,,უსაფრთხოების წესები გაზის მეურნეობაში” დამტკიცების შესახებ
მიღების თარიღი 28.03.2002
ძალის დაკარგვა 19.04.2010
გამომცემი ორგანო ტექნიკური ზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექცია
ნომერი №გაცემის თარიღი
სარეგისტრაციო კოდი 300280000.21(9).005.000241
გამოქვეყნების წყარო სსმ, 38, 19/04/2002
კონსოლიდირებული ვერსიები
დამატებითი მეტამონაცემები (15)
| 1 | IIIბ |
| 2 | V |
| 3 | III |
| 4 | 10 |
| 5 | 7 |
| 6 | IIIა |
| 7 | 9 |
| 8 | 10 |
| 9 | 12 |
| 10 | 13 |
| 12 | 15 |
| 25 | 80 |
| 150 | 4,5 |
| 220 | 5 |
| 330 | 6 |
🕸️ გრაფი — კავშირების ვიზუალიზაცია
დოკუმენტის ტექსტი
,,უსაფრთხოების წესები გაზის მეურნეობაში” დამტკიცების შესახებ
/* Font Definitions */ @font-face {font-family:Helvetica; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Courier; panose-1:2 7 4 9 2 2 5 2 4 4;} @font-face {font-family:"Tms Rmn"; panose-1:2 2 6 3 4 5 5 2 3 4;} @font-face {font-family:Helv; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 3 2 4;} @font-face {font-family:"New York"; panose-1:2 4 5 3 6 5 6 2 3 4;} @font-face {font-family:System; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:Wingdings; panose-1:5 0 0 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"MS Mincho"; panose-1:2 2 6 9 4 2 5 8 3 4;} @font-face {font-family:Batang; panose-1:2 3 6 0 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:SimSun; panose-1:2 1 6 0 3 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:PMingLiU; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"MS Gothic"; panose-1:2 11 6 9 7 2 5 8 2 4;} @font-face {font-family:Dotum; panose-1:2 11 6 0 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:SimHei; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:MingLiU; panose-1:2 2 5 9 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:Mincho; panose-1:2 2 6 9 4 3 5 8 3 5;} @font-face {font-family:Gulim; panose-1:2 11 6 0 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:Century; panose-1:2 4 6 4 5 5 5 2 3 4;} @font-face {font-family:"Angsana New"; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;} @font-face {font-family:"Cordia New"; panose-1:2 11 3 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Mangal; panose-1:2 4 5 3 5 2 3 3 2 2;} @font-face {font-family:Latha; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Sylfaen; panose-1:1 10 5 2 5 3 6 3 3 3;} @font-face {font-family:Vrinda; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:Raavi; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:Shruti; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:Sendnya; panose-1:0 0 4 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:Gautami; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:Tunga; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Estrangelo Edessa"; panose-1:3 8 6 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;} @font-face {font-family:"Arial Unicode MS"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Cambria; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;} @font-face {font-family:Calibri; panose-1:2 15 5 2 2 2 4 3 2 4;} @font-face {font-family:Tahoma; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;} @font-face {font-family:Consolas; panose-1:2 11 6 9 2 2 4 3 2 4;} @font-face {font-family:SPLiteraturuly;} @font-face {font-family:"SPLiteraturuly MT";} @font-face {font-family:SPGrotesk;} @font-face {font-family:Geo_dumM;} @font-face {font-family:SPAcademi;} @font-face {font-family:SPDumbadze;} @font-face {font-family:"BPG Nino Mkhedruli";} @font-face {font-family:AcadNusx;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} h1 {margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; layout-grid-mode:line;} h2 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; letter-spacing:2.75pt; font-weight:normal;} h3 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:2.5pt;} h6 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc1, li.MsoToc1, div.MsoToc1 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc2, li.MsoToc2, div.MsoToc2 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:12.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc3, li.MsoToc3, div.MsoToc3 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:24.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc4, li.MsoToc4, div.MsoToc4 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:.5in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:5.0pt; font-weight:bold;} p.MsoFootnoteText, li.MsoFootnoteText, div.MsoFootnoteText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoHeader, li.MsoHeader, div.MsoHeader {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoFooter, li.MsoFooter, div.MsoFooter {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} span.MsoFootnoteReference {vertical-align:super;} p.MsoTitle, li.MsoTitle, div.MsoTitle {margin-top:300.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:3.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:16.0pt; font-family:"SPGrotesk","sans-serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.MsoBodyText, li.MsoBodyText, div.MsoBodyText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:14.0pt; font-family:SPAcademi;} p.MsoBodyTextIndent, li.MsoBodyTextIndent, div.MsoBodyTextIndent {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:28.35pt; font-size:12.0pt; font-family:AcadNusx; font-weight:bold;} p.MsoBodyText2, li.MsoBodyText2, div.MsoBodyText2 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; line-height:12.0pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoBodyText3, li.MsoBodyText3, div.MsoBodyText3 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:200%; font-size:36.0pt; font-family:AcadNusx; letter-spacing:1.5pt; text-shadow:auto;} p.MsoBodyTextIndent2, li.MsoBodyTextIndent2, div.MsoBodyTextIndent2 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:28.35pt; font-size:12.0pt; font-family:AcadNusx;} p.MsoBodyTextIndent3, li.MsoBodyTextIndent3, div.MsoBodyTextIndent3 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:.5in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:-7.65pt; line-height:150%; font-size:14.0pt; font-family:AcadNusx;} p.MsoPlainText, li.MsoPlainText, div.MsoPlainText {margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; page-break-before:always; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-style:italic;} p.MsoAutoSig, li.MsoAutoSig, div.MsoAutoSig {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.parlamdrst, li.parlamdrst, div.parlamdrst {mso-style-name:parlamdrst; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.chveulebrivi, li.chveulebrivi, div.chveulebrivi {mso-style-name:chveulebrivi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;} p.data, li.data, div.data {mso-style-name:data; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.petiti, li.petiti, div.petiti {mso-style-name:petiti; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.2pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:8.5pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.prezident, li.prezident, div.prezident {mso-style-name:prezident; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;} p.kanoni, li.kanoni, div.kanoni {mso-style-name:kanoni; margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"Geo_dumM","serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.kitxva, li.kitxva, div.kitxva {mso-style-name:kitxva; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:5.65pt; margin-left:0in; text-align:justify; text-indent:14.2pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-weight:bold;} p.pasuxi, li.pasuxi, div.pasuxi {mso-style-name:pasuxi; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:56.7pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:-28.35pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.Style1, li.Style1, div.Style1 {mso-style-name:Style1; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.chveulebrivi-wigni, li.chveulebrivi-wigni, div.chveulebrivi-wigni {mso-style-name:chveulebrivi-wigni; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:22.7pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.satauri, li.satauri, div.satauri {mso-style-name:satauri; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:13.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; font-weight:bold;} p.satauri2, li.satauri2, div.satauri2 {mso-style-name:satauri2; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tarigi, li.tarigi, div.tarigi {mso-style-name:tarigi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.muxliparl, li.muxliparl, div.muxliparl {mso-style-name:muxli_parl; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.15pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"SPDumbadze","serif"; font-weight:bold;} p.muxlixml, li.muxlixml, div.muxlixml {mso-style-name:muxli_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tavisataurixml, li.tavisataurixml, div.tavisataurixml {mso-style-name:tavi_satauri_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tavixml, li.tavixml, div.tavixml {mso-style-name:tavi_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.abzacixml, li.abzacixml, div.abzacixml {mso-style-name:abzaci_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.karixml, li.karixml, div.karixml {mso-style-name:kari_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.karisataurixml, li.karisataurixml, div.karisataurixml {mso-style-name:kari_satauri_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.petitixml, li.petitixml, div.petitixml {mso-style-name:petiti_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.cignixml, li.cignixml, div.cignixml {mso-style-name:cigni_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.sataurixml, li.sataurixml, div.sataurixml {mso-style-name:satauri_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.zogadinacilixml, li.zogadinacilixml, div.zogadinacilixml {mso-style-name:zogadi_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.gansakutrebulinacilixml, li.gansakutrebulinacilixml, div.gansakutrebulinacilixml {mso-style-name:gansakutrebuli_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.StylecxrilixmlSylfaen, li.StylecxrilixmlSylfaen, div.StylecxrilixmlSylfaen {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} span.StylecxrilixmlSylfaenChar {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; font-family:"Sylfaen","serif";} p.adgilixml, li.adgilixml, div.adgilixml {mso-style-name:adgili_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.ckhrilixml, li.ckhrilixml, div.ckhrilixml {mso-style-name:ckhrili_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:9.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.danartixml, li.danartixml, div.danartixml {mso-style-name:danarti_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold; font-style:italic;} p.khelmoceraxml, li.khelmoceraxml, div.khelmoceraxml {mso-style-name:khelmocera_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.kodixml, li.kodixml, div.kodixml {mso-style-name:kodi_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:255.1pt; text-align:right; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.mimgebixml, li.mimgebixml, div.mimgebixml {mso-style-name:mimgebi_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:14.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.sulcvlilebaxml, li.sulcvlilebaxml, div.sulcvlilebaxml {mso-style-name:sul_cvlileba_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tarigixml, li.tarigixml, div.tarigixml {mso-style-name:tarigi_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.saxexml, li.saxexml, div.saxexml {mso-style-name:saxe_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.gazette, li.gazette, div.gazette {mso-style-name:gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:.5in; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli";} p.muxligazette, li.muxligazette, div.muxligazette {mso-style-name:muxli_gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli"; font-weight:bold;} p.tavigazette, li.tavigazette, div.tavigazette {mso-style-name:tavi_gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli"; font-weight:bold;} span.msoIns {mso-style-name:""; text-decoration:underline; color:teal;} span.msoDel {mso-style-name:""; text-decoration:line-through; color:red;} /* Page Definitions */ @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:49.6pt 45.1pt 42.55pt 49.6pt;} div.Section1 {page:Section1;} /* List Definitions */ ol {margin-bottom:0in;} ul {margin-bottom:0in;} სახელმწიფო სარეგისტრაციო კოდი 300.280.000.219.005.241
საქართველოს ტექნიკური ზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექციის
უფროსის ბრძანება №8
2002 წლის 28 მარტი
ქ. თბილისი
„უსაფრთხოების წესები გაზის მეურნეობაში” დამტკიცების შესახებ
„საშიში საწარმოო ობიექტის უსაფრთხოების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლისა და 1-ლი პუნქტის და საქართველოს პრეზიდენტის 1997 წლის 29 დეკემბრის №775 ბრძანებულებით დამტკიცებული „საქართველოს ტექნიკური ზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექციის დებულების” შესაბამისად, ვბრძანებ:
1. დამტკიცდეს თანდართული „უსაფრთხოების წესები გაზის მეურნეობაში”.
2. ბრძანების ძალაში შესვლასთან დაკავშირებით, საქართველოს ტექნიკური ზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექციის უფროსის მოადგილემ (ა. ანჯაფარიძე) დროულად შეიმუშაოს და წარმოადგინოს საქართველოს ტექნიკური ზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექციის უფროსის ბრძანების პროექტი „საქტექზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექციის საზედამხედველო ობიექტებზე უბედური შემთხვევის გარეშე მომხდარი ავარიების ტექნიკური გამოკვლევისა და აღრიცხვის დებულების დამტკიცების თაობაზე”.
3. ბრძანება ძალაში შევიდეს მისი გამოქვეყნებისთანავე.
ა. ბეჟანიშვილი
უსაფრთხოების წესები გაზის მეურნეობაში
თავი I
რეგულირების სფერო და ტერმინთა განმარტება
მუხლი 1🔗. რეგულირების სფერო
1. „უსაფრთხოების წესები გაზის მეურნეობაში“ (შემდგომ „წესები“) დამუშავებულია საქართველოს კანონის „საშიში საწარმოო ობიექტის უსაფრთხოების შესახებ“, საქართველოს პრეზიდენტის №775 ბრძანებულებით 1997 წლის 29 დეკემბერს დამტკიცებული საქართველოს ტექნიკური ზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექციის (შემდგომ – ტექზედამხედველობა) დებულების, მოქმედი ნორმატიული აქტების საფუძველზე.
2. „წესები“ ადგენს მოთხოვნებს უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად და სავალდებულოა საქართველოს ტერიტორიაზე ყველა საწარმოსათვის, რომლებიც აპროექტებენ, აშენებენ და ექსპლუატაციას უწევენ არა უმეტეს 1,2 მეგპა (12 კგძ/სმ2) ჭარბი წნევის ბუნებრივი გაზით და არა უმეტეს 1,6 მეგპა (16 კგძ/სმ2) ჭარბი წნევის გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზებით მომარაგების სისტემებს, მოიხმარენ გაზს სათბობად და ტექნოლოგიური მიზნებისათვის, ამზადებენ და იყენებენ გაზის მეურნეობის მოწყობილობას.
3. „წესების“ რეგულირების სფეროში შედის გაზის მეურნეობის შემდეგი სახის ობიექტები:
ა. გარე გაზსადენები და ნაგებობები, კერძოდ, ქალაქების, სხვა დასახლებული პუნქტებისა და დასახლებათშორის ტერიტორიებზე განლაგებული გაზსადენები თავიანთი ნაგებობებითურთ;
ბ. სამრეწველო და სასოფლო-სამეურნეო წარმოებების, საქვაბეების შიგა გაზსადენები და გაზგამომყენებელი დანადგარები;
გ. შენობების შიგა გაზსადენები და გაზმოწყობილობა;
დ. გაზმარეგულირებელი სადგურები, პუნქტები და დანადგარები;
ე. გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზებით შემვსები სადგურები და პუნქტები (გაზსავსები სადგურები და პუნქტები);
ვ. სარეზერვუარო და ჯგუფური ბალონიანი დანადგარები;
ზ. გაზის ალით ლითონების დამუშავების პროცესები;
თ. გაზსადენების ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დაცვის სისტემები;
ი. ელექტრომოწყობილობა, საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოები, ავტომატიზაციისა და სიგნალიზაციის სისტემები.
4. „წესების“ რეგულირების სფეროში არ შედის:
ა. ქიმიის, ნავთობქიმიის, ნავთობმოპოვებისა და ნავთობგადამუშავების საწარმოების ტექნოლოგიური (შიგასამოედნო) გაზსადენები და გაზმოწყობილობა, სადაც გაზი გამოიყენება ნედლეულად;
ბ. მეტალურგიული საწარმოების გაზის მეურნეობები;
გ. ავტომობილების ბალონების გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზებით ამვსები სადგურები;
დ. ავტომობილების ბალონების ბუნებრივი გაზით ამვსები საკომპრესორო სადგურები;
ე. გადასაადგილებელი გაზმომხმარებელი დანადგარები, აგრეთვე, საავტომობილო და სარკინიგზო ტრანსპორტის, სამდინარო და საზღვაო გემების, საფრენი აპარატების გაზმოწყობილობა;
ვ. სამხედრო დანიშნულების სპეციალური გაზმოწყობილობა;
ზ. ექსპერიმენტული გაზსადენები და გაზმოწყობილობის საცდელი ნიმუშები.
5. გაზმომარაგების სისტემების, აგრეთვე, ცალკეული გაზსადენებისა და გაზმომარაგების დაპროექტების, მშენებლობის (მონტაჟის), ექსპლუატაციაში მიღებისა და ექსპლუატაციის ტექნიკური პირობები და ინსტრუქციები უნდა შეესაბამებოდეს „წესების“ მოთხოვნებს.
მუხლი 2🔗. ტერმინთა განმარტება
1. ქალაქებისა და სხვა დასახლებული პუნქტების გაზმომარაგების (გაზგანაწილების) სისტემა:
ა. ბუნებრივი გაზის განაწილებისას – გაზსადენების კომპლექსი მაგისტრალური გაზსადენის მანაწილებელი სადგურიდან მომხმარებლებამდე: გაზსადენები, ნაგებობები გაზსადენზე, გაზსადენების ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დაცვის საშუალებები, გაზმარეგულირებელი სადგურები, პუნქტები, დანადგარები, სამრეწველო და სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების საქვაბეების, ადმინისტრაციული, საზოგადოებრივი და საცხოვრებელი შენობების, კომუნალურ-საყოფაცხოვრებო ობიექტების გაზსადენები და გაზმოწყობილობა;
ბ. გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების განაწილებისას – გაზსავსები სადგურების, პუნქტების, სარკინიგზო და საავტომობილო გაზის ცისტერნების, გაზის ბალონების საზიდი სპეციალური ავტოტრანსპორტის, ჯგუფური ბალონიანი დანადგარების, მიწისზედა და მიწისქვეშა რეზერვუარების, ბალონების პარკის, მარეგულირებელი მოწყობილობის, საორთქლებლების, გაზსადენების ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დაცვის საშუალებების ერთობლიობა, რომელიც უზრუნველყოფს გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზებით სამრეწველო, სასოფლო-სამეურნეო, კომუნალურ-საყოფაცხოვრებო ობიექტებისა და მოსახლეობის მომარაგებას.
2. საწარმოს (ორგანიზაციის) გაზის მეურნეობა – საწარმოს (ორგანიზაციის) ტერიტორიაზე განლაგებული გაზმომარაგების (გაზგანაწილების) სისტემა.
3. გაზმოწყობილობა – მარეგულირებელი, ჩამკეტი, მცველი არმატურა, საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოები და ავტომატიზაციის საშუალებები, სანთურები, აგრეთვე, გაზის ხელსაწყოები და აპარატები, რომლებშიც გაზი გამოიყენება საწვავად ორთქლისა და ცხელი წყლის მისაღებად, საკვების მოსამზადებლად და გათბობისათვის, აგრეთვე, ტექნოლოგიურ ნედლეულად.
4. გაზის მეურნეობის საწარმო – საწარმო, რომელიც ახორციელებს ქალაქებისა და სხვა დასახლებული პუნქტების გაზმომარაგების სისტემების ექსპლუატაციას.
5. გაზის მეურნეობაზე პასუხისმგებელი პირი – საწარმოს, ორგანიზაციის პირველი ხელმძღვანელის ბრძანებით დანიშნული ხელმძღვანელი, სპეციალისტი, რომელიც პასუხისმგებელია გაზის მეურნეობის უსაფრთხო ექსპლუატაციაზე.
6. გაზსადენი – მილსადენი გაზის ტრანსპორტირებისათვის.
7. ბუნებრივი გაზი (აირი) – საწვავი ნახშირწყალბადების (ძირითადად მეთანი – СН4) და არასაწვავი გაზების ნარევი, რომელიც მოიპოვება მიწის წიაღიდან, მომზადებულია შორეული ტრანსპორტირებისათვის, გამოიყენება სათბობად ან ნედლეულად და აქვს თბოუნარიანობა 31,8 მეგჯ/მ3 (7600 კკალ/მ3) მაინც.
8. გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზები (აირები) – ნახშირწყალბადების ნარევი (ძირითადად პროპანი – С3Н8 და ბუტანი – С4Н10), რომლებიც შედარებით მცირე წნევის ან ტემპერატურისას თხევად, ნორმალურ პირობებში კი აირად მდგომარეობაშია.
9. მაგისტრალური გაზსადენი – ნაგებობა გაზის შორეული ტრანსპორტირებისათვის მოპოვების ადგილიდან მოხმარების პუნქტამდე.
10. გარე გაზსადენები – გაზსადენები მაგისტრალური გაზსადენის მანაწილებელი სადგურიდან გაზის მომხმარებლებამდე (შენობებისა და ნაგებობების გარე კედლებამდე).
11. შიგა გაზსადენები – გაზსადენები სხვადასხვა დანიშნულების შენობებისა და ნაგებობების შიგნით.
12. ოდორანტი – მოხმარების უსაფრთხოების გაზრდისა და გაჟონვის გამოვლენის მიზნით გაზში დასამატებელი ნივთიერება დამახასიათებელი სუნის მისაცემად.
13. ოდორიზაცია – გაზში ოდორანტის შერევა.
14. გაზსავსები სადგური – საწარმო (საამქრო), რომლის დანიშნულებაა გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების მიღება რკინიგზის, წყლის, საავტომობილო და მილსადენი ტრანსპორტით, მათი შენახვა და მომხმარებლებისათვის მიწოდება ავტოცისტერნებითა და ბალონებით, აგრეთვე, ბალონების რემონტი, ტექნიკური შემოწმება და შეღებვა.
15. გაზსავსები პუნქტი – მცირე მწარმოებლურობის საწარმო (საამქრო), რომლის დანიშნულებაა გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების მიღება უპირატესად საავტომობილო ტრანსპორტით, მათი შენახვა და მომხმარებლებისათვის მიწოდება ბალონებით, აგრეთვე, ბალონების რემონტი, ტექნიკური შემოწმება და შეღებვა.
16. სარეზერვუარო დანადგარი – დანადგარი, რომელიც რეზერვუარებიდან გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზებით ამარაგებს მრავალსართულიან საცხოვრებელ სახლებს, საზოგადოებრივ შენობებს, კომუნალურ, სამრეწველო, სასოფლო-სამეურნეო საწარმოებს.
17. ჯგუფური ბალონიანი დანადგარი – გაზმომარაგების დანადგარი ორზე მეტი ბალონით.
18. საორთქლებელი დანადგარი – დანადგარი ნახიშრწყალბადიანი გაზების ხელოვნურად საორთქლებლად.
19. ქვედასამუშავებელი ტერიტორია – ტერიტორია, რომლის ქვეშ ტარდება სასარგებლო წიაღისეულის ან სხვა ქანების ამოღების სამუშაოები.
20. გაზსაშიში სამუშაო – სამუშაო, რომელიც ტარდება დაგაზიანებულ გარემოში ან რომლის წარმოებისას შესაძლებელია გაზის გამოსვლა.
21. ცეცხლის გამოყენებასთან დაკავშირებული სამუშაო – ნებისმიერი სამუშაო ღია ცეცხლის გამოყენებით.
22. გაზსადენების კოროზიისაგან დაცვა – ღონისძიებათა კომპლექსი მიწისქვეშა ფოლადის გაზსადენების დასაცავად ნიადაგისა და მოხეტიალე დენების კოროზიული ზემოქმედებისაგან.
23. გაზსადენების იზოლაცია (პასიური დაცვა) – მიწისქვეშა ფოლადის გაზსადენების ანტიკოროზიული საფარი, რომელიც გამორიცხავს ნიადაგთან მილის ლითონის შეხებას.
24. გაზსადენების ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დაცვა – მიწისქვეშა ფოლადის გაზსადენების კათოდური, სადრენაჟო და პროტექტორული დაცვა, რომელთა მიზანია, შესაბამისად, გაზსადენებზე კათოდური პოლარიზაციის უზრუნველყოფა, მოხეტიალე დენების დაბრუნება მათ გამომწვევ წყარომდე (რკინიგზის, ელექტროფიცირებული საქალაქო ტრანსპორტის წევის ქვესადგურები) ან გაზსადენის ნაცვლად თვით პროტექტორის (ანოდური ელექტროდის) დაშლა.
25. მილსადენის არმატურა – მოწყობილობა მილსადენით ტრანსპორტირებული ბუნებრივი გაზისა და გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების ნაკადების მართვისათვის. იყოფა სამ ძირითად კლასად: ჩამკეტი, მარეგულირებელი და მცველი.
26. ჩამკეტი არმატურა – მოწყობილობა მილსადენში ნაკადის გადასაკეტად.
27. მარეგულირებელი არმატურა – მოწყობილობა გაზის გამომავალი წნევის დადგენილი რეჟიმის უზრუნველსაყოფად, მიუხედავად გაზის ხარჯისა.
28. მცველი არმატურა – მოწყობილობა გაზის წნევის დასაშვებზე მეტად აწევისაგან დასაცავად.
29. მცველი საფალიე მოწყობილობა – მოწყობილობა გაზის სანთურის და მაზუთის მფრქვევანას ავტომატური ან დისტანციური დანთებისათვის.
30. „თბილი ყუთი“ – ქვაბის მომიჯნავე დახშული სივრცე, რომელშიც განლაგებულია დამხმარე ელემენტები (კოლექტორები, კამერები და ა.შ.).
თავი II
პერსონალი
მუხლი 3🔗. ხელმძღვანელები და სპეციალისტები
1. საწარმოებისა და მათი სტრუქტურული ქვედანაყოფების ხელმძღვანელებმა და სპეციალისტებმა, რომლებიც დაკავებულნი არიან გაზის მეურნეობის ობიექტების დაპროექტებით, მშენებლობით, ექსპლუატაციით, ტექნიკური ზედამხედველობით, მოწყობილობის გამართვითა და გამოცდით, აგრეთვე, კადრების მომზადებით, უნდა გაიარონ „წესებისა“ და სხვა ნორმატიული აქტების ცოდნის პირველადი შემოწმება მათი საქმიანობის შესაბამისი მოცულობით.
2. ცოდნის პერიოდული შემოწმება ტარდება 3 წელიწადში ერთხელ მაინც.
3. სპეციალისტები, რომლებიც ახორციელებენ შენადუღი შეერთებების კონტროლს გაზის მეურნეობის ობიექტების მშენებლობის (მონტაჟის), ექსპლუატაციის, დამზადების, რემონტისა და ტექნიკური დიაგნოსტირების დროს, უნდა იყვნენ ატესტირებულნი ტექზედამხედველობის მიერ დამტკიცებული წესის შესაბამისად.
4. სპეციალისტები გაზსაშიშ სამუშაოებზე დაიშვებიან, თუ:
ა. აქვთ სამუშაოს პროფილის მიხედვით უმაღლესი ან საშუალო ტექნიკური განათლება ან გავლილი აქვთ სწავლება შესაბამისი ლიცენზიისა და ტექზედამხედველობის ნებართვის მქონე საწარმოში (სასწავლო ცენტრში) ტექზედამხედველობის მიერ დამტკიცებული პროგრამით;
ბ. ჩაბარებული აქვთ გამოცდა აღნიშნული პროგრამით;
გ. შეუძლიათ ინდივიდუალური დაცვის საშუალებებით სარგებლობა;
დ. ფლობენ პირველი სამედიცინო დახმარების ხერხებს;
ე. ცოდნის პირველადი შემოწმების შემდეგ გავლილი აქვთ ორკვირიანი სტაჟირება. სტაჟირებაზე და სამუშაოების დამოუკიდებლად შესრულებაზე დაშვება ფორმდება ბრძანებით.
5. სპეციალისტებმა, რომლებმაც ვერ ჩააბარეს გამოცდა, უნდა გაიარონ ცოდნის ხელმეორე შემოწმება.
6. გამოცდის ჩაუბარებლობის შემთხვევაში დაკავებული თანამდებობისადმი შესაბამისობის საკითხი წყდება „საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის“ შესაბამისად.
7. სხვა სამუშაოზე გადასვლისას, რომელიც განსხვავდება წინასაგან ნორმატიული აქტებისა და უსაფრთხოების წესების მოთხოვნების პირობებითა და ხასიათით, აუცილებელია გამოცდის ჩაბარება ახალი მოთხოვნების გათვალისწინებით.
8. უსაფრთხოების წესების დარღვევის შემთხვევაში პირის პასუხისმგებლობასთან ერთად შეიძლება დაისვას რიგგარეშე გამოცდის ჩაბარების აუცილებლობის საკითხი მისი ცოდნის შესაბამისობის დადგენის მიზნით.
მუხლი 4🔗. მუშები
1. მუშებმა, რომლებიც დაკავებულნი არიან გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის, ავტომატიზაციის, დაცვისა და სიგნალიზაციის სისტემების, ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დაცვის საშუალებების, გაზგამომყენებელი დანადგარებისა და ხელსაწყოების, აგრეთვე, სავენტილაციო და კვამლსადენი სისტემების მშენებლობით (მონტაჟით), გამართვითა და ექსპლუატაციით, დამოუკიდებელ სამუშაოზე დაშვებამდე უნდა გაიარონ სწავლება და ცოდნის შემოწმება შესაბამის სამუშაო ადგილზე სამუშაოების შესრულების უსაფრთხო მეთოდებსა და ხერხებში.
2. სამუშაოთა წარმოების უსაფრთხო მეთოდებისა და ხერხების სწავლება ტარდება შესაბამისი ლიცენზიის და ტექზედამხედველობის ნებართვის მქონე საწარმოში (სასწავლო ცენტრში).
3. სწავლების პროგრამები შეთანხმებული უნდა იყოს ტექზედამხედველობასთან.
4. შემდუღებლებმა გაზსადენების შედუღების სამუშაოებზე დაშვების წინ უნდა გაიარონ ატესტაცია ტექზედამხედველობის მიერ დამტკიცებული წესით. პოლიეთილენის გაზსადენების მონტაჟის დროს გამოყენებული საშემდუღებლო მანქანებისა და აპარატების ოპერატორებმა უნდა გაიარონ თეორიული და პრაქტიკული სწავლება ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებული მეთოდიკით.
5. ცოდნის მორიგი შემოწმება ტარდება წელიწადში ერთხელ მაინც.
6. იმ პირებმა, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან შენობებში მხოლოდ საყოფაცხოვრებო გაზის ხელსაწყოების ექსპლუატაციაზე, ინსტრუქტაჟი უნდა გაიარონ გაზის მეურნეობის საექსპლუატაციო საწარმოში ან სასწავლო ცენტრში წელიწადში ერთხელ მაინც.
7. მუშები გაზსაშიშ სამუშაოებზე დაიშვებიან, თუ შეუსრულდათ 18 წელი, ამასთან:
ა. გავლილი აქვთ სწავლება შესაბამისი გაზსაშიში სამუშაოების წარმოების ტექნოლოგიაში, შესრულების უსაფრთხო მეთოდებსა და ხერხებში შესაბამისი ლიცენზიისა და ტექზედამხედველობის ნებართვის მქონე საწარმოში (სასწავლო ცენტრში) ტექზედამხედველობის მიერ დამტკიცებული პროგრამით;
ბ. ჩაბარებული აქვთ გამოცდა აღნიშნული პროგრამით;
გ. შეუძლიათ ინდივიდუალური დაცვის საშუალებებით სარგებლობა;
დ. ფლობენ პირველი სამედიცინო დახმარების ხერხებს;
ე. ცოდნის პირველადი შემოწმების შემდეგ გავლილი აქვთ სამუშაო ადგილზე ორკვირიანი სტაჟირება გამოცდილი სპეციალისტის ხელმძღვანელობით. სტაჟირებასა და სამუშაოების დამოუკიდებლად შესრულებაზე დაშვება ფორმდება ბრძანებით;
ვ. გავლილი აქვთ სამედიცინო შემოწმება სამუშაოზე მიღებისას წინასწარ, ხოლო შემდგომ – პერიოდულად.
8. მუშებმა, რომლებმაც ვერ ჩააბარეს გამოცდა შესაბამისი სამუშაოების შესრულების უსაფრთხო მეთოდებსა და ხერხებში, უნდა გაიარონ ცოდნის ხელმეორე შემოწმება.
9. წინასაგან განსხვავებულ ახალ სამუშაოზე დაშვებამდე მუშებმა უნდა გაიარონ შესაბამისი სწავლება და ცოდნის შემოწმება.
10. უსაფრთხოების წესების დარღვევის შემთხვევაში მუშის პასუხისმგებლობასთან ერთად შეიძლება დაისვას რიგგარეშე გამოცდის ჩაბარების აუცილებლობის საკითხი მისი ცოდნის შესაბამისობის დადგენის მიზნით.
მუხლი 5🔗. საგამოცდო კომისიები
1. პერსონალის ცოდნის შესამოწმებლად საწარმოში იქმნება მუდმივმოქმედი საგამოცდო კომისიები არანაკლებ 3 წევრის შემადგენლობით.
2. მუდმივმოქმედი კომისიის წევრებმა უნდა გაიარონ ცოდნის შემოწმება ტექზედამხედველობის საგამოცდო კომისიაზე.
3. პერსონალის ცოდნის შემოწმება ტარდება ტექზედამხედველობის წარმომადგენლის და, საჭიროების შემთხვევაში, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს შრომის ინსპექციის წარმომადგენლის მონაწილეობით.
4. ცოდნის შემოწმების თარიღი და ადგილი უნდა ეცნობოს ტექზედამხედველობას 5 დღით ადრე მაინც.
5. ცოდნის შემოწმების (გამოცდის) შედეგები ფორმდება ოქმით, სადაც ცოდნის შეფასების გარდა აღინიშნება სამუშაოთა სახეები, რომელთა შესრულება შეუძლია გამოცდაგავლილ პირს.
6. ცოდნის შემოწმება გაზსაშიში სამუშაოების ტექნოლოგიაში შეიძლება ჩატარდეს „წესების“ ცოდნის შემოწმებასთან ერთად საერთო ოქმის გაფორმებით, რომელშიც ცოდნის შემოწმების შედეგებთან ერთად იქნება დასკვნა გაზსაშიშ სამუშაოებზე დაშვების თაობაზე.
7. ცოდნის შემოწმების ოქმს ხელს აწერენ საგამოცდო კომისიის თავმჯდომარე, ტექზედამხედველობის წარმომადგენელი და, მონაწილეობის შემთხვევაში, – შრომის ინსპექციის წარმომადგენელი.
8. ცოდნის შემოწმების წარმატებით (დადებითი შეფასებით) გავლის შემდეგ გაიცემა მოწმობა სამუშაოს იმ სახეების ჩვენებით, რომლებზეც შეიძლება პირის დაშვება.
მუხლი 6🔗. პასუხისმგებლობა
1. ქალაქებისა და სხვა დასახლებული პუნქტების, სამრეწველო, სასოფლო-სამეურნეო, კომუნალური, საზოგადოებრივი დანიშნულებისა და საყოფაცხოვრებო მომსახურების საწარმოების, თბოელექტროსადგურების ბუნებრივი და გათხევადებული გაზის მეურნეობის ექსპლუატაციისას, გაზმომარაგების სისტემის სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების წარმოებისას უსაფრთხოების უზრუნველყოფა ევალება იმ საწარმოს პირველ ხელმძღვანელს, რომელიც ასრულებს აღნიშნულ სამუშაოებს, ხოლო უბანზე და სამუშაო ადგილზე – შესაბამისად, სპეციალისტებს და მუშებს.
2. ყოველ საწარმოში, რომელიც ეწევა გაზის მეურნეობის ექსპლუატაციას, ხელმძღვანელთაგან, სპეციალისტთაგან ბრძანებით ინიშნებიან უსაფრთხო ექსპლუატაციაზე პასუხისმგებელი პირები მთლიანად მეურნეობისათვის და უბნებისათვის ცალ-ცალკე.
3. „წესების“ დამრღვევი პირი პასუხს აგებს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.
4. საავარიო სიტუაციის წარმოქმნის, მომხდარი ავარიისა და უბედური შემთხვევის ყოველ ფაქტზე საწარმოში უნდა ჩატარდეს მისი მიზეზების გამოკვლევა საქართველოს სოციალური დაცვის, შრომისა და დასაქმების სამინისტროს 1997 წლის 4 აპრილის № 39 ბრძანებით დამტკიცებული „წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის გამოკვლევისა და აღრიცხვის დებულების დამტკიცების შესახებ“ და „საქართველოს ტექნიკური ზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექციის საზედამხედველო ობიექტებზე უბედური შემთხვევის გარეშე მომხდარი ავარიების ტექნიკური გამოკვლევის და აღრიცხვის დებულების“ მიხედვით.
თავი III
გაზის მეურნეობა
მუხლი 7🔗. ზოგადი მოთხოვნები გაზის მეურნეობის მიმართ
1. გაზმომარაგების სისტემების დაპროექტებასა და მშენებლობას ახორციელებენ მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად გაცემული ლიცენზიის მქონე საწარმოები.
2. გაზმომარაგების სისტემების ექსპლუატაციას და კადრების მომზადებას ახორციელებენ ტექზედამხედველობის ნებართვის საფუძველზე, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად გაცემული ლიცენზიის მქონე საწარმოები.
3. საქართველოს კანონის „საშიში საწარმოო ობიექტის უსაფრთხოების შესახებ“ მე-13 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად გაზმოწყობილობის კონსტრუირება და დამზადება საყოფაცხოვრებო ბალონების ავსება ხორციელდება ტექზედამხედველობის მიერ გაცემული ნებართვის საფუძველზე, ხოლო გაზმომარაგების სისტემის კონსერვაცია – ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებით.
4. გაზის მეურნეობაში ახალი საწარმოო პროცესებისა და ტექნოლოგიების დამუშავება და დანერგვა, ახლად დამუშავებული მოწყობილობისა და ავტომატიზაციის საშუალებების ნიმუშების გამოცდა ხორციელდება ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებული ტექნიკური პირობების მიხედვით.
5. გაზმომარაგების სისტემა უნდა უზრუნველყოფდეს გაზით უწყვეტ და უსაფრთხო მომარაგებას, აგრეთვე, გაზის მომხმარებლების ოპერატიული გამორთვის შესაძლებლობას.
6. მომხმარებლებისათვის მიწოდებული ბუნებრივი და გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზები უნდა აკმაყოფილებდეს მოქმედი სტანდარტების მოთხოვნებს.
7. ბუნებრივი გაზის ოდორიზაციას ახორციელებს მაგისტრალური გაზსადენის საწარმო, გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზებისას – დამამზადებელი ქარხანა.
8. სუნის ინტენსიურობის საკონტროლო სინჯების აღების პუნქტებს (ადგილებს) და პერიოდულობას ადგენს გაზის მეურნეობის საწარმო. კონტროლის პერიოდულობა განისაზღვრება საჭიროების მიხედვით, მაგრამ არ უნდა აღემატებოდეს ერთ თვეს. შემოწმების შედეგები შეიტანება ჟურნალში.
მუხლი 8🔗. დაპროექტება
1. გაზმომარაგების სისტემების მშენებლობის, გაფართოების, რეკონსტრუქციის, კაპიტალური რემონტისა და ხელახალი ტექნიკური აღჭურვისას უნდა დამუშავდეს საპროექტო დოკუმენტაცია დამკვეთის (მფლობელის) მიერ გაცემული ტექნიკური დავალების მიხედვით და შეთანხმდეს გაზის მეურნეობის საწარმოსთან მის მიერ გაცემულ დაპროექტების ტექნიკურ პირობებთან შესაბამისობის შემოწმების მიზნით.
2. პროექტი ხელახლა უნდა შეთანხმდეს, თუ მისი რეალიზაცია არ დაიწყო 24 თვის განმავლობაში.
3. საცხოვრებელ, საზოგადოებრივ და საყოფაცხოვრებო შენობებში გაზის საყოფაცხოვრებო მრიცხველების წინ დადგმული უნდა იყოს გაზის ავტომატური ონკანი, რომელიც უზრუნველყოფს ქსელში გაზის მიწოდების შეწყვეტის შემთხვევაში გაზსადენის გადაკეტვას.
4. საყოფაცხოვრებო გაზქურებისა და სხვა გაზის ხელსაწყოების დამატებით დადგმა, როცა საჭირო არ არის სათავსიდან დაწვის პროდუქტების ორგანიზებული არინება კვამლსადენში, აგრეთვე, გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების ინდივიდუალური ბალონიანი დანადგარების მონტაჟი დასაშვებია განხორციელდეს გაზის მეურნეობის საწარმოს მიერ შედგენილი ესკიზით.
5. პროექტებში გათვალისწინებული გაზმოწყობილობა და მასალები სერტიფიცირებული უნდა იყოს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად.
მუხლი 9🔗. მშენებლობა
1. გაზმომარაგების სისტემის მშენებლობა ხორციელდება დამტკიცებული პროექტის შესაბამისად დამკვეთის ტექნიკური ზედამხედველობით.
2. გაზმომარაგების სისტემის ობიექტები მშენებლობის დაწყების წინ დამკვეთის მიერ რეგისტრირებულ უნდა იქნეს ტექზედამხედველობაში.
3. გაზმომარაგების სისტემის სამშენებლო ობიექტის რეგისტრაციისათვის ტექზედამხედველობაში წარდგენილი უნდა იქნეს:
ა. წერილი, სადაც ნაჩვენები იქნება ობიექტის დასახელება და მისამართი, საპროექტო და სამშენებლო-სამონტაჟო საწარმოები, ობიექტის ტექნიკური მახასიათებლები;
ბ. საპროექტო დოკუმენტაცია ობიექტის მშენებლობის დაწყების სავარაუდო თარიღის აღნიშვნით;
გ. ტექნიკური ზედამხედველობის განმახორციელებელი პირის დანიშვნის შესახებ ბრძანებისა და ცოდნის შემოწმების ოქმის ასლები;
დ. ლიცენზიის ასლები დაპროექტებასა და მშენებლობაზე.
მუხლი 10🔗. ექსპლუატაციაში მიღება
1. მშენებლობის, რეკონსტრუქციისა და კაპიტალური რემონტის დამთავრების შემდეგ გაზმომარაგების სისტემის ობიექტების ექსპლუატაციაში მისაღებად დამკვეთის მიერ „მშენებლობადამთავრებული შენობა-ნაგებობების ექსპლუატაციაში მიღების წესების“ შესაბამისად ინიშნება მიმღები კომისია, რომლის შემადგენლობაში შედის გაზის მეურნეობის წარმომადგენელიც.
2. მიმღები კომისიის მუშაობაში მონაწილეობას იღებს ტექზედამხედველობის წარმომადგენელი.
3. მიმღებმა კომისიამ უნდა შეამოწმოს:
ა. გაზმომარაგების სისტემის საპროექტო და საშემსრულებლო დოკუმენტაცია და გაზმომარაგების სისტემა ნორმატიულ აქტებთან, სამშენებლო წესებსა და ნორმებთან, „წესებსა“ და პროექტთან შესაბამისობის განსაზღვრის მიზნით;
ბ. შესრულებული სამუშაოების ხარისხი დეფექტების გამოვლენის მიზნით;
გ. ყველა ფარული სამუშაოს აქტის არსებობა;
დ. საწარმოს მზადყოფნა ობიექტის საექსპლუატაციოდ.
4. მიმღებ კომისიას უფლება აქვს მშენებლობის ხარისხის დამატებითი შემოწმებისათვის მოითხოვოს გაზსადენის ნებისმიერი უბნის გახსნა და განმეორებითი გამოცდების ჩატარება.
5. მოქმედ ნორმატიულ აქტებში მითითებული მშენებლობის საშემსრულებლო დოკუმენტაციის გარდა მიმღებ კომისიას უნდა წარედგინოს:
ა. გაზის მეურნეობის უსაფრთხო ექსპლუატაციაზე პასუხისმგებელი პირის დანიშვნის ბრძანების ასლი;
ბ. გაზის სამსახურის შექმნის დამადასტურებელი საბუთი ან შესაბამისი ლიცენზიისა და ტექზედამხედველობის ნებართვის მქონე საწარმოსთან დადებული ხელშეკრულება გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის ტექნიკურ მომსახურებაზე;
გ. „წესების“, ნორმატიული აქტებისა და ინსტრუქციების ცოდნის შემოწმების ოქმების ასლები ხელმძღვანელების, სპეციალისტებისა და მუშებისათვის;
დ. ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დაცვის ეფექტურობის შემოწმების აქტი;
ე. ლიცენზიის და ტექზედამხედველობის ნებართვის მქონე საწარმოს მიერ კვამლსადენი და სავენტილაციო მოწყობილობის ტექნიკური მდგომარეობის შემოწმების აქტი მათი ვარგისიანობის მითითებით;
ვ. გაზგამომყენებელი მოწყობილობის ასამუშავებელ-გასამართი სამუშაოების ჩასატარებლად მიღების აქტი და მათი შესრულების გრაფიკი;
ზ. საავარიო სიტუაციების ლოკალიზაცია-ლიკვიდაციის და სხვადასხვა დანიშნულების სამსახურების ურთიერთქმედების გეგმა.
6. კომისიის მუშაობა მთავრდება მიღების აქტის გაფორმებით.
მუხლი 11🔗. ექსპლუატაცია
1. საწარმო, რომელიც ექსპლუატაციას უწევს გაზის მეურნეობის ობიექტებს, ვალდებულია:
ა. განახორციელოს ღონისძიებები გაზის მეურნეობის ტექნიკურად გამართულ მდგომარეობაში შესანარჩუნებლად და დაიცვას „წესების“ მოთხოვნები;
ბ. ჰქონდეს იმ საწარმოების ნებართვების ასლები, რომლებიც ხელშეკრულებით ასრულებენ ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის სამუშაოებს;
გ. ჰქონდეს საქმიანობის სფეროთა გამიჯვნის აქტები საწარმოებთან, რომლებიც ასრულებენ გაზის მეურნეობის ობიექტების ტექნიკურ მომსახურებას და რემონტს ხელშეკრულების საფუძველზე;
დ. ჰყავდეს შტატით საჭირო პერსონალი, რომელიც აკმაყოფილებს საკვალიფიკაციო მოთხოვნებს;
ე. ჩაატაროს პერსონალის დროული მომზადება და ცოდნის შემოწმება;
ვ. ჰქონდეს სამუშაოების საწარმოებლად საჭირო სამართლებრივი და ნორმატიულ-ტექნიკური აქტები (წესები, დებულებები და ინსტრუქციები);
ზ. იქონიოს საჭირო ხელსაწყოები და კონტროლის სისტემები და უზრუნველყოს მათი ფუნქციონირება;
თ. შეასრულოს ტექზედამხედველობის დადგენილებები და მიწერილობები მისი უფლებამოსილების ფარგლებში;
ი. უზრუნველყოს გაზსადენების, ნაგებობებისა და გაზმოწყობილობის ტექნიკური გამოკვლევა წესებით დადგენილ ვადებში ან ტექზედამხედველობის მოთხოვნით;
კ. უზრუნველყოს გაზის მეურნეობის ობიექტების დაცვა გარეშე პირების შეღწევისაგან ან არასანქციონირებული ქმედებისაგან;
ლ. დაუყოვნებლივ აცნობოს ტექზედამხედველობას გაზის მეურნეობაში მომხდარი ავარიის ან ინცინდენტის შესახებ;
მ. განახორციელოს ავარიების (ინცინდენტების) ლოკალიზაციისა და ლიკვიდაციის ღონისძიებები და ხელი შეუწყოს სახელმწიფო ორგანოებს მათი მიზეზების გამოკვლევაში;
ნ. მონაწილეობა მიიღოს ავარიების მიზეზების გამოკვლევაში და გაატაროს ღონისძიებები მათი აღმოფხვრის, ავარიების პროფილაქტიკისა და აღრიცხვისათვის;
ო. წარადგინოს ტექზედამხედველობაში ინფორმაცია გამოკვლევის აქტით გათვალისწინებული ავარიების ასარიდებელი ღონისძიებების შესრულების შესახებ.
2. წინა პუნქტში ჩამოთვლილი ღონისძიებების შესრულების უზრუნველყოფა ევალება საწარმოს პირველ ხელმძღვანელს.
3. გაზის მეურნეობის ობიექტების ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის ორგანიზაცია და წარმოება ხორციელდება „წესების“ შესაბამისად და დამამზადებელი ქარხნების, აგრეთვე, ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებული, გაზმოწყობილობის ტექნიკური ექსპლუატაციის სამუშაოების უსაფრთხო წარმოების საწარმოო ინსტრუქციების თანახმად.
4. საცხოვრებელი შენობების გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის ტექნიკური მომსახურება და რემონტი ხორციელდება გაზის მეურნეობის საექსპლუატაციო საწარმოს მიერ.
5. ადმინისტრაციული და საზოგადოებრივი შენობების, კომუნალური, საყოფაცხოვრებო მომსახურების, სამრეწველო და სასოფლო-სამეურნეო წარმოებების, თბოელექტროსადგურების, სათბობი საქვაბეების გაზის მეურნეობის ობიექტების ექსპლუატაციის ორგანიზაცია ევალება მათ მფლობელს. ამ ობიექტების ექსპლუატაცია ხორციელდება საკუთარი გაზის სამსახურით.
6. ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის სამუშაოები გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის მფლობელს შეუძლია გადასცეს ხელშეკრულებით შესაბამისი ლიცენზიის და ტექზედამხედველობის ნებართვის მქონე საწარმოს. ხელშეკრულებაში განსაზღვრული უნდა იყოს ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის სამუშაოების საზღვრები და მოცულობები და რეგლამენტირებული მოვალეობები გაზის მეურნეობის უსაფრთხო და საიმედო ექსპლუატაციის პირობების უზრუნველსაყოფად.
7. გაზის მეურნეობის ობიექტების ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის გრაფიკები მტკიცდება მფლობელი საწარმოს მთავარი ინჟინრის (ტექნიკური დირექტორის) მიერ და უთანხმდება შემსრულებელ საწარმოს.
8. გაზის მეურნეობის ობიექტების საექსპლუატაციო პერსონალისათვის უნდა დამუშავდეს სამუშაოთა უსაფრთხო წარმოების თანამდებობრივი და საწარმოო ინსტრუქციები.
9. თანამდებობრივი ინსტრუქცია განსაზღვრავს ხელმძღვანელებისა და სპეციალისტების უფლება-მოვალეობებს (დანართი 26).
10. საწარმოო ინსტრუქცია მუშავდება მოწყობილობის დამამზადებელი ქარხნის მოთხოვნებისა და ექსპლუატაციის კონკრეტული პირობების გათვალისწინებით. იგი უნდა შეიცავდეს მოთხოვნებს სხვადასხვა ოპერაციის შესრულების ტექნოლოგიური თანამიმდევრობის მიმართ, სამუშაოების შემოწმების მეთოდებსა და მოცულობებს და დამტკიცდეს საწარმოს პირველი ხელმძღვანელის მიერ. გაზმარეგულირებელი სადგურების, პუნქტებისა და დანადგარების, გაზსავსები სადგურებისა და პუნქტების, საქვაბეების ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის ინსტრუქციებს თან უნდა ერთვოდეს ტექნოლოგიური სქემები. საწარმოო ინსტრუქცია და ტექნოლოგიური სქემა უნდა გადაიხედოს და ხელახლა დამტკიცდეს 3 წელიწადში ერთხელ მაინც, აგრეთვე, „წესების“ შეცვლის, რეკონსტრუქციის, ხელახალი ტექნიკური აღჭურვისა და ტექნოლოგიური პროცესის შეცვლის შემდეგ.
11. ინსტრუქციები უნდა იყოს საწარმოო სათავსებში სამუშაო ადგილებზე. ინსტრუქციებს უნდა გაეცნოს მომსახურე პერსონალი, რაც დასტურდება ხელმოწერით.
12. აუცილებელი ინსტრუქციების ჩამონათვალს ამტკიცებს საწარმოს პირველი ხელმძღვანელი.
13. საწარმო ვალდებულია ექსპლუატაციის მთელი ვადის განმავლობაში შეინახოს გაზმომარაგების საპროექტო და საშემსრულებლო დოკუმენტაცია.
14. ყოველ გარე გაზსადენზე, ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დამცავ სარეზერვუარო და ჯგუფურბალონიან დანადგარზე, გაზმარეგულირებელ სადგურზე, პუნქტსა და დანადგარზე, გაზსავსებ სადგურსა და პუნქტზე უნდა შედგეს საექსპლუატაციო პასპორტი, რომელიც შეიცავს ძირითად ტექნიკურ მახასიათებლებს და ჩატარებული კაპიტალური რემონტის მონაცემებს.
თავი IV
გაზსაშიში სამუშაოები
მუხლი 12🔗. ზოგადი მოთხოვნები გაზსაშიში სამუშაოების მიმართ
1. გაზსაშიშ სამუშაოებს მიეკუთვნება:
ა. ახლად აშენებული გაზსადენების მიერთება მოქმედ ქსელთან;
ბ. გაზის გაშვება გაზსადენსა და გაზმომარაგების სისტემის სხვა ობიექტებში მათი ექსპლუატაციაში შეყვანისას, რემონტისა და კონსერვაციიდან გამოყვანის შემდეგ;
გ. გაზსავსები სადგურებისა და პუნქტების, გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების რეზერვუარების ექსპლუატაციაში შეყვანა;
დ. მოქმედი შიგა და გარე გაზსადენების, გაზმარეგულირებელი სადგურების, პუნქტებისა და დანადგარების, გაზგამომყენებელი დანადგარების, გაზსავსები სადგურებისა და პუნქტების, სატუმბო-საკომპრესორო დანადგარების, ჩამოსასხამი ესტაკადების, რეზერვუარებისა და ცისტერნების ტექნიკური მომსახურება და რემონტი;
ე. მოქმედ გაზსადენებზე საცობების მოცილება, სახშობების დაყენება და მოხსნა, აგრეთვე, გაზსადენებიდან მოწყობილობის ან ცალკეული კვანძების მოხსნა ან შეცვლა;
ვ. გაზსადენების მოქმედი ქსელიდან გამორთვა და გაქრევა, გაზსადენებისა და სეზონური მოქმედების მოწყობილობის კონსერვაცია და კონსერვაციიდან გამოყვანა;
ზ. გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების ჩამოსხმა რკინიგზის და საავტომობილო ცისტერნებიდან, რეზერვუარების, ბალონების გაზებით ავსება გაზსავსებ სადგურებსა და პუნქტებში, ბალონებიდან და რეზერვუარებიდან აუორთქლებელი ნარჩენების, ასევე, გადავსებული ბალონებიდან გაზის გადმოსხმა;
თ. გარე გაზსადენების შემოვლა, ჭების რემონტი, დათვალიერება და განიავება, კონდენსატის შემოწმება და კონდენსატშემკრებიდან ამოტუმბვა;
ი. გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების რეზერვუარების ტექნიკური შემოწმებისათვის მომზადება;
კ. გრუნტის გათხრა გაზის გაჟონვის ადგილებში მის ლიკვიდაციამდე;
ლ. ყველა სახის რემონტი, რაც დაკავშირებულია ცეცხლის გამოყენებასა და შედუღების სამუშაოების წარმოებასთან მოქმედ გაზსადენებზე, გაზმარეგულირებელ სადგურებში, პუნქტებში და დანადგარებზე, გაზსავსებ სადგურებსა და პუნქტებში.
2. წინა პუნქტში ჩამოთვლილი გაზსაშიში სამუშაოები სრულდება სპეციალისტის (ან ხელმძღვანელის) ხელმძღვანელობით. ეს მოთხოვნა არ ვრცელდება:
ა. შედუღების გამოყენების გარეშე გაზის საყოფაცხოვრებო ხელსაწყოების მიერთებაზე ან გამორთვაზე;
ბ. ინდივიდუალური ბალონიანი დანადგარების ექსპლუატაციაში შეყვანაზე;
გ. 50 მმ და ნაკლები დიამეტრის დაბალი წნევის გაზსადენების სარემონტო სამუშაოების ჩატარებაზე შედუღებისა და გაზით ჭრის გამოყენების გარეშე;
დ. ექსპლუატაციის პროცესში რეზერვუარებისა და ბალონების გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზებით ავსებაზე;
ე. გარე გაზსადენების შემოვლაზე;
ვ. ჭების დათვალიერებასა და განიავებაზე;
ზ. კონდენსატშემკრებებში კონდენსატის შემოწმებასა და ამოტუმბვაზე;
თ. ბალონებიდან და რეზერვუარებიდან გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების აუორთქლებელი ნარჩენების გადმოსხმაზე;
ი. შიგა გაზსადენების და გაზგამომყენებელი დანადგარების, მათ შორის, გაზსავსები სადგურებისა და პუნქტების დანადგარების ტექნიკურ მომსახურებაზე;
3. დასაშვებია წინა პუნქტით გათვალისწინებული სამუშაოების ხელმძღვანელობა დაევალოს მაღალი კვალიფიკაციის მუშას.
4. გაზსაშიშ სამუშაოებს ასრულებს ბრიგადა არანაკლებ ორი მუშის შემადგენლობით.
5. სარემონტო სამუშაოებს ჭებში, გვირაბებში, 1 მ-ზე მეტი სიღრმის ტრანშეებსა და ქვაბულებში, კოლექტორებისა და რეზერვუარების შიგნით ასრულებს ბრიგადა არანაკლებ 3 მუშის შემადგენლობით.
6. ინდივიდუალური ბალონიანი დანადგარების ექსპლუატაციაში შეყვანა, გაზმოწყობილობის (ხელსაწყოები და აპარატები) ტექნიკური მომსახურება ადმინისტრაციულ, საზოგადოებრივ და საცხოვრებელ შენობებსა და კომუნალურ-საყოფაცხოვრებო ობიექტებზე შესაძლებელია შეასრულოს ერთმა მუშამ.
7. გაზსაშიში სამუშაოს წარმოების პროცესში ყველა განკარგულება უნდა გასცეს სამუშაოზე პასუხისმგებელმა პირმა. სხვა თანამდებობის პირებსა და ხელმძღვანელებს, რომლებიც ესწრებიან სამუშაოს შესრულებას, შეუძლიათ მისცენ მითითებები მუშებს მხოლოდ სამუშაოს შესრულებაზე პასუხისმგებელი პირის საშუალებით.
8. გაზსაშიში სამუშაოები, როგორც წესი, უნდა შესრულდეს დღის სინათლეზე. ავარიული სიტუაციების ლოკალიზაციისა და ლიკვიდაციის სამუშაოები სრულდება დღე-ღამის ნებისმიერ დროს სპეციალისტის ან ხელმძღვანელის თანდასწრებით და უშუალო ხელმძღვანელობით.
9. აკრძალულია გაზსაშიში სამუშაოების წარმოების ადგილას გარეშე პირთა ყოფნა, აგრეთვე, თამბაქოს მოწევა და ღია ცეცხლის წყაროს გამოყენება. ქვაბულები და ჭები მათში სამუშაოების წარმოებისას უნდა შემოიღობოს. ქვაბულის ზომები უნდა უზრუნველყოფდეს სამუშაო ინსტრუმენტების, მასალებისა და მოწყობილობის განთავსებისა და მუშაობის მოხერხებულობას. სამუშაო ადგილის მახლობლად უნდა განლაგდეს მაფრთხილებელი ნიშნები.
მუხლი 13🔗. განწეს-დაშვება
1. გაზსაშიში სამუშაოების შესრულებაზე გაიცემა დადგენილი ფორმის განწეს-დაშვება (დანართი 1), რომელშიც გათვალისწინებული უნდა იქნეს ამ სამუშაოების მომზადებისა და უსაფრთხო წარმოების ღონისძიებათა კომპლექსი.
2. იმ პირთა სია, რომელთაც აქვთ განწესების გაცემის უფლება, განისაზღვრება გაზის მეურნეობის ან იმ საწარმოს ბრძანებით, რომელიც ახორციელებს ექსპლუატაციას საკუთარი გაზის სამსახურით. ეს პირები ინიშნებიან იმ ხელმძღვანელ პირთა და სპეციალისტთაგან, რომელთაც ჩაბარებული აქვთ გამოცდები „წესების“ მოთხოვნათა შესაბამისად.
3. პერიოდულად განმეორებადი სამუშაოები, რომლებიც სრულდება ანალოგიურ პირობებში, როგორც წესი, მომუშავეთა მუდმივი შემადგენლობით, შესაძლებელია შესრულდეს განწეს-დაშვების გაუფორმებლად, ყოველი სახის სამუშაოსათვის დამტკიცებული საწარმოო ინსტრუქციების შესაბამისად, რომლებიც უზრუნველყოფენ მათ უსაფრთხო შესრულებას. ასეთ სამუშაოებს მიეკუთვნება:
ა. გარე გაზსადენების შემოვლა;
ბ. ჭების რემონტი, დათვალიერება და განიავება;
გ. კონდენსატშემკრებებში კონდენსატის შემოწმება და ამოტუმბვა;
დ. გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის ტექნიკური მომსახურება გაზის გამოურთველად;
ე. ჭების გარეთ განლაგებული ჩამკეტი არმატურისა და კომპენსატორების ტექნიკური მომსახურება;
ვ. განმეორებითი ჩამოსხმა რკინიგზისა და საავტომობილო ცისტერნებიდან;
ზ. რეზერვუარების განმეორებითი ავსება თხევადი გაზით;
თ. სამუშაოები სამრეწველო ღუმლებსა და დანადგარებზე, რომლებიც წარმოადგენენ ტექნოლოგიური ციკლის განუყოფელ ნაწილს;
4. წინა პუნქტში ჩამოთვლილი სამუშაოები რეგისტრირებული უნდა იყოს სამუშაოთა აღრიცხვის ჟურნალში.
5. საწარმოში დამუშავებული და მთავარი ინჟინრის (ტექნიკური დირექტორის) მიერ დამტკიცებული უნდა იყოს გაზსაშიში სამუშაოების ჩამონათვალი იმ სამუშაოთა აღნიშვნით, რომლებიც სრულდება განწეს-დაშვების გარეშე, ყოველი სახის სამუშაოსათვის დამტკიცებული საწარმოო ინსტრუქციების შესაბამისად, მათი უსაფრთხო შესრულების უზრუნველყოფის გათვალისწინებით.
6. განსაკუთრებით საპასუხისმგებლო გაზსაშიში სამუშაოები სრულდება მთავარი ინჟინრის (ტექნიკური დირექტორის) მიერ დამტკიცებული სპეციალური გეგმის შესაბამისად. ასეთ სამუშაოებს მიეკუთვნება:
ა. გაზის გაშვება ქალაქებისა და სხვა დასახლებული პუნქტების მაღალი და საშუალო წნევის გაზსადენებში;
ბ. სარემონტო სამუშაოები გაზმარეგულირებელ სადგურებში, პუნქტებსა და დანადგარებზე, გაზსავსებ სადგურებსა და პუნქტებში შედუღებისა და გაზით ჭრის გამოყენებით;
გ. სარემონტო სამუშაოები მაღალი და საშუალო წნევის გაზსადენებზე „გაზის ქვეშ“ შედუღებისა და გაზით ჭრის გამოყენებით;
დ. გაზის წნევის შემცირება და აღდგენა მაღალი და საშუალო წნევის გაზსადენებში მომხმარებლებისათვის გაზის მიწოდების შეწყვეტით;
ე. საწარმოებისათვის გაზის მიწოდების შეწყვეტა და აღდგენა;
ვ. გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზებით რეზერვუარების პირველადი ავსება გაზსავსებ სადგურებსა და პუნქტებში;
ზ. სარეზერვუარო დანადგარების ავსება გაზის მიწოდების შეწყვეტის შემდეგ.
7. გაზსაშიში სამუშაოს ჩატარების გეგმაში მიეთითება: ოპერაციის ჩატარების თანამიმდევრობა; მომუშავეთა განლაგება; საჭირო მექანიზმები და სამარჯვები; ღონისძიებები, რომლებიც უზრუნველყოფენ მაქსიმალურ უსაფრთხოებას; ცალკეულ გაზსაშიშ და მთლიანად სამუშაოთა ხელმძღვანელობასა და კოორდინაციაზე პასუხისმგებელი პირები. ყოველ პასუხისმგებელ პირზე გაიცემა ცალკე განწეს-დაშვება გეგმის შესაბამისად. გეგმას და განწეს-დაშვებას უნდა დაერთოს საშემსრულებლო ნახაზი ან ამონახაზი მისგან სამუშაო ადგილისა და ხასიათის მითითებით. გაზსაშიში სამუშაოს დაწყების წინ ამ სამუშაოს პასუხისმგებელმა პირმა უნდა შეამოწმოს ნახაზის ან ამონახაზის შესაბამისობა ადგილზე ობიექტის განლაგებასთან.
8. საავარიო სამუშაოების ლოკალიზაციისა და ლიკვიდაციის სამუშაოები ადამიანების სიცოცხლის საფრთხისა და მატერიალურ ფასეულობათა დაზიანების პირდაპირი საშიშროების აღკვეთამდე წარმოებს განწეს-დაშვების გარეშე. საფრთხის აღკვეთის შემდეგ გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის გამართულ მდგომარეობაში მოყვანის სამუშაოები უნდა შესრულდეს განწეს-დაშვებებით. იმ შემთხვევაში, როდესაც ავარიული სიტუაციების ლიკვიდაციას დაწყებიდან ბოლომდე აწარმოებს საავარიო სამსახური, განწეს-დაშვების შედგენა საჭირო არ არის.
9. გაზსაშიშ სამუშაოებზე განწეს-დაშვება გაიცემა წინასწარ, სამუშაოებისთვის მოსამზადებლად. განწეს-დაშვებაში მიეთითება მოქმედების ვადა, სამუშაოთა დაწყებისა და დამთავრების დრო. თუ არ ესწრება სამუშაოთა დამთავრება მითითებულ დროში, განწეს-დაშვების გამცემმა პირმა უნდა გააგრძელოს მისი მოქმედების ვადა. განწეს-დაშვებები ექვემდებარება რეგისტრაციას სპეციალურ ჟურნალში (დანართი 2). გაზსაშიშ სამუშაოზე პასუხისმგებელი პირი სამუშაოთა დამთავრების შემდეგ აბარებს განწეს-დაშვებას და ხელს აწერს ჟურნალში.
10. გაზსაშიში სამუშაოების დაწყების წინ მასზე პასუხისმგებელმა პირმა ინსტრუქტაჟი უნდა ჩაუტაროს ყველა მუშას უსაფრთხოების საჭირო ღონისძიებების შესახებ. ამის შემდეგ ყველა მუშამ ინსტრუქტაჟის მიღების შესახებ ხელი უნდა მოაწეროს განწეს-დაშვებაში.
11. თუ გაზსაშიში სამუშაო, რომლის შესრულებაზეც გაცემულია განწეს-დაშვება, სრულდება ერთ დღეზე მეტი ხნის განმავლობაში, მის შესრულებაზე პასუხისმგებელმა პირმა ყოველდღიურად უნდა მოახსენოს განწეს-დაშვების გამცემ პირს სამუშაოების მიმდინარეობის შესახებ.
12. მივლინებულ პერსონალს განწეს-დაშვება მიეცემა მივლინების მთელი ვადით. სამუშაოთა წარმოების კონტროლს ახორციელებს სამუშაოთა მწარმოებელი საწარმოს მიერ დანიშნული პირი.
13. განწეს-დაშვებები უნდა ინახებოდეს არანაკლებ 1 წლის განმავლობაში.
14. გაზის პირველად გაშვებასა და მოქმედ გაზსადენში შეჭრაზე გაცემული განწეს-დაშვებები მუდმივად ინახება აღნიშნული ობიექტის საშემსრულებლო-ტექნიკურ აქტებში.
მუხლი 14🔗. საკონტროლო დაწნეხა
1. ყველა გაზსადენი და გაზმოწყობილობა მოქმედ აირსადენთან მიერთებამდე, აგრეთვე, მათი რემონტის შემდეგ ექვემდებარება გარეგან დათვალიერებას და საკონტროლო დაწნეხას გაზის გამშვები ბრიგადის მიერ.
2. საკონტროლო დაწნეხა წარმოებს ჰაერით ან ინერტული აირით.
3. ნებისმიერი წნევის გარე გაზსადენი ექვემდებარება საკონტროლო დაწნეხას 0,02 მეგპა (0,2 კგძ/სმ2) წნევით. წნევის დაცემა ერთი საათის განმავლობაში არ უნდა აღემატებოდეს 10 დკპა (10 მმ წყ.სვ.)-ს.
4. სამრეწველო და სასოფლო-სამეურნეო წარმოებების შიგა გაზსადენების, საქვაბეების, საზოგადოებრივ შენობებში საწარმოო ხასიათის გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის, აგრეთვე, გაზმარეგულირებელი სადგურების, პუნქტებისა და დანადგარების, გაზსავსები სადგურებისა და პუნქტების გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის დაწნეხა სრულდება 0,01 მეგპა (0,1 კგძ/სმ2) წნევით. წნევის დაცემა ერთი საათის განმავლობაში არ უნდა აღემატებოდეს 60 დკპა (60 მმ წყ. სვ.)-ს.
5. ადმინისტრაციული, საზოგადოებრივი და საცხოვრებელი შენობების, კომუნალურ-საყოფაცხოვრებო ობიექტების შიგა გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის საკონტროლო დაწნეხა წარმოებს 500 დკპა (500 მმ წყ. სვ.) წნევით. წნევის დაცემა 5 წუთის განმავლობაში არ უნდა აღემატებოდეს 20 დკპა (20 მმ წყ. სვ.)-ს.
6. გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების რეზერვუარიანი და ჯგუფურბალონიანი დანადგარების შემოსაკრავები საკონტროლოდ უნდა დაიწნეხოს 0,3 მეგპა (3 კგძ/სმ2) წნევით ერთი საათის განმავლობაში. დაწნეხის შედეგები ჩაითვლება დადებითად, თუ არ ხდება მანომეტრზე წნევის ხილული დაცემა და გაჟონვები, რაც მოწმდება საპნის ემულსიით.
7. საკონტროლო დაწნეხის შედეგები შეიტანება გაზსაშიში სამუშაოების შესასრულებელ განწეს-დაშვებაში.
8. მისაერთებელ გაზსადენებში ჰაერის წნევა შენარჩუნებული უნდა იყოს მიერთების ან გაზის გაშვების სამუშაოების დაწყებამდე.
9. თუ დათვალიერებული და საკონტროლოდ დაწნეხილი გაზსადენები არ იყო შევსებული გაზით, გაზის გაშვების სამუშაოების განახლებისას განმეორებით უნდა მოხდეს მათი დათვალიერება და დაწნეხა.
მუხლი 15🔗. მოქმედ გაზსადენთან მიერთება
1. ახალი გაზსადენის მოქმედთან მიერთების ხერხს შეარჩევს გაზის მეურნეობის ან მისი ფუნქციების შემსრულებელი საწარმო.
2. აკრძალულია მიმღები კომისიის მიერ მიუღებელი ახლად აშენებული გაზსადენებისა და გაზმომხმარებელი ობიექტების მიერთება მოქმედ გაზსადენთან.
3. გაზის გაშვების წინ ობიექტებზე, რომლებიც მიღებულია კომისიის მიერ, მაგრამ არაა შეყვანილი ექსპლუატაციაში 6 თვის განმავლობაში უკანასკნელი გამოცდის დღიდან, უნდა ჩატარდეს გაზსადენების განმეორებითი გამოცდა სიმტკიცეზე და ჰერმეტულობაზე ახლად აშენებული გაზსადენების ნორმებით (დანართი 3), შემოწმდეს ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დაცვის დანადგარების მუშაობა, საკვამლე და სავენტილაციო სისტემების მდგომარეობა, გაზის მოწყობილობის, არმატურის, საზომ და ავტომატიზაციის საშუალებათა კომპლექტურობა და გამართულობა.
4. მოქმედ გაზსადენთან ახლად აშენებული გაზსადენებისა და ობიექტების მიერთება წარმოებს მხოლოდ ამ გაზსადენებსა და ობიექტებში გაზის გაშვების წინ. მოქმედ გაზსადენებთან ახლად აშენებული გაზსადენების, გაზმარეგულირებელი სადგურების, პუნქტების, დანადგარებისა და განშტოებების (შემყვანების) მიერთებამდე თითოეული მისაერთებელი გაზსადენის ბოლოში უნდა დაიდგას სახშობი. თუ მისაერთებელი გაზსადენის ბოლოს დაყენებულია გამომრთველი მოწყობილობა, სახშობი იდგმება მის შემდეგ. გარდა ამისა, შენობაში შემყვანები მოქმედ გაზსადენთან მიერთებამდე უნდა განცალკევდეს შიგა გაზსადენებისგან. მიერთების (შედუღების) ადგილები (პირაპირები) უნდა გამოიცადოს ჰერმეტულობაზე მუშა წნევით, ხელსაწყოთი ან საპნის ემულსიით.
5. გაზით ჭრა და შედუღება მოქმედ გაზსადენზე დასაშვებია 40 – 200 დკპა (40 – 200 მმ წყ. სვ.) წნევისას. სამუშაოთა წარმოების დროს მუდმივად უნდა ხდებოდეს წნევის კონტროლი. თუ წნევა ნაკლებია 40 დკპა (40 მმ წყ. სვ.)-ზე ან აღემატება 200 დკპა (200 მმ წყ. სვ.)-ს, ჭრის ან შედუღების სამუშაოები უნდა შეჩერდეს.
6. სპეციალური მოწყობილობის გამოყენების შემთხვევაში, თუ უზრუნველყოფილი იქნება უსაფრთხოება და სამუშაოთა ხარისხი, დასაშვებია გაზსადენების მიერთება წნევის შემცირების გარეშე.
7. წნევის კონტროლისათვის სამუშაოს შესრულების ადგილზე უნდა დაიდგას მანომეტრი. დასაშვებია არსებული მანომეტრის გამოყენება ამ მიზნით, თუ ის დაშორებულია სამუშაოს შესრულების ადგილიდან არა უმეტეს 100 მ-ით.
8. მოქმედ შიგა გაზსადენებზე დამატებითი მოწყობილობის დაყენებისას შედუღების და ჭრის სამუშაოები უნდა ჩატარდეს ჰაერით ან ინერტული აირით წინასწარი გაქრევის შემდეგ.
9. მოქმედ გაზსადენთან ახალი გაზსადენის მიერთებისას წნევის შემცირება უნდა მოხდეს ჩამკეტი მოწყობილობის ან წნევის რეგულატორის საშუალებით. ამ უბანზე წნევის მომატების საშიშროების გამოსარიცხად გამოყენებული უნდა იქნეს გაზმარეგულირებელი პუნქტებისა და დანადგარების, აგრეთვე, საწარმოებისა და სხვა ობიექტების საქრევი სანთლები, ხოლო მათი არარსებობის შემთხვევაში – სამუშაოების წარმოების ადგილას წინასწარ დამონტაჟებული საქრევი სანთლები ჩამკეტი მოწყობილობით, საიდანაც გაზი შეძლებისდაგვარად უნდა დაიწვას.
10. გაზსადენების შეჭრა „გაზის ქვეშ“ წნევის შეუმცირებლად ტარდება სპეციალური ინსტრუქციით, რომელსაც ამუშავებს გაზის მეურნეობის საწარმო შეჭრის მოწყობილობის დამამზადებელი ქარხნის ინსტრუქციის გათვალისწინებით და ათანხმებს ტექზედამხედველობასთან.
11. გადახურულ ჭებში, გვირაბებში, კოლექტორებში, ტექნიკურ სარდაფებში, გაზმარეგულირებელ სადგურებსა და პუნქტებში, გაზსავსები სადგურების და პუნქტების ტერიტორიებზე მოქმედ გაზსადენებზე მათი გამორთვისა და ჰაერით ან ინერტული აირით გაქრევის გარეშე შედუღებისა და გაზით ჭრის სამუშაოების წარმოება დაუშვებელია. გაზსადენების გამორთვისას ჩამკეტი მოწყობილობის შემდეგ უნდა დაიდგას სახშობები.
12. გაზის ჭებში შედუღება და ჭრა, აგრეთვე, არმატურის, კომპენსატორებისა და მამხოლოებელი მილტუჩების შეცვლა დასაშვებია მხოლოდ გადახურვის მთლიანად მოხსნის შემდეგ.
13. ჭებში, ქვაბულებსა და კოლექტორებში შედუღების ან გაზით ჭრის სამუშაოების შესრულების დაწყებამდე ჰაერი უნდა შემოწმდეს დაგაზიანებაზე. გაზის მოცულობითი წილი ჰაერში არ უნდა აღემატებოდეს აალების ქვედა ზღვრის 20 %-ს. სინჯები აიღება ყველაზე ცუდად განიავებადი ადგილებიდან.
14. გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების გაზსადენებზე შედუღების სამუშაოთა შესრულების მთელი დროის განმავლობაში ჭები და ქვაბულები უნდა ნიავდებოდეს ჰაერის დაჭირხნით ვენტილატორების ან კომპრესორების საშუალებით.
15. მოქმედ გაზსადენზე გაზით ჭრის და შედუღების სამუშაოთა შესრულების დროს დიდი ალის თავიდან ასაცილებლად გაზის გამოსვლის ადგილები უნდა შეივსოს აზბესტის ნაფხვენიანი შამოტის თიხით.
მუხლი 16🔗. გაზის გაშვება
1. გაზის გაშვებისას გაზსადენები უნდა განიავდეს ჰაერის სრულად გამოდევნამდე. განიავების დამთავრება განისაზღვრება ანალიზით ან აღებული სინჯების დაწვით. ჟანგბადის მოცულობითი წილი გაზის სინჯში არ უნდა აღემატებოდეს 1% -ს. გაზი უნდა იწვოდეს მშვიდად.
2. გაზსადენის გაქრევისას აკრძალულია გაზჰაერის ნარევის გამოშვება სათავსებში, კიბის უჯრედებში, აგრეთვე, სავენტილაციო და კვამლსარინ სისტემებში. გაზჰაერის ნარევი გაზსადენის გაქრევისას გამოშვებული უნდა იქნეს ისეთ ადგილებში, სადაც გამორიცხულია მისი შენობაში მოხვედრა ან აალება ცეცხლის წყაროდან.
3. მომხმარებლებისაკენ განშტოებებზე, ცალკეული შენობების შემყვანებზე დაყენებული სახშობების მოხსნა ხდება გაზის გაშვების სამუშაოების ხელმძღვანელი პირის მითითებით, ვიზუალური დათვალიერებისა და გაზსადენის დაწნეხის შემდეგ.
4. ახლად აშენებულ საცხოვრებელ სახლებში გაზის ხელსაწყოები და აპარატები გაშვების სამუშაოების დამთავრების შემდეგ უნდა ჩაბარდეს მფლობელებს აქტით. გაზის გაშვებამდე მობინადრეებს უნდა ჩაუტარდეთ გაზით უსაფრთხო სარგებლობის ინსტრუქტაჟი.
5. გაზსადენებზე, რომლებშიც შეწყვეტილია გაზის მიწოდება 6 თვეზე მეტი ხნით, გაზის გაშვებამდე უნდა ჩატარდეს ხელახალი გამოცდა სიმტკიცესა და ჰერმეტულობაზე ახლად აშენებული გაზსადენის გამოცდის ნორმების მიხედვით (დანართი 3), შემოწმდეს ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დაცვის დანადგარების მუშაობა, საკვამლე და სავენტილაციო სისტემების მდგომარეობა, გაზის მოწყობილობის, არმატურის, საზომ და ავტომატიზაციის საშუალებათა კომპლექტურობა და გამართულობა.
მუხლი 17🔗. ტექნიკური მომსახურება და რემონტი
1. დაგაზიანებულ ჭებში, კოლექტორებსა და სათავსებში, აგრეთვე, შენობის გარეთ დაგაზიანებულ ატმოსფეროში აკრძალულია სარემონტო სამუშაოების ჩატარება ღია ცეცხლის გამოყენებით (შედუღება, გაზით ჭრა).
2. გარე და შიგა გაზსადენებზე დაყენებული მოწყობილობის (არმატურა, ფილტრები, მრიცხველები და ა. შ.) გახსნა და შეცვლა ხდება გაზსადენის გამორთულ მონაკვეთზე. გამომრთველი მოწყობილობა უნდა დაიხშოს.
3. გაზსადენებზე დაყენებული სახშობები უნდა შეესაბამებოდეს მაქსიმალურ წნევას გაზსადენში, ჰქონდეს მილტუჩებიდან გადმოსული ბოლოები, დაღი გაზის წნევისა და გაზსადენის დიამეტრის მითითებით.
4. ჩამკეტი არმატურის ჩობლების დატენვა, კონდენსატშემკრებების კუთხვილიანი შეერთებების დაშლა საშუალო და მაღალი წნევის გარე გაზსადენებზე დასაშვებია, თუ გაზის წნევა არ აღემატება 0,1 მეგპა (1 კგძ/სმ2)-ს.
5. მილტუჩა შეერთებების შუასადებების შეცვლა გარე გაზსადენებზე დასაშვებია, თუ გაზის წნევა გაზსადენში არის 40 – 200 დკპა (40-200 მმ წყ.სვ.).
6. მილტუჩა, კუთხვილიანი შეერთებებისა და არმატურის დაშლა ნებისმიერი წნევის შიგა გაზსადენზე უნდა ხდებოდეს გაზსადენის გამორთულ და დახშულ უბნებზე.
7. გაზსადენები გაზისგან დასაცლელად უნდა გაქრევდეს ჰაერით ან ინერტული აირით გაზის მთლიანად გამოდევნამდე. გაქრევის დამთავრება განისაზღვრება ანალიზით. აირის ნარჩენი მოცულობითი წილი გაზსადენში არ უნდა აღემატებოდეს აალების ქვედა ზღვრის 20 %-ს.
8. ქვაბები და გაზზე მომუშავე სხვა აგრეგატები შიგა დათვალიერების და რემონტის დროს გაზსადენიდან უნდა გამოირთოს სახშობებით. ქვაბის ან აგრეგატის საცეცხლეში მუშაობა ნებადართულია მხოლოდ გაზისგან დაცლისა და დაგაზიანებაზე შემოწმების შემდეგ.
9. სახლშიგა გაზმოწყობილობის ონკანების შეზეთვა 50 მმ და ნაკლები დიამეტრის აირსადენებზე დასაშვებია უსაფრთხოების ღონისძიებების დაცვით, თუ გაზის წნევა არ აღემატება 300 დკპა (300 მმ წყ.სვ.)-ს.
10. დაგაზიანებულ სათავსებში გაზსადენებსა და მოწყობილობაზე სარემონტო სამუშაოების ჩატარების დროს უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს მომუშავეებზე მეთვალყურეობა და გამოირიცხოს ცეცხლის წყაროს შეტანა.
11. მიწისქვეშა გაზსადენების იმ სარემონტო სამუშაოების დაწყების წინ, რომლებიც დაკავშირებულია მათი მთლიანობის დარღვევასთან (საკვალთების შეცვლა, სახშობების და შუასადებების მოხსნა და დაყენება), ნაპერწკლის წარმოქმნის გამოსარიცხად უნდა გამოირთოს ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დაცვის დანადგარები და განცალკევებული გაზსადენები შეერთდეს შესაკრავით (თუ არ არის სტაციონარულად დაყენებული შესაკრავი).
12. გაზსადენებში ყინულის, ფისის, ნაფტალინისა და სხვა საცობების გახსნა საჩხრეკელას საშუალებით (ლითონის ზუმბით), გამხსნელების ჩასხმა ან ორთქლის მიწოდება დასაშვებია, თუ გაზის წნევა არ აღემატება 500 დკპა (500 მმ წყ. სვ.)-ს.
13. ღია ცეცხლის გამოყენება პოლიეთილენის და ფოლადის სანირებული გარე, აგრეთვე, ნებისმიერი შიგა გაზსადენების გასათბობად აკრძალულია.
14. გაზსადენებში საცობების გახსნისას მიღებული უნდა იქნეს ზომები გაზის გამოდინების მაქსიმალურად შესამცირებლად. სამუშაოები უნდა ჩატარდეს შლანგიანი ან ჟანგბადმამხოლოებელი აირწინაღებით. გაზის გამოშვება სათავსში აკრძალულია.
15. გაზსადენების გაწმენდის დროს მომხმარებლები გაფრთხილებულნი უნდა იქნენ სამუშაოების დამთავრებამდე გაზის ხელსაწყოების გამორთვის აუცილებლობის შესახებ.
16. გაზსადენში საცობების გახსნის სამუშაოების ჩატარებისას დაშლილი კუთხვილიანი და მილტუჩა შეერთებები აწყობის შემდეგ უნდა გაისინჯოს ჰერმეტულობაზე საპნის ემულსიით ან მაღალმგრძნობიარე გაზანალიზატორით.
17. გაზსადენების, არმატურისა და ხელსაწყოების ჰერმეტულობის ცეცხლით შემოწმება აკრძალულია.
18. შენობების დანგრევისას გაზის მოწყობილობის დემონტაჟის დროს გამორთული გაზსადენების უბნები უნდა ჩაიჭრას, განთავისუფლდეს გაზისგან და ყრუდ დადუღდეს.
მუხლი 18🔗. ინსტრუმენტები და მომუშავეთა დაცვის საშუალებები
1. დაგაზიანებულ გარემოში სამუშაოთა წარმოებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ფერადი ლითონისგან დამზადებული ინსტრუმენტები, რომლებიც გამორიცხავენ ნაპერწკლის წარმოქმნის შესაძლებლობას. შავი ლითონისგან დამზადებული ინსტრუმენტების გამოყენება დასაშვებია, თუ მათი მუშა ნაწილი უხვადაა შეზეთილი სოლიდოლით ან სხვა საზეთით. დააირიანებულ გარემოში აკრძალულია იმ ელექტროინსტრუმენტების გამოყენება, რომლებმაც შეიძლება წარმოქმნან ნაპერწკალი.
2. ჭებში, რეზერვუარებში, გაზმარეგულირებელი სადგურებისა და პუნქტების, გაზსავსები სადგურებისა და პუნქტების სათავსებში გაზსაშიში სამუშაოების შესრულების დროს მუშებისა და სპეციალისტების ფეხსაცმელებს არ უნდა ჰქონდეს ფოლადის ნალები და ლურსმნები.
3. გაზსაშიში სამუშაოების შესრულების დროს გამოყენებული გადასატანი სანათები უნდა იყოს აფეთქებადაცული შესრულების.
4. მუშების ჩასასვლელად ისეთ ჭებში, რომელთაც არა აქვთ კავები, ქვაბულებსა და რეზერვუარებში გამოყენებული უნდა იქნეს სამარჯვებიანი ლითონის კიბეები, რომლებიც მაგრდება ჭის კიდეზე, რეზერვუარის ლიუკზე, აგრეთვე, რეზინის ბუნიკები (თუ კიბე ეყრდნობა ფსკერს) დაცურებისა და ნაპერწკლის წარმოქმნის თავიდან ასაცილებლად.
5. ჭებსა და ქვაბულებში ერთდროულად უნდა იმყოფებოდეს არა უმეტეს ორი მუშისა მაშველი ქამრებით და აირწინაღებით. ამ დროს მიწის ზედაპირზე ქვაბულის (ჭის, რეზერვუარის, ლიუკის) ქარპირა მხრიდან ორ კაცს უნდა ეკავოს ქვაბულში, ჭაში ან რეზერვუარში მყოფი მუშების მაშველი ქამრების თოკების ბოლოები. ისინი მუდმივ მეთვალყურეობას უწევენ მუშებს და შლანგიანი აირწინაღების ჰაერის ასაღებ მილყელებს, თანაც სამუშაო ადგილზე არ უშვებენ გარეშე პირებს.
6. ინდივიდუალური დაცვის საშუალებებით მუშების უზრუნველყოფაზე, ასევე, ამ საშუალებათა გამართულობასა და გამოყენებაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება სამუშაოთა ხელმძღვანელს, ხოლო თუ სამუშაოები სრულდება ტექნიკური ხელმძღვანელის გარეშე, – დავალების მიმცემ პირს. საჭირო ინდივიდუალური დაცვის საშუალებების არსებობა და გამართულობა მოწმდება გაზსაშიში სამუშაოების განწეს-დაშვების გაცემისას. სამუშაოთა ორგანიზაციის დროს ხელმძღვანელი ვალდებულია გაითვალისწინოს სახიფათო ზონიდან მუშების სწრაფი გამოყვანის შესაძლებლობა.
7. გაზსაშიშ სამუშაოებში ყველა მონაწილეს უნდა ჰქონდეს სამუშაოდ მომზადებული შლანგიანი ან ჟანგბადმამხოლოებელი აირწინაღი. მფილტრავი აირწინაღების გამოყენება დაუშვებელია.
8. ჟანგბადმამხოლოებელი აირწინაღის ჩართვის ნებართვას იძლევა სამუშაოთა ხელმძღვანელი.
9. ჟანგბადმამხოლოებელი აირწინაღით მუშაობისას საჭიროა თვალყურის დევნება აირწინაღის ბალონში ჟანგბადის ნარჩენ წნევაზე, რათა შესაძლებელი იყოს მომუშავის დროულად დაბრუნება დაუგაზიანებელ ზონაში.
10. აირწინაღით მუშაობის ხანგრძლივობა არ უნდა აღემატებოდეს 30 წუთს. ჟანგბადმამხოლოებელი აირწინაღით მუშაობის დრო უნდა ჩაიწეროს აირწინაღის პასპორტში.
11. შლანგიანი აირწინაღების ჰაერის ასაღები მილყელები უნდა განლაგდეს ქარპირა მხრიდან და დამაგრდეს. თუ არ არის ჰაერის იძულებითი მიწოდება ვენტილატორით, შლანგის სიგრძე არ უნდა აღემატებოდეს 15 მ-ს. შლანგს არ უნდა ჰქონდეს გადაღუნვები და ჩაჭყლეტილი ადგილები.
12. სამუშაოების დაწყების წინ მოწმდება აირწინაღების ჰერმეტულობა. თუ გოფრირებული მილყელის ბოლოს მოჭერისას სუნთქვა შეუძლებელია, აირწინაღი ვარგისია.
13. კარაბინების რგოლებიანი მაშველი ქამრები გამოიცდება ორივე შესაკრავით შეკრული 200 კგ მასის ტვირთით, დაკიდებულ მდგომარეობაში 5 წუთის განმავლობაში. ტვირთის მოხსნის შემდეგ ქამარზე დაზიანების კვალი არ უნდა დარჩეს.
14. კარაბინები გამოიცდება 200 კგ მასის დატვირთვით ღია საკეტებით 5 წუთის განმავლობაში. ტვირთის მოხსნის შემდეგ განთავისუფლებული საკეტი უნდა დაუბრუნდეს საწყის მდგომარეობას.
15. მაშველ ქამრებს უნდა ჰქონდეს რგოლებიანი სამხრე თასმები თოკის დასამაგრებლად ბეჭების (ზურგის) დონეზე. დაუშვებელია სამხრე თასმების გარეშე ქამრების გამოყენება.
16. მაშველი თოკები გამოიცდება 200 კგ მასით 15 წუთის განმავლობაში. დატვირთვის მოხსნის შემდეგ მთლიანად თოკი და მისი ცალკეული ძაფები არ უნდა იყოს დაზიანებული.
17. თოკებიანი მაშველი ქამრებისა და კარაბინების გამოცდა ტარდება 6 თვეში ერთხელ მაინც. გამოცდის შედეგები ფორმდება აქტით ან შეიტანება სპეციალურ ჟურნალში. ქამრების, კარაბინებისა და თოკების გაცემის წინ ხდება მათი გარე დათვალიერება. ყოველ ქამარსა და თოკს უნდა ჰქონდეს ინვენტარული ნომერი.
თავი V
გარე გაზსადენები და ნაგებობები
მუხლი 19🔗. ზოგადი მოთხოვნები გაზსადენებისა და ნაგებობების მიმართ
1. გარე გაზსადენები გაზის წნევის სიდიდის მიხედვით იყოფა ოთხ კატეგორიად:
ა. დაბალი წნევის – 0,005 მეგპა (0,05 კგძ/სმ2) –მდე ჩათვლით;
ბ. საშუალო წნევის – 0,005 მეგპა (0,05 კგძ/სმ2) –ზე ზევით, 0,3 მეგპა (3 კგძ/სმ2) –მდე ჩათვლით;
გ. მაღალი წნევის II კატეგორიის – 0,3 მეგპა (3 კგძ/სმ2) –ზე ზევით, 0,6 მეგპა (6 კგძ/სმ2) –მდე ჩათვლით;
დ. მაღალი წნევის I კატეგორიის – 0,6 მეგპა (6 კგძ/სმ2) -ზე ზევით, 1,2 მეგპა (12 კგძ/სმ2) -მდე ჩათვლით.
2. მაგისტრალური გაზსადენის გაზმანაწილებელი სადგურის გამოსასვლელზე გაზის წნევის სიდიდე მიმწოდებელმა უნდა შეინარჩუნოს წინასწარ დადგენილ ნომინალურ ან მომხმარებელთან ოფიციალურად შეთანხმებულ დონეზე. ქალაქებისა და სხვა დასახლებული პუნქტების ქსელებში გაზის წნევის კონტროლი ხდება მისი გაზომვით გაზმომარაგების რეჟიმის მიხედვით ყველაზე დაბალი წნევის წერტილებში წელიწადში ერთხელ მაინც (ზამთრის პერიოდში) გაზის მაქსიმალური მოხმარების საათებში. გაზომვის წერტილები (პუნქტები) შეირჩევა საექსპლუატაციო საწარმოს მიერ.
3. გაზსადენებში ტენისა და კონდენსატის არსებობის შემოწმება და მათი მოცილება ხორციელდება საცობების წარმოქმნის შესაძლებლობის გამომრიცხავი პერიოდულობით. შემოწმების პერიოდულობას ადგენს საექსპლუატაციო საწარმო.
4. გაზსადენებზე დამონტაჟებული ჩამკეტი არმატურისა და კომპენსატორებისათვის აუცილებელია ყოველწლიური ტექნიკური მომსახურებისა და, საჭიროების შემთხვევაში, რემონტის ჩატარება. ცნობები ტექნიკური მომსახურების შესახებ შეიტანება ჟურნალში, ხოლო კაპიტალური რემონტის შესახებ – გაზსადენის პასპორტში.
5. დაუშვებელია მიწისქვეშა გაზსადენის ტრასის გასწვრივ ორივე მხარეს 2 მ-ის ფარგლებში მასალებისა და მოწყობილობის დაწყობა დროებით შესანახადაც კი.
6. იმ საწარმოს ადმინისტრაციამ, რომლის ტერიტორიაზეც ტრანზიტით გადის გაზსადენი, უნდა უზრუნველყოს საექსპლუატაციო საწარმოს მომსახურე პერსონალის დაშვება გაზსადენის დათვალიერებისა და რემონტის ჩასატარებლად, საავარიო სიტუაციების ლოკალიზაციისა და ლიკვიდაციისათვის.
7. გაზსადენის მომიჯნავე მიწისქვეშა ნაგებობების (კომუნიკაციების) მფლობელები დროულად უნდა ატარებდნენ გაზსადენიდან 15 მ-ის მანძილზე მაინც ჭებისა და კამერების სახურავების წმენდას მათი დაგაზიანებაზე შემოწმების მიზნით გაზის მეურნეობის საწარმოს მიერ.
8. შენობების მფლობელები სარდაფებს (მათ შორის, ტექნიკურს) უნდა ინახავდნენ ისეთ მდგომარეობაში, რომ უზრუნველყოფილი იყოს მათი დაგაზიანების შემოწმებისა და მუდმივი განიავების შესაძლებლობა.
9. სამშენებლო და მიწის სამუშაოების წარმოება გაზსადენის დასაცავი ზონის (15 მ-ზე ახლოს) ფარგლებში დასაშვებია გაზსადენის მფლობელი საწარმოს წერილობითი ნებართვით, რომელშიც ნაჩვენებია სამუშაოების ჩატარების პირობები და თანდართულია გაზსადენის სქემა მიბმებით. სამუშაოების დაწყებამდე გაზის მეურნეობის საექსპლუატაციო საწარმოს წარედგინება სამუშაოების წარმოების გეგმის პროექტი იმ ღონისძიებების შესათანხმებლად, რომლებიც გამორიცხავენ გაზსადენის დაზიანებას.
10. სარტყამი მექანიზმებისა და მიწასათხრელი ტექნიკის მუშაობის დაწყებამდე უნდა განისაზღვროს გაზსადენის ფაქტობრივი ადგილმდებარეობა ხელსაწყოებით ან შურფების ხელით გათხრით, გაზის მეურნეობის საწარმოს წარმომადგენლის თანდასწრებით. არ შეიძლება სარტყამი მექანიზმების გამოყენება გრუნტის საფხვიერებლად გაზსადენიდან 3 მ-ზე ახლოს, ხოლო ვერტიკალიდან გადახრის უნარის მქონე სარტყამი მექანიზმებისა (სოლ-კუტი) – 5 მ-ზე ახლოს. გაზის მეურნეობის საექსპლუატაციო საწარმოსათვის დასაშვებია გაზსადენის გახსნა მექანიზებული ხერხით იმ პირობით, რომ გრუნტის უკანასკნელი შრე (200-300 მმ) მოსცილდება ხელით.
11. მოქმედი გაზსადენების მახლობლად შენობების, საინჟინრო ნაგებობების (კომუნიკაციების), გზების მშენებლობისას და მათ მიერ გაზსადენების გადაკვეთის შემთხვევებში სამშენებლო საწარმოებმა უნდა დაიცვან მოქმედი ნორმატიული აქტებისა და პროექტის მოთხოვნები.
12. მოქმედ გარე გაზსადენებზე უნდა ტარდებოდეს შემოვლა, ტექნიკური გამოკვლევა ხელსაწყოებით, რიგგარეშე ტექნიკური გამოკვლევა (ტექნიკური მდგომარეობის დიაგნოსტიკა), აგრეთვე, მიმდინარე და კაპიტალური რემონტები „წესების“ შესაბამისად.
მუხლი 20🔗. შემოვლა
1. მიწისზედა გაზსადენის შემოვლის მიზანია გამოვლინდეს:
ა. გაზის გაჟონვები;
ბ. გაზსადენის გადაადგილებები საყრდენების ფარგლებს გარეთ;
გ. გაზსადენის ვიბრაცია, შეტყლეჟა, დაუშვებელი ჩაღუნვები;
დ. საყრდენების დაწევა (დაჯდომა), ღუნვები და დაზიანებები;
ე. გამომრთველი მოწყობილობისა და მამხოლოებელი მილტუჩა შეერთებების, ელექტროსადენების ვარდნისაგან დაცვის საშუალებების, გაზსადენების სამაგრების უწესივრობები;
ვ. ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დაცვის მოწყობილობის უწესივრობები;
ზ. გაზსადენის დამცავი საღებავის დაზიანება;
2. უნდა აღმოიფხვრას წინა პუნქტის მოთხოვნების მიხედვით გამოვლენილი უწესივრობები, ხოლო გაზსადენი – შეიღებოს.
3. მიწისზედა გაზსადენის შემოვლა აუცილებელია 3 თვეში ერთხელ მაინც. იგი შეიძლება შეასრულოს ერთმა მუშამ.
4. მიწისქვეშა გაზსადენის შემოვლის მიზანია:
ა. გამოვლინდეს გაზის გაჟონვები გაზსადენის ტრასაზე გარეგანი ნიშნების მიხედვით და ხელსაწყოებით (სინჯების აღება და ანალიზი გაზის არსებობის შესამოწმებლად გაზსადენის ორივე მხარეზე 15 მ-მდე მანძილზე განლაგებულ მიწისქვეშა გადასასვლელებში, მიწისქვეშა საინჟინრო ნაგებობების კამერებსა და ჭებში, საკონტროლო მილაკებში, შენობათა სარდაფებში, შახტებსა და კოლექტორებში). ჭების დაგაზიანების შემოწმებისას სინჯების აღების გაადვილების მიზნით დასაშვებია სხვადასხვა მიწისქვეშა კომუნიკაციების ჭების სახურავები კომუნიკაციების მფლობელებთან შეთანხმებით დაიხვრიტოს 8-10 მმ დიამეტრით;
ბ. დაზუსტდეს ნაგებობათა ორიენტირებისა და კედლებზე დამაგრებული მაჩვენებლების დაცულობა;
გ. გაიწმინდოს გაზის ჭებისა და კოვერების სახურავები თოვლის, ყინულისა და ჭუჭყისაგან;
დ. გამოვლინდეს გრუნტის ეროზია, ჩამოქცევები, დაწევა (დაჯდომა), ბურცვა, მეწყერი;
ე. გამოვლინდეს გაზსადენის წარეცხვა წყალმოვარდნისა და წვიმის წყლებით;
ვ. გაკონტროლდეს გაზსადენის დაზიანებისაგან დასაცავად გათვალისწინებული სამშენებლო სამუშაოების წარმოების პირობები.
5. მიწისქვეშა გაზსადენის ტრასის შემოვლას უნდა აწარმოებდეს ბრიგადა ორი კაცის შემადგენლობით. ქალაქის (დასახლების) გაუშენებელ ნაწილებში, აგრეთვე გზების სავალი ნაწილის გარეთ, თუ გაზსადენის 15 მ-იან ზონაში არ არსებობს ჭები, სხვა მიწისქვეშა ნაგებობები (კომუნიკაციები), შემოვლა შეიძლება შეასრულოს ერთმა მუშამ.
6. მიწისქვეშა გაზსადენის ტრასის შემოვლის პერიოდულობა განისაზღვრება ისეთი ფაქტორების გათვალისწინებით, როგორიცაა: მისი ტექნიკური მდგომარეობა, ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დამცავი მოწყობილობის არსებობა და ეფექტურობა, გაზსადენის კატეგორია წნევის მიხედვით, გრუნტის თვისებები და მდგომარეობა, რაიონის სეისმურობა, წლის დრო და სხვა. შემოვლის პერიოდულობას ადგენს საექსპლუატაციო საწარმოს მთავარი ინჟინერი (ტექნიკური დირექტორი), მაგრამ არ უნდა იყოს ქვემოთ მოცემულზე უფრო იშვიათი:
ა. ახლად აშენებული გაზსადენებისათვის – უშუალოდ ამუშავების და მომდევნო დღეს;
ბ. დამაკმაყოფილებელ ტექნიკურ მდგომარეობაში მყოფი გაზსადენებისათვის, რომელთა ექსპლუატაცია წარმოებს ნორმალურ პირობებში, აგრეთვე ფოლადის გაზსადენებისათვის მათი პოლიეთილენის მილების გაწელვის მეთოდით ან სანირებით რეკონსტრუქციის შემდეგ:
ბ.ა. დაბალი წნევის, ქალაქის (დასახლებული პუნქტის) გაშენებულ ნაწილში – თვეში ერთხელ მაინც;
ბ.ბ. მაღალი და საშუალო წნევის, იმავე ადგილებში – თვეში 2-ჯერ მაინც;
ბ.გ. ნებისმიერი წნევის, ქალაქის (დასახლებული პუნქტის) გაუშენებელ ნაწილში და დასახლებათშორის ტერიტორიაზე – 2 თვეში ერთხელ მაინც;
ბ.დ. იმავე პირობებში, თუ ტარდება ყოველწლიური ტექნიკური გამოკვლევა ხელსაწყოებით – 6 თვეში ერთხელ მაინც;
გ. გაზსადენებისათვის, რომლებიც განლაგებულია მოხეტიალე დენების მოქმედების ზონაში, მაღალი კოროზიული აქტიურობის მქონე გრუნტში და არაა უზრუნველყოფილი მინიმალური დამცავი პოტენციალით, აგრეთვე გაზსადენებისათვის, რომელთაც ხელსაწყოებით ტექნიკური გამოკვლევის შემდეგ აღმოაჩნდათ დამცავი საფარის დეფექტები ან განლაგებულია დაჯდომად გრუნტში:
გ.ა. დაბალი წნევის, ქალაქის (დასახლებული პუნქტის) გაშენებულ ნაწილში – კვირაში ერთხელ მაინც;
გ.ბ. მაღალი და საშუალო წნევის, იმავე ადგილებში – კვირაში 2-ჯერ მაინც;
გ.გ. ნებისმიერი წნევის, ქალაქის (დასახლებული პენქტის) გაუშენებელ ნაწილში და დასახლებათშორის ტერიტორიაზე – 2 კვირაში ერთხელ მაინც;
დ. გაზსადენებისათვის, რომელთაც აქვთ ელექტროპოტენციალების დადებითი ან ნიშანცვლადი მნიშვნელობები, აგრეთვე გაზსადენებისათვის, რომელთაც აქვთ არადამაკმაყოფილებელი ტექნიკური მდგომარეობა და საჭიროებენ გამოცვლას:
დ.ა. ნებისმიერი წნევის, ქალაქის (დასახლებული პუნქტის) გაშენებულ ნაწილში – ყოველდღე;
დ.ბ. ნებისმიერი წნევის, ქალაქის (დასახლებული პუნქტის) გაუშენებელ ნაწილში და დასახლებათშორის ტერიტორიაზე – კვირაში ორჯერ მაინც;
ე. გაზსადენებისათვის, რომლებზეც დროებითაა აღმოფხვრილი გაზის გაჟონვები – ყოველდღე რემონტის ჩატარებამდე;
ვ. გაზსადენებისათვის, რომლებიც განლაგებულია სამშენებლო სამუშაოების წარმოების ადგილიდან 15 მ რადიუსში – ყოველდღე, გაზსადენის დაზიანების საფრთხის აღმოფხვრამდე;
ზ. წყლის ზღუდეებსა და ხრამებზე გაზსადენების გადასასვლელების სანაპირო ნაწილები – წყალმოვარდნის პერიოდში ყოველდღე.
7. მიწისქვეშა გაზსადენების შემომვლელებს დაგაზიანების შესამოწმებლად ხელმოწერით უნდა ჩაბარდეთ სამარშრუტო რუკა, რომელზეც ნაჩვენებია გაზსადენის სქემა გაზის (მათ შორის, ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დაცვის) და სხვა ნაგებობების (კომუნიკაციების) ჭების, შენობათა სარდაფების ადგილმდებარეობით (გაზსადენის ორივე მხარეს 15 მ მანძილზე). სამარშრუტო რუკები უნდა შემოწმდეს ყოველწლიურად. პირველ შემოვლაზე დაშვების წინ საჭიროა მუშებისათვის გაზსადენის ტრასის გაცნობა ადგილზე.
8. გაზსადენის ტრასაზე ნაგებობათა დაგაზიანების ან გარეგანი ნიშნების მიხედვით გაზის გაჟონვის გამოვლენისას შემომვლელები ვალდებულნი არიან აცნობონ ამის შესახებ საავარიო-სადისპეტჩერო სამსახურს და ბრიგადის მოსვლამდე მიიღონ ზომები გარშემომყოფთა (მობინადრეების, გამვლელების) გასაფრთხილებლად დაგაზიანების თაობაზე, მოწევის, ღია ცეცხლითა და ელექტროხელსაწყოებით სარგებლობის დაუშვებლობისა და სათავსების განიავების აუცილებლობის შესახებ. დამატებით ორგანიზებულ უნდა იქნეს ხელსაწყოებით შემოწმება და დაგაზიანებული სარდაფების, შენობათა ცოკოლისა და პირველი სართულების, მიწისქვეშა ნაგებობათა (კომუნიკაციების) კამერებისა და ჭების განიავება გაზსადენის ორივე მხარეს 50 მ მანძილზე.
9. გაზსადენის შემოვლის შედეგები შეტანილი უნდა იქნეს ჟურნალში. უწესივრობების ან გაზსადენის დასაცავ ზონაში (15 მ) სამუშაოთა თვითნებური წარმოების გამოვლენისას უნდა შედგეს პატაკი.
მუხლი 21🔗. ტექნიკური გამოკვლევა ხელსაწყოებით
1. მიწისქვეშა ფოლადის გაზსადენების ტექნიკური გამოკვლევა ხელსაწყოებით ტარდება საიზოლაციო საფარის დაზიანებისა და გაზის გაჟონვის ადგილების გამოვლენის მიზნით.
2. მოქმედი მიწისქვეშა გაზსადენების ტექნიკური გამოკვლევა ხელსაწყოებით უნდა ჩატარდეს 5 წელიწადში ერთხელ მაინც. გაზსადენზე, რომელიც საჭიროებს კაპიტალურ რემონტს ან შეტანილია შეცვლის გეგმაში, ტექნიკური გამოკვლევა ხელსაწყოებით უნდა ჩატარდეს წელიწადში ერთხელ მაინც.
3. საიზოლაციო საფარის გამოვლენილი დაზიანების ადგილებში, აგრეთვე იმ უბნებზე, სადაც ხელსაწყოების გამოყენება გაძნელებულია ინდუსტრიული დაბრკოლებებით, ვიზუალური გამოკვლევისათვის უნდა გაითხაროს არანაკლებ 1,5 მ სიგრძის საკონტროლო შურფები. ინდუსტრიული დაბრკოლებების ზონაში მანაწილებელ გაზსადენებზე ყოველ 500 მ-ში და შემყვან გაზსადენებზე – ყოველ 200 მ-ში.
4. მიწისქვეშა გაზსადენის ჰერმეტულობის შემოწმების მიზნით და გაზის გაჟონვის ადგილების გამოსავლენად დასაშვებია ჭაბურღილების ბურღვა. ჭაბურღილები გაიყვანება არანაკლებ 0,5 მ მანძილზე გაზსადენის კედლიდან, ყოველი 2 მ-ის შემდეგ. ჭაბურღილის სიგრძე არ უნდა იყოს მილის ჩაწყობისა და გრუნტის გაყინვის სიღრმეზე ნაკლები.
5. ჭაბურღილის პირის მოსინჯვა ღია ცეცხლით დასაშვებია, თუ იგი 3 მ-ზე ახლოს არ იმყოფება შენობებთან ან ნაგებობებთან. თუ გაზი ჭაბურღილში არ აინთება, შემოწმება უნდა მოხდეს ხელსაწყოებით.
6. მაღალმგრძნობიარე ხელსაწყოების გამოყენებისას გაზის არსებობის გამოსავლენად ჭაბურღილების სიღრმე შეიძლება შემცირდეს გაზსადენის ღერძის გასწვრივ მათი გაყვანით.
7. გაზსადენის სიმჭიდროვეზე შემოწმება ჰაერის დაწნეხით დასაშვებია ახლად აშენებული გაზსადენების ჰერმეტულობაზე გამოცდის ნორმებით. დაბალი წნევის გაზსადენების შემოწმება ჰერმეტულობაზე წარმოებს 0,3 მეგპა (3 კგძ/სმ2) წნევით ერთი საათის განმავლობაში. შემოწმების პერიოდში სანიმუშო მანომეტრზე წნევის ხილული დაცემა დაუშვებელია.
8. გაზსადენის წყალქვეშა გადასასვლელების გამოკვლევისას ზუსტდება გაზსადენის ადგილმდებარეობა და საიზოლაციო საფარის დაზიანებების არსებობა მეთოდიკით, რომელსაც ამუშავებს სპეციალიზებული სამსახური და ამტკიცებს გაზსადენის საექსპლუატაციო საწარმო. წყლის ზღუდეებზე გადასასვლელების გამოკვლევა წარმოებს 5 წელიწადში ერთხელ მაინც.
9. ხელსაწყოებით ტექნიკური გამოკვლევის შედეგად გაზსადენზე გამოვლენილი გაზის გაჟონვები აღმოიფხვრება საავარიო წესით. მოხეტიალე დენების სახიფათო გავლენის ზონაში და ადმინისტრაციული, საზოგადოებრივი და საცხოვრებელი შენობებიდან არანაკლებ 15 მ მანძილზე განლაგებულ გაზსადენებზე საიზოლაციო საფარის გამოვლენილი დეფექტები უნდა აღმოიფხვრას ერთი თვის განმავლობაში, ხოლო დანარჩენ შემთხვევებში – არა უგვიანეს სამი თვისა მათი გამოვლენიდან.
10. ხელსაწყოებით ტექნიკური გამოკვლევის შედეგების მიხედვით უნდა შედგეს გამოკვლევის აქტი, რომელშიც გამოვლენილი დეფექტებისა და ტექნიკური მდგომარეობის შეფასების გათვალისწინებით კეთდება დასკვნა გაზსადენის შემდგომი ექსპლუატაციის შესაძლებლობის, მისი რემონტის ან შეცვლის აუცილებლობისა და ჩატარების ვადების შესახებ.
მუხლი 22🔗. რიგგარეშე ტექნიკური გამოკვლევა
1. გაზსადენის რიგგარეშე ტექნიკური გამოკვლევა (ტექნიკური მდგომარეობის დიაგნოსტიკა) უნდა ჩატარდეს მუშაობის საანგარიშო რესურსის ამოწურვისას, რაც ფოლადის გაზსადენებისათვის 40 წელია, ხოლო პოლიეთილენის გაზსადენებისათვის – 50 წელი. დიაგნოსტიკა შეცვლის აუცილებლობის ან ნარჩენი რესურსის განსაზღვრის მიზნით და იმ ღონისძიებების შესამუშავებლად, რომლებიც უზრუნველყოფენ გაზსადენის უსაფრთხო ექსპლუატაციას სამუშაო ციკლის გაგრძელების მთელი ვადით, უნდა ჩატარდეს ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებული მეთოდიკით.
2. გაზსადენის რიგგარეშე ტექნიკური გამოკვლევა ტარდება აგრეთვე რკინიგზის, ტრამვაისა და საავტომობილო გზების გაფართოების ან კაპიტალური რემონტის სამუშაოების შესრულებისას გაზსადენთან მათი გადაკვეთის ადგილებში. გამოკვლევა აუცილებელია, მიუხედავად წინა შემოწმების ვადებისა, საჭიროების შემთხვევაში რემონტის აუცილებლობის დასადგენად. გაზის მეურნეობის საექსპლუატაციო საწარმოს წინდაწინ უნდა ეცნობოს გზების მომავალი რემონტის შესახებ.
3. ფოლადის გაზსადენის რიგგარეშე ტექნიკური გამოკვლევა ხელსაწყოებით უნდა ჩატარდეს შენადუღი პირაპირების არასიმჭიდროვის ან გაწყვეტის, გამჭოლი კოროზიული დაზიანებების გამოვლენისას, აგრეთვე, ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დამცავი დანადგარების მუშაობის შეწყვეტისას წლის განმავლობაში:
ა. ერთ თვეზე მეტად – მოხეტიალე დენების სახიფათო მოქმედების ზონაში;
ბ. ექვს თვეზე მეტად – სხვა შემთხვევებში, თუ გაზსადენის დაცვა არაა უზრუნველყოფილი სხვა დანადგარებით.
4. მილის საიზოლაციო საფარისა და ლითონის კოროზიული მდგომარეობა უნდა განისაზღვროს ყველა შურფში, რომლებიც ითხრება გაზსადენის ან მომიჯნავე ნაგებობების ექსპლუატაციის პროცესში.
5. შენადუღი პირაპირების ხარისხი გაზსადენის გახსნილ უბნებზე მოწმდება, თუ ადრე გაზსადენზე გამოვლენილი იყო დაზიანებული შენადუღი შეერთებები.
თავი VI
გაზმარეგულირებელი სადგურები, პუნქტები და დანადგარები
მუხლი 23🔗. ზოგადი მოთხოვნები გაზმარეგულირებელი სადგურების, პუნქტებისა და დანადგარების მიმართ
1. გაზმარეგულირებელი სადგურების, პუნქტებისა და დანადგარების მუშაობის რეჟიმის დადგენა ხდება პროექტის შესაბამისად.
2. სამრეწველო, სასოფლო-სამეურნეო წარმოებების, საქვაბეების და სხვა საწარმოების გაზმარეგულირებელი დანადგარების გამართვის პარამეტრები განისაზღვრება პროექტით და ზუსტდება გაზის გაშვების სამუშაოების დროს.
3. გაზმარეგულირებელი სადგურების, პუნქტებისა და დანადგარების ექსპლუატაციისას უნდა ჩატარდეს:
ა. ტექნიკური მომსახურება – 6 თვეში ერთხელ მაინც;
ბ. მიმდინარე რემონტი – გაზმოწყობილობის დამამზადებლების მიერ დადგენილ ვადებში, მაგრამ 12 თვეში ერთხელ მაინც;
გ. კაპიტალური რემონტი (მოწყობილობისა და საზომი ხელსაწყოების შეცვლა, გათბობის, ვენტილაციისა და განათების სისტემების, შენობის რემონტი) – დათვალიერებებისა და მიმდინარე რემონტების შედეგად შედგენილი სადეფექტო უწყისების საფუძველზე.
4. ორგანიზაციულ-ტექნიკური ღონისძიებები და სამუშაოები, რომლებიც სრულდება ტექნიკური მდგომარეობის დათვალიერების (შემოვლის), ტექნიკური მომსახურების, მიმდინარე და კაპიტალური რემონტის დროს, უნდა შეესაბამებოდეს ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებული ნორმატიული აქტების მოთხოვნებს.
5. მოწყობილობის რემონტის შემთხვევისათვის აუცილებელია გათვალისწინებული იყოს რედუცირების სარეზერვო ხაზი ან შემომვლელი გაზსადენი (ბაიპასი). ბაიპასის მოწყობა გაზის მიწოდებისას ისეთ დანადგარებზე, რომლებიც გათვლილია მხოლოდ ავტომატურ რეჟიმში მუშაობაზე, საჭირო არაა. ბაიპასით გაზის მიწოდება დასაშვებია მხოლოდ იმ დროის განმავლობაში, რომელიც აუცილებელია მოწყობილობისა და არმატურის რემონტისათვის. სამუშაოს უნდა ასრულებდეს ბრიგადა არანაკლებ ორი კაცის შემადგენლობით, რომელთაგან ერთი ინიშნება უფროსად.
6. მოწყობილობის დაშლისას გამომრთველი მოწყობილობა დაკეტილი უნდა იყოს. უბნის საზღვრებზე იდგმება სახშობები, რომლებიც გათვლილია გაზის მაქსიმალურ შემავალ წნევაზე. სახშობების დადგმის მოხერხებულობისათვის გაზსადენების მონტაჟისას გათვალისწინებული უნდა იყოს მილტუჩა შეერთებები, რათა დაყენებულ იქნეს საბრუნი ან ფურცლოვანი სახშობები მილტუჩის გასაშლელი სამარჯვით და დენგამტარი შესაკრავით.
7. ჰაერის ტემპერატურა გაზმარეგულირებელი სადგურებისა და პუნქტების სათავსებში განისაზღვრება პროექტით, გამოყენებული მოწყობილობის კონსტრუქციისა და საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოების მიხედვით, დამამზადებელი ქარხნების პასპორტების შესაბამისად.
8. ელექტრომოწყობილობის რემონტი და ნათურების გამოცვლა უნდა განხორციელდეს ძაბვის მოხსნის შემდეგ.
9. ხანძრის ჩაქრობის პირველადი საშუალებების სახეები და რაოდენობა განისაზღვრება მე-4 დანართის მიხედვით.
10. გაზმარეგულირებელი სადგურის, პუნქტის შენობაზე გარედან, კარადისებრ მარეგულირებელ პუნქტზე და გაზმარეგულირებელი დანადგარის შემოღობვაზე უნდა იყოს მაფრთხილებელი წარწერები „ცეცხლსაშიშია – გაზი“.
მუხლი 24🔗. შემოვლა
1. გაზმარეგულირებელი სადგურების (იქ, სადაც არ არის სადღეღამისო მორიგეობა), პუნქტებისა და დანადგარების ექსპლუატაციისას სრულდება ტექნიკური მდგომარეობის დათვალიერება (შემოვლა) საწარმოო ინსტრუქციით დადგენილი პერიოდულობით, რაც უზრუნველყოფს ექსპლუატაციის უსაფრთხოებასა და საიმედოობას.
2. გაზმარეგულირებელი სადგურებისა და პუნქტების შემოვლას, როგორც წესი, ასრულებს ორი მუშა.
3. გაზის მეურნეობის საექსპლუატაციო საწარმოს უფლება ეძლევა, შეასრულოს გაზმარეგულირებელი სადგურებისა და პუნქტების შემოვლა ერთი მუშით, თუ იგი ეკუთვნის მათი ექსპლუატაციის სამსახურის მუდმივ პერსონალს. ამ შემთხვევაში უნდა დამუშავდეს სპეციალური ინსტრუქცია, რომელიც განსაზღვრავს უსაფრთხოების დამატებით ზომებს.
4. გაზმარეგულირებელი სადგურებისა და პუნქტების შემოვლის შესრულება ერთი მუშით დასაშვებია, თუ ისინი აღჭურვილია ტელემექანიკის სისტემებით, რომელთაც აქვთ დაგაზიანების სიგნალიზატორები სიგნალის საკონტროლებელი გამომყვანით.
5. საკარადე გაზმარეგულირებელი პუნქტების, გაზმარეგულირებელი დანადგარების შემოვლა დასაშვებია ერთი მუშით.
6. გაზის გაჟონვები უნდა აღმოიფხვრას საავარიო წესით.
მუხლი 25🔗. წნევის რეგულატორები
1. ქალაქებისა და სხვა დასახლებული პუნქტების გაზმარეგულირებელი სადგურების, პუნქტებისა და დანადგარების წნევის რეგულატორებიდან საყოფაცხოვრებო მომხმარებლებისათვის მისაწოდებელი გაზის წნევა არ უნდა აღემატებოდეს 0,003 მეგპა (0,03 კგძ/სმ2)-ს.
2. გაზის წნევის რყევა გაზმარეგულირებელი სადგურების, პუნქტებისა და დანადგარების გამოსასვლელზე დასაშვებია მუშა წნევის 10%-ის ფარგლებში. მუშა წნევის მომატების ან შემცირების გამომწვევი უწესივრობები რეგულატორში უნდა აღმოიფხვრას საავარიო წესით.
3. გაზის მიწოდების შეწყვეტის შემთხვევაში წნევის რეგულატორის მუშაობაში ჩართვა დასაშვებია მცველი ჩამკეტი სარქვლის ამოქმედების მიზეზების გამოვლენისა და უწესივრობის აღმოსაფხვრელად ზომების მიღების შემდეგ.
4. ექსპლუატაციის გარანტირებული ვადის მქონე რეგულატორების ტექნიკური მომსახურება და მიმდინარე რემონტი წარმოებს დამამზადებელი ქარხნის პასპორტის (ინსტრუქციის) შესაბამისად. გარანტირებული ვადის გასვლის შემდეგ აუცილებელია ასეთი რეგულატორების შემოწმება და მოწესრიგება.
მუხლი 26🔗. მცველი სარქვლები
1. მცველი საგდები სარქველი (მათ შორის, რეგულატორში ჩაშენებული), უნდა უზრუნველყოფდეს გაზის გადაგდებას მაქსიმალური მუშა წნევის არა უმეტეს 15 %-ით გადამეტებისას რეგულატორის შემდეგ.
2. მცველი ჩამკეტი სარქვლის ამოქმედების ზედა ზღვარი 25 %-ზე მეტად არ უნდა აღემატებოდეს გაზის მაქსიმალურ მუშა წნევას რეგულატორის შემდეგ.
3. მცველი სარქვლების ამოქმედების პარამეტრების შემოწმება ხდება 3 თვეში ერთხელ მაინც, აგრეთვე, მოწყობილობის რემონტის დამთავრების შემდეგ.
4. მცველი სარქვლების ამოქმედების პარამეტრების გამართვისა და შემოწმების რეჟიმმა არ უნდა შეცვალოს გაზის მუშა წნევა რეგულატორის შემდეგ.
5. მცველი სარქვლების ამოქმედების პარამეტრების გამართვა და შემოწმება დასაშვებია წნევის რეგულატორის საშუალებით, თუ სარქვლის ამოქმედების ზედა ზღვარი არ აღემატება 0,003 მეგპა (0,03 კგძ/სმ2)-ს.
6. უწესივრობები მცველი სარქვლების მუშაობაში უნდა აღმოიფხვრას საავარიო წესით.
მუხლი 27🔗. ფილტრები
1. ფილტრზე გაზის წნევათა სხვაობა არ უნდა აღემატებოდეს დამამზადებელი ქარხნის მიერ დადგენილ სიდიდეს.
2. ფილტრის კასეტის დაშლა და გაწმენდა დასაშვებია ტექნიკური მომსახურების დროს გაზმარეგულირებელი სადგურების, პუნქტებისა და დანადგარების სათავსების გარეთ ისეთ ადგილებში, რომლებიც 5 მ-ით მაინცაა დაშორებული ადვილაალებადი ნივთიერებებისა და მასალებისაგან.
თავი VII
სამრეწველო და სასოფლო-სამეურნეო წარმოებების, საქვაბეების შიგა გაზსადენები და გაზგამომყენებელი დანადგარები
მუხლი 28🔗. ზოგადი მოთხოვნები გაზსადენებისა და გაზგამომყენებელი დანადგარების მიმართ
1. სათავსი, რომელშიც გაყვანილია გაზსადენები და დადგმულია გაზგამომყენებელი აგრეგატები და არმატურა, უნდა იყოს მისაწვდომი მომსახურე პერსონალისათვის და შეესაბამებოდეს პროექტს. დაუშვებელია ამ სათავსის მთლიანად ან ნაწილობრივ გამოყენება საწყობად, სახელოსნოდ და ა.შ.
2. შიგა გაზსადენებსა და გაზმოწყობილობას უნდა ჩაუტარდეს ტექნიკური მომსახურება თვეში ერთხელ მაინც, მიმდინარე რემონტი – 12 თვეში ერთხელ მაინც. მიმდინარე რემონტი გაზმოწყობილობას შეიძლება არ ჩაუტარდეს ყოველწლიურად, თუ დამამზადებელი ქარხნის პასპორტში (ინსტრუქციაში) არის ხანგრძლივი საიმედო მუშაობის გარანტია და მოცემულია განმარტებები მომსახურების რეჟიმის თაობაზე საგარანტიო ვადის ამოწურვისას.
3. გაზსატარების და საკვამლე მილების ტექნიკური მდგომარეობის შემოწმება, გაწმენდა და რემონტი უნდა ჩატარდეს ღუმლების, ქვაბებისა და სხვა მოწყობილობის რემონტის დროს, აგრეთვე, წევის დარღვევისას.
4. მომსახურე პერსონალი ვალდებულია დაუყოვნებლივ შეწყვიტოს გაზის მიწოდება:
ა. არასიმჭიდროვეების გაჩენისას ამონაკირში, მცველი საამფეთქებლო სარქვლების დადგმის ადგილებსა და გაზსატარებში;
ბ. ელექტროენერგიის მიწოდების შეწყვეტისას;
გ. ძაბვის გაქრობისას დისტანციური და ავტომატური მართვის მოწყობილობაზე, საზომ ხელსაწყოებზე;
დ. ავტომატიზაციისა და სიგნალიზაციის მოწყობილობის, საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოების უწესივრობისას;
ე. მცველი საბლოკირებელი მოწყობილობის დაზიანებისას;
ვ. სანთურის წინ გამომრთველი არმატურის საკეტის ჰერმეტულობის დარღვევისას;
ზ. სანთურების უწესივრობისას;
თ. დაგაზიანების გაჩენისას;
ი. გაზმოწყობილობასა და გაზსადენებზე გაზის გაჟონვის გამოვლენისას;
კ. საცეცხლის სივრცეში აფეთქებისას;
ლ. გაზსატარებში აფეთქების ან საწვავი დანალექის ანთებისას;
მ. ხანძრის დროს.
5. გაჩერების შემდეგ დანადგარების ჩართვის წესი განისაზღვრება ინსტრუქციით.
მუხლი 29🔗. გაზსადენები და ჩამკეტი არმატურა
1. დაუშვებელია გაზსადენის გამოყენება საყრდენ კონსტრუქციად და ჩამამიწებლად.
2. გაზსადენი, რომელიც გაზს აწვდის აგრეგატებს, ქვაბებს და ღუმლებს, გაზის გაშვებისას უნდა გაქრევდეს გაზით ჰაერის მთლიანად გამოდევნამდე. გაქრევის დრო განისაზღვრება გაანგარიშებით ან ექსპერიმენტულად და ნაჩვენები უნდა იყოს საწარმოო ინსტრუქციაში. გაქრევის დამთავრება დასტურდება ქვაბის გაზსადენში ჟანგბადის შემცველობის ანალიზით. თუ ჟანგბადის შემცველობა მოცულობით 1 %-ს აღემატება, სანთურის ანთება დაუშვებელია.
3. აკრძალულია გაზსადენის გაქრევა უსაფრთხოების გაზსადენებისა და გაზსანთურული მოწყობილობის გავლით.
4. გამომრთველი არმატურა გაზსადენზე სანთურის წინ უნდა გაიხსნას ამნთები მოწყობილობის ჩართვის შემდეგ.
5. გამომრთველი მოწყობილობა საქრევ და უსაფრთხოების გაზსადენებზე დანადგარის გამორთვის შემდეგ მუდმივად უნდა იყოს ღია მდგომარეობაში.
6. გამომრთველი მოწყობილობა გაზსადენის შესასვლელზე დაუყოვნებლივ უნდა გადაიკეტოს საამქროში ან საქვაბეში აფეთქებისა და ხანძრის დროს და სათავსების დაგაზიანებისას.
მუხლი 30🔗. გაზგამომყენებელი დანადგარები
1. საცეცხლეები და გაზსატარები ქვაბების, ღუმლებისა და აგრეგატების ამუშავების წინ უნდა განიავდეს. განიავების დრო განისაზღვრება გაანგარიშებით და დადგინდება ინსტრუქციით ან ავტომატიზებული აგრეგატებისათვის ამუშავების (ანთების) პროგრამით.
2. თუ სანთურის ანთებისას ან რეგულირების პროცესში ალი მოწყდა, გახტა ან ჩაქრა, დაუყოვნებლივ უნდა შეწყდეს გაზის მიწოდება სანთურასა და ამნთებ მოწყობილობაზე. განმეორებითი ანთება დასაშვებია საცეცხლისა და გაზსატარების საწარმოო ინსტრუქციაში ნაჩვენები დროით განიავების, აგრეთვე, უწესივრობების მიზეზის აღმოფხვრის შემდეგ.
3. დასაშვებია გაზგამომყენებელი დანადგარების ექსპლუატაცია პერსონალის მუდმივი მეთვალყურეობის გარეშე, თუ ისინი აღჭურვილია უსაფრთხოების ავტომატიზაციის სისტემით. სიგნალები დაგაზიანებისა და მოწყობილობის უწესივრობის, მოწყობილობის სათავსის დამცავი სიგნალიზაციის მდგომარეობის შესახებ გაყვანილი უნდა იყოს დისპეტჩერის პუნქტში ან სათავსში, სადაც მუდმივად იმყოფებიან მომუშავეები. მათ უნდა შეეძლოთ გაგზავნონ პერსონალი ზომების მისაღებად ან გადასცენ ინფორმაცია იმ საწარმოს, რომელთანაც დადებულია ხელშეკრულება მომსახურებაზე.
4. დაცვის საშუალებებმა დაუყოვნებლივ უნდა შეწყვიტოს გაზის მიწოდება დანადგარზე მოწყობილობის მუშაობაში საკონტროლო პარამეტრების მიხედვით ცვლილებების წარმოქმნისას.
5. გაზმოწყობილობის რემონტის, საცეცხლეებისა და გაზსატარების დათვალიერებისა და რემონტის წინ, აგრეთვე, სეზონური მოქმედების დანადგარების გაჩერებისას გაზმოწყობილობა და საფალიე მილსადენები გაზსადენიდან უნდა გამოირთოს გამომრთველი არმატურის შემდეგ სახშობის დაყენებით.
6. სეზონური მოქმედების დანადგარების (მათ შორის, სათბობი ქვაბების) ამუშავებამდე საექსპლუატაციო საწარმომ უნდა უზრუნველყოს:
ა. მომსახურე პერსონალის, მათ შორის, პასუხისმგებელი პირის ცოდნის შემოწმება „წესების~ მოთხოვნების შესაბამისად;
ბ. გაზმოწყობილობისა და ავტომატიზაციის სისტემის მიმდინარე რემონტის ჩატარება;
გ. გაზგამომყენებელი დანადგარებისა და დამხმარე მოწყობილობის გეგმიან-მაფრთხილებელი რემონტის ჩატარება;
დ. სავენტილაციო და კვამლსადენი სისტემების წესივრულობის შემოწმება.
7. სახშობების მოხსნა და გაზის გაშვება ნებადართულია მხოლოდ წინა პუნქტში ჩამოთვლილი სამუშაოების შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტების არსებობისას.
8. ქვაბების, ღუმლებისა და სხვა აგრეგატების გაზსატარები მათი რემონტის დროს უნდა იყოს საერთო გაზსატარიდან გამორთული ყრუ შიბერების (ფარსაკეტების) ან ტიხრების საშუალებით.
9. აბანოს საორთქლებელი განყოფილების ღუმლების სათბობი პირდაპირი დინების თბოგენერატორები უნდა მუშაობდეს საათებში, როცა არ არიან მომსვლელები და გამოირთოს აბანოს გაღებამდე.
თავი VIII
ადმინისტრაციული, საზოგადოებრივი, საცხოვრებელი შენობებისა და კომუნალურ-საყოფაცხოვრებო ობიექტების გაზსადენები და გაზმოწყობილობა
მუხლი 31🔗. ზოგადი მოთხოვნები გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის მიმართ
1. შენობებში გაზის პირველადი გაშვების წინ ორგანიზაციების პერსონალმა და მობინადრეებმა (მომხმარებლებმა), რომლებიც სარგებლობენ გაზის ხელსაწყოებითა და აპარატებით საჭმლის მოსამზადებლად, ცხელი წყლით მომარაგებისა და ინდივიდუალური გათბობისათვის, უნდა გაიარონ ინსტრუქტაჟი გაზის მეურნეობის საწარმოში. გაზის მომხმარებელი ორგანიზაციის მუშა პერსონალმა წელიწადში ერთხელ მაინც უნდა გაიაროს განმეორებითი ინსტრუქტაჟი სამუშაო ადგილზე.
2. მფლობელმა და საექსპლუატაციო საწარმომ, რომლებიც შენობის საინჟინრო მოწყობილობას უწევენ ტექნიკურ მომსახურებას, უნდა უზრუნველყონ:
ა. ხელშეწყობა გაზის მეურნეობის საწარმოსათვის გაზმოწყობილობის ტექნიკური მომსახურებისას, აგრეთვე, გაზით უსაფრთხო სარგებლობის წესების პროპაგანდის საქმეში;
ბ. სარდაფებისა და ტექნიკური დერეფნების ელექტროგანათებისა და ვენტილაციის მუშა მდგომარეობაში შენახვა;
გ. შენობების სარდაფებში მიწისქვეშა კომუნიკაციების შემყვანებისა და გამომყვანების, აგრეთვე, გაზსადენებით შენობების სამშენებლო ელემენტების გადაკვეთის ადგილების საიმედო შემჭიდროვება;
დ. გაზის მეურნეობის საექსპლუატაციო საწარმოს მუშაკების დაუბრკოლებელი დაშვება (დღე-ღამის ნებისმიერ დროს) სარდაფებში, ტექნიკურ დერეფნებში, აგრეთვე, პირველი სართულის სათავსებში მათი დაგაზიანების შესამოწმებლად;
ე. დაგაზიანების კონტროლის სისტემების დამონტაჟება ადმინისტრაციული და საზოგადოებრივი შენობების სათავსებში, სადაც გამოიყენება გაზი, ამ შენობების სხვენის, ჩაშენებულ და მიშენებულ საქვაბეებში;
ვ. სავენტილაციო და კვამლსარინი სისტემების, მათ შორის, ლითონის შემაერთებელი მილების, კვამლსადენების სათავისების მდგომარეობის დროული შემოწმება და ამ სამუშაოების შესრულების ხარისხის კონტროლი შედეგების ჟურნალში რეგისტრაციით;
ზ. შეტყობინების დაუყოვნებლივი გადაცემა გაზის მეურნეობის საექსპლუატაციო საწარმოსადმი გაზხელსაწყოების გამორთვის აუცილებლობის შესახებ კვამლსადენების უწესივრობისა და თვითნებურად დადგმული ახალი ხელსაწყოების გამოვლენისას;
თ. გაზის მეურნეობის საექსპლუატაციო საწარმოს წარმომადგენლის გამოძახება მობინადრეების მიერ საცხოვრებელი ადგილის ხანგრძლივად დატოვებისას გაზმომარაგების სისტემიდან გაზხელსაწყოების გამოსართავად.
3. პასუხისმგებლობა საცხოვრებელ სახლებში გაზის საყოფაცხოვრებო ხელსაწყოების უსაფრთხო ექსპლუატაციაზე ეკისრებათ მობინადრეებს.
4. ზედამხედველობას სახლშიგა გაზსადენებისა და გაზის მოწყობილობის უსაფრთხო ექსპლუატაციაზე აწარმოებს გაზის მეურნეობა.
5. იმ საწარმოების მუშაობის მეთოდურ ხელმძღვანელობას, რომლებიც აწარმოებენ გაზის საყოფაცხოვრებო ხელსაწყოების უსაფრთხო ექსპლუატაციაზე ზედამხედველობას, ახორციელებს ტექზედამხედველობა.
6. საცხოვრებელ სახლებში გაზის გამოყენებასთან დაკავშირებით მომხდარი ავარიებისა და უბედური შემთხვევების გამოკვლევა ტარდება კომისიის მიერ, რომელსაც ნიშნავს უფლებამოსილი შესაბამისი ორგანო.
მუხლი 32🔗. გაზსადენები და გაზმოწყობილობა
1. ადმინისტრაციული და საზოგადოებრივი შენობებისა და კომუნალურ-საყოფაცხოვრებო ობიექტების გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის ტექნიკური მომსახურება ტარდება 6 თვეში ერთხელ მაინც ლიცენზიისა და ტექზედამხედველობის ნებართვის მქონე საწარმოს მიერ.
2. საცხოვრებელი შენობების გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის (ხელსაწყოებისა და აპარატების) ტექნიკური მომსახურება ტარდება გაზის მეურნეობის საწარმოს მიერ ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებულ ვადებში.
3. ხელსაწყოები და აპარატები, რომელთაც აქვთ გაზის გაჟონვები, უწესივრო უსაფრთხოების ავტომატიკის სავენტილაციო და კვამლსადენი სისტემები, კვამლსადენების დარღვეული სათავისები ან თუ ისინი თვითნებურადაა ჩართული, უნდა გამოირთოს სახშობის დაყენებითა და აქტის გაფორმებით.
4. ადმინისტრაციული და საზოგადოებრივი შენობებისა და კომუნალურ-საყოფაცხოვრებო ობიექტების სეზონურად მომუშავე ხელსაწყოები და აპარატები გათბობის პერიოდის შემდეგ უნდა გამოირთოს სახშობის დაყენებითა და აქტის გაფორმებით.
5. დაწვის პროდუქტების ორგანიზებული არინების მქონე გაზის ხელსაწყოებისა და აპარატების სანთურებთან გამოკრული უნდა იყოს გაზით უსაფრთხო სარგებლობის წესი, სადაც უნდა იყოს გაფრთხილება ანთებამდე და ანთების შემდეგ წევის არსებობის შემოწმების აუცილებლობის შესახებ.
მუხლი 33🔗. სავენტილაციო და კვამლსარინი სისტემები
1. სავენტილაციო და კვამლსარინი სისტემები ექვემდებარება პერიოდულ შემოწმებას:
ა. სამ თვეში ერთხელ მაინც, თუ კვამლსადენები აგურისაა;
ბ. თორმეტ თვეში ერთხელ მაინც, თუ კვამლსადენები, აგრეთვე სავენტილაციო არხები, აგებულია აზბესტცემენტის, თუჯის, ბეტონის მხურვალმედეგი სპეციალური ბლოკებისაგან;
გ. გათბობის სეზონის წინ – სეზონურად მომუშავე გაზის ხელსაწყოებისა და აპარატების კვამლსადენები.
2. სისტემების შემოწმებისას ზუსტდება:
ა. დანაგვიანების არარსებობა;
ბ. სიმჭიდროვე და განკერძოებულობა;
გ. ლითონის შემაერთებელი მილების წესივრულობა;
დ. კვამლსადენების სათავისების წესივრულობა;
ე. წევის არსებობა.
3. პირველადი შემოწმებისას ზუსტდება აგრეთვე:
ა. გამოყენებული მასალების შესაბამისობა;
ბ. ხანძარსაწინაღო ძგიდეების არსებობა და წესივრულობა;
გ. ლითონის შემაერთებელი მილების არსებობა;
დ. კვამლსადენების სათავისების განლაგება ქარის მოქმედების ზონის გარეთ.
4. სისტემების გამოკვლევასა და რემონტს ატარებს შესაბამისი ნებართვის მქონე საწარმო. პირველადი შემოწმების შედეგები ფორმდება აქტით სპეციალურ პერიოდული შემოწმების ჟურნალში.
5. შემდგომი ექსპლუატაციისათვის სისტემების უვარგისობის გამოვლენის შემთხვევაში შემმოწმებელი ვალდებულია ხელწერილით გააფრთხილოს მომხმარებელი გაზის ხელსაწყოებითა და აპარატებით სარგებლობის აკრძალვის შესახებ. შემოწმების აქტები დაუყოვნებლივ უნდა წარედგინოს შენობის მფლობელს, გაზის მეურნეობის საექსპლუატაციო საწარმოს ან იმ საწარმოს, რომელიც ტექნიკურ მომსახურებას უწევს შენობის საინჟინრო მოწყობილობას, გაზის ხელსაწყოების გამორთვისათვის ზომების მისაღებად.
6. ზამთრის პერიოდში შენობების მფლობელებმა თვეში ერთხელ მაინც უნდა დაათვალიერონ კვამლსადენების სათავისები მათი შემოყინვისა და დაცობის თავიდან აცილების მიზნით.
7. სავენტილაციო და კვამლსარინი სისტემების სარემონტო სამუშაოების დაწყებამდე შენობის მფლობელმა წერილობით უნდა აცნობოს გაზის მეურნეობის საწარმოს გაზმომარაგების სისტემიდან გაზის ხელსაწყოებისა და აპარატების გამორთვის აუცილებლობის შესახებ. რემონტის შემდეგ სისტემები ექვემდებარება რიგგარეშე შემოწმებას.
თავი IX
გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზებით შემვსები სადგურები და პუნქტები (გაზსავსები სადგურები და პუნქტები)
მუხლი 34🔗. ზოგადი მოთხოვნები გაზსავსები სადგურებისა და პუნქტების მიმართ
1. ტექნოლოგიური პროცესების წარმართვამ, ტექნოლოგიური და ელექტრული მოწყობილობის, გაზსადენების, სანიტარიულ-ტექნიკური ნაგებობების მდგომარეობამ გაზსავსებ სადგურებსა და პუნქტებში უნდა უზრუნველყოს უავარიო მუშაობა და პერსონალის უსაფრთხოება.
2. საწარმოო პროცესები უნდა წარიმართოს დამტკიცებული და ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებული საწარმოო ინსტრუქციების ტექნოლოგიური სქემების თანახმად „წესების“ მოთხოვნების დაცვით.
3. გაზსავსები სადგურებისა და პუნქტების გაფართოება (ტექნოლოგიური მოწყობილობის დამატებით დადგმა), ხელახალი ტექნიკური აღჭურვა (ძველი ტიპის მოწყობილობის შეცვლა ახლით) ან სრული რეკონსტრუქცია ხორციელდება პროექტებით, რომლებიც დამუშავებულია მოქმედი ნორმატიულ-ტექნიკური დოკუმენტების მოთხოვნების შესაბამისად და დამტკიცებულია დადგენილი წესით.
4. პროექტებში ყოველი საწარმოო სათავსისა და გარე დანადგარისათვის განისაზღვრება აფეთქებისა და ხანძრის საშიშროების კატეგორია და კლასი. გაზსადენებზე ნაჩვენები უნდა იყოს გაზის ნაკადების მოძრაობის მიმართულებები.
5. მიღებული და მომხმარებელზე გაცემული გაზები უნდა შეესაბამებოდეს სტანდარტს.
6. გაზის სუნის ინტენსიურობა მოწმდება სტანდარტის შესაბამისად.
7. გაზსავსები სადგურებისა და პუნქტების საწარმოო ზონაში ტექნოლოგიური მოწყობილობის, გაზსადენების, არმატურის, ელექტრომოწყობილობის, სავენტილაციო სისტემების, საზომი, ავარიასაწინაღო, ბლოკირებისა და სიგნალიზაციის საშუალებების დათვალიერება ტარდება ყოველ ცვლაში. გამოვლენილი უწესივრობები დაუყოვნებლივ უნდა აღმოიფხვრას. სადგურების მუშაობაში ჩართვა წინასწარი დათვალიერების გარეშე აკრძალულია.
8. უწესივრო აგრეგატები, რეზერვუარები, გაზსადენები უნდა გამოირთოს, გაზის გამოვლენილი გაჟონვები – დაუყოვნებლივ აღმოიფხვრას. გაზის გაჟონვების აღმოფხვრის სამუშაოების ჩატარება მომუშავე ტექნოლოგიურ მოწყობილობაზე დაუშვებელია. გაზსადენების შეერთებებისა და არმატურის დაშლა დასაშვებია გამორთვისა და ინერტული აირით ან ორთქლით გაქრევის შემდეგ.
9. აკრძალულია მილტუჩა შეერთებების სამაგრი დეტალების მოჭერა, გაზსადენებსა და მოწყობილობაზე ჭანჭიკების მოხსნა (გამოცვლა) წნევის ქვეშ.
10. გაზსადენების, არმატურისა და ტექნოლოგიური მოწყობილობის ტექნიკური მომსახურება, მიმდინარე და კაპიტალური რემონტი ტარდება დამამზადებელი ქარხნების ინსტრუქციებისა და „წესების“ მოთხოვნების შესაბამისად.
11. ტექნიკური მომსახურება და რემონტი, გარდა საავარიო-აღდგენითი სამუშაოებისა, უნდა სრულდებოდეს დღისით.
12. სადგურის (პუნქტის) ტერიტორია და საწარმოო სათავსები უზრუნველყოფილი უნდა იყოს ხანძრის ჩაქრობის პირველადი საშუალებებით (დანართი 4).
13. სადგურში (პუნქტში) ცეცხლის გამოყენებასთან დაკავშირებული სამუშაოები სრულდება ტექზედამხედველობის მიერ აფეთქებასაფრთხიანი და აფეთქებახანძარსახიფათო ობიექტებისათვის დამტკიცებული ინსტრუქციის მოთხოვნების შესაბამისად.
14. ცეცხლის გამოყენებასთან დაკავშირებული სამუშაოების წარმოებისას ძირითადი საწარმოო საქმიანობა (ჩამოსხმა-ჩასხმა) უნდა იქნეს შეჩერებული, საწარმოო ზონის ვენტილაციის სისტემები – ჩართული.
15. სამუშაოების დაწყების წინ და პროცესში სადგურში (პუნქტში) ტარდება ჰაერის გარემოში გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების ორთქლის შემცველობის ანალიზი სამუშაოების წარმოების ადგილიდან არანაკლებ 20 მ-ის დაშორებით. გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების ორთქლის გამოვლენისას ცეცხლის გამოყენებასთან დაკავშირებული სამუშაოები უნდა შეწყდეს.
16. სადგურის (პუნქტის) პერსონალი ხელმოწერით უნდა იქნეს გაფრთხილებული მოწევის აკრძალვის შესახებ, ხოლო ტერიტორიაზე გამოკიდებული უნდა იყოს მაფრთხილებელი წარწერები ღია ცეცხლის გამოყენების აკრძალვის თაობაზე.
17. სადგურის (პუნქტის) საწარმოო ზონაში აკრძალულია გარეშე პირთა ყოფნა და იმ სამუშაოების შესრულება, რომლებიც არაა დაკავშირებული წარმოებასთან.
18. სადგურის (პუნქტის) ტერიტორიაზე დასაშვებია შევიდეს გაზის გადასაზიდად განკუთვნილი ტრანსპორტი:
ა. სპეციალურად მოწყობილი ავტომანქანები („გალიის“ ტიპის);
ბ. სატვირთო ავტომანქანები, რომელთაც აქვთ ნაპერწკალსაქრობები გამოსაბოლქვ მილზე, ხის კალაპოტები ან რეზინის (თოკის) რგოლები და სამარჯვები ბალონების დასამაგრებლად.
19. ავტომობილები აღჭურვილი უნდა იყოს ხანძრის ჩასაქრობი საშუალებებით და საშიში ტვირთის საცნობი ნიშნებით.
20. საყოფაცხოვრებო ბალონების ასავსებად განკუთვნილი მოედანი აღჭურვილი უნდა იყოს:
ა. საწონი დანადგარით ბალონების ასავსებად;
ბ. საკონტროლო სასწორებით აწონვის ნორმატიული სიზუსტის უზრუნველსაყოფად;
გ. გადავსებული ბალონებიდან გაზის ჩამოსასხმელ ჭურჭლით (ბალონით);
დ. მოწყობილობის ჩამიწების კონტურით;
ე. ხანძრის ჩაქრობის პირველადი საშუალებებით.
მუხლი 35🔗. ჩამოსხმა-ჩასხმის ოპერაციები
1. გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების სარკინიგზო და საავტომობილო ცისტერნებიდან ჩამოსხმა-ჩასხმის ოპერაციები სრულდება სადგურის ხელმძღვანელის წერილობითი განკარგულებით საწარმოო ინსტრუქციის მოთხოვნების დაცვით. ბრიგადა უნდა შედგებოდეს სამი მუშისაგან მაინც.
2. ჩამოსხმა-ჩასხმის ოპერაციების ჩატარება ჭექა-ქუხილისა და ცეცხლის გამოყენებასთან დაკავშირებული სამუშაოების დროს აკრძალულია.
3. სარკინიგზო ცისტერნებიდან გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების ჩამოსასხმელად მზადება იწყება ლიანდაგზე ცისტერნების დამაგრებისა და გაზსავსები სადგურის ტერიტორიიდან ლოკომოტივის მოცილების შემდეგ.
4. გაზსავსები სადგურის ტერიტორიაზე ერთდროულად მყოფი სარკინიგზო ცისტერნების რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს ჩამოსასხამი პოსტების რიცხვს.
5. სარკინიგზო და საავტომობილო ცისტერნების, რეზინქსოვილის სახელოების ჩამიწება აუცილებელია. ჩამიწების მოწყობილობის მოხსნა დასაშვებია ჩამოსხმა-ჩასხმის ოპერაციების დამთავრებისა და ცისტერნების ვენტილების შტუცერებზე სახშობების დაყენების შემდეგ.
6. ჩამოსხმა-ჩასხმის ოპერაციებისას გამოყენებული რეზინქსოვილის სახელოები უნდა აკმაყოფილებდეს გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზებისათვის მათი გამოყენების ტექნიკურ პირობებს და სახელმწიფო სტანდარტებს. სტატიკური ელექტრობისაგან დაცვისათვის სახელოს შემოხვეული უნდა ჰქონდეს არანაკლებ 2 მმ დიამეტრის სპილენძის მავთული ან არანაკლებ 4 მმ2 კვეთისა და არა უმეტეს 100 მმ ხვიის ბიჯის მქონე სპილენძის გვარლი. მავთულის ან გვარლის ორივე ბოლო უერთდება სახელოს ბუნიკებს რჩილვით ან ჭანჭიკით.
7. დასაშვებია გამოყენებულ იქნეს ლითონკორდის სახელოები, აგრეთვე, სახსრული შეერთებების მქონე მოქნილი ლითონის გაზსადენები, რომლებიც გათვლილია გათხევადებულ ნახშირწყალბადიან გაზებზე. ჩამოსხმა-ჩასხმის ოპერაციების დროს ტარდება სახელოების დათვალიერება, გამოცდა და წუნდება.
8. აკრძალულია წნევის ქვეშ მყოფი სახელოების სახსრიანი ქანჩების მოჭერა და სახელოების გამოხსნა, აგრეთვე სარტყამი ინსტრუმენტების გამოყენება ქანჩების დახრახნისა და ამოხრახნის დროს.
9. გაზსადენებზე საკვალთები და ვენტილები უნდა იღებოდეს მდოვრედ, ჰიდრავლიკური დარტყმების გარეშე.
10. ავტოცისტერნიდან ჩამოსხმა-ჩასხმის ოპერაციების შესრულების წინ, თუ იგი არაა აღჭურვილი ტუმბოთი გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების გადასატუმბად, ავტომანქანის ძრავა უნდა გამოირთოს. ძრავას ჩართვა დასაშვებია მხოლოდ სახელოს გამოხსნისა და შტუცერებზე სახშობის დაყენების შემდეგ.
11. ჩამოსხმა-ჩასხმის ოპერაციების წარმოებისას აკრძალულია ჩამოსასხამი და ჩასასხმელი სვეტების, სარკინიგზო და საავტომობილო ცისტერნების დატოვება ზედამხედველობის გარეშე.
12. ჩამოსხმა-ჩასხმის ოპერაციების შემსრულებელ პერსონალსა და სატუმბო-საკომპრესორო განყოფილების მემანქანეებს შორის უნდა ხორციელდებოდეს სატელეფონო, ხმამაღლამოლაპარაკე ან ვიზუალური კავშირი გაზის წნევისა და დონის შესახებ ინფორმაციის გადასაცემად ცისტერნებსა და მიმღებ რეზერვუარებში.
მუხლი 36🔗. რეზერვუარები და ბალონები
1. რეზერვუარის ავსების მაქსიმალური დონე არ უნდა აღემატებოდეს მისი მოცულობის 85 %-ს.
2. რეზერვუარების, ავტოცისტერნებისა და ბალონების ავსებისას აკრძალულია მათში წნევის შემცირება ატმოსფეროში ორთქლის ფაზის გაშვებით.
3. ბალონებში გაზის მიმწოდებელ გაზსადენებში თხევადი ფაზის წნევა არ უნდა აღემატებოდეს მუშა წნევას - 1,6 მეგპა (16 კგძ/სმ2)-ს.
4. დაუშვებელია კონსტრუქციული დეფექტების მქონე და ტექნიკური შემოწმების ვადაგასული ბალონების ავსება.
5. ბალონების გაზით ავსების შემდეგ უნდა შემოწმდეს მათი ავსების დონე აწონვით ან სხვა ხერხით, რომელიც უზრუნველყოფს ავსების დონის კონტროლს. ბალონების ასაწონი სასწორები მოწმდება ყოველი ცვლის დაწყების წინ. მათთვის დასაშვები ცდომილება შეადგენს (არა უმეტეს):
ა. ± 10 გ – 1 ლ ტევადობის ბალონებისათვის;
ბ. ± 20 გ – 5 და 12 ლ ტევადობის ბალონებისათვის;
გ. ± 100 გ – 27 და 50 ლ ტევადობის ბალონებისათვის.
6. ნაჭარბი გაზი უნდა ჩამოიცალოს. გაზის გაშვება ატმოსფეროში აკრძალულია.
7. ავსებული ბალონები უნდა შემოწმდეს ჰერმეტულობაზე. არაჰერმეტული ბალონები უნდა დაიცალოს.
8. ბალონების რაოდენობა გაზსავსებ საამქროში არ უნდა აღემატებოდეს მისი ჯამური მწარმოებლურობის ნახევარს. დაუშვებელია ბალონების დაწყობა გასასვლელებში.
9. რეზერვუარები და ბალონები შემოწმებისა და რემონტის წინ უნდა განთავისუფლდეს გაზისაგან, აუორთქლებელი ნარჩენებისაგან და დამუშავდეს. რეზერვუარებისა და ბალონების დამუშავებაში იგულისხმება მათი გაორთქვლა და შემდეგ ინერტული აირით გაქრევა ან თბილი წყლით შევსება. ამ მიზნით ჰაერის გამოყენება დაუშვებელია. რეზერვუარები ორთქლის ან თხევადი ფაზის გაზსადენებიდან დამატებით ითიშება სახშობებით.
10. რეზერვუარებისა და ბალონების დამუშავების თანამიმდევრობა, დრო და უსაფრთხოების აუცილებელი ზომები განისაზღვრება საწარმოო ინსტრუქციით.
11. რეზერვუარებიდან და გაზსადენების დემონტირებული უბნებიდან პიროფორული დანალექი გატანილ უნდა იქნეს სადგურის ტერიტორიიდან დატენიანებულ მდგომარეობაში.
12. რეზერვუარებისა და ბალონების დამუშავების შემდეგ ნამუშევარი წყალი პირველსაწყისად უნდა დაგროვდეს სალექარში (საწდომში), რომელიც გამორიცხავს გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების მოხვედრას კანალიზაციაში.
13. დამუშავების ხარისხი მოწმდება ჭურჭლის ქვედა ნაწილში აღებული სინჯების ანალიზით. გათხევადებული გაზის კონცენტრაცია სინჯში არ უნდა აღემატებოდეს გაზის აალებადობის ქვედა ზღვრის 20 %-ს. კონტროლის შედეგები ფიქსირდება ჟურნალში.
14. შემოწმებისა და რემონტის შემდეგ რეზერვუარების ჩართვა მუშაობაში ხორციელდება სადგურის (პუნქტის) ხელმძღვანელის წერილობითი ნებართვის საფუძველზე.
15. გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზებით ავსებული ბალონების მომხმარებლებზე გაცემის წესის დადგენა ხდება ინსტრუქციით, რომელიც დამტკიცებულია სადგურის მფლობელის მიერ და შეთანხმებულია ტექზედამხედველობასთან. ინსტრუქციაში გათვალისწინებული უნდა იყოს ბალონების შემოწმების ვადების კონტროლი, ავსებული და მომხმარებელზე გაცემული ბალონების რეგისტრაცია სპეციალურ ჟურნალში ნომრების ჩვენებით.
16. სადგურიდან გაცემული ბალონების სარქვლებს ან ვენტილებს უნდა ჰქონდეს მცველი ხუფი.
17. ავსებული და ცარიელი ბალონების რაოდენობა სატვირთავ-გასატვირთავ მოედნებზე არ უნდა აღემატებოდეს სავსები განყოფილების ორმაგ დღეღამურ მწარმოებლურობას.
18. ბალონების გადაადგილებისას გამორიცხული უნდა იყოს მათი ვარდნისა და დაზიანების შესაძლებლობა.
მუხლი 37🔗. ჩამკეტი არმატურა, სარქვლები
1. ჩამკეტი არმატურა, უკუსარქვლები და ჩქაროსნული სარქვლები უნდა უზრუნველყოფდეს სწრაფ და საიმედო გამორთვას.
2. არმატურის მქნევარებზე აღნიშნული უნდა იყოს ბრუნვის მიმართულება არმატურის გაღებისას და დაკეტვისას.
3. არმატურის მომსახურება და მიმდინარე რემონტი წარმოებს რეგლამენტის შესაბამისად, მაგრამ წელიწადში ერთხელ მაინც.
4. რეზერვუარები და გაზსადენები აღჭურვილი უნდა იყოს მცველი საგდები სარქვლებით. აკრძალულია ტექნოლოგიური მოწყობილობის ექსპლუატაცია უწესივრო და დაურეგულირებელი მცველი საგდები სარქვლებით.
5. მცველი საგდები სარქვლების ამოქმედების ზედა ზღვარი არ უნდა აღემატებოდეს მაქსიმალურ მუშა წნევას რეზერვუარებსა და გაზსადენებში 15 %-ზე მეტად.
6. მცველი საგდები სარქვლების წესივრულობა მოწმდება:
ა. ხანმოკლე იძულებითი გაღებით თვეში ერთხელ მაინც;
ბ. დამამზადებელი ქარხნის ინსტრუქციის შესაბამისად, თუ სარქვლის ხელით შეღება გათვალისწინებული არაა.
7. სარქვლების მომართვის პარამეტრების შემოწმება და მათი დარეგულირება წარმოებს სტენდზე ან დაყენების ადგილზე სპეციალური მოწყობილობის საშუალებით შემდეგი პერიოდულობით:
ა. რეზერვუარების მცველი საგდები სარქვლებისა – 6 თვეში ერთხელ მაინც;
ბ. სხვა სარქვლებისა – მიმდინარე რემონტის დროს, მაგრამ წელიწადში ერთხელ მაინც.
8. სარემონტოდ ან შესამოწმებლად მოხსნილი სარქველი უნდა შეიცვალოს წესივრულით. სარქვლები მომართვის პარამეტრების შემოწმების შემდეგ იპლომბება და რეგისტრირდება ჟურნალში.
მუხლი 38🔗. კომპრესორები და ტუმბოები
1. მომუშავე კომპრესორები და ტუმბოები უნდა იმყოფებოდეს მომსახურე პერსონალის მუდმივი ზედამხედველობის ქვეშ.
2. კომპრესორებისა და ტუმბოების ექსპლუატაცია დაუშვებელია, თუ გამორთულია ან მწყობრიდან გამოსულია ავტომატიკა მათზე, საავარიო ვენტილაცია ან ბლოკირება გამწოვი სისტემის ვენტილატორებთან.
3. გაზის წნევა ტუმბოს შემწოვ ხაზზე 0,1-0,2 მეგპა (1-2 კგძ/სმ2)-ით უნდა აღემატებოდეს თხევადი ფაზის გაჯერებული ორთქლის დრეკადობას მოცემულ ტემპერატურაზე.
4. გაზის წნევა კომპრესორის საჭირხნ მილყელში არ უნდა აღემატებოდეს გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების ორთქლის კონდენსაციის წნევას დაჭირხნის ტემპერატურაზე. გაზის მაქსიმალური წნევა კომპრესორის შემდეგ არ უნდა იყოს 1,6 მეგპა (16 კგძ/სმ2)-ზე მეტი.
5. კომპრესორებისა და ტუმბოების ექსპლუატაციის რეჟიმი, ნამუშევარი დრო და შემჩნეული უწესივრობები მათ მუშაობაში ფიქსირდება საექსპლუატაციო ჟურნალში.
6. კომპრესორები და ტუმბოები ავარიულად უნდა გამოირთოს:
ა. გაჟონვებისა და გამომრთველი მოწყობილობის უწესივრობისას;
ბ. ვიბრაციების, არადამახასიათებელი ხმაურისა და კაკუნისას;
გ. საკისრებისა და საჩობლო შემჭიდროვების მწყობრიდან გამოსვლისას;
დ. ზეთისა და წყლის პარამეტრების დასაშვები ზღვრებიდან გამოსვლისას;
ე. ელექტროამძრავისა და ამამუშავებელი მოწყობილობის მწყობრიდან გამოსვლისას;
ვ. მექანიკური გადაცემებისა და ამძრავების უწესივრობისას;
ზ. გაზის წნევის გადახრისას დასაშვები ზღვრებიდან შესავალ და გამოსავალ მილყელებში.
7. სადგურების (პუნქტების) სატუმბო-საკომპრესორო განყოფილებებში სარემონტო და რეგლამენტით გათვალისწინებული სამუშაოების დროს, აგრეთვე, გაზსაშიში სამუშაოების წარმოებისას საწარმოო ზონაში გამორთული უნდა იყოს კომპრესორები და ტუმბოები.
მუხლი 39🔗. სავენტილაციო სისტემები
1. სადგურებში (პუნქტებში) ინიშნება სავენტილაციო სისტემების ექსპლუატაციაზე პასუხისმგებელი პირი.
2. სავენტილაციო სისტემები განისაზღვრება ფუნქციური ნიშნის მიხედვით (მომდენი, გამწოვი, საავარიო) რიგითი ნომრის მიკუთვნებით. აღნიშვნები დაიტანება ვენტილატორის გარსაცმზე და ჰაერსატარებზე.
3. სავენტილაციო სისტემებზე შედგენილი უნდა იყოს პასპორტები. თითოეულ პასპორტში უნდა იყოს მოცემული სისტემის მწარმოებლურობა, მისი სქემა, ვენტილატორისა და ელექტროძრავას მახასიათებლები და ტიპი, ცნობები რემონტისა და გამართვის შესახებ.
4. ყველა ცვლილება სავენტილაციო სისტემების კონსტრუქციაში შეიტანება პროექტის საფუძველზე.
5. სავენტილაციო სისტემები საწარმოო ზონაში უნდა ამუშავდეს ტექნოლოგიური მოწყობილობის ჩართვამდე 15 წუთით ადრე. პირველ რიგში ჩაირთვება გამწოვი სისტემები.
6. მომდენი სავენტილაციო სისტემებით ჰაერის აღების ადგილას გამორიცხული უნდა იყოს გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების ორთქლისა და სხვა მავნე ნივთიერებების მოხვედრა.
7. მომდენი სავენტილაციო სისტემების გაჩერებისას უკუსარქვლები ჰაერსატარებზე უნდა დაიკეტოს.
8. სავენტილაციო სისტემებმა წელიწადში ერთხელ მაინც, აგრეთვე, კაპიტალური რემონტისა და გამართვის შემდეგ და ჰაერის ანალიზის არადამაკმაყოფილებელი შედეგებისას უნდა გაიაროს შემოწმება.
9. სავენტილაციო სისტემების მუშაობის ეფექტურობის შეფასება დასტურდება სპეციალიზებული საწარმოს ტექნიკური ანგარიშით, რომელშიც აგრეთვე მოცემულია მითითებები (რეკომენდაციები) სისტემების ექსპლუატაციის რეჟიმის მიმართ.
თავი X
გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების სარეზერვუარო, საორთქლებელი და ჯგუფური ბალონიანი დანადგარები
მუხლი 40🔗. მოთხოვნები სარეზერვუარო, საორთქლებელი და ჯგუფური ბალონიანი დანადგარების მიმართ
1. სარეზერვუარო, საორთქლებელი და ჯგუფური ბალონიანი დანადგარების ექსპლუატაციის წესი უნდა შეესაბამებოდეს „წესებისა“ და წნევის ქვეშ მომუშავე ჭურჭლების მოწყობისა და ექსპლუატაციის წესების მოთხოვნებს და ითვალისწინებდეს:
ა. სარეზერვუარო დანადგარების ტექნიკური მდგომარეობის გარეგან დათვალიერებას გაზსადენების შემოვლისას;
ბ. წნევის რეგულატორებისა და მცველი სარქვლების წესივრულობისა და მომართვის პარამეტრების შემოწმებას 3 თვეში ერთხელ მაინც;
გ. დანადგარების მიმდინარე რემონტს მარეგულირებელი, მცველი და ჩამკეტი არმატურის დაშლით 12 თვეში ერთხელ მაინც;
დ. მიწისქვეშა რეზერვუარების მცველი სარქვლების მომართვის პარამეტრების შემოწმებას და რეგულირებას 12 თვეში ერთხელ მაინც;
ე. ცნობები შესრულებული სამუშაოების შესახებ შეიტანება საექსპლუატაციო დოკუმენტაციაში.
2. გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების მუშა წნევა სარეზერვუარო და ჯგუფური ბალონიანი დანადგარების რეგულატორის შემდეგ არ უნდა აღემატებოდეს პროექტით გათვალისწინებულ მაქსიმალურ წნევას.
3. მცველი საგდები სარქვლები უნდა უზრუნველყოფდეს გაზის გადაგდებას მაქსიმალური მუშა წნევის გადაჭარბებისას 15 %-ზე მეტად. მცველი ჩამკეტი სარქვლების ამოქმედების ზედა ზღვარი არ უნდა აღემატებოდეს გაზის მაქსიმალურ მუშა წნევას 25 %-ზე მეტად.
4. სპეციალურ შენობაში ან შენობის მინაშენში განლაგებული დანადგარების ბალონების შეცვლას და მომსახურებას ახორციელებს ბრიგადა არანაკლებ ორი მუშის შემადგენლობით.
5. დანადგარების მუშაობა უწესივრობებით, რომელთაც შეუძლიათ გამოიწვიონ ავარია გაზმომარაგების სისტემაში ან უბედური შემთხვევები, უნდა შეწყდეს მოუგვარებლობის აღმოფხვრამდე.
6. ტევადური საორთქლებლების „პერანგში“ თბოგადამტანი უნდა მიეწოდებოდეს მხოლოდ გათხევადებული გაზებით მათი შევსების შემდეგ.
7. რეზერვუარებში გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების ჩამოსხმის წინ დანადგარების, ავტოცისტერნების მოწყობილობა და სახელოები ჩამოსხმა-ჩასხმის ოპერაციებისათვის უნდა იქნეს დათვალიერებული.
8. გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების ჩამოსხმა აკრძალულია მოწყობილობის უწესივრობების გამოვლენისას, რეზერვუარების მორიგი შემოწმების ვადის გასვლისას, რეზერვუარებში გაზის ნარჩენი წნევისა და ხანძრის ჩაქრობის პირველადი საშუალებების არარსებობისას.
9. გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების ნაჭარბისა და აუორთქლებელი ნარჩენების ჩამოსხმა რეზერვუარებიდან ხდება გათხევადებული გაზების ცისტერნებში.
10. რეზერვუარების ავსების ან ბალონების შეცვლის შემდეგ უნდა შემოწმდეს შეერთებების ჰერმეტულობა და წნევის რეგულატორების მომართვა. გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების გამოვლენილი გაჟონვები დაუყოვნებლივ უნდა აღმოიფხვრას.
11. გათხევადებული გაზების დანადგარები უზრუნველყოფილ უნდა იქნეს ხანძრის ჩაქრობის პირველადი საშუალებებით (დანართი ).
12. ჯგუფურბალონიანი დანადგარების კარადებს და სათავსებს, სარეზერვუარო და საორთქლებელი დანადგარების მოედნების შემოღობვებს უნდა ჰქონდეს მაფრთხილებელი წარწერები „ცეცხლსაშიშია – გაზი“.
თავი XI
ლითონების გაზის ალით დამუშავება გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების (პროპან-ბუტანი) გამოყენებით
მუხლი 41🔗. მოთხოვნები ლითონების გაზის ალით დამუშავებისას
1. გაზით ჭრის, შედუღებისა და ლითონების გაზის ალით დამუშავების სხვა სახის სამუშაოები, აგრეთვე, ღია ცეცხლის გამოყენება სხვა წყაროებიდან დასაშვებია არანაკლებ შემდეგი მანძილებით (ჰორიზონტალურად) დაცილებისას:
ა. 10 მ – ჯგუფური გაზბალონიანი დანადგარებიდან;
ბ. 5 მ – ჟანგბადისა და საწვავი გაზების ცალკეული ბალონებიდან;
გ. 3 მ – გაზსადენებიდან და რეზინქსოვილის სახელოებიდან, აგრეთვე გაზის ასაღები პოსტებიდან გაზის ალით დამუშავების სამუშაოების ხელით შესრულების დროს და 1,5 მ ავტომატური და ნახევრად ავტომატური ხაზების გამოყენებისას.
2. მუშაობის დროს თხევადი გაზის ბალონები უნდა იყოს ვერტიკალურ მდგომარეობაში.
3. თხევადგაზიანი ბალონის მაქსიმალური დასაშვები ტემპერატურაა 450C. შენობაში მოთავსებული ბალონები დაცილებული უნდა იყოს გათბობის რადიატორებისა და გათბობის სხვა ხელსაწყოებიდან არანაკლებ 1 მ-ით, ხოლო ღია ცეცხლიანი სითბოს წყაროებიდან – არანაკლებ 5 მ-ით.
4. გადასატანი სანთურებისა და მოძრავი აგრეგატების მიერთება დასაშვებია რეზინქსოვილის სახელურებით, რომელთა დამზადების ტექნიკურ პირობებსა და სტანდარტებში აღნიშნულია გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზებისათვის მათი გამოყენების შესაძლებლობა. სახელურის სიგრძე არ უნდა აღემატებოდეს 30 მ-ს. იგი უნდა შედგებოდეს არა უმეტეს 3 ცალკეული, ერთმანეთთან სპეციალური ორმხრივი ნიპელებით შეერთებული ნაჭრისაგან. სახელურის ბოლოები საიმედოდ უნდა დამაგრდეს გაზსადენზე და სანთურაზე ცალუღებით. სანთურის ან მოძრავი აგრეგატის არსებულ ონკანებთან ერთად სხვა საჭირო ონკანები უნდა განთავსდეს სახელურამდე. რეზინქსოვილების გამოყენება, რომელთაც აქვთ ბზარები, ჩანაჭრები, ამობურცვები და ცვეთები, დაუშვებელია.
5. აკრძალულია გაზით ჭრის, შედუღებისა და ლითონების გაზის ალით დამუშავების სხვა სახის სამუშაოების ჩატარება ცოკოლისა და სარდაფის სათავსებში, აგრეთვე ჭებში, შახტებსა და სხვა მიწისქვეშა ნაგებობებში.
6. აკრძალულია ბალონებიდან თხევადი გაზის მოხმარება მასში სამუშაო წნევის 0,05 მეგპა (0,5 კგძ/სმ2)-ზე ქვემოთ შემცირებისას.
7. მისასვლელები გაზის ასაღებ ყველა პოსტთან თავისუფალი უნდა იყოს. აკრძალულია ბალონების დადგმა გასასვლელებში.
8. აკრძალულია სამუშაო ადგილზე სანთურების, საჭრელების და სხვა აპარატურის შეკეთება.
9. სანთურის (საჭრელის) მუშაობისას ალი არ უნდა იყოს მიმართული ბალონებისკენ. თუ ამ მოთხოვნის შესრულება შეუძლებელია, ბალონები უნდა გადაიღობოს ლითონის ეკრანით.
10. აკრძალულია საწვავი გაზების სახელოების გაქრევა ჟანგბადით და ჟანგბადის სახელოების გაქრევა საწვავი გაზით, აგრეთვე, სახელოების ურთიერთშენაცვლება.
თავი XII
გაზსადენების ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დაცვა
მუხლი 42🔗. მოთხოვნები გაზსადენების ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დაცვისას
1. ფოლადის მიწისქვეშა გაზსადენებისა და გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების რეზერვუარების (შემდგომ გაზსადენები) ექსპლუატაციისას უნდა სრულდებოდეს სტანდარტების მოთხოვნები.
2. გაზსადენების ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დაცვის საშუალებათა ექსპლუატაცია და პოტენციალების პერიოდული კონტროლი მიწისქვეშა გაზსადენებზე ტარდება სპეციალიზებული საწარმოს, სამსახურის (ჯგუფის), ლაბორატორიის მიერ.
3. გაზსადენების ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დამცავი დანადგარების ექსპლუატაციისას ტარდება პერიოდული ტექნიკური დათვალიერება და მათი მუშაობის ეფექტურობის შემოწმება.
4. ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დამცავი დანადგარების მუშაობის ეფექტურობის შემოწმება ტარდება გაზსადენის მფლობელის მიერ დადგენილ ვადებში, მაგრამ 6 თვეში ერთხელ მაინც, აგრეთვე დანადგარების მუშაობის პარამეტრების ყოველი ცვლილებისას (ანოდური ჩამამიწებლის განდინების წინაღობის შეცვლა და ა. შ.), მეზობელ კომუნიკაციებზე ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დაცვის დაყენებასთან დაკავშირებული კოროზიული პირობების ცვლილებისას, გაზისა და რელსების ქსელის კონფიგურაციის შეცვლისას დაცვის მოქმედების ზონაში, ახალი მიწისქვეშა ნაგებობების გაყვანის დროს.
5. გაზსადენების ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დაცვის ეფექტურობის შემოწმება ხორციელდება პოტენციალების გაზომვით გაზსადენების დასაცავ უბნებზე და საყრდენ წერტილებზე (ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დამცავი დანადგარის მიერთების წერტილსა და მის მიერ შექმნილი დაცვის ზონის საზღვრებზე). ამ მიზნით შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს საზომ-საკონტროლო პუნქტები, შემყვანები გაზიფიცირებულ ობიექტებზე და გაზსადენის სხვა ელემენტები, რომლებიც ხელმისაწვდომია გაზომვების ჩატარებისათვის.
6. ელექტრული პოტენციალების გაზომვა გაზსადენებზე დამცავ საშუალებათა მოქმედების ზონაში ტარდება გაზსადენის მფლობელის მიერ დადგენილ ვადებში, მაგრამ 3 თვეში ერთხელ მაინც, აგრეთვე კოროზიული პირობების ან დანადგარის მუშაობის პარამეტრების ყოველი ცვლილების დროს.
7. ელექტრული პოტენციალების გაზომვა მოხეტიალე დენების საშიში გავლენის განსაზღვრისათვის გაზსადენის იმ უბნებზე, რომელთაც ადრე არ სჭირდებოდათ დაცვა, ტარდება გაზომვის ყველა წერტილში გაზსადენის მფლობელის მიერ დადგენილ ვადებში, მაგრამ 6 თვეში ერთხელ მაინც, აგრეთვე კოროზიული პირობების ყოველი შეცვლისას.
8. მამხოლოებელი მილტუჩა შეერთებების წესივრულობა მოწმდება გაზსადენის მფლობელის მიერ დადგენილ ვადებში, მაგრამ 6 თვეში ერთხელ მაინც.
9. კოროზიისაგან დამცავი დანადგარების ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის ვადები განისაზღვრება დამამზადებელი ქარხნების მიერ. ამასთან, იმ დანადგარების მომსახურება, რომლებიც არაა აღჭურვილი ტელემექანიკური კონტროლის საშუალებებით, წარმოებს გაზსადენის მფლობელის მიერ დადგენილ ვადებში, მაგრამ თვეში 4-ჯერ მაინც სადრენაჟო დანადგარებზე, 2-ჯერ მაინც თვეში კათოდურ, და 6 თვეში ერთხელ მაინც – პროტექტორულ დანადგარებზე.
10. საწარმომ, რომელიც ექსპლუატაციას უწევს გაზსადენების ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დამცავ დანადგარებს, უნდა დაამუშაოს და განახორციელოს ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის სისტემა დამცავი დანადგარების მუშაობაში დარღვევების გამოსარიცხად. დარღვევები დამცავი დანადგარების მუშაობაში უნდა აღმოიფხვრას ოპერატიულად.
11. საწარმოს, რომელიც ახორციელებს მოქმედი აირსადენების დაცვის სამუშაოებს, უნდა ჰქონდეს აირსადენების რუკა-სქემა ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დამცავი დანადგარებისა და საზომ-საკონტროლო პუნქტების განლაგების ადგილების ჩვენებით, ასევე, განზოგადებული მონაცემები გრუნტების კოროზიული აგრესიულობისა და მოხეტიალე დენების წყაროების შესახებ. საწარმომ ყოველწლიურად უნდა ჩაატაროს გაზსადენების კოროზიული მდგომარეობისა და დამცავი დანადგარების მუშაობის ეფექტურობის ანალიზი.
12. კოროზიულად საშიში ზონების გამოვლენისას გაზსადენების მფლობელმა საწარმომ უნდა მიიღოს ზომები კოროზიისაგან გაზსადენების დაცვის გასაძლიერებლად. სამუშაოთა წარმოების ვადები განისაზღვრება საექსპლუატაციო საწარმოს მუშაობის პირობებიდან გამომდინარე და თანხმდება ტექზედამხედველობასთან. კოროზიის საშიშროების აღკვეთამდე უნდა დამუშავდეს და განხორციელდეს ღონისძიებები, რომლებიც უზრუნველყოფენ გაზსადენების უსაფრთხო ექსპლუატაციას.
13. გაზსადენების მფლობელმა უნდა დაადგინოს კოროზიულად საშიში ზონების წარმოქმნის მიზეზები.
14. გაზსადენების გამჭოლი კოროზიული დაზიანების თითოეული შემთხვევა ექვემდებარება განხილვას კომისიის მიერ, რომლის შემადგენლობაში შედის კოროზიისაგან დაცვის სამუშაოების შემსრულებელი საწარმოს წარმომადგენელი. გაზსადენის მფლობელი ვალდებულია აცნობოს ტექზედამხედველობას კომისიის მუშაობის დროისა და ადგილის შესახებ.
თავი XIII
საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოები, ავტომატიზაციისა და სიგნალიზაციის სისტემები და ელექტრომოწყობილობა
მუხლი 43🔗. ზოგადი მოთხოვნები ელექტრომოწყობილობისა და სისტემების მიმართ
1. საწარმო (მფლობელი) ვალდებულია უზრუნველყოს გაზსადენებსა და აგრეგატებზე დაყენებული საკონტროლო, ავტომატიზაციისა და სიგნალიზაციის ხელსაწყოების, აგრეთვე აფეთქებახანძარსახიფათო ზონებსა და სათავსებში ელექტროწრედების უსაფრთხო კომუტაციისათვის გამოყენებული აფეთქებადაცული ელექტრომოწყობილობის მუდმივი ტექნიკური ზედამხედველობა, მომსახურება, მიმდინარე და კაპიტალური რემონტი.
2. დაუშვებელია საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოს გამოყენება, რომელსაც:
ა. არა აქვს პლომბი ან დაღი;
ბ. გადაცილებული აქვს შემოწმების ვადა;
გ. აქვს დაზიანებები;
დ. გამორთვისას ისარი არ უბრუნდება სკალის ნულოვან დანაყოფს და ნულიდან გადახრა აღემატება ამ ხელსაწყოს დასაშვები ცდომილების ნახევარს.
3. მაჩვენებელი მანომეტრების ციფერბლატზე ან კორპუსზე საღებავით აღნიშნული უნდა იყოს სკალის ის მნიშვნელობა, რომელიც შეესაბამება მაქსიმალურ მუშა წნევას.
4. აკრძალულია გაზმოწყობილობის ექსპლუატაცია, თუ მათზე პროექტით გათვალისწინებული საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოები, ბლოკირებები, დაცვები და სიგნალიზაცია გამორთულია.
5. სარემონტოდ ან შესამოწმებლად მოხსნილი ხელსაწყოები დაუყოვნებლივ უნდა შეიცვალოს იდენტური გამართული ხელსაწყოებით.
6. ტექნიკური დასაბუთების შემთხვევაში საწარმოს ხელმძღვანელის წერილობითი ნებართვით დასაშვებია ცალკეული დანადგარებისა და აგრეგატების ხანმოკლე მუშაობა გამორთული დაცვით, თუ მიღებულ იქნება ისეთი დამატებითი ზომები, რომლებიც უზრუნველყოფენ მათ უავარიო და უსაფრთხო მუშაობას.
7. უწყვეტი მოქმედების დაგაზიანების სიგნალიზატორის შეცვლამდე საწარმოო სათავსების ჰაერში გაზის კონცენტრაციის კონტროლი აუცილებელია გადასატანი ხელსაწყოებით სამუშაო ცვლის ყოველ 30 წუთში.
8. გაზის მეურნეობაში გამოყენებული ელექტროდანადგარების მოწყობა და ექსპლუატაცია უნდა პასუხობდეს „ელექტროდანადგარების მოწყობის წესებს“, „მომხმარებელთა ელექტროდანადგარების ტექნიკური ექსპლუატაციის წესებს“, „მომხმარებელთა ელექტროდანადგარების ექსპლუატაციისას უსაფრთხოების ტექნიკის წესებსა“ და დადგენილი წესით დამტკიცებული სხვა ნორმატიული აქტების მოთხოვნებს.
მუხლი 44🔗. მოწყობილობის შემოწმება
1. დაცვის, ბლოკირებებისა და სიგნალიზაციის მოწყობილობის ამოქმედების შემოწმება ხორციელდება დამამზადებელი ქარხნის მიერ გათვალისწინებულ ვადებში, მაგრამ თვეში ერთხელ მაინც.
2. პერიოდულ მეტროლოგიურ შემოწმებას ექვემდებარება შემდეგი მუშა საზომი საშუალებები:
ა. წევისა და წნევის საზომები, მაჩვენებელი, თვითმწერი და დისტანციური მანომეტრები – 12 თვეში ერთხელ მაინც;
ბ. წონასაზომი ხელსაწყოები გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების ბალონების ასაწონად – 12 თვეში ერთხელ მაინც;
გ. გადასატანი და სტაციონარული სტანდარტიზებული გაზანალიზატორები, გაზის აფეთქების ქვედა კონცენტრაციის სიგნალიზატორები – 6 თვეში ერთხელ მაინც, თუ სხვა ვადები არაა დადგენილი დამამზადებელი ქარხნის მიერ;
დ. ეტალონ-საწონები – 12 თვეში ერთხელ მაინც;
ე. მეტროლოგიური ზედამხედველობა საზომ ხელსაწყოებზე ხორციელდება შესაბამისი სტანდარტის მოთხოვნების დაცვით.
3. უსაფრთხოების ავტომატიკისა და სიგნალიზაციის საშუალებების ამოქმედების მნიშვნელობები უნდა შეესაბამებოდეს გამართვის ტექნიკურ ანგარიშში მითითებულ პარამეტრებს. ამასთან, გარემოს (ჰაერის) მდგომარეობის მაკონტროლებელი სიგნალიზატორები უნდა ამოქმედდეს სათავსში გაზის ისეთი კონცენტრაციის წარმოქმნისას, რომელიც არ აღემატება გაზის აალებადობის ქვედა ზღვრის 20 %-ს.
4. დააირიანების სიგნალიზატორის შემოწმება დადგენილ პარამეტრებთან შესაბამისობაზე ხდება საკონტროლო გაზის ნარევის გამოყენებით. სიგნალიზატორის შემოწმება მოქმედი გაზსადენიდან სათავსის წინასწარგანზრახული დაგაზიანების გზით დაუშვებელია.
5. გაზის იმპულსური მილსადენებისა და ჩამკეტი არმატურის ჰერმეტულობის შემოწმება ტარდება გაზმოწყობილობის დათვალიერებისა და ტექნიკური მომსახურებისას.
მუხლი 45🔗. ტექნიკური მომსახურება და რემონტი
1. საზომი საშუალებების, ავტომატიზაციისა და სიგნალიზაციის სისტემების ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის სამუშაოების მოცულობა და პერიოდულობა განისაზღვრება სტანდარტებით შესაბამის ხელსაწყოებზე და დამამზადებელი ქარხნების ინსტრუქციებით.
2. საზომი საშუალებების, ავტომატიკისა და ტელემექანიკის მოწყობილობის ტექნიკური მომსახურება და რემონტი ხორციელდება მფლობელი საწარმოს ან შესაბამისი ლიცენზიისა და ტექზედამხედველობის ნებართვის მქონე სპეციალიზებული საწარმოს მიერ ხელშეკრულების საფუძველზე.
3. ავტომატიზაციის, ავარიასაწინაღო დაცვებისა და სიგნალიზაციის სისტემების რემონტისა და რეგულირების სამუშაოების წარმოება დაგაზიანების პირობებში აკრძალულია.
4. აფეთქებადაცული ელექტრომოწყობილობის რემონტის ორგანიზაციის წესი, შესასრულებელი სამუშაოების მოცულობა და პერიოდულობა თანმხდება ტექზედამხედველობასთან.
თავი XIV
გაზმოწყობილობა
მუხლი 46🔗. მოთხოვნები გაზმოწყობილობის მიმართ
1. გაზმოწყობილობის კონსტრუქცია უნდა უზრუნველყოფდეს ექსპლუატაციის საიმედოობას, ხანგრძლივობას და უსაფრთხოებას ტექნიკური პირობებითა და მოქმედი სტანდარტებით დადგენილი მუშაობის საანგარიშო რესურსის განმავლობაში, აგრეთვე, მისი რემონტისა და ცალკეული კვანძების (ბლოკების) შეცვლის შესაძლებლობას.
2. გამოყენებული გაზმოწყობილობა უნდა შეესაბამებოდეს ნორმატიულ-ტექნიკური დოკუმენტაციის მოთხოვნებს.
3. გაზმოწყობილობას, მათ შორის, საზღვარგარეთული წარმოებისას, უნდა ჰქონდეს დადგენილი წესით მიღებული სერტიფიკატი და ტექზედამხედველობის ნებართვა გამოყენებაზე. სერტიფიკატისა და ტექზედამხედველობის ნებართვის არსებობა აისახება ხელსაწყოს პასპორტში.
4. გაზის ახალი მოწყობილობის საცდელი ნიმუშების (პარტიების) საექსპლუატაციო გამოცდებისათვის ტექზედამხედველობის საზედამხედველო საწარმოებსა და ობიექტებზე დაშვების, მოწყობილობის სერიული (წვრილსერიული) დამზადებისა და იმპორტული მოწყობილობის გამოყენების წესებს ადგენს ტექზედამხედველობა.
5. გაზმოწყობილობა მუშაობის საანგარიშო რესურსის გასვლის შემდეგ ექვემდებარება დიაგნოსტიკას ნარჩენი რესურსის განსაზღვრისა და უსაფრთხო ექსპლუატაციისათვის საჭირო ღონისძიებების დამუშავების მიზნით მუშაობის გახანგრძლივებული ციკლის პერიოდისათვის ან მათი შეცვლის დასასაბუთებლად.
თავი XV
დამატებითი მოთხოვნები გაზმომარაგების სისტემებისათვის ქვედასამუშავებელ ტერიტორიებზე
მუხლი 47🔗. დამატებითი მოთხოვნები გაზსადენების გაყვანისას
1. ქვედასამუშავებელ ტერიტორიებზე გაზსადენების დაპროექტების, მშენებლობისა და ექსპლუატაციისას დაცული უნდა იყოს სასარგებლო წიაღისეულის განლაგების მოედნების გაშენებაზე ნებართვების გაცემის ტექზედამხედველობის დებულებებისა და ინსტრუქციების და სამთო სამუშაოების მავნე გავლენისაგან შენობების დაცვის დადგენილი წესების მოთხოვნები.
2. „წყალაირგამტარი“ ფოლადის მილების, აგრეთვე, მდუღარე ფოლადისაგან დამზადებული მილების გამოყენება მიწისქვეშა გაზსადენების მშენებლობისათვის დაუშვებელია.
3. მიწისქვეშა გაზსადენებით სხვა კომუნიკაციების გადაკვეთებზე გათვალისწინებული უნდა იყოს კომუნიკაციებში გაზის შეღწევისა და მათ გასწვრივ მოძრაობის გამომრიცხავი დამცავი ზომები.
4. ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დამცავი სისტემების მიერთების ადგილებში ელექტრული სადენების გაზსადენზე სამაგრის კონსტრუქციამ უნდა უზრუნველყოს შეერთების საიმედოობა მილების ძვრადობის შემთხვევაში.
5. მილების შეერთება ხდება ელექტროშედუღებით. გაზით შედუღება დასაშვებია მხოლოდ მიწისზედა გაზსადენებისათვის, თუ დიამეტრი არ აღემატება 100 მმ-ს და წნევა – 0,3 მეგპა (3 კგძ/სმ2)-ს. შენადუღმა ნაკერებმა უნდა გაიაროს 100 %-იანი შემოწმება კონტროლის არამრღვევი მეთოდებით. ნებისმიერი სიგრძისა და სიღრმის უკმარშენადუღი დაუშვებელია.
6. მანძილი უახლოესი შენადუღი პირაპირიდან შენობის საძირკვლამდე არ უნდა იყოს 2 მ-ზე ნაკლები.
7. გაზსადენი უნდა ჩალაგდეს არანაკლებ 200 მმ სისქის მცირედჩამამაგრებელი გრუნტის ფუძეზე და ზემოდან დაეყაროს ისეთივე გრუნტი არანაკლებ 300 მმ სიმაღლეზე.
8. გაანგარიშებით განსაზღვრული მიწის ზედაპირის მოსალოდნელი მნიშვნელოვანი დეფორმაციებისას გაზსადენები გაიყვანება მიწის ზევით.
9. პროექტით გათვალისწინებული კომპენსატორები დაყენებული უნდა იქნეს ტერიტორიის ქვედამუშავების დაწყებამდე.
10. გაზსადენებზე ჭებში დაყენებული რეზინკორდული კომპენსატორები მიწის ზედაპირის დეფორმაციების დამთავრების შემდეგ, თუ არ არის გათვალისწინებული განმეორებითი ქვედამუშავება, უნდა შეიცვალოს პირდაპირი სადგმელებით, ხოლო ჭები – ამოივსოს გრუნტით.
11. მიწის ზედაპირის დეფორმაციების დამთავრება დადასტურებული უნდა იქნეს სამარკშაიდერო სამუშაოების წარმოებაზე გაცემული ლიცენზიისა და ტექზედამხედველობის ნებართვის მქონე საწარმოს დასკვნით.
12. გრუნტების გადაადგილების ზემოქმედებისაგან გაზსადენების დასაცავად მიერთებები (შეჭრები) სრულდება გაუვალ არხებში.
13. ქვედასამუშავებელი ტერიტორიის რაიონში გაზსადენების საექსპლუატაციო გაზის მეურნეობას უნდა ჰქონდეს სამსახური, რომლის ამოცანებია:
ა. ტექნიკური ღონისძიებების შესრულების კონტროლი როგორც მშენებლობის პერიოდში, ისე გაზსადენების კაპიტალური რემონტების ჩატარებისას;
ბ. მონაცემების შესწავლა და ანალიზი იმ მიმდინარე და დაგეგმილი სამთო სამუშაოების შესახებ, რომლებიც მავნე გავლენას ახდენენ გაზსადენებზე;
გ. ქვედამუშავების პროცესში გაზსადენების დაძაბულ-დეფორმირებული მდგომარეობის ცვლილებაზე დაკვირვებების ორგანიზაცია და წარმოება, აგრეთვე, ამ ცვლილებების პროგნოზირება მიწის ზედაპირის დაძვრაზე ინსტრუმენტული დაკვირვებების მონაცემების მიხედვით;
დ. გაზსადენების საიმედოობისა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ორგანიზაციულ-ტექნიკური საკითხების გადაწყვეტა მორიგი ქვედამუშავების დაწყების წინ და მიწის ზედაპირის ინტენსიური დაძვრის პროცესში;
ე. სამთო და საპროექტო საწარმოებთან ერთად, სამთო სამუშაოების მავნე გავლენისაგან მოქმედი გაზსადენების დაცვის ზომების, აგრეთვე, მიწისქვეშა კომუნიკაციებსა და ნაგებობებში გაზის შეღწევის ასაცილებელი ღონისძიებების დამუშავება.
14. მიწისქვეშა გაზსადენების შემოვლა მიწის ზედაპირის დაძვრის აქტიური სტადიის პერიოდში, გაზსადენებზე ძაბვების მოხსნამდე (გაჭრის გზით) უნდა წარმოებდეს ყოველდღიურად.
15. ქვედასამუშავებელ ტერიტორიაზე გაზსადენების ტრასის დაკვალვისას სამთო სამუშაოების გავლენის საზღვრები აღინიშნება მუდმივი ნიშნებით, რომლებზეც ნაჩვენებია სიმაღლის ნიშნულები და მიბმა ტრასის პიკეტაჟთან.
თავი XVI
აფეთქებაუსაფრთხოების განსაკუთრებული მოთხოვნები თბოელექტროსადგურებისა და საქვაბეების გაზმომარაგების სისტემების ექსპლუატაციისას
მუხლი 48🔗. განსაკუთრებული მოთხოვნები გაზმომარაგების სისტემების ექსპლუატაციისას
1. ამ თავის მოთხოვნები ვრცელდება იმ საქვაბე აგრეგატების გაზსადენებსა და გაზმოწყობილობაზე, რომელთა ერთეული თბური მწარმოებლურობა აღემატება 420 გჯ/სთ (100 გკალ/სთ)-ს.
2. ტექნოლოგიური სქემები უნდა გამოიკრას გაზმარეგულირებელი პუნქტისა და მართვის ფარის სათავსებში ან აისახოს ავტომატური მართვის სისტემის დისპლეიზე. ოპერატიული დოკუმენტაციის მოცულობას საექსპლუატაციო საწარმო ათანხმებს ტექზედამხედველობასთან.
3. გაზის ქვაბების რეჟიმის რუკების გადასინჯვა ხდება 2 წელიწადში ერთხელ მაინც, აგრეთვე, ქვაბების კაპიტალური რემონტის, სანთურების შეცვლის შემდეგ.
4. გაზსაშიში სამუშაოები სრულდება „წესების“ მოთხოვნების შესაბამისად. განწეს-დაშვების ფორმა გაზსაშიშ სამუშაოზე სპეციფიკის გათვალისწინებით შეიძლება დაზუსტდეს თბოელექტროსადგურებისთვის დადგენილი განწეს-დაშვების ფორმის მიხედვით.
5. ოპერატიულმა პერსონალმა გაზის მიწოდება ქვაბის გაზსადენებში დაუყოვნებლივ უნდა შეწყვიტოს:
ა. თუ არ ამოქმედდა ტექნოლოგიური დაცვა;
ბ. აფეთქებისას საცეცხლეში, გაზსატარში, ქვაბის კარკასის მზიდი კოჭების ან სვეტების გაწითლებამდე გახურებისას, ამონაკირის ჩამონგრევისას;
გ. ხანძრის შემთხვევაში, როდესაც საფრთხე ექმნება პერსონალს, მოწყობილობას ან ქვაბის დაცვის სქემაში შემავალი გამომრთველი მოწყობილობის დისტანციური მართვის წრედებს;
დ. ძაბვის გაქრობისას დისტანციური და ავტომატური მართვის მოწყობილობაზე ან ყველა საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოზე;
ე. ქვაბის გაზსადენის გაწყვეტისას;
ვ. საცეცხლეში საერთო ალის ჩაქრობისას.
6. გაზსადენისა და გაზმოწყობილობის ავარიული გამორთვა (გაზმარეგულირებელი პუნქტის გამორთვაც კი) წარმოებს შენადუღი პირაპირების გაწყვეტისას, გაზსადენისა და არმატურის კოროზიული და მექანიკური დაზიანებისას გაზის გამოდინებით, აგრეთვე, აფეთქებისა და ხანძრის შემთხვევაში, როცა ეს საფრთხეს უქმნის გაზსადენებსა და გაზმოწყობილობას.
7. დაგაზიანების შემთხვევაში სამუშაოები უნდა შეჩერდეს და მიღებულ იქნეს ზომები მიზეზების დასადგენად, გაზის გაჟონვის აღმოსაფხვრელად და ღონისძიებების გასატარებლად ავარიული სიტუაციების ლოკალიზაციისა და ლიკვიდაციის გეგმის, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში, სხვადასხვა უწყებების სამსახურების ურთიერთმოქმედების გეგმის შესაბამისად. ის პირები, რომლებიც არ მონაწილეობენ საავარიო-აღდგენით სამუშაოებში, გაყვანილნი უნდა იქნენ სახიფათო ზონიდან.
8. გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის ექსპლუატაციისას საწარმოს მთავარი ინჟინრის (ტექნიკური დირექტორის) მიერ დამტკიცებული გრაფიკით სრულდება:
ა. ტექნიკური მდგომარეობის დათვალიერება (შემოვლა);
ბ. გაზმარეგულირებელი პუნქტის მცველი ჩამკეტი და საგდები სარქვლების ამუშავების პარამეტრების შემოწმება;
გ. ქვაბების დაცვებისა და ბლოკირებების სქემებში ჩართული მცველი ჩამკეტი სარქვლების მუშაობის უნარის შემოწმება;
დ. გაზსადენების მილტუჩა, კუთხვილიანი და შენადუღი შეერთებების, არმატურის საჩობლო სატენების სიმჭიდროვის შემოწმება ხელსაწყოებით ან საპნის ემულსიით;
ე. გაზმარეგულირებელი პუნქტისა და საქვაბის სათავსების ჰაერის დაგაზიანების კონტროლი;
ვ. დაგაზიანების ავტომატური სიგნალიზატორების მუშაობის უნარის შემოწმება გაზმარეგულირებელი პუნქტისა და საქვაბის სათავსებში;
ზ. ტექნოლოგიური დაცვების, ბლოკირებებისა და სიგნალიზაციის მოწყობილობის ამოქმედების შემოწმება;
თ. ფილტრების გაწმენდა;
ი. ტექნიკური მომსახურება;
კ. გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის ჩართვა და გამორთვა რეზერვის, რემონტისა და კონსერვაციის რეჟიმში;
ლ. მიმდინარე რემონტი;
მ. გაზგანაწილების რეჟიმულ-გამართვითი სამუშაოების ჩატარება და რეჟიმის რუკების გადასინჯვა;
ნ. უსაფრთხო ექსპლუატაციის უზრუნველყოფის საწარმოო კონტროლი;
ო. გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის ტექნიკური შემოწმება (ტექნიკური მდგომარეობის დიაგნოსტიკა);
პ. კაპიტალური რემონტი;
ჟ. საავარიო-აღდგენითი სამუშაოები;
რ. უმოქმედო გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის გამორთვა (ჩაჭრა და მუდმივი სახშობების მიდუღება).
9. სახშობების დაყენებისა და მოხსნის სამუშაოები შეიძლება შეასრულონ გაზის მეურნეობის საწარმოებმა, რომელთაც აქვთ ტექზედამხედველობის ნებართვა.
10. სეზონური მოქმედების არმატურა გამორთვისას უნდა დაიხშოს.
11. სახშობების დაყენებისა და მოხსნის დაწყებამდე და ამ სამუშაოს ჩატარების პროცესში სამუშაო ზონა მოწმდება დაგაზიანებაზე. თუ გაზის კონცენტრაცია სამუშაო ზონაში აჭარბებს 300 მგ/მ3-ს, სამუშაოები სრულდება შლანგიანი აირწინაღებით.
მუხლი 49🔗. ტექნიკური მომსახურება
1. ტექნიკური მდგომარეობის დათვალიერება (შემოვლა) ტარდება იმ ვადებში, რომლებიც უზრუნველყოფენ გაზმომარაგების სისტემების უსაფრთხოებასა და საიმედოობას, მაგრამ ცვლაში ერთხელ მაინც – გაზმარეგულირებელი პუნქტის, საქვაბისა და ქვაბების შიგა გაზსადენებისათვის, თვეში ერთხელ მაინც – მიწისზედა გაზსადენებისათვის და „წესების“ შესაბამისად – მიწისქვეშა გაზსადენებისათვის.
2. გაზმარეგულირებელი პუნქტის შემოვლას აწარმოებს ოპერატიული ან ოპერატიულ-სარემონტო პერსონალის ორი მუშა.
3. შემოვლისას დაუშვებელია არმატურაზე ჩობლის მოჭიმვა და კონდენსატის ამოტუმბვა 0,6 მეგპა (6 კგძ/სმ2)-ზე მეტი წნევის გაზსადენების სადრენაჟო მოწყობილობიდან.
4. გამოვლენილი დარღვევებით გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის ექსპლუატაცია აკრძალულია.
5. გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის ტექნიკური მომსახურება ტარდება 6 თვეში ერთხელ მაინც. მომსახურებას ოსტატის ხელმძღვანელობით აწარმოებს გაზის სამსახურის ან სარემონტო უბნის ბრიგადა არანაკლებ 3 კაცის შემადგენლობით გაზსაშიშ სამუშაოზე განწეს-დაშვების გაფორმებით. ტექნიკური მომსახურების ჩასატარებლად დასაშვებია სათანადო ნებართვის მქონე საწარმოს მოწვევა.
6. ტექნიკური მომსახურების სამუშაოების დაწყებამდე სათავსის (საქვაბე, გაზმარეგულირებელი პუნქტი და სხვა) სამუშაო ზონა მოწმდება დაგაზიანებაზე განწეს-დაშვებაში აღნიშვნით.
7. გაზმარეგულირებელი პუნქტის ტექნიკური მომსახურებისას სრულდება:
ა. გამომრთველი მოწყობილობის (საკვალთები, ონკანები, მცველი ჩამკეტი სარქვლები) და მცველი საგდები სარქვლის საკეტების სვლისა და სიმჭიდროვის შემოწმება;
ბ. ამძრავი მექანიზმების მარეგულირებელ სარქვლებთან შეუღლების ადგილების სიმჭიდროვის შემოწმება;
გ. გაზსადენების შეერთებების, არმატურის საჩობლო სატენების სიმჭიდროვის შემოწმება ხელსაწყოებით ან საპნის ემულსიით;
დ. ფილტრების დათვალიერება და რემონტი;
ე. ამძრავი მექანიზმების მარეგულირებელ სარქვლებთან შეუღლებების შემოწმება, ლუფტის და სხვა უწესივრობების აღმოფხვრა კინემატიკურ გადაცემებში;
ვ. საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოების, მცველი ჩამკეტი და მარეგულირებელი სარქვლების საიმპულსე ხაზების შემოწმება;
ზ. მცველი ჩამკეტი და საგდები სარქვლების ამუშავების პარამეტრების შემოწმება;
თ. მოხახუნე ნაწილების შეზეთვა, არმატურის ჩობლების გადატენვა (მოჭიმვა), საჭიროების შემთხვევაში – გაწმენდა.
8. შიგა გაზსადენების ტექნიკური მომსახურებისას სრულდება:
ა. გაზსადენების შეერთებების, არმატურის ჩობალიანი სატენების სიმჭიდროვის შემოწმება ხელსაწყოებით ან საპნის ემულსიით;
ბ. არმატურის ჩობლების გადატენვა (მოჭიმვა), საჭიროებისას გაწმენდა;
გ. საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოების საიმპულსე ხაზების გაქრევა.
9. ფილტრები აუცილებელია გაიწმინდოს დამამზადებელი ქარხნის პასპორტში მითითებული წნევის სხვაობის მაქსიმალური დასაშვები მნიშვნელობის მიღწევისას.
მუხლი 50🔗. მიმდინარე რემონტი
1. გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის მიმდინარე რემონტი ტარდება 12 თვეში ერთხელ მაინც გამორთულ გაზმოწყობილობასა და გაზსადენებზე, გამორთვის საზღვარზე გაზის მიწოდების მხრიდან დახშობით.
2. მუშაობის დაწყებამდე და სამუშაოს შესრულების პროცესში ხორციელდება სამუშაო ზონის კონტროლი დაგაზიანებაზე. სათავსში გაზის კონცენტრაციისას, რომელიც აღემატება აალების ქვედა ზღვრის 20 % -ს, სამუშაოები უნდა შეჩერდეს.
3. სამუშაოების დამთავრების შემდეგ გაზსადენები გამოიცდება სიმჭიდროვეზე, ხოლო შედუღების სამუშაოების შემდეგ – სიმტკიცესა და სიმჭიდროვეზე, მოქმედი ნორმების შესაბამისად. გამოცდას ატარებს რემონტის მწარმოებელი საწარმოს პერსონალი სადგურის ოპერატიული პერსონალის თანდასწრებით. გამოცდის შედეგები შეიტანება გაზსადენის პასპორტში.
4. გაზმარეგულირებელი პუნქტის მოწყობილობის მიმდინარე რემონტი ტარდება „წესების~ მოთხოვნების შესაბამისად.
5. მიწისზედა გაზსადენების მიმდინარე რემონტისას სრულდება:
ა. ჩაღუნვების აღმოფხვრა, სამაგრების შეცვლა და აღდგენა;
ბ. გამომრთველი მოწყობილობის დაშლა და რემონტი (თუ ჩამკეტი არმატურა ვერ უზრუნველყოფს ჩაკეტვის სიმჭიდროვეს – შემამჭიდროვებელი ზედაპირების მიხეხვით);
გ. ხმაურსაწინაღო და თბოსაიზოლაციო საფარის აღდგენა;
დ. გაზსადენებისა და არმატურის შეღებვა (5 წელიწადში ერთხელ მაინც);
ე. შეერთებების სიმჭიდროვის შემოწმება, ტექნიკური მდგომარეობის დათვალიერებისას (შემოვლისას) გამოვლენილი დეფექტების აღმოფხვრა.
6. ჩამკეტი არმატურის მიმდინარე რემონტისას სრულდება:
ა. არმატურის გაწმენდა, ჭიახრახნის გაქანება და შეზეთვა, ჩობლის დატენვა;
ბ. იმ ჩამკეტი არმატურის დაშლა და შემამჭიდროვებელი ზედაპირების მიხეხვა, რომლებიც ვერ უზრენველყოფენ ჩაკეტვის სიმჭიდროვეს;
გ. ელექტროამძრავების რედუქტორებში ზეთის არსებობის, მათი კორპუსების სიმჭიდროვის შემოწმება;
დ. მილტუჩა შეერთებების შეკოჭვის (შემოჭერის) შემოწმება, გაცვეთილი და დაზიანებული ჭანჭიკებისა და შუასადებების გამოცვლა;
ე. ამძრავი მოწყობილობის წესივრულობის შემოწმება და რემონტი;
7. დამამზადებელი ქარხნის მიერ გაზის არმატურის მომსახურებისას სამუშაოთა ვადები და მოცულობა განისაზღვრება არმატურის დამზადების ტექნიკური პირობებით.
მუხლი 51🔗. დიაგნოსტიკა და კაპიტალური რემონტი
1. გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის ტექნიკური დიაგნოსტიკა ტარდება თბოელექტროსადგურისთვის დადგენილი ნორმატიული აქტების მოთხოვნებისა და ვადების შესაბამისად და აისახება გაზსადენის პასპორტში.
2. გადაწყვეტილება გაზსადენისა და გაზმოწყობილობის კაპიტალური რემონტის ჩატარების შესახებ მიიღება ტექნიკური დიაგნოსტიკის შედეგების მიხედვით.
3. გაზსადენზე, რომელიც ექვემდებარება კაპიტალურ რემონტს (შეცვლას), დგება საპროექტო დოკუმენტაცია ახალი მშენებლობის მიმართ წაყენებული მოთხოვნების შესაბამისად.
4. შიგა გაზსადენების, გაზისა და ქვაბის მოწყობილობის კაპიტალური რემონტი უნდა შეთავსდეს.
5. მონაცემები კაპიტალური რემონტის შესახებ შეიტანება გაზსადენის (გაზმარეგულირებელი პუნქტის) პასპორტში.
მუხლი 52🔗. კონტროლისა და დაცვის მოწყობილობა
1. მცველი ჩამკეტი და საგდები სარქვლების პარამეტრების შემოწმება ამოქმედებაზე ტარდება 6 თვეში ერთხელ მაინც, აგრეთვე, რემონტის შემდეგ.
2. გაზმარეგულირებელ პუნქტში მცველი საგდები სარქვლები რეგულირდება იმ პარამეტრებზე, რომლებიც უზრუნველყოფენ მათ ამოქმედებას, თუ წნევა გაზმარეგულირებელი პუნქტის გამოსასვლელზე გადააჭარბებს მაქსიმალური მუშა წნევის მნიშვნელობას არაუმეტეს 15 % -ით, ხოლო მცველი ჩამკეტი სარქვლები (მათ შორის მარეგულირებელ სარქვლებში ჩაშენებულებიც) – არაუმეტეს 25 % -ით.
3. მცველი ჩამკეტი და საგდები სარქვლების პარამეტრების რეგულირებისა და შემოწმებისას გაზმარეგულირებელი პუნქტის გამოსასვლელზე მუშა წნევა არ უნდა შეიცვალოს.
4. ქვაბებისა და სანთურების მცველი ჩამკეტი სარქვლების ამოქმედება მოწმდება ქვაბის გაზით დანთების წინ, თუ ქვაბი გაჩერებული იყო 3 დღე-ღამეზე მეტ ხანს, ქვაბის გეგმიანი გადაყვანისას გაზის საწვავზე, აგრეთვე ქვაბის გაზსადენების რემონტის შემდეგ.
5. ტექნოლოგიური დაცვისა და სიგნალიზაციის მოწყობილობათა ამოქმედება გაზსადენებში მაქსიმალურ და მინიმალურ წნევებზე მოწმდება დამამზადებელი ქარხნის ინსტრუქციებში მითითებულ ვადებში, მაგრამ 6 თვეში ერთხელ მაინც. შემოწმებისას გაზსადენებში მუშა წნევა არ უნდა იცვლებოდეს. ბლოკირებების შემოწმება ტარდება ქვაბის ამუშავების ან გაზის საწვავზე გადაყვანის წინ.
6. გაზმარეგულირებელი პუნქტისა და საქვაბის სათავსებში დაგაზიანების კონტროლი ხორციელდება დაგაზიანების სტაციონარული სიგნალიზატორებით ან გადასატანი ხელსაწყოებით სათავსის ზედა ზონაში ცვლაში ერთხელ მაინც. გაზის კონცენტრაციის გამოვლენისას ხორციელდება სათავსის დამატებითი ვენტილაცია, მიზეზების დადგენა და გაზის გაჟონვის დაუყოვნებლივ აღმოფხვრა. დაგაზიანების სტაციონარული სიგნალიზატორი ამოქმედებაზე მოწმდება 6 თვეში ერთხელ მაინც საკონტროლო ნარევით.
7. მუდმივ ექსპლუატაციაში შეყვანილი ტექნოლოგიური დაცვები, ბლოკირებები და სიგნალიზაცია ჩართული უნდა იყოს იმ მოწყობილობის მუშაობის მთელი დროის განმავლობაში, რომლებზეც ისინია დაყენებული.
8. მუშაობაში ჩართულ მოწყობილობაზე ტექნოლოგიური დაცვების, ბლოკირებებისა და სიგნალიზაციის გამორთვა დასაშვებია შემდეგ შემთხვევებში:
ა. თუ გამორთვა გათვალისწინებულია საწარმოო ინსტრუქციით;
ბ. აშკარა უწესივრობის ან მტყუნების დროს;
გ. პერიოდული შემოწმებისას მთავარი ინჟინრის (ტექნიკური დირექტორის) მიერ დამტკიცებული გრაფიკით.
9. წინა პუნქტში ჩამოთვლილ შემთხვევებში გამორთვა ხორციელდება საამქროს უფროსის (ოპერატიული ხელმძღვანელის) წერილობითი განკარგულებით, რაც ფიქსირდება ოპერატიულ ჟურნალში. გამორთვის შესახებ შეტყობინება გადაეცემა სადგურის მთავარ ინჟინერს (ტექნიკურ დირექტორს).
10. სარემონტო და გამართვითი სამუშაოების შესრულება მოქმედი მოწყობილობის დაცვების, ბლოკირებებისა და სიგნალიზაციის წრედებში განწეს-დაშვების გაფორმების გარეშე აკრძალულია.
მუხლი 53🔗. გაზმარეგულირებელი პუნქტების მოწყობილობა
1. გაზმომარაგების (გაზგანაწილების) სისტემაში ჩამკეტი არმატურა (გამომრთველი მოწყობილობა) აღიჭურვება აფეთქებადაცული შესრულების ელექტროამძრავით:
ა. გაზმარეგულირებელი პუნქტის შესასვლელზე;
ბ. სარეგულატორო დარბაზში შესასვლელზე და, ორი ან მეტი დარბაზის არსებობისას, გამოსასვლელზეც;
გ. რედუცირების ხაზების შესასვლელსა და გამოსასვლელზე, თუ მარეგულირებელი სარქველი აღჭურვილია ელექტროამძრავით;
დ. გაზმარეგულირებელი პუნქტის გამოსასვლელზე (ორი და მეტი გაზმარეგულირებელი პუნქტის შემთხვევაში).
2. გაზმარეგულირებელ პუნქტში ჩამკეტი და მარეგულირებელი არმატურის ელექტროამძრავების მართვა უნდა ხორციელდებოდეს მართვის ადგილობრივი ფარიდან, აგრეთვე:
ა. მთავარი კორპუსის მართვის ფარიდან განივკავშირებიანი ქვაბებისათვის და 800 მეგვტ–ზე ნაკლები სიმძლავრის ენერგობლოკებისათვის;
ბ. ერთ-ერთი ქვაბის ან ქვაბების ჯგუფის მართვის ადგილობრივი ფარიდან;
გ. მართვის ბლოკური ფარიდან 800 მეგვტ და მეტი სიმძლავრის ენერგობლოკებისათვის.
3. თბოელექტროსადგურების ცალკე მდგომ სათავსებში, სადაც მოთავსებულია გაზმოწყობილობა (გაზმარეგულირებელი პუნქტის სარეგულატორო დარბაზი, გაზის ხარჯის აღრიცხვისა და გაზის გაწმენდის კვანძები, გაზმარეგულირებელი პუნქტის მართვის ადგილობრივი ფარი), დაყენებულ უნდა იქნეს დაგაზიანების სიგნალიზატორები შუქური და ბგერითი სიგნალების გამოყვანით ქვაბების ჯგუფის, ბლოკურ, გაზმარეგულირებელი პუნქტის მართვის ადგილობრივ ფარებზე და შენობის შესასვლელში.
4. სადგურის გაზმარეგულირებელ პუნქტში იზომება:
ა. გაზის წნევა გაზმარეგულირებელი პუნქტის შესასვლელსა და გამოსასვლელზე, აგრეთვე, ყოველი მარეგულირებელი სარქვლის შემდეგ;
ბ. წნევათა სხვაობა გაზის გამწმენდ ფილტრებზე;
გ. გაზის ტემპერატურა და ხარჯი;
დ. ჰაერის ტემპერატურა და დაგაზიანება სარეგულატორო დარბაზებისა და გაზმარეგულირებელი პუნქტის მართვის ადგილობრივი ფარის სათავსებში.
5. ადგილობრივ, ჯგუფურ და ბლოკურ მართვის ფარებზე უნდა იყოს:
ა. ჩამკეტი და მარეგულირებელი არმატურის მართვის გასაღები და მდგომარეობის მაჩვენებლები;
ბ. ჩამკეტი და მარეგულირებელი არმატურის მართვის ადგილის შესარჩევი გასაღებ-გადამრთველი;
გ. შუქური და ბგერითი სიგნალიზაცია მოწყობილობის მუშაობისა და დაგაზიანების შესახებ;
დ. გაზის წნევის მაჩვენებელი ხელსაწყოები გაზმარეგულირებელი პუნქტის შესასვლელსა და გამოსასვლელზე და რედუცირების ყოველი საფეხურის გამოსასვლელზე;
ე. ხარჯის მაჩვენებელი ხელსაწყოები გაზომვის ყოველი წერტილიდან.
6. მეთვალყურეობა გაზმარეგულირებელი პუნქტის მოწყობილობაზე, საზომი ხელსაწყოების ჩვენებებზე, აგრეთვე, დაგაზიანების კონტროლის ავტომატურ სიგნალიზატორებზე ხორციელდება ხელსაწყოების საშუალებით ქვაბტურბინული საამქროსა და წყალსათბობი საქვაბის მართვის ფარებიდან, გაზმარეგულირებელი პუნქტის მართვის ადგილობრივი ფარიდან და ვიზუალურად ადგილიდან, შემოვლის დროს.
7. გამომრთველი მოწყობილობა გაზმარეგულირებელ პუნქტში მცველი საგდები სარქვლის წინ უნდა იყოს ღია მდგომარეობაში და დაიპლომბოს.
8. გაზმარეგულირებელ პუნქტში სარეზერვო რედუცირების ხაზი მუდმივად უნდა იყოს მზად მუშაობაში ჩასართავად.
9. აკრძალულია ქვაბებისათვის გაზის მიწოდება შემოვლითი გაზსადენით (ბაიპასით) გაზმარეგულირებელ პუნქტში, სადაც არ არის ავტომატური მარეგულირებელი სარქველი.
10. გაზმარეგულირებელი პუნქტების გაზსადენებზე სახშობების მოხსნა გაზის გაშვებისას გაზსადენებში კონსერვაციის რეჟიმის ან რემონტის დამთავრების შემდეგ წარმოებს გაზსადენების ტექნიკური დათვალიერების (შემოვლის), ტექნიკური მომსახურების ჩატარებისა და საკონტროლო დაწნეხის ჩატარების შემდეგ.
11. გაზსადენებზე კაპიტალური რემონტისა და საშემდუღებლო სამუშაოების ჩატარების შემდეგ გაზის გაშვების წინ დამატებით ტარდება გამოცდა სიმტკიცესა და ჰერმეტულობაზე სამშენებლო ნორმებისა და წესების შესაბამისად.
მუხლი 54🔗. გაზსადენების მოწყობილობა
1. გაზსადენის განშტოებაზე ქვაბისაკენ შენობის შიგნით დაყენებული უნდა იქნეს ორი გამომრთველი მოწყობილობა: პირველი, გაზის სვლის მიმართულებით – შესაძლებელია იყოს ხელის მართვით; მეორე, ელექტროამძრავიანი – ჩართული უნდა იყოს ქვაბის დაცვის სქემაში.
2. გაზსადენის განშტოებაზე ქვაბისაკენ გამომრთველი მოწყობილობის შემდეგ გათვალისწინებული უნდა იყოს:
ა. მილტუჩა შეერთება საბრუნი ან ფურცლოვანი სახშობის დასაყენებლად მილტუჩების გასახსნელი სამარჯვებით და დენგამტარი შესაკრავით;
ბ. შტუცერი საქრევი აგენტის მისაერთებლად;
გ. ქვაბის საერთო მცველი ჩამკეტი სარქველი;
დ. გაზსადენის განშტოება სანთურების მცველი საფალიე მოწყობილობისაკენ (მხოლოდ გაზის ქვაბებისათვის);
ე. მარეგულირებელი სარქვლები (ძირითადი, გასახურებელი). ყოველი სანთურის წინ ინდივიდუალური მარეგულირებელი სარქვლის მოწყობისას გასახურებელი სარქველი შესაძლებელია არ იქნეს გათვალისწინებული.
3. გაზსადენზე ყოველი სანთურის წინ გათვალისწინებული უნდა იყოს ორი მცველი ჩამკეტი სარქველი. ჩამკეტ არმატურად ორი სწრაფმოქმედი ჩამკეტი სარქვლისა და თითოეული სანთურის წინ ინდივიდუალური მარეგულირებელი სარქვლის არსებობისას დასაშვებია ქვაბის საერთო მცველი ჩამკეტი სარქველი არ იყოს გათვალისწინებული. დასაშვებია ერთი მცველი ჩამკეტი სარქვლისა და ელექტროამძრავიანი გამომრთველი მოწყობილობის (რიგითობა განისაზღვრება პროექტით) ან ორი ელექტროამძრავიანი მოწყობილობის დაყენება იმ პირობით, თუ გათვალისწინებულ იქნება საერთო საქვაბის მცველი ჩამკეტი სარქველი.
4. გამომრთველი მოწყობილობის მართვა უნდა იყოს დისტანციური – ქვაბის მართვის ფარიდან და სანთურების მართვის მომსახურების მოედნიდან, აგრეთვე ხელით – ადგილიდან.
5. მცველი ჩამკეტი სარქვლის ელექტრომაგნიტის კვება მუდმივ ან ცვლად დენზე შეირჩევა პროექტით, ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთებიდან გამომდინარე. მუდმივი დენით კვება ხორციელდება აკუმულატორული ბატარეის სალტიდან ან კონდენსატორების ბატარეიდან, იმ პირობით, რომ მოწყობილობის მართვის სქემა აღჭურვილია წრედების წესივრულობის უწყვეტი კონტროლის საშუალებით. ცვლადი დენით კვება ხორციელდება ორი დამოუკიდებელი წყაროდან უწყვეტი კვების ბლოკის დაყენებით.
6. გაზსადენზე თითოეული სანთურის უკანასკნელი გამომრთველი მოწყობილობის წინ გათვალისწინებული უნდა იყოს არანაკლებ 20 მმ დიამეტრის უსაფრთხოების მილსადენი, რომელიც აღჭურვილია ელექტროამძრავიანი გამომრთველი მოწყობილობით.
7. ქვაბის გაზსადენებს უნდა ჰქონდეს საქრევი გაზსადენების სისტემა გამომრთველი მოწყობილობით და შტუცერებით სინჯის ასაღებად, აგრეთვე, სახურებელი საგდები გაზსადენი (საჭიროებისას). ყოველ საქრევ გაზსადენზე, რომლის არმატურა ჩართულია ქვაბის დაცვებისა და ბლოკირებების სქემაში, უნდა იყოს დაყენებული ელექტროამძრავიანი გამომრთველი მოწყობილობა.
8. საქრევი გაზსადენები გათვალისწინებული უნდა იყოს:
ა. გაზსადენის ყოველი ჩიხური უბნის ბოლოს, ფალიის გაზსადენის ჩათვლით;
ბ. მეორე გამომრთველი მოწყობილობის წინ, ქვაბის განშტოებაზე;
გ. სახშობების დაყენების ადგილის წინ, ქვაბის გაზსადენზე;
დ. ქვაბის მცველი ჩამკეტი სარქვლის წინ;
ე. პირველი გამომრთველი მოწყობილობის წინ, სანთურასთან (თუ გაზსადენის სიგრძე გამომრთველ მოწყობილობამდე აღემატება 2 მ-ს);
ვ. სელექციური გამომრთველი მოწყობილობის ორივე მხრიდან საქვაბეზე გაზის მიწოდების რგოლური სქემის დროს.
9. საქრევი გაზსადენების დიამეტრი განისაზღვრება გაანგარიშებით გაზსადენის საქრევი უბნის მოცულობის 15-ჯერადი მიმოცვლის გათვალისწინებით 1 საათის განმავლობაში, მაგრამ არ უნდა იყოს 20 მმ-ზე ნაკლები.
10. დაუშვებელია საქრევი გაზსადენების უსაფრთხოების მილსადენებთან, აგრეთვე გაზსადენების სახშობებით ან მარეგულირებელი სარქვლებით გაყოფილი უბნებიდან გამოყვანილი საქრევი გაზსადენების გაერთიანება.
11. სანთურა, რომელიც ქვაბის მუშაობის პროცესში გადაადგილდება, დასაშვებია მიუერთდეს გაზსადენს გაზის მუშა წნევაზე გათვლილი ლითონის ან რეზინქსოვილის სახელურებით.
12. გაზსადენის გამორთული უბნის დახშობა წარმოებს შეკუმშული ჰაერით ან ინერტული აირით მისი გაქრევისა და ანალიზისათვის სინჯის აღების შემდეგ. სახშობების მოხსნა გაზსადენებზე წარმოებს საკონტროლო დაწნეხის ჩატარების შემდეგ „წესების“ შესაბამისად. საკონტროლო დაწნეხის არადამაკმაყოფილებელი შედეგის შემთხვევაში სახშობების მოხსნა (მოცილება) აკრძალულია.
მუხლი 55🔗. ქვაბების მოწყობილობა
1. გაზზე მომუშავე საქვაბე აღჭურვილი უნდა იყოს ტექნოლოგიური დაცვის სისტემებით (მოწყობილობით), რომლებიც:
ა. მოქმედებენ ქვაბის საჩერზე და წყვეტენ გაზის მიწოდებას ქვაბზე:
ა.ა. საცეცხლეში ყველა სანთურის ალის (საცეცხლის საერთო ალის) ჩაქრობისას;
ა.ბ. ყველა კვამლსაწოვის გამორთვისას (გაწონასწორებული წევის მქონე ქვაბებისათვის);
ა.გ. ბერვის ყველა ვენტილატორის გამორთვისას;
ა.დ. ყველა რეგენერაციული ჰაერშემთბობის გამორთვისას;
ა.ე. დადგენილზე დაბლა გაზის წნევის შემცირებისას მარეგულირებელი სარქვლის შემდეგ (გაზის ძირითად საწვავად გამოყენებისას);
ბ. წყვეტენ გაზის მიწოდებას ქვაბის გახურებისას, თუ არ აინთო პირველად ასანთები სანთურა.
გ. წყვეტენ ქვაბზე გაზის მიწოდებას მარეგულირებელი სარქვლის შემდეგ გაზის წნევის შემცირებისას დადგენილზე დაბლა (გაზის სხვა საწვავთან ერთად დაწვისას).
დ. წყვეტენ სანთურაზე გაზის მიწოდებას, თუ იგი არ აინთო ან ჩაქრა.
ე. ამცირებენ ქვაბის დატვირთვას 50 %-მდე, თუ გამოირთო:
ე.ა. ორი კვამლსაწოვიდან ერთ-ერთი;
ე.ბ. ორი ბერვის ვენტილატორიდან ერთ-ერთი;
ე.გ. ორი რეგენერაციული ჰაერშემთბობიდან ერთ-ერთი.
2. ყოველი სანთურა აღიჭურვება მცველი საფალიე მოწყობილობით, რომელიც წარმოქმნის ალს სანთურასთან ანთების რეჟიმში და უზრუნველყოფს სანთურის ალის სელექციურ კონტროლს ქვაბის მუშაობის ყველა რეჟიმში. მცველი საფალიე მოწყობილობის მართვა უნდა იყოს დისტანციური – ქვაბის მართვის ფარიდან და სანთურების მართვის ადგილიდან.
3. გაზზე მომუშავე ქვაბის თითოეული სანთურის დანთება ხორციელდება მხოლოდ სტაციონარული მცველი საფალიე მოწყობილობიდან.
4. გაზზე მომუშავე ქვაბი აღიჭურვება ბლოკირებებით, რომლებიც გამორიცხავენ:
ა. გამომრთველი მოწყობილობის გაღებას ქვაბისაკენ გაზსადენის განშტოებაზე, თუ ღიაა თუნდაც ერთი გამომრთველი მოწყობილობა სანთურის წინ;
ბ. მცველი საფალიე მოწყობილობის ჩართვას და სანთურებზე გაზის მიწოდებას საცეცხლის, გაზსატარის (მათ შორის, რეცირკულაციურის), „თბილი ყუთის“ და ჰაერსატარების 10 წუთის განმავლობაში მაინც წინასწარი განიავების გარეშე;
გ. საერთო ჩამკეტი არმატურის გაღებას მცველი საფალიე მოწყობილობისაკენ მიმავალ საფალიე გაზსადენზე, თუ ღიაა თუნდაც ერთი ჩამკეტი არმატურა მცველი საფალიე მოწყობილობის წინ;
დ. გაზის მიწოდებას სანთურაზე, სანთურის (სანთურების ჯგუფის) წინ ჰაერის შიბერის (სარქვლის) ჩაკეტვისას ან ინდივიდუალური ბერვის ვენტილატორის გამორთვისას;
ე. გაზის მიწოდებას სანთურაზე, მცველ საფალიე მოწყობილობაზე ალის არარსებობისას;
ვ. უსაფრთხოების მილსადენზე ჩამკეტი მოწყობილობის გაღებას (დაკეტვას) სანთურის წინ ორივე ჩამკეტი მოწყობილობის გაღებული (დაკეტილი) მდგომარეობისას.
5. ქვაბზე იზომება:
ა. გაზის წნევა ქვაბის გაზსადენში მარეგულირებელ სარქვლამდე და მის შემდეგ;
ბ. გაზის წნევა ყველა სანთურის წინ გაზის სვლის მიმართულებით, უკანასკნელი გამომრთველი მოწყობილობის შემდეგ;
გ. სანთურის წინ ჰაერისა და სანთურების დონეზე ან საცეცხლის ზედა ნაწილში (ჩაბერვით მომუშავე ქვაბებისათვის) დაწვის პროდუქტების წნევათა სხვაობა;
დ. „თბილი ყუთის“ ჰაერსა და საცეცხლის დაწვის პროდუქტებს შორის (ჩაბერვით მომუშავე ქვაბებისათვის) წნევათა სხვაობა;
ე. ჰაერის წნევა საერთო ან ქვაბის გვერდით ჰაერსატარებში (ჩაბერვით მომუშავე ქვაბების გარდა);
ვ. დაწვის პროდუქტების გაუხშოება ან წნევა საცეცხლის ზედა ნაწილში;
ზ. ჰაერის წნევა სანთურის წინ, უკანასკნელი გამომრთველი მოწყობილობის შემდეგ.
6. ქვაბის გაზმომარაგების (გაზგანაწილების) სისტემაში გათვალისწინებული უნდა იყოს სიგნალიზაცია მოწყობილობის მუშაობის შესახებ, რომელიც აუწყებს:
ა. გაზის წნევის შემცირებას ან მომატებას დადგენილ სიდიდესთან შედარებით გაზმარეგულირებელი პუნქტის წინ და შემდეგ;
ბ. გაზის წნევის შემცირებას ან მომატებას დადგენილ სიდიდესთან შედარებით ქვაბის მარეგულირებელი სარქვლის შემდეგ;
გ. ჰაერის წნევის შემცირებას დადგენილ სიდიდესთან შედარებით სანთურების წინ საერთო ან სანთურებისწინა ჰაერსატარებში (ჩაბერვით მომუშავე ქვაბების გარდა);
დ. წნევათა სხვაობის შემცირებას სანთურების წინ ჰაერსა და საცეცხლის ზედა ნაწილში ან სანთურების დონეზე დაწვის პროდუქტებს შორის (ჩაბერვით მომუშავე ქვაბებისათვის);
ე. წნევათა სხვაობის შემცირებას „თბილი ყუთის“ ჰაერსა და საცეცხლის დაწვის პროდუქტებს შორის (ჩაბერვით მომუშავე ქვაბებისათვის);
ვ. ქვაბის სანთურაზე ალის არსებობას;
ზ. სანთურის მცველ საფალიე მოწყობილობაზე ალის არსებობას;
თ. საერთო ალის არსებობას ქვაბის ყველა სანთურაზე;
ი. „წესებით~ გათვალისწინებული დაცვების ამოქმედებას;
კ. სარეგულატორო დარბაზისა და გაზმარეგულირებელი პუნქტის მართვის ადგილობრივი ფარის სათავსების დაგაზიანებას.
7. სახშობების მოხსნა ქვაბის გაზსადენებზე კონსერვაციის რეჟიმიდან გამოყვანის ან რემონტის დამთავრებისას ხორციელდება ქვაბის ტექნიკური დათვალიერების, ტექნიკური გამოკვლევისა და საკონტროლო დაწნეხის ჩატარების, ტექნოლოგიური დაცვების, ბლოკირებებისა და სიგნალიზაციის მუშაობის უნარის შემოწმების შემდეგ. ამასთან, ოპერატიულ ჟურნალში პასუხისმგებელი პირის მიერ კეთდება ჩანაწერი დანთებისა და ექსპლუატაციისათვის ქვაბის მზადყოფნის შესახებ.
8. სამუშაოების დაწყებამდე, რომლებიც დაკავშირებულია გაზის არმატურის დაშლასთან, შიგა გაზსადენების მიერთებასთან ან რემონტთან, ქვაბის შიგნით მუშაობასთან, აგრეთვე, კონსერვაციისა და რემონტის რეჟიმზე ქვაბის გადაყვანისას, გამომრთველი მოწყობილობა უნდა ჩაიკეტოს და დაიხშოს გაზსადენის განშტოებაზე ქვაბისაკენ და გაზსადენზე სანთურების მცველი საფალიე მოწყობილობისაკენ.
9. გაზსადენებიდან გაზი უნდა გამოიდევნოს ინერტული აირით ან შეკუმშული ჰაერით.
10. გაზსადენების გაქრევის ხარისხი განისაზღვრება სინჯების აღებით ანალიზისათვის ან ხელსაწყოებით. გაზის ნარჩენი მოცულობითი წილი გაქრეულ გაზსადენში არ უნდა აღემატებოდეს გაზის აალების ქვედა ზღვრის 20 %-ს.
11. თბოელექტროსადგურებში გოგირდის მომეტებული შემცველობის გაზის გამოყენებისას გაზსადენების გაქრევა შეკუმშული ჰაერით აკრძალულია.
12. თუ ქვაბი რეზერვშია ან მუშაობს სხვა სახის საწვავზე, სახშობები გაზსადენებზე გამომრთველი არმატურის შემდეგ შესაძლებელია არ დაიდგას. დასაშვებია ჭარბი წნევის შენარჩუნება ქვაბის გაზსადენებში სხვა საწვავზე მუშაობისას, თუ უზრუნველყოფილია გამომრთველი მოწყობილობის საკეტების სიმჭიდროვე.
მუხლი 56🔗. ქვაბის ამუშავება-გაჩერება, რეჟიმის შეცვლა
1. ქვაბის ამუშავების წინ რემონტის ან ხანგრძლივი (3 დღე-ღამეზე მეტი) დროით რეზერვში ყოფნის შემდეგ მოწმდება წევასაბერი მანქანების, დამხმარე მოწყობილობის, არმატურისა და მექანიზმების, ავტორეგულატორების, საზომ და დისტანციური მართვის საშუალებათა წესივრულობა და მზადყოფნა ჩართვისათვის. აგრეთვე, ხორციელდება დაცვების, ბლოკირებების, სიგნალიზაციის, შეტყობინებისა და ოპერატიული კავშირის საშუალებათა მუშაობის უნარის შემოწმება, ქვაბისა და სანთურის მცველი ჩამკეტი სარქვლების ამუშავება შემსრულებელ მექანიზმზე ზემოქმედებით.
2. სამ დღე-ღამეზე ნაკლები დროით ქვაბის გაჩერებისას მოწმდება ის საზომი ხელსაწყოები, მოწყობილობა, მექანიზმები, დაცვების, ბლოკირებებისა და სიგნალიზაციის საშუალებები, რომლებზეც მიმდინარეობდა რემონტი.
3. გამოვლენილი უწესივრობები უნდა აღმოიფხვრას ქვაბის დანთებამდე. ქვაბის საჩერზე მოქმედი დაცვებისა და ბლოკირებების საშუალებების უწესივრობის გამოვლენის შემთხვევაში ქვაბის დანთება აკრძალულია.
4. კონსერვაციისა და რემონტის შემდეგ ქვაბის გაზსადენების შევსებისას მუშაობაში უნდა ჩაირთოს კვამლსაწოვები, ბერვის ვენტილატორები, რეცირკულაციის კვამლსაწოვები ქვაბის ექსპლუატაციის საწარმოო ინსტრუქციაში მითითებული თანამიმდევრობით.
5. ქვაბის გაზსადენების გაზისგან დაცლა ან მათი გაქრევა უსაფრთხოების მილსადენების ან ქვაბის გაზსანთურის მოწყობილობის გავლით აკრძალულია.
6. ცივ მდგომარეობაში მყოფი ქვაბის დანთების წინ ჩართული წევასაბერი მექანიზმებით ტარდება ქვაბის სანთურებისწინა გამომრთველი მოწყობილობის (მცველი ჩამკეტი სარქვლისა და სანთურის ჩათვლით) ჩაკეტვის სიმჭიდროვეზე ამუშავებისწინა შემოწმება. გამომრთველი მოწყობილობის ჩაკეტვის არასიმჭიდროვის გამოვლენისას ქვაბის დანთება აკრძალულია. შემოწმება ტარდება თბოელექტროსადგურებისთვის დადგენილი ნორმატიული დოკუმენტების შესაბამისად.
7. უშუალოდ ქვაბის დანთების წინ და მისი გაჩერების შემდეგ ქვაბის საცეცხლე, საცეცხლიდან დაწვის პროდუქტების გაზსატარი, დაწვის პროდუქტების რეცირკულაციის სისტემები, აგრეთვე, დახურული სივრცეები, რომლებშიც განლაგებულია კოლექტორები, უნდა განიავდეს ჩართული კვამლსაწოვებით, ბერვის ვენტილატორებითა და რეცირკულაციის კვამლსაწოვებით 10 წუთის განმავლობაში მაინც გაზჰაერის ტრაქტის გაღებული შიბერებით (სარქვლებით) და ჰაერის ხარჯით, რომელიც ნომინალურის 25 % -ზე ნაკლები არაა.
8. სანთურების წინ მცველი ჩამკეტი სარქვლების ავტომატური დაწნეხის ხელსაწყოების არსებობისას წინასწარი ვენტილაციის დრო განისაზღვრება მოწყობილობის დამმუშავებლების მიერ დადგენილი სანთურების ავტომატური დანთების პროგრამით.
9. ჩაბერვით მომუშავე ქვაბებისა და კვამლსაწოვების არარსებობისას წყალსათბობი ქვაბების ვენტილაცია ხორციელდება ჩართული ბერვის ვენტილატორებითა და რეცირკულაციის კვამლსაწოვებით.
10. ქვაბის დანთებისას ბერვის ვენტილატორი და კვამლსაწოვი (სადაც გათვალისწინებულია) უნდა იყოს ჩართული.
11. გაზის საწვავზე ქვაბის დანთების წინ განისაზღვრება ჟანგბადის შემცველობა ქვაბის გაზსადენებში. ჟანგბადის 1 %-ზე მეტი მოცულობითი შემცველობისას სანთურების დანთება აკრძალულია. დასაშვებია არ ჩატარდეს გაზის ანალიზი ჟანგბადის შემცველობაზე, თუ გაზსადენებში იყო ჭარბი წნევა.
12. იმ ქვაბების დანთება, რომელთა ყველა სანთურა აღჭურვილია მცველი ჩამკეტი სარქვლით და მცველი დამცავი მოწყობილობით, შესაძლებელია დაიწყოს ნებისმიერი სანთურით, ქვაბის ექსპლუატაციის ინსტრუქციაში მითითებული თანამიმდევრობით. თუ არ აალდა პირველად ასანთები სანთურა (თუ ჩაქრა), გაზის მიწოდება ქვაბსა და სანთურაზე უნდა შეწყდეს, გამოირთოს მისი დამცავი საფალიე მოწყობილობა, განიავდეს სანთურა, საცეცხლე და გაზსატარი „წესების“ შესაბამისად, რის შემდეგაც შესაძლებელია ქვაბის დანთება სხვა სანთურით. პირველად დასანთები სანთურის განმეორებითი დანთება წარმოებს მისი არანთების (ჩაქრობის) მიზეზების დადგენის შემდეგ. თუ არ აალდა (ჩაქრა) მეორე ან შემდგომი დასანთები სანთურები (პირველის მდგრადი წვის შემთხვევაში), გაზის მიწოდება უნდა შეწყდეს მხოლოდ ამ სანთურაზე, გამოირთოს მისი დამცავი საფალიე მოწყობილობა, ჩატარდეს მისი ვენტილაცია მთლიანად გაღებული საკეტით ამ სანთურისაკენ მიმავალ ჰაერსატარზე. მისი განმეორებითი დანთება დასაშვებია არანთების (ჩაქრობის) მიზეზების აღმოფხვრის შემდეგ.
13. დანთებისას ყველა (რამდენიმე) ჩართული სანთურის ჩაქრობის შემთხვევაში დაუყოვნებლივ უნდა შეწყდეს გაზის მიწოდება ქვაბზე და ქვაბის ყველა სანთურაზე, გამოირთოს მათი დამცავი საფალიე მოწყობილობა და ჩატარდეს სანთურების, საცეცხლისა და კვამლსატარის ვენტილაცია „წესების“ მოთხოვნების შესაბამისად. ქვაბის განმეორებითი დანთება დასაშვებია სანთურებზე ალის ჩაქრობის მიზეზების დადგენისა და აღმოფხვრის შემდეგ.
14. ქვაბის ქვანახშირის მტვრის ან თხევადი საწვავიდან გაზზე გადაყვანა ხორციელდება საწარმოს მთავარი ინჟინრის (ტექნიკური დირექტორის) მიერ დამტკიცებული ინსტრუქციით. სანთურების მრავალიარუსიანი განლაგებისას გაზზე პირველად გადაიყვანება ქვედა იარუსის სანთურები. ქვაბის გაზის საწვავზე გეგმიანი გადაყვანისას მოწმდება მცველი ჩამკეტი სარქვლების ამოქმედება, ქვაბის გაზმომარაგების სისტემის ტექნოლოგიური დაცვების, ბლოკირებებისა და სიგნალიზაციის მუშაობის უნარი შემსრულებელ მექანიზმზე ან სიგნალზე ზემოქმედებით იმ მოცულობით, რომ ხელი არ შეუშალოს ქვაბის მუშაობას.
15. ბლოკირებები და დაცვები, რომლებიც მოქმედებენ ქვაბის საჩერზე ან ქვაბის გადაყვანა დაბალ დატვირთვაზე, ხორციელდება დამამზადებელ ქარხანასთან შეთანხმებული ტექნიკური პირობების ან თბოელექტროსადგურისათვის დამტკიცებული ნორმატიულ-ტექნიკური დოკუმენტაციის შესაბამისად.
16. ქვაბის ავარიული გაჩერებისას უნდა შეწყდეს გაზის მიწოდება ქვაბზე და ქვაბის ყველა სანთურაზე, მათ დამცავ საფალიე მოწყობილობაზე და გაიღოს გამომრთველი მოწყობილობა უსაფრთხოების მილსადენებზე. საჭიროების შემთხვევაში უნდა გაიღოს გამომრთველი მოწყობილობა გასაქრევ გაზსადენებზე და ჩატარდეს საცეცხლისა და გაზსატარის ვენტილაცია „წესების“ მოთხოვნების შესაბამისად.
17. ქვაბის გეგმიანი გაჩერებისას რეზერვის რეჟიმში გადაყვანის დროს უნდა შეწყდეს გაზის მიწოდება ქვაბზე, სანთურებზე, დამცავ საფალიე მოწყობილობაზე მათი შემდგომი გამორთვით, გაიღოს გამომრთველი მოწყობილობა უსაფრთხოების მილსადენებზე, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში – გასაქრევ გაზსადენებზეც, ჩატარდეს საცეცხლისა და გაზსატარების ვენტილაცია. ვენტილაციის დამთავრების შემდეგ უნდა გამოირთოს წევასაბერი მანქანები, დაიკეტოს გაზჰაერის ტრაქტის საძრომები, ლიუკები, ფარსაკეტები (სარქვლები), წევასაბერი მანქანების მიმმართველი აპარატები.
თავი XVII
ავარიული სიტუაციების ლოკალიზაცია და ლიკვიდაცია
მუხლი 57🔗. მოთხოვნები ავარიული სიტუაციებისას
1. ავარიული სიტუაციების ლოკალიზაციისა და ლიკვიდაციისათვის ქალაქებისა და სხვა დასახლებული პუნქტების გაზის მეურნეობის საწარმოებში იქმნება ერთიანი საავარიო-სადისპეტჩერო სამსახურები საქალაქო ტელეფონით „04“ და მათი ფილიალები სადღეღამისო მუშაობით გამოსასვლელი და სადღესასწაულო დღეების ჩათვლით.
2. დასაშვებია სპეციალიზებული საავარიო-სადისპეტჩერო სამსახურების შექმნა იმ ქვედანაყოფებში, რომლებიც ემსახურებიან გაზმარეგულირებელ სადგურებს, პუნქტებსა და დანადგარებს, აგრეთვე, სამრეწველო საწარმოებს (საქვაბეებს).
3. საავარიო-სადისპეტჩერო სამსახურის რიცხოვნობა, მატერიალურ-ტექნიკური აღჭურვილობა და დისლოკაციის ადგილი განისაზღვრება მოთხოვნიდან – უზრუნველყოფილ იქნეს საავარიო ბრიგადის მისვლა ავარიის ადგილას მინიმალურ დროში. აფეთქების, ხანძრის, სათავსების დაგაზიანების შესახებ შეტყობინების მიღებისას საავარიო ბრიგადა უნდა გავიდეს 5 წუთის განმავლობაში.
4. იმ საწარმოების საავარიო განაცხადებით, რომელთაც აქვთ საკუთარი გაზის სამსახურები, გაზის მეურნეობის საწარმოების საავარიო-სადისპეტჩერო სამსახურებმა უნდა გაუწიონ მათ პრაქტიკული და მეთოდური დახმარება ავარიული სიტუაციების ლოკალიზაციასა და ლიკვიდაციაში ხელშეკრულებისა და ერთობლივი მოქმედების შეთანხმებული გეგმის საფუძველზე.
5. საავარიო სამუშაოები გაზსავსებ სადგურებსა და პუნქტებში სრულდება ამ საწარმოების პერსონალის მიერ. გაზის მეურნეობის საწარმოს საავარიო-სადისპეტჩერო სამსახურის მონაწილეობა ამ სამუშაოებში განისაზღვრება ავარიის ლოკალიზაციისა და ლიკვიდაციის ურთიერთშეთანხმებული გეგმით ან ხელშეკრულებით.
6. საავარიო ბრიგადების მოქმედება ავარიული სიტუაციების ლოკალიზაციისა და ლიკვიდაციის დროს განისაზღვრება სხვადასხვა უწყების სამსახურების ურთიერთქმედების გეგმით, რომელიც მუშავდება ადგილობრივი პირობების გათვალისწინებით. სხვადასხვა უწყების სამსახურების ურთიერთქმედების გეგმა უნდა შეთანხმდეს ადგილობრივი მმართველობის ორგანოებთან. პასუხისმგებლობა გეგმის შედგენაზე, მასში დამატებებისა და შესწორებების დროულ შეტანაზე, გადასინჯვასა და კვლავ დამტკიცებაზე (3 წელიწადში ერთხელ მაინც) ეკისრება საწარმოს მთავარ ინჟინერს (ტექნიკურ დირექტორს).
7. საავარიო-სადისპეტჩერო სამსახურები ატარებენ საწვრთნელ მეცადინეობებს პერსონალის მოქმედების შეფასებით:
ა. ავარიის ლოკალიზაციის და ლიკვიდაციის გეგმის მიხედვით (თითოეული ბრიგადისათვის) – 6 თვეში ერთხელ მაინც;
ბ. სხვადასხვა დანიშნულების სამსახურების ურთიერთქმედების გეგმის მიხედვით – წელიწადში ერთხელ მაინც.
8. საწვრთნელი მეცადინეობები ტარდება პოლიგონებზე (სამუშაო ადგილებზე) რეალურთან მაქსიმალურად მიახლოებულ პირობებში და რეგისტრირდება სპეციალურ ჟურნალში.
9. საავარიო-სადისპეტჩერო სამსახურში შემოსული ყველა განაცხადი რეგისტრირდება მათი შემოსვლის დროის, საავარიო ბრიგადის გასვლის და ადგილზე მისვლის დროის, დაზიანების ხასიათისა და შესრულებული სამუშაოების ჩამონათვლის მითითებით.
10. საავარიო-სადისპეტჩერო სამსახურში შემოსული განაცხადები უნდა იწერებოდეს მაგნიტურ ფირზე. შემოსული განაცხადების შესახებ ჩანაწერების შენახვის ხანგრძლივობა უნდა იყოს 10 დღე-ღამე მაინც.
11. დასაშვებია შემოსული საავარიო განაცხადების რეგისტრაცია და დამუშავება პერსონალურ კომპიუტერზე იმ პირობით, თუ მოხდება მიღებული ინფორმაციის ყოველდღიური არქივაცია ხისტი დისკიდან სხვა მატარებლებზე (დისკეტები და სხვა).
12. საავარიო განაცხადების დროული შესრულება და სამუშაოთა მოცულობა მოწმდება გაზის მეურნეობის საწარმოს ხელმძღვანელობის მიერ.
13. შემოსული განაცხადების ანალიზი ტარდება ყოველთვიურად.
14. გაზის სუნის შესახებ განაცხადის მიღებისას დისპეტჩერი ვალდებულია ჩაუტაროს განმცხადებელს ინსტრუქტაჟი უსაფრთხოების ღონისძიებების შესახებ.
15. საავარიო ბრიგადა უნდა გავიდეს სპეციალური ავტომანქანით, რომელიც აღჭურვილი უნდა იყოს კავშირის საშუალებით, სირენით, ციმციმა შუქურათი, კონტროლის ხელსაწყოებითა და სამარჯვებით ავარიული სიტუაციების დროული ლოკალიზაციისათვის.
16. გარე გაზსადენებზე ავარიების ლოკალიზაციისა და ლიკვიდაციისათვის გასვლისას საავარიო ბრიგადას უნდა ჰქონდეს პლანშეტები (სამარშრუტო რუკები) ან საჭირო საშემსრულებლო-ტექნიკური დოკუმენტაცია (გაზსადენების გეგმები მიბმებით, შენადუღი პირაპირების სქემები).
17. საავარიო მანქანების გამოყენება არადანიშნულებისამებრ აკრძალულია. პასუხისმგებლობა საავარიო მანქანის ადგილზე დროულ მისვლასა და სამუშაოს შესრულებაზე ავარიის ლოკალიზაციისა და ლიკვიდაციის გეგმის შესაბამისად ეკისრება მის ხელმძღვანელს.
18. სარდაფებში, გვირაბებში, კოლექტორებში, სადარბაზოებში, შენობების პირველ სართულებზე გაზის გამოვლენისას 1 %-ზე მეტი მოცულობითი წილით ბუნებრივი გაზისათვის და 0,4 %-ზე მეტი მოცულობითი წილით გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზებისათვის მიღებულ უნდა იქნეს ზომები გაზსადენების დაუყოვნებლივ გამოსართავად გაზმომარაგების სისტემიდან და ხალხის საევაკუაციოდ საშიში ზონიდან.
19. დაზიანებულ გაზსადენზე გაჟონვის დროებით აღსაკვეთად ნებადართულია არტახებისა და ცალუღების დადება ამ უბანზე მუდმივი მეთვალყურეობის უზრუნველყოფით. მიწისქვეშა გაზსადენების ტრანშეებში მიწის ჩაყრა მათში არტახებისა და ცალუღების დატოვებით აკრძალულია. შიგა გაზსადენის ექსპლუატაციის ხანგრძლივობა დადებული არტახით, შამოტის თიხიანი ბინტით ან ცალუღით არ უნდა აღემატებოდეს ერთ ცვლას.
20. დაზიანებული შენადუღი პირაპირის (გაწყვეტა, ბზარები) რემონტი ხორციელდება არანაკლებ 200 მმ სიგრძის კოჭის ჩადუღებით ან ფურცლოვანი ქუროს დაყენებით. შენადუღი პირაპირები სხვა დეფექტებით (წიდის ჩანართები, უკმარშენადუღი, ფორები დასაშვები ნორმის ზევით), აგრეთვე მილები კედლის სისქის 30 %-ზე მეტი სიღრმის კავერნებით მილის ტანზე, შეიძლება გაძლიერდეს გოფრირებული ან ფურცლოვანი ქუროების დაყენებით მათი შემდგომი გამოცდით.
21. ფოლადის მიწისქვეშა გაზსადენების მექანიკური დაზიანებისას, ძირითადი მდგომარეობიდან როგორც ჰორიზონტალური, ასევე ვერტიკალური გადანაცვლებით, გაზის გაჟონვის აღმოფხვრის სამუშაოების შესრულებასთან ერთად უნდა გაიხსნას და შემოწმდეს რადიოგრაფული მეთოდით თითო უახლოესი პირაპირი დაზიანების ადგილიდან ორივე მხარეს. მათში გაზსადენის დაზიანებით გამოწვეული გაწყვეტის ან ბზარების აღმოჩენისას დამატებით გაიხსნება და შემოწმდება რადიოგრაფული მეთოდით შემდეგი პირაპირი. უკმარშენადუღის, წიდის ჩანართების, ფორების გამოვლენისას ხდება შენადუღი პირაპირის გაძლიერება.
22. პოლიეთილენის გაზსადენების შენადუღი პირაპირები და მილების უბნები, რომელთაც აქვთ დეფექტები და დაზიანებები, უნდა ამოიჭრას და შეიცვალოს არანაკლებ 500 მმ სიგრძის კოჭას ჩადუღებით ჩასატანებელი ელექტროსახურებლიანი ქუროების გამოყენებით. არაგასართი შეერთებების კვანძები და შემაერთებელი დეტალები, რომლებიც ვერ უზრუნველყოფენ ჰერმეტულობას, უნდა ამოიჭრას და შეიცვალოს ახლით. დასაშვებია პოლიეთილენის გაზსადენების რემონტი „პოლიეთილენ-ფოლადის“ შეერთებების ჩადუღებით, რომლებიც გათვლილი უნდა იყოს გაზსადენის მუშა წნევაზე.
23. სინთეზურქსოვილიანი შლანგით აღდგენილი გაზსადენების დაზიანებული უბნები უნდა შეიცვალოს კოჭას ჩადუღებით, რისთვისაც გამოიყენება სპეციალური მოწყობილობა გაზსადენებზე სამუშაოების საწარმოებლად წნევის შემცირების გარეშე. დასაშვებია ასეთი გაზსადენების რემონტი ანალოგიური ფოლადის მილებით.
24. ავარიის ლიკვიდაციის ან ავარიული სიტუაციის სამუშაოები შესაძლებელია საავარიო-სადისპეტჩერო სამსახურმა გადასცეს საექსპლუატაციო სამსახურებს მას შემდეგ, რაც მიღებული იქნება ყველა ზომა, რომლებიც გამორიცხავენ აფეთქების, ხანძრების, მოწამვლის შესაძლებლობას.
დანართი 1
განწეს-დაშვება
გაზის მეურნეობის საწარმოში გაზსაშიში სამუშაოების შესრულებაზე
„–––––––“ ––––––––––––––––––––––200 წ. –––––––––––––––––––––––––––შენახვის ვადა 1
წელი
1. საწარმოს დასახელება
2. განწესის მიმღების თანამდებობა, სახელი, გვარი –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
3. სამუშაოს ადგილი და სახეობა –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
4. ბრიგადის შემადგენლობა–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(სახელი, გვარი, თანამდებობა, პროფესია)
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
5. სამუშაოს დაწყების თარიღი და დრო –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
სამუშაოს დამთავრების თარიღი და დრო –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
6. ძირითადი ოპერაციების ტექნოლოგიური თანამიმდევრობა სამუშაოთა წარმოებისას
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(დგება ტექნოლოგიური ოპერაციების თანამიმდევრობის ნუსხა მოქმედი ინსტრუქციებისა და
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
ტექნოლოგიური რუკების შესაბამისად; დასაშვებია ტიპური განწესების გამოყენება ან სამუშაოთა
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
ხელმძღვანელისთვის ტექნოლოგიური რუკების ჩაბარება ხელწერილით)
7. მუშაობა ნებადართულია უსაფრთხოების შემდეგი ძირითადი ღონისძიებების შესრულებისას
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(დგება უსაფრთხოების ძირითადი ღონისძიებების ნუსხა, მიეთითება სახელმძღვანელო ინსტრუქციები)
8. საერთო და ინდივიდუალური დაცვის საშუალებები, რომელთა ქონა სავალდებულოა ბრიგადისათვის
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(სახელი და გვარი პასუხისმგებელი პირისა, რომელმაც შეამოწმა სამუშაოთა წარმოებისათვის ინდივიდუალური
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
დაცვის საშუალებების მზადყოფნა და მათი გამოყენების უნარი, ხელმოწერა)
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
9. სარემონტო სამუშაოების დაწყების წინ დახურულ სათავსებსა და ჭებში ჰაერის შედგენლობაში გაზის შემცველობის ანალიზის შედეგები
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(გაზომვების ჩამტარებელი პირის თანამდებობა, სახელი, გვარი, ხელმოწერა)
10. განწესი გასცა–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(განწეს-დაშვების გამცემი პირის თანამდებობა, სახელი, გვარი, ხელმოწერა)
11. მუშაობის პირობებს გავეცანი, განწეს-დაშვება მივიღე
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(განწეს-დაშვების მიმღები პირის თანამდებობა, სახელი, გვარი, ხელმოწერა)
1. ბრიგადის შემადგენლობის ინსტრუქტაჟი სამუშაოთა წარმოებისა
და უსაფრთხოების ღონისძიებების შესახებ
№
სახელი, გვარი
თანამდებობა, პროფესია
ხელმოწერა
ინსტრუქტაჟის მიღებაზე
შენიშვნა
1
2
3
4
5
2. ცვლილებები ბრიგადის შემადგენლობაში
ბრიგადის შემადგენლობიდან გამოყვანილი პირის სახელი, გვარი
ცვლლების მიზეზი
თარიღი, დრო
ბრიგადის შემადგენლობაში შეყვანილი პირის სახელი, გვარი
თანამდებობა, პროფესია
შენიშვნა
1
2
3
4
5
6
3. ბრიგადის ახალი შემადგენლობის ინსტრუქტაჟი სამუშაოთა დამთავრებისა და უსაფრთხოების ღონისძიებების შესახებ
№
სახელი, გვარი
თანამდებობა
ხელმოწერა
ინსტრუქტაჟის მიღებაზე
შენიშვნა
1
2
3
4
5
4. განწესის გაგრძელება
თარიღი, დრო
განწესის გამგრძელებელი პირის თანამდებობა, სახელი, გვარი
ხელმოწერა
განწესის გამგრძელებელი პირის თანამდებობა, სახელი, გვარი
ხელმოწერა
სამუშაოთა დაწყება
სამუშაოთა დამთვრება
1
2
3
4
5
6
5. ხელმძღვანელის დასკვნა გაზსაშიში სამუშაოების დამთავრების შემდეგ
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(ობიექტზე ჩატარებული სამუშაოების ჩამონათვალი, განსაკუთრებული შენიშვნები, სამუშაოთა
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
ხელმძღვანელის ხელმოწერა, განწესის დახურვის თარიღი და დრო)
დანართი 2
გაზსაშიში სამუშაოების წარმოებაზე გაცემული განწეს-დაშვებების რეგისტრაციის
ჟ უ რ ნ ა ლ ი
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
(გაზის მეურნეობის საწარმოს, სამსახურის, საამქროს დასახელება)
დაწყებულია „–––––“ ––––––––––––––––––––––––––– 200 წ.
დამთავრებულია „–––––“ ––––––––––––––––––––––––––– 200 წ.
შენახვის ვადა 5 წელი
განწესის ნომერი
გაცემის თარიღი
განწესის გამცემის თანამდებობა, სახელი, გვარი, ხელმოწერა
განწესის მიმღების თანამდებობა, სახელი, გვარი, ხელმოწერა
სამუშაოთა წარმოების ადგილის მისამართი
სამუშაოს სახეობა
განწესის დაბრუნების თარიღი და დრო, აღნიშვნები განწესის მიმღები პირის მიერ სამუშაოთა შესრულების შესახებ
1
2
3
4
5
6
7
ჟურნალი არის დანომრილი, ზონარგაყრილი და ბეჭდით დამოწმებული
დამოწმებული: ––––––ფურცელი
სახელი, გვარი, ხელმოწერა
დანართი 3
გაზსადენების გამოცდა
1. მშენებლობადამთავრებული გარე გაზსადენების სიმტკიცესა და ჰერმეტულობაზე გამოცდამდე საჭიროა მათი შიგა სიღრუის გაწმენდა. გაწმენდის ხერხი განისაზღვრება სამუშაოთა წარმოების პროექტით. შიგა გაზსადენებისა და გაზმარეგულირებელი სადგურების, პუნქტებისა და დანადგარების გაზსადენების გაწმენდა ხდება მონტაჟის დაწყებამდე.
2. გამოცდას სიმტკიცესა და ჰერმეტულობაზე ატარებს სამშენებლო-სამონტაჟო საწარმო საექსპლუატაციო საწარმოს წარმომადგენლის თანდასწრებით. დასაშვებია სიმტკიცეზე გამოცდის ჩატარება საექსპლუატაციო საწარმოს წარმომადგენლის მონაწილეობის გარეშე მასთან შეთანხმებით. გამოცდის შედეგები ფორმდება ჩანაწერით სამშენებლო პასპორტში.
3. ერთდროულად გამოსაცდელი გაზსადენების სიგრძე არ უნდა აღემატებოდეს შემდეგ სიდიდეებს:
ა. 200 მმ-მდე ჩათვლით დიამეტრის გაზსადენებისათვის – 6 კმ;
ბ. 200 მმ-ზე მეტი 400 მმ-მდე ჩათვლით დიამეტრის გაზსადენებისათვის – 4კმ;
გ. 400 მმ-ზე მეტი დიამეტრის გაზსადენებისათვის – 3 კმ.
4. გაზსადენების სიმტკიცესა და ჰერმეტულობაზე გამოცდისათვის გამოიყენება შემდეგი მანომეტრები:
ა. გამოსაცდელი წნევისას 0,01 მეგპა (0,1 კგძ/სმ2)-მდე – წყლით შევსებული U-სებრი სითხის მანომეტრები;
ბ. გამოსაცდელი წნევისას 0,01 მეგპა (0,1 კგძ/სმ2)-დან 0,1 მეგპა (1 კგძ/სმ2)-მდე – ვერცხლისწყლით შევსებული U-სებრი სითხის მანომეტრები და სანიმუშო მანომეტრები, გარდა ამისა სიმტკიცეზე გამოცდისას – ზამბარიანი მანომეტრები სიზუსტის კლასით არაუდაბლეს 1,0-ისა.
გ. გამოსაცდელი წნევისას 0,1 მეგპა (1 კგძ/სმ2) და მეტი: სიმტკიცეზე გამოცდისას – ზამბარიანი მანომეტრები სიზუსტის კლასით არაუდაბლეს 1,5-ისა; ჰერმეტულობაზე გამოცდისას'– სანიმუშო მანომეტრები, ზამბარიანი მანომეტრები სიზუსტით კლასით არაუდაბლეს 1,0-ისა და დიფმანომეტრები.
გამოცდისათვის გამოყენებული ზამბარიანი მანომეტრების კორპუსის დიამეტრი არ უნდა იყოს 160 მმ-ზე ნაკლები. მანომეტრის გაზომვის ზედა ზღვარი სკალაზე უნდა იყოს გამოსაცდელი წნევის 4/3-ისა და 5/3-ის ფარგლებში. ბარომეტრული წნევის გასაზომად გამოიყენება ბარომეტრ-ანეროიდები. დასაშვებია ბარომეტრული წნევის მონაცემების მიღება ადგილობრივი მეტეოსადგურიდან.
5. გარე გაზსადენების, გაზშემყვანების, გაზმარეგულირებელი სადგურების, პუნქტებისა და დანადგარების გამოცდები სიმტკიცესა და ჰერმეტულობაზე ტარდება ჩამკეტი არმატურის, მოწყობილობისა და საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოების დაყენების შემდეგ.
6. შიგა გაზსადენების სიმტკიცეზე გამოცდა ტარდება გამორთული მოწყობილობით, თუ ეს მოწყობილობა არ არის გათვლილი გამოსაცდელ წნევაზე.
95
წნევის ნორმები გაზსადენების სიმტკიცესა და ჰერმეტულობაზე გამოცდის დროს
ცხრილი
გაზსადენები და ნაგებობები
გაზის წნევა,
მეგპა (კგძ/სმ2)
გამოსაცდელი ნორმა
შენიშვნა
სიმტკიცეზე
ჰერმეტულობაზე
წნევის დასაშვები დაცემა
გამოსაცდე-ლი წნევა, მეგპა (კგძ/სმ2)
გამოცდის ხანგრძლი-ვობა, სთ
გამოსაცდე-ლი წნევა, მეგპა (კგძ/სმ2)
გამოცდის ხანგრძლი-ვობა, სთ
1
2
3
4
5
6
7
მიწისქვეშა გაზსადენები
1. დაბალი წნევის 0,005 (0,05)-მდე ჩათვლით
2. დაბალი წნევის გაზშემყვანები 0,005 (0,05)-მდე ჩათვლით პირობითი დიამეტრით 100 მმ-მდე, მათი ქუჩის გაზსადენებთან დამოუკიდებლად მშენებლობისას
3. საშუალო წნევის 0,005 (0,05)-ზე მეტი 0,3 (3)-მდე ჩათვლით
4. მაღალი წნევის 0,3 (3)-ზე მეტი 0,6 (6)-მდე ჩათვლით
5. მაღალი წნევის 0,6 (6)-ზე მეტი 1,2 (12)-მდე ჩათვლით
0,6 (6)-ზე მეტი 1,6 (16)-მდე ჩათვლით გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზებისათვის
0,06 (6)
0,1 (1)
0,6 (6)
0,75 (7,5)
1,5 (15)
2,0 (20)
1
1
1
1
1
1
0,1 (1)
0,01 (0,1)
0,3 (3)
0,6 (6)
1,2 (12)
1,6 (16)
24
1
24
24
24
24
განისაზღვრება (1) ფორმულით
იგივე
იგივე
იგივე
იგივე
იგივე
1
2
3
4
5
6
7
მიწისზედა გაზსადენები
6. დაბალი წნევის 0,005 (0,05)-მდე ჩათვლით
7. დაბალი წნევის გაზშემყვანები 0,005 (0,05)-მდე ჩათვლით პირობითი დიამეტრით 100 მმ-მდე, მათი ქუჩის გაზსადენებთან დამოუკიდებლად მშენებლობისას
8. საშუალო წნევის 0,005 (0,05)-ზე მეტი 0,3 (3)-მდე ჩათვლით
9. მაღალი წნევის 0,3 (3)-ზე მეტი 0,6 (6)-მდე ჩათვლით
10. მაღალი წნევის 0,6 (6)-ზე მეტი 1,2 (12)-მდე ჩათვლით
0,6 (6)-ზე მეტი 1,6 (16)-მდე ჩათვლით გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზებისათვის
0,3(3)
0,1 (1)
0,45 (4,5)
0,75 (7,5)
1,5 (15)
2,0 (20)
1
1
1
1
1
1
0,1 (1)
0,01 (0,1)
0,3 (3)
0,6 (6)
1,2 (12)
1,6 (16)
0,5
0,5
0,5
0,5
0,5
0,5
წნევის ხილული დაცემა მანომეტრზე არ დაიშვება
იგივე
იგივე
იგივე
იგივე
იგივე
გაზმარეგულირებელი სადგურის,
პუნქტის და დანადგარის გაზსადენები
და მოწყობილობა
11. დაბალი წნევის 0,005 (0,05)-მდე ჩათვლით
12. საშუალო წნევის 0,005-ზე მეტი 0,3 (3)-მდე ჩათვლით
0,3 (3)
0,45 (4,5)
1
1
0,1 (1)
0,3 (3)
12
12
გამოსაცდელი წნევის 1 %
იგივე
არ ვრცელდება კარადული ტიპის გაზმარეგულირებელ პუნქტსა და დანადგარზე, რადგანაც გამოიცდება და- მამზადებელ ქარხანაში
იგივე
1
2
3
4
5
6
7
13. მაღალი წნევის 0,3 (3)-ზე მეტი 0,6 (6)-მდე ჩათვლით
14. მაღალი წნევის 0,6 (6)-ზე მეტი 1,2 (12)-მდე ჩათვლით
0,75 (7,5)
1,5 (15)
1
1
0,6 (6)
1,2 (12)
12
12
იგივე
იგივე
იგივე
იგივე
სახლშიგა და შიგასასაამქრო
გაზსადენები
15. დაბალი წნევის 0,005 (0,05)-მდე ჩათვლით საცხოვრებელ სახლებსა და საზოგადოებრივ შენობებში, მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო მომსახურების არასაწარმოო ხასიათის საწარმოებში
16. სამრეწველო და სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების, საქვაბეების, მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო მომსახურების საწარმოო ხასიათის საწარმოების გაზსადენები:
დაბალი წნევის
0,005 (0,05)-მდე ჩათვლით
საშუალო წნევის
0,005 (0,05)-ზე მეტი 0,1 (1)-მდე ჩათვლით
0,1 (1)-ზე მეტი 0,3 (3)-მდე ჩათვლით
მაღალი წნევის
0,3 (3)-ზე მეტი 0,6 (6)-მდე ჩათვლით
0,1 (1)
0,1 (1)
0,2 (2)
0,45 (4,5)
0,75 (7,5)
1
1
1
1
1
0,005 (0,05)
0,01 (0,1)
0,1 (1)
0,3 (3)
მუშა წნევაზე 25%-ით მეტი, მაგრამ არა უმეტეს 0,6 (6)
5 წთ
1
1
1
1
20 დკპა (20 მმ წყ.სვ.)
60 დკპა (60 მმ წყ.სვ.)
გამოსაცდე-ლი წნევის 1,5 %
განისა-
ზღვრება (4) ფორმულით
იგივე
1
2
3
4
5
6
7
0,6 (6)-ზე მეტი 1,2 (12)-მდე ჩათვლით
0,6 (6)-ზე მეტი 1,6 (16)-მდე ჩათვლით გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზებისათვის
1,5 (15)
2,0 (20)
1
1
მუშა წნევაზე 25%-ით მეტი, მაგრამ არა უმეტეს 1,2 (12)
მუშა წნევაზე 25%-ით მეტი, მაგრამ არა უმეტეს 1,6 (16)
1
1
იგივე
იგივე
7. გაზსადენების გამოსაცდელი წნევა მიიღება ცხრილის შესაბამისად. სიმტკიცეზე გამოცდის შედეგები ჩაითვლება დადებითად, თუ გამოცდის პერიოდში წნევა უცვლელია (არ არის ხილული წნევის დაცემა მანომეტრზე). ჰერმეტულობაზე გამოცდის შედეგები ჩაითვლება დადებითად, თუ გამოცდის პერიოდში წნევის ფაქტობრივი დაცემა არ აღემატება დასაშვებს და დათვალიერებისათვის მისაწვდომ ადგილებში არ გამოვლინდა გაჟონვები. გაზსადენების სიმტკიცეზე პნევმატიკური გამოცდისას დეფექტების ძებნა საპნის ემულსიით დასაშვებია ჩატარდეს მხოლოდ ჰერმეტულობაზე გამოცდის ნორმამდე წნევის შემცირების შემდეგ.
8. 0,3 მეგპა (3 კგძ/სმ2)-ზე მეტი წნევის მიწისზედა გაზსადენები სიმტკიცეზე გამოიცდება წყლით. დასაშვებია ჰაერით გამოცდაც, თუ მიღებული იქნება უსაფრთხოების სპეციალური ზომები.
9. მიწისქვეშა გაზსადენების ჰერმეტულობაზე გამოცდა ტარდება თხრილის შევსების შემდეგ საპროექტო ნიშნულებამდე. მიწისქვეშა გაზსადენების ჰერმეტულობაზე გამოცდის დაწყებამდე ჰაერის ტემპერატურა მილში უნდა გაუტოლდეს გრუნტის ტემპერატურას. ამისათვის მინიმალური დაყოვნება გაზსადენის ჰაერით შევსებიდან გამოცდის დაწყებამდე ასეთია:
ა. 300 მმ-მდე ჩათვლით დიამეტრის გაზსადენებისათვის – 6 სთ;
ბ. 300-ზე მეტი 500 მმ-მდე ჩათვლით დიამეტრის გაზსადენებისათვის – 12 სთ;
გ. 500 მმ-ზე მეტი დიამეტრის გაზსადენებისათვის – 24 სთ.
10. გამოცდის შედეგები ჩაითვლება დადებითად, თუ ფაქტობრივი წნევის დაცემა ნაკლებია დასაშვებზე.
11. წნევის დასაშვები დაცემა განისაზღვრება ფორმულით
სადაც ∆Pდას არის წნევის დასაშვები დაცემა, კპა;
∆P1დას - იგივე, მმ ვწყ.სვ.;
d - გაზსადენის შიგა დიამეტრი, მმ;
T - გამოცდის ხანგრძლივობა, სთ.
თუ გამოსაცდელი გაზსადენი შედგება სხვადასხვა d1, d2, d3, ¼, dn, დიამეტრის უბნებისგან, d სიდიდე გამოითვლება ფორმულით
სადაც d1, d2, ¼, dn არის გაზსადენების უბნების შიგა დიამეტრი, მმ;
l1, l2, ¼, ln - გაზსადენების სათანადო სიგრძეები, მ.
12. წნევის ფაქტობრივი დაცემა გაზსადენებში ∆Pფაქ., კპა, (მმ ვწყ.სვ) განისაზღვრება ფორმულით
სადაც P1 და P2 არის ჭარბი წნევა გაზსადენში გამოცდის დაწყებისას და დამთავრების შემდეგ, კპა (მმ ვწყ.სვ.);
B1 და B2 -შესაბამისი ბარომეტრული წნევა, კპა (მმ ვწყ.სვ.).
13. დაბალი წნევის გაზსადენები საცხოვრებელ სახლებში, საზოგადოებრივ შენობებსა და მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო მომსახურების არასაწარმოო ხასიათის საწარმოებში სიმტკიცესა და ჰერმეტულობაზე გამოიცდება შენობაში შემყვანზე დაყენებული გამომრთველი მოწყობილობიდან გაზის ხელსაწყოს წინ დაყენებულ ონკანამდე. სიმტკიცეზე გამოცდისას გაზის ხელსაწყო გამორთული უნდა იყოს, ხოლო თუ მრიცხველი არ არის გათვლილი გამოსაცდელ წნევაზე, შეიცვალოს შესაკრავით;
14. გაზიფიცირებულ საცხოვრებელ და საზოგადოებრივ შენობებში დამატებითი გაზის ხელსაწყოების დაყენებისას, თუ გაზსადენების სიგრძე არ აღემატება 5 მ-ს, მათი გამოცდა დასაშვებია გაზით (მუშა წნევით) და ყველა შეერთების შემოწმებით ხელსაწყოთი ან საპნის ემულსიით.
15. 0,1 მეგპა (1 კგძ/სმ2)-ზე მეტი წნევის შიგა გაზსადენების გამოცდისას სამრეწველო და სასოფლო-სამეურნეო საწარმოებში, საქვაბეებში, მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო მომსახურების საწარმოო ხასიათის საწარმოებში წნევის დასაშვები დაცემა ∆Pდას განისაზღვრება ფორმულით
სადაც d არის გამორთული გაზსადენის შიგა დიამეტრი, მმ. თუ გამოსაცდელი გაზსადენი შედგება სხვადასხვა დიამეტრის უბნებისაგან, d სიდიდე განისაზღვრება (2) ფორმულით.
16. გაზსადენში წნევის ფაქტობრივი დაცემა, გამოსახული პროცენტებში საწყის წნევასთან მიმართ, განისაზღვრება ფორმულით
სადაც P1, P2, B1, B2 იგივეა, რაც (3) ფორმულაში;
t1 და t2 - ჰაერის აბსოლუტური ტემპერატურა გაზსადენში გამოცდის დაწყებამდე და დამთავრების შემდეგ, C0.
დანართი 4
ხანძრის ჩაქრობის პირველადი საშუალებების საჭირო რაოდენობის განსაზღვრა
1. ხანძრის ჩაქრობის პირველადი საშუალებების სახეობისა და რაოდენობის განსაზღვრისას გათვალისწინებული უნდა იყოს წვადი ნივთიერებების ფიზიკურ-ქიმიური და ხანძარსაშიში თვისებები, მათი დამოკიდებულება ცეცხლმაქრ ნივთიერებებთან, აგრეთვე, საწარმოო სათავსების, ღია მოედნების და დანადგარების ფართობი.
2. ზომით არანაკლებ 1 X 1 მეტრის აზბესტის ტილოები, უხეში შალის ქსოვილები და ქეჩა განკუთვნილია ხანძრის მცირე კერების ჩასაქრობად ისეთი ნივთიერების აალებისას, რომლის წვა შეუძლებელია ჰაერის შეღწევის გარეშე. ადვილად აალებადი და იწვებადი სითხეების გამოყენებისა და შენახვის ადგილებში შეიძლება ტილოს ზომების გაზრდა (2 X 1,5; 2 X 2 მეტრი). თითოეულის გამოყენება შეიძლება „A“, „B“, „Д“, „(E)“ კლასის ხანძრის ჩასაქრობად, ფართობის ყოველ 200 კვადრატულ მეტრზე ერთი ტილოს გაანგარიშებით.
3. გოსტ 12.4.009-83 მოთხოვნების შესაბამისად წყლის შესანახი კასრები უნდა იყოს არანაკლებ 0,2 კუბური მეტრი მოცულობისა და ვედროებით დაკომპლექტებული. ყუთები ქვიშისთვის უნდა იყოს 0,5; 1,0 და 3,0 კუბური მეტრი მოცულობისა და დაკომპლექტდეს აქანდაზიანი ნიჩბით გოსტ 3620-76 თანახმად.
4. სახანძრო დაფის კონსტრუქციაში შემავალი საცავები ქვიშისთვის უნდა იყოს არანაკლებ 0,1 კუბური მეტრი ტევადობისა. ყუთი უნდა იყოს ისეთი კონსტრუქციის, რომ ქვიშა ამოღებულ იქნეს ადვილად და გამოირიცხოს ნალექის მოხვედრა ყუთში.
5. ცეცხლსაქრობებით ტექნოლოგიური მოწყობილობის დაკომპლექტება ხორციელდება ამ მოწყობილობაზე ტექნიკური პირობების (პასპორტების) მოთხოვნათა ან სახანძრო უსაფრთხოების შესაბამისი წესების თანახმად.
6. ცეცხლსაქრობებით იმპორტული მოწყობილობის დაკომპლექტება ხორციელდება მათ მიწოდებაზე ხელშეკრულების პირობების თანახმად.
7. ცეცხლსაქრობების ტიპის შერჩევა და საჭირო რაოდენობის გაანგარიშება უნდა განხორციელდეს მათი ცეცხლის ჩაქრობის უნარის, ზღვრული ფართობის, დასაცავ სათავსებში ან ობიექტზე წვადი ნივთიერებების და მასალების მიერ გამოწვეული ხანძრის კლასის ისო №3941-77 თანახმად:
A კლასი – ძირითადად ორგანული წარმოშობის მყარ ნივთიერებათა ხანძრები, რომელთა წვას თან ახლავს ბჟუტვა (მერქანი, ქსოვილი, ქაღალდი);
B კლასი – წვადი სითხეების ან დნობად მყარ ნივთიერებათა ხანძრები;
C კლასი – აირების ხანძრები;
Д კლასი – ლითონისა და მათი შენადნობების ხანძრები;
(E) – ხანძრები, რომლებიც დაკავშირებულია ელექტროდანადგარების წვასთან.
8. ცეცხლსაქრობის ტიპის შერჩევას (მოძრავი ან ხელის) განაპირობებს ხანძრის შესაძლო კერების ზომები. მათი საკმაოდ დიდი ზომების შემთხვევაში აუცილებელია მოძრავი ცეცხლსაქრობების გამოყენება.
9. შესაბამისი ტემპერატურული ზღვრით ცეცხლსაქრობის შერჩევისას აუცილებელია შენობა-ნაგებობების ექსპლუატაციის კლიმატური პირობების გათვალისწინება.
10. თუ მოსალოდნელია ხანძრის კომბინირებული კერების არსებობა, მაშინ ცეცხლსაქრობის შერჩევისას უპირატესობა ეძლევა მათ შორის უფრო უნივერსალურს.
11. სხვადასხვა კატეგორიის სათავსების ზღვრული ფართობისთვის (მაქსიმალური ფართობი, რომლის დაცვა ხდება ერთი ცეცხლსაქრობით ან ცეცხლსაქრობების ჯგუფით) აუცილებელია გათვალისწინებულ იქნეს ერთ-ერთი ტიპის ცეცხლსაქრობების რაოდენობა, რომელიც მოცემულია 1-ელ და მე-2 ცხრილებში „++“ ან „+“ ნიშნების წინ.
12. საზოგადოებრივ შენობა-ნაგებობებში თითოეულ სართულზე უნდა იყოს არანაკლებ ორი ხელის ცეცხლსაქრობი.
13. Д კატეგორიის სათავსები, თუ მათი ფართობი არ აღემატება 100 კვადრატულ მეტრს, შეიძლება არ აღიჭურვოს ცეცხლსაქრობებით.
14. ხანძრის საშიშროების ერთი კატეგორიის რამდენიმე მცირე სათავსის არსებობისას ცეცხლსაქრობების აუცილებელი რაოდენობა განისაზღვრება 1-ლი და მე-2 ცხრილის და მე-18 პუნქტის თანახმად, ამ სათავსების ჯამური ფართობის გათვალისწინებით.
15. საწარმოდან გადასამუხტავად გაგზავნილი ცეცხლსაქრობები უნდა იყოს შეცვლილი შესაბამისი რაოდენობის დამუხტული ცეცხლსაქრობებით.
16. ელექტრონულ-გამომთვლელი მანქანების სათავსების, სატელეფონო სადგურების, მუზეუმების, არქივების და ა.შ. დაცვისას უნდა იყოს გათვალიწინებული დასაცავ მოწყობილობასთან, ნაკეთობებთან, მასალებთან და ა.შ. ცეცხლმაქრი ნივთიერებების ურთიერთქმედების სპეციფიკა. აღნიშნული სათავსები რეკომენდებულია აღიჭურვოს ქლადონით და ნახშირორჟანგით დატუმბული ცეცხლსაქრობებით, ცეცხლმაქრი ნივთიერებების ზღვრულად დაშვებული კონცენტრაციის გათვალისწინებით.
17. ხანძრის ჩაქრობის ავტომატური სტაციონარული დანადგარებით აღჭურვილი სათავსები 50 %-ით უნდა იყოს უზრუნველყოფილი ცეცხლსაქრობებით, მათი საანგარიშო რაოდენობიდან გამომდინარე.
18. მანძილი ხანძრის შესაძლო კერიდან ცეცხლსაქრობამდე საზოგადოებრივი შენობა-ნაგებობებისათვის არ უნდა აღემატებოდეს 20 მეტრს, А, Б და В კატეგორიის სათავსებისთვის – 30 მეტრს, Г კატეგორიის სათავსებისთვის – 40 მეტრს, Д კატეგორიის სათავსებისთვის – 70 მეტრს.
19. ობიექტზე უნდა იყოს გამოყოფილი პირი, რომელიც პასუხს აგებს ხანძრის ჩაქრობის პირველადი საშუალებების შეძენაზე, შეკეთებაზე, შენახვასა და მუშაობისთვის მათ მზადყოფნაზე.
20. უნდა ხდებოდეს ხანძრის ჩაქრობის პირველადი საშუალებების არსებობის და მდგომარეობის აღრიცხვა ნებისმიერი ფორმის სპეციალურ ჟურნალში.
21. ყოველ ობიექტზე თითოეულ ცეცხლსაქრობს კორპუსზე თეთრი საღებავით უნდა ჰქონდეს აღნიშნული რიგითი ნომერი. მასზე უნდა იყოს შემოღებული დადგენილი ფორმის პასპორტი.
22. ცეცხლსაქრობები ყოველთვის უნდა იყოს გამართულ მდგომარეობაში, პერიოდულად დათვალიერდეს, შემოწმდეს და დროულად კვლავ დაიმუხტოს.
23. ზამთრის პერიოდში (10 C-ზე ნაკლებ ტემპერატურისას) საჭიროა ცეცხლსაქრობების შენახვა სათავსებში, რომლებიც თბება.
24. დერეფნებსა და გასასვლელებში ხანძრის ჩაქრობის პირველადი საშუალებების მოთავსებამ არ უნდა დააბრკოლოს ხალხის უსაფრთხო ევაკუაცია. ისინი უნდა მოთავსდეს თვალსაჩინო ადგილებზე შენობების გასასვლელებთან ახლოს, არა უმეტეს 1,5 მეტრის სიმაღლეზე.
25. აზბესტის ტილოების, ქეჩის შენახვა რეკომენდებულია სახურავებიან ლითონის ყუთებში. აუცილებელია მათი პერიოდულად (არანაკლებ 3-ჯერ თვეში) გამოშრობა და მტვრისაგან გაწმენდა.
26. ხანძრის ჩაქრობის პირველადი საშუალებებისათვის საწარმოო სათავსებსა და საწყობებში, აგრეთვე ობიექტის ტერიტორიაზე უნდა იყოს მოწყობილი სახანძრო ფარები (პუნქტები).
27. არ დაიშვება ხანძრის ჩაქრობის პირველადი საშუალებების გამოყენება სამეურნეო და სხვა საჭიროებისათვის.
ცხრილი 1
სათავსის კატეგორია
ზღვრული დასაცავი ფართობი, კვ. მ
ხანძრის კლასი
ქაფის და წყლის ცეცხლსაქრობები ტევადობით 10 ლ
ფხვნილის ცეცხლსაქრობები
ტევადობით, ლ
ქლადონის ცეცხლსაქრობები
ტევადობით 2(3)
ლ
ნახშირორჟანგის ცეცხლსაქრობები ტევადობით, ლ
2
5
10
2
5(8)
А,Б,В
200
А
2 + +
-
2 +
1 + +
-
-
-
(წვადი
Б
4 +
-
2 +
1 + +
4 +
-
-
აირები
C
-
-
2 +
1 + +
4 +
-
-
და სითხეები)
Д
(E)
-
-
-
-
2 +
2 +
1 + +
1 + +
-
-
-
-
-
2 + +
В
400
А
2 + +
4 +
2 + +
1 +
-
-
2 +
Д
(E)
-
-
-
-
2 +
2 + +
1 + +
1 +
-
2 +
-
4 +
-
2 + +
Г
800
В
C
2 +
-
-
4 +
2 + +
2 + +
1 +
1 +
-
-
-
-
-
-
Г, Д
1800
А
2 + +
4 +
2 + +
1 +
-
-
-
Д
-
-
2 +
1 + +
-
-
-
(E)
-
2 +
2 + +
1 +
2 +
4 +
2 + +
საზოგადოებრივი შენობები
800
А
(E)
4 + +
-
8 +
-
4 + +
4 + +
2 +
2 +
-
4 +
-
4 +
4 +
2 + +
სათავსების ხელის ცეცხლსაქრობებით აღჭურვის ნორმები
შენიშვნები:
1. სხვადასხვა კლასის ხანძრის კერების ჩასაქრობად ფხვნილის ცეცხლსაქრობებს უნდა ჰქონდეს შესაბამისი დასამუხტი ნივთიერებანი: А კლასისათვის – А В C(E) ფხვნილები; В, C და (E) კლასებისათვის – BC (E) ან ABC(E) ფხვნილები და Д კლასისთვის – ფხვნილი Д.
2. „++“ ნიშნით აღნიშნულია ობიექტის აღჭურვისთვის რეკომენდებული ცეცხლსაქრობები, „+“ ნიშნით – ცეცხლსაქრობები, რომელთა გამოყენება დაიშვება რეკომენდებულის არარსებობისა და შესაბამის დასაბუთებისას, „-“ ნიშნით – ცეცხლსაქრობები, რომლებიც არ დაიშვება მოცემული ობიექტების აღჭურვისთვის.
3. არა უმეტეს 50 კუბური მეტრი მოცულობის ჩაკეტილ სათავსებში ხანძრის ჩასაქრობად გადასატანი ცეცხლსაქრობების მაგივრად ან მათთან ერთად შეიძლება იყოს გამოყენებული თვითამოქმედების ფხვნილის ცეცხლსაქრობები.
104
ცხრილი 2
სათავსების მოძრავი ცეცხლსაქრობებით აღჭურვის ნორმები
სათავსის კატეგორია
ზღვრული
დასაცავი
ფართობი კვ. მ
ხანძრის
კლასი
ჰაერქაფის
ცეცხლსაქრობები
ტევადობით 100
ლ
კომბინირებული
ცეცხლსაქრობები
(ქაფი, ფხვნილი)
ტევადობით
100 ლ
ფხვნილის
ცეცხლსაქრობები
ტევადობით
100 ლ
ნახშირორჟანგის
ცეცხლსაქრობები
ტევად. ლ
25
80
А,Б,В
500
А
1 + +
1 + +
1 + +
-
3+
(წვადი აირები
Б
2 +
1 + +
1 + +
-
3 +
და სითხეები)
C
-
1 +
1 + +
-
3 +
Д
-
-
1 + +
-
-
(E)
-
-
1 +
2 +
1 + +
В (გარდა წვადი
800
А
1 + +
1 + +
1 + +
4 +
2 +
აირებისა და
В
2 +
1 + +
1 + +
-
3 +
სითხეებისა), Г
C
-
1 +
1 + +
-
3 +
Д
-
-
1 + +
-
-
(E)
-
-
1 +
1 + +
1 +
შენიშვნები:
1. სხვადასხვა კლასის ხანძრის კერების ჩასაქრობად ფხვნილისა და კომბინირებულ ცეცხლსაქრობებს უნდა ჰქონდეთ შესაბამისი დასამუხტი ნივთიერებები: А კლასისათვის – А В C(E) ფხვნილი; В, C და (E) კლასებისათვის – BC (E) ან ABC(E) ფხვნილები და Д კლასისთვის – ფხვნილი Д.
2. „++“, „+“ და „-“ ნიშნების მნიშვნელობა მოყვანილია 1-ლი ცხრილის მე-2 შენიშვნაში.
დანართი 5
უმცირესი მანძილი (გეგმაში) მიწისქვეშა გაზსადენებიდან შენობა-ნაგებობებამდე სამრეწველო საწარმოს ტერიტორიაზე
გაზის წნევა გაზსადენში, მეგპა (კგძ/სმ2)GA
უმცირესი მანძილი მიწისქვეშა ქსელებიდან, მ
შენობათა და ნაგებობათა საძირკვლებამდე
ტერიტორიის ღობემდე, საყრდენებამდე, მილსადენებამდე, საკონტაქტო ქსელებამდე და კავშირგაბმულობამდე
რკინიგზის ლიანდაგის ღერძამდე
ტრამვაის ლიანდაგის ღერძამდე
ავტოგზებამდე
ელექტროგადაცემის საჰაერო ხაზების საყრდენთა საძირკვლებამდე ძაბვით
გზისპირა ქვებამდე
კიუვეტის გარე კიდემდე ან ყრილის ძირამდე
1 კვ-მდე ჩათვლით და გარე განათების
1-ზე მეტი 35 კვ-მდე ჩათვლით
35 კვ-ზე მეტი
დაბალი 0,005 (0,05)-მდე ჩათვლით
2
1
3.8
2.8
1.5
1
1
5
10
საშუალო 0,005 (0,05)-ზე მეტი 0,3 (3)-მდე ჩათვლით
4
1
4.8
2.8
1.5
1
1
5
10
მ ა ღ ა ლ ი
0,3 (3)-ზე მეტი 0,6 (6)-მდე ჩათვლით
7
1
7.8
3.8
2.5
1
1
5
10
0,6 (6)-ზე მეტი 1,2 (12)-მდე ჩათვლით
10
1
10.8
3.8
2.5
1
1
5
10
შენიშვნა: მანძილი გაზსადენებიდან ხეების ტანამდე უნდა მივიღოთ 1,5 მ-ის ტოლი, მანძილი ბუჩქნარებამდე ნორმირებული არაა
დანართი 6
მანძილი (გეგმაში) მიწისქვეშა საინჟინრო ქსელებიდან შენობა-ნაგებობებამდე
გაზის წნევა გაზსადენში, მეგპა (კგძ/სმ2)
მანძილი ჰორიზონტალურად (სიოში) მიწისქვეშა საინჟინრო ნაგებობებიდან, მ
შენობათა და ნაგებობათა, გზაგამტარების და გვირაბების საძირკვლებამდე
შემოღობვამდე, საკონტაქტო ქსელისა და კავშირგაბმულობის საყრდენებამდე
ლიანდაგის ღერძამდე
ქუჩისპირა, გზისპირა ქვებამდე
ქუჩის, გზის კიუვეტის გარე კიდემდე ან ყრილის ძირამდე
ელექტროგადაცემის საჰაერო ხაზების საყრდენთა საძირკვლებამდე ძაბვით
რკინიგზის
ტრამვაის
1-კვ-მდე ჩათვლით და გარე განათების
1 კვ-ზე მეტი 35 კვ-მდე ჩათვლით
110 კვ და მეტი
დაბალი 0,005 (0,05)-მდე ჩათვლით
2
1
3.8
2.8
1.5
1
1
5
10
საშუალო 0,005 (0,05)-ზე მეტი 0,3 (3)-მდე ჩათვლით
4
1
4.8
2.8
1.5
1
1
5
10
მ ა ღ ა ლ ი:
0,3 (3)-ზე მეტი 0,6 (6)-მდე ჩათვლით
7
1
7.8
3.8
2.5
2
1
5
10
0,6 (6)-ზე მეტი 1,2 (12)-მდე ჩათვლით
10
1
10.8
3.8
2.5
2
1
5
10
შენიშვნა: როდესაც ქსელებს შენობათა და ნაგებობათა საძირკვლების ძირის ქვევით აწყობენ 0,4 მ-ზე უფრო ღრმად, ამ ცხრილში მითითებული მანძილები უნდა გადიდდეს სხვადასხვა გრუნტისათვის ფერდის დასაშვები დახრილობის, გრუნტის გაწყლოვანებულობის და კონსისტენციის მიხედვით „სამშენებლო ნორმებისა და წესების“ მოთხოვნათა შესაბამისად, რომლებიც ეხება მიწის ნაგებობათა აშენების სამუშაოთა წარმოებას და მიღებას.
დანართი 7
მანძილი ვერტიკალურად (სიოში) ნებისმიერი წნევის მიწისქვეშა გაზსადენის მიერ
სხვადასხვა მიწისქვეშა ნაგებობის გადაკვეთისას, მ
წყალსადენი, კანალიზაცია, წყალჩადინება, სატელეფონო
კანალიზაცია, თბოქსელის არხი და ა.შ. - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 0,2
ელექტროკაბელი, ტელეფონის მოჯავშნული კაბელი - - - - - - - - - - - - - 0,5
ზეთვსებული ელექტროკაბელი 110 - 220 კვ ძაბვით - - - - - - - - - - - - - - 1,0
შენიშვნა: დასაშვებია მანძილის შემცირება გაზსადენსა და ელექტროკაბელს (არაზეთვსებულს) ან კავშირგაბმულობის მოჯავშნულ კაბელს (ტელეფონი და სხვა) შორის, თუ ისინი გაჰყავთ ბუდეში. მანძილი სიოში გაზსადენებსა და ბუდის კედელს შორის ელექტროკაბელის გაყვანისას უნდა იყოს 0,25 მ მაინც, კავშირგაბმულობის მოჯავშნული კაბელის გაყვანისას - 0,15 მ მაინც. ბუდის ბოლოები უნდა გამოდიოდეს 1 მ-ზე მაინც გადასაკვეთი გაზსადენის კედლების ორივე მხარეს.
დანართი 8
მანძილი (გეგმაში) საინჟინრო მიწისქვეშა ქსელებს შორის
გაზის წნევა
გაზსადენში
მეგპა(კგძ/სმ2)
მანძილი ჰორიზონტალურად (სიოში), მ
წყალსადენამდე
კანალიზაციამდე (საყოფაცხოვრებო)
დრენაჟამდე და წვიმის კანალიზაციამდე
კაბელებამდე
თბოქსელებამდე
საერთო კოლექტორამდე
დაბალი 0,005 (0,05)-მდე ჩათვლით
საშუალო 0,005 (0,05)-ზე მეტი 0,3 (3)-მდე ჩათვლით
მაღალი:
0,3 (3)-ზე მეტი 0,6 (6)-მდე ჩათვლით
0,6 (6)-ზე მეტი 1,2 (12)-მდე ჩათვლით
1
1
1,5
2
1
1,5
2
5
1
1,5
2
5
1
1
1
2
2
2
2
4
2
2
4
4
დანართი 9
მინიმალური მანძილი ჰორიზონტალურად (სიოში) საყრდენებზე გაყვანილი მიწისზედა
გაზსადენებიდან შენობა-ნაგებობებამდე, მ
შენობები და ნაგებობები
გაზის წნევა მეგპა (კგძ/სმ2)
0,005 (0,05)-მდე ჩათვლით
0,005 (0,05)-ზე მეტი 0,3 (3)-მდე ჩათვლით
0,3 (3)-ზე მეტი 0,6 (6)-მდე ჩათვლით
0,6 (6)-ზე მეტი 1,2 (12)-მდე ჩათვლით
საწარმოო და სასაწყობო შენობები, რომლებიც მიეკუთვნება ხანძრის საშიშროების მიხედვით შემდეგ კატეგორიებს:
A და Б
5
5
5
10
B, Г და Д
2
2
2
5
ადვილაალებადი და საწვავი სითხეების ღია საწყობები და იწვებადი მასალების საწყობები:
სამრეწველო საწარმოთა ტერიტორიის გარეთ
20
20
40
40
საცხოვრებელი და საზოგადოებრივი შენობები:
I-IIIა ცეცხლმედეგობის ხარისხით
_
_
5
10
IV-V ცეცხლმედეგობის ხარისხით
_
5
5
10
რკინიგზის ან ტრამვაის ლიანდაგები (უახლოეს რელსამდე)
3
3
3
3
მიწისქვეშა კომუნიკაციები:
1
1
1
1
წყალსადენი, კანალიზაცია, თბოფიკაციის მილები, ტელეფონის კანალიზაცია, ელექტრული კაბელის ბლოკები (გაზსადენის საყრდენის საძირკვლის კიდიდან)
ღია ელექტროქვესადგურის შემოღობვა
10
10
10
10
ელექტროგადაცემის საჰაერო ხაზების სადენები
არანაკლებ ელექტროგადაცემის ხაზის საყრდენის სიმაღლისა
იგივე, შეზღუდულ პირობებში
არანაკლებ მე-10 დანართში მითითებულისა იმ პირობით, რომ არსებობს გაზსადენის დამცავი ჩამიწება
გზები (ბორდიურის ქვიდან, კიუვეტის გარე კიდიდან ან გზის მიწაყრილის ძირიდან)
1.5
1.5
1.5
1.5
შენიშვნები:
1. თუ საყრდენის სიმაღლე აღემატება ელექტროგადაცემის ხაზის სიმაღლეს, მანძილები გაზსადენებსა და ელექტროგადაცემის ხაზს შორის უნდა იყოს არანკლები გაზსადენის საყრდენის სიმაღლისა.
2. ცხრილში მითითებული მანძილები შენობებიდან არ გამორიცხავს გაზსადენების გაყვანის შესაძლებლობას ამ შენობათა კედლებზე სამშენებლო ნორმებისა და წესების მოთხოვნათა შესაბამისად.
დანართი 10
მინიმალური მანძილი გადაკვეთისას ან მიახლოებისას (სიოში) მიწისზედა გაზსადენებსა და ელექტროგადაცემის საჰაერო ხაზებს შორის
ელექტროგადაცემის საჰაერო
ხაზების ძაბვა, კვ
მანძილი, მ
1-მდე
1
1-ზე მეტი 20-მდე
3
35-110
4
150
4,5
220
5
330
6
500
6,5
შენიშვნები: 1. მანძილები ელექტროგადაცემის საჰაერო ხაზების სადენებიდან გაზსადენებამდე და მის გამოშვერილ კონსტრუქციებამდე მიიღება: ჰორიზონტალურად – სადენების ყველაზე დიდი გადახრის დროს; ვერტიკალურად – ჩაკიდულობის ყველაზე დიდი ისრის დროს.
2. მინიმალური ვერტიკალური და ჰორიზონტალური მანძილების განსაზღვრისას ელექტროგადაცემის საჰაერო ხაზებსა და გაზსადენებს შორის დამცავი შემოზღუდვები, რასაც მასზე აყენებენ (გისოსების, გალერეების, მოედნების სახით), განიხილება როგორც გაზსადენის ნაწილები.
დანართი 11
მინიმალური მანძილი (სიოში) შენობის შიგნით განლაგებულ გაზსადენებსა და საინჟინრო კომუნიკაციებს შორის, სმ
კომუნიკაციები, მოწყობილობა
პარალელური გაყვანა
გადაკვეთა
ელექტრომოწყობილობა
იზოლირებული სადენების ღია ელექტროგაყვანილობა ან ელექტროკაბელი, დახურული ელექტროგაყვანილობა ან ელექტროგაყვანილობა მილში
ღია ელექტროსადენების დენგამტარი ნაწილები
1000 ვ-მდე ძაბვით
მანაწილებელი ან საკომუნიკაციო ელექტროფარები ან კარადები
25
5 (ჩაკეტილი ნაღარის ან მილის კიდიდან)
100
50
10*
1
100
არ დაიშვება
საინჟინრო კომუნიკაციები (წყალსადენი, კანალიზაცია და სხვა მილსადენი)
მიიღება ადგილის მიხედვით. ამასთან, უზრუნველყოფილი უნდა იყოს გაზსადენების მონტაჟის, უსაფრთხო ექსპლუატაციისა და რემონტის შესაძლებლობა
* საცხოვრებელ და საზოგადოებრივ შენობებში დასაშვებია განათების სადენების გადაკვეთის გათვალისწინება ღრეჩოს გარეშე იმ პირობით, რომ ელექტროსადენი მოთავსდება რეზინის ან ებონიტის მილში, რომელიც გაზსადენს 10 სმ-ით დაშორდება ორივე მხარეს
დანართი 12
მინიმალური მანძილი (სიოში) შენობის კედელზე გაყვანილ გაზსადენსა და კავშირგაბმულობისა და სადენიანი მაუწყებლობის ნაგებობებს შორის, მ
პარალელური გაყვანა
გადაკვეთა
გარე კედელზე განლაგებული იზოლატორები, რომლებზეც მაგრდება ტელეფონის ქსელის ან სადენიანი მოწყობილობის აბონენტის შემყვანი სადენები
0.5
_
შენობის გარე კედლებში გაყვანილი ტელეფონის ქსელის ან სადენიანი მაუწყებლობის კაბელები (სადენები)
0.5
0,05*
შენობის გარე ან შიგა კედელზე განლაგებული კაბელის ქურო
0.5
_
შენობის შიგნით განლაგებული კავშირგაბმულობისა და სადენიანი მაუწყებლობის სახაზო მოწყობილობა
0.5
_
შენობის კედლებზე ან შენობის შიგნით არხებში გაყვანილი ტელეფონის ქსელის ან სადენიანი მაუწყებლობის კაბელები (სადენები)
0,1**
0,5*
* კაბელის (სადენების) გადაკვეთა გაზსადენებით, მათ შორის ღრეჩოს გარეშე, დასაშვებია, თუ კავშირგაბმულობისა და სადენიანი მაუწყებლობის კაბელი (სადენი) მოთავსდება ელექტროსაიზოლაციო მასალისაგან (რეზინი, ებონიტი, პოლიეთილენი და სხვ.) დამზადებულ მილში, რომელიც გაზსადენის ყოველ მხარეს დაშორდება 0,1 მ-ით.
**ქუროების არსებობისას მანძილი უნდა გადიდდეს 0,5 მ-მდე.
დანართი 13
(საწარმოს დასახელება)
შემდუღებლის ფორმულარი
სახელი, გვარი
პირადი შიფრი (დაღი)
კვალიფიკაციის მინიჭების წელი
შედუღების რომელ სახეზეა დაშვებული
მოწმობის (დიპლომის) ნომერი და დოკუმენტის გამცემი საწარმოს დასახელება
აღნიშვნები დოკუმენტის მოქმედების ვადის გაგრძელების შესახებ
მოწმობა (დიპლომი) №
ძალაშია (მიეთითოს თარიღი და წელი)
შემდუღებლის პირადი ხელმოწერა
დანართი 14
შენადუღი ნაკერების კონსტრუქციული ელემენტები, მმ
ცხრილი 1
კონსტრუქციული ელემენტები
შედუღების ხერხი
s=s1
b
l
g
შესადუღებელი მილების მომზადებული ნაწიბურების
შენადუღი შეერთების ნაკერის
ნომინალური
ზღვრული გადახრები
ნომინალური
ზღვრული გადახრები
ნომინალური
ზღვრული გადახრები
ნახევრად ავტომატური დამცავ გაზებში
2,0-3,0
0,5
+0,5
4
+2
1,0
±0,5
ხელის ელექტრორკალური
2,0-4,0
ავტომა-ტური ფლუსით
4,0
1,5
8
1,0
±0,5
ნახევრად ავტომატ-ური ფლუსით
6,0
10
გაზით
2,0-3,0
1,0
±0,5
4
+2
1,0
+1,0
-0,5
მე-14 დანართის გაგრძელება
ცხრილი 2
კონსტრუქციული ელემენტები
შედუღების ხერხი
s=s1
b
С
l
g
შესადუღებელი მილების მომზადებული ნაწიბურების
შენადუღი შეერთების ნაკერის
ნომინალური
ზღვრული გადახრები
ნომინალური
ზღვრული გადახრები
ნომინალური
ზღვრული გადახრები
ნომინალური
ზღვრული გადახრები
ავტომატური დამცავ გაზებში
ნახევრად ავტომა-ტური დამცავ გაზებში
ხელის ელექტრო-რკალური
3
1
2
+0,5
0,5
+0,5
7
+2
1,5
+1,5
-1,0
4
8
5
9
6
+1
11
7
12
+3
8
13
9
1
±0,5
14
+4
2,0
+2,0
-1,5
10
16
12
+1,5
18
გაზით
4
1
0,5
1
0,5
8
+2
1,0
+1,0
-0,5
5
2
9
მე-14 დანართის გაგრძელება
ცხრილი 3
კონსტრუქციული ელემენტები
შედუღების ხერხი
s=s1
b
С
l
g
შესადუღებელი ნაწილების მომზადებული ნაწიბურების
შენადუღი შეერთების ნაკერის
ნომინალური
ზღვრული გადახრები
ნომინალური
ზღვრული გადახრები
ნომინალური
ზღვრული გადახრები
ნომინალური
ზღვრული გადახრები
ნახევრად ავტომატური დამცავ გაზებში
ხელის ელექტრორკალური
3
1
+0,5
0,5
+0,5
8
+2
1,5
+1,5
-1,0
4
10
5
11
6
12
7
13
+3
8
14
2,0
+2,0
-1,5
9
2
1,0
±0,5
16
+4
10
18
12
+1,0
20
მე-14 დანართის გაგრძელება
ცხრილი 4
მინაზარდების მილებთან შეერთების კონსტრუქცია
კონსტრუქციული ელემენტები
შედუღების ხერხი
S1
გარე
დიამეტრი
b,
არა უმეტეს
К
შესადუღებელი ნაწილების მომზადებული ნაწიბურების
შენადუღი შენაერთების ნაკერის
გაზით
1,0
14-70
1
2
1,6
2,0
3
ნახევრად ავტომა-ტური დამცავ გაზებში
ნახევრად ავტომა-ტური დამცავ გაზებში
ხელის ელექტრო-რკალური
2,0-
20,0
14-24
25-38
4
45-57
2
70
76
89-133
5
159-194
219-273
325-377
6
426-478
529-630
720-820
7
920
8
შენიშვნები:
1. მინაზარდის შიგა დიამეტრის შეფარდება მილის შიგა დიამეტრთან უნდა იყოს არა უმეტეს 0,6.
2. მილის ნახვრეტის არათანხვდომა მინაზარდის შიგა დიამეტრთან არ უნდა აღემატებოდეს 1 მმ-ს.
3. დასაშვებია გამოყენება მინაზარდებისა მილის ღერძთან 600 და 450 კუთხით, К =1,3 S, მაგრამ
არანაკლები ცხრილში მითითებულზე.
მე-14 დანართის გაგრძელება
ცხრილი 5
განმაშტოებელი შტუცერებისა და მინადუღთა მილებთან შეერთების კონსტრუქცია
კონსტრუქციული ელემენტები
შედუღების ხერხი
S1
b,
არა უმეტეს
К
შესადუღებელი ნაწილების მომზადებული ნაწიბურების
შენადუღი შენაერთების ნაკერის
გაზით
1-2
1
2
ნახევრად ავტომატური დამცავ გაზებში
ხელის ელექტრო-რკალური
2,-2,5
3
3
2
4
3,5-4
5
5
7
6
8
7
9
8
10
9
12
10
13
12
15
შენიშვნები:
1. მინაზარდის შიგა დიამეტრის შეფარდება მილის შიგა დიამეტრთან უნდა იყოს 0,6 მაინც.
2. მილის ნახვრეტის არათანხვედრა მინაზარდის შიგა დიამეტრთან არ უნდა აღემატებოდეს 1 მმ-ს.
3. დასაშვებია მინაზარდების გამოყენება მილის ღერძთან 600 და 450 კუთხით. როდესაც მინაზარდები თანაბრად გამავალია და მილისა და მინაზარდის კედლების სისქე q=2÷4 მმ, მილისა და მინაზარდის დიამეტრებისა და კედლის სისქის სხვა თანაფარდობის დროს q განისაზღვრება ფორმულით q= (s-s1) dმ + (2÷4) მმ
Dმ
დანართი 15
მინიმალური მანძილი გაზსავსებ სადგურებში განლაგებული გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების შესანახი რეზერვუარებიდან შენობა-ნაგებობებამდე, რომლებიც არ განეკუთვნება გაზსავსებ სადგურს, მ
რეზერვუარების საერთო მოცულობა, მ3
ერთი რეზერვუარის მაქსიმალური მოცულობა, მ3
რეზერვუარების განლაგება
მიწისზედა
მიწისქვეშა
50-ზე მეტი, 200-მდე ჩათვლით
200-ზე მეტი, 500-მდე ჩათვლით
500-ზე მეტი, 2000-მდე ჩათვლით
2000-ზე მეტი, 8000-მდე ჩათვლით
25
50
100
50
100
100-ზე მეტი, მაგრამ არა უმეტეს 200-ისა
100
100-ზე მეტი, მაგრამ არა უმეტეს 600-ისა
იგივე
60
150
200
150
200
300
200
300
300
40
75
100
75
100
150
100
150
150
შენიშვნები:
1. მანძილები სხვადასხვა მოცულობის მქონე რეზერვუარებიდან შესანახ ბაზამდე უნდა მივიღოთ უდიდესი მოცულობის რეზერვუარის მიხედვით.
2. მანძილები გაზსავსები სადგურის მიწისზედა რეზერვუარებიდან იმ ადგილამდე, სადაც ერთდროულად შეიძლება იმყოფებოდეს 800 კაცზე მეტი (სტადიონი, ბაზარი, პარკი და ა.შ.), ორჯერ უნდა გადიდდეს ამ ცხრილში მითითებულთან შედარებით.
დანართი 16
მინიმალური მანძილი გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების შესანახი რეზერვუარებიდან საავტომობილო გზებამდე და რკინიგზებამდე, მ
გაზსავსები სადგურის ტერიტორიის
გარეთ არსებული
გზა
რეზერვუარების საერთო მოცულობა, მ3
200-მდე ჩათვლით
200-ზე მეტი
მიწისზედა
მიწისქვეშა
მიწისზედა
მიწისქვეშა
საერთო ქსელის რკინიგზები (ყრილის ძირამდე ან ამონაღების კიდემდე რეზერვუარების მხრიდან)
სამრეწველო საწარმოს მისასვლელი რკინიგზის ლიანდაგი, ტრამვაის ლიანდაგი (ლიანდაგის ღერძამდე) და საავტომობილო გზა (სავალი ნაწილის კიდემდე)
75
30
50
20
100
40
75
25
დანართი 17
მინიმალური მანძილი სამრეწველო საწარმოთა ტერიტორიაზე განლაგებული გაზსავსები სადგურის რეზერვუარებიდან ამ საწარმოთა შენობა-ნაგებობებამდე
რეზერვუარების საერთო მოცულობა, მ3
ერთი რეზერვუარის მაქსიმალური მოცულობა, მ3
რეზერვუარების განლაგება
მიწისზედა
მიწისქვეშა
50-მდე
50-ზე მეტი, 100-მდე ჩათვლით
100-ზე მეტი, 200-მდე ჩათვლით
200-ზე მეტი, 300-მდე ჩათვლით
300-ზე მეტი, 500-მდე ჩათვლით
500-ზე მეტი, 2000-მდე ჩათვლით
2000-ზე მეტი, 8000-მდე ჩათვლით
10
25
50
50
50
100
100-ზე მეტი, მაგრამ არა უმეტეს 600-ისა
30
50
70
90
110
200
300
15
25
35
45
55
100
150
შენიშვნა: მანძილი გაზსავსები სადგურის 500 მ3-ზე ნაკლები საერთო მოცულობის გათხევადებული გაზების რეზერვუარებიდან იმ შენობებამდე, აგრეგატებამდე და დანადგარებამდე, რომლებიც არ ეკუთვნის გაზსავსებ სადგურს და სახანძრო საფრთხის მიხედვით განეკუთვნება Г კატეგორიას, მიიღება ამ ცხრილში მითითებულზე 30 %-ით მეტი.
დანართი 18
მინიმალური მანძილი სამრეწველო საწარმოს ტერიტორიაზე განლაგებული გაზსავსები სადგურის რეზერვუარებიდან ამ საწარმოს სატრანსპორტო გზებამდე, მ
გზები სამრეწველო
საწარმოს ტერიტორიაზე
რეზერვუარების საერთო მოცულობა, მ3
რეზერვუარების განლაგება
მიწისზედა
მიწისქვეშა
რკინიგზის ლიანდაგი (ლიანდაგის ღერძამდე) და საავტომობილო გზა (სავალი ნაწილის კიდემდე)
100-მდე ჩათვლით
100-ზე მეტი
20
30
10
15
დანართი 19
მინიმალური მანძილი გაზსავსებ სადგურში განლაგებული გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების შესანახი რეზერვუარებიდან გაზსავსები სადგურის შენობა-ნაგებობებამდე, მ
შენობები და ნაგებობები
რეზერვუარების განლაგება
მიწისზედა
მიწისქვეშა
სატუმბო-საკომპრესორო და სავსებ განყოფილებათა შენობები, გაზის საორთქლებელი და სარევი დანადგარები
რკინიგზის ლიანდაგი გათხევადებული გაზების ჩამოსასხმელად (ლიანდაგის ღერძამდე)
სვეტები გათხევადებული გაზების ჩამოსასხმელად ავტოცისტერნებში
საქვაბე, გარაჟი, სარემონტო სახელოსნოები, მასალების საწყობები
დამხმარე შენობები ცეცხლის გამოყენებასთან დაკავშირებული სამუშაოების გარეშე
საავტომობილო გზები (სავალი ნაწილის კიდემდე)
ტერიტორიის შემოღობვა
რეზერვუარები ხანძრის ჩასაქრობად
15
20
30
40
30
10
10
40
10
15
20
30
20
10
5
40
შენიშვნები:
1. მანძილი რეზერვუარებიდან ქვესადგურების შენობებამდე და ელექტროგამანაწილებელ მოწყობილობათა სათავსებამდე განისაზღვრება „ელექტროდანადგარების მოწყობის წესების“ მიხედვით.
2. გაზსავსები სადგურის ტერიტორიაზე არსებულ შენობებში დაუშვებელია საცხოვრებელი სათავსებისა და ისეთი წარმოების გათვალისწინება, რომელიც არ განეკუთვნება გაზსავსებ სადგურს.
დანართი 20
მინიმალური მანძილი გაზსავსები პუნქტიდან და ბალონების საშუალედო საწყობიდან სხვადასხვა დანიშნულების შენობა-ნაგებობებამდე, მ
შენობები და ნაგებობები
ავსებული 50-ლიტრიანი ბალონების რიცხვი საწყობებში
400-მდე
400-დან
1200-მდე
1200-ზე მეტი
საწყობის მოცულობისაგან დამოუკიდებლად
სასაწყობო და საწარმოო შენობები და ნაგებობები გაზსავსებ სადგურსა და ბალონების საშუალედო საწყობის ტერიტორიაზე
საცხოვრებელი შენობები
საზოგადოებრივი შენობები, რომლებიც არ ეკუთვნის გაზსავსებ სადგურსა და ბალონების საშუალედო საწყობს
სამრეწველო, კომუნალურ და სასოფლო-სამეურნეო საწარმოთა შენობები
20
–
–
–
25
–
–
–
30
–
–
–
–
50
100
20
შენიშვნები:
1. როდესაც გაზსავსებ პუნქტში განლაგებულია 50 მ3-ზე მეტი საერთო ტევადობის გაზის შესანახი რეზერვუარები, მანძილი გაზსავსებ პუნქტამდე უნდა მივიღოთ სამშენებლო ნორმებისა და წესების მოთხოვნათა შესაბამისად.
2. დასაშვებია მანძილების შემცირება ბალონების საშუალედო საწყობიდან მებაღეობისა და სააგარაკო დასახლებათა ერთსართულიან შენობებამდე არა უმეტეს ორჯერ, თუ ბალონების საშუალედო საწყობში განლაგებულია არა უმეტეს 150 ბალონი.
დანართი 21
მინიმალური მანძილი ჯგუფური სარეზერვუარო დანადგარების რეზერვუარებიდან სხვადასხვა დანიშნულების შენობა-ნაგებობებამდე, მ
გაზის მომხმარებელთა შენობები და ნაგებობები
ჯგუფური სარეზერვუარო დანადგარის რეზერვუარების საერთო
მოცულობა, მ3
მანძილი მიწისზედა რეზერვუარებიდან
მანძილი მიწისქვეშა რეზერვუარებიდან
5-მდე ჩათვლით
5-ზე მეტი 10-მდე ჩათვლით
10-ზე მეტი 20-მდე ჩათვლით
10-მდე ჩათვლით
10-ზე მეტი 20-მდე ჩათვლით
20-ზე მეტი 50-მდე ჩათვლით
50-ზე მეტი 100-მდე ჩათვლით
100-ზე მეტი 200-მდე ჩათვლით
200-ზე მეტი 3000-მდე ჩათვლით
კულტურულ-საყოფაცხოვრებო მომსახურების დაწესებულებები ცეცხლმედეგობის ხარისხის მიუხედავად (ადმინისტრაციული, საბავშვო და სამკურნალო დაწესებულებები, სასწავლებლები, თეატრები, კინოთეატრები, კულტურის სახლები და სხვ.)
საცხოვრებელი, კომუნალურ-საყოფაცხოვრებო და სხვა შენობები, მიუხედავად ცეცხლმედეგობის ხარისხისა:
ღიობებით კედელში
ღიობების გარეშე კედლებში დანადგარის მხარეზე
სამრეწველო საწარმოთა და სასოფლო-სამეურნეო ობიექტთა ტერიტორიაზე განლაგებული შენობები
40
20
15
15
–
–
–
20
–
–
–
25
15
10
8
8
20
15
10
10
30
20
15
15
40
40
40
25
40
40
40
35
75
75
75
45
შენიშვნები: 1. მანძილი სიოში მიწისზედა რეზერვუარებს შორის უნდა იყოს უდიდესი მომიჯნავე რეზერვუარის დიამეტრის ტოლი, მაგრამ 1 მ მაინც.
2. მანძილი მიწისქვეშა რეზერვუარებს შორის უნდა განისაზღვროს რეზერვუარების ჩაღრმავების, გრუნტის მახასიათებლების და შემოწმებისა და რემონტისათვის რეზერვუარებიდან მიწის მოცილების მოხერხებულობის გათვალისწინებით, მაგრამ 1 მ-ით მაინც.
დანართი 22
რეზერვუარების ჯგუფის მაქსიმალური საერთო მოცულობა, მ3
ჯგუფური სარეზერვუარო დანადგარის დანიშნულება
რეზერვუარების განლაგება
მიწისზედა
მიწისქვეშა
საზოგადოებრივ, საცხოვრებელ და კომუნალურ-საყოფაცხოვრებო შენობათა გაზმომარაგებისათვის
სამრეწველო და სასოფლო-სამეურნეო საწარმოთა გაზმომარაგებისათვის
5-მდე
20-მდე
300-მდე
300-მდე
დანართი 23
ერთი რეზერვუარის მაქსიმალური მოცულობა, მ3
ჯგუფური სარეზერვუარო დანადგარის
საერთო მოცულობა, მ3
რეზერვუარების განლაგება
მიწისზედა
მიწისქვეშა
მოსახსნელი რეზერვუარები (5-მდე ჩათვლით)
არამოსახსნელი რეზერვუარები:
20-მდე ჩათვლით
20-ზე მეტი, 50-მდე ჩათვლით
50-ზე მეტი, 100-მდე ჩათვლით
100-ზე მეტი, 300-მდე ჩათვლით
1,6
5
–
–
–
–
5
10
25
50
დანართი 24
მინიმალური მანძილი ჰორიზონტალურად კარადული ჯგუფური ბალონიანი დანადგარიდან და სარეზერვუარო დანადგარიდან მიწისქვეშა ნაგებობებამდე და ელექტროგადაცემისა და კავშირგაბმულობის საჰაერო ხაზებამდე, მ
კანალიზაცია, თბოტრასა, ელექტროკაბელები-------------------------------------------------------- 3,5
წყალსადენი, კავშირგაბმულობის კაბელები და სხვა კომუნიკაციები ----------------------------- 2,0
მიწისქვეშა კომუნიკაციების ჭები, ამოსაწმენდი ორმოები ------------------------------------------ 5,0
ელექტროგადაცემის საჰაერო ხაზები შემდეგი ძაბვით, ვ:
1000-მდე ------------------------------------------------------------------------------------------------5,0
1000-ზე მეტი ------------------------------------------------------------------------- ელექტროგადაცემის
ხაზის საყრდენის
1,5 სიმაღლე
დანართი 25
მინიმალური მანძილი ჯგუფური ბალონიანი დანადგარიდან შენობა-ნაგებობებამდე, მ
საცხოვრებელი შენობები, სამრეწველო საწარმოთა საწარმოო შენობები
და სხვა შენობები და ნაგებობები ცეცხლმედეგობის შემდეგი ხარისხით:
I და II: ------------------------------------------------------------------------------------------------------ 8
III -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 10
IV და V ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 12
საზოგადოებრივი შენობები ცეცხლმედეგობის ხარისხისაგან
დამოუკიდებლად (საავადმყოფო, საბავშვო დაწესებულება,
კინოთეატრი, კლუბი, კულტურის სახლი, სასწავლებელი და სხვ.) ------------------------------ 25
ცალკე მდგომი დროებითი სამეურნეო ნაგებობები
(ფარდული და სხვ.) --------------------------------------------------------------------------------------- 8
დანართი 26
ტიპური დებულება
სამრეწველო, სასოფლო-სამეურნეო, კომუნალური, საზოგადოებრივი დანიშნულებისა და საყოფაცხოვრებო მომსახურების საწარმოების, თბოელექტროსადგურების გაზის სამსახურისა და გაზის მეურნეობაზე პასუხისმგებელი პირების შესახებ
1. ზოგადი დებულებები
1.1. ყველა საწარმო, სადაც იყენებენ ბუნებრივ გაზს ან გათხევადებულ ნახშირწყალბადიან გაზებს, უზრუნველყოფილი უნდა იყოს გაზის მეურნეობის უსაფრთხო ექსპლუატაციის ღონისძიებათა კომპლექსით, რომელიც რეგლამენტირებულია „წესებით“.
1.2. საწარმოს გაზის მეურნეობის ექსპლუატაციისას უსაფრთხოების უზრუნველყოფა ევალება ამ საწარმოს პირველ ხელმძღვანელს, ხოლო უბანზე და სამუშაო ადგილზე, შესაბამისად, სპეციალისტებს და მუშებს.
1.3. საწარმოს პირველი ხელმძღვანელი ორგანიზაციას უკეთებს და პერიოდულად ატარებს გაზის მეურნეობის მდგომარეობის და გაზსადენების, მოწყობილობისა და გაზის მომხმარებელი აგრეგატების ექსპლუატაციისას წესების, ნორმებისა და ინსტრუქციების დაცვის საწარმოო კონტროლს.
1.4. ყოველ საწარმოში ხელმძღვანელთაგან, სპეციალისტთაგან ბრძანებით ინიშნებიან უსაფრთხო ექსპლუატაციაზე პასუხისმგებელი პირები მთლიანად მეურნეობისათვის და უბნებისათვის ცალ-ცალკე.
1.5. ხელმძღვანელები, სპეციალისტები, რომლებიც ეწევიან გაზის მეურნეობის ექსპლუატაციას და იყენებენ გაზს, ვალდებულნი არიან ჩააბარონ გამოცდა „წესების“ და სამშენებლო ნორმებისა და წესების შესაბამისი თავების ცოდნაში მათ მიერ შესასრულებელი სამუშაოების მოცულობით. აღნიშნულ მუშაკთა ცოდნის შემოწმება უნდა მოახდინოს კომისიამ.
1.6. მუშებს, რომლებიც ემსახურებიან გაზის მეურნეობას, ასრულებენ სარემონტო და გაზსაშიშ სამუშაოებს, შესწავლილი უნდა ჰქონდეთ გაზის მეურნეობაში უსაფრთხო მუშაობის მეთოდები და ხერხები, უნდა გაიარონ ცოდნის შემოწმება კომისიაზე, რომელიც იქმნება საწარმოებში.
1.7. ყოველ გაზიფიცირებულ საწარმოს უნდა ჰქონდეს საშემსრულებლო-ტექნიკური დოკუმენტაცია გაზის მეურნეობაზე (საპროექტო, საშემსრულებლო, მათ შორის, გაზის პირველადი გაშვების, გაზის მოწყობილობისა და ავტომატიკის ხელსაწყოების გამართვის აქტები). ამ დოკუმენტაციის შენახვის წესს განსაზღვრავს საწარმოს პირველი ხელმძღვანელი და ფორმდება ბრძანებით.
1.8. გაზის მეურნეობის მშენებლობისა და ექსპლუატაციის დარგში ხელმძღვანელებს, სპეციალისტებს და მუშებს უნდა ჰქონდეთ თანამდებობრივი და საწარმოო ინსტრუქციები, რომლებიც განსაზღვრავს მათ კონკრეტულ ვალდებულებებს.
1.9. გაზის მეურნეობის ობიექტების საექსპლუატაციო პერსონალისათვის უნდა დამუშავდეს სამუშაოების უსაფრთხო წარმოების თანამდებობრივი და საწარმოო ინსტრუქციები.
1.10. თანამდებობრივი ინსტრუქცია განსაზღვრავს ხელმძღვანელებისა და სპეციალისტების უფლება-მოვალეობებს.
1.11. საწარმოო ინსტრუქცია მუშავდება მოწყობილობის დამამზადებელი ქარხნის მოთხოვნებისა და ექსპლუატაციის კონკრეტული პირობების გათვალისწინებით. იგი უნდა შეიცავდეს მოთხოვნებს სხვადასხვა ოპერაციის შესრულების ტექნოლოგიური თანამიმდევრობის მიმართ, სამუშაოების შემოწმების მეთოდებსა და მოცულობებს და დამტკიცდეს საწარმოს მთავარი ინჟინრის (ტექნიკური დირექტორის) მიერ. გაზმარეგულირებელი სადგურების, პუნქტებისა და დანადგარების, გაზსავსები სადგურებისა და პუნქტების, საქვაბეების ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის ინსტრუქციებს თან უნდა ერთოდეს ტექნოლოგიური სქემები. საწარმოო ინსტრუქცია და ტექნოლოგიური სქემა უნდა გადაიხედოს და ხელახლა დამტკიცდეს 3 წელიწადში ერთხელ მაინც, გარდა ამისა, „წესების“ შეცვლის, რეკონსტრუქციის, ხელახალი ტექნიკური აღჭურვისა და ტექნოლოგიური პროცესის შეცვლის შემდეგაც, მოწყობილობის მუშაობაში ჩართვამდე.
1.12. გაზის მეურნეობის ობიექტების უსაფრთხო ექსპლუატაციაზე პასუხისმგებელი პირის თანამდებობრივი ინსტრუქცია უნდა ითვალისწინებდეს ქვემოთ ჩამოთვლილ მოვალეობებს:
ა. მონაწილეობის მიღება გაზმომარაგების პროექტების განხილვასა და ობიექტების ექსპლუატაციაში მიმღები კომისიის მუშაობაში;
ბ. ინსტრუქციებისა და საავარიო სიტუაციების ლოკალიზაციისა და ლიკვიდაციის გეგმის დამუშავება;
გ. მონაწილეობის მიღება საგამოცდო კომისიის მუშაობაში პერსონალის ცოდნის შემოწმებისას;
დ. სპეციალისტებისა და მუშების დამოუკიდებელ სამუშაოზე დაშვების დადგენილი წესის შესრულების შემოწმება;
ე. გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის უავარიო და უსაფრთხო ექსპლუატაციისა და რემონტის მოთხოვნათა შესრულების კონტროლი;
ვ. ექსპლუატაციისა და რემონტის ტექნიკური დოკუმენტაციის წარმოების სისწორის შემოწმება;
ზ. გაზგამომყენებელი დანადგარების ექსპლუატაციაში შეყვანის აღკვეთა, თუ ისინი არ პასუხობენ „წესების“ მოთხოვნებს;
თ. უწესივრო, აგრეთვე თვითნებურად ამუშავებული გაზსადენებისა და გაზმოწყობილობის მუშაობის შეჩერება;
ი. მიწერილობების გაცემა ქვედანაყოფების ხელმძღვანელებზე, გაზსამსახურის უფროსზე „წესების“ მოთხოვნათა დარღვევების აღმოსაფხვრელად;
კ. დახმარების აღმოჩენა საამქროების (უბნების) გაზის მეურნეობის უსაფრთხო ექსპლუატაციაზე პასუხისმგებელ პირთათვის და მათი მუშაობის კონტროლი;
ლ. მოძველებული მოწყობილობის შეცვლისა და მოდერნიზაციის პროგრამებისა და ღონისძიებათა გეგმების დამუშავება;
მ. მეცადინეობების ორგანიზაცია და ჩატარება სპეციალისტებისა და მუშებისათვის შესაძლო საავარიო სიტუაციების ლოკალიზაციასა და ლიკვიდაციაში;
ნ. მონაწილეობის მიღება ტექზედამხედველობის მიერ ჩატარებულ გამოკვლევებში.
1.13. გაზის მეურნეობის ობიექტების უსაფრთხო ექსპლუატაციაზე პასუხისმგებელი პირის თანამდებობრივი ინსტრუქცია უნდა ითვალისწინებდეს ქვემოთ ჩამოთვლილ უფლებებს:
ა. კავშირის განხორციელება გაზმომმარაგებელ საწარმოსთან, აგრეთვე იმ საწარმოებთან, რომლებიც ხელშეკრულებით აწარმოებენ ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის სამუშაოებს;
ბ. გაზმოწყობილობის მომსახურებიდან და გაზსაშიში სამუშაოების შესრულებიდან იმ პირების გათავისუფლების მოთხოვნა, რომლებმაც არ გაიარეს შესაბამისი ცოდნის შემოწმება ან მიიღეს არადამაკმაყოფილებელი შეფასება;
გ. დამკვეთის მხრიდან ტექნიკური ზედამხედველობის განხორციელება საწარმოს გაზის მეურნეობის რეკონსტრუქციისა და ხელახალი ტექნიკური აღჭურვისას.
1.14. საწარმოში უნდა შემუშავდეს და საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ დამტკიცდეს გაზის მეურნეობის შესაძლო ავარიების აცილებისა და ლიკვიდაციის გეგმები, ავარიული სამუშაოების საწარმოებლად პერსონალის დროულად გამოძახების უზრუნველყოფის სისტემა. ორგანიზებულ იქნეს სასწავლო-საწვრთნელი მეცადინეობების ჩატარება ავარიების თავიდან აცილებისა და ლიკვიდაციის გეგმების მიხედვით.
1.15. გაზის მეურნეობის ექსპლუატაციის ინსტრუქცია და შესაძლო ავარიების აცილებისა და ლიკვიდაციის გეგმები უნდა გადაისინჯოს და ხელახლა დამტკიცდეს სამ წელიწადში ერთხელ მაინც.
1.16. საწარმოს გაზის ქსელებსა და მოწყობილობას უნდა უტარდებოდეს ტექნიკური მომსახურება და რემონტი. ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის გრაფიკების შესრულებისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრება საწარმოს მთავარ ინჟინერს (ტექნიკურ დირექტორს). ტექნიკურ მომსახურებასა და სარემონტო სამუშაოებზე დგება დოკუმენტაცია.
1.17. სარემონტო (მათ შორის, საავარიო) სამუშაოს ჩასატარებლად საწარმოს უნდა ჰქონდეს იარაღები, მოწყობილობა და მასალები, აგრეთვე, პირადი დაცვის საშუალებები.
1.18. გაზსადენებისა და გაზის მეურნეობის ტექნიკური მომსახურება საწარმოში უნდა ხდებოდეს თვით საწარმოს ძალებითა და საშუალებით ან სპეციალიზებული ორგანიზაციების მოწვევით. გაზის მეურნეობის ტექნიკურ მდგომარეობაზე ზედამხედველობის და მისი რემონტის წარმოების უზრუნველსაყოფად საწარმოში უნდა შეიქმნას გაზის სამსახური. სპეციალური გაზის სამსახურების შექმნის მიზანშეწონილობას ყოველ ცალკეულ შემთხვევაში წყვეტს საწარმოს პირველი ხელმძღვანელი.
1.19. გაზმომარაგების სისტემის სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების წარმოებისას უსაფრთხოების უზრუნველყოფა ევალება იმ საწარმოს პირველ ხელმძღვანელს, რომელიც ასრულებს ამ სამუშაოებს.
2. გაზის სამსახურის ორგანიზაცია და მისი ამოცანები
2.1. გაზის სამსახური შეიძლება იყოს ცენტრალური, რომელიც მთლიანად უზრუნველყოფს საწარმოს გაზის მეურნეობის მომსახურებასა და ექსპლუატაციას, ანდა საამქროს პრინციპით ორგანიზებული (ყოველ საამქროში თავისი სამსახური).
2.2. გაზის სამსახურს უნდა ჰქონდეს:
ა. გაზის ქსელებისა და მათზე არსებულ ნაგებობათა გეგმები და სქემები გამომრთველი არმატურის განლაგების ადგილის მითითებით, აგრეთვე შესაძლო ავარიების ლიკვიდაციის გეგმები;
ბ. ოპერატიული ტექნიკური დოკუმენტაცია და ჩატარებულ სამუშაოთა აღრიცხვის ჟურნალი;
გ. გაზის სამსახურში მორიგეობის გრაფიკი;
დ. საწარმოში გაზის მეურნეობის ექსპლუატაციასა და გაზის გამოყენებასთან დაკავშირებული სამსახურებისა და თანამდებობის პირთა, აგრეთვე, გაზმომმარაგებელი ორგანიზაციების, გაზის მეურნეობის საწარმოთა საავარიო-სადისპეტჩერო სამსახურების და ტექზედამხედველობის ტელეფონების სია.
2.3. გაზის სამსახურის სპეციალისტებისა და მუშების რაოდენობასა და შემადგენლობას განსაზღვრავს საწარმოს ადმინისტრაცია გაზის სამსახურის მოცულობისა და სირთულის გათვალისწინებით.
2.4. გაზის სამსახურის ძირითადი ამოცანებია:
ა. საწარმოში შემოსული გაზის პარამეტრების მუდმივი კონტროლის უზრუნველყოფა;
ბ. გაზის მეურნეობის ტექნიკური მომსახურების უზრუნველყოფა მიწისზედა და მიწისქვეშა გაზსადენების ტრასათა შემოვლისა და დათვალიერების, გაზსადენის გასწვრივ ორივე მხარეს 15 მ მანძილზე განლაგებული ჭების, კოლექტორებისა და სხვა ნაგებობათა დაგაზიანების შემოწმების გზით; ყველა შიგა გაზსადენის არმატურის, მოწყობილობისა და შეერთებათა სიმჭიდროვის პერიოდული დათვალიერება და წესივრულობის შემოწმება; გაზმარეგულირებელი პუნქტებისა და დანადგარების მოწყობილობის და რეგულირების, კონტროლისა და უსაფრთხოების ხელსაწყოების ყოველდღიური შემოვლა და მათი გამართვის სისწორის შემოწმება;
გ. მექანიკური დაზიანებებისაგან მიწისქვეშა გაზსადენების დაცულობის უზრუნველყოფა, როდესაც გაზსადენების ახლოს წარმოებს სამშენებლო და სარემონტო სამუშაოები; ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დამცავი მოწყობილობების მუშაობის რეჟიმის კონტროლი, გაზსადენის კოროზიული მდგომარეობის შემოწმება;
დ. გაზსადენების, გაზის ტექნიკური მოწყობილობის, საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოთა უსაფრთხოების ავტომატიკის რევიზიებისა და ყველა სახის რემონტის ჩატარება „წესებითა“ და გრაფიკებით დადგენილ ვადებში;
ე. გაზსადენებისა და გაზის მოწყობილობის ექსპლუატაციასთან დაკავშირებული ავარიების ლიკვიდაცია.
2.5. საწარმოთა ყოველ საამქროში, საქვაბეში ან სხვა ქვედანაყოფში, სადაც არის გაზის მომხმარებელი აგრეგატები, უნდა ხდებოდეს საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოთა ჩვენებების, მუშაობის რეჟიმების შეცვლის, აგრეთვე, გაზის აგრეგატების და ხელსაწყოების მუშაობის ყველა უწესივრობის ჩაწერა ცვლის განმავლობაში.
2.6. გაზის სამსახურის მუშაკები ვალდებულნი არიან თვალყური ადევნონ უსაფრთხოების ღონისძიებათა დაცვას გაზიფიცირებული აგრეგატების მომსახურების დროს. თუ გამოვლინდა უსაფრთხოების წესების დარღვევის, გაზის მოწყობილობის უდიერი მოპყრობის შემთხვევები, ამის შესახებ დაუყოვნებლივ უნდა აცნობონ საამქროში გაზის მეურნეობაზე პასუხისმგებელ პირს ან საამქროს ადმინისტრაციას. თუ დაუყოვნებლივ არ იქნა მიღებული ზომები, გაზის სამსახურის მუშაკი ვალდებულია გააკეთოს ჩანაწერი ჟურნალში და მოახსენოს გაზის სამსახურის უფროსს ან საწარმოში გაზის მეურნეობაზე პასუხისმგებელ პირს.
3. გაზის სამსახურის მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა და დოკუმენტაცია
3.1. გაზის სამსახურში ტექნიკური ზედამხედველობისა და გეგმიანი რემონტის საწარმოებლად უნდა იყოს:
ა. გადასატანი ხელსაწყოები ჭების, გვირაბების, კოლექტორების, სათავსებისა და სხვა ნაგებობათა დაგაზიანების გამოსავლენად;
ბ. ჟანგბადმამხოლოებელი და შლანგიანი აირწინაღები; მაშველი ქამრები სამხრე ღვედებითა და თოკებით;
გ. გადასატანი აფეთქებადაცული სანათები;
დ. საკონტროლო მანომეტრები (სითხიანი, მემბრანიანი, ზამბარიანი), ხელსაწყოები მიწისქვეშა გაზსადენებზე ელექტროპოტენციალის გასაზომად;
ე. სპეციალური ხელსაწყოების, სათადარიგო ნაწილების, მასალისა და არმატურის ნაკრები ტექნიკური მომსახურებისა და გაზსაშიშ სამუშაოთა საწარმოებლად;
ვ. ხანძრის ჩაქრობის საშუალებები.
3.2. იარაღების, მასალების, ხელსაწყოების, ინდივიდუალური დაცვის საშუალებათა შეუმცირებელი მარაგის სიას ამტკიცებს საწარმოს მთავარი ინჟინერი (ტექნიკური დირექტორი).
3.3. საწარმოს გაზის სამსახურში უნდა იყოს გაზის მეურნეობის შემდეგი ტექნიკური და ოპერატიული დოკუმენტაცია:
ა. საწარმოს პირველი ხელმძღვანელის მიერ დამტკიცებული „საწარმოს გაზის სამსახურის დებულება“;
ბ. ბრძანებები პასუხისმგებელ პირთა დანიშვნის შესახებ საწარმოს ან ცალკეულ საამქროთა მიხედვით გაზის იმ მოწყობილობის კონკრეტული მითითებით, რომელზეც პასუხს აგებს მუშაკი;
გ. ბრძანება, რომელშიც განსაზღვრულია იმ პირთა წრე, რომელთაც უფლება აქვთ გასცენ განწესები გაზსაშიში სამუშაოების საწარმოებლად, აგრეთვე იმ პირთა სია, რომლებიც დაშვებულნი არიან გაზსაშიში სამუშაოების ხელმძღვანელებად და შემსრულებლებად;
დ. დამტკიცებული თანამდებობრივი და საწარმოო ინსტრუქციები გაზის სამსახურის მუშაკებისათვის;
ე. მიწისქვეშა გაზსადენის საშემსრულებლო გეგმა (სქემა) და პროფილი, შენადუღი პირაპირების სქემა, გამომრთველი არმატურის, საკონტროლო მილაკების, საზომ-საკონტროლო პუნქტების დატანით;
ვ. სამარშრუტო რუკები გაზსადენების ორივე მხარეს 50 მ მანძილზე განლაგებული გაზსადენების თანმხლები ყველა მიწისქვეშა ნაგებობის, ჭის, კოლექტორის, სარდაფის დატანით;
ზ. საწარმოს მიერ შედგენილი პასპორტები მიწისქვეშა გაზსადენებსა და გაზმარეგულირებელ პუნქტებზე (დანადგარებზე), აგრეთვე, დამამზადებელი ქარხნების პასპორტები გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების რეზერვუარებზე, წნევის რეგულატორებზე, დამცავ სარქვლებზე, ჩამკეტ-გამომრთველ არმატურაზე, გაზსანათურიან მოწყობილობაზე, რეგულირებისა და უსაფრთხოების ავტომატიკაზე. პასპორტებში შეიტანება მონაცემები გაზსადენების და მოწყობილობის სარემონტო სამუშაოების შესახებ;
თ. გაზსადენებისა და გაზის მოწყობილობის ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის წარმოების გეგმები და გრაფიკები ვადების მითითებით;
ი. მოხეტიალე დენების არსებობისა და გაზსადენებზე მათი გავლენის გამოკვლევის დასკვნები; ელექტროქიმიური კოროზიისაგან გაზსადენების დაცვის პროექტი; ელექტროქიმიური კოროზიისაგან დამცავი დანადგარის მიღებისა და გამართვის აქტი;
კ. გაზის მეურნეობის ექსპლუატაციისას შესაძლო ავარიების ლიკვიდაციის გეგმა და ინსტრუქცია;
ლ. აღრიცხვის ჟურნალები, რომლებშიც ფიქსირდება:
ლ.ა. უსაფრთხოების ტექნიკის ინსტრუქტაჟები;
ლ.ბ. პერსონალის ცოდნის შემოწმების შედეგები;
ლ.გ. გაზსადენების, მათზე არსებული ნაგებობებისა და გაზის მოწყობილობის ტექნიკური მომსახურება და რემონტი;
ლ.დ. სიგნალიზაციისა და დაცვის საშუალებათა შემოწმება;
ლ.ე. საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოთა შემოწმება;
ლ.ვ. გაზსაშიშ სამუშაოებზე განწესების გაცემა, აგრეთვე, სამუშაოთა შესრულების შემდეგ განწესების დაბრუნება (ინახება ერთი წლის განმავლობაში);
ლ.ზ. შესაძლო ავარიების ლიკვიდაციის ინსტრუქციებისა და გეგმების მიხედვით სასწავლო-საწვრთნელ მეცადინეობათა ჩატარება.
შენიშვნა: მცირე მოცულობის სამუშაოების დროს საწარმოს ხელმძღვანელის შეხედულებისამებრ დასაშვებია „ლ.დ“ და „ლ.ე“ ქვეპუნქტების გაერთიანება და შესრულებულ სამუშაოთა ფიქსაცია ერთ ჟურნალში.
4. გაზის სამსახურის ურთიერთობა გაზის მეურნეობის საწარმოებთან
4.1. გაზის სამსახურებმა გაზის მეურნეობის საწარმოებს უნდა აცნობონ საწარმოთა მუშაობის რეჟიმების შეცვლის, მოხეტიალე დენებისაგან გაზსადენების დაცვის ერთობლივი ზომების ღონისძიებათა გატარების წესის, გაზსადენების და გაზმარეგულირებელი პუნქტებისა და დანადგარების მოწყობილობის ტექნიკური მომსახურების ჩატარების ვადების შესახებ.
4.2. თუ საწარმო გაზის მეურნეობის საწარმოს ან სხვა სპეციალიზებულ ორგანიზაციას ხელშეკრულებით გადაცემს გაზსადენების და გაზის მოწყობილობის ტექნიკური მომსახურებისა და გეგმიანი რემონტის წარმოების სამუშაოებს, საწარმო ვალდებულია აწარმოოს მუდმივი ტექნიკური ზედამხედველობა გაზის მეურნეობაზე, სარემონტო სამუშაოების დროულ და ხარისხიან შესრულებაზე.
4.3. სპეციალიზებულ ორგანიზაციებთან დადებულ ხელშეკრულებაში ტექნიკური მომსახურების, მიწისქვეშა გაზსადენების მდგომარეობის შემოწმების (შურფვა, გაბურღვა, ელექტროპოტენციალების გაზომვა) და სხვა სამუშაოების წარმოებაზე გაზის მეურნეობაში კონკრეტულად უნდა განისაზღვროს შესასრულებული სამუშაოების საზღვრები და მოცულობები.
დანართი 27
გაზმომარაგების სისტემაში შემავალი გაზსადენების კლასიფიკაცია
გაზსადენები
საკლასიფიკაციო მაჩვენებლები
გარე (ქუჩის, შიგაკვარტალური, ეზოს,
საამქროთშორისი) და შიგა (შენობებისა და
სათავსების შიგნით განლაგებული)
მიწისქვეშა (წყალქვეშა), მიწისზედა (წყალზედა),
მიწისპირა
მანაწილებელი, გაზშემყვანი, შენობაში შემყვანი,
საქრევი, საგდები, იმპულსის, დასახლებულ
პუნქტებსშორისი
მაღალი წნევის, საშუალო წნევის, დაბალი წნევის
ლითონის (ფოლადის, სპილენძის და ა.შ.) და
არალითონის (პოლიეთილენის და სხვ.)
ბუნებრივი გაზის, თანამგზავრი გაზის,
გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების
განლაგება დასახლებული პუნქტების დაგეგმარების
მიმართ
განლაგება მიწის ზედაპირის მიმართ
დანიშნულება გაზმომარაგების სისტემაში
გაზის წნევა
მილის მასალა
ტრანსპორტირებული გაზის სახე
შენიშვნები: 1. მანაწილებელი გაზსადენი – გარე გაზსადენი, რომელიც უზრუნველყოფს გაზის მიწოდებას გაზმომარაგების წყაროდან გაზშემყვანამდე, აგრეთვე, მაღალი და საშუალო წნევის გაზსადენი, რომელიც გათვალისწინებულია გაზის მისაწოდებლად ერთი ობიექტისათვის (გაზმარეგულირებელი სადგური, პუნქტი, დანადგარი, სამრეწველო საწარმო, საქვაბე და ა.შ.).
2. გაზშემყვანი – გაზსადენი მანაწილებელ გაზსადენთან მიერთების ადგილიდან გამომრთველ მოწყობილობამდე შენობაში შემყვან გაზსადენზე.
3. შენობაში შემყვანი გაზსადენი – გაზსადენის უბანი შენობაში შემავალ გაზსადენზე არსებული გამომრთველი მოწყობილობიდან (თუ გამომრთველი მოწყობილობა დაყენებულია შენობის გარეთ) შიგა გაზსადენამდე, შენობის კედელში გარცმის მილის საშუალებით გაყვანილი გაზსადენის ჩათვლით.
4. დასახლებულ პუნქტებსშორისი გაზსადენი – მანაწილებელი გაზსადენი, რომელიც გაყვანილია დასახლებული პუნქტის ტერიტორიის გარეთ.
5. შიგა გაზსადენი – გაზსადენის უბანი გაზშემყვანიდან (თუ გამომრთველი მოწყობილობა დაყენებულია შენობის შიგნით) ან შენობაში შემყვანი გაზსადენიდან გაზის ხელსაწყოს ან თბოაგრეგატის მიერთების ადგილამდე.
დანართი 28
მაქსიმალურად დასაშვები გაზის წნევა გაზსადენებში სათავსებს შიგნით
გაზის მომხმარებლები
გაზის წნევა
მეგპა (კგძ/სმ2)
1. სამრეწველო და სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების საწარმოო შენობები, აგრეთვე ცალკე მდგომი საქვაბეები და საწარმოო ხასიათის საყოფაცხოვრებო მომსახურების საწარმოები (აბანოები, სამრეცხაოები, პურისა და საკონდიტრო ნაწარმის საცხობები და სხვ.)
2. პირველ პუნქტში მითითებული საყოფაცხოვრებო მომსახურების საწარმოები, რომლებიც მიშენებულია სხვა საწარმოო დანიშნულების შენობებთან ან ჩაშენებულია ამ შენობებში
3. არასაწარმოო ხასიათის საყოფაცხოვრებო მომსახურების საწარმოები და საზოგადოებრივი შენობები
4. საცხოვრებელი სახლები
0,6 (6)
0,3 (3)
0,005 (0,05)
0,003 (0,03)
დანართი 29
გაზის ნომინალური წნევა საყოფაცხოვრებო ხელსაწყოების წინ, დკპა (მმ წყ.სვ.)
ბუნებრივი და ნავთობის თანამგზავრი გაზები და სხვა გაზები
დაწვის უმცირესი სითბოთი 31,8-41,8 (7600-10000) მეგჯ/მ3 (კკალ/მ3) . . . . . . . . . 200
ხელოვნური და შერეული გაზები დაწვის უმცირესი სითბოთი
14,6-18,8 (3500-4500) მეგჯ/მ3 (კკალ/მ3) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .130
გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზები დაწვის უმცირესი
სითბოთი 92,0-117,2 (22000-28000) მეგჯ/მ3 (კკალ/მ3) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300
დანართი 30
მინიმალური მანძილი ცალკე მდგომი გაზმარეგულირებელი სადგურიდან, პუნქტიდან, კარადული დანადგარიდან შენობა-ნაგებობებამდე
გაზის წნევა შემყვანებზე, მეგპა(კგძ/სმ2)
მინიმალური მანძილი
(ჰორიზონტალურად სიოში), მ
შენობება-მდე და ნაგებობე-ბამდე
რკინიგზისა და ტრამვაის ლიანდაგებამდე (უახლოეს რელსამდე)
საავტომობილო გზებამდე (გვერდულამდე)
ელექტროგადაცემის საჰაერო ხაზებამდე
0,6 (6)-მდე
0,6 (6)-ზე მეტი 1,2 (12)-მდე
10
15
10
15
5
8
არანაკლებ საყრდენის სიმაღლის 1,5-ისა
იგივე
შენიშვნა: მანძილი უნდა მივიღოთ გაზმარეგულირებელი სადგურის, პუნქტის, შენობის კედლიდან, გაზმარეგულირებელი კარადული დანადგარის კიდიდან, ხოლო თუ მოწყობილობა განლაგებულია ღია მოედანზე – მოწყობილობის კიდიდან.
დანართი 31
მიწისზედა გაზსადენების მაღალ საყრდენებზე გაყვანის მინიმალური სიმაღლე (სიოში), მ
ტრანსპორტის არასავალი ნაწილი ფეხით სავალ ტერიტორიაზე - - -- - - - - - - - - - - - - 2,2
გადაკვეთის ადგილები:
ავტოგზებთან (საფარის ზედიდან)- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 5,0
არაელექტროფიცირებული რკინიგზის ლიანდაგებთან
(რელსის თავიდან) - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - 5,6
რკინიგზებისა და ტრამვაის ლიანდაგების
ელექტროფიცირებულ უბნებთან (რელსის თავიდან) - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 7,1
ტროლეიბუსის საკონტაქტო ქსელთან (გზის საფარის ზედიდან) - - - - - - - - - - - - - - - - 7,3
შენიშვნა: როდესაც მიწისზედა გაზსადენები გაჰყავთ დაბალ საყრდენებზე თავისუფალ ტერიტორიაზე სატრანსპორტო საშუალებათა არასავალ და ხალხის არასასიარულო ადგილას, სიმაღლე მიწის დონიდან მილის ქვედამდე (ან იზოლაციის ზედაპირამდე) უნდა იყოს 0,35 მ მაინც.
დანართი 32
ბალონების მაქსიმალური ტევადობა ჯგუფურბალონიან დანადგარში, ლ
შენობები და საწარმოები
ჯგუფურბალონიანი დანადგარის განლაგება
შენობის კედლებთან
შენობიდან მოცილებით
საცხოვრებელი, საზოგადოებრივი შენობები და კომუნალურ-საყოფაცხოვრებო საწარმოები
სამრეწველო და კომუნალური საწარმოები
600
1000
1000
1500
დანართი 33
გაზსადენების შენადუღი პირაპირების კონტროლის ფიზიკური მეთოდებით შემოწმების ნორმები
გაზსადენები
კონტროლს ექვემდებარება პირაპირების რაოდენობა ყოველ ობიექტზე თითოეული შემდუღე- ბლის მიერ შედუღებული პირაპირების საერთო რიცხვიდან, %
გარე (მიწისქვეშა და მიწისზედა) და შიგა გაზსადენები 50 მმ-ზე
ნაკლები პირობითი დიამეტრით
გარე მიწისზედა და შიგა გაზსადენები, აგრეთვე, გაზმარეგულირებელი სადგურების, პუნქტებისა და დანადგარების გაზსადენები 50 მმ და მეტი დიამეტრის წნევით 0,005 მეგპა (0,05 კგძ/სმ2)-მდე ჩათვლით
იგივე, წნევით 0,005 მეგპა (0,05 კგძ/სმ2)-ზე მეტი 1,2 მეგპა (12 კგძ/სმ2)-მდე ჩათვლით
იგივე, გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების გაზსადენები წნევით 0,005 მეგპა (0,05 კგძ/სმ2)-დან 1,6 მეგპა (16 კგძ/სმ2)-მდე ჩათვლით
ყველანაირი წნევის მიწისქვეშა გაზსადენები
ყველანაირი წნევის მიწისზედა გაზსადენები, ჩამოკიდებული ხიდებზე და ხრამების, მდინარეებისა და სხვა ზღუდეების გადასასვლელებზე.
არ ექვემდებარება
იგივე
5, მაგრამ არანაკლებ 1 პირაპირისა
10, მაგრამ არანაკლებ 1 პირაპირისა
100
100
დანართი 34
უმცირესი მანძილი ჰორიზონტალურად (სიოში) გაზსადენებსა და სხვა საინჟინრო კომუნიკაციებს შორის სამრეწველო საწარმოთა ტერიტორიებზე
გაზის წნევა გაზსადენში, მეგპა (კგძ/სმ2)
უმცირესი მანძილი გაზსადენიდან, მ
წყალსადენამდე
კანალიზაციამდე
დრენაჟამდე და წყალჩასადინარამდე
ძალურ კაბელებამდე (35 კვ-მდე)
ავშირგაბმულობის კაბელებამდე
თბოსადენებამდე (არხის გარე კედლებამდე)
დაბალი 0,005 (0,05)-მდე ჩათვლით
საშუალო 0,3 (3)-მდე ჩათვლით
მაღალი 0,3 (3)-ზე მეტი 0,6 (6)-მდე ჩათვლით
0,6 (6)-ზე მეტი 1,2 (12)-მდე ჩათვლით
1
1
1,5
2
1
1,5
2
5
1
1,5
2
5
1
1
1
2
1
1
1
2
2
2
2
4
დანართი 35
საწვავი გაზების აალებადობის (აფეთქებადობის) ზღვრები 200c ტემპერატურის და 760 მმ ვწყ. სვ.
წნევისას
გაზი
გაზის შემცველობა ჰაერში, %
ქვედა ზღვარი
ზედა ზღვარი
მეთანი
ეთანი
პროპანი
პროპილენი
ნ-ბუტანი
იზობუტანი
ბუტილები
პენტანი
5,0
3,2
2,3
2,2
1,5
1,8
1,7
1,4
15,0
12,5
9,5
9,7
8,4
8,4
9,0
7,8
დანართი 36
სამშენებლო კონსტრუქციების ცეცხლმედეგობის მინიმალური ზღვრები (მრიცხველში) და მათზე
ცეცხლის გავრცელების მაქსიმალური ზღვრები (მნიშვნელში), სთ
შენობის ცეცხლმე-დეგობის ხარისხი
კედლები
სვეტები
კიბის ბაქნები, კიბის უჯრედის ჩანები, საფეხურები, კოჭები და მარშები
ფილები, ფენილები (მათ შორის, დამათბილებლით) და გადახურვის სხვა მზიდი კონსტრუქციები
გადახურვის ელემენტები
მზიდი და კიბის უჯრედების
თვითმზიდი
გარე მზიდი (მათ შორის, კიდული პანელები)
შიგა მზიდი (ტიხრები)
ფილები, ფენილები (მათ შორის, დამათბილებლით) და ზეწრები
კოჭი, წამწე თაღი, ჩარჩო
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
I
2,5/0
1,25/0
0,5/0
0,5/0
2,5/0
1/0
1/0
0,5/0
0,5/0
II
2/0
1/0
0,25/0
0,25/0
2/0
1/0
0,75/0
0,25/0
0,25/0
III
2/0
1/0
0,25/0; 0,5/40
0,25/40
2/0
1/0
0,75/25
ა.ი/ა.ი
ა.ი/ა.ი
IIIა
1/0
0,5/0
0,25/40
0,25/40
0,25/0
1/0
0,25/0
0,25/25
0,25/0
IIIბ
1/40
0,5/40
0,25/0; 0,5/40
0,25/40
1/40
0,75/0
0,75/25
0,25/0; 0,5/25(40)
0,75/25(40)
IV
0,5/40
0,25/40
0,25/40
0,25/40
0,5/40
0,25/25
0,25/25
ა.ი/ა.ი
ა.ი/ა.ი
IVა
0,5/40
0,25/40
0,25/ა.ი
0,25/40
0,25/0
0,25/0
0,25/0
0,25/ა.ი
0,25/0
V
ა რ ი ნ ო რ მ ე ბ ა
შენიშვნები:
1. ფრჩხილებში მოცემულია ცეცხლის გავრცელების ზღვრები კონსტრუქციების ვერტიკალური და
დახრილი უბნებისათვის.
2. შემოკლება „ა.ი“ აღნიშნავს, რომ მაჩვენებელი არ ინორმება.
დანართი 37
შენობათა კატეგორიები ცეცხლმედეგობის მიხედვით
შენობათა ან სახანძრო ნაკვეთურების კატეგორია
სართუ-ლების დასაშვე-ბი რიცხვი
შენობათა ცეცხლმედე-გობის ხარისხი
სართულის ფართობი სახანძრო ნაკვეთურის ფარგლებში, მ2
ერთსართუ-ლიანების
მრავალსართულიანების
ორსართუ-ლიანის
სამ და მეტ- სართულიანის
A, Б
6
I
არ იზღუდება
A,Б ნავთობგადამამუშავებელი, გაზის, ქიმიური და ნავთობქიმიური მრეწველობის შენობათა გამოკლებით
6
1
II
IIIა
5200
იგივე
-
ნავთობგადამამუშავებელი, გაზის, ქიმიური და ნავთობქიმიური მრეწველობის შენობები
6
1
II
IIIა
არ იზღუდება
3500
5200
-
3500
-
ნავთობგადამამუშავებელი, გაზის, ქიმიური და ნავთობქიმიური მრეწველობის შენობები
6
1
II
IIIა
არ იზღუდება
3500
10400
-
7800
-
В
8
I, II
არ იზღუდება
3
III
5200.
3500
2600
2
IIIა
25000
10400
-
1
IIIბ
15000
-
-
2
IVა
2600
2000
-
2
IV
2600
2000
-
1
V
1200
-
-
Г
10
I, II
არ იზღუდება
3
III
6500
5200
- 3500
6
IIIა
არ იზღუდება
1
IIIბ
20000
-
-
2
IVა
6500
5200
-
2
IV
3500
2600
-
Д
-
10
I, II
არ იზღუდება
3
III
7800
6500
3500
6
IIIა
არ იზღუდება
1
IIIბ
25000
-
-
2
IVა
10400
7800
-
2
IV
3500
2600
-
2
V
2600
1500
-
დანართი 38
ორთქლის ქვაბის რეჟიმის რუკის ნიმუში
მაჩვენებლები
განზომილება
სიდიდე
ორთქლმწარმოებლურობა
ორთქლის წნევა დოლში
სათბობის (გაზის) დაწვის უმცირესი სითბო
გაზის ხარჯი
გაზის სანთურების რიცხვი
გაზის წნევა სანთურების წინ
ჰაერის წნევა სანთურების წინ
გაუხშოება საცეცხლეში
გაუხშოება კვამლსადენში ქვაბს უკან
ჰაერის სიჭარბის კოეფიციენტი
საკვები წყლის ტემპერატურა
გამავალი გაზების ტემპერატურა
გამავალი გაზების შედგენილობა:
ნახშირორჟანგი CO2
ჟანგბადი O2
ნახშირჟანგი CO
წყალბადი H2
მეთანი CH4
სითბოს დანაკარგი:
გამავალ გაზებთან
ქიმიური უკმარწვის შედეგად
გარემოში (ნაწყობში)
ორთქლის ქვაბის მარგი ქმედების კოეფიციენტი
ტ/სთ
მეგპა (კგძ/სმ2)
მეგჯ/მ3 (კკალ/მ3)
მ3/სთ
ც
მეგპა (კგძ/სმ2)
მეგპა (კგძ/სმ2)
დკპა (კგძ/მ2)
დკპა (კგძ/მ2)
-
0C
0C
%
%
%
დანართი 39
სამრეწველო ღუმლის რეჟიმის რუკის ნიმუში
მაჩვენებლები
განზომილება
სიდიდე
ღუმლის მწარმოებლურობა
გაზის ხარჯი
სათბობის (გაზის) დაწვის უმცირესი სითბო
გაზის სანთურების რიცხვი
გაზის წნევა სანთურების წინ
ჰაერის წნევა სანთურების წინ
გაუხშოება (ჭარბი წნევა) ღუმელში
ტემპერატურა სამუშაო ზონაში
გამავალი გაზების ტემპერატურა
გამავალი გაზების შედგენილობა:
ნახშირორჟანგი CO2
ჟანგბადი O2
ნახშირჟანგი CO
წყალბადი H2
მეთანი CH4
სითბოს დანაკარგი:
გამავალ გაზებთან
ქიმიური უკმარწვის შედეგად
გარემოში (ნაწყობში)
ღუმლის მარგი ქმედების კოეფიციენტი
ტ/სთ
მ3/სთ
მეგჯ/მ3 (კკალ/მ3)
ც
მეგპა (კგძ/სმ2)
მეგპა (კგძ/სმ2)
დკპა (კგძ/მ2)
0C
0C
%
%
%
დანართი 40
სანიმუშო ჩამონათვალი სამუშაოებისა, რომლებიც შედის ტექნიკური მომსახურების, გეგმიანი რემონტის (მიმდინარე და კაპიტალური) და საავარიო-აღდგენითი სამუშაოების მოცულობაში
1. ტექნიკური მომსახურება:
ა. გაზსადენების ჭების და საკონტროლო მილაკების შემოწმება დაგაზიანებაზე;
ბ. დაგაზიანებაზე შემოწმება სხვა მიწისქვეშა კომუნიკაციების (ტელეფონის, წყალსადენის, თბოქსელისა და სხვ.) ჭების, კოლექტორების, შენობათა სარდაფებისა და სხვა ნაგებობებისა, რომლებიც განლაგებულია გაზსადენის ღერძის ორივე მხარეს 15 მ (გაზის გამოვლენისას -50 მ) მანძილზე;
გ. გაზის გაჟონვის გამოვლენა გარეგანი ნიშნებით (მცენარეულობის გაყვითლება გაზსადენის ტრასაზე, მურა ლაქები თოვლზე, გაზის ბუშტულების გამოყოფა წყლის ზედაპირზე და ა.შ.);
დ. თვალყურის დევნება კოვერებისა და კედლის მაჩვენებლების დაცულობასა და მდგომარეობაზე, მათი გაწმენდა თოვლის, ყინულის, ტალახისაგან და ა.შ.;
ე. თვალყურის დევნება საგზაო და სხვა სამშენებლო სამუშაოებზე, რომლებიც წარმოებს გაზსადენების ახლოს, გაზსადენის დაზიანების, აგრეთვე ტრასის ჩახერგვისა და განაშენიანების თავიდან აცილების მიზნით;
ვ. გაზსადენის და მისი იზოლაციის მდგომარეობის პერიოდული შემოწმება დაწნეხით, ბურღვით, შურფვით ან ხელსაწყოებით;
ზ. გაზის წნევის გაზომვა გაზსადენებში;
თ. ელექტრული პოტენციალების გაზომვა გაზსადენებზე;
ი. კონდენსატის ამოტუმბვა კონდენსატშემკრებებიდან;
კ. გაზმარეგულირებელი სადგურების, პუნქტების, დანადგარების გარეგანი და შიგა დათვალიერება, ტექნოლოგიური მოწყობილობის წესივრულობის შემოწმება;
ლ. მარეგისტრირებელ ხელსაწყოთა კარტოგრამების შეცვლა, ხელსაწყოებში მელნის ჩასხმა, საათის მექანიზმების მომართვა;
მ. საზომ ხელსაწყოთა ჩვენების აღება და მათი შემოწმება „ნულზე“;
ნ. ვენტილაციის სისტემის მდგომარეობის, განათების, ტელეფონის წესივრულობის შემოწმება, სათავსის გაწმენდა მტვრის, ჭუჭყისა და გარეშე საგნებისაგან;
ო. სათავსის შიგნით ჰაერის ტემპერატურისა და გათბობის სისტემის წესივრულობის შემოწმება;
პ. ყველა შეერთებისა და არმატურის სიმჭიდროვის შემოწმება;
ჟ. მცველ მოწყობილობათა, რეგულირებისა და უსაფრთხოების ავტომატიკის ხელსაწყოების ამოქმედების შემოწმება;
რ. გაზის გაჟონვის გამოვლენა და აღკვეთა არმატურაში, გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების ტევადობის რედუქციულ თავში და რამპასთან ბალონების მიერთების ადგილებში;
ს. გაზის წნევის კონტროლი სისტემაში და მისი რეგულირება;
ტ. ჯგუფურბალონიანი და სარეზერვუარო დანადგარების გარსაცმებისა და შემოღობვის მდგომარეობის, საკეტების, შეღებვის, მაფრთხილებელი წარწერების არსებობის შემოწმება;
უ. ხანძარსაწინაღო ინვენტარის არსებობისა და დაკომპლექტების შემოწმება.
2. მიმდინარე რემონტი:
ა. ტექნიკური მომსახურების დროს გამოვლენილი წვრილმანი დეფექტებისა და გაზის გაჟონვის აღკვეთა;
ბ. ცალკეული შენადუღი პირაპირების გაძლიერება ქუროების დაყენების გზით;
გ. იზოლაციის დაზიანების ცალკეული ადგილების რემონტი;
დ. გაზსადენის ჩაკიდულობის აღკვეთა;
ე. კედლის ნიშნების წესრიგში მოყვანა;
ვ. მიწისზედა გაზსადენების შეღებვა;
ზ. ჭებისა და კოვერების ლიუკებისა და სახურავების მდგომარეობის შემოწმება, გადახრის, დაჯდომის და სხვა უწესივრობათა აღკვეთა;
თ. ჭების მცირე რემონტი, ურდულების, ონკანების, კომპენსატორების შემოწმება, დათვალიერება და რემონტი;
ი. საკვალთების, ონკანების, კომპენსატორების შეღებვა;
კ. კონდენსატშემკრებების კუთხვილიან შეერთებათა სიმჭიდროვის შემოწმება, მათი სათავისების დაზიანებათა აღკვეთა, კონდენსატშემკრებებისა და საკონტროლო მილაკების გამოსაყვანი მილების წამატება ან ჩამოჭრა;
ლ. ყველა შეერთებისა და არმატურის არასიმჭიდროვეთა შემოწმება და აღკვეთა;
მ. მოწყობილობის (წნევის რეგულატორების, დამცავი სარქვლების, ფილტრების, ჩამკეტი არმატურის) დაშლა, გაცვეთილი ნაწილებისა და დეტალების შეცვლა ან რემონტი;
ნ. საკვალთებისა და დამცავი სარქვლების დაკეტვის სვლისა და სიმჭიდროვის შემოწმება;
ო. მოხახუნე ნაწილების შეზეთვა და ჩობალების ხელახლა ჩატენვა;
პ. საიმპულსე მილაკების გაქრევა;
ჟ. სარქვლის ბუდესთან წნევის რეგულატორის, სარქვლისა და „პილოტის“ მიბრჯენის სიმჭიდროვის შემოწმება;
რ. წნევის რეგულატორის მემბრანის, „პილოტის“ მგრძნობიარობისა და სიმჭიდროვის განსაზღვრა;
ს. დამცავი მოწყობილობის რეგულირებისა და უსაფრთხოების ავტომატიკის ხელსაწყოების მუშაობისა და მომართვის შემოწმება.
3. კაპიტალური რემონტი:
ა. გაზსადენის უვარგისი მონაკვეთების შეცვლა;
ბ. გაზსადენების ცალკეული უბნების იზოლაციის შეცვლა მილის კედლების აღდგენის გარეშე ან აღდგენით;
გ. ჭების რემონტი გადახურვის დაშლითა და შეცვლით, გაცვეთილი ლიუკებისა და სახურავების შეცვლა, ყელის ხელახლად წყობა, ჭების ჰიდროიზოლაციის სრული აღდგენა და რემონტი;
დ. ჭების სიმაღლის წამატება, მათი ხელახლა შელესვა, კიბეების, ჩასასვლელი კავებისა და სხვათა შეცვლა;
ე. საკვალთების ონკანების, ვენტილების შეცვლა ან დაშლა, გაცვეთილი დეტალების შეცვლა, შემამჭიდროებელი რგოლების შაბრვა, გამოჩარხვა, შეცვლა და ა.შ.;
ვ. კონდენსატშემკრებების დემონტაჟი ან შეცვლა, კოვერების რემონტი ან შეცვლა და ა.შ.;
ზ. გაზმარეგულირებელი სადგურის, პუნქტისა და დანადგარის გაცვეთილი და დაძველებული მოწყობილობის შეცვლა, შენობის რემონტი.
4. საავარიო-აღდგენითი სამუშაოები წარმოებს გაზმომარაგების სისტემებში შემდეგ უწესივრობათა არსებობის დროს:
ა. შენადუღი ნაკერის ბზარი;
ბ. შენადუღი ნაკერის გაგლეჯა;
გ. მილების გრძივი ნაკერის გახსნა;
დ. გაზის ჭის წყობის დანგრევა;
ე. საკვალთის, ონკანის, ვენტილის რეგულატორის, მცველი სარქვლისა და ა.შ. კორპუსის დაზიანება;
ვ. ლინზიანი კომპენსატორის დაზიანება;
ზ. გაზსადენის მოწყვეტა (შედუღების დარღვევა) სხვა გაზსადენებთან მიერთების ადგილას;
თ. გაზსადენების მილების ან უბნების დეფორმაცია გრუნტის გადაადგილების გამო;
ი. გამჭოლი დაზიანება გაზსადენის მილში;
კ. საყრდენების დანგრევა, გაზსადენის მოწყვეტა მილების დეფორმაციითა და პირაპირების გაგლეჯითურთ;
ლ. გაზმარეგულირებელი სადგურის, პუნქტის სამშენებლო ნაწილის დანგრევა მოწყობილობის, საკონტროლო ხელსაწყოების დაზიანებითურთ;
მ. რკინიგზებზე, ავტოგზებზე, წყლის ზღუდეებზე და ა.შ. გადასასვლელების დანგრევა;
ნ. გათხევადებული ნახშირწყალბადიანი გაზების რეზერვუარების დაზიანება;
ო. გაზსადენებისა და სარეზერვუარო დანადგარების რედუქციული თავის არმატურის ან ჯგუფურბალონიანი დანადგარის შემკრავის დანგრევა ან დაზიანება.