საქართველოს დამოუკიდებელი ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოს - საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის თავმჯდომარის ბრძანება №7 „ავიასპეციალისტების სერტიფიცირების წესების” დამტკიცების შესახებ
მიღების თარიღი 16.12.2003
ძალის დაკარგვა 09.11.2007
გამომცემი ორგანო სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის თავმჯდომარე
ნომერი №7
სარეგისტრაციო კოდი 310010010.11.115.006240
გამოქვეყნების წყარო სსმ, 147, 23/12/2003
კონსოლიდირებული ვერსიები
დამატებითი მეტამონაცემები (15)
| 1 | სა-ის სპეცილისტების სერტიფიცირების წესები |
| 2 | მოწმობების გაცემის რეესტრი |
| 3 | პრაქტიკული სამუშაოს შემოწმების აქტი, მოწმობის მოქმედების ვადის გაგრძელებაზე შეფასების ფურცელი |
| 4 | მოწმობების ჩამოწერისა და განადგურების აქტები |
| 5 | სამუშაოს ანალიზი, ანგარიშგების საბუთები |
| 6 | ავიასპეციალისტების სერტიფიცირების საკითხებზე მიმოწერა |
| 7 | გადაწყვეტილებები, ოქმები, წარდგინება, აქტები, შეფასების ფურცელი |
| 8 | საფრენოსნო სამუშაოზე აღდგენის შუამდგომლობა, განცხადებები, ცნობები, დახასიათება |
| 9 | მოწმობის პირის გაცემის შეფასების ფურცლები, პრაქტიკული მუშაობის შემოწმების აქტები |
| 10 | სხ–ის მეთაურად დამტკიცების ოქმები |
| 11 | ახალ ტექნიკაზე გადამზადების კანდიდატების დასამტკიცებელი ოქმები |
| საგნის დასახელება | შეფასება |
| ტექნოლოგიური ოპერაციები | შეფასება |
| მოწმობების სახეობა | შემოსავლის თარიღი |
| სერტიფიცირების კომისიის სხდომის ოქმი | მოწმობის სახეობა |
დოკუმენტის ტექსტი
საქართველოს დამოუკიდებელი ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოს - საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის თავმჯდომარის ბრძანება №7 „ავიასპეციალისტების სერტიფიცირების წესების” დამტკიცების შესახებ
/* Font Definitions */ @font-face {font-family:Helvetica; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Courier; panose-1:2 7 4 9 2 2 5 2 4 4;} @font-face {font-family:"Tms Rmn"; panose-1:2 2 6 3 4 5 5 2 3 4;} @font-face {font-family:Helv; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 3 2 4;} @font-face {font-family:"New York"; panose-1:2 4 5 3 6 5 6 2 3 4;} @font-face {font-family:System; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:Wingdings; panose-1:5 0 0 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"MS Mincho"; panose-1:2 2 6 9 4 2 5 8 3 4;} @font-face {font-family:Batang; panose-1:2 3 6 0 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:SimSun; panose-1:2 1 6 0 3 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:PMingLiU; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"MS Gothic"; panose-1:2 11 6 9 7 2 5 8 2 4;} @font-face {font-family:Dotum; panose-1:2 11 6 0 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:SimHei; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:MingLiU; panose-1:2 2 5 9 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:Mincho; panose-1:2 2 6 9 4 3 5 8 3 5;} @font-face {font-family:Gulim; panose-1:2 11 6 0 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:Century; panose-1:2 4 6 4 5 5 5 2 3 4;} @font-face {font-family:"Angsana New"; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;} @font-face {font-family:"Cordia New"; panose-1:2 11 3 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Mangal; panose-1:2 4 5 3 5 2 3 3 2 2;} @font-face {font-family:Latha; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Sylfaen; panose-1:1 10 5 2 5 3 6 3 3 3;} @font-face {font-family:Vrinda; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:Raavi; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:Shruti; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:Sendnya; panose-1:0 0 4 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:Gautami; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:Tunga; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Estrangelo Edessa"; panose-1:3 8 6 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;} @font-face {font-family:"Arial Unicode MS"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Cambria; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;} @font-face {font-family:Calibri; panose-1:2 15 5 2 2 2 4 3 2 4;} @font-face {font-family:Tahoma; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;} @font-face {font-family:"SPLiteraturuly MT";} @font-face {font-family:SPDumbadze;} @font-face {font-family:SPAcademi;} @font-face {font-family:SPLiteraturuly;} @font-face {font-family:LitNusx;} @font-face {font-family:SPGrotesk;} @font-face {font-family:Geo_dumM;} @font-face {font-family:"BPG Nino Mkhedruli";} @font-face {font-family:Marlett; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"\@Batang"; panose-1:2 3 6 0 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:BatangChe; panose-1:2 3 6 9 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"\@BatangChe"; panose-1:2 3 6 9 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:Gungsuh; panose-1:2 3 6 0 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"\@Gungsuh"; panose-1:2 3 6 0 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:GungsuhChe; panose-1:2 3 6 9 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"\@GungsuhChe"; panose-1:2 3 6 9 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:DaunPenh; panose-1:1 1 1 1 1 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:DokChampa; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Euphemia; panose-1:2 11 5 3 4 1 2 2 1 4;} @font-face {font-family:Vani; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"\@Gulim"; panose-1:2 11 6 0 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:GulimChe; panose-1:2 11 6 9 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"\@GulimChe"; panose-1:2 11 6 9 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"\@Dotum"; panose-1:2 11 6 0 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:DotumChe; panose-1:2 11 6 9 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"\@DotumChe"; panose-1:2 11 6 9 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:Impact; panose-1:2 11 8 6 3 9 2 5 2 4;} @font-face {font-family:"Iskoola Pota"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:Kalinga; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:Kartika; panose-1:2 2 5 3 3 4 4 6 2 3;} @font-face {font-family:"Khmer UI"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Lao UI"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Lucida Console"; panose-1:2 11 6 9 4 5 4 2 2 4;} @font-face {font-family:"Malgun Gothic"; panose-1:2 11 5 3 2 0 0 2 0 4;} @font-face {font-family:"\@Malgun Gothic"; panose-1:2 11 5 3 2 0 0 2 0 4;} @font-face {font-family:Meiryo; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;} @font-face {font-family:"\@Meiryo"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;} @font-face {font-family:"Meiryo UI"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;} @font-face {font-family:"\@Meiryo UI"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;} @font-face {font-family:"Microsoft Himalaya"; panose-1:1 1 1 0 1 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"Microsoft JhengHei"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;} @font-face {font-family:"\@Microsoft JhengHei"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;} @font-face {font-family:"Microsoft YaHei"; panose-1:2 11 5 3 2 2 4 2 2 4;} @font-face {font-family:"\@Microsoft YaHei"; panose-1:2 11 5 3 2 2 4 2 2 4;} @font-face {font-family:"\@MingLiU"; panose-1:2 2 5 9 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"\@PMingLiU"; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:MingLiU_HKSCS; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"\@MingLiU_HKSCS"; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:MingLiU-ExtB; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"\@MingLiU-ExtB"; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:PMingLiU-ExtB; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"\@PMingLiU-ExtB"; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:MingLiU_HKSCS-ExtB; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"\@MingLiU_HKSCS-ExtB"; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"Mongolian Baiti"; panose-1:3 0 5 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"\@MS Gothic"; panose-1:2 11 6 9 7 2 5 8 2 4;} @font-face {font-family:"MS PGothic"; panose-1:2 11 6 0 7 2 5 8 2 4;} @font-face {font-family:"\@MS PGothic"; panose-1:2 11 6 0 7 2 5 8 2 4;} @font-face {font-family:"MS UI Gothic"; panose-1:2 11 6 0 7 2 5 8 2 4;} @font-face {font-family:"\@MS UI Gothic"; panose-1:2 11 6 0 7 2 5 8 2 4;} @font-face {font-family:"\@MS Mincho"; panose-1:2 2 6 9 4 2 5 8 3 4;} @font-face {font-family:"MS PMincho"; panose-1:2 2 6 0 4 2 5 8 3 4;} @font-face {font-family:"\@MS PMincho"; panose-1:2 2 6 0 4 2 5 8 3 4;} @font-face {font-family:"MV Boli"; panose-1:2 0 5 0 3 2 0 9 0 0;} @font-face {font-family:"Microsoft New Tai Lue"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:Nyala; panose-1:2 0 5 4 7 3 0 2 0 3;} @font-face {font-family:"Microsoft PhagsPa"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Plantagenet Cherokee"; panose-1:2 2 6 2 7 1 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"Segoe Script"; panose-1:2 11 5 4 2 0 0 0 0 3;} @font-face {font-family:"Segoe UI"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Segoe UI Semibold"; panose-1:2 11 7 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Segoe UI Light"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Segoe UI Symbol"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"\@SimSun"; panose-1:2 1 6 0 3 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:NSimSun; panose-1:2 1 6 9 3 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"\@NSimSun"; panose-1:2 1 6 9 3 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:SimSun-ExtB; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"\@SimSun-ExtB"; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"Microsoft Tai Le"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Shonar Bangla"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Microsoft Yi Baiti"; panose-1:3 0 5 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"Microsoft Sans Serif"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Aparajita; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Ebrima; panose-1:2 0 0 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:Gisha; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:Kokila; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Leelawadee; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Microsoft Uighur"; panose-1:2 0 0 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:MoolBoran; panose-1:2 11 1 0 1 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:Utsaah; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Vijaya; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Andalus; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;} @font-face {font-family:"Arabic Typesetting"; panose-1:3 2 4 2 4 4 6 3 2 3;} @font-face {font-family:"Simplified Arabic"; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;} @font-face {font-family:"Simplified Arabic Fixed"; panose-1:2 7 3 9 2 2 5 2 4 4;} @font-face {font-family:"Sakkal Majalla"; panose-1:2 0 0 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"Traditional Arabic"; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;} @font-face {font-family:Aharoni; panose-1:2 1 8 3 2 1 4 3 2 3;} @font-face {font-family:David; panose-1:2 14 5 2 6 4 1 1 1 1;} @font-face {font-family:FrankRuehl; panose-1:2 14 5 3 6 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"Levenim MT"; panose-1:2 1 5 2 6 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:Miriam; panose-1:2 11 5 2 5 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"Miriam Fixed"; panose-1:2 11 5 9 5 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:Narkisim; panose-1:2 14 5 2 5 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:Rod; panose-1:2 3 5 9 5 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:FangSong; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"\@FangSong"; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"\@SimHei"; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:KaiTi; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"\@KaiTi"; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:AngsanaUPC; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;} @font-face {font-family:"Browallia New"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:BrowalliaUPC; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:CordiaUPC; panose-1:2 11 3 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:DilleniaUPC; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;} @font-face {font-family:EucrosiaUPC; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;} @font-face {font-family:FreesiaUPC; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:IrisUPC; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:JasmineUPC; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;} @font-face {font-family:KodchiangUPC; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;} @font-face {font-family:LilyUPC; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:DFKai-SB; panose-1:3 0 5 9 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"\@DFKai-SB"; panose-1:3 0 5 9 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"Lucida Sans Unicode"; panose-1:2 11 6 2 3 5 4 2 2 4;} @font-face {font-family:"Arial Black"; panose-1:2 11 10 4 2 1 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Candara; panose-1:2 14 5 2 3 3 3 2 2 4;} @font-face {font-family:"Comic Sans MS"; panose-1:3 15 7 2 3 3 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Consolas; panose-1:2 11 6 9 2 2 4 3 2 4;} @font-face {font-family:Constantia; panose-1:2 3 6 2 5 3 6 3 3 3;} @font-face {font-family:Corbel; panose-1:2 11 5 3 2 2 4 2 2 4;} @font-face {font-family:"Franklin Gothic Medium"; panose-1:2 11 6 3 2 1 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Gabriola; panose-1:4 4 6 5 5 16 2 2 13 2;} @font-face {font-family:Georgia; panose-1:2 4 5 2 5 4 5 2 3 3;} @font-face {font-family:"Palatino Linotype"; panose-1:2 4 5 2 5 5 5 3 3 4;} @font-face {font-family:"Segoe Print"; panose-1:2 0 6 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"Trebuchet MS"; panose-1:2 11 6 3 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Verdana; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;} @font-face {font-family:Webdings; panose-1:5 3 1 2 1 5 9 6 7 3;} @font-face {font-family:"MT Extra"; panose-1:5 5 1 2 1 2 5 2 2 2;} @font-face {font-family:Haettenschweiler; panose-1:2 11 7 6 4 9 2 6 2 4;} @font-face {font-family:"MS Outlook"; panose-1:5 1 1 0 1 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"Book Antiqua"; panose-1:2 4 6 2 5 3 5 3 3 4;} @font-face {font-family:"Century Gothic"; panose-1:2 11 5 2 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:"Bookshelf Symbol 7"; panose-1:5 1 1 1 1 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"MS Reference Sans Serif"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;} @font-face {font-family:"MS Reference Specialty"; panose-1:5 0 5 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"Bradley Hand ITC"; panose-1:3 7 4 2 5 3 2 3 2 3;} @font-face {font-family:"Freestyle Script"; panose-1:3 8 4 2 3 2 5 11 4 4;} @font-face {font-family:"French Script MT"; panose-1:3 2 4 2 4 6 7 4 6 5;} @font-face {font-family:"Juice ITC"; panose-1:4 4 4 3 4 10 2 2 2 2;} @font-face {font-family:"Kristen ITC"; panose-1:3 5 5 2 4 2 2 3 2 2;} @font-face {font-family:"Lucida Handwriting"; panose-1:3 1 1 1 1 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:Mistral; panose-1:3 9 7 2 3 4 7 2 4 3;} @font-face {font-family:Papyrus; panose-1:3 7 5 2 6 5 2 3 2 5;} @font-face {font-family:Pristina; panose-1:3 6 4 2 4 4 6 8 2 4;} @font-face {font-family:"Tempus Sans ITC"; panose-1:4 2 4 4 3 13 7 2 2 2;} @font-face {font-family:"Arial Narrow"; panose-1:2 11 6 6 2 2 2 3 2 4;} @font-face {font-family:Garamond; panose-1:2 2 4 4 3 3 1 1 8 3;} @font-face {font-family:"Monotype Corsiva"; panose-1:3 1 1 1 1 2 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"Agency FB"; panose-1:2 11 5 3 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:"Arial Rounded MT Bold"; panose-1:2 15 7 4 3 5 4 3 2 4;} @font-face {font-family:"Blackadder ITC"; panose-1:4 2 5 5 5 16 7 2 13 2;} @font-face {font-family:"Bodoni MT"; panose-1:2 7 6 3 8 6 6 2 2 3;} @font-face {font-family:"Bodoni MT Black"; panose-1:2 7 10 3 8 6 6 2 2 3;} @font-face {font-family:"Bodoni MT Condensed"; panose-1:2 7 6 6 8 6 6 2 2 3;} @font-face {font-family:"Bookman Old Style"; panose-1:2 5 6 4 5 5 5 2 2 4;} @font-face {font-family:"Calisto MT"; panose-1:2 4 6 3 5 5 5 3 3 4;} @font-face {font-family:Castellar; panose-1:2 10 4 2 6 4 6 1 3 1;} @font-face {font-family:"Century Schoolbook"; panose-1:2 4 6 4 5 5 5 2 3 4;} @font-face {font-family:"Copperplate Gothic Bold"; panose-1:2 14 7 5 2 2 6 2 4 4;} @font-face {font-family:"Copperplate Gothic Light"; panose-1:2 14 5 7 2 2 6 2 4 4;} @font-face {font-family:"Curlz MT"; panose-1:4 4 4 4 5 7 2 2 2 2;} @font-face {font-family:"Edwardian Script ITC"; panose-1:3 3 3 2 4 7 7 13 8 4;} @font-face {font-family:Elephant; panose-1:2 2 9 4 9 5 5 2 3 3;} @font-face {font-family:"Engravers MT"; panose-1:2 9 7 7 8 5 5 2 3 4;} @font-face {font-family:"Eras Bold ITC"; panose-1:2 11 9 7 3 5 4 2 2 4;} @font-face {font-family:"Eras Demi ITC"; panose-1:2 11 8 5 3 5 4 2 8 4;} @font-face {font-family:"Eras Light ITC"; panose-1:2 11 4 2 3 5 4 2 8 4;} @font-face {font-family:"Eras Medium ITC"; panose-1:2 11 6 2 3 5 4 2 8 4;} @font-face {font-family:"Felix Titling"; panose-1:4 6 5 5 6 2 2 2 10 4;} @font-face {font-family:Forte; panose-1:3 6 9 2 4 5 2 7 2 3;} @font-face {font-family:"Franklin Gothic Book"; panose-1:2 11 5 3 2 1 2 2 2 4;} @font-face {font-family:"Franklin Gothic Demi"; panose-1:2 11 7 3 2 1 2 2 2 4;} @font-face {font-family:"Franklin Gothic Demi Cond"; panose-1:2 11 7 6 3 4 2 2 2 4;} @font-face {font-family:"Franklin Gothic Heavy"; panose-1:2 11 9 3 2 1 2 2 2 4;} @font-face {font-family:"Franklin Gothic Medium Cond"; panose-1:2 11 6 6 3 4 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Gigi; panose-1:4 4 5 4 6 16 7 2 13 2;} @font-face {font-family:"Gill Sans MT"; panose-1:2 11 5 2 2 1 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Gill Sans MT Condensed"; panose-1:2 11 5 6 2 1 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Gill Sans Ultra Bold"; panose-1:2 11 10 2 2 1 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Gill Sans Ultra Bold Condensed"; panose-1:2 11 10 6 2 1 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Gill Sans MT Ext Condensed Bold"; panose-1:2 11 9 2 2 1 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Gloucester MT Extra Condensed"; panose-1:2 3 8 8 2 6 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"Goudy Old Style"; panose-1:2 2 5 2 5 3 5 2 3 3;} @font-face {font-family:"Goudy Stout"; panose-1:2 2 9 4 7 3 11 2 4 1;} @font-face {font-family:"Imprint MT Shadow"; panose-1:4 2 6 5 6 3 3 3 2 2;} @font-face {font-family:"Lucida Sans"; panose-1:2 11 6 2 3 5 4 2 2 4;} @font-face {font-family:"Lucida Sans Typewriter"; panose-1:2 11 5 9 3 5 4 3 2 4;} @font-face {font-family:"Maiandra GD"; panose-1:2 14 5 2 3 3 8 2 2 4;} @font-face {font-family:"OCR A Extended"; panose-1:2 1 5 9 2 1 2 1 3 3;} @font-face {font-family:"Palace Script MT"; panose-1:3 3 3 2 2 6 7 12 11 5;} @font-face {font-family:Perpetua; panose-1:2 2 5 2 6 4 1 2 3 3;} @font-face {font-family:"Perpetua Titling MT"; panose-1:2 2 5 2 6 5 5 2 8 4;} @font-face {font-family:"Rage Italic"; panose-1:3 7 5 2 4 5 7 7 3 4;} @font-face {font-family:Rockwell; panose-1:2 6 6 3 2 2 5 2 4 3;} @font-face {font-family:"Rockwell Condensed"; panose-1:2 6 6 3 5 4 5 2 1 4;} @font-face {font-family:"Rockwell Extra Bold"; panose-1:2 6 9 3 4 5 5 2 4 3;} @font-face {font-family:"Script MT Bold"; panose-1:3 4 6 2 4 6 7 8 9 4;} @font-face {font-family:"Tw Cen MT"; panose-1:2 11 6 2 2 1 4 2 6 3;} @font-face {font-family:"Tw Cen MT Condensed"; panose-1:2 11 6 6 2 1 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Tw Cen MT Condensed Extra Bold"; panose-1:2 11 8 3 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Algerian; panose-1:4 2 7 5 4 10 2 6 7 2;} @font-face {font-family:"Baskerville Old Face"; panose-1:2 2 6 2 8 5 5 2 3 3;} @font-face {font-family:"Bauhaus 93"; panose-1:4 3 9 5 2 11 2 2 12 2;} @font-face {font-family:"Bell MT"; panose-1:2 2 5 3 6 3 5 2 3 3;} @font-face {font-family:"Berlin Sans FB"; panose-1:2 14 6 2 2 5 2 2 3 6;} @font-face {font-family:"Berlin Sans FB Demi"; panose-1:2 14 8 2 2 5 2 2 3 6;} @font-face {font-family:"Bernard MT Condensed"; panose-1:2 5 8 6 6 9 5 2 4 4;} @font-face {font-family:"Bodoni MT Poster Compressed"; panose-1:2 7 7 6 8 6 1 5 2 4;} @font-face {font-family:"Britannic Bold"; panose-1:2 11 9 3 6 7 3 2 2 4;} @font-face {font-family:Broadway; panose-1:4 4 9 5 8 11 2 2 5 2;} @font-face {font-family:"Brush Script MT"; panose-1:3 6 8 2 4 4 6 7 3 4;} @font-face {font-family:"Californian FB"; panose-1:2 7 4 3 6 8 11 3 2 4;} @font-face {font-family:Centaur; panose-1:2 3 5 4 5 2 5 2 3 4;} @font-face {font-family:Chiller; panose-1:4 2 4 4 3 16 7 2 6 2;} @font-face {font-family:"Colonna MT"; panose-1:4 2 8 5 6 2 2 3 2 3;} @font-face {font-family:"Cooper Black"; panose-1:2 8 9 4 4 3 11 2 4 4;} @font-face {font-family:"Footlight MT Light"; panose-1:2 4 6 2 6 3 10 2 3 4;} @font-face {font-family:"Harlow Solid Italic"; panose-1:4 3 6 4 2 15 2 2 13 2;} @font-face {font-family:Harrington; panose-1:4 4 5 5 5 10 2 2 7 2;} @font-face {font-family:"High Tower Text"; panose-1:2 4 5 2 5 5 6 3 3 3;} @font-face {font-family:Jokerman; panose-1:4 9 6 5 6 13 6 2 7 2;} @font-face {font-family:"Kunstler Script"; panose-1:3 3 4 2 2 6 7 13 13 6;} @font-face {font-family:"Lucida Bright"; panose-1:2 4 6 2 5 5 5 2 3 4;} @font-face {font-family:"Lucida Calligraphy"; panose-1:3 1 1 1 1 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:"Lucida Fax"; panose-1:2 6 6 2 5 5 5 2 2 4;} @font-face {font-family:Magneto; panose-1:4 3 8 5 5 8 2 2 13 2;} @font-face {font-family:"Matura MT Script Capitals"; panose-1:3 2 8 2 6 6 2 7 2 2;} @font-face {font-family:"Modern No\. 20"; panose-1:2 7 7 4 7 5 5 2 3 3;} @font-face {font-family:"Niagara Engraved"; panose-1:4 2 5 2 7 7 3 3 2 2;} @font-face {font-family:"Niagara Solid"; panose-1:4 2 5 2 7 7 2 2 2 2;} @font-face {font-family:"Old English Text MT"; panose-1:3 4 9 2 4 5 8 3 8 6;} @font-face {font-family:Onyx; panose-1:4 5 6 2 8 7 2 2 2 3;} @font-face {font-family:Parchment; panose-1:3 4 6 2 4 7 8 4 8 4;} @font-face {font-family:Playbill; panose-1:4 5 6 3 10 6 2 2 2 2;} @font-face {font-family:"Poor Richard"; panose-1:2 8 5 2 5 5 5 2 7 2;} @font-face {font-family:Ravie; panose-1:4 4 8 5 5 8 9 2 6 2;} @font-face {font-family:"Informal Roman"; panose-1:3 6 4 2 3 4 6 11 2 4;} @font-face {font-family:"Showcard Gothic"; panose-1:4 2 9 4 2 1 2 2 6 4;} @font-face {font-family:"Snap ITC"; panose-1:4 4 10 7 6 10 2 2 2 2;} @font-face {font-family:Stencil; panose-1:4 4 9 5 13 8 2 2 4 4;} @font-face {font-family:"Viner Hand ITC"; panose-1:3 7 5 2 3 5 2 2 2 3;} @font-face {font-family:Vivaldi; panose-1:3 2 6 2 5 5 6 9 8 4;} @font-face {font-family:"Vladimir Script"; panose-1:3 5 4 2 4 4 7 7 3 5;} @font-face {font-family:"Wide Latin"; panose-1:2 10 10 7 5 5 5 2 4 4;} @font-face {font-family:"Wingdings 2"; panose-1:5 2 1 2 1 5 7 7 7 7;} @font-face {font-family:"Wingdings 3"; panose-1:5 4 1 2 1 8 7 7 7 7;} @font-face {font-family:"\@Arial Unicode MS"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:SPGrigolia;} @font-face {font-family:LitMtavrPS;} @font-face {font-family:GEO-LitNusx;} @font-face {font-family:SPKolheti;} @font-face {font-family:SPKolhetiMT;} @font-face {font-family:AcadNusx;} @font-face {font-family:Geo-Sabechty;} @font-face {font-family:Geo-English;} @font-face {font-family:Geo_Arial;} @font-face {font-family:LitNusx_LB;} @font-face {font-family:AKolkhetyM; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:AKolkhetyN; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"Geo ABC";} @font-face {font-family:Geo_Dumbadze;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} h1 {mso-style-link:"Heading 1 Char"; margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; layout-grid-mode:line;} h2 {mso-style-link:"Heading 2 Char"; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; letter-spacing:2.75pt; font-weight:normal;} h3 {mso-style-link:"Heading 3 Char"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:2.5pt;} h6 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc1, li.MsoToc1, div.MsoToc1 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc2, li.MsoToc2, div.MsoToc2 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:12.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc3, li.MsoToc3, div.MsoToc3 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:24.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc4, li.MsoToc4, div.MsoToc4 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:.5in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:5.0pt; font-weight:bold;} p.MsoFootnoteText, li.MsoFootnoteText, div.MsoFootnoteText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoHeader, li.MsoHeader, div.MsoHeader {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoFooter, li.MsoFooter, div.MsoFooter {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} span.MsoFootnoteReference {vertical-align:super;} p.MsoTitle, li.MsoTitle, div.MsoTitle {mso-style-link:"Title Char"; margin-top:300.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:3.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:16.0pt; font-family:"SPGrotesk","sans-serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.MsoBodyText, li.MsoBodyText, div.MsoBodyText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:14.0pt; font-family:SPAcademi;} p.MsoBodyText2, li.MsoBodyText2, div.MsoBodyText2 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; line-height:12.0pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoPlainText, li.MsoPlainText, div.MsoPlainText {mso-style-link:"Plain Text Char"; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; page-break-before:always; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-style:italic;} p.MsoAutoSig, li.MsoAutoSig, div.MsoAutoSig {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} span.Heading1Char {mso-style-name:"Heading 1 Char"; mso-style-link:"Heading 1"; font-family:"SPLiteraturuly MT"; layout-grid-mode:line; font-weight:bold;} span.Heading2Char {mso-style-name:"Heading 2 Char"; mso-style-link:"Heading 2"; font-family:SPLiteraturuly; letter-spacing:2.75pt;} span.Heading3Char {mso-style-name:"Heading 3 Char"; mso-style-link:"Heading 3"; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:2.5pt; font-weight:bold;} p.parlamdrst, li.parlamdrst, div.parlamdrst {mso-style-name:parlamdrst; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} span.PlainTextChar {mso-style-name:"Plain Text Char"; mso-style-link:"Plain Text"; font-family:SPLiteraturuly; font-style:italic;} p.chveulebrivi, li.chveulebrivi, div.chveulebrivi {mso-style-name:chveulebrivi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;} p.data, li.data, div.data {mso-style-name:data; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.petiti, li.petiti, div.petiti {mso-style-name:petiti; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.2pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:8.5pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.prezident, li.prezident, div.prezident {mso-style-name:prezident; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;} span.TitleChar {mso-style-name:"Title Char"; mso-style-link:Title; font-family:"SPGrotesk","sans-serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.kanoni, li.kanoni, div.kanoni {mso-style-name:kanoni; margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"Geo_dumM","serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.kitxva, li.kitxva, div.kitxva {mso-style-name:kitxva; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:5.65pt; margin-left:0in; text-align:justify; text-indent:14.2pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-weight:bold;} p.pasuxi, li.pasuxi, div.pasuxi {mso-style-name:pasuxi; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:56.7pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:-28.35pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.Style1, li.Style1, div.Style1 {mso-style-name:Style1; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.chveulebrivi-wigni, li.chveulebrivi-wigni, div.chveulebrivi-wigni {mso-style-name:chveulebrivi-wigni; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:22.7pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.satauri, li.satauri, div.satauri {mso-style-name:satauri; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:13.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; font-weight:bold;} p.satauri2, li.satauri2, div.satauri2 {mso-style-name:satauri2; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tarigi, li.tarigi, div.tarigi {mso-style-name:tarigi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.muxliparl, li.muxliparl, div.muxliparl {mso-style-name:muxli_parl; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.15pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"SPDumbadze","serif"; font-weight:bold;} p.muxlixml, li.muxlixml, div.muxlixml {mso-style-name:muxli_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tavisataurixml, li.tavisataurixml, div.tavisataurixml {mso-style-name:tavi_satauri_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tavixml, li.tavixml, div.tavixml {mso-style-name:tavi_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.abzacixml, li.abzacixml, div.abzacixml {mso-style-name:abzaci_xml; mso-style-link:"abzaci_xml Char"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} span.abzacixmlChar {mso-style-name:"abzaci_xml Char"; mso-style-link:abzaci_xml; font-family:"Sylfaen","serif";} p.karixml, li.karixml, div.karixml {mso-style-name:kari_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.karisataurixml, li.karisataurixml, div.karisataurixml {mso-style-name:kari_satauri_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.petitixml, li.petitixml, div.petitixml {mso-style-name:petiti_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.cignixml, li.cignixml, div.cignixml {mso-style-name:cigni_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.sataurixml, li.sataurixml, div.sataurixml {mso-style-name:satauri_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.zogadinacilixml, li.zogadinacilixml, div.zogadinacilixml {mso-style-name:zogadi_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.gansakutrebulinacilixml, li.gansakutrebulinacilixml, div.gansakutrebulinacilixml {mso-style-name:gansakutrebuli_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.StylecxrilixmlSylfaen, li.StylecxrilixmlSylfaen, div.StylecxrilixmlSylfaen {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} span.StylecxrilixmlSylfaenChar {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; font-family:"Sylfaen","serif";} p.adgilixml, li.adgilixml, div.adgilixml {mso-style-name:adgili_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.ckhrilixml, li.ckhrilixml, div.ckhrilixml {mso-style-name:ckhrili_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:9.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.danartixml, li.danartixml, div.danartixml {mso-style-name:danarti_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:right; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold; font-style:italic;} p.khelmoceraxml, li.khelmoceraxml, div.khelmoceraxml {mso-style-name:khelmocera_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.kodixml, li.kodixml, div.kodixml {mso-style-name:kodi_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:255.1pt; text-align:right; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.mimgebixml, li.mimgebixml, div.mimgebixml {mso-style-name:mimgebi_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:14.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.sulcvlilebaxml, li.sulcvlilebaxml, div.sulcvlilebaxml {mso-style-name:sul_cvlileba_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tarigixml, li.tarigixml, div.tarigixml {mso-style-name:tarigi_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.saxexml, li.saxexml, div.saxexml {mso-style-name:saxe_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.gazette, li.gazette, div.gazette {mso-style-name:gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:.5in; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli";} p.muxligazette, li.muxligazette, div.muxligazette {mso-style-name:muxli_gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli"; font-weight:bold;} p.tavigazette, li.tavigazette, div.tavigazette {mso-style-name:tavi_gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli"; font-weight:bold;} p.muxli, li.muxli, div.muxli {mso-style-name:muxli; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:121.9pt; text-align:right; text-indent:-121.9pt; page-break-after:avoid; font-size:12.0pt; font-family:"Geo_Dumbadze","serif"; layout-grid-mode:line; font-weight:bold; font-style:italic;} p.stilixml, li.stilixml, div.stilixml {mso-style-name:stili_xml; mso-style-link:"stili_xml Char"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; layout-grid-mode:line; font-weight:bold;} span.stilixmlChar {mso-style-name:"stili_xml Char"; mso-style-link:stili_xml; font-family:"Sylfaen","serif"; layout-grid-mode:line; font-weight:bold;} p.Sataurixml0, li.Sataurixml0, div.Sataurixml0 {mso-style-name:Satauri_xml; margin-top:24.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:3.0pt; margin-left:0in; text-align:center; page-break-after:avoid; border:none; padding:0in; font-size:13.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold; font-style:italic;} p.sataruri2xml, li.sataruri2xml, div.sataruri2xml {mso-style-name:sataruri2_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.MyPetit, li.MyPetit, div.MyPetit {mso-style-name:MyPetit; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:right; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold; font-style:italic;} p.RedStyle, li.RedStyle, div.RedStyle {mso-style-name:RedStyle; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; color:red;} p.Normal, li.Normal, div.Normal {mso-style-name:"\[Normal\]"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:"Arial","sans-serif"; font-weight:bold; font-style:italic;} span.msoIns {mso-style-name:""; text-decoration:underline; color:teal;} span.msoDel {mso-style-name:""; text-decoration:line-through; color:red;} /* Page Definitions */ @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:44.95pt 1.0in 1.0in 1.0in;} div.Section1 {page:Section1;} /* List Definitions */ ol {margin-bottom:0in;} ul {margin-bottom:0in;} სახელმწიფო სარეგისტრაციო კოდი 310.010.010.11.115.006.240
საქართველოს დამოუკიდებელი ეროვნული მარეგულირებელი
ორგანოს - საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის თავმჯდომარის
ბრძანება №7
2003 წლის 16 დეკემბერი
ქ. თბილისი
“ავიასპეციალისტების სერტიფიცირების წესების” დამტკიცების შესახებ
“საერთაშორისო სამოქალაქო ავიაციის შესახებ” ჩიკაგოს 1944 წლის კონვენციის, “საქართველოს საჰაერო კოდექსის” 56-ე მუხლის, “ნორმატიული აქტების შესახებ” საქართველოს კანონის და “ტრანსპორტირებისა და კომუნიკაციების სფეროს სახელმწიფო მართვისა და რეგურილების წესის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-13 მუხლის პირველი პუნქტის საფუძველზე, სამოქალაქო ავიაციის ფრენების უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ღონისძიებების შემდგომი სრულყოფის მიზნით ვბრძანებ:
1. დამტკიცდეს “ავიასპეციალისტების სერტიფიცირების წესები”.
2. ბრძანება ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე.
თავმჯდომარე ზ. ჭანკოტაძე
თავი I. ზოგადი ნაწილი
მუხლი 1🔗. ტერმინებისა და ცნებების განმარტებები
ამ "წესებში" გამოყენებულ ტერმინებსა და ცნებებს აქვს შემდეგი მნიშვნელობები:
1. აეროდრომი (ვერტოდრომი, ჰიდროაეროდრომი) – ასაფრენად, დასაფრენად, სამიმოსვლოდ, სადგომად და საჰაერო ხომალდების მოსამსახურებლად განკუთვნილი მიწის ან წყლის ზედაპირის (შენობების, ნაგებობებისა და აღჭურვილობის ჩათვლით) განსაზღვრული ნაკვეთი.
2. ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტი – ნებისმიერ თვითმფრინავზე ან შვეულმფრენზე მეთაურის ან მეორე პილოტის დანიშნულების შესრულების უფლების მქონე, "ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის მოწმობის" მფლობელი პილოტი.
3. ავიასპეციალისტი – ამ "წესების" საფუძველზე გაცემული საავიაციო სპეციალისტის მოწმობის მფლობელი პირი.
4. დამოუკიდებელი ნაფრენი – ფრენის დრო, როცა საჰაერო ხომალდზე იმყოფება მხოლოდ პილოტ-კურსანტი.
5.ეკიპაჟის საფრენოსნო შემადგენლობა – განსაკუთრებული მომზადების მქონე, სხ-ს კონკრეტული ტიპის და/ან მისი აღჭურვილობის საფრენოსნო ექსპლუატირების უფლების მიმნიჭებელი მოწმობისმფლობელი ეკიპაჟის წევრები.
6.ერთი პილოტით ფრენისათვის სერტიფიცირებული საჰაერო ხომალდი - საჰაერო ხომალდის ტიპი, რომლის საფრენოსნო ექსპლუატირება, რეგისტრაციის სახელმწიფოს მიერ მისი სერტიფიცირების დროს მიღებული გადაწყვეტილებით, შეიძლება უსაფრთხოდ განხორციელდეს ერთი პილოტით.
7.ვიზუალური ფრენა ღამე - ეს არის ღამე, ისეთ პირობებში შესრულებული ფრენა, როცა ეკიპაჟი საჰაერო ხომალდის სივრცობრივ მდგომარეობასა და ადგილმდებარეობას განსაზღვრავს ვიზუალურად, ბუნებრივი ჰორიზონტისა და სახმელეთო მანათობელი ორიენტირების მიხედვით, ერთდროულად ხელსაწყოების მეშვეობით კონტროლით.
8. ვიზუალური ფრენის წესები – წესები, რომელიც ითვალისწინებს, ეკიპაჟის მიერ საჰაერო ვითარების ვიზუალური დაკვირვებისა და ფრენის რეჟიმის ხანმოკლე შეცვლის გზით, ჰაერში და დედამიწის ზედაპირზე, საჰაერო ხომალდებისა და სხვა მატერიალურ ობიექტებს შორის დადგენილი შუალედების შენარჩუნებას.
9.თავისუფალი აეროსტატი – ძალური დანადგარის გარეშე მოძრავი ჰაერზე უფრო მსუბუქი საჰაერო ხომალდი.
10.თვითმფრინავი – ძალური დანადგარის მეშვეობით მოძრავი ჰაერზე უფრო მძიმე საჰაერო ხომალდი, რომლის ამწევი ძალა უძრავ ფრთებზე აეროდინამიკური რეაქციის წყალობით იქმნება.
11.თვითმფრინავის დასაფრენად შესვლა (დასაფრენი მანევრი)- ფრენის საფეხური, საფრენი მოხაზულობის დასაფრენად შესვლის მოხაზულობაში გადასვლის საწყისი სიმაღლიდან იქამდე, რაც საფრენოსნო ექსპლუატაციის სახელმძღვანელოთი განისაზღვრება როგორც გასწორების დაწყების სიმაღლე.
12. ინსტრუქტორთან ნაფრენი – ფრენის დრო, რომლის განმავლობაშიც პიროვნება სათანადო უფლების მქონე პილოტ-ინსტრუქტორთან ერთად, საჰაერო ხომალდზე გადის საფრენოსნო მომზადებას.
13. კომერციული პილოტი – ერთი პილოტით ფრენისათვის სერტიფიცირებულ სხ-ზე მეთაურისა და ნებისმიერ სხვა სხ-ზე მეორე პილოტის დანიშნულების შესრულების უფლების მქონე პილოტი.
14.კომერციული ფრენა (კომერციული გადაზიდვა) – ფასით ან დაქირავებით მგზავრების, ტვირთისა და ფოსტის გადასაზიდად განხორციელებული საჰაერო ხომალდის ფრენა.
15.მეორე პილოტი – პილოტის მოწმობის მფლობელი, რომელიც ასრულებს პილოტის მოვალეობებს, სხ-ს მეთაურის მოვალეობების გარდა. გამონაკლისს წარმოადგენს სხ-ზე საფრენოსნო მომზადების მიზნით მყოფი პილოტი.
16.მისადგომის არე (რაიონი) – აეროდრომის (აეროკვანძის) ფარგლებში არსებული საჰაერო სივრცე, აფრენისა და დაფრენის არესა და ადგილობრივი ხაზების საჰაერო სივრცის გამოკლებით.
17.მოყვარული პილოტი – "მოყვარული პილოტის მოწმობის" მფლობელიპილოტი, რომელსაც აქვს თვითმფრინავის (ან შვეულმფრენის) მეთაურის ან მეორე პილოტის დანიშნულების შესრულების უფლება, მაგრამ არა აქვს შემოსავლის მიღების მიზნით ფრენის უფლება.
18.მოწმობის გამცემი უფლებამოსილი ორგანო - საავიაციო შემადგენლობის მოწმობების გაცემაზე სახელმწიფოს მიერ დადგენილიპასუხისმგებელი ორგანო (საქართველოში - საჯარო სამართლის იურიდიული პირი - სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაცია).
19.მოწმობის აღიარება – ქმედობა, რომლის შედეგადაც სახელმწიფო სხვა სახელმწიფოს მიერ გაცემულ მოწმობას საკუთარის თანაბარღირებულად აღიარებს.
20.მფრინავ-ინსტრუქტორთა შემადგენლობა – საავიაციო პერსონალის პირები, რომელთაც აქვთ საფრენოსნო შემადგენლობის მოქმედი მოწმობა, დაშვებული არიან საინსტრუქტორო სამუშაოზე, სპეციალობის მიხედვით, და ასრულებენ ინსტრუქტორის მოვალეობებს.
21.მრავალმხრივი საპილოტაჟო საწაფი – შემდეგი სამი სახის მოწყობილობიდან ნებისმიერი, რისი საშუალებითაც ხმელეთზე ფრენის პირობების მიბაძვა ხდება:
- ფრენის პირობების მისაბაძი საწაფი;
- მართვის ტექნიკის შესამუშავებელი საწაფი;
- სახელსაწყო ფრენისათვის ძირითადი მოსამზადებელი საწაფი.
22.მფრინავ - მეთაურთა შემადგენლობა – საავიაციო პერსონალის თანამდებობის პირები, რომელთაც აქვთ საფრენოსნო შემადგენლობის მოქმედი მოწმობა და იკავებენ საფრენოსნო თანამდებობას.
23.ოსტატობის აღნიშვნა - მოწმობაში გაკეთებული ჩანაწერი, რითაც განსაზღვრულია ამ მოწმობით მინიჭებული უფლებები, განსაკუთრებული პირობები და შეზღუდვები.
24.პილოტირება (მართვა) - ფრენის დროს სხ-ს მართვის ორგანოებით მანიპულირება.
25.პილოტ-კურსანტი - კურსანტი (მსმენელი, სტუდენტი), რომელიც სწავლობს სამოქალაქო ავიაციის სასწავლო დაწესებულებაში, მის მიერ პირველადი საფრენოსნო მომზადების გავლის მიზნით.
26.პლანერი - ძალური დანადგარის გარეშე მოძრავი ჰაერზე უფრო მძიმე საჰაერო ხომალდი, რომლის ამწევი ძალა უძრავ ფრთებზე აეროდინამიკური რეაქციის წყალობით იქმნება.
27.პლანერის ფრენის დრო - პლანერის ჰაერში ყოფნის საერთო დრო, ბუქსირზე ან უმისოდ, მოძრაობის დაწყებიდან-აფრენისას, და მის შეჩერებამდე - დაფრენისას.
28.პროფესიული მომზადება - საავაციო სპეციალისტების მიერ ცოდნისა და უნარის შეძენის, შენარჩუნებისა და სრულყოფის პროცესი, რომელიც საჭიროა მათი ფუნქციონალური დანიშნულების შესასრულებლად.
29. სააერნაოსნო ინფორმაცია - აეროდრომის მახასიათებლებთან და ფიზიკურ მდგომარეობასთან, აეროდრომების რაიონში მანევრირების წესებთან, საჰაერო ტრასებთან, და მის რადიოელექტროტექნიკურ აღჭურვილობასთან დაკავშირებული შეტყობინება.
30. სააერნაოსნო ინფორმაციის კრებული - სახელმწიფოს მიერ გამოშვებული ან დამტკიცებული გამოცემა, რომელიც ამ სახელმწიფოს საჰაერო სივრცის ფარგლებში, სხ-ების ფრენის უზრუნველსაყოფად, მნიშვნელოვან გრძელვადიან სააერნაოსნო ინფორმაციას შეიცავს.
31. საავიაციო შემადგენლობა - სამოქალაქო ავიაციის მუშაკები,რომელთა საქმიანობა სამოქალაქო ავიაციის მეშვეობით განსახორციელებელი მიზნებისაკენ არის მიმართული.
32. სააეროდრომო ფრენის წრე (აფრენისა და დაფრენისა არეში ფრენის სქემა) - აეროდრომის რაიონში დადგენილი მარშრუტი, რომლითაც (ან რომლის ნაწილზეც) სრულდება სიმაღლის აღება - აფრენისას, დაშვება - დასაფრენად შესვლისას, დაფრენის მოლოდინი (მოცდა) და აეროდრომის თავზე ფრენა.
33. საერთო დანიშნულების ავიაცია - ის სამოქალაქო საჰაერო ხომალდები, რომლებიც არ ასრულებენ კომერციულ გადაზიდვებს და საავიაციო სამუშაოებს.
34. სამედიცინო დასკვნა - მოწმობის მფლობელის ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიმართ წაყენებულ მოთხოვნებთან შესაბამისობისდამადასტურებელი საბუთი ("სამედიცინო სერტიფიკატი").
35. საფრენოსნო ეკიპაჟის წევრი - მოწმობის მფლობელი ეკიპაჟის წევრი, რომელსაც, სასამსახურო-საფრენოსნო დროის განმავლობაში, სხ-ს მართვასთან დაკავშირებული მოვალეობები აკისრია.
36.საფრენოსნო სამუშაო - საფრენოსნო დავალეობის შესასრულებლა დ ეკიპაჟის მიერ ჩატარებული სამუშაო.
37. საფრენოსნო შემოწმება - ეკიპაჟის წევრის ცოდნის დონისადა პრაქტიკული მუშაობის უნარის განმსაზღვრელი პროცესი.
38.საფრენოსნო წვრთნა - საფრენოსნო სამუშაოს ჩვევების შეძენის ან აღდგენის მიზნით განხორციელებული საფრენოსნო შემადგენლობის სწავლების პროცესი.
39.სახელსაწყო სახმელეთო წვრთნის დრო - დრო, რომლის განმავლობაშიც პილოტი, მოწმობების გამცემი უფლებამოსილი ორგანოს მიერ დამტკიცებულ მრავალმხრივ საპილოტაჟო საწაფზე, ამუშავებს იმიტირებულ სახელსაწყო ფრენას.
40. სახელსაწყო ფრენა- ისეთ პირობებში შესრულებული ფრენა, როცა სხ-ს სივრცობრივი მდგომარეობა და ადგილმდებარეობა ეკიპაჟის მიერ, სრულიად ან ნაწილობრივ, საპილოტაჟო და სანაოსნო ხელსაწყოების მეშვეობით განისაზღვრება.
41. სახელსაწყო ფრენის დრო (სახელსაწყო ნაფრენი) - დრო, რომლისგანმავლობაშიც პილოტი საჰაერო ხომალდს მართავს, მხოლოდ და მხოლოდ, ხელსაწყოების მეშვეობით, გარე ორიენტირების გამოუყენებლად.
42. სახელსაწყო ფრენის წესები - წესები, რომელიც საპილოტაჟო სანაოსნო ხელსაწყოების მეშვეობით ფრენას, საჰაერო მოძრაობის ორგანოების მხრიდან მეთვალყურეობასა და სხ-ებს შორისეშელონირების დადგენილი შუალედების უზრუნველყოფას ითვალისწინებს.
43.სახომალდე ელექტრონული აღჭურვილობა - საჰაერო ხომალდზე გამოსაყენებლად განსაზღვრული ნებისმიერი ელექტრონული მოწყობილობა, მისი ელექტრული ნაწილის ჩათვლით, მათ შორის - რადიოაღჭურვილობა, ფრენის ავტომატური მართვის სისტემა და სახელსაწყო აღჭურვილობა.
44. საჰაერო მოძრაობა - ჰაერში მყოფი და აეროდრომის სამიმოსვლო ფართობზე მოძრავი ყველა საჰარო ხომალდი.
45. საჰაერო მოძრაობის არე (რაიონი) - დადგენილი ზომების საჰაერო სივრცე, სადაც საჰაერო მოძრაობის ორგანო საკუთარ დანიშნულებას ახორციელებს.
46. საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურე - "სმ მეთვალყურის მოწმობისა" და მოქმედი ოსტატობის აღნიშვნების(დოა - ს ჩათვლით) მფლობელი, რომელიც დაკავებულია საჰაერო მოძრაობის მომსახურებით.
47. საჰაერო ტრასა - კონტროლს დაქვემდებარებული საჰაერო სივრცე (ან მისი ნაწილი) დერეფნის სახით, რომელიც სარადიონაოსნო საშუალებებით არის აღჭურვილი.
48. საჰაერო ხომალდის ტიპი - ერთი და იგივე პრინციპული აგებულების მქონე საჰაერო ხომალდები, მათ რიცხვში, ყველა მათი სახეცვალება, იმის გამოკლებით, რაც საპილოტაჟო ან საფრენოსნო მახასიათებლების ცვლილებას იწვევს.
49. საჰაერო ხომალდი - ნებისმიერი აპარატი, რომელიც ატმოსფეროში მდებარეობას ჰაერთან ურთიერთმოქმედების შედეგად ინარჩუნებს, დედამიწის ზედაპირიდან არეკლილ ჰაერთან ურთიერთმოქმედების გამოკლებით.
50. საჰაერო ხომალდის ეკიპაჟი - პირნი, რომელთაც, საფრენოსნო დავალების შესრულებისას, სხ-ს მართვისა და მომსახურების გარკვეული მოვალეობები აკისრიათ.
51. საჰაერო ხომალდის მეთაური - ექსპლუატანტის ან, საერთო დანიშნულების ავიაციაში - სხ-ს მფლობელის მიერ, მეთაურის მოვალეობიბის შესასრულებლად დანიშნული, ფრენის უსაფრთხოებაზე პასუხისმგებელი, პილოტი.
52. სხ-ს მეთაურის რანგში ნაფრენი - სხ-ს მეთაურის მოვალეობების შემსრულებელი პილოტ-კურსანტის მიერ, აგრეთვე, სხ-ს მეთაურის, მეთაურ-შეგირდისა და პილოტ - ინსტრუქტორის რანგში ნაფრენი.
53. საჰაერო ხომალდის სახეობა - უმთავრესი მახასიათებლების საფუძველზე საჰაერო ხომალდების დაყოფა, მაგალითად: თვითმფრინავი, შვეულმფრენი, პლანერი, თავისუფალი აეროსტატი.
54. სერტიფიკატი - განსაზღვრული საქმიანობის უფლების მიმნიჭებული, სახელმწიფოს მიერ გაცემული ნებართვა (მოწმობა).
55. ფრენის გეგმა - საჰაერო ხომალდის დასახულ ფრენაზე ან მის ნაწილზე საჰაერო მოძრაობის მომსახურების ორგანოსათვის წარდგენილი განსაზღვრული ცნობები.
56. ფრენის დრო (ნაფრენი) -
ა) შვეულმფრენისათვის - საერთო დრო, მზიდი ხრახნის დატრიალების დაწყებიდან შვეულმფრენისა და ხრახნების სრულ შეჩერებამდე (ფრენის დასრულებისას).
ბ) თვითმფრინავისათვის - საერთო დრო, თვითმფრინავის მოძრაობის დაწყებიდან (აფრენის მიზნით) მის სრულ შეჩერებამდე (ფრენის დასრულებისას).
შენიშვნა:
1. ზემოთ დასახელებული ტერმინი არის სინონიმი ტერმინებისა: "სრული საფრენოსნო დრო" ან "დრო, ხუნდების აღებიდან დაყენებამდე", რომელიც თვითმფრინავის მოძრაობის დაწყებიდან (აფრენის მიზნით) მის სრულ შეჩერებამდე (ფრენის დასრულებისას) იზომება.
57. ღამე - დროის მონაკვეთი, საღამოს სამოქალაქო ბინდის დამთავრებიდან დილის სამოქალაქო ბინდის დაწყებამდე, ან დროის სხვა ისეთი მონაკვეთი მზის ჩასვლასა და ამოსვლას შორის, რომელსაც უფლებამოსილი ორგანო დაამტკიცებს.
შენიშვნა :
სამოქალაქო ბინდი მთავრდება საღამოთი, როცა მზის დისკოს ცენტრი ჰორიზონტის ხაზის დაბლა 60 - ზეა, და იწყება დილით,როცა მზის დისკოს ცენტრი ჰორიზონტის ხაზის დაბლა 60 - ზეა.
58. შემმოწმებელი - მფრინავ-მეთაურთა, საინსპექტორო ან საინსტრუქტორო შემადგენლობის პირი, რომელიც კონკრეტულ სხ-ზე საინსტრუქტორო ფრენებზეა დაშვებული და ეკიპაჟის შემადგენლობაში შეყვანილია მისი საფრენოსნო შემოწმების ან წვრთნის მიზნით.
59. შვეულმფრენი - ჰაერზე უფრო მძიმე საჰაერო ხომალდი, რომელიც ძალური დანადგარის მეშვეობით, დაახლოებით ვერტიკალურ ღერძზე მბრუნავი ერთი ან რამდენიმე მზიდი ხრახნის მიერ წარმოქმნილი ნაკადის რეაქციის წყალობით ინარჩუნებს ატმოსფეროში მდებარეობას
60. ჩიკაგოს კონვენცია - ჩიკაგოში (აშშ) 1944 წელს ხელმოწერილი კონვენცია "საერთაშორისო სამოქალაქო ავიაციის შესახებ", რომელსაც საქართველო 1994 წელს მიუერთდა.
მუხლი 2🔗. "წესებში" გამოყენებული შემოკლებები
ამ "წესებში" გამოყენებულ შემოკლებებს აქვს შემდეგი მნიშვნელობები:
1. აბზ. - აბზაცი
2. ასპ - ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტი
3. ან - აერნაოსანი
4. ბ/ი - ბორტინჟინერი
5. ბ/რ - ბორტრადისტი
6. დოა - დამატებითი (დამადასტურებელი) ოსტატობის აღნიშვნა
7. ვფწ - ვიზუალური ფრენის წესები
8. იკაო - სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია
9. მმპ - მფრინავთა მომზადების პროგრამა
10. პ - პუნქტი
11. პილ. - პილოტი
12. სა - სამოქალაქო ავიაცია
13. საა სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაცია
14. სდ - სასწავლო დაწესებულება
15. სეს - საფრენოსნო ექსპლუატაციის სახელმძღვანელო
16. სკ - სერტიფიცირების კომისია
17. სმ - საჰაერო მოძრაობა
18. სმმ - საჰაერო მოძრაობის მომსახურება
19. სსმ - საწვავ-საპოში მასალები
20. სსს - საავარიო - სამაშველო საშუალებები
21. სსპ - სააეროდრომო სადისპეტჩერო პუნქტი
22. სსტ - საერთაშორისო საჰაერო ტრასა
23. სტ - საფრენოსნო-ტექნიკური
24. სტბ - საავიაციო ტექნიკური ბაზა
25. სტტმწ - საავიაციო ტექნიკის ტექნიკური მომსაშურების წესები
26. სფწ - სახელსაწყო ფრენის წესები
27. სქს - საავიაციო-ქიმიური სამუშაოები
28. სშ - საავიაციო შემთხვევა
29. სხ - საჰაერო ხომალდი
30. ფშს - ავიაკომპანიის "ფრენების შესრულების სახელმძღვანელო"
31. ღქსს - ღრუბლების ქვედა საზღვრის სიმაღლე
32. AIP - სააერნაოსნო ინფორმაციის კრებული
33. NOTAM - შეტყობინება მფრინავთათვის
მუხლი 3🔗. ზოგადი დებულებები
1. ეს" წესები" შემუშავებულია ჩიკაგოს კონვენციის №1 დანართის ("საავიაციო პერსონალის მოწმობების გაცემა") სტანდარტების და რეკომენდებული პრაქტიკისა და საქართველოს საჰაერო კოდექსის საფუძველზე. "წესები" განსაზღვრავს საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის პერსონალის მოწმობების გაცემის, გამოცვლის, მოქმედების ვადის გაგრძელებისა და შეჩერების, გაუქმების, აგრეთვე, სხვა სახელმწიფოს მიერ გაცემული მოწმობების აღიარების წესებს.
2. საავიაციო პერსონალს მიეცემა დადგენილი ნიმუშის მოწმობები. მოწმობაში შეტანილი ოსტატობის აღნიშვნა მის მფლობელს აძლევს შესაბამისი ფრენებისა და სამუშაოების შესრულების უფლებას. მოწმობის მიღებისა და მასში ოსტატობის აღნიშვნის შეტანის მსურველი უნდა აკმაყოფილებდეს დასახელებული მოწმობისა თუ ოსტატობის აღნიშვნის მისაღებად დადგენილ მოთხოვნებს ასაკის, ცოდნის, საფრენოსნო გამოცდილების, უნარისა და ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით.
3. საქართველოს მოქალაქეობის უქონელ პირს ავიასპეციალისტის მოწმობა მიეცემა იმ შემთხვევაში, თუ ის თეორიულ, პრაქტიკულ მომზადებას და საავიაციო-სამედიცინო-საექსპერტო კომისიას საქართველოში გაივლის.
4. პირს, რომელსაც არა აქვს ამ "წესების" შესაბამისად გაცემული მოწმობა, ეკრძალება შეასრულოს საკუთარი მოვალეობები ქვემოთ ჩამოთვლილი საჰაერო ხომალდების ნებისმიერ სახეობაზე:
ა) თვითმფრინავი;
ბ)შვეულმფრენი;
გ)პლანერი;
დ) თავისუფალი აეროსტატი;
5. ამ მუხლის მეოთხე პუნქტით გათვალისწინებული სხ-ს დამატებითი სახეობის ექსპლუატირების უფლების მიღების მსურველი მიმართავს საა-ს სერტიფიცირების კომისიას, რომელიც:
ა) მოწმობის მფლობელს აძლევს სხ-ს დასახელებული სახეობის მოწმობას;
ბ) ადრე გაცემულ მოწმობაში შეაქვს ახალი ოსტატობის აღნიშვნა.
6. სამოქალაქო ავიაციის პილოტები იყოფიან შემდეგ კლასებად:
ა) ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტები;
ბ) კომერციული პილოტები.
გ)მოყვარული პილოტები.
7. სხ-ს ტიპების საფრენად დაშვებული რაოდენობა
ა) პილოტი და ბორტინჟინერი (ბორტმექანიკოსი) უფლებამოსილი არიან იფრინონ ერთი სახეობის საჰაერო ხომალდების სამ ტიპზე.
ბ) ნაოსანი და ბორტრადისტი უფლებამოსილი არიან იფრინონ სხ-ს ოთხ ტიპზე, მათი სახეობისდა მიუხედავად.
გ) ამ პუნქტის რაოდენობრივი შეზღუდვა ზემსუბუქ საჰაერო ხომალდებზე არ ვრცელდება (ამ პუნქტის საჭიროებისათვის, ზემსუბუქი სხ "ტიპად" არ ითვლება).
8. სამოქალაქო ავიაციის სპეციალისტებს ამზადებენ სათანადო ლიცენზიის (სერტიფიკატის) მქონე, საქართველოს საა-ს მიერ აღიარებულ, სასწავლო დაწესებულებებში.
9. 60 წლის ასაკს მიღწეული პილოტის უფლებების შეზღუდვა
ა) 60 წლის ასაკს მიღწეულ პილოტის მოწმობის მფლობელს, რომელიც დაკავებულია კომერციულ საერთაშორისო საჰაერო მიმოსვლაზე, საჰაერო ხომალდის მეთაურის მოვალეობის შესრულება ეკრძალება;
ბ) 60 წლის ასაკს მიღწეული პილოტის მოწმობის მფლობელი, რომელიც დაკავებულია კომერციულ საერთაშორისო საჰაერო მიმოსვლაზე, საჰაერო ხომალდის მეორე პილოტის მოვალეობის შესასრულებლად დაიშვება პიროვნული შეფასების წესით, საა-ს სერტიფიცირების კომისიის გადაწყვეტილების საფუძველზე;
გ) ნებისმიერი სახეობის საჰაერო ხომალდის ნებისმიერი კლასის პილოტი, რომელმაც 65 წლის ასაკს მიაღწია, საფრენად არ დაიშვება.
10. მოწმობის ან ოსტატობის აღნიშვნის მისაღებად საჭირონებისმიერი მანევრის საჩვენებლად აუცილებელი მრავალმხრივისაპილოტაჟო საწაფის გამოყენებას ამტკიცებს საა, სერტიფიცირების კომისიის დასკვნის საფუძველზე, რომელიც საწაფის შესაძლებლობებისა და მის წინაშე დასმული ამოცანების შესაბამისობის თავდებობას კისრულობს.
11. საფრენოსნო დროის აღრიცხვა:
ა) პილოტ-კურსანტს ან პილოტის მოწმობის მფლობელს სხ-ს მეთაურის რანგში ნაფრენად ეთვლება მთლიანად ის დრო, რა ხნის განმავლობაშიც ასრულებდა ფრენას დამოუკიდებლად, ინსტრუქტორთან ერთად ორმაგსამართიან სხ-ზე და საჰაერო ხომალდის მეთაურისრანგში; ეს დრო ჩაითვლება იმ საერთო ნაფრენში, რომელიც საჭიროა პილოტის პირველადი მოწმობისა და უფრო მაღალი კლასის პილოტის მოწმობის მისაღებად.
ბ) მეორე პილოტის მოვალეობის შემსრულებელს, უფრო მაღალი კლასის პილოტის მოწმობის მისაღებად საჭირო საერთო ნაფრენში, ჩაეთვლება მეორე პილოტის რანგში ნაფრენი დროის 50%.
გ) ის ნაფრენი, რომლის განმავლობაშიც პილოტის მოწმობის მფლობელი, მეორე პილოტის რანგში, სხ-ს მეთაურის ზედამხედველობის ქვეშ, ასრულებს სხ-ს მეთაურის მოვალეობებს (სხმ -შეგირდი), მთლიანად ჩაითვლება უფრო მაღალი კლასის პილოტის მოწმობის მისაღებად საჭირო ნაფრენში.
12. საავიაციო სპეციალისტის ოსტატობის დონის განსაზღვრაზე, მოწმობისა და ოსტატობის აღნიშვნის გაცემასა და გაუქმებაზე, მოწმობის მოქმედების ვადის გაგრძელებასა და შეჩერებაზე, აგრეთვე, სხვა სახელმწიფოს მიერ გაცემული მოწმობის აღიარებასა და გამოცვლაზე უფლებამოსილი ორგანოა საა, რომელიც აღნიშნულს ახორციელებს სერტიფიცირების კომისიის დასკვნის საფუძველზე.
13. მოწმობის გაცემის, მოქმედების ვადის გაგრძელების, გამოცვლისა და ოსტატობის დამტკიცებისას, ავიასპეციალისტები თეორიულ გამოცდებს აბარებენ 13 დანართით გათვალისწინებულ საგნებში.
14.თეორიული გამოცდები
ა) თეორიული გამოცდები ტარდება ტესტირების მეთოდით, ამასთან, გამოცდა ჩაბარებულად ჩაითვლება, თუ ავიასპეციალისტმა სწორად უპასუხა კითხვების 80%-ს. შეფასება ხდება პრინციპით :"ჩააბარა - ვერ ჩააბარა".
ბ) თეორიული გამოცდები (საჭიროებისას) შეიძლება ჩატარდეს ზეპირი ან წერითი გამოცდის სახით; ამ შემთხვევაში, ცოდნის შეფასება ხდება სისტემით: "იცის-არ იცის".
გ) თუ ავიასპეციალისტმა თეორიული გამოცდები ვერ ჩააბარა, განმეორებით გამოცდაზეის პირველი ტესტირებიდან ორი კვირის შემდეგ დაიშვება.
დ) თუ ავიასპეციალისტმა განმეორებითი გამოცდაც ვერ ჩააბარა,თეორიულ გამოცდაზე ის მეორე ტესტირებიდან ერთი თვის შემდეგ დაიშვება.
ე) თუ ავიასპეციალისტმა თეორიული გამოცდა მესამე ცდაზეც ვერ ჩააბარა, საა უფლებამოსილია მას მოწმობის გაცემაზე / მოქმედების ვადის გაგრძელებაზე უარი უთხრას.
15. გამოსაცდელს ეკრძალება:
ა) წერითი დავალების ასლის გადაღება ან მისი საგამოცდო ოთახიდან გატანა;
ბ) წერითი დავალების სხვა პირისათვის გადაცემა ან მისგან ამ დავალების ნაწილის ან ასლის მიღება;
გ) დავალების შესრულებისას, ვინმეს დახმარება ან მისგანდახმარების მიღება;
დ) სხვა პირის სახელით დავალების ან მისი ნაწილის შესრულება;
ე) დავალების შესრულებისას, ნებისმიერი მასალით ან სახელმძღვანელოთი სარგებლობა, თუ ეს საა-ს მიერ ნებადართული არ არის.
16. ამ მუხლის მე- 15 პუნქტით აკრძალული ნებისმიერი ქმედობისას, გამოსაცდელს, ერთი წლის განმავლობაში, ეკრძალება ნებისმიერი მოწმობის ან ოსტატობის აღნიშვნის, თეორიული ან პრაქტიკული შემოწმების მისაღები განაცხადის საა-ში წარდგენა.
17. აკრძალულია ქვემოთ ჩამოთვლილი ნებისმიერი ქმედობა ან მისი ორგანიზება:
ა) ავიასპეციალისტის მოწმობისა და ოსტატობის აღნიშვნის გასაცემ, აგრეთვე, მოწმობის მოქმედების ვადის გასაგრძელებელ და აღიარების განაცხადში მცდარი ინფორმაციის შეტანა;
ბ) მოწმობის, ოსტატობის აღნიშვნის ან ამ "წესების" საფუძველზე გასაცემი ნებისმიერი ნებართვის მისაღებად საჭირო საბუთებში, "ანგარიშებში", საფრენოსნო წიგნაკში მცდარი ინფორმაციის შეტანა.
გ) ამ "წესების" მოთხოვნების საფუძველზე გაცემულ მოწმობაში, ნებართვაში "წესებით" გაუთვალისწინებელი ცვლილებების შეტანა.
18. ამ მუხლის მე-17 პუნქტით გათვალიწინებული ნებისმიერი ქმედობა არის ექსპლუატანტის ან ავიასპეციალისტის მოწმობის, ოსტატობის აღნიშვნის, ნებართვის მოქმედების ვადის შეჩერების ან ჩამორთმევის საფუძველი.
19. საფრენოსნო ეკიპაჟის წევრს საფრენოსნო კვალიფიკაციის აღდგენის უფლება აქვს მისი საფრენოსნო საქმიანობის შეწყვეტის დღიდან 5 წლის განმავლობაში.
20. ამ "წესების" მოთხოვნები ვრცელდება იმ საავიაციო პერსონალზე, რომელიც დასაქმებულია ან დასაქმებას აპირებს საქართველო¯ი რეგისტრირებულ ავიასაწარმოში.
თავი II. საავიაციო სპეციალისტის მოწმობა
მუხლი 4🔗. სერტიფიცირების კომისია
1. ამ "წესების" მოთხოვნების შესასრულებლად, საა აყალიბებს სერტიფიცირების კომისიას, რომელიც საქმიანობას წარმართავს საქართველოს საჰაერო კოდექსის, საა -ს დებულებისა და ამ "წესების" საფუძველზე. სერტიფიცირების კომისიის შემადგენლობას აყალიბებს საა-ს თავმჯდომარე, სკ-ს თავმჯდომარის წარდგინებით. სკ -ს თავმჯდომარე ინიშნება საა - ს თავმჯდომარისმიერ და ანგარიშვალდებულია მის წინაშე.
2. სერტიფიცირების კომისიის დანიშნულება
ა) საქართველოს ავიასაწარმოების საავიაციო სპეციალისტებისათვის მოწმობებისა და მოწმობების პირის გაცემა და გაუქმება, მოქმედების ვადის გაგრძელება, შეჩერება და გაუქმება;
ბ) უცხო ქვეყნის ავიასპეციალისტებისათვის მოწმობებისა და მოწმობების პირის გაცემა და გაუქმება, მოქმედების ვადის გაგრძელება, შეჩერება და გაუქმება, აგრეთვე, სხვა ქვეყნის მიერ გაცემული მოწმობის აღიარება და აღიარების გაუქმება;
გ) საქართველოს, აგრეთვე, უცხო ქვეყნის ავიასპეციალისტების თეორიული ცოდნის, პრაქტიკული მუშაობის შემოწმება და ოსტატობის აღნიშვნის გაცემა, შეჩერება და გაუქმება;
დ) ავიასპეციალისტების მოწმობების / ოსტატობის აღნიშვნების გაცემაზე არსებული იკაოს სტანდარტებისა და რეკომენდებული პრაქტიკის გამოყენება;
ე) საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სასწავლო დაწესებულებების სერტიფიცირება, სერტიფიკატის მოქმედების ვადის გაგრძელება, შეჩერება და გაუქმება;
ვ) საქართველოს სა-ს სასწავლო დაწესებულებების მასწავლებე ლთა შემადგენლობისათვის სერტიფიკატების გაცემა, მისი მოქმედების ვადის გაგრძელება, შეჩერება და გაუქმება;
ზ) საქართველოს სა-ს სასწავლო დაწესებულებების სასწავლო პროგრამების შემოწმება, დამტკიცება (შეთანხმება) და გაუქმება;
თ) ავიასპეციალისტების მოწმობების რეესტრის წარმოება;
ი) საფრენოსნო ეკიპაჟის წევრების ახალ ტექნიკაზე გადამზადების კანდიდატების დამტკიცება;
კ) მოწმობით (სერტიფიკატით) გათვალისწინებული მოთხოვნების დაცვაზე ზედამხედველობა.
3. სერტიფიცირების კომისიის საქმიანობის წარმართვა
ა) სერტიფიცირების კომისია საკუთარ საქმიანობას წარმართავს ამ "წესების" მოთხოვნების შესაბამისად;
ბ) სკ გადაწყვეტილებებს უგზავნის საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის დაინტერესებულ საწარმოებს;
გ) სკ უზრუნველყოფს მოწმობების ბლანკების, რეესტრებისა და ა.შ. დამზადებას;
დ) სკ-ს სხდომა ფორმდება ოქმით, რომელსაც ხელს აწერს სკ-ს თავმჯდომარე, მოადგილე და მდივანი.
4. სკ-ს თავმჯდომარე ვალდებულია:
ა) უზრუნველყოს სერტიფიცირების კომისიის საქმიანობის ამ "წესების" შესაბამისად წარმართვა;
ბ) ზედამხედველობა გაუწიოს კანდიდატების ცოდნის ობიექტურ შეფასებას;
გ) ზედამხედველობა გაუწიოს საქმისწარმოებას, მოწმობების ბლანკების აღრიცხვასა და სათანადო შენახვას.
5. სკ - ს თავმჯდომარე უფლებამოსილია:
ა) გამართოს სერტიფიცირების კომისიის გამსვლელი სხდომები;
ბ) ავიასაწარმოების სათანადო ხელმძღვანელებთან შეთანხმებით, სერტიფიცირების კომისიის მუშაობაში ჩააბას კომისიის საქმიანობისათვის საჭირო საავიაციო სპეციალისტები;
გ) ცალკეულ შემთხვევაში, საკუთარი პასუხისმგებლობით, მართვის ტექნიკის, აერნაოსნობისა და პრაქტიკული ჩვევების შემოწმება მიანდოს სერტიფიცირების კომისიის არაწევრ ავიასპეციალისტებს;
დ) მსურველებს განუმარტოს ამ "წესების" მოთხოვნები;
6. სკ-ს თავმჯდომარე პასუხისმგებელია სერტიფიცირების კომისიის მუშაობაზე ზედამხედველობის უზრუნველყოფაზე;
7. სერტიფიცირების კომისიის გადაწყვეტილების გასაჩივრების უფლება აქვს ნებისმიერ პირს, საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე.
მუხლი 5🔗. ავიასპეციალისტის მოწმობის სტრუქტურა
1. სამოქალაქო ავიაციის სპეციალისტის მოწმობა არის ერთადერთი საბუთი, რომელიც საჰაერო ხომალდების ექსპლუატირების, მომსახურებისა და საქართველოს საჰაერო სივრცეში სმმ - ის უფლებას იძლევა.
2. მოწმობები ეძლევა შემდეგ საავიაციო სპეციალისტებს:
ა) მოყვარულ პილოტს (თვითმფრინავი) - ყდის ფერი-ბაცი-ყავისფერი;
ბ) კომერციულ პილოტს (თვითმფრინავი) - ბაცი-ცისფერი;
გ) ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტს (თვითმფრინავი) -მუქი - მწვანე;
დ) მოყვარულ პილოტს (შვეულმფრენი) - ბაცი-რუხი;
ე) კომერციულ პილოტს (შვეულმფრენი) - მუქი - რუხი;
ვ) ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტს (შვეულმფრენი) - ორი ან რამდენიმე მუქი-რუხი ფერის ზოლი თეთრ ფონზე;
ზ) პლანერის პილოტს - ვარდისფერი;
თ) თავისუფალი აეროსტატის პილოტს - მელნისფერი;
ი) აერნაოსანს - წითელი;
კ) ბორტინჟინერს (ბორტმექანიკოსს) - ყავისფერი;
ლ) ბორტრადისტს - ნარინჯისფერი;
მ) ბორტგამყოლს - თეთრი;
ნ) საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურეს - ყვითელი;
ო) ავიადისპეტჩერს - ბაცი-მწვანე;
პ) საჰაერო ხომალდების ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტებს - წაბლისფერი.
3. მოწმობების შინაარსი, ფორმა და პუნქტების დანომრვის წესი შემუშავებულია ჩიკაგოს კონვენციის N1 დანართის რეკომენდაციების საფუძველზე.
4.სამოქალაქო ავიაციის ყველა ჯგუფის სპეციალისტის მოწმობას აქვს ერთიანი ფორმა და შეიცავს შემდეგ პუნქტებს:
I. სახელმწიფოს დასახელება;
I. მოწმობის დასახელება;
III. მოწმობის გამცემი ორგანოს მიერ მიკუთვნებული ნომერი (არაბული
ციფრებით);
IV. მფლობელის სახელი და გვარი;
IV ა. დაბადების თარიღი;
V. მფლობელის საცხოვრებელის მისამართი;
VI. მფლობელის მოქალაქეობა;
VII. მფლობელის ხელმოწერა;
VIII. მოწმობის გამცემი ორგანოს დასახელება;
IX. მოწმობის მოქმედების ვადის აღნიშვნა;
X. მოწმობის გამცემი თანამდებობის პირის ხელმოწერა და გაცემის თარიღი;
XI. მოწმობის გამცემი უფლებამოსილი ორგანოს ბეჭედი ან შტამპი;
XII. ოსტატობის აღნიშვნები;
XIII. განსაკუთრებული აღნიშვნები, რაც შეზღუდვებს ეხება, და სხვადასხვა უფლებების აღნიშვნები;
XIV.ნებისმიერი სხვა ცნობები, მოწმობის გამცემი სახელმწიფოს შეხედულებისამებრ.
I, II, IV, IVა, VI, VII, VIII, IX, XII, XIII, XIV პუნქტების ტექსტი დაბეჭდილია ქართულად და ინგლისურად, V და X პუნქტებისა კი - ქართულად.
მუხლი 6🔗. მოწმობის მოქმედების ვადა და მისი გაგრძელების წესები
1. საა, მოწმობის გაცემით და მისით გათვალისწინებულ მოთხოვნებზე ზედამხედველობით, პასუხისმგებელია, რომ მოწმობის მფლობელი, მოწმობით ან ოსტატობის აღნიშვნით გათვალისწინებულ უფლებებს განახორციელებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუკი იგი ინარჩუნებს ოსტატობას, მისი გამოცდილება კი აკმაყოფილებს ამ "წესებით" დადგენილ მოთხოვნებს, ხოლო ავიასპეციალისტის მოქმედი მოწმობა აკმაყოფილებს ჩიკაგოს კონვენციის №1 დანართით გათვალისწინებულ სტანდარტებსა და რეკომენდებულ პრაქტიკას.
2. მოწმობების მოქმედების ვადად დადგინდეს:
ა) ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის, კომერციული პილოტის, აერნაოსნის, ბორტინჟინრის (ბორტმექანიკოსის) - 1 წელი;
ბ) ბორტრადისტის, ბორტგამყოლის, სატვირთო სხ-ს ბორტოპერატორის - 2წელი
გ) მოყვარული პილოტის, პლანერის პილოტის, თავისუფალი აეროსტატის პილოტის, სმმეთვალყურის, ავიადისპეტჩერის - 4წელი;
დ) სხ-ს ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის - 5 წელი.
3. მოწმობების მოქმედების ვადების შეკვეცა
ა) 40 წლის ასაკს გადასული სა-ს ყველა ჯგუფის პილოტებისათვის და სმმეთვალყურისათვის მოწმობების მოქმედების ამ მუხლის მეორე პუნქტით მითითებული ვადები ორჯერ მცირდება;
ბ) 50 წლის ასაკს გადასული მოყვარული პილოტის, პლანერის პილოტის, თავისუფალი აეროსტატის პილოტისა და სმმეთვალყურის მოწმობის მოქმედების ვადა ერთ წლამდე მცირდება.
4. ავიასპეციალისტის მოწმობის მოქმედების ვადა გრძელდება იმავე წესით, როგორც -მოწმობის გაცემა.
5. სამოქალაქო ავიაციის სპეციალისტი საკუთარი მოვალეობების შესასრულებლად დაიშვება, თუკი:
ა) ის ფლობს ავიასპეციალისტის მოქმედ მოწმობას;
ბ) საქართველოს საავიაციო კანონმდებლობისა და მის საფუძველზე გამოცემული წესებისა და ინსტრუქციების შესაბამისად, მან გაიარა თეორიული ცოდნისა და პრაქტიკული ჩვევების შემოწმება და თანამიმდევრული მომზადება.
6. მართვის ტექნიკას, აერნაოსნობასა დ ა პრაქტიკულ მუშაობას ამოწმებენ ზემდგომი მეთაურები (უფროსები), უფროსი სპეციალისტები, სპეციალობისდა მიხედვით.
7. ეკიპაჟის წევრის მოწმობის ან ოსტატობის აღნიშვნის მისაღებად, საფრენოსნო წვრთნა და შემოწმება შეიძლება ჩაატაროს საქართველოს სახელმწიფო ავიაციის ან იკაოს წევრ უცხო სახელმწიფოს ინსტრუქტორმა.8. თეორიული ცოდნის შემოწმების შედეგები აისახება შეფასების ფურცლით, პრაქტიკული მუშაობისა კი- საფრენოსნო წიგნაკით და შემოწმების ფურცლით. შეფასებისა დაშემოწმების ფურცლები (ამ "წესების" დანართები №3 და №4) ინახება სპეციალისტის "საქმეში".
9. საა -ს სერტიფიცირების კომისიამ, მოწმობის მოქმედების ვადის გასაგრძელებლად(ოსტატობის დასადასტურებლად) თეორიული ცოდნის შემოწმების უფლებამოსილება შეიძლება გადასცეს სერტიფიცირებულ სასწავლო დაწესებულებას.
10. მოწმობის მოქმედების ვადის გასაგრძელებლად ჩატარებული მართვის ტექნიკის, აერნაოსნობისა და პრაქტიკული მუშაობის შემოწმება შეიძლება სხვა სახის შემოწმებებთან შეთავსდეს.
11. ავიასპეციალისტების მიერ ოსტატობის ასამაღლებულ კურსებზე და ახალ საავიაციო ტექნიკაზე გადასწავლებისას მიღებული შეფასებები, ოსტატობის დამტკიცებისას, ქმედითუნარიანია ერთი წლის განმავლობაში, ამასთან, ავიასპეციალისტები განსხვავებულ საგნებს (ამ "წესების" 1 3 დანართის მიხედვით)
სკ -ს აბარებენ.
12. მართვის ტექნიკაში, აერნაოსნობასა და პრაქტიკულ მუშაობაში უარყოფითი შეფასების მიღებისას, ავიასპეციალისტს შეიძლება დაენიშნოს დამატებითი საწვრთნელი ვარჯიში, შემდგომი შემოწმებით.
13. ავიასპეციალისტები, რომლებიც თეორიულ საგნებში, მართვის ტექნიკაში, აერნაოსნობასა და პრაქტიკულ მუშაობაში უარყოფით შეფასებას მიიღებენ, სამუშაოდ არ დაიშვებიან.
14. გამომცდელმა პრაქტიკული საქმიანობის შემოწმება შეიძლება შეწყვიტოს ნებისმიერ დროს:
ა) როცა კანდიდატი შემოწმების ერთ ელემენტს მაინც ვერ აბარებს;
ბ) ამინდის პირობების გაუარესების, სხ - ს საფრენად ვარგისობის მდგომარეობის ან ფრენის უსაფრთხოების სხვა მოსაზრებების გამო.
15. თუ პრაქტიკული საქმიანობის შემოწმება კანდიდატისაგან დამოუკიდებელი მიზეზის გამო შეწყდა, მას ჩაეთვლება ის ელემენტები, რომლებიც წარმატებით ჩააბარა, იმ პირობით, რომ კანდიდატი დარჩენილ ელემენტებს, შემოწმების შეწყვეტიდან, 60 დღის განმავლობაში ჩააბარებს. ამ ვადის გასვლის შემდეგ, კანდიდატი ვალდებულია პრაქტიკული შემოწმება ახლიდან მთლიანად გაიაროს.
16. თუ კანდიდატმა პრაქტიკული საქმიანობის შემოწმება ვერ ჩააბარა, მან შემოწმების ხელახლა გასავლელი განაცხადი შეიძლება წარადგინოს უფლებამოსილი ინსტრუქტორის ხელმძღვანელობით მომზადების გავლის შემდეგ, რაზეც ინსტრუქტორი აკეთებს დასკვნას, რომ კანდიდატი შემოწმების გასავლელად მზად არის.
17. საერთაშორისო რეისებზე დაკავებული საფრენოსნო შემადგენლობა დამატებით მოწმდება ინგლისურ ენაში და "ჯეპესენის" კრებულთან მუშაობის უნარში.
მუხლი 7🔗. მოწმობის შევსებისა და გაფორმების წესი
1. მოწმობა მთელი სისრულით უნდა ასახავდეს საავიაციო სპეციალისტის მომზადების დონეს.
2. ავიასპეციალისტის მოწმობა უნდა შეივსოს შავი ფერის მელნით, მკაფიო, გარკვეული ხელწერით, გადაშლისა და გადასწორების გარეშე, უშეცდომოდ, ქართულ და ინგლისურ ენებზე.
3. მოწმობის შევსების წესი
I და II პ. მოწმობის ყდაზე იბეჭდება ქართულად, პირველ გვერდზე - ორ ენაზე;
IV პ. - უნდა შეივსოს ორ ენაზე;
V პ. - მხოლოდ ქართულად;
VI პ. - ორ ენაზე;
VII პ-ზე მფლობელი აწერს ხელს;ხელმოწერის ზემოთ თავსდებამფლობელის ფოტოსურათი. ფოტოსურათი უნდა იყოს იმ ნიმუშისა, რაც საჭიროა საქართველოს მოქალაქის საზღვარგარეთის პასპორტისათვის. ფოტოსურათი მოწმდება საა-ს გერბიანი ბეჭდით;
V111პ ში დაბეჭდილია: "გაცემულია საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის მიერ" - ორ ენაზე;
IX პ-ში მიეთითება მოწმობის მოქმედების ვადა;
X პ-ში სერტიფიცირების კომისიის თავმჯდომარე აწერს ხელს და მიეთითება მოწმობის გაცემის თარიღი;
XIIპ-ში იწერება ავიასპეციალისტის ოსტატობის აღნიშვნა(№12 დანართი) - ორ ენაზე.
XIIIპ-ში იწერება ცნობები განსაკუთრებულ უფლებებსა და შეზღუდვებზე, როგორიცაა: პილოტ-ინსტრუქტორის უფლებამოსილება, საერთაშორისო ფრენებზე დაშვება, დასაფრენი მინიმუმი და ა.შ. (№ 12 დანართი) - ორ ენაზე.
XIVპ-ში იწერება სხვადასხვა ცნობები, საქართველოს საა - ს თვალსაზრისისდა
მიხედვით - ორ ენაზე.
მუხლი 8🔗. სახელსაწყო ფრენის უფლების მიმნიჭებელი ოსტატობის აღნიშვნა (თვითმფრინავი და შვეულმფრენი)
ოსტატობის აღნიშვნის გაცემისას, ავიასპეციალისტს წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები:
1. ცოდნა
კანდიდატმა გამოავლინა სახელსაწყო ფრენის უფლების მოსაპოვებლად აუცილებელი
ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
საჰაერო სამართალი
ა) წესები და დებულებები, რაც სახელსაწყო ფრენას ეხება; შესაბამისი პრაქტიკა და საჰაერო მოძრაობის მომსახურების წესები;
საჰაერო ხომალდების ექსპლუატირებაზე საერთო ცოდნა
ბ) სახელსაწყო ფრენისას სხ-ს მართვისა და ნაოსნობისათვის აუცილებელი საბორტო ელექტრონული მოწყობილობისა და ხელსაწყოების გამოყენება, შეზღუდვები და საექსპლუატაციო ვარგისობა; ავტოპილოტის გამოყენება და შეზღუდვები;
გ) კომპასები; საბრუნი შეცდომა და შეცდომა აჩქარების ზემოქმედების გამო; გიროსკოპული ხელსაწყოები, საექსპლუატაციო შეზღუდვები და პრეცესიის ზემოქმედება; სხვადასხვა საპილოტაჟო ხელსაწყოების უწესივრობის დროს მოქმედებათა წესები და ქმედებათა თანამიმდევრობა;
საფრენოსნო მახასიათებლები და დაგეგმვა
დ) სფწ-ით ფრენის შესაბამისი გაფრენისწინა მომზადება და შემოწმება;
ე) ფრენის დაგეგმვა; სმმ-ის მიზნებისათვის სფწ- ით ფრენის გეგმების მომზადება და წარდგენა; სიმაღლსაზომის დაყენების წესი;
ადამიანის შესაძლებლობები
ვ) სახელსაწყო ფრენისას ადამიანის შესაძლებლობები , სხ-ს განხილულ სახეობასთან შეფარდებით.
მეტეოროლოგია
ზ) საავიაციო მეტეოროლოგიის გამოყენება, რუკების, ცნობებისა და პროგნოზების ცოდნა და გამოყენება; კოდები და შემოკლებები; მეტეოროლოგიური ინფორმაციის მიღებისა და გამოყენების წესები; სიმაღლის გაზომვა;
თ) ძრავის, პლანერისა და ხრახნის შემოყინვის მიზეზები, მისი ამოცნობა და შედეგები; ფრონტალური არეების გავლის წესები; სახიფათო მეტეოპირობების შემოვლა.
ნაოსნობა
ი) პრაქტიკული აერნაოსნობა, სარადიონაოსნო საშუალებების გამოყენებით;
კ) გაფრენის, მარშრუტზე ფრენის, დასაფრენი მანევრის შესრულებისა და დაფრენის ეტაპზე განლაგებული სანაოსნო სისტემების გამოყენება, მათი სიზუსტე და საიმედობა; სარადიონაოსნო საშუალებების ამოცნობა.
საექსპლუატაციო წესები
ლ) AIP, NOTAM საავიაციო კოდები და შემოკლებები, გასაფრენი, მარშრუტზე საფრენი, დასაშვები და ხელსაწყოების მეშვეობით დასაფრენად შესასვლელი სააერნაოსნო საბუთების ცოდნა;
მ) სიფრთხილის ზომები და ავარიულ ვითარებაში მოქმედების წესები; სფწ-ით ფრენისას უსაფრთხოების ზომები.
სარადიოტელეფონო კავშირი
ნ) სფწ -ით ფრენისას სარადიოტელეფონო კავშირის წარმართვის წესები და ფრაზეოლოგია; კავშირის დაკარგვის შემთხვევაში საჭირო ქმედებანი;
2. გამოცდილება
ა) კანდიდატი ფლობს პილოტის მოწმობას.
ბ) კანდიდატმა იფრინა არა ნაკლებ:
ბა) 50 საათი სამარშრუტო ფრენებზე სხ-ს მეთაურის რანგში, საიდანაც არა ნაკლებ 10 საათი უნდა იყოს სხ-ს განხილულ სახეობაზე ნაფრენი;
ბბ) 40-საათი თვითმფრინავზე ან შვეულმფრენზე ხელსაწყოებისმეშვეობით, საიდანაც არა უმეტეს 20 საათს (ან 30 საათი, თუკი საპილოტაჟო საწაფი გამოიყენება) შეიძლება შეადგენდეს ხელსაწყოებით სახმელეთო წვრთნის დრო. სახმელეთო წვრთნა ტარდება უფლებამოსილი ინსტრუქტორის ხელმძღვანელობით.
3. საფრენოსნო მომზადება
ა) ამ მუხლის 2 ბბ ქვეპუნქტის შესაბამისად საჭირო სახელსაწყო ნაფრენიდან კანდიდატმა, საფრენოსნო მომზადების დროს, ორმაგსამართავიან სხ-ზე, პილოტ-ინსტრუქტორის ხელმძღვანელობით, იფრინა არა ნაკლებ 10 საათი. ინსტრუქტორი უზრუნველყოფს კანდიდატის მიერ საექსპლუატაციო გამოცდილების მიღებას, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
აა) გაფრენისწინა მომზადება, რომელიც შეიცავს, სფწ -ით ფრენის გეგმის მომზადებისას, საფრენოსნო ექსპლუატაციის სახელმძღვანელოს გამოყენებას;
აბ) გაფრენისწინა დათვალიერება; საკონტროლო შემოწმების ნუსხის გამოყენება მიმოსვლის დაწყებისა და აფრენის წინ;
აგ) ჩვეულ, განსაკუთრებულ და ავარიულ პირობებში სფწ -ითფრენისას ქმედებათა წესები და მანევრები, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
- აფრენის მერე სახელსაწყო ფრენაზე გადასვლა,
- სახელსაწყო გაფრენისა და მოფრენის სტანდარტული სქემები,
- მარშრუტზე სფწ -ით ფრენის სქემები,
- მოსაცდელ არეში ფრენა,
- დადგენილი მინიმუმით დასაფრენად სახელსაწყო შესვლა,
- მეორე წრეზე წასვლის წესები,
- დასაფრენად სახელსაწყო შესვლის მერე დაფრენების შესრულება.
ბ) თუ გათვალისწინებულია, რომ ოსტატობის აღნიშვნით მინიჭებული სახელსაწყო ფრენების შესრულების უფლება გამოყენებული იქნება რამდენიმეძრავიან საჰაერო ხომალდზე,კანდიდატი საფრენოსნო მომზადებას გადის ორმაგსამართავიან სხ-ს განხილულ ტიპზე, პილოტ-ინსტრუქტორის ხელმძღვანელობით. ინსტრუქტორი კანდიდატს გადასცემს საჰაერო ხომალდის ერთი გამორთული ძრავით (ან გამორთული ძრავის მიბაძვით) სახელსაწყო მართვის საექსპლუატაციო გამოცდილებას.
4. უნარი
ა) კანდიდატმა გამოავლინა 3 ა ქვეპუნქტით მითითებული სქემებისა და მანევრების სათანადოდ შესრულების შესაძლებლობა და, აგრეთვე, უნარი:
- მართოს სხ მისი შეზღუდვების ფარგლებში,
- ნარნარად და ზუსტად შეასრულოს ყველა მანევრი,
- მიიღოს სწორი გადაწყვეტილებები და ფრენისას განახორციელოს სათანადო თვალთვალი და დაკვირვება,
- გამოიყენოს ცოდნა აერნაოსნობის დარგში,
- სხ მართოს ისე, რომ არასოდეს აღიძრას ფრენის სქემისა თუ მანევრის წარმატებით დასრულების ეჭვი,
- მრავალძრავიანი სხ, ერთი გამორთული ძრავით (ან გამორთული ძრავის მიბაძვით), მართოს, მხოლოდ და მხოლოდ, ხელსაწყოების მეშვეობით.
5. ამ მუხლით გათვალისწინებული სახელსაწყო ფრენების უფლება, თვითმფრინავზე და შვეულმფრენზე, შეიძლება გაიცეს ერთი ოსტატობის აღნიშვნით.
6. ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით ვარგისობა კანდიდატი ფლობს 1 კლასის მოქმედ სამედიცინო დასკვნას.
მუხლი 9🔗. პილოტ-ინსტრუქტორისა და უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორის ოსტატობის აღნიშვნა (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი)
ოსტატობის აღნიშვნის გაცემისას, ავიასპეციალისტს წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები:
1. ცოდნა
კანდიდატი აკმაყოფილებს კომერციული პილოტის (შესაბამისად, თვითმფრინავის ან შვეულმფრენის) მოწმობის მიღებისას ცოდნის მიმართწაყენებულ მოთხოვნებს; ამას გარდა, კანდიდატმა გამოავლინა პილოტ-ინსტრუქტორის ოსტატობის აღნიშვნის უფლების მოსაპოვებლად აუცილებელი ცოდნის დონე, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
ა) პრაქტიკული სწავლების მეთოდიკა;
ბ) სახმელეთო მომზადებისათვის საჭირო საგნებში წარმატებათა შეფასება;
გ) მასალის ათვისების პროცესი;
დ) ეფექტური სწავლების შემადგენელი ნაწილები;
ე) ცოდნის შემოწმება და შეფასება, სწავლების თეორია;
ვ) მომზადების პროგრამის შემუშავება;
თ) აუდიტორიული სწავლების მეთოდიკა;
ი) სასწავლო მოწყობილობებით სარგებლობა;
კ) მოსწავლეების შეცდომების ანალიზი და შესწორება;
ლ) ადამიანის შესაძლებლობლები (საფრენოსნო მომზადებასთან შეფარდებით);
მ) საჰაერო ხომალდზე უწესივრობისა და სისტემების მწყობრიდან გამოსვლის იმიტირებასთან დაკავშირებული საშიშროება.
2. გამოცდილება
ამ "წესების" 37-ე მუხლით დადგენილი, ინსტრუქტორების მიმართ წაყენებული მოთხოვნები.
3. საფრენოსნო მომზადება
პილოტ-ინსტრუქტორის ხელმძღვანელობით, კანდიდატმა:
ა) დაამთავრა საფრენოსნო მომზადების წარმართვის მეთოდიკის სასწავლო კურსი, ოპერაციების ჩვენების, პრაქტიკული სწავლების ხერხების, შედარებით უფრო მეტად გავრცელებული შეცდომების ამოცნობისა და შესწორების ჩათვლით;
ბ) პრაქტიკაში იყენებდა ფრენის სისტემებისა და მანევრების შესრულების იმ მეთოდიკას, რომლითაც საფრენოსნო მომზადების ჩატარებას აპირებს .
4. უნარი
კანდიდატმა გამოავლინა ცოდნის გადაცემის უნარი იმ მოცულობით,როგორც თავად აპირებს საფრენოსნო მომზადების ჩატარებას, და სხ-ების იმ სახეობებზე, რომლებზედაც პილოტ-ინსტრუქტორის უფლებების განხორციელებას აპირებს, აგრეთვე, გამოავლინა გაფრენისწინა ინსტრუქტაჟის, ფრენების განხილვისა და სახმელეთო მომზადების ჩატარების უნარი.
5. ოსტატობის აღნიშვნის მფლობელის უფლებები და მისი განხორციელებისათვის საჭირო პირობები
ა) პილოტ-ინსტრუქტორის ოსტატობის აღნიშვნის მფლობელი უფლებამოსილია ჩაატაროს:
- პილოტებისა და კურსანტების სახმელეთო და საწაფზე მომზადება;
- პილოტების საფრენოსნო წვრთნა მარშრუტზე;
- კურსანტების საფრენოსნო მომზადება, საფრენოსნო სასწავლებლის კურსანტების მოსამზადებელი პროგრამის მიხედვით.
ბ) უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორის ოსტატობის აღნიშვნის მფლობელი უფლებამოსილია ჩაატაროს :
- პილოტებისა და კურსანტების სახმელეთო და საწაფზე მომზადება;
- პილოტების მარშრუტზე და აეროდრომზე საფრენოსნო წვრთნა და შემოწმება;
- პილოტ-ინსტრუქტორისა და უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორის საფრენოსნო წვრთნა და შემოწმება;
- საფრენოსნო სდ-ს კურსანტების საფრენოსნო წვრთნა, დამოუკიდებელ ფრენაზე დასაშვები შემოწმება და დამოუკიდებელი ფრენების კონტროლი.
მუხლი 10🔗. საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურის ოსტატობის აღნიშვნები
1. სმ მეთვალყურის მოწმობა უნდა შეიცავდეს ქვემოთ ჩამოთვლილიოსტატობის აღნიშვნებიდან ერთ-ერთს მაინც:
ა) "სააეროდრომო ვიზუალური კონტროლი" (ADV - Aerodrome Control Vizual)
ბ) "სააეროდრომო სახელსაწყო კონტროლი" (ADI- Aerodrome Control Instrument)
გ) "მისადგომის პროცედურული კონტროლი" (APP - Apprsgch Csntrsl Prsceრurgl)
დ) "მისადგომის კონტროლი დაკვირვების რეჟიმით" ( APP - Approach Control Surveillance)
ე) "სამეთვალყურეო რაიონის პროცედურული კონტროლი" (ACP- Area Control Procedural)
ვ)"სამეთვალყურეო რაიონის კონტროლი დაკვირვების რეჟიმით" (ACS - Area Control Surveillance)
2. მოქმედ ოსტატობის აღნიშვნასთან ერთად, მოწმობა უნდა შეიცავდეს დამატებით (დამადასტურებელ) ოსტატობის აღნიშვნას, რითაც მითითებული იქნება მომსახურების ის სახეობა, რომლის განხორციელების უფლებაც აქვს მოწმობის მფლობელს, ნებისმიერი იმ ტიპის აღჭურვილობისა და დაკვირვების სისტემის ჩათვლით, რომელიც საჰაერო მოძრაობის მომსახურებისას გამოიყენება. დოა - თი, აგრეთვე, უნდა მიეთითოს სმმ - ის ის ორგანო, საჰაერო სივრცე ანმისი ნაწილი, სადაც მოწმობის მფლობელს სმმ - ის განხორციელების უფლება აქვს მინიჭებული.
3. სმ მეთვალყურის ოსტატობის აღნიშვნის მიმართ წაყენებული მოთხოვნები
ა) "სააეროდრომო ვიზუალური კონტროლი" მიენიჭება იმ მეთვალყურეს, რომელსაც უნარი აქვს უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) სააეროდრომო სამეთვალყურეო მომსახურება იმ აეროდრომზე, სადაც:
- გამოქვეყნებული არ არის მოფრენა-გაფრენის სახელსაწყო პროცედურები;
- არ არის მისადგომის სამეთვალყურეო აღჭურვილობა;
- მისადგომის სამეთვალყურეო მომსახურება დისტანციურად (სხვა აეროდრომიდან ან რაიონული ცენტრიდან) არ ხორციელდება.
ბ) "სააეროდრომო სახელსაწყო კონტროლი" მიენიჭება იმ მეთვალყურეს, რომელსაც უნარი აქვს უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) სააეროდრომო სამეთვალყურეო მომსახურება იმაეროდრომზე, სადაც:
- გამოქვეყნებულია მოფრენა-გაფრენის სახელსაწყო პროცედურები;
- არის მისადგომის სამეთვალყურეო პუნქტი;
- სამეთვალყურეო მომსახურება რაიონის სამეთვალყურეო ცენტრიდან ხორციელდება;
ამ ოსტატობის აღნიშვნას უნდა ახლდეს მე-11 მუხლის 1 - 5პუნქტებით ჩამოთვლილი დამატებითი ოსტატობის აღნიშვნებიდან ერთი მაინც.
გ) "მისადგომის პროცედურული კონტროლი" ენიჭება იმ მეთვალყურეს, რომელსაც უნარი აქვს უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) სამეთვალყურეო მომსახურება მომსვლელი, წამსვლელი ან სატრანზიტო საჰაერო ხომალდებისა, იმ საჰაერო სივრცეში (ან მის ნაწილში), რომელიც არის მისადგომის სამეთვალყურეო ორგანოს იურისდიქციის ქვეშ, მიმოხილვის აღჭურვილობის გამოუყენებლად.
დ) "მისადგომის კონტროლი დაკვირვების რეჟიმით" ენიჭება იმ მეთვალყურეს, რომელსაც უნარი აქვს უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) სამეთვალყურეო მომსახურება მომსვლელი, წამსვლელი ან სატრანზიტო სხ-ებისა, იმ საჰაერო სივრცეში (ან მისნაწილში), რომელიც უზრუნველყოფილია მისადგომის სამეთვალყურეო მომსახურებით, მიმოხილვის აღჭურვილობის გამოყენებით.
ამ ოსტატობის აღნიშვნას უნდა ახლდეს მე-11 მუხლის მე-6 ან მე-9 პუნქტით გათვალისწინებული დამატებითი ოსტატობის აღნიშვნა.
ე) "სამეთვალყურეო რაიონის პროცედურული კონტროლი" ენიჭებაიმ მეთვალყურეს, რო მელსაც უნარი აქვს უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) მომსახურება იმ სამეთვალყურეო რაიონისა (ან მისი ნაწილისა), რომლისთვისაც ის არის მომზადებული, მიმოხილვის აღჭურვილობის გამოუყენებლად.
ვ) "სამეთვალყურეო რაიონის კონტროლი დაკვირვების რეჟიმით"ენიჭება იმ მეთვალყურეს, რომელსაც უნარი აქვს უზრუნველყოს (ანუზრუნველყოფა გააკონტროლოს) მომსახურება იმ სამეთვალყურეო რაიონისა (ან მისი ნაწილისა), რომლისთვისაც ის არის მომზადებულიმიმოხილვის აღჭურვილობის გამოყენებით.
ამ ოსტატობის აღნიშვნას უნდა ახლდეს მე -11 მუხლის მე -6ან მე -9 პუნქტით გათვალისწინებული დამატებითი ოსტატობის აღნიშვნა.
4. მოქმედი ოსტატობის აღნიშვნით, გარდა წინა პუნქტით ჩამოთვლილისა, მითითებული უნდა იყოს მეთვალყურის სამუშაო ადგილიც.
მუხლი 11🔗. სმ მეთვალყურის დამატებითი (დამადასტურებელი)ოსტატობის აღნიშვნები
1. "კოშკურა" (TWR) ენიჭება იმ მეთვალყურეს, რომელსაც აქვს ოსტატობის აღნიშვნა ADI, და რომელსაც შეუძლია უზრუნველყოს სახმელეთო (GMC) და ჰაერში მოძრაობის (AIR)კონტროლი.
2. "სახმელეთო მოძრაობის (მიმოსვლის) კონტროლი" (GMC) - ნიშნავს, რომ ADI - ს მფლობელი მეთვალყურე დაიშვება მხოლოდ მიმოსვლის მეთვალყურეობაზე.
3. "სახმელეთო მოძრაობის (მიმოსვლის) კონტროლი დაკვირვების რეჟიმით" (GMS) - ენიჭება იმ მეთვალყურეს, რომელსაც აქვს დოა TWR ან GMC, და, სააეროდრომო სამეთვალყურეო მომსახურების უზრუნველყოფისას, შეუძლია გამოიყენოს მიმოსვლის სამართი და სამეთვალყურეო სისტემები, მიმოსვლის სამეთვალყურეო რადიოლოკატორის (SMR) ჩათვლით.
4. "საჰაერო მოძრაობის კონტროლი" (AIR) - ნიშნავს, რომ ADI -ს მფლობელი მეთვალყურე დაიშვება მხოლოდ საჰაერო მოძრაობისმეთვალყურეობის უზრუნველყოფაზე.
5. "სააეროდრომო სარადიოლოკაციო კონტროლი" (RAD) - ენიჭება იმ მეთვალყურეს, რომელსაც აქვს დოა TWR ან AIR ან სმმ - ის რაიონისა, და რომელსაც შეუძლია უზრუნველყოს სააეროდრომო ან რაიონის სამეთვალყურეო მომსახურება, მიმოხილვითი რადიოლოკატორის გამოყენებით.
6. "ლოკატორი" (RAD) - ნიშნავს, რომ მეთვალყურეს შეუძლია უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) მისადგომის სამეთვალყურეო მომსახურება, პირველადი ან მეორადი რადიოლოკატორის მეშვეობით.
ამ დამატებით ოსტატობის აღნიშვნასთან დაკავშირებულია ორი დოა: "დასაფრენი რადიოლოკატორი" (PAR) და "მისადგომის მიმოხილვითი რადიოლოკატორი" (SRA). ერთ-ერთი ამ დოა -ს მისაღებად, მეთვალყურეს უნდა ჰქონდეს დოა RAD.
7. "დასაფრენი რადიოლოკატორი" (PAR) - ენიჭება იმ მეთვალყურეს, რომელსაც შეუძლია უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) დასაფრენად შესვლის ბოლო საფეხურზე მყოფი სხ - ს სამეთვალყურეო მომსახურება, დასაფრენად ზუსტი შესვლის რადიოლოკატორის მეშვეობით.
8. "მისადგომის მიმოხილვითი ლოკატორი" (SRA) - ენიჭება იმმეთვალყურეს, რომელსაც შეუძლია უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) დასაფრენად შესვლის ბოლო საფეხურზე მყოფი სხ - სდასაფრენად არაზუსტი შესვლის სამეთვალყურეო მომსახურება, მიმოხილვის აღჭურვილობის მეშვეობით.
9. "ავტომატური დამოკიდებული დაკვირვება" (ADS) - ენიჭება იმ მეთვალყურეს, რომელსაც შეუძლია უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) მომფრენი, გამფრენი და სატრანზიტო სხ - ების ან სმმ - ის რაიონის სამეთვალყურეო მომსახურება, ADS აღჭურვილობის მეშვეობით.
10. "აეროდრომის რაიონის კონტროლი" (TCL) - ენიჭება იმ მეთვალყურეს, რომელსაც აქვს ოსტატობის აღნიშვნა ACS და რომელსაც შეუძლია უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) მომფრენი და გამფრენი სხ - ების სამეთვალყურეო მომსახურება კონკრეტულ სამეთვალყურეო რაიონში ან მის მიმდებარე სექტორებში, თუ კონტროლის უფლებამოსილი ორგანოები ჩათვლიან, რომ, საჰაერო მოძრაობის სირთულისა და დაძაბულობის გამო, აეროდრომის რაიონში საჭიროა შუალედური სამეთვალყურეო ორგანოს ჩამოყალიბება.
TCL - ის მიღებამდე, მეთვალყურეს უნდა ჰქონდეს დოა RAD ან ADS.
11. განსაკუთრებული აღნიშვნა - ენიჭება სმმეთვალყურის მოწმობის იმ მფლობელს, რომლის ოსტატობა და გამოცდილება საშუალებას იძლევა ფლობდეს "სამუშაო პროცესის სწავლების ინსტრუქტორის" ოსტატობის აღნიშვნას.
მუხლი 12🔗. მოწმობისა და მოწმობის პირის გაცემის წესები
1. მოწმობა გაიცემა (გამოიცვლება) შემდეგი საბუთების საფუძველზე:
ა) სასწავლო დაწესებულებაში საავიაციო სპეციალისტის პირველადი მომზადების საბუთი (გაცემული უნდა იყოს საქართველოს საა - სმიერ აღიარებული სერტიფიცირებული სდ-ს მიერ);
ბ) ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე სამედიცინო დასკვნა;
გ) თეორიულ საგნებში ცოდნის შემოწმების შედეგები;
დ) მართვის ტექნიკის, აერნაოსნობისა და პრაქტიკული ჩვევებისშემოწმების შედეგები.
2. მოწმობის (პირის) გაცემის (გამოცვლის) წესი:
ა) მოწმობის მიღების (გამოცვლის) კანდიდატი სერტიფიცირების კომისიას მიმართავს განაცხადით (დანართი 1) ;
ბ) ავიასაწარმოს ხელმძღვანელი სერტიფიცირების კომისიის თავმჯდომარეს მიმართავს ავიასპეციალისტისათვის კონკრეტული სახეობის მოწმობის გაცემის შუამდგომლობით (დანართი1);
გ) სერტიფიცირების კომისიია ამოწმებს ავიასპეციალისტის ასაკის,
გამოცდილებისა და ჯანმრთელობის მდგომარეობის განცხადებულისახეობის მოწმობისადმი შესაბამისობას და თეორიული საგნების ჩაბარების დღეს უნიშნავს;
დ) თეორიული საგნების წარმატებით ჩაბარების მერე, სკ-ს თავმჯდომარე კანდიდატს, საფრენოსნო მომზადებისა (აუცილებლობი ს შემთხვევაში) და საფრენოსნო შემოწმებისათვის, უნიშნავს ინსტრუქტორს, რომელიც კანდიდატის პრაქტიკულ მომზადებაზე აკეთებს დასკვნას.ე) სერტიფიცირების კომისია, კანდიდატის მიერ წარდგენილი საბუთების საფუძველზე, წყვეტს განცხადებული სახეობის მოწმობ
ის გაცემის (გამოცვლის) საკითხს.
ვ) ავიასპეციალისტის სერტიფიცირების საფასურს (მოწმობის ბლანკის ჩათვლით) იხდის ფიზიკური ან იურიდიული პირი, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.
3. მოწმობის გაცემის (გამოცვლის, მოქმედების ვადის გაგრძელების, შეჩერების ან გაუქმების, ოსტატობის აღნიშვნის გაცემის, მოქმედების ვადის შეჩერების ან გაუქმების) საფუძვლად სერტიფიცირების კომისიის გადაწყვეტილება ითვლება.
4. მოწმობას და მასში შეტანილ ყველა ჩანაწერს ხელს აწერს სკ-ს თავმჯდომარე ან მისი მოადგილე.
5. ავიასპეციალისტის სხვა სამუშაოზე გადაყვანისას (ჯგუფის შეცვლა) ან ჯანმრთელობის მდგომარეობითა თუ საკუთარი სურვილით სამუშაოდან გათავისუფლებისას, იგი მოწმობას ინარჩუნებს.
6. მოწმობა გამოიცვლება:
ა) მისი დაკარგვისას;
ბ)მოწმობის ვარგისობის გაუარესებისას;
გ) ნებისმიერ სხვა შემთხვევაში, სკ-ს თავმჯდომარის გადაწყვეტილებით.
7. მოწმობის გამოცვლისას, მოწმობის პირის მიღების კანდიდატს შემოაქვს "განაცხადი-შუამდგომლობა", ამ მუხლის მეორე პუნქტის შესაბამისად.
მოწმობის პირის გაცემის წესს, ყოველ ცალკეულ შემთხვევაში, ადგენს სერტიფიცირების კომისია.
8. სკ-ს გადაწყვეტილების საფუძველზე, საა-ს თავმჯდომარე გამოსცემს ავიასპეციალისტისათვის მოწმობის (პირის) გაცემისა და დაკარგულის გაუქმების სამართლებრივ აქტს.
მუხლი 13🔗. სარადიოტელეფონო კავშირის ენა
1. ყველა ჯგუფის პილოტი, აერნაოსანი, ბორტრადისტი, ბორტინჟინერი და სმ მეთვალყურე ვალდებულია იცოდეს (ესმოდეს და ლაპარაკობდეს) სარადიოტელეფონო კავშირის დროს გამოყენებული ენა.
2. ის პილოტი (თვითმფრინავისა და შვეულმფრენისა), აერნაოსანი, ბორტრადისტი და სმმეთვალყურე, რომელმაც სარადიოტელეფონო კავშირის დროს გამოყენებული ენის ცოდნა პროფესიულზე (მე-6) უფრო დაბალ დონეზე უჩვენა, ვალდებულია ატესტაცია (ენის შესასწავლი ოფიციალურად დადგენილი კურსები) გაიაროს დროის შემდეგ პერიოდებში:
ა) ის პირი, რომელმაც ენის ცოდნა სამუშაო (მე-4) დონეზეუჩვენა, ატესტაციას გადის 3 წელიწადში ერთხელ;
ბ) ის პირი, რომელმაც ენის ცოდნა აღმატებულ (მე-5) დონეზე უჩვენა, ატესტაციას გადის 6 წელიწადში ერთხელ.
შენიშვნები: 1. ატესტაცია არ ესაჭიროება იმ პირს, რომელმაც ენის ცოდნის პროფესიული (მე-6) დონე უჩვენა, ე.ი. პირს, რომლისთვისაც ეს ენა მშობლიურია, და მის კარგად მცოდნე იმ უცხოელს, რომელიც ლაპარაკობს საერთაშორისო ავიაციაში კარგად გასაგები დიალექტით ან აქცენტით.
2. ამ მუხლის მეორე პუნქტით ჩამოთვლილი ავიასპეციალისტებისარადიოტელეფონო კავშირის ენას უნდა ფლობდნენ, სულ ცოტა, მე-4დონეზე.
3. ენ(ებ)ის ცოდნის დონეების საინსტრუქციო მასალას შეიცავს ჩიკაგოს კონვენციის №1 დანართის დამატება.
თავი III. მოწმობის გაცემისამისას ავიასპეციალისტებისადმი
წაყენებული მოთხოვნები
მუხლი 14🔗. პილოტ-კურსანტის მოწმობა
1. პილოტ-კურსანტს მიეცემა დამოუკიდებელი ფრენის უფლების დამადასტურებელი მოწმობა.
2. მოწმობის მისაღებად, პილოტ-კურსანტი უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:
ა) ასაკი - არანაკლებ 16 წელი;
ბ) ფლობდეს ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე I ან IIკლასის სამედიცინო დასკვნას, იმისდა მიხედვით, თუ რომელი კლასის პილოტის მოწმობის მიღებას აპირებს ეს პირი;
გ) ჰქონდეს საკმაო თეორიული მომზადება, დადგენილი პროგრამის მიხედვით;
3. სასწავლო დაწესებულების თეორიული მომზადების პროგრამა ამ "წესების" მე-15 ან მე-16 მუხლების (იმისდა მიხედვით, თუ კურსანტი რა კლასის მოწმობის მიღების კანდიდატია) მეორე პუნქტის მოთხოვნებს უნდა შეესაბამებოდეს.
4. მოწმობის ფორმა და შინაარსი:
ა) კარგი ხარისხის ქაღალდის 2 ფურცელი (4 გვერდი), სააღრიცხვო ნომრის გარეშე;
ბ) შეიცავს ამ "წესების" მე-5 მუხლის მეოთხე პუნქტით გათვალისწინებულ I, II, IV, VII, IX, X, XI პუნქტებს, ივსება ქართულად, შავი ფერის მელნით, მკაფიო გარკვეული ხელწერით, გადაშლისა და გადასწორების გარეშე, უშეცდომოდ.
5. პილოტ -კურსანტს მოწმობა მიეცემა დამოუკიდებელი ფრენების დაწყებამდე.
6. პილოტ-კურსანტი დამოუკიდებელ ფრენებზე დაიშვება მხოლოდ ოფიციალურად დამტკიცებული უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორის ნებართვით ან ზედამხედველობის ქვეშ.
7. პილოტ-კურსანტი დამოუკიდებლად და მეთაურის რანგში საფრენად დაიშვება დღისით, ვიზუალურ მეტეოროლოგიურ პირობებში:
ა) ვაკე მიდამოში - ღქსს - 450 მ (1500 ფტ), ხილვადობა - 5 კმ (2,7 საზღ. მ.);
ბ) მთიან მხარეში - ღქსს - 700 მ (2300 ფტ), ხილვადობა - 10 კმ (5,4 საზღ.მ.).
ამასთან, ქარის გვერდითი მდგენელი ადზ - ზე, აფრენისას და დაფრენისას, არ უნდა აღემატებოდეს 5 მ/წმ-ს (10 კვანძს).
8. პილოტ-კურსანტს ეკრძალება:
ა) საერთაშორისო აეროპორტში მეთაურის რანგში ფრენა;
ბ) ეკიპაჟის შემადგენლობაში კომერციული რეისების შესრულება.
9. დამოუკიდებელ ფრენებზე დასაშვებად, პილოტ-კურსანტის საფრენოსნო მომზადება ამ "წესების" მე-15 მუხლის მეოთხე პუნქტის მოთხოვნებს უნდა შეესაბამებოდეს.
10. პილოტ-კურსანტის მოწმობის მოქმედების ვადა სამედიცინო სერტიფიკატის მოქმედების ვადას ემთხვევა.
11. მოწმობას გასცემს სასწავლო დაწესებულება.
მუხლი 15🔗. მოყვარული პილოტის (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი) მოწმობა
მოწმობის გაცემისას წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები:
1. ასაკი - არა ნაკლებ 18 წელი.
2. ცოდნა - კანდიდატმა გამოავლინა მოყვარული პილოტის მოწმობის მფლობელის უფლებების შესატყვისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
საჰაერო სამართალი
ა) მოყვარული პილოტის მოწმობის მფლობელზე შეფარდებული წესები და დებულებები; ფრენის წესები; საჰაერო მოძრაობის მომსახურების შესაბამისი წესები და პრაქტიკა;
საჰაერო ხომალდების ექსპლუატირებაზე საერთო ცოდნა
ბ) საჰაერო ხომალდების ძალური დანადგარების, ტრანსმისიის, სისტემებისა და სახელსაწყო აღჭურვილობის მუშაობის პრინციპი;
გ) სხ-ებისა და ძალური დანადგარების საექსპლუატაციო შეზღუდვები, შესაბამისი საექსპლუატაციო მონაცემები სეს-იდან;
საფრენოსნო მახასიათებლები და დაგეგმვა
დ) საფრენოსნო მახასიათებლებზე დატვირთვისა და მასის განაწილების გავლენა; მასისა და გაწონასწორების გამოთვლა;
ე) ასაფრენი, დასაფრენი და სხვა მახასიათებლების პრაქტიკული გამოყენება;
ვ) კერძო საჰაერო ხომალდებზე, ვფწ-ით ფრენისას, გაფრენისწინა და მარშრუტზე ფრენის დაგეგმვა; სმმ-ის მიზნებისათვის ფრენის გეგმების მომზადება და წარდგენა, საჰაერო მოძრაობის მომსახურების შესაბამისი წესები; ადგილმდებარეობის თაობაზე შეტყობინებათა წესი; სიმაღლსაზომის დაყენების წესი, დაძაბული მოძრაობის რაიონებში ფრენის წესები;
ადამიანის შესაძებლობები
ზ) ადამიანის შესაძლებლობები, მოყვარულ პილოტთან შეფარდებით;
მეტეოროლოგია
თ) საავიაციო მეტეოროლოგიის საფუძვლების გამოყენება, მეტეოროლოგიური ინფორმაციის მიღებისა და მისი სარგებლობისწესები, სიმაღლის შეცვლა;
ნაოსნობა
ი) ნაოსნობის პრაქტიკული ასპექტები და გზის გამოთვლის ხერხები, სააერნაოსნო რუკებითა და საშუალებებით სარგებლობა;
საექსპლუატაციო წესები
კ) AIP,NOTAM და მსგავსი სააერნაოსნო ინფორმაციით სარგებლობა, საავიაციო კოდები და შემოკლებები.
ლ) შესაბამისი სიფრთხილის ზომები და ავარიულ ვითარებაში მოქმედების წესები, სახიფათო მეტეოროლოგიური პირობებისა და გარემოში ტურბულენტურობის შემოვლის მიზნით განხორციელებულ მოქმედებათა ჩათვლით;
დამატებით შვეულმფრენისათვის - მუშა ძრავებით ჩავარდნა, მიწისპირა რეზონანსი, დაფერდება და სხვა სახიფათო მოვლენები.
ფრენის საფუძვლები
მ) სხ-ს განხილული სახეობის ფრენის საფუძვლები;
სარადიოტელეფონო კავშირი
ნ) ვფწ-ით ფრენისას სარადიოტელეფონო კავშირის წარმართვა, კავშირის დაკარგვის შემთხვევაში საჭირო ქმედებები.
3. გამოცდილება
ა) კანდიდატს, განხილული ტიპის სხ-ს პილოტის რანგში, აქვს არა ნაკლებ 40 საათის ნაფრენი. სერტიფიცირების კომისია იხილავს კანდიდატის მიერ მრავალმხრივ საპილოტაჟო საწაფზე ინსტრუქტორის ხელმძღვანელობით შესრულებული ფრენის დროის ამ საერთო ნაფრენში (40 სთ.) ჩართვის მიზანშეწონილობას,საერთო ნაფრენში ჩართული, საწაფზე შესრულებული ნაფრენი არ უნდა აღემატებოდეს 5 საათს;
ბ) თუკი კანდიდატს აქვს პილოტის რანგში სხ - ს სხვა ტიპებზე (თანრიგებზე) ნაფრენი, სერტიფიცირების კომისია განსაზღვრავს ამ ნაფრენის ჩათვლის მიზანშეწონილობასა და 3 ა ქვეპუნქტის მოთხოვნების შემცირების ხარისხს;
გ) კანდიდატს აქვს სხ-ს განხილულ ტიპზე, პილოტ-ინსტრუქტორის ხელმძღვანელობით შესრულებული, დამოუკიდებელინაფრენი 10 საათის ოდენობით, სამარშრუტო დამოუკი დებელი ფრენის 5 საათის ჩათვლით, ამასთან, ერთი მაინც - 270 (შვეულმფრენისათვის - 180) კილომეტრიან მარშრუტზე, ორ სხვადასხვა ალაგას დაფრენით.
4. საფრენოსნო მომზადება
ა) კანდიდატმა, უფლებამოსილი პილოტ - ინსტრუქტორის ხელმძღვანელობით, ორმაგსამართავიან სხ-ს განხილულ ტიპზე გაიარა მომზადება(არა ნაკლებ 20 საათიანი კურსი - შვეულმფრენისათვის). ინსტრუქტორი უზრუნველყოფს კანდიდატის მიერ საექსპლუატაციო გამოცდილების მიღებას, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
- გაფრენისწინა მზადება, მასის და გაწონასწორების გამოთვლითა და სხ-ს დათვალიერების ჩათვლით;
- სააეროდრომო მიმოსვლა და მოძრაობის სქემების მიხედვით ფრენა;
შეჯახების თავიდან აცილების ზომები და ხერხები;
- სხ-ს ხილული ორიენტირების მეშვეობით მართვა;
- კრიზისულად მცირე საჰაერო სიჩქარეებით ფრენა, საწყისი და განვითარებული ვარდნის ამოცნობა და იქიდან გამოსვლა (თვითმფრინავისათვის);
ჩავარდნის რეჟიმის საწყისი საფეხურიდან მუშა ძრავების მეშვეობით გამოსვლა; მზიდი ხრახნის დაბალ ბრუნვათა სიხშირის რეჟიმიდან გამოსვლის ხერხები (შვეულმფრენისათვის);
- კრიზისულად მაღალი საჰაერო სიჩქარით ფრენა; ციცაბო დაღმავალი სპირალის ამოცნობა და იქიდან გამოსვლა (თვითმფრინავისათვის);
- ჩვეულ და გვერდითი ქარის პირობებში აფრენა და დაფრენა (თვითმფრინავისათვის);
- მინიმალურად საჭირო წევით აფრენა და დაფრენა, მაქსიმალური რეჟიმით აფრენისა და დაფრენის ტექნიკა; შეზღუდული ზომის მოედნებიდან ფრენა; სწრაფი შეჩერება (შვეულმფრენისათვის);
- მხოლოდ ხელსაწყოების მეშვეობით ფრენა, ჰორიზონტალურ სიბრტყეში 1800 შემობრუნების ჩათვლით;
- ძრავის მოსინჯვა და ხმელეთზე მანევრირება; კიდურა, ჩვეულ პირობებში, ზურგქარითა და დახრილი მოედნიდან აფრენა და დაფრენა (შვეულმფრენისათვის);
- ხილული ორიენტირების, გზის გამოთვლის ხერხებისა და სარადიონაოსნო საშუალებების გამოყენებით სამარშრუტო ფრენა;
- ავარიულ ვითარებაში მოქმედება, საბორტო აღჭურვილობის უწესივრობის იმიტირების ჩათვლით;
დამატებით შვეულმფრენისათვის - თვითბრუნვის რეჟიმით დასაფრენად შესვლა და დაფრენა; და
- მეთვალყურეობის ქვეშ მყოფ აეროდრომზე ფრენა, იქიდან გამოფრენა და მისი გადაფრენა; საჰაერო მოძრაობის მომსახურების, სარადიოტელეფონო კავშირისა და ფრაზეოლოგიის წესების დაცვა.
5. უნარი
კანდიდატმა, სხ-ს მეთაურის რანგში, უჩვენა ამ მუხლის მე-4 პ-ით გათვალისწინებული წესების, ფრენის სქემებისა და მანევრების შესრულების შესალებლობა და, აგრეთვე, უნარი:
ა) მართოს სხ მისი შეზღუდვების ფარგლებში;
ბ) ნარნარად და ზუსტად შეასრულოს ყველა მანევრი;
გ) ფრენისას მიიღოს სწორი გადაწყვეტილებები და განახორციელოს სათანადო მეთვალყურეობა;
დ) გამოიყენოს ცოდნა აერნაოსნობის დარგში; და
ე) სხ მართოს ისე, რომ არასოდეს აღიძრას ფრენის სქემისა თუ მანევრის წარმატებით დასრულების ეჭვი.
6. ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით ვარგისობა
კანდიდატი ფლობს II კლასის მოქმედ სამედიცინო დასკვნას (სამედიცინო სერტიფიკატს).
7. ამ "წესებით" გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, მოყვარული პილოტის (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი) მოწმობა მის მფლობელს უფლებას აძლევს შეასრულოს ნებისმიერი საჰაერო ხომალდის მეთაურისა თუ მეორე პილოტის დანიშნულება, შემოსავლის მიღების მიზნით ფრენის შესრულების გარეშე.
8. მოყვარულ პილოტს შეიძლება აუნაზღაურდეს საძებნ-სამაშველო სამუშაოებთან დაკავშირებული სხ - ს საექსპლუატაციო ხარჯები. ეს ანაზღაურება მოიცავს მხოლოდ სსმ- ის, სააეროპორტო და დაქირავების ხარჯებს.
მუხლი 16🔗. კომერციული პილოტის (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი) მოწმობა
მოწმობის გაცემისას წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები:
1. ასაკი - არანაკლებ 18 წელი.
2. ცოდნა - კანდიდატმა გამოავლინა კომერციული პილოტის მოწმობის მფლობელის უფლებების შესატყვისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
საჰაერო სამართალი
ა) კომერციული პილოტის მოწმობის მფლობელზე შეფარდებული წესები და დებულებები; ფრენის წესები; სმმ-ის შესაბამის წესები და პრაქტიკა;
საჰაერო ხომალდების ექსპლუატირებაზე საერთო ცოდნა
ბ) საჰაერო ხომალდების ძალური დანადგარების, ტრანსმისიის, სისტემებისა და სახელსაწყო აღჭურვილობის მუშაობის პრინციპი და დანიშნულება;
გ) სხ-სა და ძალური დანადგარების საექსპლუატაციო შეზღუდვები; შესაბამისი საექსპლუატაციო მონაცემები სეს - დან;
დ) შესაბამისი სხ-ს აღჭურვილობითა და სისტემებით სარგებლობა და მისი გამართულობის შემოწმება;
ე) შესაბამისი სხ-ს პლანერის, ძალური დანადგარებისა და სისტემების ტექნიკური მომსახურების წესები;
საფრენოსნო მახასათებლები და დაგეგმვა
ვ) სხ-ს საფრენოსნო-ტექნიკურ მახასიათებლებსა და მართვადობაზე დატვირთვისა და მასის განაწილების (საკიდელზე ტვირთის ჩათვლით-შვეულმფრენისათვის) გავლენა, მასის და გაწონასწორების გამოთვლა;
ზ) ასაფრენი, დასაფრენი და სხვა მახასიათებლების პარამეტრების პრაქტიკული გამოყენება;
თ) სფწ-ით ფრენის შესაბამისი გაფრენისწინა და მარშრუტზე ფრენის დაგეგმვა; სმმ-ის მიზნებისათვის ფრენის გეგმის მომ ზადება დაწარდგენა; საჰაერო მოძრაობის მომსახურების შესაბამისი წესები;
სიმაღლსაზომის დაყენების წესი;
ადამიანის შესაძლებლობები
ი)ადამიანის შესაძლებლობები, კომერციულ პილოტთან შეფარდებით (შესაბამისად, თვითმფრინავზე ან შვეულმფრენზე);
მეტეოროლოგია
კ) საავიაციო მეტეოროლოგიური ცნობების, რუკების, პროგნოზების ცოდნა და გამოყენება, ფრენის წინ და ფრენისას მეტეოროლოგიური ინფორმაციის მიღების წესი და მისი გამოყენება; სიმაღლის გაზომვა;
ლ) საავიაციო მეტეოროლოგია; შესაბამისი რაიონების კრიმატოლოგია, ავიაციაზე მისი გავლენის თვალსაზრისით; დაბალი და მაღალი წნევის რაიონების გადაადგილება;ატმოსფერული ფრონტების აგებულება; აფრენის, დაფრენისა და მარშრუტზე ფრენის პირობებზე მოქმედი ამინდის განსაკუთრებული მოვლენების წარმოქმნა და მისი მახასიათებლები;სახიფათო მეტეოროლოგიური მოვლენების წარმოქმნა და მისი მახასიათებლები; სახიფათო მეტეოროლოგიური მოვლენების რაიონების შემოვლა;
ნაოსნობა
მ) აერნაოსნობა, სააერნაოსნო რუკების, ხელსაწყოებისა და სანაოსნო საშუალებების გამოყენების ჩათვლით, შესაბამისი სანაოსნო სისტემების მუშაობის პრინციპი და მახასიათებლები, საბორტო აღჭურვილობის მუშაობა;
საექსპლუატაციო წესები
ნ) AIP,NOTAMდა მსგავსი სააერნაოსნო ინფორმაციით სარგებლობა, საავიაციო კოდები და შემოკლებები;
ო) შესაბამისი სიფრთხილის ზომები და ავარიულ ვითარებაშიმოქმედების წესები;
დამატებით შვეულმფრენისათვის - მუშა ძრავებით ჩავარდნა, მიწისპირა რეზონანსი, დაფერდება და სხვა გარემოებები;
პ) ტვირთის გადაზიდვის საექსპლუატაციო წესები (საკიდელზე ტვირთის ჩათვლით-შვეულმფრენისათვის); სახიფათო ტვირთთან დაკავშირებული პოტენციური საშიშროება;
ჟ) უსაფრთხოების საკითხებზე მგზავრებთან ინსტრუქტაჟის ჩატარების წესები და მოთხოვნები,სხ-ში ჩასხდომისა და გადმოსხდომისას.
ფრენის საფუძვლები
რ) საჰაერო ხომალდის განხილული სახეობის ფრენის საფუძვლები.
სარადიოტელეფონო კავშირი
ს) სარადიოტელეფონო კავშირის წარმართვის წესები და ფრაზეოლოგია, კავშირის დაკარგვის ან მისი მწყობრიდან გამოსვლისას საჭირო ქმედებები.
ტ) საქართველოში კავშირისათვის დადგენილი ენ(ებ)ის ცოდნა და მასზე უაქცენტოდ და უხარვეზოდ მეტყველების უნარი, რაც, წინააღმდეგ შემთხვევაში, რადიოკავშირის გასაგებად წარმართვას შეუშლიდა ხელს.
3. გამოცდილება
ა) კანდიდატს აქვს, სულ ცოტა 200 (150-შვეულმფრენისათვის) საათი ნაფრენი ან პირველადი მომზადების კურსებზე, სხ-ს პილოტის რანგში, იფრინა 150 (100 შვეულმფრენისათვის) საათი.
სერტიფიცრების კომისია იხილავს კანდიდატის მიერ მრავალმხრივ საპილოტაჟო საწაფზე ინსტრუქტორის ხელმძღვანელობით შესრულებული ფრენის დროის ამ საერთო ნაფრენში ჩართვის მიზანშეწონილობას, საერთო ნაფრენში ჩართული, საწაფზე შესრულებული ნაფრენი არ უნდა აღემატებოდეს 10 საათს.
ბ) კანდიდატმა იფრინა, სულ ცოტა:
- თვითმფრინავისათვის - 100 საათი, თვითმფრინავის მეთაურისრანგში, ან, თუკი კანდიდატმა გაიარა პირველადი მომზადების პროგრამით გათვალისწინებული კურსები, - 70 საათი, თვითმფრინავის მეთაურის რანგში;
- შვეულმფრენისათვის - 35 საათი, შვეულმფრენის მეთაურის რანგში.
- 20 (10-შვეულმფრენისათვის) საათი სამარშრუტო ფრენებზე, შესაბამის სხ-ს მეთაურის რანგში, ორ სხვადასხვა აეროდრომზე (მოედანზე) დაფრენით;
- 10 საათი სახელსაწყო ფრენის შესწავლის პროცესში, საიდანაც 5 საათი შეიძლება იყოს სახმელეთო წვრთნის დრო; და
- თუკი დასახელებული მოწმობის მფლობელის უფლებების განხორციელება ნავარაუდევია ღამითაც, მაშინ - 5 საათი ღამის ნაფრენი, ხუთი აფრენისა და დაფრენის ჩათვლით, სხ-ს მეთაურის რანგში.
გ) თუკი კანდიდატს აქვს სხვა თანრიგისა და ტიპის სხ-ებზეპილოტის რანგში ნაფრენი, სერტიფიცირების კომისია განსაზღვრავს ამ ნაფრენის ჩათვლის მიზანშეწონილობას და 3 ა პუნქტის მოთხოვნების შემცირების ოდენობას.
4. საფრენოსნო მომზადება
ა) კანდიდატმა, უფლებამოსილი პილოტ-ინსტრუქტორის ხელმძღვანელობით, ორმაგსამართავიან სხ-ზე გაიარა მომზადება. ნსტრუქტორი უზრუნველყოფს კანდიდატის მიერ საექსპლუატაციო გამოცდილების მიღებას, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
- გაფრენისწინა მზადება, მასისა და გაწონასწორების ამოთვლითა და სხ-ს დათვალიერებისა და მომსახურების ჩათვლით;
- სხ-ს ხილული ორიენტირების მეშვეობით მართვა;
- სააეროდრომო მიმოსვლა და მოძრაობის სქემების მიხედვით ფრენა, შეჯახების თავიდან ასაცილებლად მიღებული წესები და სიფრთხილის ზომები;
- კრიზისულად მცირე საჰაერო სიჩქარეებით ფრენა; შტოპორის აცილება; საწყისი და განვითარებული ვარდნის ამოცნობა და იქიდან გამოსვლა (თვითმფრინავისათვის);
- ჩავარდნის რეჟიმის საწყისი საფეხურიდან მუშა ძრავების მეშვეობით გამოსვლა; მზიდი ხრახნის დაბალ ბრუნვათა სიხშირის რეჟიმიდან გამოსვლის ხერხები (შვეულმფრენისათვის);
- ძრავის მოსინჯვა და ხმელეთზე მანევრირება; კიდურა; ჩვეულ პირობებში, ზურგქარითა და დახრილი მოედნიდან აფრენა და დაფრენა; ციცაბო ტრაექტორიით დასაფრენად შესვლა (შვეულმფრენისათვის);
- მინიმალურად საჭირო წევით აფრენა და დაფრენა; მაქსიმალური რეჟიმით აფრენისა და დაფრენის ტექნიკა; შეზღუდული ზომის მოედნებით სარგებლობა; სწრაფი შეჩერება; თვითბრუნვის რეჟიმით დასაფრენად შესვლა და დაფრენა (შვეულმფრენისათვის);
- მიწის გავლენის გარეშე ჩამოკიდება;აუცილებლობის შემთხვევაში, საკიდელზე ტვირთით ფრენა; დიდ სიმაღლეზე ფრენა (შვეულმფრენიათვის);
- ძირითადი საპილოტაჟო ხელსაწყოების მეშვეობით უმთავრესი მანევრების შესრულება და უჩვეულო კუთხური მდგომარეობიდან გამოსვლა;
- ხილული ორიენტირების, გზის გამოთვლის ხერხებისა და სარადიონაოსნო საშუალებების გამოყენებით სამარშრუტო ფრენა; მარშრუტის შეცვლის წესი;
კრიზისულად მაღალი საჰაერო სიჩქარით ფრენა; ციცაბო დაღმავალი სპირალის ამოცნობა და იქიდან გამოსვლა (თვითმფრინავისათვის);
ჩვეულ პირობებში და გვერდითი ქარისას აფრენა და დაფრენა (თვითმფრინავისათვის);
- მოკლე გარბენით აფრენა (შემცირებული ასაფრენი ზოლიდან და დაბრკოლებათა გადალახვის სიმაღლის გათვალისწინებით); შეზღუდული ზომების აეროდრომზე დაფრენა (თვითმფრინავისათვის);
განსაკუთრებულ შემთხვევებში და ავარიულ ვითარებაში მოქმედებათა წესი, საბორტო აღჭურვილობის უწესივრობის იმიტირების ჩათვლით;
მეთვალყურეობის ქვეშ მყოფ აეროდრომზე ფრენა, იქიდან გამოფრენა და მისი გადაფრენა; საჰაერო მოძრაობის მომსახურების,სარადიოტელეფონო კავშირისა და ფრაზეოლოგიის წესების დაცვა.
ბ) თუკი განხილული მოწმობით გათვალისწინებულია ღამე ფრენის უფლება, კანდიდატი,ორმაგ სამართავიან სხ- ზე ინსტრუქტორთან ერთად გადის ღამის ფრენებზე მზადებას, აფრენის, დაფრენისა და ნაოსნობის ჩათვლით.
შენიშვნა: 3 ბ პ-ის IIIაბზ. და 4 ა პ-ის მე-10 აბზაცით გათვალისწინებული სახელსაწყო ფრენებისა და 3 ბ და 4 ბ პპ-ით გათვალისწინებულიღამის ფრენების გამოცდილება კომერციული პილოტის მოწმობის მფლობელს არ აძლევს სხ-ს სახელსაწყო ფრენის წესებით მართვის უფლებას.
5. უნარი
კანდიდატმა, სხ--ს მეთაურის რნგში, უჩვენა მე-4 პ-ით გათვალისწინებული წესების, სქემებისა და მანევრების შესრულების შესაძებლობა და, აგრეთვე, უნარი:
ა) მართოს სხ მისი შეზღუდვების ფარგლებში;
ბ) ნარნარად და ზუსტად შეასრულოს ყველა მანევრი;
გ) მიიღოს სწორი გადაწყვეტილებები და ფრენისას განახორციელოს სათანადო მეთვალყურეობა;
დ) გამოიყენოს ცოდნა აერნაოსნობის დარგში; და
ე) სხ მართოს ისე, რომ არასოდეს აღიძრას ფრენის სქემისა თუ მანევრის წარმატებით დასრულების ეჭვი;
6. ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით ვარგისობა კანდიდატი ფლობს 1 კლასის მოქმედ სამედიცინო დასკვნას.
7. მოწმობის მფლობელის უფლებები და მისი განხორციელების პირობები
ა) ამ "წესებით" გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, კომერციული პილოტის მოწმობა უფლებას იძლევა:
- განახორციელოს მოყვარული პილოტის მოწმობით მინიჭებული ყველა უფლება;
- შეასრულოს ნებისმიერი თვითმფრინავის ან შვეულმფრენის მეთაურის მოვალეობები, კომერციული საჰაერო გადაზიდვების გამოკლებით;
- კომერციული საჰაერო გადაზიდვებისას, ერთი პილოტისათვის სერტიფიცირებულ ნებისმიერ თვითმფრინავსა თუ შვეულმფრენზე შეასრულოს საჰაერო ხომალდის მეთაურის მოვალეობები;
- კომერციული საჰაერო გადაზიდვებისას, შეასრულოს მეორე პილოტის დანიშნულება იმ თვითმფრინავსა თუ შვეულმფრენზე, რომლის ექსპლუატირებისათვის საჭიროა მეორე პილოტი.
ბ) მანამ, სანამ განახორციელებდეს მითითებულ უფლებებს ღამით, მოწმობის მფლობელი ასრულებს ამ მუხლის 3 ბ და 4 ბ ქვეპუნქტების მოთხოვნებს.
მუხლი 17🔗. ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი) მოწმობა
მოწმობის გაცემისას წაყენება შემდეგი მოთხოვნები:
1. ასაკი - არანაკლებ 21 წელი.
2. ცოდნა - კანდიდატმა გამოავლინა ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის მოწმობის მფლობელის უფლებების შესატყვისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
საჰაერო სამართალი
ა) ასპ-ზე შეფარდებული წესები და დებულებები; ფრენის წესები; საჰაერო მოძრაობის მომსახურების შესაბამისი წესები და პრაქტიკა;
საჰაერო ხომალდების ექსპლუატირებაზე საერთო ცოდნა
ბ) ელექტრული, ჰიდრავლიკური და სხვა სისტემების საერთო მახასიათებლები და შეზღუდვები; ფრენის მართვის სისტემები, ავტოპილოტისა და ავტოსტაბილიზების ჩათვლით;
გ) სხ-ს ძალური დანადგარების, ტრანსმისიის მუშაობის პრინციპი, სარგებლობის წესები და შეზღუდვები; ძრავების მახასიათებლებზე ატმოსფერული პირობების გავლენა; შესაბამისი საექსპლუატაციო მონაცემები სეს-დან;
ე) შესაბამისი სხ-ების აღჭურვილობისა და სისტემების გამოყენება და გამართულობის შემოწმება;
ვ) საპილოტაჟო ხელსაწყოები; კომპასები, საბრუნი და აჩქარების ზემოქმედებით გამოწვეული შეცდომები; გიროსკოპული ხელსაწყოები, საექსპლუატაციო შეზღუდვები და პრეცესიის ზემოქმედება; სხვადასხვა საპილოტაჟო ხელსაწყოების მწყობრიდან გამოსვლისას მოქმედებათა წესები და თანამიმდევრობა;
ზ) შესაბამისი სხ-ების პლანერის, სისტემებისა და ძალური დანადგარების ტექნიკური მომსახურების წესები;
საფრენოსნო მახასიათებლები და დაგეგმვა
თ) სხ-ის საფრენოსნო-ტექნიკურ მახასიათებლებსა და მართვადობაზე დატვირთვისა და მასის განაწილების (საკიდელზე ტვირთის ჩათვლით-შვეულმფრენისათვის) გავლენა; მასისა და გაწონასწორების გამოთვლა;
ი) ასაფრენი, დასაფრენი და სხვა საფრენოსნო-ტექნიკური მახასიათებლების განზომილებების პრაქტიკული გამოყენება, კრეი-სერულ რეჟიმში მართვის წესების ჩათვლით;
კ) სამარშრუტო ფრენის გაფრენისწინა და ოპერატიული დაგეგმვა, საჰაერო მოძრაობის მომსახურების მიზნებისათვის ფრენის გეგმის მომზადება და წარდგენა;საჰაერო მოძრაობის მომსახურების შესაბამისი წესები; სამაღლსაზომის დაყენების წესი;
ადამიანის შესაძებლობები
ლ) ადამიანის შესაძლებლობები, ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტთან შეფარდებით;
მეტეოროლოგია
მ)საავიაციო მეტეოროლოგიური ცნობების, რუკების, პროგნოზების ცოდნა და გამოყენება; კოდები და შემოკლებები; ფრენის წინ და ფრენისას მეტეოროლოგიური ინფორმაციის მიღების წესი და მისი გამოყენება; სიმაღლის გაზომვა;
ნ) საავიაციო მეტეოროლოგია;შესაბამისი რაიონების კლიმატოლოგია, ავიაციაზე მისი გავლენის თვალსაზრისით; დაბალი და მაღალი წნევის რაიონების გადაადგილება; ატმოსფერული ფრონტების აგებულება; აფრენის, დაფრენის და მარშრუტზე ფრენის პირობებზე მოქმედი ამინდის განსაკუთრებული მოვლენების წარმოქმნა და მისი მახასიათებლები;
ო) ძრავების და პლანერის შემოყინვის მიზეზები, ამოცნობა დამისი შედეგები; ფრონტალურ არეში შესვლის წესი; სახიფათო მეტეოროლოგიური მოვლენების რაიონების შემოვლა;
პ) დიდი სიმაღლეების მეტეოროლოგიის პრაქტიკული ცოდნა, მეტეოცნობების, რუკებისა და პროგნოზების ჩათვლით; ჭავლური დინება (თვითმფრინავისათვის);
ნაოსნობა
ჟ) აერნაოსნობა, სააერნაოსნო რუკების, სარადიონაოსნო საშუალებებისა და ზონალური ნაოსნობის გამოყენების ჩათვლით, გაზრდილი სიშორის მარშრუტებზე ფრენისადმი წაყენებული განსაკუთრებული სანაოსნო მოთხოვნები;
რ) სხ-ს მართვისა და ნაოსნობისათვის აუცილებელი საავიაციო ელექტრონული და სახელსაწყო აღჭურვილობის გამოყენება, შეზღუდვები და საექსპლუატაციო საიმედობა;
ს) გაფრენის, მარშრუტზე ფრენის, დასაფრენად შესვლისა და დაფრენის საფეხურებზე მოქმედი სანაოსნო სისტემებით სარგებლობა, მათი სიზუსტე და საიმედობა;
ტ) ავტონომიური და გარეგან საშუალებებზე ორიენტირებული სისტემების მუშაობის პრინციპი და მახასიათებლები; საბორტო აღჭურვილობის მუშაობა;
საექსპლუატაციო წესები
უ) AIP, NOTAMდა მსგავსი სააერნაოსნო ინფორმაციით სარგებლობა, საავიაციო კოდები და შემოკლებები; გაფრენის, მარშრუტზე ფრენის, დაშვებისა და დასაფრენად სახელსაწყო შესვლის რუკებით სარგებლობა;
ფ) ავარიულ ვითარებაში სიფრთხილის ზომები და მოქმედება; სფწ-თ ფრენისას უსაფრთხოების წესები (თვითმფრინავისათვის); ავარიულ ვითარებაში სიფრთხილის ზომები და მოქმედება; მუშა ძრავებით ჩავარდნა, მიწისპირა რეზონანსი, უკუმხევ ლაპოტზე ნაკადის მოწყვეტა, დინამიური გვერდითი დაფერდება და სხვა სახიფათო შემთხვევები; ვფწ-ით ფრენისას უსაფრთხოების წესები (შვეულმფრენისათვის);
ქ) ტვირთის (საკიდელზე ტვირთის ჩათვლით - შვეულმფრენისათვის)გადაზიდვის საექსპლუატაციო წესები და სახიფათო ტვირთი;
ღ) უსაფრთხოების საკითხებზე მგზავრებთან ინსტრუქტაჟის ჩატარების წესები და მოთხოვნები, სხ-ში ჩასხდომისა და გადმოსხდომისას სიფრთხილის ზომების ჩათვლით;
ფრენის საფუძვლები
ყ) თვითმფრინავების ფრენის საფუძვლები; ბგერამდელი სიჩქარეების აეროდინამიკა; კუმშვადობის გავლენა, მანევრირების ფარგლები, ფრთის აგებულების მახასიათებლები, ამწევი ძალისა და ნაკადწოლის მომმატებელ მოწყობილობათა გავლენა; სხვადასხვა საჰაერო სიჩქარეებისა და საფრენოსნო მოხაზულობისას ამწევი ძალის, ნაკადწოლისა და წევის ურთიერთკავშირი (თვითმფრინავისათვის); შვეულმფრენების ფრენის საფუძვლები (შვეულმფრენისათვის);
სარადიოტელეფონო კავშირი
შ) სარადიოტელეფონო კავშირის წარმართვის წესები და ფრაზეოლოგია; კავშირის დაკარგვის ან მისი მწყობრიდან გამოსვლისას საჭირო ქმედებები;
ჩ) საქართველოში კავშირისათვის დადგენილი ენ(ებ)ის ცოდნა და მასზე უაქცენტოდ და უხარვეზოდ მეტყველების უნარი, რაც, წინააღმდეგ შემთხვევაში, რადიოკავშირის გასაგებად წარმართვას შეუშლიდა ხელს.
3. გამოცდილება
ა) კანდიდატს, პილოტის რანგში, აქვს, სულ ცოტა, 1500 (1000-შვეულმფრენისათვის) საათი ნაფრენი, სერტიფიცირების კომისია იხილავს კანდიდატის მიერ მრავალმხრივ საპილოტაჟო საწაფზე ინსტრუქტორის ხელმძღვანელობით შესრულებული ფრენის დროის ამ საერთო ნაფრენში ჩართვის მიზანშეწონილობას. საერთო ნაფრენში ჩართული, საწაფზე შესრულებული ნაფრენი არ უნდა აღემატებოდეს 100 საათს, საიდანაც არა უმეტეს 25 საათისა არის საწაფზე მართვის ტექნიკის დასამუშავებელი ან სახელსაწყო ფრენისათვის მოსამზადებელი ნაფრენი.
ბ) კანდიდატმა იფრინა, სულ ცოტა:
- 250 საათი სხ-ს მეთაურის რანგში, ან 100 საათი სხ - ს მეთაურის რანგში, დანარჩენი დამატებითი ნაფრენი კი - საჰარო ხომალდის მეთაური - შეგირდის რანგში, იმ პირობით, თუკი ეს სერტიფიცირების კომისიის მოთხოვნებს აკმაყოფილებს;
- 200 საათი სამარშრუტო ფრენებზე, საიდანაც 100 სთ.შეადგენს სხ-ს მეთაურის რანგში ნაფრენს, ან ნაფრენი მეორე პილოტის რანგში, როცა პილოტი მეთაური - შეგირდის დანიშნულებას ასრულებს, იმ პირობით, თუკი ეს სერტიფიცირების კომისიის მოთხოვნებს აკმაყოფილებს;
- 75 (30 შვეულმფრენისათვის) საათი სახელსაწყო ფრენებზე, საიდანაც არა უმეტეს 30 -ს (10 შვეულმფრენისათვის) შეადგენს ხელსაწყოებით სახმელეთო წვრთნის დრო; და- 100 (50 შვეულმფრენისათვის) საათი ღამის ფრენებზე, საჰაერო ხომალდის მეთაურის ან მეორე პილოტის რანგში.
4. საფრენოსნო მომზადება
კანდიდატმა, ორმაგსამართავიან სხ-ზე, გაიარა კომერციული პილოტის მოწმობის მისაღებად საჭირო მომზადება (მე-15 მუხლის მე-4 პ-ის მიხედვით); და (დამატებით - თვითმფრინავისათვის), კანდიდატმა, ორმაგსამართავიან სხ-ზე, გაიარა თვითმფრინავზე სახელსაწყო ფრენების ოსტატობის აღნიშვნის მომცემი მომზადება (მე-8 მუხლის მე-3 პ-ის მიხედვით).
5. უნარი
ა) კანდიდატმა სხ-ზე, რომლის ექსპლუატირებისათვის საჭიროა მეორე პილოტი, სხ-ს მეთაურის რანგში გამოავლინა შემდეგი პროცედურებისა და მანევრების შესრულების შესაძლებლობა:
აა) გაფრენისწინა მომზადება, ფრენის გეგმის მომზადებისა და მისი სმ მომსახურების მიზნებისათვის წარდგენის ჩათვლით;
აბ) ფრენის ჩვეული სქემები და ფრენის ყველა საფეხურზე მანევრები;
აგ) (თვითმფრინავისათვის) ჩვეულ, განსაკუთრებულ და ავარიულ პირობებში სფწ-ით ფრენის სქემები და მანევრები, ძრავის მწყობრიდან გამოსვლის მიბაძვით ფრენის ჩათვლით, რაც მოიცავს, სულ ცოტა, შემდეგს:
- აფრენის მერე ხელსაწყოების მეშვეობით ფრენაზე გადასვლა;
- ხელსაწყოების მეშვეობით გაფრენისა და მოფრენის სტანდარტული სქემები;
- ნაოსნობა და მარშრუტზე სფწ-ით ფრენის სქემები;
- მოცდის არეში ფრენა;
- დადგენილი მინიმუმების მიხედვით, ხელსაწყოების მეშვეობით დასაფრენად შესვლა;
- მეორე წრეზე წასვლის წესი;
- ხელსაწყოების მეშვეობით დასაფრენი მანევრის შესრულების მერე დაფრენა;
ად) განსაკუთრებულ შემთხვევაში და ავარიულ ვითარებაში ქმედებათა წესი; ძალური დანადგარების, პლანერისა და სისტემებისმწყობრიდან გამოსვლისა და უწესივრობასთან დაკავშირებული მანევრები;
აე) ეკიპაჟის წევრების მიერ შრომისუნარიანობის დაკარგვის შემთხვევაში ქმედებათა წესი და ეკიპაჟში ურთიერთქმედება, მართვის, ეკიპაჟის წევრების მოქმედებათა კოორდინირებისა და საკონტროლო შემოწმებათა ნუსხით სარგებლობის ამოცანათა განაწილების ჩათვლ
ბ) კანდიდატმა გამოავლინა ა) ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პროცედურებისა და მანევრების ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის მოწმობის მფლობელისადმი მინიჭებული უფლებების შესატყვისი შესრულების შესაძლებლობა და, აგრეთვე, უნარი:
ბა) მართოს სხ მისი შეზღუდვების ფარგლებში;
ბბ) ნარნარად და ზუსტად შეასრულოს ყველა მანევრი;
ბგ) ფრენისას მიიღოს სწორი გადაწყვეტილებები და განახორციელოს სათანადო მეთვალყურეობა;
ბდ) გამოიყენოს ცოდნა აერნაოსნობის დარგში;
ბე) საჰაერო ხომალდი მართოს ისე, რომ არასოდეს აღიძრას ფრენის სქემისა თუ მანევრის წარმატებით დასრულების ეჭვი;
ბვ) სწორად ესმოდეს და გამოიყენოს ეკიპაჟის მოქმედებათა კოორდინირებისა და ეკიპაჟის წევრების მიერ შრომისუნარიანობის დაკარგვისას მოქმედებათა წესები;
6. ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით ვარგისობა
კანდიდატი ფლობს I კლასის მოქმედ სამედიცინო დასკვნას.
7. მოწმობის მფლობელის უფლებები და მის განხორციელების პირობები
ამ "წესებით" გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულებისშემთხვევაში, ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის მოწმობა უფლებას იძლევა:
ა) განახორციელოს მოყვარული პილოტის და კომერციული პილოტის მოწმობებით მინიჭებული ყველა უფლება;
ბ) ნებისმიერ საჰაერო გადაზ იდვებზე შეასრულოს სხ-ს მეთაურისა თუ მეორე პილოტის დანიშნულება.
მუხლი 18🔗. პლანერის პილოტის მოწმობა
მოწმობის გაცემისას წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები:
1. ასაკი - არა ნაკლებ 18 წელი
2. ცოდნა - კანდიდატმა გამოავლინა პლანერის პილოტის მოწმობის მფლობელის უფლებების შესატყვისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
საჰაერო სამართალი
ა) პლანერის პილოტზე შეფარდებული წესები და დებულებები; ფრენის წესები; საჰაერო მოძრაობის მომსახურების შესაბამისი წესები და პრაქტიკა;
საჰაერო ხომალდების ექსპლუატირებაზე საერთო ცოდნა
ბ) პლანერების სისტემებისა და სახელსაწყო აღჭურვილობის მუშაობის პრინციპი;
გ) პლანერების საექსპლუატაციო შეზღუდვები; შესაბამისი საექსპლუატაციო მონაცემები სეს-დან.
საფრენოსნო მახასიათებლები და დაგეგმვა
დ) საფრენოსნო მახასიათებლებზე დატვირთვისა და მასის განაწილების გავლენა; მასის და გაწონასწორების გათვალისწინება;
ე) სასტარტო, დასაფრენი და სხვა მახასიათებლების განზომილებების პრაქტიკული გამოყენება;
ვ) ვფწ-ით ფრენისას, გაფრენისწინა და მარშრუტზე ფრენის დაგეგმვა; საჰაერო მოძრაობის მომსახურების შესაბამისიწესები; სიმაღლსაზომის დაყენების წესი; დაძაბული მოძრაობის რაიონებში ფრენა;
ადამიანის შესაძლებლობები
ზ) ადამიანის შესაძლებლობები, პლანერის პილოტთან შეფარდებით;
მეტეოროლოგია;
თ) საავიაციო მეტეოროლოგიის საფუძვლების გამოყენება; მეტეოროლოგიური ინფორმაცის მიღების წესი და მისი გამოყენება; სიმაღლის გაზომვა;
ნაოსნობა
ი) აერნაოსნობის პრაქტიკული ასპექტები და გზის გამოთვლის ხერხები; სააერნაოსნო რუკებით სარგებლობა;
საექსპლუატაციო წესები
კ) AIP,NOTAM და სხვა სააერნაოსნო ინფორმაციით სარგებლობა, საავიაციო კოდები და შემოკლებები;
ლ) სტარტის სხვადასხვა ხერხი და შესაბამის მოქმედებათა წესები;
მ) სიფრთხილის ზომები და ავარიულ ვითარებაში მოქმედება, სახიფათო მეტეოროლოგიური პირობების, ტურბულენტური კვალისა და ფრენისათვის სხვა სახიფათო მოვლენების შემოვლის მიზნით მოქმედებათა ჩათვლით;
ფრენის საფუძვლები
ნ) ფრენის საფუძვლები, პლანერებთან შეფარდებით.
3. კანდიდატმა გამოავლინა პლანერის პილოტის მოწმობის მფლობელისათვის მინიჭებული უფლებების შესატყვისი ცოდნის დონე;სარადიოტელეფონო კავშირის წარმართვისა და ფრაზეოლოგიის წესების ცოდნაიმ მოცულობით, რაც საჭიროა ვფწ-ით ფრენისათვის და, ასევე, კავშირის დაკარგვისას აუცილებელ ქმედებათა ცოდნა.
4. გამოცდილება
ა) კანდიდატმა, პლანერის პილოტის რანგში, იფრინა არანაკლებ 6 საათი, დამოუკიდებელი 2 საათის ნაფრენის ჩათვლით, რომლის განმავლობაშიც შეასრულა, სულ ცოტა, 20 აფრენა და დაფრენა.
ბ) თუკი კანდიდატს აქვს თვითმფრინავის პილოტის რანგში ნაფრენი, სერტიფიცირების კომისია იხილავს ამ ნაფრენის ჩათვლის მიზანშეწონილობას და, შესაბამისად, 4 ა ქვეპუნქტის მოთხოვნების შემცირების საკითხს.
გ) კანდიდატმა, შესაბამისი ზედამხედველობის ქვეშ, შეიძინა პლანერების ექსპლუატირების გამოცდილება, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
- გაფრენისწინა მომზადება, პლანერის აწყობისა და დათვალიერების ჩათვლით;
- სტარტის სხვადასხვა ხერხის დროს გამოყენებული ტექნიკური საშუალებები და წესები, საჰაერო სიჩქარის შეზღუდვების, ავარიულ ვითარებაში ქმედებათა წესებისა და გამოყენებული სიგნალების ჩათვლით;
- დაშვების სქემების მიხედვით ფრენა, შეჯახების თავიდან ასაცილებელი ხერხები და ზომები;
- პლანერის მართვა ხილული ორიენტირების მეშვეობით;
- ფრენის რეჟიმების საექსპლუატაციო დიაპაზონში ფრენა;
- საწყისი და განვითარებული ვარდნის ამოცნობა და იქიდან გამოსვლა; ციცაბო სპირალიდან გამოსვლა;
- ჩვეულ პირობებში და გვერდითი ქარისას გაშვება (სტარტი), დასაფრენად შესვლა და დაფრენა;
- ხილული ორიენტირების მეშვეობით და გზის გამოთვლის ხერხებით მარშრუტზე ფრენა;
- ავარიულ ვითარებაში ქმედებათა წესი.
5. უნარი
კანდიდატმა, პლანერის მეთაურის რანგში, უჩვენა ამ მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული ფრენისა და მანევრების შესრულების შესაძლებლობა და, აგრეთვე, უნარი:
- მართოს პლანერი მისი შეზღუდვების ფარგლებში;
- ნარნარად და ზუსტად შეასრულოს ყველა მანევრი;
- მიიღოს სწორი გადაწყვეტილებები და ფრენისას განახორციელოს სათანადო მეთვალყურეობა;
- გამოიყენოს ცოდნა აერნაოსნობის დარგში; და
- პლანერი მართოს ისე, რომ არასოდეს აღიძრას ფრენის სქემისა თუ მანევრის წარმატებით დასრულების ეჭვი.
6. ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით ვარგისობა
კანდიდატი ფლობს II კლასის მოქმედ სამედიცინო დასკვნას.
7. მოწმობის მფლობელის უფლებები და მისი განხორციელების პირობები
ა) ამ "წესებით" გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, პლანერის პილოტის მოწმობა უფლებას იძლევა, მისმა მფლობელმა ნებისმერ პლანერზე შეასრულოს მეთაურის დანიშნულება, თუკი მას აქვს სტარტის გამოყენებული ხერხით სარგებლობის გამოცდილება.
ბ) თუ გათვალისწინებულია მგზავრების გადაყვანა, მოწმობის მფლობელს უნდა ჰქონდეს პლანერის პილოტის რანგში შესრულებული დამოუკიდებელი ნაფრენი, არა ნაკლებ 10 საათი.
მუხლი 19🔗. თავისუფალი აეროსტატის პილოტის მოწმობა
შენიშვნა: ამ მუხლის დებულებები ქმედითია იმ თავისუფალი აეროსტატების მიმართ, სადაც ცხელი ჰაერი ან აირი გამოიყენება.
მოწმობის გაცემისას წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები:
1. ასაკი - არა ნაკლებ 18 წელი.
2. ცოდნა - კანდიდატმა გამოავლინა თავისუფალი აეროსტატის პილოტის მოწმობის მფლობელის უფლებების შესატყვისი ცოდნა, სულ ცოტა,შემდეგი მოცულობით:
საჰაერო სამართალი
ა) თავისუფალი აეროსტატის პილოტის მოწმობის მფლობელზე შეფარდებული წესები და დებულებები; ფრენის წესები; საჰაერო მოძრაობის მომსახურების შესაბამისი წესები და პრაქტიკა;
საჰაერო ხომალდების ექსპლუატირებაზე საერთო ცოდნა
ბ) თავისუფალი აეროსტატების, მისი სისტემებისა და სახელსაწყო აღჭურვილობის მოქმედების პრინციპები;
გ) თავისუფალი აეროსტატების საექსპლუატაციო შეზღუდვები; შესაბამისი საექსპლუატაციო მონაცემები სეს-დან;
დ) თავისუფალ აეროსტატებში გამოყენებული აირების ფიზიკური მახასიათებლები და პრაქტიკული მოხმარება;
საფრენოსნო მახასიათებლები და დაგეგმვა
ე) საფრენოსნო მახასიათებლებზე დატვირთვის გავლენა; მასის გამოთვლა;
ვ) სასტარტო, დასაფრენი და სხვა მახასიათებლების პრაქტიკული გამოყენება, ტემპერტურის გავლენის ჩათვლით;
ზ) ვფწ- ით ფრენისას გაფრენისწინა და მარშრუტზე ფრენის დაგეგმვა; საჰაერო მოძრაობის მომსახურების შესაბამისი წესები; სიმაღლსაზომის დაყენების წესი; დაძაბული მოძრაობის რაიონებში ფრენა;
ადამიანის შესაძლებლობები
თ) ადამიანის შესაძლებლობები, თავისუფალი აეროსტატის პილოტთან შეფარდებით;
მეტეოროლოგია
ი) საავიაციო მეტეოროლოგიის საფუძვლების გამოყენება; მეტეოროლოგიური ინფორმაციის მიღების წესი და მისი გამოყენება; სიმაღლის გაზომვა;
ნაოსნობა
კ) აერნაოსნობის პრაქტიკული ასპექტები და გზის გამოთვლის ხერხები; სააერნაოსნო რუკებით სარგებლობა;
საექსპლუატაციო წესები
ლ) ანP,NOTაMდა სხვა სააერნაოსნო ინფორმაციით სარგებლობა, საავიაციო კოდები და შემოკლებები;
მ) სიფრთხილის ზომები და ავარიულ ვითარებაში მოქმედება, სახიფათო მეტეოროლოგიური პირობების, ტურბულენტური კვალისა და ფრენისათვის სხვა სახიფათო მოვლენების შემოვლის მიზნით მოქმედებათა ჩათვლით;
ფრენის საფუძვლები
ნ) ფრენის საფუძვლები, თავისუფალ აეროსტატებთან შეფარდებით.
3. კანდიდატმა გამოავლინა თავისუფალი აეროსტატის პილოტის მოწმობის მფლობელისათვის მინიჭებული უფლებების შესატყვისი ცოდნის დონე; სარადიოტელეფონო კავშირის წარმართვისა და ფრაზეოლოგიის წესების ცოდნა იმ მოცულობით, რაც საჭიროა ვფწ-ით ფრენისათვის და, ასევე, კავშირის დაკარგვისას აუცილებელ ქმედებათა ცოდნა.
4. გამოცდილება
ა) კანდიდატმა, თავისუფალი აეროსტატის პილოტის რანგში, იფრინა არანაკლებ 16 საათი, რის განმავლობაშიც შეასრულა, სულ ცოტა, 8 გაშვება და აწევა, საიდანაც ერთი მაინც უნდაიყოს დამოუკიდებელი.
ბ) კანდიდატმა, შესაბამისი ზედამხედველობის ქვეშ, შეიძინა თავისუფალი აეროსტატების ექსპლუატირების გამოცდილება, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
- გაფრენისწინა მომზადება, აეროსტატის აწყობის, აღჭურვის, გავსების, სადგომზე დამაგრებისა და დათვალიერების ჩათვლით;
- გაშვებისა და აწევისას გამოყენებული ტექნიკური საშუალებები და წესები, შესაბამისი შეზღუდვების, ავარიულ ვითარებაშიქმედებათა წესისა და გამოყენებული სიგნალების ჩათვლით;
- შეჯახების თავიდან აცილების ხერხები და ზომები;
- ხილული ორიენტირების მეშვეობით თავისუფალი აეროსტატის მართვა;
- სწრაფი დაშვების რეჟიმის ამოცნობა და იქიდან გამოსვლა;
- ხილული ორიენტირების მეშვეობითა და გზის გამოთვლისხერხით მარშრუტზე ფრენა;
- დასაფრენად შესვლა და დაფრენა, მიწაზე აეროსტატთან მოპყრობის წესების ჩათვლით;
-ავარიულ ვითარებაში ქმედებათა წესი.
გ) თუკი მოწმობით მინიჭებული უფლებები უნდა განხორციელდეს ღამითაც, კანდიდატი, შესაბამისი ზედამხედველობის ქვეშ, იღებს აეროსტატებით ღამე ფრენის გამოცდილებას.
5. უნარი
კანდიდატმა, თავისუფალი აეროსტატის მეთაურის რანგში, უჩვენა 4 ბ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ფრენისა და მანევრების შესრულების შესაძლებლობა და, აგრეთვე, უნარი:
- თავისუფალი აეროსტატი მართოს მისი შეზღუდვების ფარგლებში;
- ნარნარად და ზუსტად შეასრულოს ყველა მანევრი;
- მიიღოს სწორი გადაწყვეტილებები და, ფრენისას, განახორციელოს სათანადო მეთვალყურეობა;
- გამოიყენოს ცოდნა აერნაოსნობის დარგში; და
- თავისუფალი აეროსტატი მართოს ისე, რომ არასოდეს აღიძრას ფრენის სქემისა თუ მანევრის წარმატებით დასრულების ეჭვი.
6. ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით ვარგისობა
კანდიდატი ფლობს II კლასის მოქმედ სამედიცინო დასკვნას.
7. მოწმობის მფლობელის უფლებები და მისი განხორციელეის პირობები ამ "წესებით" გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, თავისუფალი აეროსტატის პილოტის მოწმობა უფლებას იძლევა, მისმა მფლობელმა, ნებისმიერ თავისუფალ აეროსტატზე, შეასრულოს მეთაურის დანიშნულება, თუკი მას აქვს ცხელ
ჰაერზე ან აირზე მოქმედ აეროსტატზე ფრენის გამოცდილება.
მუხლი 20🔗. აერნაოსნის მოწმობა
მოწმობის გაცემისას წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები:
1. ასაკი - არა ნაკლებ 18 წელი.
2. ცოდნა - კანდიდატმა გამოავლინა აერნაოსნის მოწმობის მფლობელის უფლებების შესატყვისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
საჰაერო სამართალი
ა) აერნაოსნის მოწმობის მფლობელზე შეფარდებული წესები და დებულებები; საჰაერო მოძრაობის მომსახურების შესაბამისი წესები და პრაქტიკა;
საფრენოსნო მახასიათებლები და დაგეგმვა
ბ) სხ-ების საფრენოსნო-ტექნიკურ მახასიათებლებზე დატვირთვისა და მასის განაწილების გავლენა;
გ) ასაფრენ-დასაფრენი და სხვა მახასიათებლების გამოყენება, კრეისერულ რეჟიმში მართვის წესების ჩათვლით;
დ) გაფრენისწინა და მარშრუტზე ფრენის ოპერატიული დაგეგმვა; სმმ-ის მიზნებისათვის ფრენის გეგმის მომზადება და წარდგენა; სიმაღლსაზომის დაყენების წესი; ადამიანის შესაძლებლობები
ე) ადამიანის შესაძლებლობები, აერნაოსანთან შეფარდებით;
მეტეოროლოგია
ვ) საავიაციო მეტეოროლოგიური ცნობების, რუკების, პროგნოზების ცოდნა და პრაქტიკული გამოყენება; კოდები და შემოკლებები;
ფრენის წინ და ფრენისას მეტეოროლოგიური ინფორმაციის მიღების წესი და მისი გამოყენება; სიმაღლის გაზომვა;
ზ) საავიაციო მეტეოროლოგია; შესაბამისი რაიონების კლიმატოლოგია, ავიაციაზე მისი გავლენის თვალსაზრისით; დაბალი და მაღალი წნევის რაიონების გადაადგილება, ფრონტების აგებულება; აფრენის, დაფრენისა და მარშრუტზე ფრენის პირობებზე მოქმედი ამინდის განსაკუთრებული მოვლენების წარმოქმნა და მისი მახასიათებლები;
ნაოსნობა
თ) გზის გამოთვლის ხერხები, სააერნაოსნო რუკების, სარადიონაოსნო საშუალებებისა და ზონალური ნაოსნობის სისტემების გამოყენება; გრძელ მარშრუტზე ფრენისადმი წაყენებული განსაკუთრებული სანაოსნო მოთხოვნები;
ი) სხ-ების ნაოსნობისათვის აუცილებელი სანაოსნო, ელექტრონული და სახელსაწყო აღჭურვილობის გამოყენება, შეზღუდვები და საექსპლუატაციო საიმედობა;
კ) გაფრენის, მარშრუტზე ფრენისა და დასაფრენად შესვლის საფეხურებზე მოქმედი სანაოსნო სისტემებით სარგებლობა, მათი სიზუსტე და საიმედობა; სარადიონაოსნო საშუალებების ამოცნობა;
ლ) ავტონომიურ და გარეგან საშუალებებზე ორიეტირებული სისტემების მუშაობის პრინციპი, მახასიათებლები და მათი გამოყენება; საბორტო აღჭურვილობის მუშაობა;
მ) აერნაოსნობაში გამოყენებული განსაზღვრებები, საზომი ერთეულები და ფორმულები;
საექსპლუატაციო წესები
ნ) AIP,NOTAM და მსგავსი სააერნაოსნო ინფორმაციით სარგებლობა, საავიაციო კოდები და შემოკლებები; გაფრენის, მარშრუტზე ფრენის, დაშვებისადა დასაფრენად სახელსაწყო შესვლის რუკებით სარგებლობა;
ფრენის საფუძვლები
ო) ფრენის საფუძვლები;
სარადიოტელეფონო კავშირი
პ) სარადიოტელეფონო კავშირის წარმართვის წესები და ფრაზეოლოგია;
ჟ) საქართველოში კავშირისათვის დადგენილი ენის (ენების) ცოდნადა ამ ენაზე (ენებზე) უაქცენტოდ და უხარვეზოდ მეტყველების უნარი, რაც, წინააღმდეგ შემთხვევაში, რადიოკავშირის გასაგებად წარმართვას შეუშლიდა ხელს.
3. გამოცდილება
ა) კანდიდატმა, აერნაოსნის დანიშნულების შესრულებისას,სამარშრუტო ფრენებზე შეასრულა, სერტიფიცირების კომისიისათვის მისაღები, ნაფრენი 200 საათის ოდენობით, არა ნაკლებ 30 სთ., ღამის ფრენების ჩათვლით;
ბ) თუ კანდიდატს აქვს პილოტის რანგში ნაფრენი, სკ განსაზღვრავს ამ გამოცდილების ჩათვლის მიზანშეწონილობას და ნაფრენზე ამ მუხლის 3 ა ქვეპუნქტით გათვალისწინებული მოთხოვნების შემცირების საკითხს;
გ) კანდიდატმა დაამტკიცა სხ-ს ადგილმდებარეობის დამაკმაყოფილებლად განსაზღვრისა და ამ ინფორმაციის სხ-ს ნაოსნობისათვის გამოყენების შესაძლებლობა.
4. უნარი
კანდიდატმა უჩვენა აერნაოსნის მოწმობის მფლობელისათვისმინიჭებული უფლებების შესრულების შესაძლებლობა და, აგრეთვე, უნარი:
ა) მიიღოს სწორი გადაწყვეტილებები და ფრენისას განახორციელოს სათანადო მეთვალყურეობა;
ბ) გამოიყენოს ცოდნა აერნაოსნობის დარგში;
გ) შეასრულოს ერთიანი ეკიპაჟის წევრის ყველა მოვალეობა;
დ) საფრენოსნო ეკიპაჟის სხვა წევრებთან დაამყაროს ქმედითი ურთიერთობა.
5. ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით ვარგისობა
კანდიდატი ფლობს 1 კლასის მოქმედ სამედიცინო დასკვნას.
6. მოწმობის მფლობელის უფლებები და მისი განხორციელების პირობები ამ "წესებით" გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, აერნაოსნის მოწმობა მის მფლობელს უფლებას აძლევს, შეასრულოს აერნაოსნის დანიშნულება სხ-ს ნებისმიერ ტიპზე.
საჰაერო ხომალდის ის ტიპები, რომლებზეც აერნაოსნის მოწმობისმფლობელი განახორციელებს მინიჭებულ უფლებებს, მოწმობაში ჩაიწერება ოსტატობის აღნიშვნის სახით.
მუხლი 21🔗. ბორტინჟინრის (ბორტმექანიკოსის) მოწმობა
მოწმობის გაცემისას წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები:
1. ასაკი - არა ნაკლებ 18 წელი.
2. ცოდნა - კანდიდატმა გამოავლინა ბორტინჟინრის მოწმობის მფლობელის უფლებების შესატყვისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
საჰაერო სამართალი
ა) ბორტინჟინრის მოწმობის მფლობელზე შეფარდებული წესები და დებულებები; სამოქალაქო საჰაერო ხომალდებით სარგებლობის მომაწესრიგებული წესები და დებულებები, ბორტინჟინრის მოვალეობებზე შეფარდებით;
საჰაერო ხომალდების ექსპლუატირებაზე საერთო ცოდნა
ბ) აირტურბინული და/ან დგუშიანი ძრავების აგებულების ძირითადი პრინციპი; საწვავის მახასიათებლები, საწვავის სისტემები, მისი მიწოდების რეგულირების ჩათვლით; საწვავ-საპოხი მასალები და სისტემები; ფორსაჟული კამერები და შეშხაპუნების სისტემები, ძრავების ანთებისა და ამუშავების სისტემების დანიშნულება და მუშაობის პრინციპი;
გ) სხ-ს ძალური დანადგარების მუშაობის პრინციპი, ექსპლუატირების წესები და შეზღუდვები; ძრავების მახასიათებლებზეატმოსფერული პირობების გავლენა;
დ) სხ-ების პლანერები, მართვის ორგანოები, აგებულება, თვლიანი შასი, მუხრუჭები, მოსრიალების საწინაღო მოწყობილობა, მასალების დაძველებისა და დაჟანგვის მიმართ რესურსი; აგებულებაში დაზიანებისა და ხარვეზების აღმოჩენა;
ე) შემოყინვის საწინაღო და წყალმოსხეპის სისტემები;
ვ) ნაბერის, ჰაერის კონდიცირებისა და ჟანგბადის სისტემები;
ზ) ჰიდრავლიკური და პნევმატური სისტემები;
თ) ელექტრონიკის საფუძვლები, მუდმივი და ცვლადი დენისელექტრული სისტემები,სხ-ს ელექტროგაყვანილობის სისტემები,მოლითონება და ეკრანირება;
ი) სახელსაწყო აღჭურვილობის, კომპასების, ავტოპილოტების, დაკავშირების რადიომოწყობილობის, სარადიონაოსნო და სარადიოლოკაციო საშუალებების, ფრენის მართვის სისტემების, დისპლეებისა და აავიაციო ელექტრონული მოწყობილობის მუშაობის პრინციპები;
კ) შესაბამისი საჰაერო ხომალდების შეზღუდვები;
ლ) ხანძარსაწინაღო და ხანძრის სანიშნი სისტემები;
მ) შესაბამისი საჰაერო ხომალდების სისტემებითა და აღჭურვილობით სარგებლობა და მისი გამართულობის შემოწმება.
საფრენოსნო მახასიათებლები და დაგეგმვა
ნ) სხ-ების საფრენოსნო - ტექნკურ და მართვადობის მახასიათებლებზე დატვირთვისა და მასის განაწილების გავლენა; მასის და გაწონასწორების გამოთვლა;
ო) საფრენოსნო-ტექნიკური მახასიათებლების მონაცემების პრაქტიკული გამოყენება, კრეისერულ რეჟიმში მართვის წესებისჩათვლით;
ადამიანის შესაძლებლობები
პ) ადამიანის შესაძლებლობები , ბორტინჟინერთან შეფარდებით;
საექსპლუატაციო წესები
ჟ) ტექნიკური მომსახურების პრინციპები, საფრენოსნო ვარგისობის შენარჩუნების წესები; ხარვეზჩენა, გაფრენისწინა დათვალიერება, საწვავით გაწყობისას უსაფრთხოების ზომები და კვების გარე წყაროების გამოყენება; პილოტების კაბინის სისტემები და აღჭურვილობა;
რ) ჩვეულ, განსაკუთრებულ და ავარიულ პირობებში ქმედებათა წესი;
ს) სატვირთო გადაზიდვებისა და სახიფათო ტვირთის გადაზიდვის საექსპლუატაციო წესები;
ფრენის საფუძვლები
ტ) აეროდინამიკის საფუძვლები
სარადიოტელეფონო კავშირი
უ) სარადიოტელეფონო კავშირის წარმართვის წესები და ფრაზეოლოგია.
3. კანდიდატმა უჩვენა ბორტინჟინრის მოწმობის მფლობელის უფლებების შესატყვისი ცოდნის დონე, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
ა) ნაოსნობის საფუძვლები, ავტონომიური სისტემების მუშაობის პრინციპი და ექსპლუატირება;
ბ) მეტეოროლოგიის საექსპლუატაციო ასპექტები.
4. გამოცდილება
ა) კანდიდატმა, ბორტინჟინრის მოვალეობების შესრულებისას, ბორტინჟინერ-ინსტრუქტორის ზედამხედველობით, იფრინა არა ნაკლებ 100საათი.
სერტიფიცირების კომისია განიხილავს ფრენის ნამდვილი პირობების მიმბაძველ საწაფზე კანდიდატის მიერ ბორტინჟინრის რანგში შესრულებული ნაფრენის ამ (100 სთ.) ნაფრენში ჩათვლის მიზანშეწონილობას. საწაფზე ნაფრენი არ უნდა აღემატებოდეს 50 საათს;
ბ) თუკი კანდიდატს აქვს პილოტის რანგში ნაფრენი, სკ განსაზღვრავს ამ გამოცდილების ჩათვლის მიზანშეწონილობასა და 4 ა ქვეპუნქტით გათვალისწინებული მოთხოვნების შემცირების საკითხს.
გ) კანდიდატმა, ბორტინჟინრის მოვალეობის შესრულებისას, სერტიფიცირების კომისიის მიერ დანიშნული ბორტინჟინრის ზედამხედველობით, მიიღო საექსპლუატაციო გამოცდილება, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
გა) ჩვეულ პირობებში ქმედებათა წესი:
- გაფრენისწინა დათვალიერება;
- საწვავით გაწყობის წესი,საწვავის ხარჯვის მოწესრიგება;
- ტექნიკური მომსახურების საბუთების შემოწმება;
- ფრენის ყველა საფეხურზე, ეკიპაჟის კაბინაში ჩვეული მოქმედება;
- ეკიპაჟის წევრის შრომისუნარიანობის დაკარგვისას, ეკიპაჟში მოქმდებათა შეთანხმება და ქმედებათა წესი;
- ხარვეზჩენა;
გბ) განსაკუთრებულ შემთხვევებში მოქმედება და ალტერნატიული (სათადარიგო) პროცედურები:
- საბორტო სისტემების მუშაობაში გადახრების ამოცნობა;
- განსაკუთრებული და ალტერნატიული (სათადარიგო) პროცედურების გამოყენება;
გგ) ავარიულ ვითარებაში ქმედებათა წესი:
- ავარიული ვითარების ამოცნობა;
- ავარიულ ვითარებაში ქმედებები.
5. უნარი
ა)კანდიდატმა უჩვენა სხ-ს ბორტინჟინრის, ამ მუხლის 4 გ ქვეპუნქტით მითითებული, ვალდებულებებისა და წესების შესრულებისშესაძლებლობა და, აგრეთვე, უნარი:
- საბორტო სისტემებით ისარგებლოს სხ-ს მახასიათებლებისა და შეზღუდვების გათვალისწინებით;
- მიიღოს სწორი გადაწყვეტილებები და ფრენისას განახორციელოს სათანადო დაკვირვება;
- გამოიყენოს ცოდნა აერნაოსნობის დარგში;
- შეასრულოს ერთიანი ეკიპაჟის წევრის ყველა მოვალეობა ისე, რომ არასოდეს აღიძრას წარმატებული შედეგის მიღწევის ეჭვი; და
- საფრენოსნო ეკიპაჟის სხვა წევრებთან დაამყაროს ქმედითი ურთიერთობა.
ბ) ამ პუნქტით განსაზღვრული უნარის გამოსავლენად საჭირო, ნებისმიერი პროცედურის შესასრულებელი, მრავალმხრივი საპილოტაჟო საწაფი მტკიცდება სერტიფიცრების კომისიის მიერ, რომელიც დასმული ამოცანისადმი საწაფის შესაბამისობის თავდებობას კისრულობს.
6. ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით ვარგისობა
კანდიდატი ფლობს I კლასის მოქმედ სამედიცინო დასკვნას.
7. მოწმობის მფლობელის უფლებები და მისი განხორციელების პირობები.
ამ "წესებით" გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევში, ბორტინჟინრის მოწმობა მის მფლობელს უფლებასაძლევს, შეასრულოს ბორტინჟინრის დანიშნულება საჰაერო ხომალდის ნებისმიერ ტიპზე.
საჰაერო ხომალდის ის ტიპები, რომლებზეც ბორტინჟინრის მოწმობის მფლობელი მინიჭებულ უფლებებს განახორციელებს, მოწმობაში ჩაიწერება ოსტატობის აღნიშვნის სახით.
მუხლი 22🔗. ბორტრადისტის მოწმობა
მოწმობის გაცემისას წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები:
1. ასაკი - არა ნაკლებ 18 წელი.
2. ცოდნა - კანდიდატმა გამოავლინა ბორტრადისტის მოწმობის მფლობელის უფლებების შესატყვისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგიმოცულობით:
საჰაერო სამართალი
ა) ბორტრადისტის მოწმობის მფლობელზე შეფარდებული წესები და დებულებები; საჰაერო მოძრაობის მომსახურების შესაბამისი წესები და პრაქტიკა;
საფრენოსნო მახასიათებლები და დაგეგმვა
ბ) სმმ-ის მიზნებისათვის ფრენის გეგმის მომზადება და წარდგენა;
ადამიანის შესაძლებლობები
გ)ადამიანის შესაძლებლობები, ბორტრადისტთან შეფარდებით;
მეტეოროლოგია
დ) საავიაციო მეტეოროლოგიური ცნობებისა და პროგნოზების ცოდნა;
კოდები და შემოკლებები; ფრენისას მეტეოროლოგიური ინფორმაციის მიღებისა და გადაცემის წესი; სიმაღლის გაზომვა;
ე) საავიაციო მეტეოროლოგია; აფრენის, დაფრენის და მარშრუტზე ფრენის პირობებზე მოქმედი ამინდის განსაკუთრებული მოვლენების მახასიათებლები;
ნაოსნობა
ვ) სხ-ების ნაოსნობისათვის აუცილებელი საავიაციო აღჭურვილობის გამოყენება, შეზღუდვები და საექსპლუატაციო საიმედობა, ბორტრადისტთან შეფარდებით;
ზ) ნაოსნობაში გამოყენებული განსაზღვრებები და საზომი ერთეულები;
საექსპლუატაციო წესები
თ) AIP,NOTAM და სხვა სააერნაოსნო საბუთების ცოდნა და გამოყენება; საავიაციოკოდები და შემოკლებები;
ფრენის საფუძვლები
ი) ფრენის საფუძვლები;
სარადიოტელეფონო კავშირი
კ) სარადიოტელეფონო კავშირის წარმართვის წესები და ფრაზეოლოგია;
ლ) საქართველოში კავშირისათვის დადგენილი ენის (ენების)ცოდნა და ამ ენაზე უაქცენტოდ და უხარვეზოდ მეტყველების უნარი, რაც, წინააღმდეგ შემთხვევაში, რადიოკავშირის გასაგებად წარმართვას შეუშლიდა ხელს.
3. გამოცდილება
კანდიდატმა:
ა) მოწმობის მისაღებად განაცხადის გაკეთებამდე, არა უმეტეს 12 თვით ადრე, წარმატებით დაამთავრა პირველადი მომზადების კურსი;
ბ) ბორტრადისტის დანიშნულების შესრულებისას, სამარშრუტო ფრენებზე, ინსტრუქტორის (უფლებამოსილი პირის) ზედამხედველობით, იფრინა 60 საათი;
გ) ვიდრე შეგირდად დაიწყებდეს ფრენას, კანდიდატი საქართველოს საა - ში იღებს (საჭიროებისას) მოწმობას და ოსტატობის აღნიშვნას: "ბორტრადისტი-შეგირდი".
4. უნარი
კანდიდატმა საჰაერო ტრასებზე უჩვენა სხ-ს ბორტრადისტის მოვალეობების შესრულების შესაძლებლობა და, აგრეთვე, უნარი:
ა) ექსპლუატაცია და რეგულირება ტიპობრივი მიმღებ-გადამცემი მოწყობილობებისა და მართვის ორგანოებისა, დამხმარე საშუალებების ჩათვლით; მათი რეგულირებისა და ექსპლუატირებისა;
ბ) რადიომოწყობილობის საექსპუატაციო მდგომარეობის ვიზუალური დათვალიერებისა და შემოწმებისა, უწესივრობის აღმოჩენისათვის აუცილებელ ფარგლებში.
გ) სატელეფონო შეტყობინების გადაცემისა, მიკროფონზე სწორი მუშაობისა და სწორი გამოთქმისა, მეტყველების კარგი ხარისხის ჩათვლით;
დ) საერთაშორისო მორზეს ანბანის სმენით მიღებისა და გადაცემისა, წუთში არა ნაკლებ 16 ჯგუფის სიჩქარით, და ღია ტექსტისა, წუთში არა ნაკლებ 20 სიტყვის სიჩქარით;
5. ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით ვარგისობა
კანდიდატი ფლობს II კლასის მოქმედ სამედიცინო დასკვნას.
6. მოწმობის მფლობელის უფლებები და მისი განხორციელების პირობები
ამ "წესებით" გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, ბორტრადისტის მოწმობა მის მფლობელს უფლებას აძლევს შეასრულოს ბორტრადისტის დანიშნულება სხ-ს ნებისმიერ ტიპზე.
საჰაერო ხომალდის ის ტიპები, რომლებზეც ბორტრადისტის მოწმობის მფლობელი განახორციელებს მინიჭებულ უფლებებს, მოწმობაში ჩაიწერება ოსტატობის აღნიშვნის სახით.
მუხლი 23🔗. ბორტგამყოლის მოწმობა
მოწმობის გაცემისას წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები:
1. ასაკი - არა ნაკლებ 18 წელი
2. ცოდნა - კანდიდატმა გამოავლინა ბორტგამყოლის მოწმობის მფლობელის უფლებების შესატყვისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
ა) საჰაერო კოდექსი;
ბ) სახელმძღვანელო საბუთები;
გ) საჰაერო ხომალდების აეროდინამიკის საფუძვლები;
დ) სხ-ს აგებულება და ექსპლუატირება;
ე) ადგილობრივ და საერთაშორისო ხაზებზე საჰაერო გადაზიდვები;
ვ) შიდასაობიექტო რეჟიმი; საავიაციო უშიშროება;
ზ) სხ-ს გაფრენისწინა და ფრენის შემდგომი დათვალიერება;
თ) მგზავრების მომსახურების ტექნოლოგია;
ი) მგზავრების სამედიცინო მომსახურება; დაზარალებულთათვის პირველი დახმარების აღმოჩენა;
კ) სხ-ზე ტვირთის, ბარგისა და ფოსტის განთავსების წესები; გაწონასწორების გრაფიკი; სხ-ზე მიღებული ტვირთის, ბარგისადა ფოსტის მიმართ წაყენებული მოთხოვნები;
ლ) საბორტო საავარიო-სამაშველო საშუალებები და ავარიულ ვითარებაში მისი გამოყენების წესი; საავარიო -სამაშველო სამუშაოები;
მ) სატვირთო სხ-ს საბორტო აღჭურვილობით სარგებლობა; ჩატვირთვისა და გადმო ტვირთვის წესები; უსაფრთხოების ტექნიკა; სახიფათო ტვირთის გადაზიდვა;
ნ) ბორტკვების მოგვარება
ო) სხ-ს საყოფაცხოვრებო და სამზარეულო მოწყობილობა;
პ) ფრენისას მგზავრების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა;
ჟ) სხ-ზე ქცევის წესები;
რ) მგზავრების კეთილმოწყობის უზრუნველყოფა;
ს) სხ-ს სანიტარული მდგომარეობა;
ტ) სხ-ს განსაკუთრებული აღჭურვილობა;
უ) ეკიპაჟის წევრების მოვალეობები და ურთიერთქმედება;
ფ) ეკიპაჟის წევრის მიერ შრომისუნარიანობის დაკარგვისას ქმედებათა წესი;
ქ) საბუთების გაფორმება;
ღ) საქართველოს სამოქალაქო ავიაციაში დადგენილი საურთიერთობო ენები.
3. გამოცდილება
ა) მოწმობა გაიცემა კანდიდატის მიერ სასწავლო დაწესებულებაში პირველადი მომზადების გავლისა და 30 საათის ნაფრენის მერე.
ბ) ნაფრენის უქონლობისას, ვიდრე შეგირდად დაიწყებდეს ფრენას, სკ - ს გადაწყვეტილებით, კანდიდატი საქართველოს საა – ში იღებს მოწმობასა და ოსტატობის აღნიშვნას: " ბორტგამყოლი-შეგირდი".
4. უნარი
კანდიდატს შეუძლია მგზავრების უსაფრთხოების ან სხ-ზე ტვირთის უვნებლობის საუზრუნველყოფო ღონისძიებების დროული და სწორი გატარება, ფრენისას მომსახურების ყველა სახეობის გამოყენება, ელექტრო და საერთო დანიშნულების მოწყობილობებით სწორად სარგებლობა, ბორტგამყოლის საბუთების გაფორმება.
5. ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით ვარგისობა
კანდიდატი ფლობს IIკლასის მოქმედ სამედიცინო დასკვნას.
6. მოწმობის მფლობელის უფლებები
ამ "წესებით" გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, ბორტგამყოლის მოწმობა მის მფლობელს უფლებას აძლევს შეასრულოს ბორტგამყოლის დანიშნულება სხ-ს ნებისმიერ ტიპზე.
საჰაერო ხომალდის ის ტიპები, რომლებზეც ბორტგამყოლის მოწმობის მფლობელი მინიჭებულ უფლებებს განახორციელებს, მოწმობაში ჩაიწერება ოსტატობის აღნიშვნის სახით.
მუხლი 24🔗. საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურის მოწმობა
მოწმობის გაცემისას წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები:
1. ასაკი - არა ნაკლებ 21 წელი.
2. ცოდნა - კანდიდატმა გამოავლინა სმ მეთვალყურის მოწმობის მფლობელის უფლებების შესატყვისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
საჰაერო სამართალი
ა) სმმეთვალყურეზე შეფარდებული წესები და დებულებები;
საჰაერო მოძრაობის სამეთვალყურეო აღჭურვლობა
ბ) საჰაერო მოძრაობის სამეთვალყურეო აღჭურვილობის მუშაობის პრინციპი, გამოყენება და შეზღუდვები;
საერთო ცოდნა
გ) ფრენის პრინციპები; საჰაერო ხომალდების, ძალური დანადგარებისა და სისტემების ექსპლუატირებისა და მოქმედების პრინციპები; სმმ-ის კონკრეტულ საქმანობასთან დაკავშირებული საჰაერო ხომალდების მახასიათებლები;
ადამიანის შესაძებლობები
დ) ადამიანის შესაძლებლობლები, სმმეთვალყურესთან შეფარდებით;
მეტეოროლოგია
ე) საავიაციო მეტეოროლოგია; მეტეოროლოგიური საბუთებისა და ინფორმაციის ცოდნა და გამოყენება; ფრენის უსაფრთხოებაზე მოქმედიამინდის განსაკუთრებული მოვლენების წარმოქმნა და მათი მახასიათებლები; სიმაღლის გაზომვა;
ნაოსნობა
ვ) აერნაოსნობის პრინციპები; სანაოსნო სისტემებისა და ვიზუალური საშუალებების მოქმედების პრინციპი, შეზღუდვები და სიზუსტე; და
საექსპლუატაციო პროცედურები
ზ) საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურეობის, კავშირგაბმულობის, სარადიოტელეფონო კავშირისა და ფრაზეოლოგიის პროცედურები (საშტატო, არა საშტატო და ავარიული); შესაბამისი საავიაციო საბუთებით სარგებლობა; ფრენის უსაფრთხოების უზრუნვეყოფის პრაქტიკული ხერხები.
3. გამოცდილება
კანდიდატმა წარმატებით დაამთავრა პირველადი მომზადების კურსი და, სათანადოდ ატესტირებული სმ მეთვალყურის ზედამხედველობის ქვეშ , სულ ცოტა, სამი თვე მუშაობდა სმმეთვალყურედ,საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურის ოსტატობის აღნიშვნების მისაღებად.
4. ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით ვარგისობა
კანდიდატი ფლობს IIIკლასის მოქმედ სამედიცინო დასკვნას.
მუხლი 25🔗. ავიადისპეტჩერის / ფრენების უზრუნველყოფის სპეციალისტის მოწმობა
მოწმობის გაცემისას წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები:
1. ასაკი - არა ნაკლებ 21 წელი.
2. ცოდნა - კანდიდატმა გამოავლინა ავიადისპეტჩერის მოწმობის მფლობელის უფლებების შესატყვისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
საჰაერო სამართალი
ა) ავიადისპეტჩერზე შეფარდებული წესები და დებულებები, საჰაერო მოძრაობის მომსახურების შასაბამისი წესები და პროცედურები; ავიაკომპანიის ფშს;
საჰაერო ხომალდების ექსპლუატირებაზე საერთო ცოდნა
ბ) სხ-ების ძალური დანადგარების, სისტემებისა და სახელსაწყო აღჭურვილობის მუშაობის პრინციპი;
გ) საჰაერო ხომალდებისა და ძალური დანადგარების საექსპლუატაციო შეზღუდვები;
დ) მინიმალურად საჭირო მოწყობილობის ჩამონათვალი;
საფრენოსნო მახასიათებლების გაანგარიშება და დაგეგმვა
ე) სხ-ების საფრენოსნო-ტექნიკურ მახასიათებლებზე დატვირთვისა და მასის განაწილების გავლენა; მასის და გაწონასწორების გაანგარიშება;
ვ) ფრენის ოპერატიული დაგეგმვა; საწვავის ხარჯისა და ოდენობის მიხედვით ფრენის ხანგრძლივობის გამოთვლა; სათადარიგო აეროდრომის ამორჩევა; მარშრუტზე კრეისერული ფრენის მართვა; ფრენის გაზრდილი მანძილი;
ზ) სმმომსახურების მიზნებისათვის ფრენის გეგმის მომზადებადა წარდგენა;
თ) კომპიუტერის მეშვეობით დაგეგმვის ძირითადი პრინციპები;
მეტეოროლოგია
ი) საავიაციო მეტეოროლოგია; დაბალი და მაღალი წნევის ჰაერის მასის გადაადგილება; ფრონტების აგებულება, აფრენის, მარშრუტზე ფრენისა და დაფრენის პირობებზე მოქმედი ამინდის განსაკუთრებული მოვლენების წარმოქმნა და მახასიათებლები;
კ) საავიაციო მეტეოროლოგიური ცნობების, რუკებისა და პროგნოზების ცოდნა და გამოყენება; კოდები და შემოკლებები; მეტეოროლოგიური ინფორმაციის მიღებისა და გამოყენების წესი;
ლ) სახომალდე აღჭურვილობით რადიოსიგნალების მიღებაზე მეტეოპირობების ზემოქმედება;
ნაოსნობა
მ) აერნაოსნობის პრინციპები და, განსაკუთრებით, სახელსაწყო ფრენის წესები; სანაოსნო სისტემების თავისებურებები და შეზღუდვები;
საექსპლუატაციო პროცედურები
ნ) სააერნაოსნო პროცედურები;
ო) ჩვეულებრივი და სახიფათო ტვირთის გადაზიდვის საექსპლუატაციო პროცედურები;
პ) საავიაციო შემთხვევებსა და ინციდენტებთან დაკავშირებული პროცედურები; ავარიულ ვითარებაში ფრენის წესები;
ჟ) სხ-ებზე უკანონო ჩარევებსა და დივერსიულ აქტებთან დაკავშირებული პროცედურები;
ფრენის პრინციპები
რ) შესაბამისი თანრიგის საჰაერო ხომალდების ფრენის პრინციპები; და
რადიოკავშირი
ს) სხ-ებთან და სახმელეთო სადგურებთან კავშირის წარმართვის წესები.
3. გამოცდილება
კანდიდატმა შეიძინა შემდეგი გამოცდილება:
ა) ამ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ თანამდებობებზე, ერთერთზე ან რამდენიმეზე, საერთო ჯამში, იმუშავა ორი წელი, იმ პირობით, რომ თითოეულ თანამდებობაზე მუშაობის სტაჟი შეადგენს არა ნაკლებ ერთ წელს:
- სატრანსპორტო ავიაციის სხ-ს საფრენოსნო ეკიპაჟის წევრი; ან
- სატრანსპორტო ავიაციის სხ-ების ფრენის უზრუნველყოფის ორგანიზაციის მეტეოროლოგი; ან
- სამეთვალყურე ან ავიადისპეტჩერების ტექნიკური ხელმძღვანელი ან სატრანსპორტო ავიაციის ფრენების შესრულების სამსახურის ტექნიკური ხელმძღვანელი; ან
ბ) სატრანსპორტო ავიაციის სხ-ების მომსახურების დამხმარე მუშაკად იმუშავა არა ნაკლებ 1 წელი; ან
გ) წარმატებით დაამთავრა პირველადი მომზადების კურსი;
დ) კანდიდატმა განაცხადის წარდგენამდე 6 თვის განმავლობაში, ავიადისპეტჩერის ზედამხედველობის ქვეშ, იმუშავა არა ნაკლებ 90 სამუშაო დღე;
ე) ავიაკომპანიის ფრენების უზრუნველყოფის სპეციალისტი საკუთარი ვალდებულებების შესასრულებლად არ დაიშვება, თუ მას ბოლო 12 თვის განმავლობაში:
- არ შეუსრულებია საკვალიფიკაციო ფრენა (საფრენოსნო ეკიპაჟის კაბინაში ყოფნით) ერთი მიმართულებით მაინც, ნებისმიერ იმ რაიონში, სადაც მას ფრენების კონტროლის უფლებამოსილება აქვს მინიჭებული. ეს ფრენა რაც შეიძლება მეტ აეროდრომზე დაფრენით უნდა სრულდებოდეს;
- არ შეუსრულებია საკუთარი ვალდებულებები, ვიდრე არ დაკმაყოფილდება ამ მუხლის მოთხოვნები.
4. უნარი
კანდიდატმა უჩვენა საკუთარი შესაძლებლობები:
ა) ყოველდღიური სინოპტიკური რუკებისა და ამინდის ცნობების სერიის საფუძველზე, შეძლოს ზუსტი და, საექსპლუატაციო თვალს აზრისით, მისაღები ამინდის გაანალიზება; კონკრეტული საჰაერო რასების რაიონებში ამინდის პირობებზე ინსტრუქტაჟის ჩატარება; ატრანსპორტო ავიაციისათვის გააკეთოს ამინდის პროგნოზი, დანიშნულებისა და სათადარიგო აეროდრომებზე ყურადღების გამახვილებით;
ბ) ტრასის კონკრეტული მონაკვეთისათვის განსაზღვროს ფრენის ოპტიმალური ტრაექტორია, მოამზადოს ხელით და/ან კომპიუტერის მეშვეობით შევსებული ფრენის ზუსტი გეგმები; და
გ) უზრუნველყოს, ავიადისპეტჩერის მოწმობის მფლობელის ვალდებულებების შესაბამისი, ოპერატიული ზედამხედველობა და არახელსაყრელ მეტეოროლოგიურ პირობებში ფრენისას ეკიპაჟს გაუწიოს ყველა სახის დახმარება.
5. მოწმობის მფლობელის უფლებები და მისი განხორციელების პირობები.
ამ "წესებით" გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, ავიადისპეტჩერის / ფრენების უზრუნველყოფის სპეციალისტის მოწმობის მფლობელი უფლებამოსილია შეასრულოს ავიადისპეტჩერის /ფრენების უზრუნველყოფის სპეციალისტის დანიშნულება ნებისმიერ იმ რაიონში, სადაც მას ფრენების კონტროლის უფლებ აქვს მინიჭებული.
მუხლი 26🔗. საჰაერო ხომალდების ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის მოწმობა (ინჟინერი/ტექნიკოსი/მექანიკოსი)
მოწმობის გაცემისას წაეყენება შემდეგი მოთხოვნ ები:
1. ასაკი - არა ნაკლებ 18 წელი.
2. ცოდნა - კანდიდატმა გამოავლინა საჰაერო ხომალდების ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის მოწმობის მფლობელისა და მისი მოვალეობების შესატყვისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:
საჰაერო სამართალი და საფრენოსნო ვარგისობისადმი
წაყენებული მოთხოვნები
ა) სხ-ს ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის შესაბამისი წესები და ნორმატიული დებულებები, საფრენოსნო ვარგისობის იმ მოთხოვნების ჩათვლით, რომლებიც აწესრიგებს სხ-ების საფრენოსნოვარგისობის შენარჩუნებასა და სერტიფიცირების პროცესს, აგრეთვე, სხ-ების ტექნიკური მომსახურების მოგვარების დადგენილი მეთოდები და პროცედურები;
საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები და ზოგადი
ცნობები საჰაერო ხომალდზე
ბ) მათემატიკის საფუძვლები; განზომილების ერთეულები; ფიზიკისა და ქიმიის ის ძირითადი პრინციპეპი და თეორიული საფუძვლები, რაც სხ-ების ტექნკურ მომსახურებას ეხება;
საჰაერო ხომალდების დაპროექტება
გ) მასალების მახასიათებლები და სხ-ს დაპროექტებისას მათი გამოყენება, აგებულების დაპროექტების პრინციპებისა და სხ-ს სისტემების მოქმედების ჩათვლით; აწყობის მეთოდები; ძალური დანადგარები და მათთან დაკავშირებული სისტემები; კვების მექანიკური, ჰიდრავლიკური, ელექტრული და ელექტრონული წყაროები; სხ-ს სახელსაწყო აღჭურვილობა და ინდიკაციის სისტემები; სხ-ს მართვის, სანაოსნო და დაკავშირების აღჭურვილობის სისტემები;
საჰაერო ხომალდების ტექნიკური მომსახურება
დ) სამუშაოები, რომელთა შესრულებაც საჭიროა სხ-ს საფრენოსნო ვარგისობის შესანარჩუნებლად, სხ-ს აგებულების, მისიშემადგენელი ნაწილებისა და სისტემების კაპიტალური და მიმდინარე რემონტის, შემოწმების, შეცვლის, სახეცვალების ან ხარვეზების აღმოფხვრის მეთოდებისა და პროცედურების ჩათვლით, ტექნიკური მომსახურების სახელმძღვანელოებით და საფრენოსნო ვარგისობის სტანდარტებით გათვალისწინებული მეთოდიკის შესაბამისად.
ადამიანის შესაძლებლობები
ე) ადამიანის შესაძლებლობები, სხ-ს ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის მოწმობის მფლობელთან შეფარდებით.
3. გამოცდილება
კანდიდატს აქვს სხ-ს ან მისი ნაწილების დათვალიერების, მომსახურებისა და ტექნიკური ექსპლუატირების შემდეგი გამოცდილება:
ა) სხ-ს მთლიანად მომსახურების უფლების მიმნიჭებელი ოსტატობის აღნიშვნის გაცემისას, სულ ცოტა:
- ოთხი წელი; ან
- ორი წელი, თუ კანდიდატმა წარმატებით დაამთავრა პირველადი მომზადების კურსი;
ბ) ამ მუხლის 6 ბ ქვეპუნქტის შესაბამისად შეზღუდული უფლებების გაცემისას, დროის ისეთი პერიოდი, რომელიც უზრუნველყოფს ამ პუნქტის ა ქვეპუნქტით მითითებული გამოცდილების ტოლფას დონეს, იმ პირობით, რომ ეს პერიოდი შეადგენს არა ნაკლებ:
- ორ წელს; ან
- დროის ისეთ მონაკვეთს, რომელიც, სერტიფიცირების კომისიის აზრით, საჭიროა კანდიდატისათვის პრაქტიკული გამოცდილების მისაღებად, მას შემდეგ, რაც მან წარმატებით დაამთავრა პირველადი მომზადების კურსი.
4. მომზადება
კანდიდატმა უნდა დაამთავროს შემდგომში მისთვის მინიჭებული უფლებების შესაბამისი მოსამზადებელი კურსები.
შენიშვნა: იკაოს სასწავლო სახელმძღვანელოს (DOC7192)D1ნაწილი შეიცავს სხ-ს ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის მოწმობის მიღების კანდიდატების მოსამზადებელი კურსების ორგანიზების საინსტრუქციო მასალას.
5. უნარი
კანდიდატმა გამოავლინა მინიჭებული უფლებებით გათვალისწინებული დანიშნულების შესრულების შესაძლებლობა.
6. მოწმობის მფლობელის უფლებები და მისი განხორციელების წესი.
ა) ამ პუნქტის ბ და გ ქვეპუნქტებით მითითებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, სხ-ს ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის მოწმობის მფლობელი ინჟინერი და ტექნიკოსი უფლებამოსილია, დაადასტუროს სხ-ს ან მისი ნაწილების საექსპლუატაციო ვარგისობა ძალური დანადგარის, დამხმარე აგრეგატების, ხელსაწყოების და/ან აღჭურვილობის ერთეულების სანქცირებული რემონტის, სახეცვალების ან დამონტაჟების შემდეგ და ხელიმოაწეროს მათი ექსპლუატირების ნებართვას დათვალიერების, ტექნიკური მომსახურების და/ან პერიოდული მომსახურების შემდეგ.
ბ) სხ-ს ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის მოწმობის მფლობელი ინჟინერი და ტექნიკოსი ამ პუნქტის ა ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ უფლებებს ახორციელებს მხოლოდ:
ბა) შემდეგის მიმართ:
- იმ სხ-ების მიმართ, რომელიც მოწმობაში მითითებულია ან კონკრეტულად ან საერთო სახეობისადმი კუთვნილებისდა მიხედვით; ან
- იმ პლანერების, ძალური დანადგარების, სახომალდე სისტემების ნაწილების მიმართ, რომლებიც მოწმობაში მითითებულია ან კონკრეტულად ან საერთო სახეობისადმი კუთვნილებისდა მიხედვით; და/ან
- იმ სახომალდე ელექტრონული სისტემების ან ნაწილების მიმართ, რომელიც მოწმობაში მითითებულია ან კონკრეტულად ან საერთო სახეობისადმი კუთვნილებისდა მიხედვით;
ბბ) იმ პირობით, რომ მოწმობის მფლობელმა იცის იმ კონკრეტულისხ-ს ტექნიკურ მომსახურებასა და საფრენოსნო ვარგისობაზე არსებული ინფორმაცია, რომლის ტექნიკური მომსახურების მოწმობასაც აწერს ხელს, ან იმ პლანერის, ძალური დანადგარის, სახომალდე სისტემის ან მისი ნაწილის, სახომალდე ელექტრონული სისტემის ან მისი ნაწილისა, რომლის საექსპლუატაიციო ვარგისობასაც იგი ადასტურ
ებს;
ბგ) იმ პირობით, რომ უკანასკნელი 24 თვის განმავლობაში მოწმობის მფფლობელი სხ-ს ან მისი შემადგენელი ნაწილების მომსახურებას ან ტექნიკურ ექსპლუატაციას, მოწმობის მფლობელისათვის მინიჭებული უფლებების შესაბამისად, ახორციელებდა არა ნაკლებ6 თვის მანძილზე, ან მოწმობის გაცემისას დაცული იყო უფლებების მინიჭების ის წესები, რასაც საქართველოს საა - ს ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების კომისია მოითხოვს.
გ) საქართველოს საა ადგენს მოწმობის მფლობელის უფლებებს, სერტიფიცირება სთან დაკავშირებული ამოცანების სირთულის ხარისხის გათვალისწინებით.
დ) ცნობები სერტიფიცირების ჩატარების უფლებებზე უშუალოდ მოწმობაში უნდა ჩაიწეროს ოსტატობის აღნიშვნის სახით.
ე) სხ-ს ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის მოწმობის მფლობელ მექანიკოსს არ ეძლევა სხ-ს დამოუკიდებელი ტექნიკური მომსახურების უფლება.
თავი IV. ავიასპეციალისტის მოწმობის აღიარება
მუხლი 27🔗. სხვა სახელმწიფოს მოწმობის მფლობელ ავიასპეციალისტის მოწმობის აღიარების წესი
1. საქართველოს სამოქალაქო საჰაერო ხომალდების ეკიპაჟის წევრები არიან საქართველოს მოქალაქეები.საქართველოსკანონმდებლობის შესაბამისად, შეიძლება დაიშვას გამონაკლისი ამ მოთხოვნიდან.
2. სხვა სახელმწიფოს მიერ გაცემული ავიასპეციალისტის მოწმობა შეიძლება გამოიცვალოს ან აღიარებულ იქნეს საა-ს მიერ.
3. მოწმობის გამოცვლის კანდიდატი ვალდებულია:
ა) გაიაროს სამედიცინო შემოწმება;
ბ) სერტიფიცირების კომისიას ჩააბაროს თეორიული გამოცდები;
გ) გაიაროს საფრენოსნო მომზადების დონისა და პრაქტიკული მუშაობის შემოწმება.
4. თეორიულ გამოცდებსა და პრაქტიკული მუშაობის შემოწმებას კანდიდატი გადის ამ "წესების" მოთხოვნებით გათვალისწინებული მოცულობით, განცხადებული მოწმობის სახეობის შესაბამისად.
5. თეორიული და პრაქტიკული გამოცდების მოცულობა შეიძლება, შემცირდეს სკ-ს თავმჯდომარის გადაწყვეტილებით.
6. ავიასპეციალისტს შეიძლება წინანდელი ოსტატობა შეუნარჩუნდეს, თუკი მან თეორიულ და პრაქტიკულ გამოცდებზე სათანადო ცოდნა და უნარი გამოავლინა.
7. თუ მოწმობის გამოცვლის კანდიდატი სხ-ს მეთაურია, სხ- ს მეთაურის რანგში ფრენებზე დაშვებამდე იგი ვალდებულია, პილოტ - ინსტრუქტორთან ერთად, შესაბამის სხ-ს ტიპზე, იფრინოს არანაკლებ 50 საათი.
8. საფრენოსნო სპეციალისტები, საფრენოსნო სამუშაოს დაწყებამდე, ოსტატობის დასამტკიცებლად, სერტიფიცირების კომისიაში გადიანშემოწმებას.
9. იმ შემთხვევაში, როცა სკ, მოწმობის გაცემის ნაცვლად, აღიარებს სხვა სახელმწიფოს მიერ გაცემულ მოწმობას, გაიცემა ავიასპეციალისტის მოწმობის "ჩანართი", რითაც დასტურდება, რომ იგი საკუთარი მოწმობის დონეზეა ქმედითუნარიანი. ჩანართის მოქმედების ვადა მოწმობის მოქმედების ვადას არ უნდა აღემატებოდეს.
10. სხვა სახელმწიფოს მიერ გაცემული მოწმობის აღიარება შეიძლება მხოლოდ იმ საავიაციო სპეციალისტებისა, რომლებიც ფრენენ ან ემსახურებიან "საქართველოს სამოქალაქო საჰაერო ხომალდების რეესტრში" შეტანილ ხომალდებს.
11. მოწმობის აღიარების პროცედურა ითვალისწინებს:
ა) უცხო ქვეყნის ავიასპეციალისტი საქართველოს საა - ს ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების კომისიის თავმჯდომარის სახელზე წარადგენს განაცხადს მოწმობის აღიარების თხოვნით (11 დანართი) და მოწმობას - გასაცნობად;
ბ) საქართველოს ის ავიაკომპანია, სადაც აღნიშნულმა ავიასპეციალისტმა უნდა იმუშაოს, სერტიფიცირების კომისიის თავმჯდომარეს წარუდგენს "შუამავლობას" (11 დანართის უკანა მხარე);
გ) ავიასპეციალისტი სერტიფიცირების კომისიას თეორიულ გამოცდებს აბარებს შემდეგ საგნებში:
საქართველოს საჰაერო კოდექსი;
საქართველოს სამოქალაქო ავიაციაში ფრენის წესები;
საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის საჰაერო ხომალდებისეკიპაჟის წევრების სამუშაო და დასვენების დროის ნორმები;
სხ-ს კონკრეტული ტიპის სეს.
12. თეორიული გამოცდების წარმატებით ჩაბარების შემდეგ მოწმობის დანართში კეთდება შემდეგი ჩანაწერი (ინგლისურ ენაზე):
"მოწმობა აღიარებულია საქართველოს საა - ს მიერ და სარგებლობს
საქართველოს ... "მოწმობისათვის" მინიჭებული ყველა უფლებით.
(შესაბამისი მოწმობის დასახელება)
ჩანართს ხელს აწერს სკ თავმჯდომარე, უსვამს თარიღს და გერბიან ბეჭედს.
(ინგლისური ტექსტი: This licence is recognized by Air Civil Aviation Administration of Gergia and enjoys all the rights, eqully with ''licence'' of Georgia.
ხელმოწერა: Deputy Head of the CAA , და თარიღი).
მუხლი 28🔗. სახელმწიფო ავიაციის უწყების ავიასპეციალისტისათვის მოწმობის გაცემის წესი
1. სახელმწიფო ავიაციის უწყების ავიასპეციალისტის მოწმობა, თუ მისი მფლობელი საქართველოს სამოქალაქო ავიაციაში იწყებს მუშაობას,უნდა გამოიცვალოს.
2. სერტიფიცირების კომისიის მთავარი ამოცანაა ამ კანდიდატის ოსტატობის განსაზღვრა. ოსტატობის დონის შემოწმებისას დგინდება, თუ კანდიდატი რა სახეობის მოწმობას იმსახურებს.
3. სახელმწიფო ავიაციის უწყების ავიასპეციალისტისათვისმოწმობის გაცემა და ოსტატობის დამტკიცება ხორციელდება ამ "წესების" 27- ე მუხლის მე-3 - 8 პუნქტების მოთხოვნების შესაბამისად.
4. თუ მოწმობის გამოცვლის კანდიდატი მფრინავია, შესაბამისი მოწმობის გასაცემად ამ "წესებით" გათვალისწინებული ნაფრენი შეიძლება შემცირდეს, რის ოდენობასაც სკ-ს თავმჯდომარე განსაზღვრავს.
თავი V. სამოქალაქო ავიაციის სპეციალისტების
მომზადებისა და გადამზადების წესები
მუხლი 29🔗. ავიასპეციალისტების ახალ ტექნიკაზე გადამზადება
1. გადამზადების კანდიდატები უნდა აკმაყოფილებდნენ ამ თავის მოთხოვნებს, თუკი ის სახელმწიფო, სადაც კანდიდატები გადასამზადებლად იგზავნებიან, სხვას არ მოთხოვს.
2. გადამზადების კანდიდატები, ჯანმრთელობის მდგომარეობის მხრივ, უნდა შეესაბამებოდნენ საქართველოს "ავიასპეციალისტთა სამედიცინო სერტიფიცირების წესების" მოთხოვნებს.
3. კანდიდატების შერჩევა ეკისრება ავიასაწარმოს ხელმძღვანელობას, მასალების (დანართი 1) საა -ს ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების კომისიისათვის შემდგომი წარდგენით. სკ ამოწმებს თითოეული კანდიდატის მიმართ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერებას. სკ-ს მუშაობის შედეგებზე დგება ოქმი, რომელსაც ხელს აწერენ სკ-ს თავმჯდომარე, მოადგილე და მდივანი.
4. ავიასაწარმოს ხელმძღვანელის წარდგინებისა და სკ-ს გადაწყვეტილების საფუძველზე, გამოიცემა ავიასაწარმოს ხელმძღვანელის ბრძანება, შერჩეული კანდიდატების გადასასწავლად გაგზავნის თაობაზე.
5. გადამზადების კანდიდატებს თან უნდა ჰქონდეთ:
ა) პასპორტი,
ბ) საფრენოსნო წიგნაკი (სხ-ების ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტების გარდა),
გ) გადამზადების მთელი სასწავლო ვადის მანძილზე მოქმედი ავიასპეციალისტის მოწმობა,
დ) სამედიცინო წიგნაკი, მთელი სასწავლო ვადის მანძილზე ავიასპეციალისტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის ვარგისობის დადასტურებით.
შენიშვნა:სახელმწიფომ, სადაც გადამზადების კანდიდატები იგზავნებიან, შეიძლება დააწესოს საჭირო საბუთების სხვა ჩამონათვალი.
6. კანდიდატები გადამზადების კურსებზე ჩაირიცხებიან სასწავლო დაწესებულების ხელმძღვანელის ბრძანებით.
7. კურსების მსმენელთა გამოშვება ფორმდება სასწავლო დაწესებულების ხელმძღვანელის ბრძანებით. მსმენელებს ეძლევათ დადგენილი ნიმუშის საბუთი.
8. გამონაკლის შემთხვევაში, უკიდურესი საჭიროებისას, აუცილებელ ნაფრენზე მოთხოვნები შეიძლება შემცირდეს. მოთხოვნებზე შემცირების გადაწყვეტილებას იღებს სკ-ს თავმჯდომარე, ავიასაწარმოს ხელმძღვანელის წარდგინების საფუძველზე და ავიასპეციალისტის პირადი თვისებების გათვალისწინებით.
მუხლი 30🔗. სამოქალაქო საჰაერო ხომალდების თანრიგები
სამოქალაქო საჰაერო ხომალდები, მაქსიმალური ასაფრენი მასის მიხედვით,
განიყოფებიან ხუთ თანრიგად:
I თანრიგი -- Gას > 100 ტ
II თანრიგი -- 65ტ<G ას100 ტ
III თანრიგი -- 35ტ Gას 65ტ
IV თანრიგი -- 2ტ ტ<G ას35ტ
V თანრიგი -- G ას 2 ტ (მათ შორის - ზემსუბუქი სხ, რომლის - G ას750 კგ),
სადაც Gას - საჰაერო ხომალდის მაქსიმალური ასაფრენი მასა.
მუხლი 31🔗. საჰაერო ხომალდის მეთაურის ასაკი
იმ სხ - ს მეთაურის ასაკი, რომელიც კომერციულ ფრენებს ასრულებს და რომლის
საფრენოსნო ეკიპაჟში ერთ პილოტზე მეტია, უნდა იყოს არანაკლები:
IV თანრ. სხმ - 24 წ.
III თანრ. სხმ - 26 წ.
II თანრ. სხმ - 28 წ.
I თანრ. სხმ - 30 წ.
მუხლი 32🔗. ავიასპეციალისტების ახალ ტექნიკაზე გადასამზადებლად დადგენილი მინიმალური ნაფრენი
1. საფრენოსნო სდ - ს კურსდამთავრებულები - "კომერციული პილოტის მოწმობის" მფლობელნი და IV - V თანრიგის სხ - ს პილოტები უფლებამოსილნი არიან III - IV თანრიგის სხ -ზე გადაისწავლონ ნაფრენის ოდენობის მიუხედავად.
2. III - IV თანრიგის სხ - ზე მეთაურის კურსით გადასწავლების უფლება ეძლევათ იმ პილოტებს, რომლებსაც I - IV თანრიგის სხ - ზე აქვთ მეთაურის რანგში ნაფრენი 500 სთ.
3. II თანრიგის სხ - ზე გადასწავლების უფლება ეძლევათ იმ პირებს, რომლებსაც I - IV თანრიგის სხ - ზე აქვთ 1000 საათი ნაფრენი.
4. II თანრიგის სხ - ზე მეთაურის კურსით გადასწავლების უფლება ეძლევათ იმ პილოტებს, რომლებსაც I - III თანრიგის სხ - ზე აქვთ მეთაურის რანგში ნაფრენი 1000 საათი.
5. 1-ლი თანრიგის სხ - ზე გადასწავლების უფლება ეძლევათ იმ პილოტებს, რომლებსაც I - III თანრიგის სხ - ზე აქვთ 1500 საათი ნაფრენი.
6. I თანრიგის სხ - ზე მეთაურის კურსით გადასწავლების უფლება ეძლევათ იმ პილოტებს, რომლებსაც I - II თანრიგის სხ - ზე აქვთ მეთაურის რანგში ნაფრენი 500 საათი
7. საფრენოსნო ეკიპაჟის სხვა წევრებს, ერთი თანრიგით უფრო მაღალ სხ-ზე გადასასწავლად, უნდა ჰქონდეთ 500 სთ, ორი თანრიგით უფრო მაღალზე - 1000 სთ, ამ (საიდანაც გადაისწავლიან) ანუფრო მაღალი თანრიგის სხ - ზე ნაფრენი. ერთი და იმავე თანრიგის სხ - ზე გადასასწავლად, ნაფრენის ოდენობა არ იზღუდება.
მუხლი 33🔗. აერნაოსნის მომზადება და გადამზადება
1. სამოქალაქო ავიაციის აერნაოსნად ინიშნება აერნაოსნის მოწმობის მფლობელი, რომელმაც დაამთავრა სააერნაოსნო სასწავლო დაწესებულება, სხ-ს კონკრეტულ ტიპზე.
2. სააერნაოსნო სასწავლო დაწესებულებაში გადასამზადებლად იგზავნებიან როგორც აერნაოსნის, ასევე -პილოტის, ბორტრადისტისა და სმმეთვალყურის მოწმობის მფლობელნი.
მუხლი 34🔗. ბორტინჟინრის მომზადება და გადამზადება
III და II თანრიგის სხ-ების ბორტინჟინრების (ბორტმექანიკოსების) მოსამზადებელ კურსებზე იგზავნებიან სხ-ების დასახელებული ტიპების ტექნიკური მომსახურების 2-წლიანი სტაჟის მქონე ინჟინრები და ავიატექნიკოსები.
I თანრიგის სხ-ების ბორტინჟინრების მოსამზადებელ კურსებზე იგზავნებიან სხ - ების დასახელებული ტიპების ტექნიკური მომსახურების 2 წლიანი სტაჟის მქონე ინჟინრები.
მუხლი 35🔗. ბორტრადისტის მომზადება და გადამზადება
ბორტრადისტების მოსამზადებელ კურსებზე შეიძლება, გაიგზავნონ შემდეგი სპეციალისტები: ავიამექანიკოსები, რადიოოპერატორები, რადიოტექნიკოსები და სხვა, რომელთაც აქვთ სამწლიანი სტაჟი სპეციალობის მიხედვით, ჯანმრთელობის მდგომარეობით აკმაყოფილებენ საქართველოს "ავიასპეციალისტთა სამედიცინო სერტიფიცირების წესების" მოთხოვნებს.
მუხლი 36🔗. მეორე პილოტის მეთაურად მომზადება
1. IV თანრიგის სხ - ს პილოტს მეთაურად მომზადების უფლება ეძლევა 1000 სთ საერთო ნაფრენის დროს, ამასთან, სხ - ს ამ ტიპზე უნდა ჰქონდეს 500 სთ ნაფრენი.
2. III თანრიგის სხ - ს პილოტს მეთაურად მომზადების უფლება ეძლევა 1500 სთ საერთო ნაფრენის დროს, ამასთან, სხ - ს ამტიპზე უნდა ჰქონდეს 1000 სთ ნაფრენი.
3. თუ III - IV თანრიგის სხ - ს პილოტის მეთაურის რანგში ნაფრენი 500 სთ-ზე ნაკლე ბია, მეთაურად მომზადებამდე, ამ ტიპზე, მე-2 პილოტის რანგში, უნდა იფრინოს ორმაგი ოდენობა იმ ნაფრენისა, რაც 500 სთ-მდე აკლია.
4. I - II თანრიგის სხ - ს პილოტს მეთაურად მომზადების უფლება ეძლევა ამ ტიპზე შემდეგი ნაფრენის დროს:
1500 სთ - თუ მას მეთაურის რანგში ნაფრენი არა აქვს;
1000 სთ - I - III თანრიგის სხ - ზე მეთაურის რანგში 1000 სთ-ზე ნაკლები ნაფრენის დროს;
500 სთ - I - III თანრიგის სხ - ზე მეთაურის რანგში 1000 სთ და მეტი ნაფრენის დროს.
5. თვითმფრინავიდან შვეულმფრენზე, და პირიქით, გადასწავლებისას, ზემოთ აღნიშნული შეზღუდვების გარდა, მეთაურად მომზადების დაწყებამდე, მინიმალური ნაფრენი სხ - ს ამ ტიპზე უნდა იყოსარანაკლებ 500 საათი.
მუხლი 37🔗. ინსტრუქტორად მომზადება
1. I - IV თანრიგის სხ - ს პილოტი შეიძლება გახდეს პილოტ-ინსტრუქტორი, თუ მას ამ ტიპზე აქვს მეთაურის რანგში ნაფრენი300 სთ.
2. V თანრიგის სხ - ს პილოტი შეიძლება გახდეს პილოტ-ინსტრუქტორი, თუ მას ამ ტიპზე აქვს მეთაურის რანგში ნაფრენი 50 სთ.
3. პილოტი შეიძლება გახდეს უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორი, თუ მას მ ტიპზე აქვს პილოტ-ინსტრუქტორის რანგში ნაფრენი 200 სთ
4. ავიასპეციალისტი შეიძლება გახდეს ბორტინჟინერ-ინსტრუქტორი და ნაოსანი-ინსტრუქტორი, თუ მას ამ ტიპზე აქვს ბორტინჟინრად ან ნაოსნად ნაფრენი 300 სთ.
5. პილოტ-ინსტრუქტორი და უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორი, V თანრიგის სხ - ზე გადასწავლებისას, უფლებამოსილია გახდეს პილოტ-ინსტრუქტორი ან უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორი, შესაბამისად, ამ ტიპზე მეთაურის რანგში ნაფრენის გარეშე (მეთაურად მომზადებასთან ერთად).
6. ბორტინჟინერ-ინსტრუქტორი, სხ - ს სხვა ტიპზე გადასწავლებისას, შეიძლება გახდეს ინსტრუქტორი ამ ტიპზე 50 სთ. ნაფრენის შემდეგ.
7. ნაოსანი-ინსტრუქტორი, სხ - ს სხვა ტიპზე გადასწავლებისას, შეიძლება გახდეს ინსტრუქტორი ამ ტიპზე ნაფრენის გარეშე.
8. საა - ს მფრინავი-ინსპექტორი უფლებამოსილია გახდეს ინსტრუქტორი სხ - ს ამ ტიპზე ნაფრენის გარეშე.
მუხლი 38🔗. სახელმწიფო ავიაციაში ნაფრენის ჩათვლა
ამ "წესების" მიზნებისათვის, მფრინავის სახელმწიფო ავიაციაში ნაფრენი გაითვალისწინება შემდეგნაირად:
ა) სატრანსპორტო სხ - ზე ნაფრენი - ისევე, როგორც - სამოქალაქო ავიაციის მფრინავებისათვის;
ბ) საბრძოლო ავიაციის პილოტის ნაფრენი, I - II თანრიგის სხ -ზე გადასასწავლად და მეთაურად მომზადებისას, არ ჩაითვლება.
მუხლი 39🔗. ავიაკომპანიის უფლებამოსილება
ამ "წესების" 31 - ე, 32 - ე, 36 - ე და 37 - ე მუხლებით მოცემულია მინიმალური მოთ ხოვნები; ავიაკომპანიის ხელმძღვანელობა უფლებამოსილია, საკუთარი შემადგენლობისათვის, დაადგინოს უფრო მკაცრი მოთხოვნები.
მუხლი 40🔗. სამოქალაქო ავიაციის სასწავლო დაწესებულებების მასწავლებელთა სერტიფიცირების წესები
1. ზოგადი მოთხოვნები
საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სდ-ს სპეციალური საგნების მასწავლებლად შეიძლება იყოს:
ა) უმაღლესი საავიაციო განათლების მქონე ავიასპეციალისტ ი;
ბ) არასაავიაციო უმაღლესი განათლების მქონე ავიასპეციალისტი;
გ) უმაღლესი განათლების მქონე არასაავიაციო სპეციალისტი, რომელსაც აქვს სა-ს სასწავლებელში წასაკითხი დისციპლინების მომიჯნავე საგნების სწავლების სამწლიანი სტაჟი.
დ) ცალკეულ შემთხვევაში, სპეციალური საგნების მასწავლებლის სერტიფიკატი შეიძლება მიეცეს საშუალო-სპეციალური განათლების მქონე საავიაციო სპეციალისტს.
2. სა-ს სასწავლებელში სწავლების კანდიდატ ავიასპეციალისტს უნდა ჰქონდეთ საკუთარი სპეციალობით მუშაობის შემდეგი სტაჟი:
ა) საფრენოსნო სპეციალისტს - 10 წელი, ან 3 წელი ინსტრუქტორისრანგში;
ბ) ბორტგამყოლს - 3 წელი უფროსი ბორტგამყოლის ან ბორტგამყოლ-ინსტრუქტორის რანგში;
გ) საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურესა და ავიადისპეტჩერს – 3 წელი უფროსი მეთვალყურის (ავიადისპეტჩერის) რანგში;
დ) საჰაერო ხომალდების ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტს -5 წელი ინჟინრის რანგში.
3. სერტიფიცირების წესი
ა) სპეციალური საგნების მასწავლებლობის კანდიდატზე (რომელსაც პედაგოგის სერტიფიკატი არა აქვს) სერტიფიკატს გასცემს საქართველოს საა - ს ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების კომისია;
ბ) კანდიდატი სერტიფიცირების კომისიაში წარადგენს შემდეგ საბუთებს:
-განაცხადსა და სასწავლებლის ხელმძღვანელის შუამდგომლობას №13 დანართის ფორმით);
- სამეცნიერო (პედაგოგიური) საბჭოს გადაწყვეტილებას;
- სათანადოდ სერტიფიცირებული სასწავლო დაწესებულების დიპლომის (სერტიფიკატის, მოწმობის) ასლს;
- საგნის კონსპექტს.
გ) სერტიფიცირების კომისია ამოწმებს კანდიდატის ცოდნასა და ლექციის ჩატარების უნარს, სპეციალური საგნის რომელიმე თემის მიხედვით და, დადებითი შეფასების შემთხვევაში, უმტკიცებს კონსპექტს და გასცემს სა-ს სასწავლებლის მასწავლებლის სერტიფიკატს.
დ) სერტიფიკატით მიეთითება ყველა ის საგანი, რისი სწავლების უფლებასაც კი კომისია გასცემს. ე) სპეციალური საგნის მასწავლებელის სერტიფიკატი გაიცემა 5 წლით. ყოველ 5 წელიწადში ერთხელ სერტიფიკატის ვადა უნდა გაგრძელდეს.
ვ) სერტიფიკატის მოქმედების ვადის გასაგრძელებლად, კანდიდატი სერტიფიცირების კომისიაში წარადგენს შემდეგ საბუთებს:
-კანდიდატის განაცხადსა და სასწავლებლის ხელმძღვანელის შუამდგომლობას (1 13 დანართის ფორმით);
- ღია ლექციების ჩატარების შეფასების ჟურნალს;
- საგნის კონსპექტს.
ზ) მასწავლებელი ვალდებულია, წლის განმავლობაში ჩაატაროს არა ნაკლებ 6 ღია გაკვეთილი, რომელსაც დაესწრებიან საა-ს სპეციალისტები და/ან სასწავლო დაწესებულებების მასწავლებლები;
თ) სამოქალაქო ავიაციის სასწავლებლების მასწავლებელი, ყოველსაგანში, 5 წელიწადში ერთხელ გადის დახელოვნების კურსებს. დახელოვნების კურსები მან უნდა გაიაროს იმ სასწავლებელთან შედარებით უფრო მაღალი ან თანაბარი რანგის სასწავლებელში, სადაც თავად მოღვაწეობს.
დახელოვნების კურსების გავლა მას ჩაეთვლება სერტიფიკატის მოქმედების ვადის გაგრძელებად ამ კონკრეტულ საგანში;
ი) თუ, რაიმე მიზეზის გამო, მასწავლებელმა დახელოვნების კურსები ვერ გაიარა, მაშინ იგი სერტიფიკატის მოქმედების ვადას საქართველოს საა - ს ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების კომისიაში აგრძელებს.
თავი VI. მოწმობების რეესტრი
მუხლი 41🔗. მოწმობების აღრიცხვა. ანგარიშგება მოწმობების რეესტრის წარმოება
1. გაცემული მოწმობები აღირიცხება და რეგისტრაციაში ტარდება სამოქალაქო ავიაციის სპეციალისტების მოწმობების რეესტრით.მოწმობების გაცემის რეესტრს აწარმოებს ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების კომისიის ტექნიკური მუშაკი.
2. მოწმობების გაცემის რეესტრში ჩანაწერები კეთდება მელნით. ჩანაწერების წაშლა დაუშვებელია. შესწორებები დადასტურებული უნდა იყოს სკ-ს თავმჯდომარისა და მისი მწარმოებელი მუშაკის მიერ.
მოწმობების რეესტრი უნდა იყოს დანომრილი, აკინძული და სკ-ს თავმჯდომარის მიერ ხელმოწერილი და ბეჭედდასმული.
3. მოწმობების ბლანკები უნდა აღირიცხოს მიღების რეესტრით (დანართი 7).
მოწმობების ხარჯვა აღირიცხება გაცემის რეესტრით (დანართი 8).
4. მოწმობის ბლანკები ინახება მკაცრი ანგარიშგების საბუთების დარად. მათ შენახვაზე პირადი პასუხისმგებლობა რეესტრის მწარმოებელ მუშაკს ეკისრება.
5. სა-ს სპეციალისტებისათვის გაცემისას, ყოველი მოწმობა აღირიცხება მოწმობების რეესტრით, №9 დანართის შესაბამისად.
წლის დამთავრების თანავე, მოწმობების ხარჯი ჯამდება, დგება აღრიცხვის რეესტრი, რასაც სკ-ს თავმჯდომარე და მისი მწარმოებელი მუშაკი აწერენ ხელს (დანართი 7 და 8).
6. საფრენოსნო შემადგენლობის საფრენოსნო სამუშაოდან ჩამოცილების შემთხვევაში,მოწმობების გაცემის რეესტრში, "შენიშვნის" სვეტში შესაბამისი ჩანაწერი კეთდება (დანართი 9).
მაგალითად:
ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიზეზით გადაყვანილია სახმე ლეთო სამუშაოზე;
განთავისუფლებულია საკუთარი სურვილით;
განთავისუფლებულია მოწმობის გაუქმებით (მიეთითება ბრძანების ნომერი და თარიღი);
მოწმობის მოქმედების ვადა შეჩერებულია თვის ვადით; და სხვა.
დანართი №1
საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაცია
გ ა ნ ა ც ხ ა დ ი
სერტიფიცირების კომისიის თავმჯდომარეს ბ-ნ ––––––––––––––––––––––––
––––––––––––––––––––––––––––––––––საგან
(სახელი, გვარი)
მცხოვრები–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი: ქალაქი, რაიონი, სოფელი)
მოქალაქეობა–––––––––––––– დაბადების თარიღი ––––––––––––––––––––––
განათლება ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(რომელი სდ დაამთავრა, სპეციალობა)
სამუშაო ადგილი და სპეციალობა ––––––––––––––––––––––––––––––––––––
ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით ვარგისობა ––––––––––––– მდე
საერთო ნაფრენი –––––––––– სთ. აქედან-ღამე –––––––––––––––––––სთ.
სხI-ის რანგში ნაფრენი ––––სთ. აქედან ღამე––––––––––––––––––––––სთ.
სამარშრუტო ფრენები –––––სთ. სფწ-ით ნაფრენი ––––––––––––––––––სთ.
აქედან, სხ-ს სხვა სახეობებსა და (არა სამოქალაქო) ტიპებზე
ნაფრენი –––უფლებამოსილება –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(სხ-ს ტიპი, –ძრავები, სისტემები, სმმ პუნქტის დასახ.)
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
საავიაციო მოვლენები–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(თარიღი, სხ-ის ტიპი, ხასიათი, მიღებული ზომები,
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
საავიაციო შემთხვევის მერე ნაფრენი)
გთხოვთ მომცეთ (გამიგრძელოთ, აღიაროთ) ––––––––––––––––––––––––––––
(მოწმობის სახეობა, N, მოქმედების ვადა,
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
ოსტატობის აღნიშვნა)
ადრე ვფლობდი ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(მოწმობის სახეობა, N, მოქმედების ვადა, ოსტატობის აღნიშვნა)
მოწმობის (ოსტატობის აღნიშვნის) მისაღებად(გასაგრძელებლად, გადასასწავლად), ყველა მოთხოვნა შევასრულე. საფრენოსნო შემოწმე ბა(პრაქტიკული გამოცდები) გავიარე, დამადასტურებელ საბუთებს, ––––– ფურცლის ოდენობით, თან ვურთავ.
განაცხადს ერთვის შესატანი თანხა ––––––––––––––––––––––
კანდიდატის ხელმოწერა: ––––––––––––––თარიღი –––––––––––––მონაცემების სისწორეს ვადასტურებ:––––––––––––––––––––
(თანამდებობა,გვარი, ხელმოწერა)
დანართი N1
(უკანა მხარე)
შ უ ა მ დ გ ო მ ლ ო ბ ა
სერტიფიცირების კომისიის თავმჯდომარეს,
ბ-ნ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––წლიდან –––––––––––––––––
(ავიასაწარმო, სამსახური, სპეციალობა, თანამდებობა)
მომუშავე ბ-ნ –––––––––––––განაცხადის თაობაზე ვშუამდგომლობ:
იგი ღირსია–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(დასკვნა)
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
სამსახურის უფროსი: –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(ხელმოწერა, გვარი)
სერტიფიცირების კომისიის მომსახურების ანაზღაურების თავდებობას ვკისრულობ: –––––––––––––––––––––––
(ანაზღაურების სახე)
ავიასაწარმოს ხელმღვანელი: –––––––––––––––––––––––––––
(ხელმოწერა, გვარი)
ბ.ა. –––––––––––––––––––––
(თარიღი)
დანართი №2
სკ - ს გადაწყვეტილება
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(სკ)
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(სახელი, გვარი, ავიასპეციალისტის ჯგუფი, თანამდებობა)
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(სკ - ს გადაწყვეტილება)
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
სკ -ს ოქმი –––––––––––––––– №––––––––––––––
(თარიღი)
თავმჯდომარე: ––––––––––––––––––––––––––––
(ხელმოწერა, გვარი)
მდივანი: –––––––––––––––––––––––––––––––––
(ხელმოწერა, გვარი)
ბ.ა –––––––––––––––––––
(თარიღი)
დანართი 3
შეფასების ფურცელი
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(სახელი, გვარი)
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(სპეციალისტის ჯგუფი,სხ-ს სახეობა, ტიპი, თანამდებობა)
საგნის დასახელება
შეფასება
შემმოწმებლის გვარი
შემმოწმებლის ხელმოწერა და თარიღი
1. საჰაერო კოდექსი
2. სა-ში ფრენის წესები
3. სხ-ს საფრენოსნო ექსპლუატაციის სახელმძღვანელო
( ტიპი)
4. აეროდინამიკა
5. აერნაოსნობა
6. საავიაციო მეტეოროლოგია
7. სხ-ს აგებულება და ექსპლუ ატაცია (ტიპი)
8. ძრავის აგებულება და ექს პლუატაცია
9. სახელსაწყო აღჭურვილობა
10. რადიოაღჭურვილობა
11. ელექტრო აღჭურვილობა
12. სარადიოტელეფონო კავშირი
13. სტტმწ
14. სხ-ების აგებულება და ძირითადი სტ მახასიათებლები
15. საავარიო-სამაშველო სამუშაოები; საბორტო სსს და მათი მოხმარების წესები.
16. სახიფათო ტვირთის გადაზიდვა.
17. ტვირთის მიმართ წაყენებული მოთხოვნები, დატვირთვა-გადმოტვირთვის წესები. სატვირთოსხ-საბორტო წყობილობითსარგებლობა.უსაფრთხოების ტექნიკა.
18. მგზავრების სამედიცინო მომსა ხურება. დაზარალებულთათვი პირველი დახმარების აღმოჩენა.
19. მგზავრის საკვებით მომსახურება.
20. საჰაერო ტრანსპორტზე გადაზიდვების მოგვარება.
21. მგზავრების მომსახურების ტექნოლოგია
22. სხ-ს საყოფაცხოვრებო აღჭურ ვილობა და მისი ექსპლუატაცია
23. ეკიპაჟის წევრების ურთიერთქმედება და სამუშაო ტექნოლოგია
24. სმ მეთვალყურის (დისპეტჩერის) მუშაობის ტექნოლოგია, რადიოკავშირის წესები და მისი ორგანიზება.
25. საჰაერო მოძრაობის წესები
26. სმ-ისა და ნაოსნობის რადიოტექნიკური საშუალებები.
27. საავიაციო ტექნიკის რეგლამენტი, ტექნოლოგია და ტექნიკური ექსპლუატაციის ინს ტრუქცია.
28. საწვავ-საპოხი მასალები
29. საფრენოსნო ინფორმაციის შეკრების, დამუშავების საშუალებები და საფრენოსნო ინფორმაციის გაშიფრვის მეთოდები.
30. საავიაციო ტექნიკის ტექნიკურიდიაგნოსტიკისა და დაურღვეველი შემოწმების ხერხები და საშუალებები.
31. ინგლისური ენა.
32. საავიაციო უშიშროება
33. სხ-ებისა და ინციდენტების მიზეზები და სა-ში ფრენის უსაფრთხოების ამაღლებისროფილაქტიკური ღონისძიებები
შენიშვნა:
ავიასპეციალისტები, ჯგუფების მიხედვით, თეორიულ გამოცდებს აბარებენ შემდეგ საგნებში (შეფარდებით):
პილოტები 1-12, 15-17, 20, 23, 28, 31-33
აერნაოსნები 1-6, 9-12, 15, 23, 31-33
ბორტინჟინრები (ბ/მ) 1-4, 7-11, 13, 15-17, 23, 28, 32-33
ბორტრადისტები 1-3, 5-6, 9-12, 15, 23, 31-33
ბორტგამყოლები 1,7, 15-23, 31-33
მეთვალყურეები(ავიადისპეტჩერები) 1-2, 4-6, 12, 14, 24-26, 31-33
სხ-ს ტმ სპეციალისტები 1, 7-11, 13-14, 27-30, 32-33
სატრანსპორტო სხ-ს ოპერატორები 1, 3-4, 7, 15-17, 32-33
სკ - ს თავმჯდომარე: –––––––––––––––––––––––––
(ხელმოწერა, გვარი)
დანართი 4
ჰაერში პრაქტიკული მუშაობის შემოწმება
-------------------------------------------------------------------------------------------------------
(სახელი, გვარი)
-------------------------------------------------------------------------------------------------------
(სხ-ს ტიპი, თანამდებობა, ავიასაწარმო)
განხორციელდა ------------------------------------------------------------ შემოწმება (აეროდრომის პირობებში, სამარშრუტო ფრენებზე)
ფრენის ხანგრძლივობა––––სთ.––––წთ., აქედან ღამით––––––სთ.–––––წთ.
დასაფრენად შესვლის რაოდენობა––––––, ფრენის რაოდენობა –––––––
შემოწმების თარიღი –––––––––––––––შეფასება–––––––––––––––––––––
შემმოწმებლის დასკვნა ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
შემმოწმებელი –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(თანამდებობა, გვარი, ხელმოწერა)
ბ.ა. ––––––––––––––––––––––––––––––––
(თარიღი)
მრავალმხრივ საწაფზე პრაქტიკული მუშაობის შემოწმება შემოწმებულია ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(სახელი, გვარი)
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(სხ-ის ტიპი, თანამდებობა, ავიასაწარმო)
მრავალმხრივი საწაფი
შემოწმების თარიღი –––––––––––––––––––––შეფასება––––––––––––––––
შემმოწმებლის დასკვნა ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
შემმოწმებელი–––––––––––––––––––––––––––––––––––––(თანამდებობა, გვარი, ხელმოწერა)
ბ.ა. –––––––––––––––––––––––––––––––
(თარიღი)
დანართი 5
საჰაერო მოძრაობის მომსახურების პრაქტიკული ჩვევების შემოწმების
შედეგები
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(სახელი, გვარი)
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(თანამდებობა, აეროპორტი)
შემოწმება განხორციელდა მეთვალყურის (დისპეტჩერის) სამუშაო ადგილზე
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(პუნქტის დასახელება, თარიღი, დღე-ღამის დრო, მეტეოპირობები)
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(სმ მომსახურებაზე ერთდროულად მყოფი სხ-ების რაოდენობა)
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(დასაფრენად შესასვლელი სხ-ების რაოდენობა)
ტექნოლოგიური ოპერაციები
შეფასება
1. მორიგეობის მიღება და სამუშ აო ადგილის მომზადება
2. სამეთვალყურეო არეში (რაიონში) საჰაერო და მეტეოროლოგიური ვითარების ცოდნა
3. სამუშაო ტექნოლოგიის შესაბამისად, სმ მომსახურების დადგენილი წესების მოთხოვნათა შესრულება(ფრენების უზრუნველყოფა)
4. სმ მომსახურების რადიოტექნიკური საშუალებების გამოყენება
5. რადიოკავშირის წესებისა და ფრაზეოლოგიის ცოდნა
6. ინგლისური ენა
7.დადგენილი საბუთების წარმოება
შემოწმების ხანგრძლივობა ––––––––––––სთ.შეფასება ––––––––––––––
შემმოწმებლის დასკვნა––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
შემმოწმებელი ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(თანამდებობა, გვარი, ხელმოწერა)ბ.ა.–––––––––––––––––––––––––––––––––
(თარიღი)
დანართი 6
ვამტკიცებ
–––––––––––––––––
–––––––––––––––––
–––––––––––––––––
(ხელმოწერა, თარიღი)
სკ - ს სხდომის ოქმი №
"საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სპეციალისტების სერტიფიცირების წესების" შესაბამისად, (თარიღი)სკ (ასკ)-მ განიხილა მოწმობებისა და ოსტატობის აღნიშვნის გაცემის მასალები. შემოსული მასალებისა და სათანადო შემოწმების საფუძველზე სკ(კკ)-I დაადგინა:
I. მიეცეს მოწმობა:
1. ვალენტინა ტარარინას, "საქაერონავიგაციის" ავიადისპეტჩერს, -ავიადისპეტჩერის მოწმობა II სდ N1030901 II. მიეცეს მოწმობის პირი:
1. ნუგზარ ოქროშიაშვილს, ავიაკომპანია "ორბის" აერნაოსანს, სამოქალაქო ავიაციის აერნაოსნის მოწმობა XIV შ N 010926. 1993 წლის 8 მარტს გაცემული სამოქალაქო ავიაციის აერნაოსნის მოწმობა II შ N 007487 ჩაითვალოს გაუქმებულად.
III. მიეცეს ოსტატობის აღნიშვნა:
1. ბესიკ გაბიანს, ავიაკომპანია "აისის" პილოტს- " შვეულმფრენ მი-8, მი-8 მტვ-ს
მეთაური."
და ა.შ.
სკ - ს თავმჯდომარე: –––––––––––––––––––––
(გვარი, ხელმოწერა)
მდივანი: –––––––––––––––––––––
(გვარი, ხელმოწერა)
––––––––––––––––––––
(თარიღი)
დანართი 7
მოწმობების აღრიცხვის რეესტრი
მოწმობების ბლანკების შემოსავალი
მოწმობების სახეობა
შემოსავლის თარიღი
მოწმობები N -დან N-მდე
მოწმობების რაოდენობა სახეობის და მიხედვით
სკ - ს თავმჯდომარე: ––––––––––––––––––––––––––––––––
(გვარი, ხელმოწერა)
ბლანკების მიღებასა დაშენახვაზე პასუხისმგებელი
–––––––––––––––––––––––––––
(გვარი, ხელმოწერა)
დანართი 8
მოწმობების აღრიცხვის რეესტრი
მოწმობების ბლანკების ხარჯვა
სერტიფიცირების კომისიის სხდომის ოქმი
მოწმობის სახეობა
მოწმობის №
რაოდენობა
თარიღი
№
სკ-ს თავმჯდომარე: –––––––––––––––––––––––––––––––––––
(გვარი, ხელმოწერა)
ბლანკების მიღებასა დაშენახვაზე პასუხისმგებელი:
–––––––––––––––––––––––––––––––
(გვარი, ხელმოწერა)
დანართი №9
მოწმობების რეესტრი
№
სახელი
მოწმობის №
სკ-ს სხდომის
ოქმი
მოწმობის მფლობელის ხელმოწერა
მოწმობის მფლობელის სამუშაო ადგილი
შენიშვნა
თარიღი
№
სკ - ს თავმჯდომარე ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(ხელმოწერა, გვარი)
რეესტრის წარმოებაზე პასუხისმგებელი ––––––––––––––––––––––––––––––
(ხელმოწერა, გვარი)
დანართი 10
საგამოცდო უწყისი
––––––––––––––––––––––––––––––––სპეციალისტები
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(საგანი)
––––––––––––––––––––––––––––––––––
(თარიღი)
რიგითი №
სახელი, გვარი
ბილეთის ან ვარიანტის N
შეფასება
1
2
3
სულ ჩააბარა –––––––––––––კაცმა გამოცდის ჩატარების დრო დასაწყისი –––––––––––––––
ვერ ჩააბარა ––––––––––––კაცმა დასასრული––––––––––––––
სულ საათი –––––––––––––
გამომცდელები: –––––––––––––––––––––––––––
(გვარი,ხელმოწერა)
–––––––––––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––
დანართი №11
სკ-ს საბუთების ჩამონათვალი და მისი შენახვის ვადები
№
საბუთის დასახელება
სკ
1
სა-ის სპეცილისტების სერტიფიცირების წესები
მუდმივად
2
მოწმობების გაცემის რეესტრი
75 წ.
3
პრაქტიკული სამუშაოს შემოწმების აქტი, მოწმობის მოქმედების ვადის გაგრძელებაზე შეფასების ფურცელი
საფრენოსნო სამუშაოს დამთავრებამდე
4
მოწმობების ჩამოწერისა და განადგურების აქტები
5წ.
5
სამუშაოს ანალიზი, ანგარიშგების საბუთები
3წ.
6
ავიასპეციალისტების სერტიფიცირების საკითხებზე მიმოწერა
5წ.
7
გადაწყვეტილებები, ოქმები, წარდგინება, აქტები, შეფასების ფურცელი
25წ.
8
საფრენოსნო სამუშაოზე აღდგენის შუამდგომლობა, განცხადებები, ცნობები, დახასიათება
25წ
9
მოწმობის პირის გაცემის შეფასების ფურცლები, პრაქტიკული მუშაობის შემოწმების აქტები
25წ.
10
სხ–ის მეთაურად დამტკიცების ოქმები
10 წ.
11
ახალ ტექნიკაზე გადამზადების კანდიდატების დასამტკიცებელი ოქმები
10წ.
დანართი № 12
მოწმობის პუნქტების შევსების
მაგალითები XII - ოსტატობის აღნიშვნა
1) თვითმფრინავი ტუ-54 ; მეთაური (11 პილოტი, ნაოსანი, ბორტინჟინერი, ბორტრადისტი, ბორტოპერატორი).
Pilot-in-Command (Co – Pilot, Flight Navigator, Flight Engineer/Mechanic, Radio-Operator, Flight-Operator : TUB Aeroplane
2) თვითმფრინავი ბოინგ - 737; მეთაური - შეგირდი (ბორტგამყოლი შეგირდი).PICUS (Flight Attendant – Trainee): Boeing - 737 Aeroplane
3) თვითმფრინავი იაკ - 40; საფრენი აპარატისა და ძრავების ტექნიკური მომსახურების ინჟინერი (ტექნიკოსი, მექანიკოსი). Airframe and Power plant Engineer (Technician, Mechanic): YAK - 40 Aeroplane
4) თვივმფრინავი ილ - 76; ავიონიკის ტექნიკური მომსახურების ინჟინერი . Avionic maintenance Engineer: IL – 76 Aeroplane;
5) შვეულმფრენი მი - 8; დაშვებულია ყველა სახეობის ტექნიკურ მომსახურებაზე. All kind of maintenance technician: MI – 8 Helicopter;
6) თვითმფრინავი ემბ - 120; დაშვებულია ტექნიკური მომსახურების ოპერატიულ და პერიოდულ სახეობებზე. Airframe and Power Plant Line and Base maintenance : EMB – 120 Aeroplane;
7) თვითმფრინავი ტუ - 134; დაშვებულია სფწ-ით საფრენად. Rated for IFR flights: TU – 134 Aeroplane
8) შვეულმფრენი მი - 8 მტვ; დაშვებულია საკიდელზე ტვირთით (ტრასგარეშე, სამონტაჟო სამუშაოზე) ფრენაზე.
MI – 8 MTV Helicopter: Rotorcraft external – land operations (Off – Airway Flights, Construction aerial work);
9) შვეულმფრენი მი - 2; დაშვებულია სქს - ზე (საავტომობილო გზების პატრულირებაზე)
MI – 2 Helicopter: Rated for Agricultural Aerial Work (Motor Ways Patrolling Operation)
10) თვითმფრინავი ზემსუბუქი, ერთძრავიანი, სახმელეთო (ამფიბია); მეთაური.
Pilot-in-Command: Ultralight, Single – Engin, Land (Amphibian) Aeroplane;
XIII- განსაკუთრებული აღნიშვნები:
1) თვითმფრინავი ტუ-154 მ; პილოტ-ინსტრუქტორი (უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორი).
Pilot - Instructor (Chief Pilot – Instructor) : TU-154M Aeroplane;
2) თვითმფრინავი ტუ-134; იკაოს I კატეგორიის მინიმუმი, აფრენა - 200 მ.TU-134 Aeroplane: Approved weather minimum Category I, ICAO, Take-off: 200 m
3) შვეულმფრენი მი-8; ამინდის მინიმუმი; დღისით - 150x2, ღამით - 450x5 MI - 8 Helicopter: Approved weather minimum: Daytime – 150x2; Night – 450x5
4) თვითმფრინავი ტუ-154 მ; დაშვებულია საერთაშორისო ფრენებზეTU154 Aeroplane: Rated for International Flights Operation;
5) შვეულმფრენი მი-8 (მი-2); დაშვებულია 2000 მ-მდე შემაღლების დასაფრენი მოედნების ჰაერიდან ამორჩევაზე
MI – 8 (MI-2) Helicopter: Landing at his Discretion on fieldsup to 2000 m
6) სარადიოტელეფონო კავშირის წარმართვა ინგლისურ ენაზე.English Language Radio – Telephony Operation;
7) თვითმფრინავი ბოინგ - 737; პილოტ-ინსტრუქტორი, პილოტების მარშრუტზე წვრთნის უფლებით. Boeing – 737 Aeroplane: Supervisor Pilot;
8) თვითმფრინავი ბოინგ - 737; პილოტ-ინსტრუქტორი, პილოტების მარშრუტზე წვრთნისა და შემოწმების უფლებით. Pilot – Instructor Boeing – 737: Flight Crew Training and En – Route Check;
9) Approved for Operations within B – RNAV airspase.
10) საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურე - ინსტრუქტორი -ATC - Instructor
დანართი № 13
საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაცია
გ ა ნ ა ც ხ ა დ ი
სერტიფიცირების კომისიის თავმჯდომარე, ბ-ნ –––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––საგან
(სახელი, გვარი)
მცხოვრები ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი)
მოქალაქეობა ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
განათლება –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(რომელი სდ დაამთავრა, როდის, სპეციალობა)
სამუშაო ადგილი და სპეციალობა –––––––––––––––––––––––––––––
სპეციალისტის დახელოვნება *––––––––––––––––––––––––––––––
(სპეციალური მომზადების გავლა-კურსები,
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
დამთავრების თარიღი)
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
ადრე ვასწავლიდი –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(სასწავლებელი)
შემდეგ საგნებს: –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
გთხოვთ, მომცეთ (გამიგრძელოთ) შემდეგი სპეციალური საგნების
მასწავლებლის სერტიფიკატი: –––––––––––––––––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
კანდიდატის ხელმოწერა: ––––––––––––თარიღი –––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––
*კანდიდატმა უნდა დაამტკიცოს განცხადებული სპეციალური საგნების
სწავლების უფლება.
შუამდგომლობა
დანართი № 13
(უკანა მხარე) (სდ მასწავლებელზე)
სერტიფიცირების კომისიის თავმჯდომარეს, ბ-ნ ––––––––––––––––
ვშუამდგომლობ ბ-ნ ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (სახელი, გვარი)
––––––––––––––––––––––––სპეციალობით, ––––––––––––––––წ-დან
სამეცნიერო(პედაგოგიური)საბჭოს(ავიასაწარმოს
ხელმძღვანელის) გადაწყვეტილებით, ღირსია––––––––––––––––––––– ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(დასკვნა)
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
სერტიფიცირების კომისიის მომსახურების საფასურის გადახდის
თავდებობას ვკისრულობ –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(გადახდის სახეობა)
სასწავლებლის (ავიასაწარმოს)
ხელმძღვანელი: –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(ხელმოწერა, გვარი)
ბ.ა. –––––––––––––––
(თარიღი)
დანართი №14
საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაცია მასწავლებლის სერტიფიკატი
საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაცია ადასტურებს, რომ
ბ-ნი, ქ-ნი –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(სახელი, გვარი)
აკმაყოფილებს "საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სასწავლო დაწესებულებების მასწავლებლების სერტიფიცირების წესების" მოთხოვნებს;მას ეძლევა შემდეგი სპეციალური საგნების სწავლების უფლება:
––––––––––––––––––––––––––––––––––
––––––––––––––––––––––––––––––––––
––––––––––––––––––––––––––––––––––
––––––––––––––––––––––––––––––––––
სერტიფიკატის სხვა პირზე გადაცემა აკრძალულია.
მისი მოქმედების ვადად განისაზღვროს –––––––––––––––––––––
სერტიფიკატი შეიძლება გაუქმდეს, ან მისი მოქმედება შეჩერდეს
დადგენილი წესის შესაბამისად.
ბ.ა. –––––––––––––––––––
(ხელმოწერა)
სერტიფიკატის № ––––––– საა - ს ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების
კომისიის თავმჯდომარე
ამოქმედების თარიღი–––––
დანართი №15
”წესებში” გამოყენებული ტერმინებისა და ცნებების რუსულად თარგმნა
აგებულება
- конструкция
აერნაოსანი
-авиаштурман
აერნაოსნობა
- аэронавигация
არე
- зона
აღმასვლა, აწევა
- подъем
ბრუნვათა სიხშირე
- обороты
გამოკვლევა (სამსახურებრი)
- расследование (служебное)
განსაზღვრა, დადგენა
- регламентация
განსაკუთრებული
- специальный, особый
გასწორება
- выравнивание
გაფრენისწინა დათვალიერება
- предполетный осмотр
გაშვება ზონდის); ამუშავება(ძრავის)
- запуск
გაწონასწორება
- центровка
გვერდითი დაფერდება
- боковой крен
გზის გამოთვლა
- счисление пути
დათვალიერება
- осмотр
დანიშნულება, ვალდებულება, ფუნქცია
- функция
დაფერდება
- крен
ვიზუალური ფრენის წესები
- правила визуальных полетов
თანამიმდევრული მომზადება
- периодическая подготовка
თანრიგი, ჯგუფი
- категория;
საავიაციო სპეციალისტთა ჯგუფები
- категории авиаспециалистов
სამეთვალყურეო არე
- диспетчерская зона
საჰაერო ხომალდების თანრიგები
- категории воздушных судов
თვითბრუნვა
- самовращение, авторотация
კიდურა, ჩამოკიდება
- висение (вертолета)
მეთვალყურეობა (ფრენისას)
- контроль и наблюдение (в полете)
მიბაძვა
- имитация
მიმოსვლა, სვლა, მოძრაობა
- руление
მიმოხილვითი
- обзорный
მისადგომი
- подход
მოსინჯვა
- опробование
მოხაზულობა
- конфигурация
მოცდის არე
- зона ожидания
მრავალმხრივი საწაფი
- комплексный тренажер
მფრინავ-მეთაურთა შემადგენლობა
- командно-летный состав
ნაბერი
- наддув
ნაკადწოლა, ნაკადური წინაღობა
- лобовое сопротивление
ოსტატობა
- квалификация
ოსტატობის აღნიშვნა
- квалификационная отметка
რჩევა
- рекомендация
საბრუნი შეცდომა
- поворотная ошибка
საკიდელი -
- внешняя подвеска
საკონტროლო შემოწმებათა ნუსხა
- карта контрольных проверок
სანიშნი სისტემა
- система сигнализации
საფეხური
- этап
სახელსაწყო ფრენის წესები
- правила полетов по приборам
სახეცვალება
- модификация
სახმელეთო წვრთნა
- наземная тренировка
სმ ეთვალყურე
- диспетчер ВД
უნარი
- умение
შეგირდი
- стажер
შემოყინვა
- обледенение
შეფარდებით
- применительно
შეშხაპუნება
- впрыск
შუალედი
- интервал
ჩავარდნა
- проваливание
ჩვეული პირობები
- простые условия
წევა
- тяга
ჭავლური დინება
- струйное течение
ხარვეზჩენა
- дефектация
ხელმძღვანელ-მფრინავთა შემადგენლობა
- командно- руководящий состав
ხუნდი
- колодка