილებები, სიბნელესთან შეგუება მოწმდება ყველა გამოკვლევისას. ავიასპეციალისტებისათვის გამოკვლევის შედეგები უნდა შეესაბამოდეს სამუშაო ხელსაწყოს ინსტრუქციით მითითებულ ნორმას. 4. გლაუკომაზე ეჭვის მიტანის შემთხვევაში, გამოკვლევა ტარდება სპეციალიზებულ განყოფილებაში. პირები, რომელთაც აქვთ კეთილთვისებიანი ჰიპერტენზია საფრენოსნო სამუშაოდან არ თავისუფლდებიან. პირველადად დადგენილი I ა ხარისხის ღიაკუთხიანი გლაუკომის შემთხვევაში, მხედველობის ყველა ფუნქციის სრული შენახვითა და მიოტიკების მინიმალური რეჟიმით (ორჯერ დღეში), I-III კლასის კანდიდატები სამუშაოდან თავისუფლდებიან არანაკლებ ერთი თვით, სამკურნალო - პროფილაქტიკური ღონისძიებების ჩასატარებლად. გამოკვლევის წინ უტარდებათ გლაუკომის სპეციალისტის კონსულტაცია. 5. ფერების შეგრძნების დარღვევის დიაგნოზი დაისმება მიღებულ კლასიფიკაციაში მითითებული სახის, ფორმისა და ხარისხის მიხედვით. ფერების შეგრძნების დარღვევა უკუჩვენებაა დისპლეებით განათებულ საჰაერო ხომალდზე მუშაობისათვის. 6. ა) ყველა გამოკვლევაზე მოწმდება ნამდვილი და ფარული სიელმე (ჰეტეროფორია). შემოწმება ხდება სინოპტოფორზე ან მედოქსის სკალაზე. იკვლევენ გეტეროფორიის სახეობასა და ხარისხს. აბიტურიენტის ჰეტეროფორიის კუთხე ჰორიზონტალზე არ უნდა აღემატებოდეს 3º ვერტიკალზე – 1º (მხოლოდ ბორტგამყოლისათვის, შესაბამისად - 4º და 1º). ბ) საფრენოსნო და სამეთვალყურეო სწავლების კანდიდატებისათვის I და III კლასით, ჰეტოროფორიის კუთხე ჰორიზონტალზე არ უნდა აღემატებოდეს-3º, ვერტიკალზე-1º, II კლასით გამოსაკვლევებს - ჰორიზონტალზე-არაუმეტეს - 4º, ვერტიკალზე - 1º, საფრენოსნო შემადგენლობა, რომელიც მუშაობს დისპლეებით განათებულ საჰაერო ხომალდზე, ითვლება უვარგისად. 2º-ზე მეტი ჰეტეროფორის შემთხვევაში იკვლევენ ფუზიონურ რეზერვებს. ნორმაში უარყოფით ფუზიონური რეზერვები შეადგენს 5-6º, დადებითი - 15-20º. ფუზიონური რეზერვების შემცირებისას საჭიროა ჩატარდეს სამკურნალო-სავარჯიშო ღონისძიებები. გეტეროფორიის შემთხვევაში იკვლევენ ფუზიონურ რეზერვებს. ნორმაა: უარყოფითი ფუზიონური რეზერვები 5-6º, დადებითი - 15-200. პრესბიოპიის ხარისხი განისაზღვრება სფერული და ოპტიკური ლინზით, რომელიც აუცილებელია სამუშაო მანძილზე (60-80 სმ.) პროფესიული მოვალეობის შესასრულებლად. 7. I კლასი, მხედველობის სიმახვილით არანაკლებ 0,6-ით, II კლასი არანაკლებ 0,4 თითოეულ თვალზე უკორექციოდ, ითვალებიან ვარგისად საფრენოსნო სამუშაოზე. მხედველობის სიმახვილის დაქვეითებისას უარეს თვალზე 0,5-მდე უკორექციოდ I კლასისათვის (ბინოკულარული არანაკლებ 0,6), 0,3-მდე П კლასისათვის ხდება ინდივიდუალური შეფასება, პროფესიული მომზადების დონისა და გამოვლინების გათვალისწინებით. დაქვეითებული მხედველობის სიმახვილის მქონე მფრინავთა შემადგენლობა, ვალდებულია შეასრულოს, პრესბიოპიის არსებობის შემთხვევაში, ფრენები ბიფოკალური სათვალეებით ან კონტაქტური ლინზებით და თან იქონიოს სათადარიგო კომპლექტი. -0,5D ახლომხედველობის, -1,0D შორისმხედველობის და ±0,5D ასტიგმატიზმისას, როცა მხ. სიმახვილეა 1,0 სამედიცინო წიგნაკში სვეტ „დიაგნოზში“ იწერება „ჯანმრთელი“, ხოლო სვეტ „რეფრაქციაში“ - შესაბამისი მაჩვენებელი. მხ.სიმახვილე 1,0-დან დაქვეითებისას გამოკვლევა ხდება მე-7 პუნქტით. 8. აბიტურიენტების რეფრაქციის გამოკვლევა ხდება ციკლოპლეგიის პირობებში. აწვეთებენ ატროპინის 1% ინ ხსნარის 2х5 წუთის ინტერვალით. დანარჩენი კანდიდატების ციკლოპლეგიას ატარებენ სამედიცინო ჩვენებით. 9. ცალ თვალში მხედველობის უქონლობის შემთხვევაში I, II, III კლასის კანდიდატები მიიჩნევიან უვარგისად. 10. პრეზბიოპიის ხარისხი განისაზღვრება სფერული ლინზის ძალით, აუცილებელი პროფესიონალური ვალდებულებების შესასრულებლად სამუშაო მანძილის გათვალისწინებით (60-80 სმ).  ყელ-ყურ-ცხვირის დაავადებები 11. ა)ჰაიმორიტის წიაღების კისტების, შუბლის წიაღის კისტების და ოსტეომების დროს აბიტურიენტი ითვლება უვარგისად. ბ) შუბლის წიაღის ისტეომები არ ითვლება უკუჩვენებად იმ შემთხვევაში თუ საფრენოსნო შემადგენლობა კარგად იტანს ფრენებს.  12. ეს პუნქტი მოიცავს ცხვირის ძგიდის გამრუდებას, ცხვირით სუნთქვის მკვეთრი გაძნელებით, ზემო სასუნთქი გზების ლორწოვანის დისტროფიას, ცვლილებებს, იწვევს სასუნთქი და სალაპარაკო ფუნქციების მოშლას (ცხვირის ნიჟარების ჰიპერტროფია, ადენოიდური ვეგეტაციები, კეთილთვისებიანი ახალწარმონაქმნები, ავთვისებიანი ახალწარმონაქმნები მკურნალობის შემდეგ), გარეთა სასმენი გასავლის ეგზოსტაზები, ყურის მიდამოს ოსტეომები და ქრონიკული ჩირქოვანი მიზო- და ეპიტიმპანიტს რადიკალური ოპერაციის შემდეგ- ინდივიდუალური შეფასება. რადიკალური ოპერაციის შემდეგ, ოპერაციის შემდგომი ღრუს სრული და მდგრადი ეპიდერმიზაციის და სასმენი ფუნქციის შენარჩუნების შემთხვევაში, გამოსაკვლევი ითვლება ვარგისად. პირები, რომელთაც გადაიტანეს სმენის აღსადგენი ოპერაციები (ტიმპანოპლასტიკა, სტაპედოპლასტიკა) ითვლებიან უვარგისად. 13. ა) დეკომპენსირებული ტონზილიტის მქონე პირები ექვემდებარებიან მკურნალობას. ქრონიკული დეკომპენსირებული ტონზილიტის მკურნალობის შემდგომი გართულების გარეშე, საფრენოსნო შემადგენლობის პირები სამუშაოზე დაიშვებიან ოპერაციიდან არაუადრეს 1 თვისა. ბ) კომპენსირებული ქრონიკული ტონზილიტი ექვემდებარება ოტოლარინგოლოგის მეთვალყურეობას და მკურნალობას ჩვენების მიხედვით. 14. ა) მეტყველების მოშლა, ბგერის წარმოთქმის მოშლა და ენაბლუობა. ენაბლუობის ნებისმიერი ხარისხის შემთხვევაში აბიტურიენტი ითვლება უვარგისად. ბ) ცალკეული ბგერების წარმოთქმის დარღვევისას, მაგრამ ადვილად გასარჩევი ლაპარაკის მქონე კანდიდატები ითვლებიან ვარგისად. საექსპერტო დასკვნა გამოიტანება ლოგოპედის დასკვნის შემდეგ. 15. ამ პუნქტით ჩამოთვლილი დაავადებების მქონე პერსონალი ექვემდებარება სპეციალურ მკურნალობას. მკურნალობის შემდგომ სამუშაოზე აღდგენის საკითხი განიხილება ორი წლის შემდეგ ონკოლოგის დასკვნის გათვალისწინებით. 16. ა) ეს პუნქტი განიხილავს რადიკალური ოპერაციის შემდგომ პერიოდს, ნაოპერაციები ღრუს არასრული ეპედერმიზაციით (ჩირქის, პოლიპების, გრანულაციის და ქოლესტეატომის არსებობის შემთხვევაში). ბ) ცალმხრივი ქრონიკული კეთილთვისებიანად მიმდინარე ეპიტიმპანიტის და მეზოტიმპანიტისას, ვარგისობის საკითხი ინდივიდუალურად განიხილება. ამ პუნქტს მიეკუთვნება შუა ყურის ქრონიკული კატარი (ქრონიკული ტუბოოტიტი) იშვიათი გამწვავებით და სმენის და ბაროფუნქციის ზომიერი მოშლით, რაც კანდიდატისათვის არ წარმოადგენს უკუჩვენებას. საექსპერტო დასკვნა დგება სმენის სიმახვილის გათვალისწინებით. პერფორაციის ადგილზე მცირე ნაწიბურები გათხელების გარეშე, დაფის აპკის ხარვეზები (მისი ნორმალური მოძრაობის, ნორმალური სმენის (აუდიოგრამით დადგენილი, ბაროფუნქციის შენარჩუნებით) არ იძლევა დიაგნოზის დადგენის საფუძველს. 17. ყურის ბაროფუნქციის დარღვევის მდგრადობა და გამოხატულობა უნდა დამოწმდეს ყურის მანომეტრიით, ოტოსკოპირებით, ყურებში ჩაბერვით ან კატეტრიზაციით. ყურის ბაროფუნქციის მოშლის მიზეზი შეიძლება იყოს ევსტახის მილის გამავლობის დარღევა ან ყურის ბაროაკომოდაციური მექანიზმების არასაკმარისობა ჰაერის წნევის ცვლილების მოქმედებასთან. სამედიცინო დასკვნა 17 ა) პუნქტის მიხედვით გამოაქვთ მკურნალობის შემდგომ ბაროფუნქციის დარღვევის ფორმის გათვალისწინებით (ორგანული ან ფუნქციონალური). 18. I და II კლასის კანდიდატთა სტატოკინეტიკური მგრძნობელობის მდგომარეობაზე მსჯელობენ ვესტიბულარული ანამნეზის, ვესტიბულომეტრიის შედეგების (მბრუნავ სავარძელში გამოკვლევა) ხანგრძლივი ფრენების გადატანისუნარიანობის გათვალისწინებით. ვესტიბულომეტრიის დროს მსუბუქი ვესტიბულოვეგეტატიური რეაქციები (უმნიშვნელო გაფითრება, მცირე ჰიპერჰიდროზი) ფრენების კარგი ატანისა და ჯანმრთელობის მდგომარეობის გადახრის გარეშე, არ წარმოადგენს დიაგნოზის დადგენის საფუძველს. 19. ა) ამ პუნქტს ეკუთვნის ოტოსკლეროზი. პირები, რომლებმაც გადაიტანეს სმენის აღდგენის ოპერაცია და აწუხებთ ოტესკლეროზი, უვარგისად ითვლებიან, მიუხედავად მკურანლობის შედეგისა. ბ) სმენის ფუნქციის გამოსაკვლევად გამოიყენება შემდეგი მეთოდები: ჩურჩულით აკუმეტრია, კამერტონებით გამოკვლევა, ტონალური ზღურბლოვანი აუდიომეტრია, ლაპარაკის აუდიომეტრია. საექსპერტო დასკვნის გამოტანის საფუძველი - სმენის სიმახვილის უარესი მაჩვენებელი, ამისათვის აუცილებელია კოხლიალური ნევრიტი გავარჩიოთ სმენის ორგანოს სხვა დაავადებებისგან და, შესაძლებლობის ფარგლებში. მივუთითოთ ნევრიტის ეტიოლოგია (პოსტინფექციური, პოსტინტოქსიკაციური, პოსტტრავმული, ხმაურის ზოგადი ათეროსკლეროზის ფონზე, ჰიპერტონული დაავადების ფონზე და ა.შ.) ზღურბლის ინბულირებული აწევა. 4-1000-800 ოპერაციისათვის 30-40 დბ-მდე არ წარმოადგენს კლინიკური დაიგნოზის დადგენის საფუძველს. ეს პირები ექვემდებარებიან ოტოლარინგოლოგის მეთვალყურეობას. ნებისმიერი ეტიოლოგიის კოხლიარული ნევრიტის მქონე საფრენოსნო შემადგენლობას ეკრძალება გაახანგრძლიოს თვიური საფრენი დრო. დასაშვები სმენის სიმახვილის შემთხვევაში, საფრენოსნო სამუშაოზე დაშვებისას, გამოსაკვლევმა უნდა წარადგინოს ორმხრივი რადიოკავშირის ჩატარების გამოკვლევის შეფასების აქტი. ფსიქიური და ნევროლოგიური დაავადებები 20. ამ პუნქტს მიეკუთვნება ფსიქიური დაავადებები. შიზოფრენიის, პარანოის, აფექტური ფსიქოზის (მანიაკალურ - დეპრესიული ფსიქოზის, ციკლოოტინია, და სხვა) დროს საექსპერტო დასკვნა გამოაქვთ ფსიქიატრიულ განყოფილებაში სტაციონარული გამოკვლევის შემდეგ. ამ დაავადების მქონე პირები, მიუხედავად დაავადების მიმდინარეობისა, ფორმისა, ხანგრძლივობისა, რემისიის ხანგრძლივობისა და დისპანსერული ხანგრძლივობის მოხსნისა, აღდგენას არ ექვემდებარებიან. 21. ა) ეს პუნქტი აერთიანებს ინფექციური, ინტოქსიკაციური ფსიქოზების (ალკოჰოლურის გარდა) ჯგუფს, აგრეთვე-ფუნქციონალურ რეაქტიულ ფსიქოზებს, ნევროზებს (ნევრასთენია, ფსიქოსთენია, აკვიატებული ნევროზული მდგომარეობა), რომლებიც აღმოცენდება ფსიქოტრავმული ვითარების (საოჯახო, საყოფაცხოვრებო, საწარმოო და სხვა), ან მწვავე ფსიქოგენური ტრავმის პასუხად, სუიციდალური ცდები. პირებზე, რომლებმაც გადაიტანეს მწვავე ფსიქოზები, ნევროზები,სამედიცინო სერტიფიკატის გაცემის საკითხი განიხილება ფსიქიატრიულ განყოფილებაში სტაციონალური გამოკვლევიდან არაუადრეს 2 წლის შემდეგ. ნერვულფსიქიური მოღვაწეობის ხანგრძლივი კომპენსაცია შეიძლება საფუძვლად დაედოს სერტიფიკატის გაცემის საკითხის განხილვას, ფსიქოზის (ნევროზის) პერიოდში ფსიქიკური მდგომარეობის, ხასიათის,მისი თავისებურებების სტრუქტურის სიღრმისა და მიმდინარეობის გათვალისწინებით. სუიციდური ცდები ეკუთვნის ამ პუნქტს. გამოკვლევის ჩატარებისას და იმ ვითარების შესწავლისას, რომელიც გახდა სუიციდური ცდების მიზეზი, ექიმი ვალდებულია გამოჰკითხოს მოწმეებს, დააზუსტოს პირადი და საოჯახო ანამნეზი, აუტოაგრესიულობის მიზეზები და მოტივი. ფსიქიატრის კონსულტაცია აუცილებელია. პირებზე, რომელთაც ანამნეზში აქვთ სუიციდური ცდა, სამედიცინო სერტიფიკატი არ გაიცემა.  ბ) ასთენიური მდგომარეობის ან ნევროსტენული სინდრომისას ჩვენების მიხედვით აღდგენა შესაძლებელია მეთვალყურეობის, კლინიკური და ფსიქოლოგიური გამოკვლევის დადებითი შედეგების, დატვირთვის კარგი გადატანის შემთხვევაში. პირები, რომელთაც გადაიტანეს ხანმოკლე ფსიქიური სომატოგენური დარღვევა, ძირითადი დაავადებიდან გამოჯანმრთელებისა და ნეირო-ფსიქიური ფუნქციის სრული კომპენსაციისას, შემანარჩუნებელი თერაპიის გამოყენების გარეშე, I, II, III კლასის კანდიდატებად ვარგისნი არიან. 22. დიაგნოზი და სამედიცინო დასკვნა გამოიტანება ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში სტაციონალური გამოკვლევის შემდეგ. ა) ეს პუნქტი შეიცავს ფსიქოფატიას (ფორმისა და გამოხატულების მიხედვად) და არფსიქოტური ხასიათის პიროვნების გაორება (პარანოიალური, აფექტური, შიზოიდური, აღზნებული და სხვა ტიპების). ბ) ინფანტილიზმის ცალკეული გამოუხატავი ნიშნები, პიროვნების აქცენტუაცია, ნევრო-ფსიქიური მოღვაწეობის კარგი სოციალური და პროფესიული კომპენსაციისას, არ წარმოადგენს უარყოფითი საექსპერტო დასკვნის საფუძველს. უმნიშვნელო გადახრისას, ვარგისობის დასკვნა გამოაქვთ პროფესიული მომზადების ხარისხის გათვალისწინებით: სტაჟი, მუშაობის გამოცდილება, შესრულებული სამუშაოს ხარისხი და ა.შ. 24. ამ პუნქტით ჩამოთვლილი დაავადებების მქონე პირები მიიჩნევიან უვარგისად. 25. დამწყები ავიასპეციალისტი სერტიფიკატის მიღებისათვის წარმოადგენს ცნობას ნარკოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტიდან, რომ არ იმყოფება აღრიცხვაზე და გაივლის ამბულატორიულ ნარკოლოგიურ შემოწმებას. პირებზე, რომელთაც ანამნეზში აღენიშნებათ ალკოჰოლის საზიანოდ მოხმარება, ფსიქოაქტიური ნივთიერებების არასამედიცინო თვალსაზრისით მოხმარება, სამედიცინო სერტიფიკატი არ გაიცემა.  სერტიფიკატის მქონე პირის მიერ ფსიქოაქტიური ნივთიერებების არასამედიცინო თვალსაზრისით მოხმარების შესახებ ინფორმაციის მიღების შემთხვევაში (სასურველია ინფორმატორი იყოს ერთზე მეტი), ექიმი ნარკოლოგის მიერ ხდება გამოყენებული ფსიქოაქტიური ნივთიერების იდენტიფიკაცია გამოსარკვევი პირის მიერ მოწოდებული ინფორმაციის, არსებული კლინიკური ნიშნების და სიმპტომების, ერთჯერადი სადიაგნოსტიკო ექსპრეს-ტესტების გამოყენებით. ინფორმაციის დადასტურების შემთხვევაში სერტიფიკატი უქმდება. თუ გამოსაკვლევი პირი უარყოფს ფსიქოაქტიური ნივთიერებების არასამედიცინო თვალსაზრისით მოხმარების ფაქტს, ექიმი ნარკოლოგი ადგენს აქტს, სადაც აღწერს ფსიქოაქტიური ნივთიერების მიღების ფაქტს, ავიასპეციალისტი, სამედიცინო პერსონალის თანხლებით, იგზავნება ნარკოლოგიის ს/კ-ში დიაგნოზის დასაზუსტებლად. 26 ამ პუნქტით გამოიკვლევენ თავისა და ზურგის ტვინის სისხლძარღვების სხვადასხვა ეტიოლოგიის პათოლოგიის მქონე პირებს. ამ ჯგუფში შედის თავისა და ზურგის ტვინის სისხლძარღვების პირველადი დაავადებები (ვასკულიტი, განვითარების ანომალია, ანევრიზმა, ათეროსკლეროზი და სხვა) და სისხლძარღვების სომატოგენური, ვერტებროგენური და სხვა ეტიოლოგიის მეორადი ცვლილებები.  ამ პათოლოგიების კლინიკურ გამოვლინებას წარმოადგენს თავის ტვინის სისხლის მიმოქცევის მწვავე დარღვევა ან ქრონიკული უკმარისობა კრიზული მიმდინარეობით, ცენტრალური და პერიფერიული ნერვული სისტემის ფუნქციის მოშლით, ფსიქიკის ცვლილებით, რომელიც აძნელებს ან გამორიცხავს პროფესიული მოვალეობის შესრულების შესაძლებლობას. სისხლძარღვოვანი პათოლოგიის ყველაზე გავრცელებული სახეობა არის თავის ტვინის სისხლძარღვების ათეროსკლეროზი. ნევროლოგიურ სტატუსში მსუბუქი დაფანტული მიკროსიმპტომატიკის გამოვლინებისას ან დამატებითი გამოკვლევის მეთოდების მონაცემებში გადახრისას, აუცილებელია ცხოვრების დადგენილი და თანმხლები დაავადებების დაწვრილებითი ანამნეზი, ცერებრალური ათეროსკლეროზის ჰიპერდიაგნოსტიკის გამორიცხვის მიზნით. თავისა და ზურგის ტვინის ყველა სახეობის სისხლძარღვოვანი პათოლოგიის სამედიცინო გამოკვლევა ტარდება დაავადების ეთიოლოგიის გათვალისწინებით, დაავადების მიმდინარეობით, დატვირთვის სინჯების გადატანისუნარიანობით, ფსიქოლოგიური გამოკვლევის, აგრეთვე, მწვავე მდგომარეობის აღმოცენების პროგნოზის გათვალისწინებით, რომელიც გავლენას ახდენს ფრენების უსაფრთხოებაზე. ა) ამ პუნქტით გამოიკვლევიან პირები, რომელთაც გადაიტანეს ჰემორაგიული ან იშემიური გენეზის ტვინის სისხლის მიმოქცევის მწვავე მოშლა, თავის ტვინის გარდამავალი იშემია, სუბარაქნოიდალური სისხლჩაქცევა ან სისხლძარღვოვანი კრიზი, აგრეთვე - ტვინის სისხლის მიმოქცევის ქრონიკული უკმარისობის მქონე პირები.  პირები, რომელთაც პირველად გამოუვლინდათ ნერვული სისტემის ორგანული დაზიანება, ექვემდებარებიან სტაციონარულ გამოკვლევას ნევროლოგიურ განყოფილებაში. ბ) ამ პუნქტებით გამოკვლევიან თავისა და ზურგის ტვინის სისხლძარღვების მსუბუქად და ზომიერად გამოხატული ათეროსკლეროზული დარღვევის მქონე პირები, რომელთაც აღნიშნული დაავადება დაუდგინდათ გამოკვლევის კლინიკური და ინსტრუმენტული მეთოდებით. დასკვნის გამოტანა შეიძლება ნევროლოგიური დარღვევების გამოხატულებით, ძირითადი არტერიული სადინარების სტენოზირების ხარისხით, პროფესიულად აუცილებელი ფსიქოლოგიური ფუნქციის მდგომარეობით, დაავადების მიმდინარეობის, რისკის ფაქტორების პროგნოზისა და დატვირთვის სინჯის გადატანისუნარიანობის შეფასების საფუძველზე. ამავე ფუნქციით გამოიკვლევიან პირები, რომელთაც გადაიტანეს თავის ტვინის და ზურგის ინფექციური ან ტოქსიკო-ალერგიული დაზიანება (ვასკულიტი), მკურნალობის დამთავრებიდან არა უადრეს 2 წლის ვადაში.  27.ა) ამ პუნქტს ეკუთვნის ნერვული სისტემის ორგანული დაავადებები: - სიმსივნე, სირინგომიელია, დაფანტული სკლეროზი და სხვა პროგრესირებადი ხასიათის დაავადებები. - ცნს-ს ინფექციური დაავადებების მწვავე და ქრონიკული ფორმები: ენცეფალიტი, არაქნოდიტი, მენინგიტი, მიელიტი, ნეიროსიფილისი, ნერვული სისტემის ინფექციის ან ინტოქსიკაციის ნარჩენი მოვლენები ფუნქციის დარღვევით, ლიქვორო-დინამიური დარღვევებით, კრუნჩხვითი შეტევებით.  - ნერვულ-კუნთოვანი აპარატის დაავადება, მიასთენია, მიოპათია, მიოტონია,მიოპლეგია. ბ) ამ პუნქტით გამოიკვლევიან პირები, რომელთაც გადაიტანეს ცნს-ს ინფექციური ან ინტოქსიკაციური დაავადებები ნევრო-ფსიქიური სტატუსის სრული აღდგენით ან მსუბუქი ნარჩენი მოვლენებით, ორგანული მიკროსიმპტომების სახით, ფუნქციის დაურღვევლად. სამედიცინო სერტიფიკატის გაცემის საკითხი წყდება: 1. გრიპოზული ენცეფალიტის შემდეგ - არა უადრეს 1-2 წლისა. 2. მწვავე ენცეფალიტის შემდეგ - 2 წლისა. 3. მწვავე რწყილის ენცეფალიტის შემდეგ - 3 წლისა. პირები, რომელთაც გადაიტანეს ეპიდემიური ცერებროსპინალური მენინგიტი, ითვლებიან უვარგისად. სამედიცინო სერტიფიკატის გაცემის საკითხი განიხილება დაავადების გადატანიდან 1 წლის შემდეგ. პირები, რომელთაც გადაიტანეს მენინგოკოკური რინიტი, ფარინგიტი სამუშაოდ დაიშვებიან მკურნალობის დამთავრების შემდეგ. პირები, რომელთაც აქვთ ნერვულ-კუნთოვანი აპარატისა და მემკვიდრეობით - დეგენერაციული დაავადებები საწყის სტადიაში, ნელი მიმდინარეობით, პროფესიული ფუნქციების საკმარისი შენარჩუნებით. 28. იმ პირთა გამოკვლევა, რომელთაც გადაიტანეს თავის ტრავმა ცნს-დაზიანებით, ხდება კლინიკური გამოკვლევისა და მკურნალობის შემდეგ. ტრავმის მექანიზმისა და ვითარების შეფასებისას, გათვალისწინებული უნდა იქნეს ქალა-ტვინის უკონტაქტო ტრავმის (ტვინის ცდომა, სისხლძარღვთა გაწყვეტა) და ატლანტო-ოქციპიტალური შეერთების სტრუქტურის დამზიანებელი ტრავმების შესაძლებლობა. საექსპერტო გადაწყვეტილების გამოტანისას, გათვალისწინებულ უნდა იქნეს ცნობიერებისა და ამნეზიის შეცვლის პერიოდის ხანგრძლივობა. გვიანი პოსტტრავმული ეპილეფსიის განვითარების პროგნოზირებისას, ტრავმის ხასიათისა და დაზიანების ხარისხის გარდა, გათვალისწინებული უნდა იყოს რისკის სხვა ფაქტორებიც. საექსპერტო შეფასება ხდება ანამნეზის, ეეგ-ს დინამიკის, დაკარგული ფუნქციის კომპენსაციის ხარისხის, დატვირთვის გადატანის შედეგების და ფსიქოლოგიური გამოკვლევის შედეგების გათვალისწინებით. ა)ამ პუნქტს ეკუთვნის: - ქალა-ტვინის ღია ტრავმა (გამჭოლი, გაუმჭოლი). - ქალა-ტვინის ღია და დახურული ტრავმის შედეგი, ცნს-ს გამოხატული ორგანული დაზიანებით, ფსიქიკის დარღვევით, ჰიპერტენზიული ან კრუნჩხვითი სინდრომებით. - ზურგის ტვინის ტრავმის შედეგები, მამოძრავებელი და მგრძნობელობითი დარღვევებით ან მენჯის მოშლით. - პირებზე, რომელთაც გადაიტანეს ქალა-ტვინის ტრავმა ტვინის მაგარი გარსის დაზიანებით, ქალას ძვლების ზეწოლითი ან დანაწილებითი მოტეხილობით, ქალას ძვლების ხარვეზებით, ქალასშიდა ჰემატომით და ლიქვორეით მწვავე პერიოდში, სამედიცინო სერტიფიკატი არ გაიცემა.  საშუალოდ მძიმე ხარისხის ტვინის დაჟეჟვის გადამტან პირებს, ქალას ძვლების სახსროვანი მოტეხილობით, ქალას ფუძის მოტეხილობით (ლიქვორის გარაშე) ან სუბაროქნოიდალური სისხლჩაქცევით, გამოკვლევა უტარდებათ ტრავმიდან არაუადრეს 2 წლისა, დაკვირვების დადებითი შედეგების შემთხვევაში.  ბ) ეს პუნქტი გამოიყენება იმ პირთათვის, რომელთაც გადაიტანეს თავის ტვინის შერყევა ან მსუბუქი ხარისხის დაჟეჟილობა. სამედიცინო სერტიფიკატის გაცემის საკითხი განხილება ტრავმიდან არაუადრეს 3-6 თვისა, ეეგ-ზე ნევროლოგიურ ან ვეგეტატიურ სტატუსში არარსებული ან სუსტად გამოხატული ცვლილებებისა და დატვირთვის ცდების კარგი გადატანის და პროფესიულად აუცილებელი ფუნქციების შენარჩუნების შემთხვევაში. III კლასის კანდიდატი სამუშაოზე დაიშვება გამოჯანმრთელებისთანავე. 29. ვეგატატიური ნერვული სისტემის პათოლოგიის კლინიკური გამოვლინება შეიძლება იყოს ვნს-ს სხვადასხვა სტრუქტურული დონის პირველადი დაზიანების შედეგი ან წარმოადგენს ნევროლოგიური, სომატიურ, ენდოკრინული, ფსიქიური, ალერგიული და ინტოქსიკაციურ დაავადებების მეორადი სინდრომი. ყოველივე ამის გამო აუცილებელია დაწვრილებითი, ყოველმხრივი ანამნეზი და კლინიკური გამოკვლევა. ა) ამ პუნქტით ტარდება ვეგეტო-სისხლძარღვოვანი მოშლის ექსპერტიზა, რომელსაც აქვს ვნს-ს ქრონიკული დაავადების პაროქსიზმული გამოვლენა, რეციდივირებადი და კრიზული რეაქციები (ვეგოვაზალური, სიმპატიკური, შერეული ხასიათის, ვისცელარულ - სიმპატალგიური, დიენცეფალური ტიპის), ამ ჯგუფში აერთიანებენ შემდეგ დაავადებებს: თავბრუსხვევა, სოლიარიტი, სინდრომები: მალური ხერხემლის არტერიის, დიენცეფალური სინდრომი, ანგოოტროფონევროზი, რეინოს დაავადება, ერითრომელალგა და სხვა). კვინკეს შეშუპება და ორთოსტატიური ესენციალური ჰიპოტონია. ბ) ამ პუნქტით გამოიკვლევიან პირები, რომელთაც გადატანილი აქვთ კონსტიტუციონალურ-მემკვიდრეობითი გენების დისფუნქცია, აგრთვე ჰორმონალური გარდაქმნის ან სომატური პათოლოგიის შემდგომი ცვლილებები, მაგრამ ექსპერტიზის დროს აქვთ მდგრადი რემისია (ძირითადი დაავადების განკურნებიდან 2-3 თვის შემდეგ). სამედიცინო შეფასება დამოკიდებულია ვეგეტატურ-სისხლძარღვოვანი გამომჟღავნების ხარისხზე, კლინიკური გამოკლევების შედეგებზე, დადატვირთვის ცდების გადატანის უნარიანობის (ორთოსინჯი, ვესტიბულარული სინჯი და სხვა) ხარისხზე. იმ შემთხვევაში თუ ვეგეტო-სისხლძარღვოვან დარღვევებში დომინირებს კლინიკური სურათი ფუნქციური კარდიოვასკულარული დარღვევებისა, ექსპერტიზის საკითხი წყდება 30-ე პუნქტის მიხედვით. 30. ეს პუნქტი მოიცავს პერიფერიული ნერვული სისტემის სხვადასხვა ეტიოლოგიის დაავადებებს: - მწვავე და ქრონიკული დაავადებები, ზურგის ტვინის რქების, ნერვული ღეროების, დისკების, განგლიების, ტრავმული დაზიანება. პერიფერიული ნეიროვასკულარული სინდრომი. - ნერვული ღეროების კომპრესია ხერხემლის დაავადების დროს. - ხერხემალზე, ზურგის ტვინის რქებზე, იოგოვან აპარატზე ნერვულ ღეროებზე ოპერაციული ჩარევის შედეგები. ქრონიკული რადიკულიტის გამწვავება წელიწადში 2-ზე მეტჯერ. ხერხემლის დაავადების დროს მოძრაობის მოშლისას, რომელსაც თან არ ახლავს ნევროლოგიური პათოლოგიური მოვლენები, გამოკვლევას ატარებს ქირურგი. აღნიშნული დაავადებების მქონე პირები გამწვავების პერიოდში ექვემდებარებიან მკურნალობას (ამბულატორიული, სტაციონარული, სანატორიული). მალთაშუა დისკების, თიაქარის მალების შემდეგი გამოკვლევა ტარდება სტაციონარიდან გამოწერიდან არაუადრეს 6 თვისა, ოპერაციისა და ოპერაციის შემდგომი პერიოდის ხასიათის გათვალისწინებით. 31. მოიცავს ეპილეფსიას კლინიკური გამოვლინების ნებისმიერი ფორმით, მათ შორის-ერთჯერადი შეტევით. ეპილეფსიაზე ეჭვმიტანილი პირები იგზავნებიან ნევროლოგიურ განყოფილებაში სტაციონარულ გამოკვლევაზე. გაგზავნისას აუცილებლად ივსება აქტი შეტევის თავისებურებების აღწერით, მოწმეების ხელმოწერით, მედიცინის მუშაკის დადასტურებით. დიაგნოზი გამოიტანება სრული ნევროლოგიური გამოკვლევის, ეეგ-ს და ფსიქიატრის კონსულტაციის შემდეგ. ეეგ-ზე ეპილეფსიური აქტივობა ამტკიცებს დიაგნოზს, ხოლო მისი უქონლობა მას არ გამორიცხავს. ამ პუნქტს ეკუთვნის დადგენილი ეტიოლოგიის ერთჯერადი ეპილეფსიური შედეგები. სიმპტომატური ეპილეფსიის დროს, საექსპერტო შეფასება დამოკიდებულია ძირითად დაავადებაზე. გამოკვლევისას აუცილებელია გამოირიცხოს: თავის ტვინის მოცულობითი პროცესი, სისხლძარღვოვანი დარღვევა, ეგზოგენური ინტოქსიკაციები, ჭიებით ინვაზია და სხვა. პირები, რომელთაც ეეგ-ზე პირველად დაუდგინდათ პაროქსიზმული აქტივობა, ექვემდებარებიან გამოკვლევას ნევროლოგიურ განყოფილებაში. პირები, რომელთაც ეეგ-ზე პირველად დაუდგინდათ ეპილეპტოიდური აქტივობა („პიკ-ნელი ტალღის“ ტიპი), ეპილეფსიის სხვა ნიშნების ან ცნს-ს ორგანული დაავადების უქონლობის შემთხვევაში, ექვემდებარებიან გამოკვლევას ნევროლოგიურ განყოფილებაში. ეეგ-ზე მოცემული ცვლილებების სტაბილურობა (3-6 თვის განმავლობაში) განმეორებითი სტაციონალური გამოკვლევის დროს, წარმოადგენს საფრენოსნო სამუშაოსათვის უვარგისად ცნობის საფუძველს. ეეგ-ზექ პაროქსიზმალური, ეპიდპტოიდური აქტივობისა და მნიშვნელოვანი ცვლილებების გამოვლენის შემთხვევაში, ავიასპეციალისტი ითვლება უვარგისად. 32. პირები, რომლებმაც გადაიტანეს გულის წასვლა (სინკოპური მდგომარეობა), თერაპიულ და ნევროპათოლოგიურ განყოფილებაში იგზავნებიან სტაციონარულ გამოკვლევაზე. ექიმი ვალდებულია წარადგინოს აქტი ცნობიერების დაკარგვის ვითარებისა და გამოვლინების სრული აღწერით, მოწმეთა და პირადი ხელმოწერებით. დასკვნას საფუძვლად ედება გულის წასვლის ვითარების, მისი კლინიკური გამოვლინების, ჯანმრთელობის მდგომარეობის ყოველმხრივი შეფასების, ინსტრუმენტული გამოკვლევის შედეგებისა და ფუნქციონალური სინჯების შესწავლა. გულის წასვლის გამომწვევი მიზეზის დადგენის შემთხვევაში, გადაწყვეტილება მიიღება ძირითადი დაავადების მიხედვით, განმეორებითი გულის წასვლის პროგნოზის გათვალისწინებით. ემოციურ-ტკივილით გამღიზიანებელზე ან მწვავე ჰიპოქსიაზე ერთჯერადი გულის წასვლის შემთხვევაში, ჯანმრთელი პირისათვის ეს პუნქტი არ გამოიყენება. დაუდგენელი ეთიოლოგიის განმეორებით გულის წასვლის შემთხვევაში გამოაქვთ უვარგისობის დასკვნა. ქირურგიული დაავადებები 33. პილოტად სწავლების კანდიდატებს სიმაღლე უნდა ჰქონდეთ არა ნაკლებ 155 სმ. და არაუმეტეს 190 სმ,. ჯდომითი სიმაღლე არაუმეტეს 95 სმ.აერნაოსნებსა და ბორტინჟინრებს არანაკლებ 155 სმ. და არაუმეტეს 190 სმ. I და II კლასის კანდიდატებს კუნთის ძალა მაჯის დინამომეტრით უნდა ჰქონდეს: მარჯვენა ხელზე არანაკლებ 35 კგ (ცაციებს შეიძლება - მარცხენაზე). III კლასის კანდიდატებისათვის შეზღუდვები არ არის სიმაღლეზე, სხეულის მასაზე და კუნთის ძალაზე. სამოქალაქო ავიაციის საფრენოსნო სასწავლებლების აბიტურიენტების (20 წლამდე ასაკში) სხეულის მასის 25%-მდე დეფიციტი არ ფასდება როგორც ფიზიკურ განვითარებაში ჩამორჩენა (ორგანიზმის ინტენსიური განვითარების პერიოდში, სხეულის მასა შეიძლება ჩამორჩეს სიმაღლეს). ინფანტილიზმის დროს, ვარგისობის საკითხი წყდება ენდოკრინოლოგთან კონსულტაციის შემდეგ. 34. ა) სახსრების ფუნქციის შეფასება ხდება საერთოდ მიღებული წესების შესაბამისად. დაავადების სპეციფიური ეთიოლოგიის დადგენისას, სეკვესტრალური ღრუსა და ხვრელმილების არსებობისას, ავიასპეციალისტი ითვლება უვარგისად. ფუნქციის დარღვევის მიუხედავად, მკურნალობის დადებითი შედეგებისა და რემისიის არანაკლებ 6 თვისა, შეიძლება განხილულ იქნეს სამედიცინო სერტიფიკატის გაცემის საკითხი. კიფოზის ყველა პათოლოგიური სახის დროს ავიასპეციალისტი ვარგისია. პათოლოგიურ კიფოზს არ განეკუთვნება „მრგვალი ზურგი“ (ოქსანკის სახესხვაობა). ყმაწვილობის I ხარისხის სქოლიოზი (სქოლიოზის რკალის კუთხე არაუმეტეს 10 გრადუსისა) ნორმალური ფიზიკური განვითარების დროს, თანდაყოლილი ცვლილებები (წელის V მალის საკრალიზაცია და გავის I მალის ლუმბალიაზაცია ან „დუჟკების“ გაორება), რასაც თან არ ახლავს ხერხემლისა და მენჯის ორგანოების ფუნქციის მოშლა, უკუჩვენება არ არის. ინფექციურ - ალერგიული გენეზის სპონდილოარტრიტები (ბეხტერევის ან რეიტერის დაავადებანი და ა.შ.) მიეკუთვნება თერაპიულ სტანდარტებს. ოპერაციული მკურნალობის აუცილებლობის დროს (ჩვეული ამოვარდნილობა, ყალბი სახსრები), ოპერაციაზე უარის თქმის შემთხვევაში, ავიასპეციალისტი ჩაითვლება უვარგისად. ხერხემალში დეგენერაციულ - დისტროფული პროცესების დროს - ფესვოვანი სინდრომის თანხლებისას, საექსპერტო დასკვნა გამოაქვს ნევროპათოლოგს. ხერხემლის მოტეხილობისა და ქვეამოვარდნილობის, ხერხემლის ტუბერკულოზის დროს (პროცესის ფაზისა და ფუნქციის მდგომარეობის მიუხედავად) ავიასპეციალისტი ითვლება უვარგისად. ერთი ან ორი მალის კომპრესიული მოტეხილობის დროს, შემოწმება ხდება არაუგვიანეს 12 თვისა ტრავმის ან ოპერაციის შემდეგ. მტევნის უქონლობა ან რომელიმე ხელზე ორი თითის, მარჯვენა ხელზე პირველი - მეორე თითების, მარცხენაზე პირველი თითის უქონლობა, უმოძრაობა ან სრული მოხრის შემთხვევაში, I და II კლასის კანდიდატები უვარგისად ითვლებიან (მეთვალყურეებს ეძლევათ ინდივიდუალური შეფასება). მტევნის ერთი თითის საფრჩხილე ფალანგის და სხვა თითების ორ-ორი ფალანგის უქონლობა უთანაბრდება თითის სრულ უქონლობას. ვარგისობის შეფასება ხელის თითების და მტევნის სხვა ხარვეზების დროს ხდება ფუნქციის შენახვის ხარისხიანობით. ტერფის უქონლობა, ტერფის თანდაყოლილი და შეძენილი დეფორმაცია, რომელიც უშლის ფუნქციონირებას და აძნელებს სიარულს (მრუდტერფიანობა, ბრტყელტერფიანობა III ხარისხის და ა.შ.). ტერფის პირველი თითის უქონლობა აბიტურიენტისათვის უკუჩვენებაა. ბრტყელტერფიანობის I და II ხარისხის საწყისი ფორმები არ წარმოადგენს დაბრკოლებას აბიტურიენტისათვის. თაღის სიმაღლის ზუსტი განსაზღვრისათვის, უნდა გაკეთდეს ტერფის რენტგენოგრაფია. განივი თაღის 20 მმ-ზე ნაკლები ბრტყელტერფიანობა აბიტურიენტისათვის უკუჩვენებაა . კანის ფართე-ბრტყელი ნაწიბურის დროს (სხეულის ზედაპირის 20%-ზე მეტი), ფუნქციის დარღვევის ხარისხისა და მდგომარეობის მიუხედავად, I და II კლასის კანდიდატები ითვლებიან უვარგისად. საეჭვო და საკამათო საექსპერტო შემთხვევებში, რაც დაკავშირებულია საყრდენ სამოძრაო აპარატის ანატომიურ ხარვეზებთან და მისი ფუნქციის მოშლასთან, საჭიროა განისაზღვროს პროფესიული შესაძლებლობები საგანგებო სამედიცინო-საფრენოსნო გამოცდებით (ფრენის პირობებში, საწაფზე). შედეგები უნდა წარედგინოს საავიაციო - საექიმო საექსპერტო კომისიას. ბ) განივი ან წვეტიანი მორჩების მოტეხილობის დროს, კანდიდატს სერტიფიკატი მიეცემა ფუნქციის აღდგენისა და ტკივილის სინდრომის გაქრობის შემდეგ. მენჯის ძვლების კონსოლიდირებული მოტეხილობების დროს, შემოწმება ხდება ტრავმის მიღებიდან 6 თვის შემდეგ. კუნთებზე, მყესებზე, ხრტილებზე, ძვალზე და სახსრებზე ოპერაციის შემდეგ, შესამოწმებლის ვარგისობა განიხილება ფუნქციის აღდგენის შემდეგ. დასაშვებია ხელის ან ფეხის დამოკლება, ოპერაციის ან ტრამვის შედეგად, არაუმეტეს 2 სმ.-სა. ოსტეოსინთეზის დროს გაკეთებული ტანტალის პატარა ფიქსატორები (შურუპები, ლენის ფირფიტები და სხვა), თუ მეტალოზის ნიშნები არაა, უკუჩვენება არ არის. ლითონი ძვალში და ფიქსატორები (ციტოს, ბოგდანოვის და სხვა ღეროები), საფრენოსნო სამუშაოზე აღდგენამდე ამოღებული უნდა იქნეს. 35. კანის და ქვედა ტუჩის კიბოს სტადიის მკურნალობის პერიოდში განისაზღვრება დროებითი შრომისუუნარობა. პროფესიული შრომისუუნარობის საკითხს წყვეტს ქირურგი, ონკოლოგის დასკვნის გათვალისწინებით და პერიფერიული სისხლის მაჩვენებლის ნორმალიზაციის მიხედვით. სიმსივნეების პირველი სტადიის მკურნალობის შემდეგ (T-1№OMO), ან 2-ა სტადიის დროს (T-2№OMO) შესაძლებელია ავიასპეციალისტის ინდივიდუალური შეფასება. სიმსივნური პროცესის გენერალიზების ან რეციდივის არარსებობის და ორგანიზმის ფუნქციის სრული სტაბილური კომპენსაციის შემთხვევაში, I, II, III კლასის სერტიფიკატის გაცემის საკითხი განიხილება შემდეგ ვადებში: კუჭისა და ნაწლავის კიბოს დროს-არაუადრეს 3 წლისა, ოპერაციის შემდეგ. ფარისებრი ჯირკვლის, სარძევე ჯირკვლის, თირკმელების, სათესლე ჯირკვლის და საშვილოსნოს ყელის ავთვისებიანი სიმსივნეების დროს, არაუადრეს 2 წლისა, მკურნალობის (ოპერაციული, სხივური, კომბინირებული თერაპიის) დამთავრებიდან. სსსკ-ზე წარდგენილ საბუთებში უნდა აისახოს სიმსივნის სტადია, ფართე პათომორფოლოგიური დახასიათება, რეგიონული ლიმფური კვანძების მდგომარეობა და ჩატარებული მკურნალობა (ქირურგიულისათვის-თარიღი და ოპერაციის ხასიათი და ოპერაციის შემდგომი მიმდინარეობა, სხივური მკურნალობისას-ვადა და დასხივების მეთოდი, შეჯამებული კეროვანი დოზა, ზოგადი და ადგილობრივი სხივური რეაქცია). პათომორფოლოგიური დასკვნისას, „ს,კ შტ თშეგ“ სიმსივნის ლოკალიზაციის მიუხედავად, საექსპერტო დასკვნა გამოიტანება ჩატარებული მკურნალობის (ოპერაციის) ხასიათის მიხედვით. ამ პუნქტს არ ეკუთვნის ცენტრალური ან პერიფერიული ნერვული სისტემის, თვალისა და ყელ-ყურ- ცხვირის ორგანოების სიმსივნეები. 36. ა) ნამდვილი სიმსივნეების გარდა, ამ პუნქტს ეკუთვნის ძვალ-ხრტილოვანი ეგზოსტოზები, კვანძოვანი ჩიყვი, კისტოზური წარმონაქმნები (მათი ბუნების მიუხედავად), წინამდებარე ჯირკვლის ადენომა, მასტოპათიები. სიმსივნეები, რომლებიც არ ექვემდებარება ოპერატიულ მკურნალობას, მათი ლოკალიზაციის, სიდიდის, მეზობელ ორგანოებთან ანატომიური ურთიერთობებისა და მათი ფუნქციის შესაძლო მოშლის გამო. აბიტურიენტი მრავლობითი პიგმენტური ხალებით (ნევუსი), ზომით 2-3 სმ. და მეტი, რომლებიც განლაგებულია სხეულის ისეთ უბანში, რომ განიცდის ტანსაცმლის ან ფეხსაცმლის ზეწოლას, ჩაითვლება უვარგისად. ამ მუხლს არ ეკუთვნის ცენტრალური და პერიფერიული ნერვიული სისტემის, თვალისა და ყელ-ყურ-ცხვირის ორგანოთა სიმსივნეები. - სასუნთქი გზებისა და კუჭნაწლავის ტრაქტის კეთილთვისებიანი სიმსივნეების დროს (უმეტესად პოლიპები), ავიასპეციალისტი ითვლება უვარგისად მომწამვლელ ქიმიკატებთან სამუშაოსათვის. - კანდიდატი II-III სტადიის ადენომებით, ასევე I სტადიის, გართულებული შარდის მწვავე შეკავებით, ითვლება უვარგისად.  - უსიმპტომოდ მიმდინარე საშვილოსნოს მიომიანი კანდიდატი უვარგისად ჩაითვლება. ბ) მცირე ზომის კეთილთვისებიან სიმსივნეებზე (ზრდისადმი არამიდრეკილი), რომლებიც ტანსაცმლისა და ფეხსაცმლის ტარებას, ხელს არ უშლის ეს პუნქტი არ გამოიყენება. კეთილთვისებიანი სიმსივნით ნაოპერაციებმა ავიასპეციალისტმა სსსკ-ს უნდა წარუდგინოს ამონაწერი წარმოებული ოპერაციის ხასიათზე და სიმსივნის ჰისტოლოგიური გამოკვლევის მონაცემებზე. კვანძოვანი ჩიყვის ამოკვეთის შემდეგ, სერტიფიკატის გაცემის საკითხს წყვეტს თერაპევტი, არაუადრეს 3 თვისა ოპერაციის შემდეგ. წინამდებარე ჯირკვლის ადენომის I სტადიის დროს, დიზურიული მოვლენების გარეშე, თუ, უროლოგის დასკვნით, ოპერაციული მკურნალობა საჭირო არ არის, ავიასპეციალისტი ვარგისია. გარეთა სასქესო ორგანოების კეთილთვისებიანი სიმსივნეების ამოკვეთის საკითხი წყდება გინეკოლოგის (უროლოგის) კონსულტაციის შემდეგ. მიომის ზრდის, ოვარიალურ-მენსტრუალური ციკლის დარღვევის და ტკივილების სინდრომის განვითარების შემთხვევაში, საჭიროა ოპერაციული მკურნალობა. 37. გულმკერდის ორგანოთა და შუასაყარის დაავადების გამო წარმოებული ოპერაციის შემდეგ, ავიასპეციალისტი ითვლება უვარგისად . მკურნალობის კარგი შედეგის შემთხვევაში, ვარგისობის საკითხი წყდება თერაპევტთან ერთად, ოპერაციიდან არაუადრეს 6 თვის შემდეგ. გულმკერდის კედელში ან ფილტვის ქსოვილში უცხო სხეულების არსებობისას, რომლებიც არიან მოცილებულნი მსხვილ სისხლძარღვებს, გულს, გარეგანი სუნთქვის კარგი ფუნქციით, აბიტურიენტი ითვლება უვარგისად. ტრავმული პნევმოტორაქსის დროს საექსპერტო დასკვნა გამოაქვთ მკურნალობის დამთავრებისა და კლინიკური გამოკვლევების შემდეგ. გულმკერდის გამჭოლი დაზიანებისას (შინაგანი ორგანოების დაზიანების გარეშე) ვარგისობის საკითხი წყდება გამოჯანმრთელების შემდეგ. დიაფრაგმული თიაქარები, მიდრეკილი ჩაჭედვისადმი, რეფლიუქ-სეზოფაგიტითა და საყლაპავისა და კუჭის ფუნქციური მოშლილობით, ითვლება უვარგისად. ოპერაციული მკურნალობის კარგი შედეგის შემთხვევაში, სერტიფიკატის გაცემის საკითხი განიხილება ოპერაციიდან არაუადრეს 6 თვისა. გულმკერდის ორგანოთა და შუასაყარის დაავადებების, გულმკერდის გამჭოლი დაზიანების დროს (შინაგანი ორგანოების დაზიანების გარეშე) ვარგისობის საკითხი წყდება გამოჯანმრთელების შემდეგ (არაუადრეს 6 თვისა ოპერატიული მკურნალობის შემდეგ). 38. ლიმფური კვანძების დაავადების შემთხვევაში, კანდიდატის გამოკვლევა უნდა ჩაატაროს სპეციალისტმა. ლიმფური კვანძების ტუბერკულოზის დროს კანდიდატი აღრიცხვიდან მოხსნის შემდეგ წარმოადგენს ცნობას ტუბდისპანსერიდან სრული კლინიკური განკურნების შესახებ. აქტინომიკოზის დროს, სამედიცინო სერტიფიკატის გაცემა შეიძლება სრული კლინიკური განკურნების შემდეგ, დერმატოლოგის (მიკოლოგის) დასკვნის გათვალისწინებით - მკურნალობის დამთავრებიდან არაუადრეს 1 წლისა. 39. ა) ეს პუნქტი ეხება დივერტიკულებს, ნაწიბუროვან ცვლილებებს, კარდიოსპაზმს, კარდიოახალაზიას. დივერტიკულის ოპერაციის კარგი შედეგის დროს, ვარგისობის საკითხი წყდება არაუდრეს 6 თვისა ოპერაციის შემდეგ. ბ) ეს პუნქტი იხმარება 2-2,5 სმ-ზე ნაკლები დივერტიკულების შემთხვევაში, რომლებიც არ აკავებს საკონტრასტო მასას და არ შლის საყლაპავის ფუნქციას. 40. ა) თუ ავიასპეციალისტს მუცლის კედელზე აღენიშნება ოპერაციის შემდგომი ნაწიბურები, სსსკ-ს უნდა წარმოუდგინოს საბუთი ოპერაციის შემდეგ. განვითარების ანომალიის, მუცლის ღრუს ორგანოთა დაზიანების, არასიმსივნური დაავადების, მათ შორის, წყლულოვანი დაავადების, ქოლეცისტიტის, სტრანგულაციური გაუვალობის და ნაწლავის გადახლართვის შემთხვევაში, ავიასპეციალისტი ითვლება უვარგისად. ქრონიკული აპენდიციტის დროს საჭიროა ოპერაციული მკურნალობა. აპენდიკულარული ინფილტრატის დროს ავიასპეციალისტი ითვლება უვარგისად. სამედიცინო სერტიფიკატი გაიცემა მხოლოდ ოპერაციული მკურნალობის შემდეგ. ბ) კარგი შედეგით წარმოებული ოპერაციის შემდეგ, სამედიცინო სერტიფიკატი გაიცემა ოპერაციიდან შემდეგ ვადებში: - მუცლის ღრუს შემავალი ჭრილობის დროს, შინაგან ორგანოთა დაზიანების გარეშე, აპენდექტომია მწვავე და ქრონიკული აპენდიციტის დროს, მეკელის დივერტიკულის ამოკვეთის შემდეგ, დიაგნოსტიკური ლაპარატომიის შემდეგ (თუ ინტრაოპერაციული რევიზიის მონაცემებით ნაჩვენები არაა ღრმა გამოკვლევის ჩატარება ან ხანგრძლივი კონსერვატიული მკურნალობა) - არაუადრეს 6 კვირისა. - გამჭოლი ჭრილობების დროს შინაგანი ორგანოების დაზიანებით, ასევე, ისეთი დაავადების დროს, რომელიც არ გართულებულა პერიტონიტით - არაუადრეს 12 თვისა. - შეხორცებითი დაავადების დროს, ნაწლავის გადახლართვის და კუჭუკანა ჯირკვალზე ოპერაციის დროს ავიასპეციალისტი უვარგისია. - დოლიხოსიგმა კლინიკური გამოვლინების გარეშე საფუძველი არაა უვარგისობის დასკვნისათვის. კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადების დროს, ქოლეცისტექტომიის, სპლენექტომიის (სისტემური დაავადების გამო), საექსპერტო დასქვნა გამოაქვს ქირურგს, თერაპევტთან ერთად. მუცლის კედლის თიაქრები საჭიროებს ოპერაციულ მკურნალობას. ავიასპეციალისტს სერტიფიკატი მიეცემა არა უადრეს 5-6 კვირისა ოპერაციის შემდეგ. - საზარდულის, სწორი ხაზის თიაქრების დროს 4 სმ. დიამეტრამდე და ტკივილის სინდრომის გარეშე დაიშვებიან ოპერაციულ მკურნალობაზე კომისიათა შორის პერიოდში. - ჭიპის თიაქარის (არაუმეტეს 1 სმ. დიამეტრისა) დროს, თუ დაავადება მიმდინარეობს ტკივილის სინდრომით, საჭიროა ოპერაციული მკურნალობა. - სწორი კუნთების დიასტაზის დროს, თიაქარის გამობერილობის გარეშე, I და II კლასის კანდიდატები უვარგისია, III - ვარგისი. 41. თუ აღმოჩნდება ეპითელიალური კუდუსუნის სავალი მწვავე ანთების ნიშნებით, ხვრელმილოვანი ფორმა ცივ პერიოდში ჩვენებაა ოპერაციული მკურნალობისა. მკურნალობის კარგი გამოსავლის შემთხვევაში ეძლევა უფლება მუშაობის (სწავლის) გაგრძელებისა. ბუასილის, ქრონიკული პარაპროქტიტის, და ეპითელიალური კუდუსუნის სავალების ოპერაციის დროს, ვარგისობის საკითხი განიხილება გამოჯანმრთელების შემდეგ, არა უადრეს 4 კვირისა ოპერაციის შემდეგ. სწორი ნაწლავის გამოვარდნილობის, ანალური მომჭერის უკმარისობის დროს, - არაუადრეს 6 თვისა. ბუასილის ხშირ გამომწვევად ითვლება ერთჯერადი გამწვავება ყოველ წელს 3 წლის მიყოლებით ან 2 ჯერ მეტი გამწვავება 1 წლის განმავლობაში. შორისის კონდილომატოზი დერმატოვენეროლოგის კონსულტაციის შემდეგ. სწორი ნაწლავის პოლიპოზის შემთხვევაში იხმარება 36-ე პუნქტის მოთხოვნები. 42. ა) ეს პუნქტი მოიცავს არტერიების მაობლიტირებელ დაავადებებს: ენდარტერიტი, ათეროსკლეროზი, ათეროსკლეროზული ოკლუზიები, ანევრიზმები, ვენების ვარიკოზული გაგანიერება, თრომბოფლებიტი, ფლებოთრომბოზი, თრომბოფლებიტის შემდგომი დაავადება, სპილოს დაავადება, სისხლძარღვებზე ჭრილობები და ოპერაციები. ტრავმის შემდგომი არტერიული ანავრიზმების ოპერაციული მკურნალობის კარგი შედეგის შემთხვევაში, ვარგისობის საკითხი წყდება არაუადრეს 1 წლისა ოპერაციის შემდეგ, კლინიკური გამოკვლევის მიხედვით. ვენების ვარიკოზული გაგანიერების დროს ტროპიკული მოშლილობის, სისხლის მიმოქცევის დეკომპენსაციის, კვანძების ზემოთ კანის იმ დონეზე გათხელების დროს, როდესაც იქმნება საშიშროება მისი გასკდომისა, კანდიდატი ჩაითვლება უვარგისად. ქვედა კიდურის ვარიკოზულად გაგანიერებული ვენების ოპერაციული მკურნალობის შემდეგ, სერტიფიკატის გაცემის საკითხი წყდება არა უადრეს 3 თვისა ოპერაციის შემდეგ. ვარიკოზული დაავადების რეციდივის შემთხვევაში ბორტგამყოლები ითვლებიან უვარგისად, დანარჩენ კანდიდატებს ეძლევათ ინდივიდუალური შეფასება. კომპენსირებული ტრომბოფლებიტის შემდგომ პერიოდშიც III კლასის კანდიდატი ვარგისია, I და II - ითვლებიან უვარგისად დაავადების სტადიის მიუხედავად. ბ) დანარჩენ შესამოწმებლებზე მიიღება ინდივიდუალური შეფასება, სისხლის მიმოქცევის მოშლის ხარისხის, გათვალისწინებით. ვარიკოზული დაავადების რეციდივების შესახებ თრომბოფლებიტის შემდგომი დაავადება კომპესაციის სტადიაში მეთვალყურეები ჩაითვლებიან ვარგისად. 43. ა) III ხარისხის ნეფროფტოზის დროს I და II კლასის კანდიდატები ჩაითვლებიან უვარგისად, კრიპტორხიზმის ყველა სახეობის დროს (სათესლე ჯირკვლის შეჩერება) აბიტურიენტისათვის გამოიტანება უვარგისობის დასკვნა. ბ) სათესლე ბაგირაკის ზომიერი გაგანიერების შემთხვევაში (ვენების გამოხატული კონგლომერატის გარეშე, მუცლის პრესის დაჭიმვისას საგრძნობი გადიდების შემთხვევაში) აბიტურიენტები ითვლებიან ვარგისად. ჰიპოსპადიის თავისებური ფორმის დროს ავიასპეციალისტი ჩაითვლება ვარგისად. სათესლე ჯირკვლისა და სათესლე ბაგირაკის წყალმანკის დროს და სათესლე ბაგირაკის ვენების გაგანიერების დროს ცივ- და ცხელჰავიან ქვეყნებში გასაგზავნი პირები შეფასდებიან ინდივიდუალურად.  თირკმლის შარდსაწვეთზე, შარდის ბუშტზე და ურეთრაზე ოპერაციის შემდეგ სერტიფიკატის გაცემის საკითხი განიხილება არა უადრეს 6 თვისა ოპერაციის შემდეგ. თირკმელის პარენქიმატოზული ფუნქციის მსუბუქი დარღვევის დროს, რომელიც ვლინდება ექოსკოპიის მეთოდით, ავიასპეციალისტი ვარგისია. მფრინავებს, რომლებმაც გადაიტანეს ნეფრექტომია, ან დაბადებიდან აქვთ 1 თირკმელი, თირკმლის ფუნქციის მდგომარეობის მიხედვით, ინდივიდუალურად შეფასდებიან. I-II ხარისხის ნეფროფტოზი, ფუნქციის დარღვევის და ტკივილის სინდრომის გარეშე დაიშვებიან სამუშაოდ. III კლასის შემადგენლობას III ხარისხის ნეფროფტოზის დროს საკითხი წყდება ინდივიდუალურად. ის ავიასპეციალისტი, რომელმაც გადაიტანა ოპერაცია-სათესლე ჯირკვლის მოცილება (სათესლე ჯირკვლის პარკში ჩამოტანა, ეკტოპია), ითვლება ვარგისად არა უადრეს 3 თვისა ოპერაციის შემდეგ, იმ პირობით, რომ სათესლე ჯირკვალი პარკშია და არა ფუძესთან. სათესლე ჯირკვლისა და სათესლე ბაგირაკის წყალმანკის დროს საჭიროა ოპერაციული მკურნალობა. I და II კლასის სერტიფიკატი გაიცემა ოპერაციიდან 6-8 კვირის შემდეგ, III კლასისა - საავადმყოფო ფურცლის დახურვის შემდეგ. 44. ეს პუნქტი ითვალისწინებს თირკმლისა და შარდსასქესო ორგანოების ტუბერკულიოზს, პიელონეფრიტს, ცისტიტს, ურეთრიტს, პროსტატიტს, შარდის შეუკავებლობას. ტუბერკულიოზის აქტიური ფაზის დროს მიიღება უვარგისობის დასკვნა. მწვავე არასპეციფიური ანთების დროს კანდიდატმა უნდა ჩაიტაროს მკურნალობა. განკურნების შემთხვევაში (კონსერვატიული, ოპერაციული), საექსპერტო დასკვნა გაიცემა ტუბდისპანსერის აღრიცხვიდან მოხსნის შემდეგ. ის პირი, რომელმაც გადაიტანა ნეფრექტომია ტუბერკულიოზის გამო, ჩაითვლებიან უვარგისად. ქრონიკული არასპეციფიური დაავადების გამწვავების შემთხვევაში, წელიწადში 2-ზე მეტჯერ ან ყოველწლიური ერთჯერადი გამწვავების დროს 3 წლის განმავლობაში ზედიზედ, კანდიდატი ითვლება უვარგისად. კანდიდატი, რომელსაც აქვს წინამდებარე ჯირკვლის ქვები, კლინიკური გამომჟღავნების გარეშე, ვარგისია. პირს, რომელსაც შარდის შეუკავებლობა სჭირს, უვარგისია. 45. შარდკენჭოვანი დაავადების დადგენისას, საჭიროა კლინიკური გამოკვლევების ჩატარება. თირკმლის ფუნქციის დარღვევისას, რაც გამოწვეულია თირკმლის ჭვალით (კენჭის გავლით ან უმისოდ), კანდიდატმა უნდა იმკურნალოს 3 თვემდე, შემდგომი გამოკვლევების ჩატარებით. ექსტრაკორპორალური, ლითოტრიპსიით ნამკურნალებ პირს „სამედიცინო სერტიფიკატი“ მიეცემა (განუახლდება) ოპერაციიდან 3 თვის შემდეგ. შინაგანი სნეულებები 46. ა) ეს პუნქტი გამოიყენება ლეიკოზის, მიელომური დაავადების, ლიმფოგრანულომატოზის, ავთვისებიანი ანემიის, ჰემორაგიული დიათეზის მძიმე ფორმის შემთხვევაში. ბ) მიეკუთვნება კეთილთვისებიანი ხასიათის ანემიები (პოსტჰემორაგიული, რკინადეფიციტური) მკურნალობის მდგრადი, დადებითი შედეგების შემთხვევაში (ჰემოგლობინი არანაკლებ 120 გრ/ლ). კომპენსირებული ჰემოგლოპათიები დიათეზის შემთხვევაში, რეციდივებისადმი გადახრის გარეშე. 47. ა) ამ პუნქტით გამოიკვლევიან მძიმე გამოკვეთილი ალერგიით და რეციდივისკენ მიდრეკილების მქონე პირები. ბ) გამოიკლევიან პირები, რომელთაც 3 თვის განმავლობაში არ აქვთ განმეორებითი ალერგიული გამოვლინებები, ალერგენი დადგენილი და აღმოფხვრილია. 48. ა) გამოიკვლევიან II და III ხარისხის ეგზოგენო - კონსტიტუ - ციონალური სიმსუქნის მქონე პირები. II და მეტი ხარისხის სიმსუქნის მქონე აბიტურიენტები ითვლებიან უვარგისად. ბ) ზედმეტი მასის მქონე პირებს უტარდებათ კლინიკური გამოკვლევა სიმსუქნის ხასიათის დადგენის მიზნით. ენდოკრინული და ცერებრალური გენეზის სიმპტომატური (მეორადი) სიმსუქნის შემთხვევაში, გამოკვლევა ტარდება ძირითადი დაავადების მიხედვით. სიმსუქნის ხარისხის დადგენა ხდება კეტლეს სხეულის მასის ინდექსის სიდიდის მიხედვით: წონა კგ-ში იყოფა სიმაღლეზე მეტრებში, კვადრატში. ნორმალური ინდექსის მერყეობა 20,0-დან 25,9-მდე, სხეულის ზედმეტი მასის დროს 26,0-დან 29,0-მდე. პირველი ხარისხის სიმსუქნის დროს 30,0-დან 34,0-მდე, II ხარისხის სიმსუქნის დროს 35,0. 49. ეს პუნქტიმოიცავს შაქრიან დიაბეტს, ფარისებრი ჯირკვლების დაავადებას, ჰიპერინსუნილიზმს, თირკმელზედა ჯირკვლის, სასქესო ჯირკვლების ენდოკრინულ პათოლოგიას, ჰიპოთალამო-ჰიპოფიზურ დაავადებებს და სხვა. ა) ამ პუნქტით გამოიკვლევიან პირები: - შაქრიანი დიაბეტის I (ინსულინზე დამოკიდებული) II ტიპის საშუალო და მძიმე ფორმით დაავადებულები, რომლებიც საჭიროებენ ინსულინით და სხვა ჰიპოგლიკემიური საშუალებებით მუდმივ მკურნალობას. II ტიპის შაქრიანი დიაბეტის პირველი გამოვლინებისას, I და II კლასის კანდიდატები საჭიროებენ დაკვირვებას და მკურნალობას 3 თვემდე. - ნებისმიერი ფორმის ტოქსიკური ჩიყვით (თირეოტოქსიკოზით) დაავადებულები. - სხვა ენდოკრინული დაავადებებით, რომლებიც საჭიროებენ მუდმივ მკურნალობას. ბ) საფრენოსნო სამუშაოზე დაშვება ხორციელდება მედიკამენტოზური საშუალებების გარეშე ნახშირწყლოვანი ცვლის სრული კომპენსირების შემთხვევაში. შაქრიანი დიაბეტის მსუბუქი ფორმის მქონე მეთვალყურეები სამუშაოდან არ თავისუფლდებიან. ტოქსიკური ჩიყვის განკურნების შემდეგ „სამედიცინო სერტიფიკატის“ გაცემის გადაწყვეტილება მიიღება რეაბილიტაციური მკურნალობის (მედიკამენტოზური საშუალებების გარეშე) ჩატარების შემდეგ, არაუადრეს 12 თვისა. ფარისებრი ჯირკვლის I და II ხარისხის დიფუზური ეუთირეოიდული გადიდება და ნახშირწყლებისადმი ტოლერანტობის დარღვევა არ წარმოადგენს დიაგნოზის დადგენის საფუძველს. 50. ა) ეს პუნქტი მოიცავს ტიფს, მალარიას, ჰემორაგიულ ცხელებას, დიზენტერიას, ბრუცელოზს, ინფექციურ ჰეპატიტს, პარაზიტებით და ჭიებით ინვაზიას. სამედიცინო სერტიფიკატი გაიცემა მწვავე ინფექციებისა და ინვაზიის მკურნალობის შემდეგ. ქრონიკული ოპისტორქოზით დავადებული პირები აღრიცხვაზე იმყოფებიან ინფექციურ კაბინეტში, იტარებენ განმეორებით მკურნალობას. მიღებული შედეგის შემდეგ გაიცემა სამედიცინო სერთიფიკატი. I, II კლასის კანდიდატებს, რომელთაც გადაიტანეს ინფექციური ჰეპატიტი, ჰემორაგიული ცხელება, დაავადების სიძიმისა და მკურნალობის შედეგების გათვალისწინებით, სამედიცინო სერტიფიკატის მოქმედების ვადა უჩერდებათ 3-6 თვით.  ავიასპეციალისტები საავიაციო-ქიმიურ სამუშაოზე დაიშვებიან არაუადრეს 12 თვისა, სმ მეთვალყურეები დაიშვებიან საავადმყოფო ფურცლის დახურვის შემდეგ. სმ მეთვალყურეები სამუშაოზე დაიშვებიან განკურნებისა და გამოჯამთელების მერე. ბორტგამყოლები, რომელთაც აქვთ ნაწლავური ინფექციის ბაქტერიომატარებლობა, უვარგისი არიან (სურსათთან კავშირის გამო). 51. ტუბერკულოზის კლინიკურად განკურნების ან ნარჩენი გამოვლინების (შემოსაზღვრული ფიბროზი, წილთაშორისი და პლევრალური შეხორცებები) მქონე პირები, შუასაყრის ორგანოების ცდომისა და გარეგანი სუნთქვის ფუნქციის მოშლის გარეშე. „სამედიცინო სერტიფიკატის“ გაცემისას აუცილებელია ტუბდისპანსერის დასკვნა. 52. ა) მიეკუთვნება: ბრონქული ასთმა, ბრონქოექტაზიური დაავადება, აქტიური სარკოიდოზი, პნევმონიები, დიფუზური პნევმოსკლეროზი და ფილტვების ემფიზემა გარეგანი სუნთქვის ფუნქციის მნიშნელოვანი მოშლით. ბ) გამოიკვლევიან პირები, ქრონიკული ბრონქიტით რემისიის ფაზაში, შეზღუდული პნევმოსკლეროზით, ოპერაციის შედეგებით, ჭრილობებით, ტრავმებით, გარეგანი სუნთქვის ფუნქციის უმნიშვნელო მოშლით. გართულებული მდგომარეობის ქრონიკული ბრონქიტის შემთხვევაში, I და II კლასის კანდიდატებს სერტიფიკატის მოქმედება უჩერდებათ მკურნალობის მთელი პერიოდის განმავლობაში. პირებს, რომელთაც გადაიტანეს სპონტანური პნევმოთორაქსი, სერტიფიკატი მიეცემა გამოჯანმრთელებიდან არაუადრეს 3 თვისა. თუ გამოკვლევა არ გამოავლენს მისი ხელმეორედ აღმოცენების მიზეზს, პნევმოთორაქსიანი ავიასპეციალისტი უვარგისია. 53. ა) ამ პუნქტს მიეკუთვნება რეგულაციის დარღვევასთან დაკავშირებული გულის დაავადებები. დიაგნოზი: „კარდიალური ტიპის ნეიროცირკულარული დისტონია“ პირველად დგინდება კლინიკური, ლაბორატორიული და ინსტრუმენტული გამოკვლევების საფუძველზე. აუცილებლად უნდა გამოირიცხოს მიმდინარე ანთებითი პროცესი, გულის ორგანული ცვლილებები და ექსტრაკარდიალური პათოლოგია. გულის იშემიურ დაავადებასთან დიფერენციული დიაგნოსტიკის მიზნით გამოიყენება ორტოსტატიული და ფარმაკოლოგიური ეკგ-ს სინჯები, ველოერგომეტრიული მიოკარდიუმის სცინტიგრაფია დარტვირთვით, საეჭვო შემთხვევაში კი- კორონაროგრაფია. ამ პუნქტით გამოიკვლევიან პირები, რომელთაც აქვთ გულის რიტმის გამოხატული დარღვევა, სინური კვანძის სისუსტის სინდრომი, გამტარებლობის დარღვევა, რომელსაც თან ახლავს გულის შეკუმშვათა განმეორებითი ამოვარდნები 2 წმ. და მეტად, მოციმციმე არითმიის შეტევები, წინგულების თრთოლვა, სუპრავენტრიკულური ტაქიკარდია (4 და მეტი კომპლექსი, 120 და მეტი სიხშირე წუთში) ხშირი პარკუჭოვანი ექსტრასისტოლები ტრიგემინიის და ბიგენემიის განმეორებითი ეპიზოდებით, პარკუჭოვანი ტაქიკარდიის ეპიზოდები 3 და მეტი კომპლექსით, 120 და მეტი სიხშირით წუთში, ვოლფ-პარკინსონი-უაიტის სიდრომი სუპრავენტრიკულური ტაქიკარდიის ეპიზოდების არსებობით. რიტმის მნიშვნელოვანი სუპრავენტრიკულური დარღვევის შემთხვევაში, ტარდება ელექტროფიზიოლოგიური გამოკვლევა. თუ პროვოცირდება რიტმის ზემოთ ჩამოთვლილი გამოხატული ცვლილებები, გამოკვლევის შედეგები ითვლება არაკეთილსასურველად. რიტმის დარღვევის გამოხატულების შესაფასებლად, ტარდება დღეღამური დაკვირვება. გულის რიტმის დარღვევის წარმატებითი მკურნალობის შემთხვევაში ტარდება განმეორებითი გამოკვლევა. ბ) გამოიკვლევიან პირები, რომელთაც აქვთ ჩივილი გულ-სისხლძარღვთა სისტემისა და გამტარებლობის ისეთი დარღვევით, ეკგ-ს პარკუჭოვანი კომპლექსის ბოლო ნაწილის (STდა T) ლაბილური ცვლილებებით, რომლებიც ნორმალიზდება ბეტა - ბლოკატირების მიღების შემდეგ. (კარდიალური ტიპის ცდ) ეკგ-ს ლიბილურობის გაქრობის და ბეტა - ბლოკატირების უეფექტობის შემთხვევაში, გამოიტანება უვარგისობის დასკვნა. 54. ა) ეს პუნქტიმოიცავს არტერიულ ჰიპერტენზიას არტ.წნევით 160/95 მმ. ვწყ.სვ. და მეტი, რომელსაც აქვს მდგრადი ხასიათი, ან არტ.წნევის ნაკლებ სიდიდეს, რომელსაც თან ახლავს გულის მარცხენა პარკუჭის მნიშვნელოვანი გადიდება, ცვლილებები ეკგ-ზე როგორც მოსვენების, ასევე ფიზიკური დარტვირთვის დროს. ტრანზიტორულ ჰიპერტონულ კრიზს, ტვინის სისხლის მიმოქცევის დროებითი მოშლით. ბ) გამოიკვლევიან პირები, რომელთაც არტ. წნევა შენარჩუნებული აქვთ 160/95 მმ. ვწყ სვ-ზე დაბლა მედიკამენტების დახმარებით ან მედიკამენტოზური თერაპიით სამუშაოდან მოუწყვეტლად. მედიკამენტოზური თერაპიის შერჩევა ხდება 2-3 თვის განმავლობაში. სამუშაოზე დაშვების დროს გასათვალისწინებელია ჩატარებული ღონისძიებების ეფექტი, დატვირთვის სინჯების გადატანისუნარიანობა და რისკ-ფაქტორების არსებობა. გ) ამ პუნქტს მიეკუთვნება: არტერიული წნევის ტრანზიტორული მომატება, რომელიც ნორმალიზდება მედიკამენტოზური საშუალებების გარეშე. სერტიფიკატის გაცემის საკითხი წყდება დატვირთვის სინჯების შედეგების გათვალისწინებით. 55. ა) ამ პუნქტს ეკუთვნის მიოკარდის ინფარქტი, სტენოკარდია, რითმისა და გამტარებლობის მძიმე დარღვევა. აქვე შედის ცვლილებები ეკგ-ზე მოსვენების და ფიზიკური დატვირთვის ტესტების დროს, რომელიც დაკავშირებულია კორონალური სისხლის მიმოქცევის დარღვევასთან. გულის იშემური დაავადების დიაგნოზისთვის საკმარის საფუძველს იძლევა ფიზიკური დატვირთვით გადაღებული ეკგ-ს ტესტის შერწყმა დატვირთვის სცინტიგრაფიისას გამოვლენილი მიოკარდის ლოკალურ იშემიასთან ან გულის ერთ-ერთი ძირითადი გვირგვინოვანი არტერიის სტენოზი 50%-ზე მეტად, ან სამი არტერიის სტენოზი 30%-ზე მეტად. ბ) გულის კუნთების და სისხძარღვების ათეროსკლეროზული დაზიანების შემთხვევა, რომელსაც თან არ ახლავს გულის რითმისა და გამტარებლობის მნიშვნელოვანი დარღვევა. სერტიფიკატის გაცემა შეიძლება გულსისხლძარღვთა სისტემის ღრმა კლინიკური გამოკვლევისა და დატვირთვის სინჯების კარგი გადატანის შემდეგ. III კლასის კანდიდატთა სამუშაოზე დაშვება, რომელთაც გადაიტანეს მიოკარდიუმის ინფარქტი, შესაძლებელია ორწლიანი დაკვირვების, კორონაროგრაფიის დამაკმაყოფილებელი შედეგების, გულსისხლძარღვთა სისტემის კარგი ფუნქციონალური მდგომარეობის და ანტიანგინალური საშუალებების მიღების აუცილებლობის არ არსებობის შემდეგ. 56. ამ პუნქტს განეკუთვნება გულის თანდაყოლილი და შეძენილი მანკები, მიტრალური სარქველის პროლპირირება, გულის კუნთში მიმდინარე პროცესები, მიოკარდიოდისტროფიები, მიოკარდიული კარდიოსკლეროზები, კარდიომიოფაქტორები და სხვა. ამ დაავადებების კლინიკური ნიშნების არსებობისას დასკვნა გამოიტანება დაავადების ანამნეზის ყოველმხრივი კლინიკური და კარდიოლოგიური, ფუნქციურ-დიაგნოსტიკური გამოკვლევის, დაავადების მიმდინარეობისა და მისი პროგნოზის შესწავლის საფუძველზე. ა) ამ პუნქტს მიეკუთვნება მწვავე დაავადება ან რითმისა და გამტარებლობის მნიშვნელოვანი დარღვევით, გულის უკმარისობის ნიშნებით, ტკივილის სინდრომით გადატანილი დაავადების შედეგები, გულის ზომიერი და მნიშვნელოვნად გამოხატული კომბინირებული მანკები და მიტრალური სარქველის პროლაპირება 6 მმ-ზე მეტად. დილატაციური, ჰიპერტროფიული და რესტრიქტიული კარდიომიპათიები. ბ) მიეკუთვნება: მიოკარდიული კარდიოსკლეროზი, მიტრალური სარქველის პროლაფსი 6 მმ-ზე ნაკლებად, გულის უმნიშვნელოდ გამოხატული, იზოლირებული და მდგრადი კომპენსირებული მანკები, პარკუჭთაშუა ძგიდის ასიმეტრიული ჰიპერტროფია გამოდევნის გზების ობსტრუქციის ნიშნების გარეშე, ჰიპერტროფიული კარდიომიოპათიის აპიკალური ფორმა. არცერთ ამ დაავადებას არ უნდა ახლდეს უკუჩვენების 39 პუნქტით მითითებული სიმპტომატიკა. პირები, რომელთაც გულის ანთებითი დაავადების მიზეზით ჩაიტარეს მკურნალობა, განმეორებით გამოიკვლევიან არა უადრეს 3 თვისა. 57. ა) პირები, რომელთაც აქვთ წყლულოვანი დაავადება, გასტრიტი, კოლიტი. მწვავე შემთხვევების და გამწვავებების მკურნალობის შედეგები უნდა გაკონტროლდეს ენდოსკოპიურად. სამედიცინო სერტიფიკატი გაიცემა გასტრიტებისა და კოლიტების მკურნალობის კარგი შედეგის შემდეგ. ბ) გაურთულებელი წყლულოვანი დაავადების შემთხვევაში, I და II კლასის კანდიდატები ექვემდებარებიან მკურნალობას 3 თვემდე. წყლულოვანი დაავადების გართულების და ოპერაციული მკურნალობის შემდეგ, განმეორებითი გამოკვლევა შეიძლება 6-12 თვის შემდეგ, ოპერაციის ტიპისა და შედეგის მიხედვით. მეთვალყურე ვარგისია საავადმყოფო ფურცლის დახურვის შემდეგ. კანდიდატი, რომელსაც პირველად გამოუვლინდა თორმეტგოჯა ნაწლავის ნაწიბუროვანი დეფორმაცია კლინიკური გამოვლინების გარეშე, ვარგისია. 58. I და II კლასის კანდიდატები ვარგისნი არიან მდგრადი რემიისიისა და ორგანოს ფუნქციის შენარჩუნეების შემთხვევაში. III კლასის კანდიდატი სამუშაოზე დაიშვება გამოჯანმრთელებისთანავე. ლითოტრიფსიის და ქოლეცისტექტომიის შემდეგ სერტიფიკატის აღდგენის საკითხი წყდება არა უადრეს 6 თვისა. ლაპარასკრპიული ქოლეცისტექტომიის შემდეგ - არა უადრეს 3 თვისა. პირებს, რომელთაც აქვთ კეთილთვისებიანი ფუნქციონალური ბილირუბენემია, მიეცემა სერტიფიკატი, მაგრამ არ დაიშვებიან ავიაქიმიურ სამუშაოებზე. პირები, რომელთაც აქვთ: ჰეპატიტი აქტიურ სტადიაში, ღვიძლის ციროზი, ქრონიკული ქოლეცისტიტის გამწვავება, ნაღველკენჭოვანი დაავადება, პანკრიატიტი. 59. ქრონიკული ნეფრიტის (პიელონეფრიტის) ნიშნების შემთხვევაში, ვარგისობის დასკვნა დგინდება ინდივიდუალურად, პროცესის მიმდინარეობის, თირკმლის ფუნქციის შენარჩუნებისა და მეორადი ჰიპერტენზიული სინდრომის გამოხატულების მიხედვით. მეორადი პიელონეფრიტის დროს, გამოკვლევა ტარდება ძირითადი დაავადების გათვალისწინებით. პირები, რომელთაც გადაიტანეს მწვავე გლომერულონეფრიტი, ითვლებიან უვარგისად და ექემდებარებიან მკურნალობას 1 წლის განმავლობაში. სერტიფიკატის გაცემის საკითხი წყდება კლინიკური გამოკვლევის შემდეგ. 60. მწვავე ინფექციური, ინფექციურ-ალერგიული ართრიტის, პოლიათრიტის მქონე პირები ექვემდებარებიან მკურნალობას 3- 6-თვემდე. ქრონიკული ართრიტისა და პოლიართრიტის შემთხვევაში დასკვნა გამოიტანება სახსრების ფუნქციური მდგომარეობით. დერმატო - ვენერიული დაავადებები 61. ამ პუნტით ჩამოთვლილი დაავადებების მქონე პირები ჩაითვლებიან უვარგისად. 62. ა) ქრონიკული მორეციდივე ეგზემის (მათ შორის - შემოსაზღვრული: ყურის ნიჟარის, ხელის მტევნების, სახის, კისრის, სასქესო ორგანოების მიდამოში) ავიასპეციალისტს ეძლევა უვარგისობის დასკვნა.  გავრცლბილი ფსორიაზიანი, დიფუზური ნეიროდერმიტიანი კანდიდატი უვარგისია. კანდიდადტები რომელთაც აღმოაჩნდათ პიოდერმის გართულებული, მძიმე ფორმები, რომლებიც ძნელად ექვემდებარება მკურნალობას და თანდათან გადადის ქრონიკულ მიკრობულ ეგზემაში, უვარგისად მიიჩნევიან. ბ) ეგზემის მსუბუქი ფორმებისას კანდიდატები ექვემდებარებიან მკურნალობას. კანდიდომატოზი შორისისა და სასქესო ორგანოების არეში მკურნალობას ექვემდებარება (სავალდებულო სეროლოგიური გამოკვლევით), განკურნებული ავიასპეციალისტები ვარგისად მიიჩნევიან. იქტიოზის მსუბუქი ფორმებისას (კანის ზედაპირის 20%-მდე), ფსორიაზის კანზე შემოსაზღვრული ლოკალიზაციით, კარგი ზოგადი მდგომარეობის დროს კანდიდატები ითვლებიან ვარგისად. ავიასპეციალისტები რომელთაც აღმოაჩნდათ ფავუსი, რუბრომიკოზი, ტრიქოფიტია, მიკროსპორია, მკურნალობას ექვემდებარებიან და განკურნების შემდეგ ვარგისად მიიჩნევიან. 63. ა) სიფილისის, მწვავე და ქრონიკული გონორეის და სქესობრივი გზით გადაცემული სხვა გადამდები დაავადებების განკურნების შემდეგ, ავიასპეციალისტები ითვლებიან ვარგისად. გართულების დროს (ეპიდიდიმიტი, პროსტატიტი, ართრიტები, საშვილოსნოს დანამატების ანთება) დასკვნა ვარგისობის შესახებ გამოიტანება შესაბამისი დაავადების პუნქტის მიხედვით. ბ) ეს პუნქტი გულისხმობს როგორც ვირუსით გამოწვეულ იმუნოდეფიციტის დაავადებას, ასევე აივ-ით ინფიცირებას. გინეკოლოგიური დაავადებები და ორსულობა  64. ა) ქალები იცნობიან უვარგისად საშოს კედლების და საშვილოსნოს I-II-III ხარისხის დაწევის დროს, მეზობელი ორგანოების ფუნქციის დარღვევით. სასქესო ორგანოების III ხარისხის დაწევის და გამოვარდნის დროს, შარდსასქესო და ნაწლავურ-სასქესო ფისტულებისას, შორისის ჩახევისას სწორი ნაწლავის სფინქტერის ფუნქციის დარღვევით, სამედიცინო სერტიფიკატის მიღებისათვის უვარგისად მიიჩნევიან. ქრონიკული გინეკოლოგიური დაავადებები ნარჩენი ანატომიური დეფექტებით, ფუნქციური დარღვევებით და ტკივილის სინდრომით ანუ ანთებითი პროცესის ხშირი გამწვავებით (წელიწადში 2-ჯერ და მეტად), უვარგისად ითვლებიან. საშვილოსნოს არასწორი მდებარეობისას და განუვითარებლობისას, ორრქიანი საშვილოსნოს დროს ფუნქციონალური დარღვევებით (მეტრორაგია, ტკივილი), კანდიდატს ეძლევა უვარგისობის დასკვნა. ბ) ქალთა სასქესო ორგანოების ქრონიკული დაავადებების გამწვავებისას საჭიროა მკურნალობა. მკურნალობის შემდგომ პერიოდში საჭიროებს მეთვალყურეობას 2 მენსტრუალური ციკლის განმავლობაში,მყარი რემისიის საკითხის გადასაწყვეტად (სერტიფიკატის მოქმედების შეუჩერებლად). საშვილოსნოს ყელის დაავადებები (ეროზია, ენდოცერვიციტი, ეროზიული ექსტროპიონი, ტრიქომონადური კოლპიტი, ტრიქომონიაზი) ექვემდებარება მკურნალობას, 3 კვირამდე ვადით, სახმელეთო სამუშაოზე გადაყვანით საექსპერტო კომისიის დასკვნის საფუძველზე. გამოკვლევა წარმოებს სამსახურიდან განთავისუფლების გარეშე. მცირე მენჯში შეხორცებითი პროცესის არსებობისას, საშვილოსნოს ტანის და დანამატების ცალმხრივი არარსებობა, ფალოპის მილების ორმხრივი არარსებობა არ არის სამედიცინო სერტიფიკატის გაცემისათვის უკუჩვენება. საშოს კედლების და საშვილოსნოს I-II ხარისხის დაწევა, ფუნქციური დარღვევების გარეშე, არ ითვლება სერტიფიკატის შეჩერების საფუძვლად. ქირურგიული მკურნალობის შემდეგ, აღდგენის საკითხი განიხილება არაუადრეს 6 თვისა. საშვილოსნოს თანდაყოლილი უქონლობა, საშოს უქონლობა და განუვითარებლობა ფუნქციური დარღვევების გარეშე, არ ითვლება სერტიფიკატის შეჩერების საფუძვლად. 65. დისფუნქციური მეტრორაგიები ექვემდებარება მკურნალობას. 66. ორსულობის დადგენისთანავე ავიასპეციალისტს უჩერდება სამედიცინო სერტიფიკატის მოქმედების ვადა. ორსულობის აბორტით ან ნაადრევი მშობიარობით დასრულებისას, სერტიფიკატის გაცემის (განახლების) საკითხს წყვეტს გინეკოლოგი. ორსულობისას სამუშაოდან განთავისუფლების და მშობიარობის შემდგომ პერიოდში დაშვების საკითხს წყვეტს სსსკ-ს მეან-გინეკოლოგი. სტომატოლოგიური დაავადებები 67. მოსახსნელი პროტეზის არსებობისას, მეტყველების ფუნქცია ფასდება პროტეზის მოხსნის შემდეგ. თუ ლორორგანოების ფუნქცია არ ირღვევა და არ ძნელდება სპეციხელსაწყოების გამოყენება, კანდიდატი ვარგისია. კბილების უმეტესი რაოდენობის ნაკლებობა, როდესაც ზომიერად არის დარღვეული ღეჭვის ფუნქცია, რეკომენდებულია პროტეზირება. პარადონტის, მინგივიტის, ლეიკოპლაკიის დაავადებები, რომელიც არ არღვევს ლორორგანოების ფუნქციას, მეტყველებას და არ აძნელებს სპეცხელსაწყოების გამოყენებას, კანდიდატი ვარგისია. 68. თანკბილვის III ხარისხის ანომალიისას (ზედა და ქვედა ყბის მჭრელებს შორის მანძილი ვერტიკალურად და საგიტალურად 10 მმ-ზე მეტი) და II ხარისხისას (6-დან 10 მმ-მდე) დგინდება უვარგისობის დასკვნა.     მუხლი 48🔗. პოლარულ ექსპედიციებსა და ცხელი ჰავის ქვეყნებში სამ თვეზე მეტი ვადით მივლინებისას და საავიაციო-ქიმიური სამუშაოებისათვის გათვალისწინებული სამედიცინო უკუჩვენებები ავიასპეციალისტები, რომლებიც იგზავნებიან სამ თვეზე მეტი ვადით სამუშაოდ პოლარულ და ცხელი ჰავის ქვეყნებში გადიან რიგგარეშე საავიაციო სამედიცინო საექსპერტო კომისიას. პუნქტები, რომლებიც ითვალისწინებენ უვარგისობის დასკვნას: 1. პოლარულ ექსპედიციაში გაგზავნისას: 1ბ, 2ბ, 3ბ, 7(არანაკლებ 0,6 კორექციით 1,0), 11ბ, 12ბ, 13ბ, 16ბ, 21ბ, 22ბ, 26ბ, 30ბ, 32, 35ბ, 40ბ, 41ბ, 42ბ, 43ბ, 44ბ, 45ბ, 46ბ, 47ბ, 49ბ, 50ბ, 51ბ, 52ბ, 55ბ, 59ბ, 62ბ, 64ბ, 65ბ. 2. ცხელი ჰავის ქვეყნებში სამუშაოდ: 11ბ, 16ბ, 21ბ, 26ბ, 29ბ, 32, 35ბ, 36ბ, 40ბ, 43ბ, 44ბ, 45ბ, 46ბ, 47ბ, 49ბ, 50ბ, 55ბ, 62ბ, 64ბ, 65ბ. 3. საავიაციო ქიმიური სამუშაებისათვის: 1ბ, 2ბ, 3ბ, 11ბ, 12ბ, 19ბ, 21ბ, 22ბ, 29ბ, 32, 35ბ, 36ბ, 44ბ, 45ბ, 46ბ, 47ბ, 49ბ, 50ბ, 57ბ, 58ბ, 59ბ, 62ბ, 64ბ, 65ბ. შენიშვნა: იმ პუნქტების მიხედვით, რომელიც ითავლისწინებს შხამ-ქიმიკატებით მუშაობისთვის უვარგისობას, საექსპერტო კომისიას აქვს უფლება დაუშვას ავიასპეციალისტი მინერალური სასუქებით და ბიოპრეპარატებით სამუშაოდ. დანართი №1 საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაცია სამედიცინო სერტიფიკატის მიღების გ ა ნ ა ც ხ ა დ ი სამედიცინო საფრენოსნო-საექსპერტო კომისიის თავმჯდომარეს, ბ-ნ (ქ-ნ)  ----------------------------------------------------------------------------------------------------- კანდიდატის სახელი, გვარი --------------------------------------------------------------- მცხოვრები ------------------------------------------------------------------------------------- მოქალაქეობა------------------. დაბადების თარიღი------------------------------------ სამედიცინო სერტიფიკატის კლასი და მოქმედების ვადა-------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------ სპეციალობა -----------------------. თანამდებობა-----------------------. საერთო ნაფრენი ---------------------- სთ.. ნაფრენი ბოლო 12 თვის განმავლობაში ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- (ოდენობა. სხ-ის ტიპი) საავიაციო შემთხვევა (ინციდენტი) კომისიათაშორის პერიოდში --------------------- -----------------------------------------------------------------------------------------------------               სერტიფიკატის მოქმედების შეჩერების ვადა და მიზეზი ---------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ განმცხადებლის დაავადებების ჩამონათვალი---------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ მუდმივად (პერიოდულად) ვიღებ შემდეგ სამკურნალო საშუალებებს: ------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ (პრეპარატის დასახელება. მიღების დაწყების თარიღი) ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ გთხოვთ მომცეთ ---------------- კლასის სამედიცინო სერტიფიკატი. კანდიდატის ხელმოწერა --------თარიღი---------სამედიცინო სერტიფიკატის მიღების კანდიდატის მონაცემების სისწორეს ვადასტურებ. ავიასაწარმოს ექიმის ხელმოწერა --------თარიღი----------- №1 დანართი (გვ. 2) შუამდგომლობა სსსკ-ს თავმჯდომარეს, ბ-ნ (ქ-ნ) ------------------------------------------ გთხოვთ ბ-ნ (ქ-ნ) -------------------------------------------------------,  (კანდიდატის სახელი, გვარი) რომელიც მუშაობს ----------------------------------------------წლიდან,                               (ავიასაწარმოს დასახელება, თარიღი) ჩაუტაროთ საექიმო-საექსპერტო გამოკვლევა -------------- კლასის სამედიცინო სერტიფიკატის მისაღებად. კომისიის მომსახურების ანაზღაურების თავდებობას ვკისრულობ: ------------------------------------------------------------------------ (ანაზღაურების სახე) ავიასაწარმოს ხელმძღვანელი -------------------------------------------                                                 (ხელმოწერა, გვარი) ბ.ა.         --------------------------------------                                   (თარიღი)  სამედიცინო სერტიფიკატი  MEDICAL CERTIFICATE  III დონე  კლასი ---------- დანართი 2