ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების წესების დამტკიცების შესახებ

ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების წესების დამტკიცების შესახებ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:10.0pt; margin-left:0in; line-height:115%; text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; font-size:11.0pt; } h1 { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; page-break-after:avoid; text-autospace:none; font-size:9.0pt; font-weight:normal; font-style:italic;} h2 { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; page-break-after:avoid; text-autospace:none; font-size:16.0pt; font-weight:bold;} h3 { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:35.45pt; page-break-after:avoid; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-weight:normal;} h4 { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:right; page-break-after:avoid; text-autospace:none; font-size:10.0pt; font-weight:bold; font-style:italic;} p.MsoIndex1, li.MsoIndex1, div.MsoIndex1 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:10.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-10.0pt; text-autospace:none; font-size:9.0pt; } p.MsoIndex2, li.MsoIndex2, div.MsoIndex2 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:20.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-10.0pt; text-autospace:none; font-size:9.0pt; } p.MsoIndex3, li.MsoIndex3, div.MsoIndex3 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:30.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-10.0pt; text-autospace:none; font-size:9.0pt; } p.MsoIndex4, li.MsoIndex4, div.MsoIndex4 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:40.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-10.0pt; text-autospace:none; font-size:9.0pt; } p.MsoIndex5, li.MsoIndex5, div.MsoIndex5 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:50.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-10.0pt; text-autospace:none; font-size:9.0pt; } p.MsoIndex6, li.MsoIndex6, div.MsoIndex6 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:60.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-10.0pt; text-autospace:none; font-size:9.0pt; } p.MsoIndex7, li.MsoIndex7, div.MsoIndex7 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:70.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-10.0pt; text-autospace:none; font-size:9.0pt; } p.MsoIndex8, li.MsoIndex8, div.MsoIndex8 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:80.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-10.0pt; text-autospace:none; font-size:9.0pt; } p.MsoIndex9, li.MsoIndex9, div.MsoIndex9 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:1.25in; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-10.0pt; text-autospace:none; font-size:9.0pt; } p.MsoCommentText, li.MsoCommentText, div.MsoCommentText { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; } p.MsoHeader, li.MsoHeader, div.MsoHeader { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; } p.MsoFooter, li.MsoFooter, div.MsoFooter { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; } p.MsoIndexHeading, li.MsoIndexHeading, div.MsoIndexHeading {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-autospace:none; font-size:13.0pt; font-weight:bold;} p.MsoBodyText, li.MsoBodyText, div.MsoBodyText { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-autospace:none; font-size:9.5pt; } p.MsoBodyTextIndent, li.MsoBodyTextIndent, div.MsoBodyTextIndent { margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:.55pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-.55pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; } p.MsoBodyText2, li.MsoBodyText2, div.MsoBodyText2 { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-autospace:none; font-size:14.0pt; font-style:italic;} p.MsoBodyText3, li.MsoBodyText3, div.MsoBodyText3 { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; font-weight:bold;} p.MsoBodyTextIndent2, li.MsoBodyTextIndent2, div.MsoBodyTextIndent2 { margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:.5in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-autospace:none; font-size:10.0pt; } p.MsoBodyTextIndent3, li.MsoBodyTextIndent3, div.MsoBodyTextIndent3 { margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:28.35pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-autospace:none; font-size:10.0pt; } p.MsoDocumentMap, li.MsoDocumentMap, div.MsoDocumentMap { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; color:white; background:navy;} p.MsoPlainText, li.MsoPlainText, div.MsoPlainText { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; } p {margin-top:5.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:5.0pt; margin-left:0in; text-autospace:none; font-size:12.0pt; } p.MsoCommentSubject, li.MsoCommentSubject, div.MsoCommentSubject { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; font-weight:bold;} p.MsoAcetate, li.MsoAcetate, div.MsoAcetate { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-autospace:none; font-size:8.0pt; } span.Heading1Char { font-style:italic;} span.Heading2Char { font-weight:bold;} span.Heading3Char { } span.Heading4Char { font-weight:bold; font-style:italic;} p.Normal, li.Normal, div.Normal { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; } p.mimgebixml, li.mimgebixml, div.mimgebixml { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.2pt; text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; font-size:14.0pt; font-weight:bold;} span.PlainTextChar { } p.abzacixml, li.abzacixml, div.abzacixml { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; text-autospace:none; font-size:11.0pt; } p.saxexml, li.saxexml, div.saxexml { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.tarigixml, li.tarigixml, div.tarigixml { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.sataurixml, li.sataurixml, div.sataurixml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.15pt; text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; font-size:12.0pt; font-weight:bold;} p.sulcvlilebaxml, li.sulcvlilebaxml, div.sulcvlilebaxml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.khelmoceraxml, li.khelmoceraxml, div.khelmoceraxml { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.danartixml, li.danartixml, div.danartixml { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:right; text-indent:14.2pt; text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; font-size:10.0pt; font-weight:bold; font-style:italic;} p.ckhrilixml, li.ckhrilixml, div.ckhrilixml { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; font-size:9.0pt; } p.kodixml, li.kodixml, div.kodixml { margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:255.1pt; text-align:right; page-break-after:avoid; text-autospace:none; font-size:10.0pt; } p.parlamdrst, li.parlamdrst, div.parlamdrst { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-indent:14.15pt; text-autospace:none; font-size:11.0pt; font-weight:bold; font-style:italic;} p.muxliparl, li.muxliparl, div.muxliparl { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.15pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-14.15pt; text-autospace:none; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.tavixml, li.tavixml, div.tavixml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.tavisataurixml, li.tavisataurixml, div.tavisataurixml { margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.muxlixml, li.muxlixml, div.muxlixml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} span.FooterChar { } span.CommentTextChar { } span.CommentSubjectChar { font-weight:bold;} span.BodyTextChar { } span.BodyText2Char { font-style:italic;} span.BodyText3Char { font-weight:bold;} span.HeaderChar { } span.DocumentMapChar { color:white;} span.BodyTextIndentChar { } span.BodyTextIndent2Char { } span.BodyTextIndent3Char { } p.zogadinacilixml, li.zogadinacilixml, div.zogadinacilixml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.gansakutrebulinacilixml, li.gansakutrebulinacilixml, div.gansakutrebulinacilixml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; page-break-after:avoid; text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.satauri2, li.satauri2, div.satauri2 { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.adgilixml, li.adgilixml, div.adgilixml { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} span.BalloonTextChar { } span.a { } span.CharChar { } span.CharChar1 { font-weight:bold; font-style:italic;} @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:35.45pt 37.9pt 28.35pt 42.55pt;} div.Section1 {page:Section1;} ol {margin-bottom:0in;} ul {margin-bottom:0in;} სსიპ – სამოქალაქო ავიაციის სააგენტოს დირექტორის ბრძანება №150 2012 წლის 30 აგვისტო ქ. თბილისი ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების წესების დამტკიცების შესახებ საქართველოს საჰაერო კოდექსის მე-9 და 56-ე მუხლებ ის, „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის 25-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ვბრძანებ: მუხლი 1🔗. დამტკიცდეს თანდართული „ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების წესები“ №1-16 დანართებთან ერთად. მუხლი 2🔗. ამ წესებ ის ამოქმედებამდე გაცემული მოყვარული პილოტის, კომერციული პილოტის, ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის, პლანერის პილოტის, თავისუფალი აეროსტატის პილოტის მოწმობები ძალაშია 2012 წლის 1 ოქტომბრამდე. მუხლი 3🔗. „ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების წესები“ ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე, გარდა მე-4 მუხლის „კ“ ქვეპუნქტის, მე-10 მუხლის მე-4 პუნქტის, 27-ე მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტების და 27-ე მუხლის მე-3 პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტისა. მუხლი 4🔗. „ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების წესების“ მე-4 მუხლის „კ“ ქვეპუნქტი, მე-10 მუხლის მე-4 პუნქტი, 27-ე მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტები ამოქმედდეს 2013 წლის 1 იანვრიდან. მუხლი 5🔗. „ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების წესების“ 27-ე მუხლის მე-3 პუქნტის „გ“ ქვეპუნქტი ამოქმედდეს 2013 წლის 1 იანვრიდან. 2013 წლის 1 იანვრამდე საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურის მოწმობის გაცემისას, კანდიდატის მიმართ წაყენებული მოთხოვნა გამოცდილებასთან მიმართებაში განისაზღვრება პირველადი მომზადების კურსის წარმატებით დასრულების საბუთის წარმოდგენით და სმ მეთვალყურის ოსტატობის აღნიშვნის მისაღებად, სულ მცირე 3 თვის განმავლობაში სათანადოდ ატესტირე ბული სმ მეთვალყურის ზედამხედველობის ქვეშ მუშაობით. მუხლი 6🔗. ძალადაკარგულად გამოცხადდეს სსიპ – სამოქალაქო ავიაციის სააგენტოს დირექტორის 2012 წლის 14 ივნისის №10 7 ბრძანება „ტექნიკური რეგლამენტის „ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების წესების დამტკიცების შესახებ“. მუხლი 7🔗. ბრძანება ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. ი. დავითაძე ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების წესები თავი I ზოგადი ნაწილი     მუხლი 1🔗. ტერმინებისა და ცნებების განმარტებები ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების წესებში (შემდგომში – წესები) გამოყენებულ ტერმინებსა და ცნებებს აქვს შემდეგი მნიშვნელობა: ა) აეროდრომი (ვერტოდრომი, ჰიდროაეროდრომი) – ასაფრენად, დასაფრენად, სამიმოსვლოდ, სადგომად და საჰაერო ხომალდების მომსახურებისათვის განკუთვნილი მიწის ან წყლის ზედაპირის (შენობების, ნაგებობებისა და აღჭურვილობის ჩათვლით) განსაზღვრული ნაკვეთი; ბ) ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტი – ნებისმიერ თვითმფრინავზე ან შვეულმფრენზე მეთაურის ან მეორე პილოტის დანიშნულების შესრულების უფლების მქონე, „ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის მოწმობის“ მფლობელი პილოტი; გ) ავიასპეციალისტი – ამ წესების საფუძველზე გაცემული ავიასპეციალისტის მოწმობის მფლობელი პირი; დ) ავიასპეციალისტის მოწმობა – ჩიკაგოს 1944 წლის კონვენციის №1 დანართის საფუძველზე შემუშავებული საბუთი, რომლითაც მის მფლობელს სხ-ების ექსპლუატაციის, მომსახურებისა და/ან საჰაერო მოძრაობის მომსახურების უფლება ენიჭება; ე) ამწევი ძალის სამატი სისტემით აღჭურვილი საჰაერო ხომალდი – ჰაერზე უფრო მძიმე საჰაერო ხომალდი, რომელსაც ვერტიკალური აფრენა-დაფრენა და მცირე სიჩქარით ფრენა შეუძლია, რაც ძირითადად ძრავით აღჭურვილი ფრთის მექანიზაციით ან იმ ძრავა ს წევით მიიღწევა, რომელიც ამ რეჟიმებზე ამწევი ძალის წარმოსაქმნელად გამოიყენება, აგრეთვე – უმოძრაო აეროდინამიკური სიბრტყეებით, რომლებიც ჰორიზონტალური ფრენისას, ამწევ ძალას წარმოქმნის; ვ) დამოუკიდებელი ნაფრენი – ფრენის დრო, როცა საჰაერო ხომალდზე მხოლოდ პილოტ-კურსანტი იმყოფება; ზ) დირიჟაბლი – ძალური დანადგარის მეშვეობით მოძრავი, ჰაერზე უფრო მსუბუქი საფრენი აპარატი; თ) ეკიპაჟის საფრენოსნო შემადგენლობა – განსაკუთრებული მომზადების მქონე, სხ-ის კონკრეტული ტიპის და/ან მისი აღჭურვილობის საფრენოსნო ექსპლუატაციის უფლების მიმნიჭებელი მოწმობის მფლობელი ეკიპაჟის წევრები; ი) ერთი პილოტით ფრენისათვის სერტიფიცირებული საჰაერო ხომალდი – სხ-ის ტიპი, რომლის საფრენოსნო ექსპლუატაცია, მისი სერტიფიცირებისას რეგისტრაციის სახელმწიფოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებით, შეიძლება უსაფრთხოდ განხორციელდეს ერთი პილოტით; კ) ვიზუალური ფრენა ღამე – ღამით ისეთ პირობებში შესრულებული ფრენა, როცა ეკიპაჟი სხ-ის სივრცობრივ მდგომარეობასა და ადგილმდებარეობას განსაზღვრავს ვიზუალურად, ბუნებრივი ჰორიზონტისა და სახმელეთო მანათობელი ორიენტირების მიხედვით, ერთდროულად – ხელსაწყოების მეშვეობით კონტროლი; ლ) ვიზუალური ფრენის წესები – წესები, რომელიც ითვალისწინებს ეკიპაჟის მიერ ჰაერში და დედამიწის ზედაპირზე საჰაერო ვითარების ვიზუალური დაკვირვებისა და ფრენის რეჟიმის ხანმოკლე შეცვლით, სხ-ებსა და სხვა ობიექტებს შორის დადგენილი შუალედების შენარჩუნებას; მ) თავისუფალი აეროსტატი – ძალური დანადგარის გარეშე მოძრავი, ჰაერზე უფრო მსუბუქი საჰაერო ხომალდი; ნ) თვითმფრინავი – ძალური დანადგარის მეშვეობით მოძრავი ჰაერზე უფრო მძიმე სხ, რომლის ამწევი ძალა უძრავ ფრთებზე აეროდინამიკური რეაქციის წყალობით იქმნება; ო) თვითმფრინავის დასაფრენად შესვლა (დასაფრენი მანევრი) – ფრენის საფეხური, საფრენი მოხაზულობის დასაფრენად შესვლის მოხაზულობაში გადასვლის საწყისი სიმაღლიდან იქამდე, რაც სეს-ით განისაზღვრება, როგორც გასწორების დაწყების სიმაღლე; პ) ინსტრუქტორთან ერთად ნაფრენი – ფრენის ის დრო, რომლის განმავლობაშიც პირი, სათანადო უფლებამოსილების მქონე ინსტრუქტორთან ერთად, საფრენოსნო მომზადებას გადის; ჟ) ინსტრუქტორი – საინსტრუქტორო სამუშაოზე დაშვებული, ავიასპეციალისტის მოწმობის მფლობელი პირი; რ) კვალიფიკაცია – დავალების სათანადო დონეზე შესასრულებლად საჭირო ცოდნისა და უნარის შეხამება; ს) კომერციული პილოტი – ერთი პილოტით საფრენად სერტიფიცირებულ სხ-ზე მეთაურისა და ნებისმიერ სხვა სხ-ზე მეორე პილოტის დანიშნულების შესრულების უფლების მქონე პილოტი; ტ) კომერციული ფრენა (კომერციული გადაზიდვა) – ფასით ან დაქირავებით, მგზავრების, ტვირთისა და ფოსტის გადასაზიდად განხორციელებული ფრენა; უ) კომპეტენტურობა – იმ ცოდნის, უნარისა და ურთიერთობის ერთობლიობა, რაც დადგენილი სტანდარტის შესასრულებლად არის საჭირო. ფ) მარშრუტზე ფრენა – დაგეგმილი მარშრუტით, გაფრენის პუნქტიდან დანიშნულების პუნქტამდე ფრენა; ქ) მარშრუტის სექტორი – ფრენის ის ნაწილი, რომელიც მოიცავს აფრენას, სიმაღლის აღებას, არანაკლებ 15 წთ-ით ჰორიზონტალურ ფრენას, აეროდრომთან მიდგომის, დაშვების და დაფრენის ეტაპებს (ფაზებს); ღ) მგზავრი – სხ-ის ფრენისას, მასზე მყოფი ნებისმიერი პირი, გარდა სხ-ის ექსპლუატანტის მიერ „საფრენოსნო დავალებაში“ ჩაწერილი პირებისა; ყ) მეთაურის რანგში ნაფრენი – სხ-ის მეთაურის მოვალეობების შემსრულებელი პილოტ-კურსანტის, სხ-ის მეთაურის, მეთაურ-შეგირდისა და პილოტ-ინსტრუქტორის ნაფრენი (საათები); შ) მეორე პილოტი – სხ-ზე მეორე პილოტის მოვალეობების შემსრულებელი პირი; ჩ) მისადგომის არე – აეროდრომის (აეროკვანძის) ფარგლებში (რაიონში) არსებული საჰაერო სივრცე, აფრენა-დაფრენის არეებისა და ადგილობრივი ხაზების საჰაერო სივრცის გამოკლებით; ც) მოყვარული პილოტი – „მოყვარული პილოტის მოწმობის“ მფლობელი პირი, რომელსაც აქვს თვითმფრინავისა და/ან შვეულმფრენის მეთაურის ან მეორე პილოტის რანგში ფრენის უფლება, მაგრამ არა აქვს შემოსავლის მიღების მიზნით ფრენის უფლება;  ძ) მოწმობის აღიარება – ქმედება, რის შედეგადაც სახელმწიფო, მოწმობის გამცემი უფლებამოსილი ორგანოს სახით, სხვა სახელმწიფოს მიერ გაცემულ მოწმობას საკუთარის თანაბარღირებულად აღიარებს; წ) მუქარა – ის მოვლენები ან შეცდომები, რომლებიც საფრენოსნო ეკიპაჟის კომპეტენციის სფეროს გარეთ ხდება, უფრო მეტად ართულებს ექსპლუატაციას და რომლების მართვაც აუცილებელია უსაფრთხოების დასაშვები დონის შესანარჩუნებლად;  ჭ) ოსტატობის აღნიშვნა – ავიასპეციალისტის მოწმობაში გაკეთებული ჩანაწერი, რითაც განსაზღვრულია ამ მოწმობით მინიჭებული უფლებები, განსაკუთრებული პირობები და შეზღუდვები; ხ) პილოტირება (მართვა) – ფრენისას, სხ-ის სამართი ორგანოებით მანიპულირება; ჯ) პილოტ-კურსანტი – პირი, რომელიც პირველადი საფრენოსნო მომზადების გასავლელად სწავლობს სამოქალაქო ავიაციის სასწავლო დაწესებულებაში; ჰ) პლანერი – ძალური დანადგარის გარეშე მოძრავი ჰაერზე უფრო მძიმე სხ, რომლის ამწევი ძალა უძრავ ფრთებზე აეროდინამიკური რეაქციის წყალობით იქმნება; ჰ​1 ) პლანერის საფრენოსნო დრო – პლანერის ჰაერში ყოფნის საერთო დრო (ბუქსირზე ან უი მისოდ), რომელიც იზომება მოძრაობის დაწყებიდან – აფრენისას, მის შეჩერებამდე – დაფრენისას; ჰ​2 ) პროფესიული მომზადება – ავიასპეციალისტის მიერ იმ ცოდნისა და უნარის შეძენის, შენარჩუნებისა და სრულყოფის პროცესი, რომელიც მასზე კანონმდებლობით დაკისრებული უფლებამოსილების განსახორციელებლად არის საჭირო; ჰ​3 ) რთულრელიეფიანი რაიონი – ზღვის საშუალო დონიდან 3300 ფტ-ისა (1000 მ) და უფრო მეტი შემაღლების რელიეფიანი რაიონი; სხ რთულრელიეფიან რაიონში ითვლება, თუ მისი ფრენის ტრაექტორიის ვერტიკალური გეგმილი აღნიშნულ შემაღლებას კვეთს; ჰ​4 ) სააერნაოსნო ინფორმაცია – აეროდრომის მახასიათებლებთან და ფიზიკურ მდგომარეობასთან, აეროდრომის რაიონში მანევრირების წესებთან, საჰაერო ტრასებთან და მის რადიოელექტროტექნიკურ აღჭურვილობასთან დაკავშირებული შეტყობინება; ჰ​5 ) სააერნაოსნო ინფორმაციის კრებული – სახელმწიფოს სახელით გამოშვებული ან დამტკიცებული გამოცემა, რომელიც ამ სახელმწიფოს საჰაერო სივრცეში ფრენის უზრუნველსაყოფად მნიშვნელოვან გრძელვადიან სააერნაოსნო ინფორმაციას შეიცავს; ჰ​6 ​) სააეროდრომო ფრენის წრე (აფრენა-დაფრენის არეებში ფრენის სქემა) – აეროდრომის რაიონში დადგენილი მარშრუტი, რომელზეც (ან რომლის ნაწილზეც) სრულდება სიმაღლის აღება – აფრენისას, დაშვება – დასაფრენად შესვლისას, დაფრენის მოლოდინი (მოცდა) და აეროდრომის თავზე ფრენა; ჰ​7 ) საავიაციო შემადგენლობა – სამოქალაქო ავიაციის მუშაკები, რომელთა საქმიანობა სამოქალაქო ავიაციის მეშვეობით განსახორციელებელი მიზნებისაკენ არის მიმართული; ჰ​8 ) საავიაციო ხელისუფლება – პირი ან დაწესებულება, რომელსაც სახელმწიფომ სამოქალაქო ავიაციის საქმიანობის რეგულირების უფლებამოსილება მიანიჭა; ჰ​9 ) საერთო დანიშნულების ავიაცია – სამოქალაქო ავიაცია, რომელიც კომერციულ გადაყვანა-გადაზიდვებსა და საავიაციო სამუშაოებს არ ასრულებს; ჰ​10 ) სამედიცინო სერტიფიკატი – ავიასპეციალისტის მოწმობის მფლობელის ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიმართ წაყენებულ მოთხოვნებთან ავიასპეციალისტის შესაბამისობის დამადასტურებელი საბუთი; ჰ​11 ) საპილოტაჟო საწაფი – შემდეგი სამი სახეობის მოწყობილობიდან ნებისმიერი, რისი მეშვეობითაც ფრენის პირობების მიბაძვა ხდება ხმელეთზე: ჰ​11 ა) ფრენის პირობების მისაბაძი; ჰ​11 ბ) მართვის ტექნიკის შესამუშავებელი; ჰ​11 გ) სახელსაწყო ფრენისათვის მოსამზადებელი; ჰ​12 ) საფრენოსნო ეკიპაჟის წევრი – ავიასპეციალისტის მოწმობის მფლობელი ეკიპაჟის წევრი, რომელსაც სასამსახურო-საფრენოსნო დროის განმავლობაში, სხ-ის მართვასთან დაკავშირებული მოვალეობები აკისრია; ჰ​13 ) საფრენოსნო ოსტატობა – ფრენის მიზნის მისაღწევად საჭირო სწორი გადაწყვეტილებების მიღების უნარი, ღრმა თეორიული ცოდნის, პრაქტიკული გამოცდილებისა და მითითებების გამოყენებით; ჰ​14 ) საფრენოსნო სამუშაო – საფრენოსნო დავალების შესასრულებლად, ეკიპაჟის მიერ ჩატარებული სამუშაო; ჰ​15 ) საფრენოსნო შემოწმება – საფრენოსნო ეკიპაჟის წევრის ცოდნის დონისა და პრაქტიკული მუშაობის უნარის განმსაზღვრელი პროცესი; ჰ​16 ) საფრენოსნო წვრთნა – საფრენოსნო სამუშაოს ჩვევების შესაძენად ან აღსადგენად ჩატარებული საფრენოსნო შემადგენლობის სწავლების პროცესი; ჰ​17 ) სახელსაწყო-სახმელეთო წვრთნის დრო – დრო, რომლის განმავლობაშიც პილოტი, მოწმობის გაცემაზე უფლებამოსილი ორგანოს მიერ დამტკიცებულ საწაფზე, იმიტირებულ სახელსაწყო ფრენას ამუშავებს; ჰ​18 ) სახელსაწყო ფრენა – ისეთ პირობებში შესრულებული ფრენა, როცა ეკიპაჟი სხ-ის სივრცობრივ მდგომარეობასა და ადგილმდებარეობას, სრულად ან ნაწილობრივ, საპილოტაჟო და სანაოსნო ხელსაწყოების მეშვეობით განსაზღვრავს; ჰ​19 ) სახელსაწყო ფრენის დრო (სახელსაწყო ნაფრენი) – დრო, რომლის განმავლობაშიც პილოტი სხ-ის მართავს ხელსაწყოების მეშვეობით, ბუნებრივი ორიენტირების გამოუყენებლად; ჰ​20 ​) სახელსაწყო ფრენის წესები – ის წესები, რითაც საპილოტაჟო-სანაოსნო ხელსაწყოების მეშვეობით ფრენა, საჰაერო მოძრაობის სამსახურების მხრიდან მეთვალყურეობა და სხ-ებს შორის ეშელონირების დადგენილი შუალედების უზრუნველყოფა გაითვალისწინება; ჰ​21 ) სახომალდე ელექტრონული აღჭურვილობა (ავიონიკა) – სხ-ზე გამოსაყენებლად განსაზღვრული ნებისმიერი ელექტრონული მოწყობილობა, მისი ელექტრული ნაწილის ჩათვლით, მათ შორის – რადიოაღჭურვილობა, ფრენის ავტომატური მართვის სისტემა და სახელსაწყო აღჭურვილობა; ჰ​22 ) საჰაერო მოძრაობა – ჰაერში მყოფი და აეროდრომის სამიმოსვლო ფართობზე მოძრავი ყველა საჰაერო ხომალდი; ჰ​23 ) საჰაერო მოძრაობის არე (რაიონი) – დადგენილი ზომების საჰაერო სივრცე, სადაც საჰაერო მოძრაობის მომსახურების ორგანო საკუთარ დანიშნულებას ახორციელებს; ჰ​24 ) საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურე – „საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურის მოწმობისა“ და მოქმედი ოსტატობის აღნიშვნების (დოა-ს ჩათვლით) მფლობელი, რომელიც უზრუნველყოფს საჰაერო მოძრაობის სამეთვალყურეო მომსახურებას;  ჰ​25 ) საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურე-შეგირდი – „ საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურე-შეგირდის მოწმობისა” და მოქმედი ოსტატობის აღნიშვნების მფლობელი, რომე ლიც უფლებამოსილია სმ მეთვალყურე-ინსტრუქტორის ზედამხედველობის ქვეშ განახორციელოს საჰაერო მოძრაობის სამეთვალყურეო მომსახურება. ჰ​26 ) საჰაერო ტრასა – კონტროლს დაქვემდებარებული საჰაერო სივრცე (ან მისი ნაწილი) დერეფნის სახით, რომელიც სარადიონაოსნო საშუალებებით არის აღჭურვილი; ჰ​27 ) საჰაერო ხომალდი – ნებისმიერი აპარატი, რომელიც ატმოსფეროში მდებარეობას ჰაერთან ურთიერთმოქმედების შედეგად ინარჩუნებს, დედამიწის ზედაპირიდან არეკლილ ჰაერთან ურთიერთმოქმედების გამოკლებით; ჰ​28 ) საჰაერო ხომალდის ეკიპაჟი – ავიასპეციალისტები, რომელთაც საფრენოსნო დავალების შესრულებისას სხ-ის მართვისა და მომსახურების გარკვეული მოვალეობები აკისრიათ; ჰ​29 ) საჰაერო ხომალდი, რომლის საექსპლუატაციოდ მეორე პილოტია საჭირო – საჰაერო ხომალდის ტიპი, რომლის საექსპლუატაციოდ, ტიპის ან საჰაერო ხომალდის ექსპლუატანტის სერტიფიკატის მიხედვით, მეორე პილოტია საჭირო; ჰ​30 ) საჰაერო ხომალდის მეთაური – სხ-ის ექსპლუატანტის ან საერთო დანიშნულების ავიაციაში, სხ-ის მფლობელის მიერ მეთაურის მოვალეობების შესასრულებლად დანიშნული, ფრენის უსაფრთხოებაზე პასუხისმგებელი პილოტი; ჰ​31 ) საჰაერო ხომალდის სახეობა – უმთავრესი მახასიათებლების საფუძველზე, სხ-ების დაყოფა, მაგ., თვითმფრინავი, შვეულმფრენი, პლანერი, თავისუფალი აეროსტატი, დირიჟაბლი და სხვა; ჰ​32 ) საჰაერო ხომალდის ტიპი – ერთი და იმავე პრინციპული აგებულების მქონე სხ-ები, მათ შორის, მათი ნებისმიერი სახეცვალება, იმის გამოკლებით, რაც საპილოტაჟო და საფრენოსნო მახასიათებლების ცვლილებას იწვევს; ჰ​33 ) სერტიფიკატი – სახელმწიფოს მიერ გაცემული საბუთი, რომლითაც დასტურდება მისი მფლობელის შესაბამისობა კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებთან; ჰ​34 ) ფრენის გეგმა – დაგეგმილ მარშრუტზე ან მის ნაწილზე ან გარკვეულ რაიონში ფრენის შესასრულებლად საჰაერო მოძრაობის მომსახურების ორგანოსათვის წარდგენილი ინფორმაცია; ჰ​35 ) ფრენის დრო (ნაფრენი): ჰ​35. ა) თვითმფრინავის – საერთო დრო, თვითმფრინავის მოძრაობის დაწყებიდან (აფრენის მიზნით) მის სრულ შეჩერებამდე; ჰ​35 . ბ) შვეულმფრენის – საერთო დრო, მზიდი ხრახნის დატრიალების დაწყებიდან (აფრენის მიზნით) ხრახნების სრულ შეჩერებამდე; ჰ​36 ) ღამე – დროის მონაკვეთი, საღამოს სამოქალაქო ბინდის დამთავრებიდან დილის სამოქალაქო ბინდის დაწყებამდე, ან დროის სხვა ისეთი მონაკვეთი მზის ჩასვლასა და ამოსვლას შორის, რომელსაც უფლებამოსილი ორგანო დაამტკიცებს. შენიშვნა: სამოქალაქო ბინდი მთავრდება საღამოთი, როცა მზის დისკოს ცენტრი ჰორიზონტის დაბლა 60 -ზეა, და იწყება დილით, როცა მზის დისკოს ცენტრი ჰორიზონტის დაბლა 60 -ზეა. ჰ​37 ) შეგირდი – ეკიპაჟის წევრი, რომელიც ინსტრუქტორის ზედამხედველობით მწყობრში შესვლის პროგრამას გადის; ჰ​38 ) შემმოწმებელი (საფრენოსნო) – ავიასპეციალისტი, რომელიც კონკრეტულ სხ-ზე საინსტრუქტორო ფრენაზეა დაშვებული და ეკიპაჟის შემადგენლობაში შეყვანილია მისი წევრ(ებ)ის შემოწმების ან წვრთნის მიზნით; ჰ​39 ) შეცდომა – პირის ან პირთა ჯგუფის ისეთი ქმედობა, რაც მათი ან ორგანიზაციის ჩანაფიქრს, მოლოდინს არ შეესაბამება; ჰ​40 ​) შეცდომების/მუქარის ფაქტორების კონტროლი – შეცდომის/მუქარის ფაქტორის გამოვლენისა და მასზე ისეთი ზომებით რეაგირების პროცესი, რომლებიც აღმოფხვრის ან ამცირებს შეცდომის/მუქარის ფაქტორის შედეგებს, აგრეთვე, ამცირებს შემდგომი შეცდომის/მუქარის ფაქტორის ან საჰაერო ხომალდის არასასურველი მდგომარეობის ალბათობას. შენიშვნა. სხ-ის არასასურველი მდგომარეობის აღწერა განსაზღვრულია იკაო-ს ოფიციალური გამოცემა – „სააერნაოსნო მომსახურების წესები. პერსონალის მომზადება“, თავი 3, დამატება D. ჰ​41 ) შვეულმფრენი – ჰაერზე უფრო მძიმე სხ, რომელიც ძალური დანადგარის მეშვეობით, დაახლოებით ვერტიკალურ ღერძზე მბრუნავი ერთი ან რამდენიმე მზიდი ხრახნის მიერ წარმოქმნილი ნაკადის რეაქციის წყალობით ინარჩუნებს ატმოსფეროში მდებარეობას; ჰ​42 ) ჩიკაგოს კონვენცია – ჩიკაგოში (აშშ) 1944 წელს ხელმოწერილი კონვენცია „საერთაშორისო სამოქალაქო ავიაციის შესახებ“, რომელსაც საქართველო 1993 წელს მიუერთდა; ჰ​43 ) ხარისხის კონტროლის სისტემა – დოკუმენტურად გაფორმებული საორგანიზაციო პროცედურები და პრინციპები, შიდა აუდიტი, მმართველობის სისტემის მიმოხილვა და ხარისხის გასაუმჯობესებელი რჩევების გაცემა.     მუხლი 2🔗. წესებში გამოყენებული შემოკლებები ამ წესებში გამოყენებულ შემოკლებებს აქვს შემდეგი მნიშვნელობები: ა) ასპ – ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტი; ბ) დოა – დამატებითი ოსტატობის აღნიშვნა; გ) ვსხ – ამწევი ძალის სამატი სისტემით აღჭურვილი საჰაერო ხომალდი; დ) ვფწ – ვიზუალური ფრენის წესები; ე) იკაო – სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია; ვ) მმპ – მფრინავთა მომზადების პროგრამა; ზ) სა – სამოქალაქო ავიაცია; თ) სდ – სამოქალაქო ავიაციის სასწავლო დაწესებულება; ი) სეს – საფრენოსნო ექსპლუატაციის სახელმძღვანელო; კ) სმ – საჰაერო მოძრაობა; ლ) სმმ – საჰაერო მოძრაობის მომსახურება; მ) სსმ – საწვავ-საპოხი მასალები; ნ) სსს – საავარიო-სამაშველო საშუალებები; ო) სსტ – საერთაშორისო საჰაერო ტრასა; პ) სტ – საფრენოსნო-ტექნიკური; ჟ) სტბ – საავიაციო-ტექნიკური ბაზა; რ) სტტმ – საავიაციო ტექნიკის ტექნიკური მომსახურება; ს) სფწ – სახელსაწყო ფრენის წესები; ტ) სქს – საავიაციო-ქიმიური სამუშაოები; უ) სშ – საავიაციო შემთხვევა; ფ) სხ – საჰაერო ხომალდი; ქ) ტმ – ტექნიკური მომსახურება; ღ) ფშს – ფრენების შესრულების სახელმძღვანელო; ყ) ღქსს – ღრუბლების ქვედა საზღვრის სიმაღლე; შ) „ჯეპესენი“ – საერთაშორისო სააერნაოსნო ინფორმაციის კრებული; ჩ) AIP – სახელმწიფოს მიერ ოფიციალურად გამოცემული სააერნაოსნო ინფორმაციის კრებული; ც) NOTAM – ფრენის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფი ინფორმაციის შეტყობინება მფრინავთათვის.     მუხლი 3🔗. ზოგადი დებულებები 1. წესები ეფუძნება ჩიკაგოს კონვენციის №1 დანართით „საავიაციო პერსონალის მოწმობების გაცემა“ განსაზღვრულ სტანდარტებს, რეკომენდებულ პრაქტიკას, ასევე გათვალისწინებულია JAR-FCL1. წესებით დადგენილია ავიასპეციალისტთა მოწმობების ფორმები და შინაარსი და რეგულირდება სერტიფიცირებასთან (ავიასპეციალისტთა მოწმობების გაცემა, გამოცვლა, გაუქმება, მოქმედების ვადის გაგრძელება, შეჩერება, ასევე, სხვა სახელმწიფოს მიერ გაცემული მოწმობის აღიარება) დაკავშირებული სამართლებრივი ურთიერთობები. 2. ავიასპეციალისტებს მიეცემათ ამ წესებით დადგენილი ფორმების მოწმობები (დანართების №9 და №16 შესაბამისად). მოწმობაში შეტანილი ოსტატობის აღნიშვნა მის მფლობელს აძლევს შესაბამისი ფრენებისა და სამუშაოების შესრულების უფლებას. მოწმობისა თუ ოსტატობის აღნიშვნის მიღების მსურველი უნდა აკმაყოფილებდეს კონკრეტული მოწმობისა თუ ოსტატობის აღნიშვნის მისაღებად დადგენილ მოთხოვნებს: ასაკის, ცოდნის, გამოცდილების, უნარისა და ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით. 3. საქართველოს მოქალაქეობის არმქონე პირზე ავიასპეციალისტის მოწმობა გაიცემა, თუ ის თეორიულ, პრაქტიკულ მომზადებას და საავიაციო-სამედიცინო-საექსპერტო კომისიას გაივლის საქართველოში – საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად და წარმოადგენს თეორიული და პრაქტიკული მომზადების დამადასტურებელ საბუთებს. 4. თუ პირს არა აქვს ამ წესების შესაბამისად გაცემული ან აღიარებული მოწმობა, მას ეკრძალება უფლებამოსილების განხორციელება სხ-ების ქვემოთ ჩამოთვლილ სახეობებზე: ა) თვითმფრინავი; ბ) შვეულმფრენი; გ) ამწევი ძალის სამატი სისტემით აღჭურვილი საჰაერო ხომალდი; დ) პლანერი; ე) თავისუფალი აეროსტატი; ვ) 4600 მ​3 -ზე მეტი მოცულობის დირიჟაბლი. 5. ამ მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული სხ-ის ერთ-ერთი სახეობის მოწმობის მფლობელის მიერ, დამატებით სხ-ის სხვა სახეობაზე მოწმობის მიღების განცხადების წარდგენისას, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი – სამოქალაქო ავიაციის სააგენტო (შემდგომში – სააგენტო) დადებითი გადაწყვეტილების მიღების შემთხვევაში: ა) მოწმობის მფლობელს აძლევს სხ-ის განცხადებული სახეობის მოწმობას; ან ბ) გაცემულ მოწმობაში შეაქვს განცხადებულ სახეობაზე ფრენის ოსტატობის აღნიშვნა. 6. ავიასპეციალისტის მოწმობის გაცემა, მოქმედების ვადის გაგრძელება და ოსტატობის აღნიშვნის გაცემა ხორციელდება განმცხადებლის მიერ სააგენტოსათვის ამ წესებით დადგენილი განცხადებისა და დადგენილი საბუთების წარდგენის საფუძველზე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით განსაზღვრულ ვადებში, მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების წესით. ავიასპეციალისტის მოწმობის ან ოსტატობის აღნიშვნის გაუქმება, მოქმედების ვადის შეჩერება, ხორციელდება სააგენტოს მიერ, ავიასაწარმოს წარდგენის საფუძველზე ან სააგენტოს ინიციატივით, ამ წესების მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის „თ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ზედამხედველობისას გამოვლენილი ფრენის უსაფრთხოებისათვის საშიშროების წარმოქმნის შემთხვევაში. შეჩერების ან გაუქმების საფუძველი უნდა იყოს სათანადოდ დასაბუთებული. 7. ამ მუხლის მე-6 პუნქტით განსაზღვრულ ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილეობას ღებულობენ სააგენტოს ის თანამშრომლები, რომლებიც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის შესაბამისად, უფლებამოსილები არიან განახორციელონ ადმინისტრაციული წარმოება. 8. სააგენტოს მიერ ამ წესების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.     მუხლი 4🔗. უფლებამოსილი ორგანო 1. ამ წესების შესრულებაზე უფლებამოსილი ორგანოა სააგენტო, რომელიც ახორციელებს: ა) ავიასპეციალისტების ოსტატობის დონის განსაზღვრას, მოწმობისა და ოსტატობის აღნიშვნის გაცემასა და გაუქმებას, მოწმობის მოქმედების ვადის გაგრძელებას, მოქმედების ვადის შეჩერებას, აგრეთვე, სხვა სახელმწიფოს მიერ გაცემული მოწმობების აღიარებას; ბ) საქართველოს სდ-ის, ფრენის უსაფრთხოებისა და საავიაციო უშიშროების უშუალო უზრუნველყოფასთან დაკავშირებული სასწავლო საგნების მასწავლებელთათვის მოწმობის გაცემას, მისი მოქმედების ვადის გაგრძელებას, შეჩერებასა და გაუქმებას; გ) საქართველოს სდ-ის სერტიფიცირებას; დ) ავიასპეციალისტების თეორიული და პრაქტიკული მომზადების, აგრეთვე, საქართველოს სდ-ის სასწავლო პროგრამების დამტკიცებას (შეთანხმებას) და მათ განხორციელებაზე ზედამხედველობას; ე) საფრენოსნო ეკიპაჟის წევრების ახალ ტექნიკაზე გადამზადების კანდიდატების დამტკიცებას; ვ) მოწმობის ან ოსტატობის აღნიშვნის მისაღებად საჭირო ნებისმიერი მანევრის საჩვენებლად აუცილებელი, საქართველოში მოქმედი, საწაფის გამოყენების დამტკიცებას; ზ) სხვა ქვეყნების იმ სასწავლო დაწესებულებებისა და საწაფების აღიარებას, სადაც საქართველოს ავიასპეციალისტის მოწმობის მფლობელები სწავლობენ და იწვრთნებიან; თ) ამ წესებით გაცემული მოწმობებითა და ოსტატობის აღნიშვნებით გათვალისწინებული მოთხოვნების დაცვაზე ზედამხედველობას; ი) „ავიასპეციალისტების მოწმობების უწყებრივი რეესტრის“ წარმოებას; კ) თეორიული გამოცდების მიღება-ჩატარებას ამ წესების დანართი №3-ით გათვალისწინებულ საგნებში. 2. სააგენტო, ავიასპეციალისტის მიერ ამ წესების მოთხოვნების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ფრენის უსაფრთხოებისათვის წარმოქმნილი საშიშროების დონიდან გამომდინარე: ა) დარღვევის მასალებს, რეაგირებისათვის უგზავნის ავიასაწარმოს; ბ) ამ წესების შესაბამისად, აუქმებს, ან მოქმედების ვადას უჩერებს ავიასპეციალისტის მოწმობას, ოსტატობის აღნიშვნას, მასწავლებლის მოწმობას; გ) ღებულობს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა ზომებს.     მუხლი 5🔗. თეორიული გამოცდები 1. ავიასპეციალისტის მოწმობის გაცემისას, მოქმედების ვადის გაგრძელებისას, თეორიული გამოცდები ბარდება ამ წესების დანართი №3-ით გათვალისწინებულ საგნებში. 2. თეორიული გამოცდები ტარდება ტესტირების მეთოდით (სავარაუდო პასუხების ჩვენებით), ამასთან, გამოცდა ჩაბარებულად ითვლება, თუ ავიასპეციალისტმა სწორად უპასუხა კითხვების 80 პროცენტს. შეფასება ხდება პრინციპით: „ჩააბარა“ – „ვერ ჩააბარა“. 3. თეორიული გამოცდები შეიძლება ჩატარდეს ზეპირი ან წერილობითი გამოცდის სახითაც (თუ ტესტირების ჩატარება შეუძლებელია). ამ შემთხვევაში, ცოდნის შეფასება ხდება პრინციპით: „იცის“ – „არ იცის“. 4. თუ ავიასპეციალისტმა თეორიული გამოცდები ვერ ჩააბარა, განმეორებით გამოცდაზე დაიშვება ტესტირებიდან არა უადრეს ორი კვირისა.     მუხლი 6🔗. საფრენოსნო დროის აღრიცხვა 1. პილოტ-კურსანტს და პილოტის მოწმობის მფლობელს მეთაურის რანგში ნაფრენად ეთვლება მთლიანად ის დრო, რა ხნის განმავლობაშიც ასრულებდა ფრენას დამოუკიდებლად, ინსტრუქტორთან ერთად, ან სხ-ის მეთაურის რანგში. 2. თუ მეორე პილოტს, უფრო მაღალი კლასის პილოტის მოწმობის მისაღებად საჭირო, მეთაურის რანგში ნაფრენი საკმარისად არა აქვს, მას მეთაურად ნაფრენ დროდ დამატებით ჩაეთვლება მეორე პილოტის რანგში ნაფრენი დროის 50 პროცენტი. 3. მეთაური-შეგირდის რანგში ნაფრენი მთლიანად მეთაურის რანგში ნაფრენად ჩაითვლება. თავი II ავიასპეციალისტის მოწმობა     მუხლი 7🔗. მოწმობის სტრუქტურა და შევსების წესი 1. მოწმობა ეძლევა შემდეგ ავიასპეციალისტებს: ა) მოყვარულ პილოტს (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი, დირიჟაბლი, ვსხ); ბ) კომერციულ პილოტს (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი, დირიჟაბლი, ვსხ); გ) ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტს (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი, დირიჟაბლი, ვსხ); დ) პლანერის პილოტს; ე) თავისუფალი აეროსტატის პილოტს; ვ) აერნაოსანს; ზ) ბორტინჟინერს; თ) ბორტრადისტს; ი) ბორტგამყოლს; კ) სატვირთო საჰაერო ხომალდის ბორტოპერატორს; ლ) საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურეს; მ) ავიადისპეტჩერს; ნ) საჰაერო ხომალდების ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტს (ინჟინერი, ტექნიკოსი, მექანიკოსი). 2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული ავიასპეციალისტებისათვის, გარდა საჰაერო ხომალდების ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტებისა, მოწმობის ფორმა განსაზღვრულია დანართით №9. 3. საჰაერო ხომალდების ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტებისათვის მოწმობის ფორმა განსაზღვრულია დანართით №16. 4. ავიასპეციალისტის მოწმობა მოიცავს შემდეგ პუნქტებს (მონაცემებს): ა) I. მოწმობის გამცემი სახელმწიფოს დასახელება; ბ) II. მოწმობის დასახელება; გ) III. ინდივიდუალური ნომერი (შედგება: სახელმწიფო კოდი/მოწმობის სახეობა/არაბული ციფრები. საჰაერო ხომალდის ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის მოწმობის ნომერი მოიცავს –ოთხ არაბულ ციფრს, ყველა დანარჩენი ავიასპეციალისტის მოწმობა – ხუთ არაბულ ციფრს); დ) IV. მფლობელის სახელი და გვარი; ე) IVა. მფლობელის დაბადების თარიღი; ვ) V. მფლობელის ძირითადი საცხოვრებლის მისამართი; ზ) VI. მფლობელის მოქალაქეობა; თ) VII. მფლობელის ხელმოწერა; ი) VIII. მოწმობის გამცემი ორგანოს დასახელება; კ) IX. მოწმობის მოქმედების ვადის აღნიშვნა; ლ) X. მოწმობის გამცემი თანამდებობის პირის ხელმოწერა და გაცემის თარიღი; მ) XI. მოწმობის გაცემაზე უფლებამოსილი ორგანოს ბეჭედი; ნ) XII. ოსტატობის აღნიშვნები (დანართი №12-ის შესაბამისად); ო)XIII.განსაკუთრებული აღნიშვნები, რომელიც ითვალისწინებს სარადიოტელეფონო კავშირის ენის ცოდნის დონეს, სხვადასხვა შეზღუდვებს და/ან უფლებებს როგორიცაა: საერთაშორისო ფრენებზე დაშვება, ამინდის მინიმუმი და სხვა. სარადიოტელეფონო კავშირის ენის ცოდნის დონესთან დაკავშირებული ცნობები აღინიშნება პილოტების, აერნაოსნის, ბორტრადისტის და საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურის მოწმობაში. პ) XIV. ნებისმიერი სხვა ინფორმაცია, მოწმობის გამცემი სახელმწიფოს შეხედულებისამებრ. 5. ავიასპეციალისტის მოწმობა ივსება ელექტრონულად, სპეციალურ პროგრამაში ქართულ-ინგლისურ ენებზე და ამოიბეჭდება პრინტერზე. 6. ავიასპეციალისტის მოწმობას, გარდა საჰაერო ხომალდების ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის მოწმობისა, აქვს შემდეგი დამცავი ნიშნები: ა) ბამბის 100%-იანი ქაღალდი; ბ) ქაღალდის ხილული და უხილავი პოლიკარბონატის ჩანართები, რომლებიც ულტრაიისფერი დასხივებისას გამოსცემენ ლუმინესცენც იას; გ) ექსკლუზიური ქარხნული წყლის ნიშანი (საქართველოს დროშა); დ) პენეტრირებული წყლის ნიშანი (სააგენტოს ლოგო).     მუხლი 8🔗. ავიასპეციალისტის მოწმობის გაცემის (გამოცვლის) წესი 1. ამ წესებით დადგენილი მოთხოვნების დაცვაზე ზედამხედველობას ახორციელებს სააგენტო, რათა მოწმობის მფლობელმა, მოწმობით და ოსტატობის აღნიშვნით გათვალისწინებული უფლებები განახორციელოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა მისი ცოდნა, გამოცდილება და ჯანმრთელობის მდგომარეობა ამ წესებით დადგენილ მოთხოვნებს აკმაყოფილებს. 2. ავიასპეციალისტის მოწმობის მიღების მსურველი სააგენტოს მიმართავს განცხადებით (დანართი №1), რომელსაც უნდა დაერთოს შემდეგი საბუთები: ა) ავიასპეციალისტის კონკრეტული სახეობის მოწმობის გაცემის შუამდგომლობა (დანართი №2) საჭიროების შემთხვევაში; ბ) საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად სერტიფიცირებულ ან აღიარებულ (უცხო ქვეყნის სდ-ის შემთხვევაში) სდ-ში ავიასპეციალისტის პირველადი მომზადების გავლის საბუთი; გ) სამედიცინო სერტიფიკატი (ამ წესების მე-7 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ და „ნ“ ქვეპუნქტებით აღნიშნული ავიასპეციალისტების გარდა); დ) თეორიულ საგნებში ცოდნის შემოწმების შედეგები დანართი №3-ის შესაბამისად; ე) პრაქტიკული მუშაობის შემოწმების შედეგები ამ წესების დანართი №4 და №5 შესაბამისად; ვ) ინგლისური ენის ცოდნის დამადასტურებელი საბუთი: ვ.ა) საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურესთვის – არანაკლებ იკაოს შეფასებათა სკალის მიხედვით მე-4 დონის დამადასტურებელი საბუთი; ვ.ბ) საერთაშორისო რეისებზე დაკავებული საფრენოსნო ეკიპაჟის წევრისთვის – არანაკლებ იკაოს შეფასებათა სკალის მიხედვით მე-4 დონის ინგლისური ენის ცოდნის დამადასტურებელი საბუთი და (ბორტინჟინრის გარდა) შესაბამისი საერთაშორისო სანავიგაციო კრებულით სარგებლობის ცოდნის დამადასტურებელი საბუთი; ვ.გ) შიდა რეისებზე დაკავებული საფრენოსნო ეკიპაჟის წევრისთვის – შესაბამისი საერთაშორისო სანავიგაციო კრებულით სარგებლობის ცოდნის დამადასტურებელი საბუთი და სარადიოტელეფონო კავშირის წარმართვის დამადასტურებელი საბუთი; ზ) საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი სხვა საბუთები. 3. თეორიული საგნების ჩაბარების შემდეგ განმცხადებელს, აუცილებლობისას, ენიშნება ინსტრუქტორი, რომელიც კანდიდატის პრაქტიკულ მომზადებაზე აკეთებს დასკვნას, ამ წესების დანართი №4-ით დადგენილი ფორმით. 4. ამ მუხლით დადგენილ მოთხოვნებზე დადებითი დასკვნის გამოტანის შემთხვევაში, გაიცემა ავიასპეციალისტის მოწმობა, რომლის მონაცემები შეიტანება ავიასპეციალისტების მოწმობების უწყებრივ რეესტრში. 5. ავიასპეციალისტის მოწმობას (გაცემას და მასში შეტანილ ნებისმიერ ჩანაწერს) ხელს აწერს სააგენტოს უფლებამოსილი პირი. 6. ავიასპეციალისტის მოწმობის გაცემაზე დგება ოქმი, რომელსაც ხელს აწერენ სააგენტოს შესაბამისი უფლებამოსილებით აღჭურვილი პირები. 7. ავიასპეციალისტის მოწმობა გამოიცვლება: ა) მისი დაკარგვისას; ბ) მოწმობის დაზიანებისას; გ) ნებისმიერ სხვა შემთხვევაში, ამ მუხლის მე-6 პუნქტით განსაზღვრული პირის გადაწყვეტილებით. 8. ამ მუხლით გათვალისწინებული საბუთების შენახვის ვადები განისაზღვრება ამ წესების დანართი №11-ით.     მუხლი 9🔗. ავიასპეციალისტის მოწმობის მოქმედების ვადა და მისი გაგრძელების წესები 1. ავიასპეციალისტის მოწმობების მოქმედების ვადაა: ა) ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის, კომერციული პილოტის, აერნაოსნის, ბორტინჟინრის (ბორტმექანიკოსის) – 1 წელი; ბ) ბორტრადისტის, ბორტგამყოლის, სატვირთო სხ-ის ბორტოპერატორის –2 წელი; გ) მოყვარული პილოტის, პლანერის პილოტის, თავისუფალი აეროსტატის პილოტის, სხ-ის ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის – 5 წელი; დ) საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურის, ავიადისპეტჩერის – 4 წელი; 2. ავიასპეციალისტის მოწმობების მოქმედების, ამ მუხლის პირველი პუნქტით მითითებული ვადები იზღუდება: ა) 6 თვემდე – კომერციულ ფრენებზე დაკავებული, 60 წლის ასაკს გადასული ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტისა და კომერციული პილოტის მოწმობებისა; ბ) 2 წლამდე – 40 წლის ასაკს გადასული მოყვარული პილოტის, თავისუფალი აეროსტატის პილოტის, პლანერის პილოტისა და სმ მეთვალყურის მოწმობებისა. 3. 60 წლის ასაკს გადასული პილოტი: ა) 60 წლის ასაკს გადასული პილოტი კომერციულ ფრენებზე დაიშვება მეორე პილოტის რანგში, იმ პირობით, თუ ეკიპაჟში ის არის ერთადერთი პილოტი, რომელმაც 60 წლის ასაკს მიაღწია; ბ) სააგენტო უფლებამოსილია 60 წლის ასაკს გადასულ საჰაერო ხომალდის პილოტ-ინსტრუქტორს, ავიაკომპანიის თხოვნის საფუძველზე, მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და გამოცდილების გათვალისწინებით, გაუგრძელოს საერთაშორისო კომერციულ ფრენებზე დაშვების უფლება საჰაერო ხომალდის მეთაურის რანგში არა უმეტეს 2 წლით. გ) 65 წლის ასაკს გადასული, ნებისმიერი სახეობის საჰაერო ხომალდის ნებისმიერი პილოტი, საერთაშორისო კომერციულ ფრენებზე არ დაიშვება. 5. ავიასპეციალისტის მოწმობის მოქმედების ვადის გაგრძელებისას, ავიასპეციალისტი სააგენტოში წარადგენს შემდეგ საბუთებს: ა) განცხადებას (დანართი №1); შუამდგომლობას (დანართი №2) საჭიროების შემთხვევაში; ბ) სამედიცინო სერტიფიკატს (საჰაერო ხომალდების ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის და ავიადისპეტჩერის გარდა); გ) თეორიულ საგნებში ცოდნის შემოწმების შედეგებს (დანართი №3). დ) ინგლისური ენის ცოდნის დამადასტურებელ საბუთს: დ.ა) საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურესათვის – არანაკლებ იკაოს შეფასებათა სკალის მიხედვით მე-4 დონის დამადასტურებელი საბუთი; დ.ბ) საერთაშორისო რეისებზე დაკავებული საფრენოსნო ეკიპაჟის წევრისთვის – არანაკლებ იკაოს შეფასებათა სკალის მიხედვით მე-4 დონის ინგლისური ენის ცოდნის დამადასტურებელი საბუთი და (ბორტინჟინრის გარდა) შესაბამისი საერთაშორისო სანავიგაციო კრებულით სარგებლობის ცოდნის დამადასტურებელი საბუთი. დ.გ) შიდა რეისებზე დაკავებული საფრენოსნო ეკიპაჟის წევრისათვის – შესაბამისი საერთაშორისო სანავიგაციო კრებულით სარგებლობის ცოდნის დამადასტურებელი საბუთი და სარადიოტელეფონო კავშირის წარმართვის დამადასტურებელი საბუთი. 6. უცხოეთში საქმიანობის განმახორციელებელი საქართველოს ავიასპეციალისტის მოწმობის მფლობელმა, მოწმობის მოქმედების ვადის გასაგრძელებლად, სააგენტოს უნდა წარუდგინოს შემდეგი საბუთები: ა) განცხადება (დანართი №1); ბ) სამედიცინო სერტიფიკატი (საჰაერო ხომალდის ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის და ავიადისპეტჩერის გარდა); გ) თეორიულ საგნებში ცოდნის შემოწმების შედეგები (დანართი №3); დ) პრაქტიკული მუშაობის შემოწმების შედეგები; ე) საწაფზე წვრთნის შედეგები; ვ) საფრენოსნო წიგნაკი; ზ) ამ პუნქტის „ბ“–„ვ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საბუთები შეიძლება იყოს იმ ქვეყანაში მიღებული ფორმით, სადაც ავიასპეციალისტი მუშაობს. 7. ამ მუხლით გათვალისწინებული საბუთების შენახვის ვადები განისაზღვრება ამ წესების დანართი №11-ით.     მუხლი 10🔗. ავიასპეციალისტის სამუშაოდ დაშვება 1. ავიასპეციალისტი საკუთარი მოვალეობების შესასრულებლად დაიშვება, თუ: ა) ის ფლობს ავიასპეციალისტის მოქმედ მოწმობას; ბ) საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, მან გაიარა თეორიული ცოდნისა და პრაქტიკული ჩვევების შემოწმება და თანამიმდევრული მომზადება. 2. მართვის ტექნიკას, აერნაოსნობასა და პრაქტიკულ მუშაობას ამოწმებს ინსტრუქტორი, სპეციალობისდა მიხედვით. ავიასაწარმოში ინსტრუქტორის არყოფნის შემთხვევაში, ავიასპეციალისტის წვრთნა და შემოწმება შეიძლება ჩაატაროს საქართველოს სხვა ავიასაწარმოს ან საქართველოს სახელმწიფო ავიაციის, ან იკაოს წევრ უცხო სახელმწიფოს ინსტრუქტორმა, რის თაობაზეც გადაწყვეტილებას იღებს სააგენტო. 3. თეორიული ცოდნის შემოწმების შედეგები აისახება შეფასების ფურცელში, პრაქტიკული მუშაობის – შემოწმების ფურცელში. ეს ფურცლები (დანართი №3 და №4) ინახება ავიასპეციალისტის სამუშაო ადგილზე. 4. მოწმობის მოქმედების ვადის გასაგრძელებლად (ოსტატობის დასადასტურებლად), თეორიული ცოდნის შემოწმებას ახორციელებს სააგენტო. 5. მოწმობის მოქმედების ვადის გასაგრძელებლად ჩატარებული მართვის ტექნიკის, აერნაოსნობისა და პრაქტიკული მუშაობის შემოწმება შეიძლება სხვა სახეობის შემოწმებასთან შეთავსდეს. 6. ავიასპეციალისტის ოსტატობის დამადასტურებელი შეფასება და ახალ საავიაციო ტექნიკაზე გადასწავლებისას მიღებული შეფასება მოქმედია ერთი წლის განმავლობაში. ამასთანავე: ა) ავიასპეციალისტმა უნდა გაიაროს ტიპზე საფრენოსნო პრაქტიკული ან საწაფზე შემოწმება; ა.ა) თუ საფრენოსნო პრაქტიკული ან საწაფზე შემოწმება გაიარა ოსტატობის ვადის გასვლამდე ბოლო 3 თვის განმავლობაში, მოქმედება უგრძელდება ოსტატობის დამადასტურებელი შეფასების მოქმედების ვადის გასვლიდან ერთი წლის განმავლობაში; ა.ბ) თუ საფრენოსნო პრაქტიკული ან საწაფზე შემოწმება ოსტატობის ვადის გასვლის შემდეგ გაიარა, მოქმედების ვადა იწერება შემოწმების გავლის დღიდან ერთი წლის განმავლობაში. 7. მართვის ტექნიკაში, აერნაოსნობაში და პრაქტიკულ მუშაობაში უარყოფითი შეფასების მიღებისას, ავიასპეციალისტს შეიძლება დაენიშნოს დამატებითი წვრთნა, შემდგომი შემოწმებით, რომელთა ოდენობას განსაზღვრავს ავიასაწარმო. 8. ავიასპეციალისტი, რომელიც თეორიულ საგნებში, მართვის ტექნიკაში, აერნაოსნობაში და პრაქტიკულ მუშაობაში უარყოფით შეფასებას მიიღებს, სამუშაოდ არ დაიშვება. 9. გამომცდელმა პრაქტიკული მუშაობის შემოწმება შეიძლება შეწყვიტოს ნებისმიერ დროს, როცა ავიასპეციალისტი შემოწმების ერთ ელემენტს მაინც ვერ აბარებს, ან ამინდის პირობების გაუარესების, სხ-ის საფრენად ვარგისობის მდგომარეობის, ან ფრენის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის სხვა მოსაზრებების გამო. 10. თუ პრაქტიკული მუშაობის შემოწმება ავიასპეციალისტისაგან დამოუკიდებელი მიზეზის გამო შეწყდა, მას ჩაეთვლება ის ელემენტები, რომლებიც წარმატებით ჩააბარა, იმ პირობით, რომ ავიასპეციალისტი დარჩენილ ელემენტებს შემოწმების შეწყვეტიდან 60 დღის განმავლობაში ჩააბარებს. ამ ვადის გასვლის შემდეგ, ავიასპეციალისტი ვალდებულია პრაქტიკული მუშაობის შემოწმება ხელახლა სრულად გაიაროს.  11. საერთაშორისო რეისებზე დაკავებული საფრენოსნო ეკიპაჟის წევრს უნდა ჰქონდეს საერთაშორისო სანავიგაციო კრებულებით სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი საბუთი (ბორტინჟინრის გარდა) და ინგლისურის ენის ცოდნის არანაკლებ მე-4 დონის (იკაოს შეფასებათა სკალის მიხედვით) დამადასტურებელი საბუთი.     მუხლი 11🔗. სახელსაწყო ფრენის (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი, დირიჟაბლი, ვსხ) უფლების მიმნიჭებელი ოსტატობის აღნიშვნა 1. ამ მუხლით გათვალისწინებული კვალიფიკაციის მიღების კანდიდატს შემდეგი მოთხოვნები წაეყენება:  ა) ცოდნა: კანდიდატმა გამოავლინა სახელსაწყო ფრენის უფლების მოსაპოვებლად აუცილებელი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: საჰაერო სამართალი ა.ა) წესები, რაც სახელსაწყო ფრენას და სმმ-ს ეხება; საჰაერო ხომალდების ექსპლუატაციაზე საერთო ცოდნა ა.ბ) სფწ-ით ფრენისას, სხ-ის მართვისა და ნაოსნობისათვის აუცილებელი საბორტო ავიონიკით სარგებლობა, შეზღუდვები და საექსპლუატაციო ვარგისობა; ავტოპილოტის გამოყენება და შეზღუდვები; ა.გ) კომპასები; საბრუნი შეცდომა და შეცდომა აჩქარების ზემოქმედების გამო; გიროსკოპული ხელსაწყოები, მათი საექსპლუატაციო შეზღუდვები და პრეცესიის ზემოქმედება; საპილოტაჟო ხელსაწყოების უწესივრობისას მოქმედებათა წესები და ქმედებათა თანამიმდევრობა; საფრენოსნო მახასიათებლები და დაგეგმვა ა.დ) სფწ-ით ფრენის შესაბამისი გაფრენისწინა მომზადება და შემოწმება; ა.ე) ფრენის დაგეგმვა; სმმ-ის მიზნებისათვის სფწ-ით ფრენის გეგმების მომზადება და წარდგენა; სიმაღლსაზომის დაყენების წესი; ადამიანის შესაძლებლობები ა.ვ) ადამიანის შესაძლებლობები სხ-ების განხილულ სახეობასთან შეფარდებით; მეტეოროლოგია ა.ზ) საავიაციო მეტეოროლოგიის ცოდნა; რუკებით, ცნობებითა და პროგნოზებით სარგებლობა; კოდები და შემოკლებები; მეტეოინფორმაციის მიღებისა და გამოყენების წესები; სიმაღლის გაზომვა;  ა.თ) ძრავის, პლანერისა და ხრახნის შემოყინვის მიზეზები, მისი ამოცნობა და შედეგები; ფრონტალური არეების გავლის წესები; სახიფათო მეტეოპირობების შემოვლა, მათთვის თავის არიდება; ნაოსნობა ა.ი) პრაქტიკული აერნაოსნობა, სარადიონაოსნო საშუალებების მეშვეობით; ა.კ) გაფრენის, მარშრუტზე ფრენის, დასაფრენი მანევრის შესრულებისა და დაფრენის ეტაპზე განთავსებული სანაოსნო სისტემებით სარგებლობა, მათი სიზუსტე და საიმედობა; სარადიონაოსნო საშუალებების ამოცნობა; საექსპლუატაციო წესები ა.ლ) AIP, NOTAM, საავიაციო კოდები და შემოკლებები, გასაფრენი, მარშრუტზე საფრენი, დასაშვები და ხელსაწყოების მეშვეობით დასაფრენად შესასვლელი სანაოსნო საბუთების ცოდნა; ა.მ) სიფრთხილის ზომები და ავარიულ ვითარებაში მოქმედების წესები; სფწ-ით ფრენისას უსაფრთხოების ზომები; სარადიოტელეფონო კავშირი ა.ნ) სფწ-ით ფრენისას სარადიოტელეფონო კავშირის წარმართვის წესები და ფრაზეოლოგია; კავშირის დაკარგვისას საჭირო ქმედებები; ბ) გამოცდილება: ბ.ა) კანდიდატი ფლობს მოყვარული ან უფრო მაღალი კლასის პილოტის მოწმობას; ბ.ბ) კანდიდატმა იფრინა, არანაკლებ: ბ.ბ.ა) 50 სთ. სამარშრუტო ფრენებზე, მეთაურის რანგში, საიდანაც არანაკლებ 10 სთ. უნდა იყოს სხ-ის განხილულ სახეობაზე ნაფრენი; ბ.ბ.ბ) 40 სთ. სხ-ებზე ხელსაწყოების მეშვეობით, საიდანაც არა უმეტეს 20 სთ. (ან 30 სთ., თუკი საპილოტაჟო საწაფი გამოიყენება) შეიძლება იყოს ხელსაწყოებით სახმელეთო წვრთნის დრო. სახმელეთო წვრთნა ტარდება უფლებამოსილი ინსტრუქტორის ხელმძღვანელობით. გ) საფრენოსნო მომზადება: გ.ა) კანდიდატს აქვს, ორმაგსამართიან სხ-ზე, პილოტ-ინსტრუქტორთან ერთად, არანაკლებ 10 სთ. სახელსაწყო ნაფრენი. ინსტრუქტორი უზრუნველყოფს კანდიდატის მიერ საექსპლუატაციო გამოცდილების მიღებას, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: გ.ა.ა) გაფრენისწინა მომზადება, რომელიც მოიცავს სფწ-ით ფრენის გეგმის მომზადებისას სეს-ისა და სმმ-ის შესაბამისი საბუთების გამოყენებას; გ.ა.ბ) გაფრენისწინა დათვალიერება; საკონტროლო შემოწმებათა ნუსხით სარგებლობა მიმოსვლის დაწყებისა და აფრენის წინ; გ.ა.გ) ჩვეულ, განსაკუთრებულ და ავარიულ პირობებში სფწ-ით ფრენისას ქმედებათა წესები და მანევრები, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: გ.ა.გ.ა) აფრენის მერე სახელსაწყო ფრენაზე გადასვლა; გ.ა.გ.ბ) სახელსაწყო გაფრენისა და მოფრენის სტანდარტული სქემები; გ.ა.გ.გ) მარშრუტზე სფწ-ით ფრენის სქემები; გ.ა.გ.დ) მოსაცდელ არეში ფრენა; გ.ა.გ.ე) დადგენილი მინიმუმით დასაფრენად სახელსაწყო შესვლა; გ.ა.გ.ვ) მეორე წრეზე წასვლის წესები; გ.ა.გ.ზ) დასაფრენად სახელსაწყო შესვლის მერე დაფრენის შესრულება. გ.ბ) თუ ავიასპეციალისტმა სახელსაწყო ფრენები რამდენიმეძრავიან სხ-ზე უნდა შეასრულოს, იგი მომზადებას გადის ორმაგსამართიან სხ-ის განხილულ სახეობაზე, პილოტ-ინსტრუქტორის ხელმძღვანელობით. ინსტრუქტორი კანდიდატს გადასცემს ერთი გამორთული ძრავით (ან მისი მიბაძვით) სახელსაწყო მართვის გამოცდილებას. დ) უნარი: კანდიდატმა გამოავლინა ამ მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტით მითითებული სქემებისა და მანევრების სათანადოდ შესრულების შესაძლებლობა და, აგრეთვე, უნარი: დ.ა) ამოიცნოს და აკონტროლოს საშიშროებისა და შეცდომების წარმომშობი ფაქტორები (იხ. DOC 9868, 9683); დ.ბ) განცხადებული სხ-ის სახეობა მართოს მისი შეზღუდვების ფარგლებში; დ.გ) ნებისმიერი მანევრი შეასრულოს ნარნარად და ზუსტად; დ.დ) მიიღოს სწორი გადაწყვეტილებები და ფრენისას განახორციელოს სათანადო თვალთვალი და დაკვირვება; დ.ე) გამოიყენოს ცოდნა აერნაოსნობის დარგში; დ.ვ) სხ მართოს ისე, რომ უზრუნველყოს ნებისმიერი სქემისა თუ მანევრის წარმატებით შესრულება. 2. სახელსაწყო ფრენის უფლება სხ-ის რამდენიმე სახეობაზე შეიძლება გაიცეს ერთი ოსტატობის აღნიშვნით, თუ კანდიდატი ამ სახეობებისათვის დადგენილ მოთხოვნებს აკმაყოფილებს. ერთძრავიან სხ-ზე სახელსაწყო ფრენის უფლების მისაღებად, საფრენოსნო შემოწმება უნდა განხორციელდეს ერთძრავიან სხ-ზე, ხოლო მრავალძრავიანზე ფრენის უფლების მისაღებად – მრავალძრავიან სხ-ზე. 3. ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით კანდიდატი უნდა ფლობდეს I კლასის სამედიცინო სერტიფიკატს. 4. სახელსაწყო ფრენის წესებით ფრენის უფლების მოქმედების ვადაა ერთი წელი, რომლის დადასტურებაც შესაძლებელია საფრენოსნო ან საწაფზე შემოწმებით ოსტატობის ვადის გასვლამდე ბოლო 3 თვის განმავლობაში. ოსტატობის მოქმედების ვადის გასვლის შემდეგ სახელსაწყო ფრენის წესებით ფრენის უფლების აღსადგენად საჭიროა საფრენოსნო შემოწმების გავლა. 5. თუ სახელსაწყო ფრენის წესებით ფრენის უფლება არ განახლებულა ან გაგრძლებულა 7 წლის განმავლობაში, უფლების მფლობელმა უნდა ჩააბაროს შესაბამისი თეორიული და პრაქტიკული გამოცდები.     მუხლი 12🔗. პილოტ-ინსტრუქტორისა და უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორის (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი, დირიჟაბლი, ვსხ) ოსტატობის აღნიშვნები 1. პილოტ-ინსტრუქტორისა და უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორის (თვითმფრინავი, შველმფრენი, დირიჟაბლი, ვსხ) ოსტატობის აღნიშვნის გაცემისას, ავიასპეციალისტს წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები: ა) ცოდნა – კანდიდატი ფლობს „კომერციული პილოტის მოწმობის“ მისაღებად საჭირო ცოდნას; ამასთან ერთად, კანდიდატმა გამოავლინა ცოდნის დონე, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: ა.ა) პრაქტიკული სწავლების მეთოდიკა; ა.ბ) სახმელეთო მომზადებისათვის საჭირო საგნებში წარმატებათა შეფასება; ა.გ) სასწავლო მასალის ათვისების პროცესი; ა.დ) ეფექტური სწავლების შემადგენელი ნაწილები; ა.ე) ცოდნის შემოწმება და შეფასება, სწავლების თეორიის; ა.ვ) მოსამზადებელი პროგრამის შემუშავება; ა.ზ) გაკვეთილის დაგეგმვა; ა.თ) აუდიტორიაში სწავლების მეთოდიკა; ა.ი) სასწავლო მოწყობილობებით სარგებლობა, საწაფების ჩათვლით; ა.კ) მოსწავლის შეცდომების გაანალიზება და შესწორება; ა.ლ) ადამიანის შესაძლებლობები საფრენოსნო მომზადების მიმართ, საშიშროებისა და შეცდომების წარმომშობი ფაქტორების კონტროლის ჩათვლით (იხ. DOC 9683); ა.მ) სხ-ის უწესივრობისა და სისტემების მწყობრიდან გამოსვლის იმიტირებასთან დაკავშირებული საშიშროება; ბ) გამოცდილება – კანდიდატი აკმაყოფილებს „კომერციული პილოტის მოწმობის“ მისაღებად საჭირო გამოცდილების, აგრეთვე, ამ წესების 41-ე მუხლით დადგენილ, ინსტრუქტორის მიმართ წაყენებულ მოთხოვნებს; გ) საფრენოსნო მომზადება – პილოტ-ინსტრუქტორის ხელმძღვანელობით, კანდიდატმა: გ.ა) დაამთავრა საფრენოსნო მომზადების წარმართვის მეთოდიკის სასწავლო კურსი, ოპერაციების ჩვენების, პრაქტიკული სწავლების ხერხების, უფრო მეტად გავრცელებული შეცდომების ამოცნობისა და შესწორების ჩათვლით; გ.ბ) პრაქტიკაში იყენებდა ფრენის სქემებისა და მანევრების შესრულების იმ მეთოდიკას, რითაც საფრენოსნო მომზადების ჩატარებას აპირებს; დ) უნარი – კანდიდატმა გამოავლინა ცოდნის გადაცემის უნარი იმ სფეროში, სადაც საფრენოსნო მომზადების ჩატარებას აპირებს, და სხ-ის იმ ტიპზე, რომელზედაც ინსტრუქტორის უფლებამოსილების განხორციელებას აპირებს, აგრეთვე, გამოავლინა გაფრენისწინა ინსტრუქტაჟის, ფრენების განხილვისა და სახმელეთო მომზადების ჩატარების უნარი. 2. ოსტატობის აღნიშვნის მფლობელის უფლებამოსილება: ა) პილოტ-ინსტრუქტორის ოსტატობის აღნიშვნის მფლობელი უფლებამოსილია ჩაატაროს: ა.ა) პილოტებისა და კურსანტების სახმელეთო და საწაფზე მომზადება; ა.ბ) პილოტებისა და კურსანტების საფრენოსნო მომზადება; ა.გ) პილოტ-ინსტრუქტორის საფრენოსნო მომზადება. ბ) უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორის ოსტატობის აღნიშვნის მფლობელი უფლებამოსილია ჩაატაროს: ბ.ა) პილოტებისა და კურსანტების სახმელეთო და საწაფზე მომზადება; ბ.ბ) კურსანტების საფრენოსნო მომზადება, დამოუკიდებელ ფრენაზე დასაშვები შემოწმება და დამოუკიდებელი ფრენების კონტროლი; ბ.გ) პილოტების საფრენოსნო მომზადება და შემოწმება; ბ.დ) პილოტ-ინსტრუქტორისა და უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორის საფრენოსნო მომზადება და შემოწმება.     მუხლი 13🔗. საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურის ოსტატობის აღნიშვნები 1. სმ მეთვალყურის მოწმობა ქვემოთ ჩამოთვლილი ოსტატობის აღნიშვნებიდან ერთ-ერთს მაინც უნდა შეიცავდეს: ა) „სააეროდრომო ვიზუალური კონტროლი“ (ADV – Aerodrome Control Vizual); ბ) „სააეროდრომო სახელსაწყო კონტროლი“ (ADI – Aerodrome Control Instrument); გ) „მისადგომის პროცედურული კონტროლი“ (APP – Approach Control Procedural); დ) „მისადგომის კონტროლი დაკვირვების რეჟიმით“ (APS – Approach Control Surveillance); ე) „სამეთვალყურეო რაიონის პროცედურული კონტროლი“ (ACP – Area Control Procedural); ვ) „სამეთვალყურეო რაიონის კონტროლი დაკვირვების რეჟიმით“ (ACS – Area Control Surveillance). 2. ჩამოთვლილ ოსტატობის აღნიშვნებთან ერთად, მოწმობა უნდა შეიცავდეს დამატებით ოსტატობის აღნიშვნას, რითაც მითითებული იქნება მომსახურების ის სახეობა, რის განხორციელების უფლებაც მოწმობის მფლობელს აქვს, იმ ტიპის აღჭურვილობისა და დაკვირვების სისტემის ჩათვლით, რაც სმმ-ის დროს გამოიყენება. დოა-თი, აგრეთვე, უნდა მიეთითოს სმმ-ის ის ორგანო, საჰაერო სივრცე ან მისი ნაწილი, სადაც მოწმობის მფლობელს სმმ-ის უფლება აქვს მინიჭებული. 3. სმ მეთვალყურის ოსტატობის აღნიშვნის მიმართ წაყენებული მოთხოვნები: ა) „სააეროდრომო ვიზუალური კონტროლი“ ენიჭება იმ მეთვალყურეს, რომელსაც უნარი აქვს უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) სააეროდრომო სამეთვალყურეო მომსახურება იმ აეროდრომზე, სადაც: ა.ა) გამოქვეყნებული არ არის გაფრენა-მოფრენის სახელსაწყო პროცედურები; ა.ბ) არ არის მისადგომის სამეთვალყურეო აღჭურვილობა; ა.გ) მისადგომის სამეთვალყურეო მომსახურება დისტანციურად (სხვა აეროდრომიდან ან რაიონული ცენტრიდან) არ ხორციელდება; ბ) „სააეროდრომო სახელსაწყო კონტროლი“ ენიჭება იმ მეთვალყურეს, რომელსაც უნარი აქვს უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) სააეროდრომო სამეთვალყურეო მომსახურება იმ აეროდრომზე, სადაც: ბ.ა) გამოქვეყნებულია გაფრენა-მოფრენის სახელსაწყო პროცედურები; ბ.ბ) არის მისადგომის სამეთვალყურეო პუნქტი; ბ.გ) სამეთვალყურეო მომსახურება რაიონის სამეთვალყურეო ცენტრიდან ხორციელდება. ამ პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ ოსტატობის აღნიშვნას უნდა ახლდეს ამ წესების მე-14 მუხლის 1-5 პუნქტებით განსაზღვრული დამატებითი ოსტატობის აღნიშვნებიდან ერთი მაინც. გ) „მისადგომის პროცედურული კონტროლი“ ენიჭება იმ მეთვალყურეს, რომელსაც უნარი აქვს უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) სამეთვალყურეო მომსახურება მომფრენი, გამფრენი ან სატრანზიტო ხომალდებისა იმ საჰაერო სივრცეში (ან მის ნაწილში), რომელიც არის მისადგომის სამეთვალყურეო ორგანოს იურისდიქციის ქვეშ, მიმოხილვის აღჭურვილობის გამოუყენებლად; დ) „მისადგომის კონტროლი დაკვირვების რეჟიმით“ ენიჭება იმ მეთვალყურეს, რომელსაც უნარი აქვს უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) სამეთვალყურეო მომსახურება მომფრენი, გამფრენი ან სატრანზიტო ხომალდებისა იმ საჰაერო სივრცეში (ან მის ნაწილში), რომელიც უზრუნველყოფილია მისადგომის სამეთვალყურეო მომსახურებით, მიმოხილვის აღჭურვილობის გამოყენებით. ამ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ ოსტატობის აღნიშვნას უნდა ახლდეს ამ წესების მე-14 მუხლის მე-6 ან მე-9 პუნქტით განსაზღვრული დამატებითი ოსტატობის აღნიშვნა; ე) „სამეთვალყურეო რაიონის პროცედურული კონტროლი“ ენიჭება იმ მეთვალყურეს, რომელსაც უნარი აქვს უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) სამეთვალყურეო მომსახურება იმ რაიონისა (ან მისი ნაწილისა), რომლისთვისაც ის არის მომზადებული, მიმოხილვის აღჭურვილობის გამოუყენებლად; ვ) „სამეთვალყურეო რაიონის კონტროლი დაკვირვების რეჟიმით“ ენიჭება იმ მეთვალყურეს, რომელსაც უნარი აქვს უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) სამეთვალყურეო მომსახურება იმ რაიონისა (ან მისი ნაწილისა), რომლისთვისაც ის არის მომზადებული, მიმოხილვის აღჭურვილობის გამოყენებით. ამ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ ოსტატობის აღნიშვნას უნდა ახლდეს ამ წესების მე-14 მუხლის მე-6 ან მე-9 პუნქტით განსაზღვრული დამატებითი ოსტატობის აღნიშვნა. 4. ოსტატობის აღნიშვნით მითითებული უნდა იყოს მეთვალყურის სამუშაო ადგილიც.     მუხლი 14🔗. სმ მეთვალყურის დამატებითი ოსტატობის აღნიშვნები 1. „კოშკურა“ (TWR) იმ მეთვალყურეს ენიჭება, რომელსაც აქვს ოსტატობის აღნიშვნა ADI და სახმელეთო (GMC) და ჰაერში მოძრაობის (AIR) კონტროლის უზრუნველყოფა შეუძლია. 2. „სახმელეთო მოძრაობის (მიმოსვლის) კონტროლი“ (GMC) ნიშნავს, რომ ADI-ს მფლობელი მხოლოდ მიმოსვლის მეთვალყურეობაზე დაიშვება. 3. „სახმელეთო მოძრაობის (მიმოსვლის) კონტროლი დაკვირვების რეჟიმით“ (GMS) იმ მეთვალყურეს ენიჭება, რომელსაც აქვს დოა TWR ან GMC და, სამეთვალყურეო მომსახურებისას შეუძლია გამოიყენოს მიმოსვლის სამართი და სამეთვალყურეო სისტემები, მიმოსვლის სამეთვალყურეო რადიოლოკატორის (SMR) ჩათვლით. 4. „საჰაერო მოძრაობის კონტროლი“ (AIR) ნიშნავს, რომ ADI-ს მფლობელი მხოლოდ საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურეობაზე დაიშვება. 5. „სააეროდრომო სარადიოლოკაციო კონტროლი“ (RAD) იმ მეთვალყურეს ენიჭება, რომელსაც აქვს დოა TWR ან AIR ან სმმ-ის რაიონისა, და რომელსაც შეუძლია სააეროდრომო ან რაიონის სამეთვალყურეო მომსახურება უზრუნველყოს, მიმოხილვითი რადიოლოკატორის მეშვეობით. 6. „ლოკატორი“ (RAD) ნიშნავს, რომ მეთვალყურეს შეუძლია მისადგომის სამეთვალყურეო მომსახურება უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) პირველადი ან მეორადი რადიოლოკატორის მეშვეობით. ამ დოა-სთან დაკავშირებულია ორი დოა: „დასაფრენი რადიოლოკატორი“ (PAR) და „მისადგომის მიმოხილვითი რადიოლოკატორი“ (SRA). ერთ-ერთი ამ დოა-ს მისაღებად მეთვალყურეს უნდა ჰქონდეს დოა RAD. 7. „დასაფრენი რადიოლოკატორი“ (PAR) იმ მეთვალყურეს ენიჭება, რომელსაც შეუძლია დასაფრენად შესვლის ბოლო საფეხურზე მყოფი სხ-ის სამეთვალყურეო მომსახურება უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) დასაფრენად ზუსტი შესვლის რადიოლოკატორის მეშვეობით. 8. „მისადგომის მიმოხილვითი რადიოლოკატორი“ (SRA) იმ მეთვალყურეს ენიჭება, რომელსაც შეუძლია დასაფრენად შესვლის ბოლო საფეხურზე მყოფი სხ-ის დასაფრენად არაზუსტი შესვლის სამეთვალყურეო მომსახურება უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) მიმოხილვის აღჭურვილობის მეშვეობით. 9. „ავტომატური დამოკიდებული დაკვირვება“ (ADS) იმ მეთვალყურეს ენიჭება, რომელსაც შეუძლია მომფრენი, გამფრენი და სატრანზიტო სხ-ების ან სმმ-ის რაიონის სამეთვალყურეო მომსახურება უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) ADS აღჭურვილობის მეშვეობით. 10. „აეროდრომის რაიონის კონტროლი“ (TCL) იმ მეთვალყურეს ენიჭება, რომელსაც აქვს ოსტატობის აღნიშვნა ACS და შეუძლია უზრუნველყოს (ან უზრუნველყოფა გააკონტროლოს) მომფრენი და გამფრენი სხ-ების სამეთვალყურეო მომსახურება კონკრეტულ სამეთვალყურეო რაიონში ან მის მიმდებარე სექტორებში, თუ კონტროლზე უფლებამოსილი ორგანოები ჩათვლიან, რომ საჰაერო მოძრაობის სირთულისა და დაძაბულობის გამო, აეროდრომის რაიონში საჭიროა შუალედური სამეთვალყურეო ორგანოს ჩამოყალიბება. TCL-ის მიღებამდე, მეთვალყურეს უნდა ჰქონდეს დოა RAD ან ADS. 11. განსაკუთრებული აღნიშვნა ენიჭება სმ მეთვალყურის მოწმობის იმ მფლობელს, რომლის ოსტატობა და გამოცდილება საშუალებას აძლევს, ფლობდეს „სამუშაო პროცესის სწავლების ინსტრუქტორის“ ოსტატობის აღნიშვნას.     მუხლი 15🔗. სარადიოტელეფონო კავშირის ენა 1. ყველა ჯგუფის პილოტი, აერნაოსანი, ბორტრადისტი, ბორტინჟინერი და სმ მეთვალყურე ვალდებულია იცოდეს (ესმოდეს და ლაპარაკობდეს) სარადიოტელეფონო კავშირისას გამოყენებული ენა. 2. ის პილოტი (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი, დირიჟაბლი, ვსხ), აერნაოსანი, ბორტრადისტი და სმ მეთვალყურე, რომელმაც სარადიოტელეფონო კავშირის ენის ცოდნა პროფესიულზე (მე-6) უფრო დაბალ დონეზე უჩვენა, ვალდებულია ატესტაცია (ენის შესასწავლი ოფიციალურად დადგენილი კურსები) გაიაროს დროის შემდეგ პერიოდებში: ა) ის პირი, ვინც ენის ცოდნა სამუშაო (მე-4) დონეზე უჩვენა, ატესტაციას გადის 3 წელიწადში ერთხელ;  ბ) ის პირი, ვინც ენის ცოდნა აღმატებულ (მე-5) დონეზე უჩვენა, ატესტაციას გადის 6 წელიწადში ერთხელ. 3. ატესტაცია არ ესაჭიროება იმ პირს, რომელმაც ენის ცოდნის პროფესიული (მე-6) დონე უჩვენა, ე.ი. პირს, რომლისთვისაც ეს ენა მშობლიურია, აგრეთვე, მის კარგად მცოდნე უცხოელს, რომელიც საერთაშორისო სამოქალაქო ავიაციაში კარგად გასაგები დიალექტით ან აქცენტით ლაპარაკობს. 4. ამ მუხლის მე-2 პუნქტით ჩამოთვლილი ავიასპეციალისტები სარადიოტელეფონო კავშირის ენას უნდა ფლობდნენ, სულ ცოტა, მე-4 დონეზე. 5. ენ(ებ)ის ცოდნის დონეების საინსტრუქციო მასალას შეიცავს ჩიკაგოს კონვენციის №1 დანართის დამატება A. თავი III მოწმობის გაცემისას ავიასპეციალისტებისადმი წაყენებული მოთხოვნები     მუხლი 16🔗. პილოტ-კურსანტი 1. პილოტ-კურსანტს მიეცემა დამოუკიდებელი ფრენის უფლების დამადასტურებელი მოწმობა. 2. პილოტ-კურსანტის მოწმობის მისაღებად, პილოტ-კურსანტი შემდეგ მოთხოვნებს უნდა აკმაყოფილებდეს: ა) ასაკი – არანაკლებ 16 წელი; ბ) ფლობდეს I ან II კლასის „სამედიცინო სერტიფიკატს“, იმისდა მიხედვით, თუ რომელი კლასის პილოტის მოწმობის მიღებას აპირებს; გ) ჰქონდეს საკმაო თეორიული მომზადება, დადგენილი პროგრამის მიხედვით. 3. საფრენოსნო სდ-ის თეორიული მომზადების პროგრამა ამ წესების მე-17 ან მე-18 მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის (იმისდა მიხედვით, თუ კურსანტი რა კლასის პილოტის მოწმობის მიღების კანდიდატია) მოთხოვნებს უნდა შეესაბამებოდეს. 4. მოწმობის ფორმა და შინაარსი: ა) ქაღალდის 4 გვერდი, სააღრიცხვო ნომრის გარეშე; ბ) შეიცავს ამ წესების მე-7 მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებულ I, II, IV, IX, X, XI პუნქტებს, ივსება ქართულად, მკაფიო გარკვეული ხელწერით, გადაშლისა და გადასწორების გარეშე, უშეცდომოდ. 5. კურსანტს მოწმობა მიეცემა დამოუკიდებელი ფრენის დაწყებამდე. 6. კურსანტი დამოუკიდებელ ფრენებზე დაიშვება ოფიციალურად დამტკიცებული უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორის ნებართვით და ზედამხედველობით. 7. პილოტ-კურსანტი დამოუკიდებლად და მეთაურად (ინსტრუქტორის გარეშე) საფრენად დაიშვება დღისით, ვიზუალურ მეტეოპირობებში: ა) მარტივრელიეფიან რაიონში – ღქსს- 450 მ (1500 ფტ), ხილვადობა – 5 კმ (2,7 საზღ. მ), უსაფრთხო სიმაღლე – 150 მ (500 ფტ); ბ) რთულრელიეფიან რაიონში – ღქსს- 600 მ (2000 ფტ), ხილვადობა- 10 კმ (5,4 საზღ. მ), უსაფრთხო სიმაღლე – 300 მ (1000 ფტ); გ) აფრენა-დაფრენისას, ქარის გვერდითი მდგენელი ადზ-ზე 5 მ/წმ-ს (10 კვანძს) არ უნდა აღემატებოდეს. 8. პილოტ-კურსანტს ეკრძალება: ა) საერთაშორისო აეროპორტში ინსტრუქტორის გარეშე ფრენა; ბ) კომერციულ რეისში მონაწილეობა. 9. დამოუკიდებელ ფრენებზე დასაშვებად პილოტ-კურსანტის საფრენოსნო მომზადება, სულ ცოტა, ამ წესების მე-17 მუხლის პირველი პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნებს უნდა შეესაბამებოდეს. 10. პილოტ-კურსანტის მოწმობის მოქმედების ვადა „სამედიცინო სერტიფიკატის“ მოქმედების ვადას უნდა ემთხვეოდეს. 11. პილოტ-კურსანტის მოწმობას გასცემს საფრენოსნო სასწავლო დაწესებულება.     მუხლი 17🔗. მოყვარული პილოტის (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი) მოწმობა 1. მოყვარულ პილოტს (თვითმფრინავი, შველმფრენი) მოწმობის გაცემისას შემდეგი მოთხოვნები წაეყენება: ა) ასაკი – არანაკლებ 18 წელი; ბ) ცოდნა – კანდიდატმა გამოავლინა მოყვარული პილოტის მოწმობის მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: საჰაერო სამართალი ბ.ა) მოყვარული პილოტის მოწმობის მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი წესები და დებულებები; ფრენის წესები; სმმ-ის შესაბამისი წესები და პრაქტიკა; საჰაერო ხომალდების ექსპლუატაციის ზოგადი ცოდნა ბ.ბ) სხ-ების ძალური დანადგარების, ტრანსმისიის, სისტემებისა და სახელსაწყო აღჭურვილობის მუშაობის პრინციპი; ბ.გ) სხ-ებისა და ძალური დანადგარების საექსპლუატაციო შეზღუდვები, საექსპლუატაციო მონაცემები სეს-იდან; საფრენოსნო მახასიათებლები და დაგეგმვა ბ.დ) დატვირთვისა და მასის განაწილების გავლენა საფრენოსნო მახასიათებლებზე; მასისა და გაწონასწორების გამოთვლა; ბ.ე) ასაფრენი, დასაფრენი და სხვა მახასიათებლებით პრაქტიკული სარგებლობა; ბ.ვ) კერძო სხ-ათი ვფწ-ით ფრენისას, გაფრენისწინა და მარშრუტზე ფრენის დაგეგმვა; სმმ-ის მიზნებისათვის ფრენის გეგმის მომზადება და წარდგენა, სმმ-ის შესაბამისი წესები; ადგილმდებარეობის შეტყობინების წესი; სიმაღლსაზომის დაყენება; დაძაბული მოძრაობის რაიონში ფრენის წესები; ადამიანის შესაძლებლობები ბ.ზ) ადამიანის შესაძლებლობები, საშიშროებისა და შეცდომების წარმომშობი ფაქტორების კონტროლის პრინციპების ჩათვლით. მეტეოროლოგია ბ.თ) საავიაციო მეტეოროლოგიის საფუძვლების გამოყენება, მეტეოინფორმაციის მიღებისა და მისით სარგებლობის წესები, სიმაღლის შეცვლა; ნაოსნობა ბ.ი) ნაოსნობის პრაქტიკული ასპექტები და გზის გამოთვლის ხერხები, სანაოსნო რუკებითა და საშუალებებით სარგებლობა; საექსპლუატაციო წესები ბ.კ) ექსპლუატაციისას, საშიშროებისა და შეცდომების წარმომშობი ფაქტორების კონტროლის მეთოდების გამოყენება (იხ. DOC 9868, 9683); ბ.ლ) AIP, NOTAM და მსგავსი სააერნაოსნო ინფორმაციით სარგებლობა, საავიაციო კოდები და შემოკლებები; ბ.მ) სიფრთხილის ზომები და ავარიულ ვითარებაში მოქმედების წესები, სახიფათო მეტეოპირობებისა და ტურბულენტურობის შემოვლის მიზნით განხორციელებულ მოქმედებათა ჩათვლით; ბ.ნ) (დამატებით, შვეულმფრენისათვის) მუშა ძრავით ჩავარდნა, მიწისპირა რეზონანსი, დაფერდება და სხვა სახიფათო მოვლენები; ფრენის საფუძვლები ბ.ო) სხ-ების ფრენის საფუძვლები; სარადიოტელეფონო კავშირი ბ.პ) კავშირის წარმართვის წესები და ფრაზეოლოგია ვფწ-ით ფრენისას; კავშირის დაკარგვისას საჭირო ქმედებები; საერთაშორისო ფრენების შესრულებისას სარადიოტელეფონო კავშირის ენის – ინგლისური ენის ცოდნა, არანაკლებ მე-4 დონეზე (იკაოს შეფასებათა სკალის მიხედვით). გ) გამოცდილება: გ.ა) კანდიდატს, განხილული ტიპის სხ-ის პილოტის რანგში, აქვს არანაკლებ 45 სთ. ნაფრენი. ამ ნაფრენში შეიძლება ჩაითვალოს საწაფზე შესრულებული ნაფრენი, არა უმეტეს 5 სთ-ის ოდენობით; გ.ბ) თუ კანდიდატს აქვს სხ-ის სხვა ტიპ(ებ)ზე (გარდა აეროსტატისა) პილოტის რანგში ნაფრენი, სააგენტო განსაზღვრავს ამ ნაფრენის 10%-ის (მაგრამ არა უმეტეს 10 სთ-ისა) ჩათვლის მიზანშეწონილობას და „გ.ა“ ქვეპუნქტის მოთხოვნების შემცირების ოდენობას; გ.გ) კანდიდატს აქვს სხ-ის განხილულ ტიპზე, პილოტ-ინსტრუქტორის ზედამხედველობით, შესრულებული დამოუკიდებელი ნაფრენი 10 სთ., სამარშრუტო დამოუკიდებელი ფრენის 5 სთ-ის ჩათვლით, ამასთან, ერთი მაინც – 270 (შვეულმფრენისათვის – 180) კილომეტრიან მარშრუტზე, ორ სხვადასხვა ადგილზე დაფრენით; გ.დ) თუ კანდიდატს სურს ღამე შეასრულოს ფრენები, ამისთვის მან დამატებით უნდა იფრინოს 5 სთ. ღამე, 5 აფრენა-დაფრენის ჩათვლით, მეთაურის რანგში; დ) საფრენოსნო მომზადება – კანდიდატმა, უფლებამოსილ პილოტ-ინსტრუქტორთან ერთად, ორმაგსამართიან სხ-ის განხილულ ტიპზე გაიარა მომზადება (არანაკლებ 25 სთ., შვეულმფრენისათვის). ინსტრუქტორი უზრუნველყოფს კანდიდატის მიერ საექსპლუატაციო გამოცდილების მიღებას, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: დ.ა) გაფრენისწინა მზადება, მასისა და გაწონასწორების გამოთვლითა და სხ-ის დათვალიერების ჩათვლით; დ.ბ) სააეროდრომო მიმოსვლა და საჰაერო მოძრაობის სქემების მიხედვით ფრენა; შეჯახების თავიდან აცილების ზომები და ხერხები; დ.გ) სხ-ის მართვა ხილული ორიენტირების მეშვეობით; დ.დ) კრიზისულად მცირე საჰაერო სიჩქარით ფრენა, საწყისი და განვითარებული ვარდნის ამოცნობა და იქიდან გამოსვლა (თვითმფრინავი); დ.ე) ჩავარდნის რეჟიმის საწყისი საფეხურიდან მუშა ძრავის მეშვეობით გამოსვლა; მზიდი ხრახნის დაბალი ბრუნვათა სიხშირის რეჟიმიდან გამოსვლის ხერხები (შვეულმფრენი); დ.ვ) კრიზისულად მაღალი საჰაერო სიჩქარით ფრენა; ციცაბო დაღმავალი სპირალის ამოცნობა და იქიდან გამოსვლა (თვითმფრინავი); დ.ზ) ჩვეულ პირობებში და გვერდითი ქარისას აფრენა-დაფრენა (თვითმფრინავი);  დ.თ) მინიმალურად საჭირო წევით აფრენა-დაფრენა, მაქსიმალური რეჟიმით აფრენა-დაფრენის ტექნიკა; შეზღუდული ზომების მოედნიდან ფრენა; სწრაფი შეჩერება (შვეულმფრენი); დ.ი) მხოლოდ ხელსაწყოების მეშვეობით ფრენა, ჰორიზონტალურ სიბრტყეში 1800 -ით შემობრუნების ჩათვლით; დ.კ) ძრავას მოსინჯვა, ხმელეთზე მანევრირება; კიდურა; ჩვეულ პირობებში, ზურგქარითა და დახრილი მოედნიდან აფრენა-დაფრენა (შვეულმფრენი); დ.ლ) სამარშრუტო ფრენა, ხილული ორიენტირების, გზის გამოთვლის ხერხებისა და სარადიონაოსნო საშუალებების გამოყენებით; დ.მ) ავარიულ ვითარებაში მოქმედება, საბორტო აღჭურვილობის უწესივრობის იმიტაციის ჩათვლით; (დამატებით შვეულმფრენისათვის) თვითბრუნვის რეჟიმით დასაფრენად შესვლა და დაფრენა; დ.ნ) მეთვალყურეობის ქვეშ მყოფ აეროდრომზე ფრენა, იქიდან გამოფრენა და მისი გადაფრენა; სმმ-ის, სარადიოტელეფონო კავშირისა და ფრაზეოლოგიის წესების დაცვა; ე) უნარი – კანდიდატმა, სხ-ის მეთაურის რანგში, უჩვენა ამ პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული წესების, ფრენის სქემებისა და მანევრების შესრულების შესაძლებლობა და, აგრეთვე, უნარი: ე.ა) სხ მართოს მისი შეზღუდვების ფარგლებში; ე.ბ) ნარნარად და ზუსტად შეასრულოს ნებისმიერი მანევრი; ე.გ) ფრენისას მიიღოს სწორი გადაწყვეტილებები და განახორციელოს სათანადო მეთვალყურეობა; ე.დ) ისარგებლოს აერნაოსნობის დარგის ცოდნით; ე.ე) სხ მართოს ისე, რომ არასოდეს აღიძრას ფრენის ნებისმიერი სქემისა თუ მანევრის წარმატებით დასრულების ეჭვი; ვ) ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით, კანდიდატი უნდა ფლობდეს I ან II კლასის სამედიცინო სერტიფიკატს. 2. პრაქტიკული გამოცდების ჩაბარება შესაძლებელია საფრენოსნო მომზადების დასრულებიდან 6 თვის განმავლობაში. ამასთან, საფრენოსნო მომზადება და გამოცდები შეიძლება ჩატარდეს სექციებად (ბლოკებად). თუ კანდიდატმა რომელიმე გამოცდა ვერ ჩააბარა ორ ცდაზე, საჭიროა პრაქტიკული წვრთნის გაგრძელება. 3. ამ წესებით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, „მოყვარული პილოტის მოწმობით“ მის მფლობელს უფლება ენიჭება შეასრულოს ნებისმიერი თვითმფრინავისა და შვეულმფრენის მეთაურისა თუ მეორე პილოტის ფუნქციები, შემოსავლის მიღების გარეშე ფრენის შესრულების მიზნით. 4. მოყვარულ პილოტს შეიძლება აუნაზღაურდეს საძებნ-სამაშველო სამუშაოებთან დაკავშირებული ხარჯები.     მუხლი 18🔗. კომერციული პილოტის (თვითმფრინავი და შვეულმფრენი) მოწმობა 1. კომერციული პილოტის მოწმობის გაცემისას, კანდიდატს წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები: ა) ასაკი – არანაკლებ 18 წელი; ბ) ცოდნა – კანდიდატმა გამოავლინა კომერციული პილოტის მოწმობის მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: საჰაერო სამართალი ბ.ა) კომერციული პილოტის მოწმობის მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი წესები და დებულებები; ფრენის წესები; სმმ-ის შესაბამისი წესები და პრაქტიკა; საჰაერო ხომალდების ექსპლუატაციის ზოგადი ცოდნა ბ.ბ) სხ-ების ძალური დანადგარების, ტრანსმისიის, სისტემებისა და სახელსაწყო აღჭურვილობის მუშაობის პრინციპი და დანიშნულება; ბ.გ) სხ-ებისა და ძალური დანადგარების საექსპლუატაციო შეზღუდვები, საექსპლუატაციო მონაცემები სეს-იდან; ბ.დ) შესაბამისი სხ-ის აღჭურვილობითა და სისტემებით სარგებლობა და მათი გამართულობის შემოწმება; ბ.ე) შესაბამისი სხ-ის პლანერის, ძალური დანადგარებისა და სისტემების ტექნიკური მომსახურების წესები; საფრენოსნო მახასიათებლები და დაგეგმვა ბ.ვ) სხ-ის საფრენოსნო-ტექნიკურ მახასიათებლებსა და მართვადობაზე დატვირთვისა და მასის განაწილების (საკიდელზე ტვირთის ჩათვლით – შვეულმფრენისათვის) გავლენა, მასისა და გაწონასწორების გამოთვლა; ბ.ზ) ასაფრენი, დასაფრენი და სხვა მახასიათებლების პრაქტიკული გამოყენება; ბ.თ) სფწ-ით ფრენის შესაბამისი გაფრენისწინა და მარშრუტზე ფრენის დაგეგმვა; სმმ-ის მიზნებისათვის ფრენის გეგმის მომზადება და წარდგენა; სმმ-ის შესაბამისი წესები; სიმაღლსაზომის დაყენების წესი; ადამიანის შესაძლებლობები  ბ.ი) ადამიანის შესაძლებლობები, საშიშროებისა და შეცდომების წარმომშობი ფაქტორების კონტროლის პრინციპების ჩათვლით. მეტეოროლოგია ბ.კ) საავიაციო მეტეოცნობების, რუკების, პროგნოზების ცოდნა; ფრენის წინ და ფრენისას, მეტეოინფორმაციის მიღების წესი, სიმაღლის გაზომვა; ბ.ლ) საავიაციო მეტეოროლოგია; საფრენოსნო რაიონების კლიმატოლოგია, ავიაციაზე მისი გავლენის თვალსაზრისით; დაბალი და მაღალი წნევის რაიონების გადაადგილება; ატმოსფერული ფრონტების აგებულება; აფრენა-დაფრენისა და მარშრუტზე ფრენის პირობებზე მოქმედი ამინდის განსაკუთრებული და სახიფათო მოვლენების წარმოქმნა და მათი მახასიათებლები; სახიფათო მეტეომოვლენების რაიონების შემოვლა. ნაოსნობა ბ.მ) აერნაოსნობა, სააერნაოსნო რუკების, ხელსაწყოებისა და საშუალებების გამოყენება, სანაოსნო სისტემების მუშაობის პრინციპი და მახასიათებლები; საბორტო აღჭურვილობის მუშაობა; საექსპლუატაციო წესები ბ.ნ) ექსპლუატაციისას საშიშროებისა და შეცდომების წარმომშობი ფაქტორების კონტროლის მეთოდების გამოყენება (იხ. DOC 9868, 9683); ბ.ო) AIP, NOTAM და მსგავსი სააერნაოსნო ინფორმაციით სარგებლობა, საავიაციო კოდები და შემოკლებები; ბ.პ) სიფრთხილის ზომები და ავარიულ ვითარებაში მოქმედების წესები; (დამატებით, შვეულმფრენისათვის) მუშა ძრავით ჩავარდნა, მიწისპირა რეზონანსი, დაფერდება და სხვა სახიფათო მოვლენები; ბ.ჟ) ტვირთის გადაზიდვის წესები (საკიდელზე ტვირთის ჩათვლით – შვეულმფრენისათვის); სახიფათო ტვირთთან დაკავშირებული საშიშროება; ბ.რ) მგზავრების ინსტრუქტაჟის წესები და მოთხოვნები (სხ-ში ჩასხდომისას და ჩამოსხდომისას უსაფრთხოების საკითხებზე); ფრენის საფუძვლები ბ.ს) სხ-ების ფრენის საფუძვლები; სარადიოტელეფონო კავშირი ბ.ტ) კავშირის წარმართვის წესები და ფრაზეოლოგია; კავშირის დაკარგვისას საჭირო ქმედებები; საერთაშორისო ფრენების შესრულებისას სარადიოტელეფონო კავშირის ენის – ინგლისური ენის ცოდნა არანაკლებ მე-4 დონეზე (იკაოს შეფასებათა სკალის მიხედვით). გ) გამოცდილება: გ.ა) კანდიდატს აქვს 200 (150 – შვეულმფრენისათვის) სთ. ნაფრენი ან პირველადი მომზადების კურსებზე, სხ-ის პილოტის რანგში, იფრინა 150 (100 – შვეულმფრენისათვის) სთ. საერთო ნაფრენში ჩართული საწაფზე მომზადება არ უნდა აღემატებოდეს 10 სთ-ს; გ.ა.ა)თუ კანდიდატს სურს კომერციული პილოტის მოწმობის აღება თვითმფრინავზე და იგი ფლობს შვეულმფრენის ან პლანერის პილოტის მოწმობას, მაშინ მას ნაფრენ 200 სთ-ში ჩაეთვლება შემდეგი ნაფრენი:  30 სთ. მეთაურის რანგში, თუ ფლობს მოყვარული პილოტის მოწმობას შვეულმფრენებისთვის.  100 სთ. მეთაურის რანგში, თუ ფლობს კომერციული პილოტის მოწმობას შვეულმფრენებისთვის.  30 სთ. მეთაურის რანგში პლანერზე; გ.ბ) კანდიდატმა იფრინა, სულ ცოტა: გ.ბ.ა) თვითმფრინავზე – 100 სთ. მეთაურის რანგში ან, თუ კანდიდატმა გაიარა პირველადი მომზადების პროგრამით გათვალისწინებული კურსი, – 70 სთ. მეთაურის რანგში და 80 სთ. ინსტრუქტორთან ერთად ნაფრენი, საიდანაც 5 საათი იქნება სახმელეთო მომზადება. გ.ბ.ბ) შვეულმფრენზე – 35 სთ. მეთაურის რანგში; გ.ბ.გ) 20 (10 – შვეულმფრენისათვის) სთ. სამარშრუტო ფრენებზე, შესაბამისი სხ-ის მეთაურის რანგში, ორ სხვადასხვა აეროდრომზე (მოედანზე) დაფრენით; გ.ბ.დ) 10 სთ. სახელსაწყო ფრენის შესწავლისას, საიდანაც 5 სთ. შეიძლება იყოს სახმელეთო წვრთნის დრო; გ.ბ.ე) 5 სთ. ღამის ნაფრენი, 5 აფრენა-დაფრენის ჩათვლით, მეთაურის რანგში; გ.გ) თუ კანდიდატს აქვს სხ-ის სხვა ტიპ(ებ)ზე პილოტის რანგში ნაფრენი, სააგენტო განსაზღვრავს ამ ნაფრენის ჩათვლის მიზანშეწონილობას და „გ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნების შემცირების ოდენობას; გ.დ) ამ პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სახელსაწყო და ღამის ფრენების გამოცდილება კომერციულ პილოტს არ აძლევს სხ-ის სფწ-ით მართვის უფლებას; დ) საფრენოსნო მომზადება: დ.ა) კანდიდატმა, უფლებამოსილ პილოტ-ინსტრუქტორთან ერთად, ორმაგსამართიან სხ-ის განხილულ ტიპზე გაიარა მომზადება. ინსტრუქტორი უზრუნველყოფს კანდიდატის მიერ საექსპლუატაციო გამოცდილების მიღებას, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: დ.ა.ა) გაფრენისწინა მზადება, მასისა და გაწონასწორების გამოთვლითა და სხ-ის დათვალიერების ჩათვლით; დ.ა.ბ) სააეროდრომო მიმოსვლა და საჰაერო მოძრაობის სქემების მიხედვით ფრენა; შეჯახების თავიდან ასაცილებელი წესები და ზომები; დ.ა.გ) სხ-ის მართვა ხილული ორიენტირების მეშვეობით; დ.ა.დ) კრიზისულად მცირე საჰაერო სიჩქარით ფრენა, შტოპორის თავიდან აცილება, საწყისი და განვითარებული ვარდნის ამოცნობა და იქიდან გამოსვლა (თვითმფრინავი); დ.ა.ე) ჩავარდნის რეჟიმის საწყისი საფეხურიდან მუშა ძრავის მეშვეობით გამოსვლა; მზიდი ხრახნის დაბალი ბრუნვათა სიხშირის რეჟიმიდან გამოსვლის ხერხები (შვეულმფრენი); დ.ა.ვ) ძრავის მოსინჯვა, ხმელეთზე მანევრირება; კიდურა; ჩვეულ პირობებში ზურგქარითა და დახრილი მოედნიდან აფრენა-დაფრენა; ციცაბო ტრაექტორიით დასაფრენად შესვლა (შვეულმფრენი); დ.ა.ზ) მინიმალურად საჭირო წევით აფრენა-დაფრენა; მაქსიმალური რეჟიმით აფრენა-დაფრენის ტექნიკა; შეზღუდული ზომების მოედნიდან ფრენა; სწრაფი შეჩერება; თვითბრუნვის რეჟიმით დასაფრენად შესვლა და დაფრენა; დედამიწის გავლენის გარეშე ჩამოკიდება; დიდ სიმაღლეზე ფრენა (შვეულმფრენი); დ.ა.თ) ძირითადი საპილოტაჟო ხელსაწყოების მეშვეობით უმთავრესი მანევრების შესრულება და კუთხური მდგომარეობიდან გამოსვლა; დ.ა.ი) სამარშრუტო ფრენა, ხილული ორიენტირების, გზის გამოთვლის ხერხებისა და სარადიონაოსნო საშუალებების გამოყენებით; მარშრუტის შეცვლის წესი; დ.ა.კ) კრიზისულად მაღალი საჰაერო სიჩქარით ფრენა; ციცაბო დაღმავალი სპირალის ამოცნობა და იქიდან გამოსვლა (თვითმფრინავი); დ.ა.ლ) ჩვეულ პირობებში და გვერდითი ქარისას აფრენა-დაფრენა (თვითმფრინავი); დ.ა.მ) მოკლე გარბენით აფრენა (შემცირებული ასაფრენი ზოლიდან და დაბრკოლებათა გადალახვის სიმაღლის გათვალისწინებით); შეზღუდული ზომების აეროდრომზე დაფრენა (თვითმფრინავი); დ.ა.ნ) განსაკუთრებულ შემთხვევებში და ავარიულ ვითარებაში მოქმედებათა წესები, საბორტო აღჭურვილობის უწესივრობის იმიტაციის ჩათვლით; დ.ა.ო) მეთვალყურეობის ქვეშ მყოფ აეროდრომზე ფრენა, იქიდან გამოფრენა და მისი გადაფრენა; სმმ-ის, სარადიოტელეფონო კავშირისა და ფრაზეოლოგიის წესების დაცვა; დ.ბ) ღამით ფრენის უფლების მისაღებად, კანდიდატი, ორმაგსამართიან სხ-ზე, ინსტრუქტორთან ერთად, გადის ღამის ფრენებზე მზადებას, აფრენის, დაფრენისა და ნაოსნობის ჩათვლით; ე) უნარი – კანდიდატმა, მეთაურის რანგში, უჩვენა ამ პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული წესების, სქემებისა და მანევრების შესრულების შესაძლებლობა და, აგრეთვე, უნარი: ე.ა) სხ მართოს მისი შეზღუდვების ფარგლებში; ე.ბ) ნარნარად და ზუსტად შეასრულოს ნებისმიერი მანევრი; ე.გ) ფრენისას მიიღოს სწორი გადაწყვეტილებები და განახორციელოს სათანადო მეთვალყურეობა; ე.დ) ისარგებლოს აერნაოსნობის დარგის ცოდნით; და ე.ე) სხ მართოს ისე, რომ არასოდეს აღიძრას ფრენის ნებისმიერი სქემისა თუ მანევრის წარმატებით დასრულების ეჭვი; ვ) ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით კანდიდატი უნდა ფლობდეს I კლასის სამედიცინო სერტიფიკატს. 2. ამ წესებით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, „კომერციული პილოტის მოწმობის“ მფლობელს უფლება ეძლევა: ა) განახორციელოს „მოყვარული პილოტის მოწმობით“ მინიჭებული უფლებები; ბ) კომერციულ გადაზიდვებზე, ერთი პილოტისათვის სერტიფიცირებულ ნებისმიერ თვითმფრინავსა თუ შვეულმფრენზე შეასრულოს მეთაურის მოვალეობები; გ) კომერციულ გადაზიდვებზე, შეასრულოს მეორე პილოტის დანიშნულება იმ თვითმფრინავსა თუ შვეულმფრენზე, რომლის ექსპლუატაციისათვისაც მეორე პილოტია საჭირო. დ) შეასრულოს მეთაურის ან მეორე პილოტის მოვალეობები იმ საჰაერო ხომალდზე, რომელიც არ ასრულებს კომერციულ გადაყვანა-გადაზიდვებს (ფრენებს). ე) შეასრულოს მეთაურის მოვალეობები ერთპილოტიან საჰაერო ხომალდზე.  3. თეორიული მომზადების კურსი უნდა იყოს მინიმუმ 300 საათი, რომელიც უნდა იყოს გაწერილი კომერციული პილოტის მომზადების პროგრამაში და შეთანხმებული სააგენტოსთან.  4. მოყვარული პილოტის მოწმობის მფლობელმა კომერციული პილოტის მოწმობის მისაღებად უნდა გაიაროს სულ ცოტა 200 საათი თეორიული სწავლება ფრენის დაწყებამდე 18 თვის განმავლობაში და სასწავლო დაწესებულებაში საფრენოსნო მომზადება არანაკლებ 25 სთ. აქედან, 10 სთ. სფწ-ით, საიდანაც 5 სთ. შეიძლება იყოს სახმელეთო მომზადება (საწაფი, კაბინა) და ხუთი საათი ღამე ნაფრენი.     მუხლი 19🔗. ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის (თვითმფრინავი და შვეულმფრენი) მოწმობა 1. ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის მოწმობის გაცემისას პილოტს წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები: ა) ასაკი – არანაკლებ 21 წელი; ბ) ცოდნა – კანდიდატმა გამოავლინა „ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის მოწმობის“ მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: საჰაერო სამართალი ბ.ა) ასპ-ს მოწმობის მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი წესები და დებულებები; ფრენის წესები; სმმ-ის შესაბამისი წესები და პრაქტიკა; საჰაერო ხომალდების ექსპლუატაცია ბ.ბ) სხ-ის ძალური დანადგარების, ტრანსმისიის მუშაობის პრინციპი, სარგებლობის წესები და შეზღუდვები; ძრავების მახასიათებლებზე ატმოსფერული პირობების გავლენა; შესაბამისი საექსპლუატაციო მონაცემები სეს-იდან; ბ.გ) სხ-ის სისტემების ზოგადი მახასიათებლები და შეზღუდვები; ფრენის მართვის სისტემები, ავტოპილოტისა და ავტოსტაბილიზების ჩათვლით; სხ-ის სისტემებითა და აღჭურვილობით სარგებლობა და გამართულობის შემოწმება; ბ.დ) საპილოტაჟო ხელსაწყოები, მათი მწყობრიდან გამოსვლისას მოქმედებათა წესები; კომპასები, საბრუნი და აჩქარებით გამოწვეული შეცდომები; გიროსკოპული ხელსაწყოები, საექსპლუატაციო შეზღუდვები და პრეცესიის ზემოქმედება;  ბ.ე) სხ-ის პლანერის, ძალური დანადგარებისა და სისტემების ტექნიკური მომსახურების წესები; საფრენოსნო მახასიათებლები, დაგეგმვა და დატვირთვა ბ.ვ) სხ-ის საფრენოსნო-ტექნიკურ მახასიათებლებსა და მართვადობაზე დატვირთვისა და მასის განაწილების (საკიდელზე ტვირთის ჩათვლით – შვეულმფრენისათვის) გავლენა, მასისა და გაწონასწორების გამოთვლა; ბ.ზ) ასაფრენი, დასაფრენი და სხვა საფრენოსნო-ტექნიკური მახასიათებლების პრაქტიკული გამოყენება, კრეისერულ რეჟიმში მართვის წესების ჩათვლით; ბ.თ) სამარშრუტო ფრენის გაფრენისწინა და ოპერატიული დაგეგმვა; სმმ-ის მიზნებისათვის ფრენის გეგმის მომზადება და წარდგენა; სმმ-ის შესაბამისი წესები; სიმაღლსაზომის დაყენების წესი; ადამიანის შესაძლებლობები ბ.ი) ადამიანის შესაძლებლობები, საშიშროებისა და შეცდომების წარმომშობი ფაქტორების კონტროლის პრინციპების ჩათვლით; მეტეოროლოგია ბ.კ) საავიაციო მეტეოცნობების, რუკების, პროგნოზების ცოდნა; კოდები და შემოკლებები; ფრენის წინ და ფრენისას, მეტეოინფორმაციის მიღების წესი, სიმაღლის გაზომვა; ბ.ლ) საავიაციო მეტეოროლოგია; საფრენოსნო რაიონების კლიმატოლოგია, ავიაციაზე მისი გავლენის თვალსაზრისით; დაბალი და მაღალი წნევის რაიონების გადაადგილება; ატმოსფერული ფრონტების აგებულება; აფრენა-დაფრენისა და მარშრუტზე ფრენის პირობებზე მოქმედი ამინდის განსაკუთრებული და სახიფათო მოვლენების წარმოქმნა და მათი მახასიათებლები;  ბ.მ) ძრავებისა და პლანერის შემოყინვის მიზეზები, ამოცნობა და შედეგები; ფრონტალურ არეში შესვლის წესი; სახიფათო მეტეომოვლენების რაიონების შემოვლა; ბ.ნ) დიდი სიმაღლეების მეტეოროლოგიის პრაქტიკული ცოდნა, მეტეოცნობების, რუკებისა და პროგნოზების ჩათვლით; ჭავლური დინება (თვითმფრინავი); ნაოსნობა ბ.ო) აერნაოსნობა, სააერნაოსნო რუკების, სარადიონაოსნო საშუალებებისა და ზონალური ნაოსნობის ჩათვლით; გაზრდილი სიშორის მარშრუტზე ფრენისადმი წაყენებული განსაკუთრებული სანაოსნო მოთხოვნები; ბ.პ) სხ-ის მართვისა და ნაოსნობისათვის აუცილებელი ავიონიკით სარგებლობა, შეზღუდვები და საექსპლუატაციო საიმედობა; ბ.ჟ) გაფრენის, მარშრუტზე ფრენის, დასაფრენად შესვლისა და დაფრენის საფეხურებზე მოქმედი სანაოსნო სისტემებით სარგებლობა, მათი სიზუსტე და საიმედოობა; ბ.რ) ავტონომიური და გარეგან საშუალებებზე ორიენტირებული სისტემების მუშაობის პრინციპი და მახასიათებლები; საბორტო აღჭურვილობის მუშაობა; საექსპლუატაციო წესები ბ.ს) ექსპლუატაციისას, საშიშროებისა და შეცდომების წარმომშობი ფაქტორების კონტროლის მეთოდების გამოყენება (იხ. იკაოს ოფიციალური გამოცემები: DOC 9868, 9683); ბ.ტ) AIP, NOTAM და მსგავსი სააერნაოსნო ინფორმაციით სარგებლობა, საავიაციო კოდები და შემოკლებები; გაფრენის, მარშრუტზე ფრენის, დაშვებისა და დასაფრენად სახელსაწყო შესვლის რუკებით სარგებლობა; ბ.უ) სიფრთხილის ზომები და ავარიულ ვითარებაში მოქმედების წესები; სფწ-ით ფრენისას უსაფრთხოების წესები; ბ.ფ) (შვეულმფრენისათვის) მუშა ძრავით ჩავარდნა, მიწისპირა რეზონანსი, უკუმხევ ლაპოტზე ნაკადის მოწყვეტა, დინამიური დაფერდება და სხვა სახიფათო მოვლენები; ვფწ-ით ფრენისას უსაფრთხოების წესები; ბ.ქ) ტვირთის გადაზიდვის წესები (საკიდელზე ტვირთის ჩათვლით – შვეულმფრენისათვის); სახიფათო ტვირთთან დაკავშირებული საშიშროება; ბ.ღ) მგზავრების ინსტრუქტაჟის წესები და მოთხოვნები (სხ-ში ჩასხდომისას და ჩამოსხდომისას უსაფრთხოების საკითხებზე); ფრენის საფუძვლები ბ.ყ) სხ-ების ფრენის საფუძვლები; სარადიოტელეფონო კავშირი ბ.შ) კავშირის წარმართვის წესები და ფრაზეოლოგია; კავშირის დაკარგვისას საჭირო ქმედებები; საერთაშორისო ფრენების შესრულებისას სარადიოტელეფონო კავშირის ენის – ინგლისურის ცოდნა არანაკლებ მე-4 დონეზე (იკაოს შეფასებათა სკალის მიხედვით); გ) გამოცდილება: გ.ა)კანდიდატს, პილოტის რანგში, აქვს, სულ ცოტა, 1500 სთ. (1000 – შვეულმფრენისათვის) ნაფრენი. საერთოში ჩართული, საწაფზე შესრულებული ნაფრენი არ უნდა აღემატებოდეს 100 სთ-ის, საიდანაც არა უმეტეს 25 სთ. არის საწაფზე მართვის ტექნიკის დასამუშავებელი ან სახელსაწყო ფრენისათვის მოსამზადებელი ნაფრენი. გ.ბ) კანდიდატმა იფრინა, სულ ცოტა: გ.ბ.ა) 500 სთ. მეთაური-შეგირდის რანგში ან 250 სთ. სხ-ის მეთაურის რანგში ან 70 სთ. მეთაურის რანგში, დანარჩენი კი – მეთაური-შეგირდის რანგში; გ.ბ.ბ) 200 სთ. სამარშრუტო ფრენებზე; საიდანაც 100 სთ. უნდა იყოს მეთაურის ან მეთაური-შეგირდის რანგში; გ.ბ.გ) 75 სთ. (30 – შვეულმფრენისათვის) სახელსაწყო ფრენებზე, საიდანაც არა უმეტეს 30 სთ. (10 – შვეულმფრენისათვის) შეადგენს ხელსაწყოებით სახმელეთო წვრთნის დროს; და გ.ბ.დ) 100 სთ. (50 – შვეულმფრენისათვის) ღამის ფრენებზე, მეთაურის ან მეორე პილოტის რანგში. დ) საფრენოსნო მომზადება – კანდიდატმა, ორმაგსამართიან სხ-ზე, გაიარა „კომერციული პილოტის მოწმობის“ მისაღებად საჭირო მომზადება ამ წესების მე-18 მუხლის თანახმად, აგრეთვე (დამატებით – თვითმფრინავისათვის), კანდიდატმა ორმაგსამართიან მრავალძრავიან სხ-ზე გაიარა სახელსაწყო ფრენების ოსტატობის აღნიშვნის მიმცემი მომზადება ამ წესების მე-11 მუხლის მიხედვით; ე) უნარი: ე.ა) კანდიდატმა სხ-ზე, რომლის ექსპლუატაციისათვის საჭიროა მეორე პილოტი, მეთაურის რანგში გამოავლინა შემდეგი პროცედურებისა და მანევრების შესრულების შესაძლებლობა: ე.ა.ა) გაფრენისწინა მომზადება, ფრენის გეგმის მომზადებისა და სმმ-ის მიზნებისათვის წარდგენის ჩათვლით; ე.ა.ბ) ფრენის ჩვეული სქემები და მანევრები ფრენის ყველა საფეხურზე; ე.ა.გ) (თვითმფრინავისათვის) ჩვეულ, განსაკუთრებულ და ავარიულ ვითარებაში სფწ-ით ფრენის სქემები და მანევრები, ძრავის მწყობრიდან გამოსვლის მიბაძვით ფრენის ჩათვლით, ამ წესების მე-11 მუხლის პირველი პუნქტის „გ.ა.გ“ ქვეპუნქტის მიხედვით; ე.ა.დ) განსაკუთრებულ და ავარიულ ვითარებაში ქმედებათა წესები; ძალური დანადგარების, პლანერისა და სისტემების მწყობრიდან გამოსვლისა და უწესივრობის გამო შესრულებული მანევრები; ე.ა.ე) ეკიპაჟის წევრის მიერ შრომისუნარიანობის დაკარგვისას ქმედებათა წესი და ეკიპაჟის წევრების ურთიერთმოქმედება, მართვის, მათი მოქმედების კოორდინირებისა და საკონტროლო შემოწმებათა ნუსხით სარგებლობის ამოცანების ჩათვლით; ე.ბ) კანდიდატმა გამოავლინა ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ე.ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პროცედურებისა და მანევრების შესრულების შესაძლებლობა და, აგრეთვე, უნარი: ე.ბ.ა) ამოიცნოს და აკონტროლოს საშიშროების წარმომშობი ფაქტორები და შეცდომები (იხ. იკაო-ს ოფიციალური გამოცემები: DOC 9868, 9683); ე.ბ.ბ) სხ უშუალოდ მართოს ნარნარად და ზუსტად, მისი შეზღუდვების ფარგლებში ისე, რომ უზრუნველყოს სქემისა თუ მანევრის წარმატებით შესრულება; ე.ბ.გ) ფრენისას, მიიღოს სწორი გადაწყვეტილებები და განახორციელოს სათანადო მეთვალყურეობა; ვ) ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით კანდიდატი უნდა ფლობდეს I კლასის სამედიცინო სერტიფიკატს. 2. ამ წესებით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, „ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის მოწმობის“ მფლობელს უფლება ეძლევა: ა) განახორციელოს მოყვარული პილოტისა და კომერციული პილოტის მოწმობებით მინიჭებული ყველა უფლება; ბ) ნებისმიერ საჰაერო გადაზიდვაზე შეასრულოს მეთაურისა თუ მეორე პილოტის დანიშნულება. 3. ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის მოწმობის მიღების კანდიდატი უნდა ფლობდეს, სულ ცოტა, მოყვარული პილოტის მოწმობას ან კომერციული პილოტის მოწმობას და ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის მოწმობის მიღებამდე 18 თვის განმავლობაში, საფრენოსნო შემოწმებამდე, გაიაროს თეორიული მომზადების კურსი, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: ა) მოყვარული პილოტის მოწმობის მფლობელმა – 650 სთ. ბ) კომერციული პილოტის მოწმობის მფლობელმა – 450 სთ. გ) კომერციული პილოტის მოწმობის და სახელსაწყო ფრენის წესებით ფრენის უფლების მფლობელმა – 400 სთ. 4. თუ კანდიდატს აქვს ბორტინჟინრად და/ან ნაოსნად ნაფრენი, მას 1500 (1000) ნაფრენ სთ-ში, ჩაეთვლება ამ ნაფრენის 50%, მაგრამ არა უმეტეს – 250 საათისა.     მუხლი 20🔗. პლანერის პილოტის მოწმობა 1. პლანერის პილოტის მოწმობის გაცემისას, კანდიდატს წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები: ა) ასაკი – არანაკლებ 18 წელი; ბ) ცოდნა – კანდიდატმა გამოავლინა „პლანერის პილოტის მოწმობის“ მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: საჰაერო სამართალი ბ.ა) „პლანერის პილოტის მოწმობის“ მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი წესები და დებულებები; ფრენის წესები; სმმ-ის შესაბამისი წესები და პრაქტიკა; საჰაერო ხომალდების ექსპლუატაცია ბ.ბ) პლანერების სისტემებისა და სახელსაწყო აღჭურვილობის მუშაობის პრინციპები; პლანერების საექსპლუატაციო შეზღუდვები; შესაბამისი საექსპლუატაციო მონაცემები სეს-იდან; საფრენოსნო მახასიათებლები, დაგეგმვა და დატვირთვა ბ.გ) საფრენოსნო მახასიათებლებზე დატვირთვისა და მასის განაწილების გავლენა; მასისა და გაწონასწორების გათვალისწინება; ბ.დ) სასტარტო, დასაფრენი და სხვა მახასიათებლების პრაქტიკული გამოყენება; ბ.ე) სამარშრუტო ფრენის გაფრენისწინა დაგეგმვა; სმმ-ის შესაბამისი წესები; სიმაღლსაზომის დაყენების წესი; დაძაბული მოძრაობის რაიონში ფრენა; ადამიანის შესაძლებლობები ბ.ვ) ადამიანის შესაძლებლობები პლანერის პილოტთან შეფარდებით, საშიშროებისა და შეცდომების წარმომშობი ფაქტორების კონტროლის პრინციპების ჩათვლით (იხ. იკაოს ოფიციალური გამოცემა: DOC 9683); მეტეოროლოგია ბ.ზ) საავიაციო მეტეოროლოგიის საფუძვლების ცოდნა; მეტეოინფორმაციის მიღების წესი; სიმაღლის გაზომვა; ნაოსნობა ბ.თ) აერნაოსნობის პრაქტიკული ასპექტები და გზის გამოთვლის ხერხები; სააერნაოსნო რუკებით სარგებლობა; საექსპლუატაციო წესები ბ.ი) AIP, NOTAM და სააერნაოსნო ინფორმაციით სარგებლობა, საავიაციო კოდები და შემოკლებები; ბ.კ) სტარტის სხვადასხვა ხერხი და შესაბამის ქმედებათა წესები; ბ.ლ) სიფრთხილის ზომები და ავარიულ ვითარებაში მოქმედება, სახიფათო მეტეოპირობების, ტურბულენტური კვალისა და სხვა სახიფათო მოვლენების შემოვლის მიზნით მოქმედებათა ჩათვლით; ფრენის საფუძვლები ბ.მ) პლანერების ფრენის საფუძვლები; სარადიოტელეფონო კავშირი ბ.ნ) კავშირის წარმართვის წესები და ფრაზეოლოგია; კავშირის დაკარგვისას საჭირო ქმედებები; საერთაშორისო ფრენების შესრულებისას სარადიოტელეფონო კავშირის ენის – ინგლისურის ცოდნა არანაკლებ მე-4 დონეზე (იკაოს შეფასებათა სკალის მიხედვით). 2. გამოცდილება: ა) კანდიდატმა პლანერის პილოტის რანგში, უფლებამოსილ ინსტრუქტორთან ერთად, იფრინა არანაკლებ 4 სთ. და 2 სთ. დამოუკიდებელად; ამ პერიოდში შეასრულა არანაკლებ 20 აფრენა-დაფრენა. თუ გათვალისწინებულია მგზავრების გადაყვანა, მოწმობის მფლობელს უნდა ჰქონდეს პლანერის მეთაურის რანგში შესრულებული ნაფრენი, არანაკლებ 10 სთ; ბ) კანდიდატმა, სათანადო ზედამხედველობით, შეიძინა პლანერების ექსპლუატაციის გამოცდილება, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: ბ.ა) გაფრენისწინა მომზადება, პლანერის აწყობა და დათვალიერება; ბ.ბ) სტარტის სხვადასხვა ხერხის დროს გამოყენებული ტექნიკური საშუალებები და წესები; საჰაერო სიჩქარის შეზღუდვები; ავარიულ ვითარებაში ქმედებათა წესები და გამოყენებული სიგნალები; ბ.გ) ფრენის სქემები; შეჯახების თავიდან ასაცილებელი ზომები და ხერხები; ბ.დ) პლანერის მართვა ხილული ორიენტირების მეშვეობით; ბ.ე) ფრენის რეჟიმების საექსპლუატაციო დიაპაზონში ფრენა; ბ.ვ) საწყისი და განვითარებული ვარდნის ამოცნობა და იქიდან გამოსვლა; ციცაბო სპირალიდან გამოსვლა; ბ.ზ) ჩვეულ პირობებში და გვერდითი ქარის დროს სტარტი, დასაფრენად შესვლა და დაფრენა; ბ.თ) ხილული ორიენტირების მეშვეობით და გზის გამოთვლის ხერხებით მარშრუტზე ფრენა; ბ.ი) ავარიულ ვითარებაში ქმედებათა წესი. 3. უნარი – კანდიდატმა პლანერის მეთაურის რანგში უჩვენა ფრენისა და მანევრების შესრულების შესაძლებლობა, აგრეთვე უნარი: ა) ამოიცნოს და აკონტროლოს საშიშროების წარმომშობი ფაქტორები და შეცდომები (იხ. იკაოს ოფიციალური გამოცემები: DOC 9868, DOC 9683); ბ) პლანერი მართოს მისი შეზღუდვების ფარგლებში; გ) ნარნარად და ზუსტად შეასრულოს ნებისმიერი მანევრი; დ) მიიღოს სწორი გადაწყვეტილებები და ფრენისას განახორციელოს სათანადო მეთვალყურეობა; ე) გამოიყენოს აერნაოსნობის დარგის ცოდნა; ვ) პლანერი მართოს ისე, რომ არ აღიძრას ფრენის სქემისა თუ მანევრის წარმატებით დასრულების ეჭვი. 4. ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით, კანდიდატი უნდა ფლობდეს II კლასის სამედიცინო სერტიფიკატს. 5. ამ წესებით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, „პლანერის პილოტის მოწმობის“ მფლობელს უფლება ეძლევა მეთაურის დანიშნულება შეასრულოს ნებისმიერ პლანერზე, თუკი მას აქვს სტარტის გამოყენებული ხერხით სარგებლობის გამოცდილება.     მუხლი 21🔗. თავისუფალი აეროსტატის პილოტის მოწმობა 1. თავისუფალი აეროსტატის პილოტის მოწმობის გაცემისას, კანდიდატს წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები: ა) ასაკი – არანაკლებ 18 წელი; ბ) ცოდნა – კანდიდატმა გამოავლინა „თავისუფალი აეროსტატის პილოტის მოწმობის“ მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: საჰაერო სამართალი ბ.ა) „თავისუფალი აეროსტატის პილოტის მოწმობის“ მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი წესები და დებულებები; ფრენის წესები; სმმ-ის შესაბამისი წესები და პრაქტიკა; საჰაერო ხომალდების ექსპლუატაცია ბ.ბ) თავისუფალი აეროსტატის, მისი სისტემებისა და სახელსაწყო აღჭურვილობის მუშაობის პრინციპები; საექსპლუატაციო შეზღუდვები; შესაბამისი საექსპლუატაციო მონაცემები სეს-იდან; ბ.გ) თავისუფალ აეროსტატში გამოყენებული აირების მახასიათებლები და პრაქტიკული მოხმარება; საფრენოსნო მახასიათებლები, დაგეგმვა და დატვირთვა ბ.დ) საფრენოსნო მახასიათებლებზე დატვირთვის გავლენა; მასის გამოთვლა; ბ.ე) სასტარტო, დასაფრენი და სხვა მახასიათებლების პრაქტიკული გამოყენება, ტემპერატურის გავლენის ჩათვლით; ბ.ვ) სამარშრუტო ფრენის გაფრენისწინა დაგეგმვა; სმმ-ის შესაბამისი წესები; სიმაღლსაზომის დაყენების წესი; დაძაბული მოძრაობის რაიონში ფრენა; ადამიანის შესაძლებლობები ბ.ზ) ადამიანის შესაძლებლობები თავისუფალი აეროსტატის პილოტთან შეფარდებით, საშიშროებისა და შეცდომების წარმომშობი ფაქტორების კონტროლის პრინციპების ჩათვლით (იხ. იკაოს ოფიციალური გამოცემა: DOC 9683); მეტეოროლოგია ბ.თ) საავიაციო მეტეოროლოგიის საფუძვლების ცოდნა; მეტეოინფორმაციის მიღების წესი; სიმაღლის გაზომვა; ნაოსნობა ბ.ი) აერნაოსნობის პრაქტიკული ასპექტები და გზის გამოთვლის ხერხები; სააერნაოსნო რუკებით სარგებლობა; საექსპლუატაციო წესები ბ.კ) AIP, NOTAM და სააერნაოსნო ინფორმაციით სარგებლობა, საავიაციო კოდები და შემოკლებები; ბ.ლ) სიფრთხილის ზომები და ავარიულ ვითარებაში მოქმედება, სახიფათო მეტეოპირობების, ტურბულენტური კვალისა და სხვა სახიფათო მოვლენების შემოვლის მიზნით მოქმედებათა ჩათვლით; ფრენის საფუძვლები ბ.მ) თავისუფალი აეროსტატის ფრენის საფუძვლები; სარადიოტელეფონო კავშირი ბ.ნ) კავშირის წარმართვის წესები და ფრაზეოლოგია; კავშირის დაკარგვისას საჭირო ქმედებები; საერთაშორისო ფრენების შესრულებისას სარადიოტელეფონო კავშირის ენის – ინგლისურის ცოდნა არანაკლებ მე-4 დონეზე (იკაოს შეფასებათა სკალის მიხედვით). სულ ცოტა, მე-4 დონეზე. 2. გამოცდილება: ა) კანდიდატმა თავისუფალი აეროსტატის პილოტის რანგში, უფლებამოსილ ინსტრუქტორთან ერთად, იფრინა არანაკლებ 16 სთ., რის განმავლობაშიც შეასრულა არანაკლებ 8 გაშვება და აწევა, საიდანაც ერთი მაინც უნდა იყოს დამოუკიდებელი. თუ კანდიდატი აპირებს კომერციული მგზავრების გადაყვანას, მას უნდა ჰქონდეს არანაკლებ 35 სთ. ნაფრენი, საიდანაც 20 სთ. უნდა იყოს თავისუფალი აეროსტატის პილოტის რანგში; ბ) კანდიდატმა, სათანადო ზედამხედველობით, შეიძინა თავისუფალი აეროსტატების ექსპლუატაციის გამოცდილება, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: ბ.ა) გაფრენისწინა მომზადება, აეროსტატის აწყობის, აღჭურვის, გავსების, სადგომზე დამაგრებისა და დათვალიერების ჩათვლით; ბ.ბ) გაშვებისა და აწევისას გამოყენებული ტექნიკური საშუალებები და წესები, შესაბამისი შეზღუდვები, ავარიულ ვითარებაში ქმედებები და გამოყენებული სიგნალები; ბ.გ) შეჯახების თავიდან აცილების ზომები და ხერხები; ბ.დ) აეროსტატის მართვა ხილული ორიენტირების მეშვეობით; ბ.ე) სწრაფი დაშვების რეჟიმის ამოცნობა და იქიდან გამოსვლა; ბ.ვ) ხილული ორიენტირების მეშვეობით და გზის გამოთვლის ხერხებით მარშრუტზე ფრენა; ბ.ზ) დასაფრენად შესვლა და დაფრენა; მიწაზე აეროსტატთან მოპყრობის წესები; ბ.თ) ავარიულ ვითარებაში ქმედებათა წესები; გ) თუკი მოწმობით მინიჭებული უფლებები უნდა განხორციელდეს ღამითაც, კანდიდატი, სათანადო ზედამხედველობით, იღებს აეროსტატით ღამით ფრენის გამოცდილებას. 3. უნარი – კანდიდატმა, თავისუფალი აეროსტატის მეთაურის რანგში, უჩვენა ფრენისა და მანევრების შესრულების შესაძლებლობა, აგრეთვე უნარი: ა) ამოიცნოს და აკონტროლოს საშიშროების წარმომშობი ფაქტორები და შეცდომები (იხ. იკაოს ოფიციალური გამოცემები: DOC 9868, 9683); ბ) თავისუფალი აეროსტატი მართოს მისი შეზღუდვების ფარგლებში; გ) ნარნარად და ზუსტად შეასრულოს ნებისმიერი მანევრი; დ) მიიღოს სწორი გადაწყვეტილებები და ფრენისას განახორციელოს სათანადო მეთვალყურეობა; ე) გამოიყენოს აერნაოსნობის დარგის ცოდნა; ვ) თავისუფალი აეროსტატი მართოს ისე, რომ არ აღიძრას ფრენის სქემისა თუ მანევრის წარმატებით დასრულების ეჭვი. 4. ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით, კანდიდატი უნდა ფლობდეს II კლასის სამედიცინო სერტიფიკატს. 5. ამ წესებით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, „თავისუფალი აეროსტატის მოწმობის“ მფლობელს უფლება ეძლევა მეთაურის დანიშნულება შეასრულოს ნებისმიერ ცხელ ჰაერზე ან აირზე მოქმედ აეროსტატზე, თუ მას აქვს ამგვარ აეროსტატზე ფრენის გამოცდილება.     მუხლი 22🔗. აერნაოსნის მოწმობა 1. აერნაოსნის მოწმობის გაცემისას, კანდიდატს წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები: ა) ასაკი – არანაკლებ 18 წელი; ბ) ცოდნა – კანდიდატმა გამოავლინა „აერნაოსნის მოწმობის“ მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: საჰაერო სამართალი ბ.ა) „აერნაოსნის მოწმობის“ მფლობელის შესაბამისი წესები და დებულებები; საფრენოსნო მახასიათებლები, დაგეგმვა და დატვირთვა ბ.ბ) სხ-ების საფრენოსნო-ტექნიკურ მახასიათებლებზე დატვირთვისა და მასის განაწილების გავლენა; ბ.გ) ასაფრენ-დასაფრენი და სხვა მახასიათებლების გამოყენება, კრეისერულ რეჟიმში მართვის წესების ჩათვლით; ბ.დ) გაფრენისწინა და მარშრუტზე ფრენის ოპერატიული დაგეგმვა; სმმ-ის შესაბამისი წესები და პრაქტიკა; სმმ-ის მიზნებისათვის ფრენის გეგმის მომზადება და წარდგენა; სიმაღლსაზომის დაყენების წესი; ადამიანის შესაძლებლობები ბ.ე) ადამიანის შესაძლებლობები აერნაოსანთან შეფარდებით, საშიშროებისა და შეცდომების წარმომშობი ფაქტორების კონტროლის პრინციპების ჩათვლით (იხ. იკაოს ოფიციალური გამოცემა: DOC 9683). მეტეოროლოგია ბ.ვ) საავიაციო მეტეოცნობების, რუკების, პროგნოზების ცოდნა და პრაქტიკული გამოყენება; კოდები და შემოკლებები; ფრენის წინ და ფრენისას, მეტეოინფორმაციის მიღების წესი; სიმაღლის გაზომვა; ბ.ზ) საავიაციო მეტეოროლოგია; საფრენოსნო რაიონების კლიმატოლოგია, ავიაციაზე მისი გავლენის თვალსაზრისით; დაბალი და მაღალი წნევის რაიონების გადაადგილება; ატმოსფერული ფრონტების აგებულება; აფრენა-დაფრენისა და მარშრუტზე ფრენის პირობებზე მოქმედი ამინდის განსაკუთრებული და სახიფათო მოვლენების წარმოქმნა და მათი მახასიათებლები; ნაოსნობა ბ.თ) ფრენის წესები; ბ.ი) გზის გამოთვლის ხერხები, სააერნაოსნო რუკებით, სარადიონაოსნო საშუალებებითა და ზონალური ნაოსნობის სისტემებით სარგებლობა; გაზრდილი სიშორის მარშრუტზე ფრენისადმი წაყენებული განსაკუთრებული სანაოსნო მოთხოვნები; ბ.კ) სხ-ის ნაოსნობისათვის აუცილებელი სანაოსნო სისტემებითა და ავიონიკით სარგებლობა, შეზღუდვები და საექსპლუატაციო საიმედოoბა; ბ.ლ) გაფრენის, მარშრუტზე ფრენის, დასაფრენად შესვლის საფეხურებზე მოქმედი სანაოსნო სისტემებით სარგებლობა, მათი სიზუსტე და საიმედოობა; სარადიონაოსნო საშუალებების ამოცნობა; ბ.მ) ავტონომიური და გარეგან საშუალებებზე ორიენტირებული სისტემების მუშაობის პრინციპი და მახასიათებლები, მათი გამოყენება; საბორტო აღჭურვილობის მუშაობა; ბ.ნ) ნაოსნობაში გამოყენებული განსაზღვრებები, საზომი ერთეულები და ფორმულები; საექსპლუატაციო წესები ბ.ო) AIP, NOTAM და მსგავსი სააერნაოსნო ინფორმაციით სარგებლობა, საავიაციო კოდები და შემოკლებები; გაფრენის, მარშრუტზე ფრენის, დაშვებისა და დასაფრენად სახელსაწყო შესვლის რუკებით სარგებლობა; ფრენის საფუძვლები ბ.პ) სხ-ების ფრენის საფუძვლები; სარადიოტელეფონო კავშირი ბ.ჟ) კავშირის წარმართვის წესები და ფრაზეოლოგია; საერთაშორისო ფრენების შესრულებისას სარადიოტელეფონო კავშირის ენის – ინგლისურის ცოდნა არანაკლებ მე-4 დონეზე (იკაოს შეფასებათა სკალის მიხედვით). გ) გამოცდილება: გ.ა) კანდიდატმა, აერნაოსნის დანიშნულების შესრულებისას, სამარშრუტო ფრენებზე შეასრულა არანაკლებ 200 სთ., 30 სთ. ღამის ფრენების ჩათვლით; თუ კანდიდატს აქვს პილოტის რანგში ნაფრენი, სააგენტო განსაზღვრავს ამ გამოცდილების ჩათვლის მიზანშეწონილობას და ნაფრენზე მოთხოვნების შემცირების საკითხს; გ.ბ) კანდიდატმა დაამტკიცა სხ-ის ადგილმდებარეობის დამაკმაყოფილებლად განსაზღვრისა და ამ ინფორმაციის ნაოსნობისათვის გამოყენების შესაძლებლობა; დ) უნარი – კანდიდატმა უჩვენა „აერნაოსნის მოწმობის“ მფლობელისათვის მინიჭებული უფლებების შესრულების შესაძლებლობა და აგრეთვე უნარი: დ.ა) ამოიცნოს და აკონტროლოს საშიშროების წარმომშობი ფაქტორები და შეცდომები (იხ. იკაოს ოფიციალური გამოცემები: DOC 9868, 9683); დ.ბ) მიიღოს სწორი გადაწყვეტილებები და ფრენისას განახორციელოს სათანადო მეთვალყურეობა; დ.გ) გამოიყენოს ცოდნა აერნაოსნობის დარგში; დ.დ) შეასრულოს ერთიანი ეკიპაჟის წევრის ყველა მოვალეობა; დ.ე) საფრენოსნო ეკიპაჟის წევრებთან დაამყაროს ქმედითი ურთიერთობა; ე) ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით, კანდიდატი უნდა ფლობდეს II კლასის სამედიცინო სერტიფიკატს. 2. ამ წესებით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, „აერნაოსნის მოწმობის“ მფლობელს უფლება ეძლევა აერნაოსნის დანიშნულება შეასრულოს სხ-ის ნებისმიერ ტიპზე. სხ-ის ის ტიპები, რომლებზეც აერნაოსანი მინიჭებულ უფლებებს განახორციელებს, მოწმობაში უნდა ჩაიწეროს ოსტატობის აღნიშვნის სახით.     მუხლი 23🔗. ბორტინჟინრის მოწმობა 1. ბორტინჟინრის მოწმობის გაცემისას კანდიდატს წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები: ა) ასაკი – არანაკლებ 18 წელი; ბ) ცოდნა – კანდიდატმა გამოავლინა ბორტინჟინრის მოწმობის მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: საჰაერო სამართალი ბ.ა) ბორტინჟინრის მოწმობის მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი წესები და დებულებები; სამოქალაქო სხ-ებით სარგებლობის მომაწესრიგებელი წესები და დებულებები ბორტინჟინრის მოვალეობებზე შეფარდებით; საჰაერო ხომალდების ზოგადი ცოდნა ბ.ბ) აირტურბინული და/ან დგუშიანი ძრავების აგებულების პრინციპი; სსმ და სისტემები; საწვავის მახასიათებლები, საწვავსისტემები, მიწოდების რეგულირების ჩათვლით; ფორსაჟული კამერები და შეშხაპუნების სისტემები, ძრავების ანთებისა და ამუშავების სისტემების დანიშნულება და მუშაობის პრინციპი; ბ.გ) ძალური დანადგარების მუშაობის პრინციპი, ექსპლუატაციის წესები და შეზღუდვები; ძრავის მახასიათებლებზე ატმოსფერული პირობების გავლენა; ბ.დ) პლანერები, სამართი ორგანოები, ბორბლიანი შასი, მუხრუჭები, მოსრიალების საწინაღო მოწყობილობა; მასალების დაძველებისა და დაჟანგვის მიმართ რესურსები; სხ-ის აგებულებაში დაზიანების ხარვეზის აღმოჩენა; ბ.ე) შემოყინვის საწინაღო და წყალმოსხეპის სისტემები; ბ.ვ) ნაბერის, კონდიცირებისა და ჟანგბადის სისტემები; ბ.ზ) ჰიდრავლიკური და პნევმატური სისტემები; ბ.თ) ელექტრონიკის საფუძვლები, ელექტროგაყვანილობის, მუდმივი და ცვალებადი დენის სისტემები, მოლითონება და ეკრანირება; ბ.ი) სახელსაწყო აღჭურვილობის, კავშირის რადიომოწყობილობის, ავტოპილოტების, კომპასების, სარადიონაოსნო და სარადიოლოკაციო საშუალებების, ფრენის მართვის სისტემების, დისპლეებისა და ელექტრონული მოწყობილობების მუშაობის პრინციპები; ბ.კ) შესაბამისი სხ-ების შეზღუდვები; ბ.ლ) ხანძარსაწინაღო და ხანძრის სანიშნი სისტემები; ბ.მ) შესაბამისი სხ-ების სისტემებითა და აღჭურვილობით სარგებლობა და მათი გამართულობის შემოწმება; საფრენოსნო მახასიათებლები, დაგეგმვა და დატვირთვა  ბ.ნ) სხ-ის საფრენოსნო-ტექნიკურ და მართვადობის მახასიათებლებზე დატვირთვისა და მასის განაწილების გავლენა; მასისა და გაწონასწორების გამოთვლა;  ბ.ო) საფრენოსნო-ტექნიკური მახასიათებლების მონაცემების პრაქტიკული გამოყენება, კრეისერულ რეჟიმში მართვის წესები; ადამიანის შესაძლებლობები ბ.პ) ადამიანის შესაძლებლობები ბორტინჟინერთან შეფარდებით, საშიშროებისა და შეცდომების წარმომშობი ფაქტორების კონტროლის პრინციპების ჩათვლით (იხ. იკაოს ოფიციალური გამოცემა: DOC 9683); საექსპლუატაციო წესები  ბ.ჟ) ტმ-ის პრინციპები, საფრენოსნო ვარგისობის შენარჩუნების წესები; ხარვეზჩენა; გაფრენისწინა დათვალიერება; უსაფრთხოების ზომები საწვავით გაწყობისას და კვების გარეწყაროების გამოყენება; საფრენოსნო ეკიპაჟის კაბინის სისტემები და აღჭურვილობა; ბ.რ) ჩვეულ, განსაკუთრებულ და ავარიულ პირობებში ქმედებათა წესები; ბ.ს) სატვირთო და სახიფათო ტვირთის გადაზიდვების წესები; ფრენის საფუძვლები ბ.ტ) აეროდინამიკის საფუძვლები; სარადიოტელეფონო კავშირი ბ.უ) სარადიოტელეფონო კავშირის წარმართვის წესები და ფრაზეოლოგია. გ) გამოცდილება: გ.ა) კანდიდატმა ბორტინჟინრის მოვალეობების შესრულებისას, ბორტინჟინერ-ინსტრუქტორის ზედამხედველობით, იფრინა არანაკლებ 100 სთ. ამ ნაფრენში შეიძლება ჩაითვალოს საწაფზე შესრულებული ნაფრენი, არა უმეტეს 50 სთ-ის ოდენობით; გ.ბ) თუ კანდიდატს აქვს პილოტის რანგში ნაფრენი, სააგენტო განსაზღვრავს ამ გამოცდილების ჩათვლის მიზანშეწონილობას და წინა ქვეპუნქტით მითითებული მოთხოვნების შემცირების ოდენობას; გ.გ) კანდიდატმა, ბორტინჟინრის მოვალეობების შესრულებისას, ბორტინჟინერ-ინსტრუქტორის ზედამხედველობით, მიიღო საექსპლუატაციო გამოცდილება, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით:  გ.გ.ა) ჩვეულ პირობებში ქმედებები: გ.გ.ა.ა) სხ-ის გაფრენისწინა დათვალიერება; გ.გ.ა.ბ) საწვავით გაწყობის წესი, საწვავის ხარჯვის რეგულირება; გ.გ.ა.გ) ტმ-ის საბუთების შემოწმება; გ.გ.ა.დ) კაბინაში ჩვეული ქმედებები ფრენის ყველა საფეხურზე; გ.გ.ა.ე) ეკიპაჟის წევრის შრომისუნარიანობის დაკარგვისას, ეკიპაჟში მოქმედებათა შეთანხმება და ქმედებათა წესები; გ.გ.ა.ვ) ხარვეზჩენა; გ.გ.ბ) განსაკუთრებულ პირობებში ქმედებები და ალტერნატიული პროცედურები: გ.გ.ბ.ა) საბორტო სისტემების მუშაობაში გადაზრების ამოცნობა; გ.გ.ბ.ბ) განსაკუთრებული და ალტერნატიული პროცედურების გამოყენება; გ.გ.გ) ავარიულ ვითარებაში ქმედებათა წესები: გ.გ.გ.ა) ავარიული ვითარების ამოცნობა; გ.გ.გ.ბ) ავარიულ ვითარებაში ქმედებები; დ) უნარი – კანდიდატმა უჩვენა ბორტინჟინრის, ამ პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტით მითითებული, ვალდებულებებისა და წესების შესრულების შესაძლებლობა და აგრეთვე უნარი: დ.ა) ამოიცნოს და აკონტროლოს საშიშროების წარმომშობი ფაქტორები და შეცდომები (იხ. იკაოს ოფიციალური გამოცემები: DOC 9868, 9683); დ.ბ) საბორტო სისტემებით ისარგებლოს სხ-ის მახასიათებლებისა და შეზღუდვების გათვალისწინებით; დ.გ) მიიღოს სწორი გადაწყვეტილებები და ფრენისას განახორციელოს სათანადო დაკვირვება; დ.დ) გამოიყენოს ცოდნა აერნაოსნობის დარგში; დ.ე) შეასრულოს ერთიანი ეკიპაჟის წევრის ყველა მოვალეობა ისე, რომ მიღწეულ იქნეს წარმატებული შედეგები; დ.ვ) საფრენოსნო ეკიპაჟის წევრებთან დაამყაროს ქმედითი ურთიერთობა. ე) ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით, კანდიდატი უნდა ფლობდეს II კლასის სამედიცინო სერტიფიკატს. 2. ამ წესებით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, „ბორტინჟინრის მოწმობის“ მფლობელს უფლება ეძლევა ბორტინჟინრის დანიშნულება შეასრულოს სხ-ის ნებისმიერ ტიპზე. სხ-ის ის ტიპები, რომლებზეც ბორტინჟინერი მინიჭებულ უფლებებს განახორციელებს, მოწმობაში უნდა ჩაიწეროს ოსტატობის აღნიშვნის სახით.     მუხლი 24🔗. ბორტრადისტის მოწმობა 1. ბორტრადისტის მოწმობის გაცემისას კანდიდატს წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები: ა) ასაკი – არანაკლებ 18 წელი; ბ) ცოდნა – კანდიდატმა გამოავლინა ბორტრადისტის მოწმობის მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: საჰაერო სამართალი ბ.ა) ბორტრადისტის მოწმობის მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი წესები და დებულებები; სმმ-ის შესაბამისი წესები და პრაქტიკა; საფრენოსნო მახასიათებლები, დაგეგმვა და დატვირთვა ბ.ბ) სმმ-ის მიზნებისათვის, ფრენის გეგმის მომზადება და წარდგენა; ადამიანის შესაძლებლობები ბ.გ) ადამიანის შესაძლებლობები ბორტრადისტთან შეფარდებით, საშიშროებისა და შეცდომების წარმომშობი ფაქტორების კონტროლის პრინციპების ჩათვლით (იხ. იკაოს ოფიციალური გამოცემები: DOC 9683). მეტეოროლოგია ბ.დ) საავიაციო მეტეოცნობების, რუკების, პროგნოზების ცოდნა და პრაქტიკული გამოყენება; კოდები და შემოკლებები; ფრენისას, მეტეოინფორმაციის მიღების წესი; სიმაღლის გაზომვა;  ბ.ე) საავიაციო მეტეოროლოგია; აფრენა-დაფრენისა და მარშრუტზე ფრენის პირობებზე მოქმედი ამინდის განსაკუთრებული და სახიფათო მოვლენების მახასიათებლები. ნაოსნობა ბ.ვ) ფრენის წესები, ბორტრადისტთან შეფარდებით; ბ.ზ) სხ-ის ნაოსნობისათვის აუცილებელი სანაოსნო სისტემებითა და ავიონიკით სარგებლობა, შეზღუდვები და საექსპლუატაციო საიმედობა; ბ.თ) სარადიონაოსნო საშუალებების ამოცნობა; ბ.ი) საბორტო აღჭურვილობის მუშაობა; ბ.კ) ნაოსნობაში გამოყენებული განსაზღვრებები და საზომი ერთეულები. საექსპლუატაციო წესები ბ.ლ) AIP, №OTAM და მსგავსი სააერნაოსნო ინფორმაციით სარგებლობა, საავიაციო კოდები და შემოკლებები; ფრენის საფუძვლები ბ.მ) სხ-ების ფრენის საფუძვლები; სარადიოტელეფონო კავშირი ბ.ნ) კავშირის წარმართვის წესები და ფრაზეოლოგია; საერთაშორისო ფრენების შესრულებისას სარადიოტელეფონო კავშირის ენის – ინგლისურის ცოდნა, არანაკლებ მე-4 დონეზე (იკაოს შეფასებათა სკალის მიხედვით). გ) გამოცდილება – კანდიდატმა: გ.ა) წარმატებით დაამთავრა პირველადი მომზადების კურსი; გ.ბ) ბორტრადისტის დანიშნულების შესრულებისას, სამარშრუტო ფრენებზე, ინსტრუქტორის (უფლებამოსილი პირის) ზედამხედველობით, იფრინა არანაკლებ 60 სთ.; გ.გ) ნაფრენის უქონლობისას, კანდიდატი სააგენტოში იღებს მოწმობას და ოსტატობის აღნიშვნას: „ბორტრადისტი-შეგირდი“. დ) უნარი – კანდიდატმა სამარშრუტო ფრენებზე უჩვენა სხ-ის ბორტრადისტის მოვალეობების შესრულების შესაძლებლობა და, აგრეთვე – უნარი: დ.ა) სხ-ის რადიომოწყობილობების ექსპლუატაცია და რეგულირება, საექსპლუატაციო მდგომარეობის ვიზუალური დათვალიერება, უწესივრობის აღმოსაჩენად აუცილებელ ფარგლებში; დ.ბ) სარადიოტელეფონო კავშირის სათანადოდ წარმართვა და ფრაზეოლოგიის ცოდნა. ე) ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით, კანდიდატი უნდა ფლობდეს II კლასის სამედიცინო სერტიფიკატს. 2. ამ წესებით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, „ბორტრადისტის მოწმობის“ მფლობელს უფლება ეძლევა ბორტრადისტის დანიშნულება შეასრულოს სხ-ის ნებისმიერ ტიპზე. სხ-ის ის ტიპები, რომლებზეც ბორტრადისტი მინიჭებულ უფლებებს განახორციელებს, მოწმობაში უნდა ჩაიწეროს ოსტატობის აღნიშვნის სახით.     მუხლი 25🔗. ბორტგამყოლის მოწმობა 1. ბორტგამყოლის მოწმობის გაცემისას კანდიდატს წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები: ა) ასაკი – არანაკლებ 18 წელი; ბ) ცოდნა – კანდიდატმა გამოავლინა „ბორტგამყოლის მოწმობის“ მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: ბ.ა) საქართველოს საჰაერო კოდექსი, საავიაციო კანონმდებლობა, ავიაკომპანიის სახელმძღვანელო საბუთები; ბ.ბ) სხ-ის აგებულება და ექსპლუატაცია; ბ.გ) საჰაერო გადაზიდვები; ბ.დ) საავიაციო უშიშროება; შიდასაობიექტო რეჟიმი; ბ.ე) სხ-ის გაფრენისწინა და ფრენისშემდგომი დათვალიერება; ბ.ვ) საბორტო საავარიო-სამაშველო საშუალებები და ავარიულ ვითარებაში მათი გამოყენების წესები; საავარიო-სამაშველო სამუშაოები; ბ.ზ) სხ-ზე ტვირთის, ბარგისა და ფოსტის განთავსების წესები და მათ მიმართ წაყენებული მოთხოვნები; გაწონასწორება; ბ.თ) სახიფათო ტვირთის გადაზიდვა; ბ.ი) მგზავრების მომსახურების ტექნოლოგია; ბ.კ) სხ-ის საყოფაცხოვრებო და სამზარეულო მოწყობილობა; ბორტკვების მოგვარება; ბ.ლ) მგზავრების სამედიცინო მომსახურება; დაზარალებულთათვის პირველი დახმარების აღმოჩენა; საბორტო აფთიაქი; ბ.მ) მგზავრების უსაფრთხოებისა და კეთილმოწყობის უზრუნველყოფა; სხ-ზე ქცევის წესები; ბ.ნ) სხ-ის სანიტარიული მდგომარეობა; ბ.ო) სხ-ის განსაკუთრებული აღჭურვილობა; ბ.პ) მომსახურე ეკიპაჟის წევრების მოვალეობები და ურთიერთქმედება; ბ.ჟ) ეკიპაჟის წევრის მიერ შრომისუნარიანობის დაკარგვისას ქმედებათა წესი; ბ.რ) საბუთების გაფორმება; ბ.ს) საქართველოს სამოქალაქო ავიაციაში დადგენილი საურთიერთო ენები. გ) გამოცდილება: გ.ა) ბორტგამყოლის მოწმობა გაიცემა კანდიდატის მიერ სდ-ში პირველადი მომზადებისა და, შეგირდის რანგში, 30 სთ. ნაფრენის მერე; გ.ბ) ნაფრენის უქონლობისას, კანდიდატი სააგენტოში იღებს მოწმობას და ოსტატობის აღნიშვნას: „ბორტგამყოლი-შეგირდი“. დ) უნარი – კანდიდატს შეუძლია მგზავრების უსაფრთხოების საუზრუნველყოფო ღონისძიებების დროული და სწორი გატარება; ფრენისას მომსახურების ნებისმიერი სახეობის გამოყენება, ელექტრო და საერთო დანიშნულების მოწყობილობებით სარგებლობა; ბორტგამყოლისათვის განსაზღვრული საბუთების გაფორმება; ე) ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით, კანდიდატი უნდა ფლობდეს II კლასის სამედიცინო სერტიფიკატს. 2. ამ წესებით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, „ბორტგამყოლის მოწმობის“ მფლობელს უფლება ეძლევა ბორტგამყოლის დანიშნულება შეასრულოს სხ-ის ნებისმიერ ტიპზე. სხ-ის ის ტიპები, რომლებზეც ბორტგამყოლი მინიჭებულ უფლებებს განახორციელებს, მოწმობაში უნდა ჩაიწეროს ოსტატობის აღნიშვნის სახით.     მუხლი 26🔗. ბორტოპერატორის მოწმობა 1. ბორტოპერატორის (სატვირთო საჰაერო ხომალდის ოპერატორის) მოწმობის გაცემისას, კანდიდატს წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები: ა) ასაკი – არანაკლებ 18 წელი; ბ) ცოდნა – კანდიდატმა გამოავლინა „ბორტგამყოლის მოწმობის“ მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: ბ.ა) საქართველოს საჰაერო კოდექსი, საავიაციო კანონმდებლობა, ავიაკომპანიის სახელმძღვანელო საბუთები; ბ.ბ) სხ-ის აგებულება, მისი სისტემებისა და დანადგარების ექსპლუატაცია; ბ.გ) საჰაერო გადაზიდვები; ბ.დ) საავიაციო უშიშროება; შიდასაობიექტო რეჟიმი; ბ.ე) სხ-ის გაფრენისწინა და ფრენისშემდგომი დათვალიერება; ბ.ვ) საბორტო საავარიო-სამაშველო საშუალებები და ავარიულ ვითარებაში მათი გამოყენების წესები; საავარიო-სამაშველო სამუშაოები; ბ.ზ) სხ-ზე ტვირთის განთავსების წესები და მათ მიმართ წაყენებული მოთხოვნები; გაწონასწორება; ბ.თ) სატვირთო სხ-ის საბორტო აღჭურვილობით სარგებლობა; ჩატვირთვისა და ჩამოტვირთვის წესები; უსაფრთხოების ტექნიკა; ბ.ი) სახიფათო ტვირთის გადაზიდვა; ბ.კ) სხ-ის სანიტარიული მდგომარეობა; ბ.ლ) სხ-ის განსაკუთრებული აღჭურვილობა; ბ.მ) მომსახურე ეკიპაჟის წევრების მოვალეობები და ურთიერთქმედება; ბ.ნ) ეკიპაჟის წევრის მიერ შრომისუნარიანობის დაკარგვისას ქმედებათა წესი; გ. გამოცდილება: გ.ა) ბორტოპერატორის მოწმობა გაიცემა კანდიდატის მიერ სდ-ში პირველადი მომზადებისა და, შეგირდის რანგში, ჩატვირთვა-ჩამოტვირთვის სრულციკლიანი 12 ფრენის შესრულების მერე; გ.ბ) ნაფრენის უქონლობისას კანდიდატი სააგენტოში იღებს მოწმობას და ოსტატობის აღნიშვნას: „ბორტოპერატორი-შეგირდი“. დ) უნარი – კანდიდატს შეუძლია სხ-ზე ტვირთის უვნებლობის საუზრუნველყოფო ზომების დროული და სწორი გატარება, სხ-ის სისტემებითა და აღჭურვილობით სარგებლობა, ბორტოპერატორისათვის განსაზღვრული საბუთების გაფორმება. ე) ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით, კანდიდატი უნდა ფლობდეს II კლასის სამედიცინო სერტიფიკატს. 2. ამ წესებით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, „ბორტოპერატორის მოწმობის“ მფლობელს უფლება ეძლევა ბორტოპერატორის დანიშნულება შეასრულოს სხ-ის ნებისმიერ ტიპზე. სხ-ის ის ტიპები, რომლებზეც ბორტოპერატორი მინიჭებულ უფლებებს განახორციელებს, მოწმობაში უნდა ჩაიწეროს ოსტატობის აღნიშვნის სახით.     მუხლი 27🔗. საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურე-შეგირდის/მეთვალყურის მოწმობა 1. საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურე-შეგირდის მოწმობის გაცემისას კანდიდატს მიმართ წაყენებული მოთხოვნებია: ა) ასაკი-არანაკლებ 18 წელი; გ) კანდიდატის მიერ პირველადი მომზადების კურსის (ძირითადი და ოსტატობის შემსწავლელი) წარმატებით დამთავრების დამადასტურებელი საბუთის წარმოდგენა; დ) III კლასის სამედიცინო სერტიფიკატის ფლობა; ე) ინგლისური ენის, იკაოს შეფასებათა სკალის მიხედვით არანაკლებ მე-4 დონის ცოდნის დამადასტურებელი საბუთის წარმოდგენა; 2. საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურე-შეგირდის მოწმობის მფლობელი მუშაობს სმ მეთვალყურე-ინსტრუქტორის ზედამხედველობის ქვეშ. საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურის მოწმობის გაცემისას, კანდიდატის მიმართ წაყენებული მოთხოვნებია: ა) ასაკი – არანაკლებ 21 წელი; ბ) ცოდნა – კანდიდატმა გამოავლინა „სმ მეთვალყურის მოწმობის“ მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: საჰაერო სამართალი  ბ.ა) სმ მეთვალყურეზე შეფარდებული წესები და დებულებები; სმმ-ის აღჭურვილობა  ბ.ბ) სმმ-ის აღჭურვილობის მუშაობის პრინციპები, გამოყენება და შეზღუდვები; ზოგადი ცოდნა  ბ.გ) ფრენის პრინციპები; სხ-ების, ძრავებისა და სისტემების მოქმედებისა და ექსპლუატაციის პრინციპები; სხ-ების ის მახასიათებლები, რომლებიც სმმ-ის საქმიანობას უკავშირდება; ადამიანის შესაძლებლობები  ბ.დ) ადამიანის შესაძლებლობები სმ მეთვალყურესთან შეფარდებით, საშიშროებისა და შეცდომების წარმომშობი ფაქტორების კონტროლის პრინციპების ჩათვლით (იხ. იკაოს ოფიციალური გამოცემა: DOC 9683); მეტეოროლოგია ბ.ე) საავიაციო მეტეოროლოგია; მეტეოროლოგიური საბუთებისა და ინფორმაციის ცოდნა და გამოყენება; ფრენის უსაფრთხოებაზე მოქმედი ამინდის განსაკუთრებული მოვლენების წარმოქმნა და მათი მახასიათებლები; სიმაღლის გაზომვა; ნაოსნობა ბ.ვ) აერნაოსნობის პრინციპები; სანაოსნო სისტემებისა და ვიზუალური საშუალებების მოქმედების პრინციპები, შეზღუდვები და სიზუსტე; საექსპლუატაციო წესები ბ.ზ) საჰაერო მოძრაობის მართვის, კავშირგაბმულობის, სარადიოტელეფონო კავშირისა და ფრაზეოლოგიის წესები (საშტატო, არასაშტატო და ავარიული); შესაბამისი საავიაციო საბუთებით სარგებლობა; ფრენის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის პრაქტიკული ხერხები; სარადიოტელეფონო კავშირი ბ.თ) კავშირის წარმართვის წესები და ფრაზეოლოგია; საერთაშორისო ფრენების შესრულებისას სარადიოტელეფონო კავშირის ენის – ინგლისურის ცოდნა არანაკლებ მე-4 დონეზე (იკაოს შეფასებათა სკალის მიხედვით); გ) გამოცდილება – ფლობდეს საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურე-შეგირდის მოწმობას; დამთავრებული ჰქონდეს სწავლება სააგენტოსთან შეთანხმებული სამუშაო ადგილის სასწავლო გეგმით(UTP). ე) ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით, კანდიდატი უნდა ფლობდეს III კლასის სამედიცინო სერტიფიკატს.     მუხლი 28🔗. ავიადისპეტჩერის მოწმობა 1. ავიადისპეტჩერის მოწმობის გაცემისას კანდიდატს წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები: ა) ასაკი – არანაკლებ 21 წელი; ბ) ცოდნა – კანდიდატმა გამოავლინა „ავიადისპეტჩერის მოწმობის“ მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: საჰაერო სამართალი ბ.ა) ავიადისპეტჩერის კვალიფიკაციის შესაბამისი წესები და დებულებები; სმმ-ის შესაბამისი წესები და პროცედურები; ავიაკომპანიის ფშს; საჰაერო ხომალდებზე ზოგადი ცოდნა ბ.ბ) ძრავების, სისტემებისა და სახელსაწყო აღჭურვილობის მუშაობის პრინციპები; სხ-ებისა და ძალური დანადგარების საექსპლუატაციო შეზღუდვები; ბ.გ) მინიმალურად საჭირო მოწყობილობის ჩამონათვალი; საფრენოსნო მახასიათებლების გაანგარიშება, დაგეგმვა და დატვირთვა ბ.დ) სხ-ების საფრენოსნო-ტექნიკურ მახასიათებლებზე დატვირთვისა და მასის განაწილების გავლენა; მასისა და გაწონასწორების გაანგარიშება; ბ.ე) ფრენის ოპერატიული დაგეგმვა; საწვავის ხარჯისა და ოდენობის მიხედვით ფრენის ხანგრძლივობის გამოთვლა; სათადარიგო აეროდრომის ამორჩევის პროცედურები; მარშრუტზე კრეისერული ფრენის მართვა; ფრენის გაზრდილი მანძილი; ბ.ვ) სმმ-ის მიზნებისათვის ფრენის გეგმის მომზადება და წარდგენა; ბ.ზ) კომპიუტერის მეშვეობით დაგეგმარების ძირითადი პრინციპები; ადამიანის შესაძლებლობები ბ.თ) ადამიანის შესაძლებლობები ავიადისპეტჩერთან შეფარდებით, საშიშროებისა და შეცდომების წარმომშობი ფაქტორების კონტროლის პრინციპების ჩათვლით (იხ. იკაოს ოფიციალური გამოცემა: DOC 9683). მეტეოროლოგია ბ.ი) საავიაციო მეტეოროლოგია; დაბალი და მაღალი წნევის ჰაერის მასის გადაადგილება; ფრონტების აგებულება; აფრენის, მარშრუტზე ფრენისა და დაფრენის პირობებზე მოქმედი ამინდის განსაკუთრებული მოვლენების წარმოქმნა და მახასიათებლები; ბ.კ) საავიაციო მეტეოცნობების, რუკებისა და პროგნოზების ცოდნა და გამოყენება; კოდები და შემოკლებები; მეტეოინფორმაციის მიღებისა და გამოყენების წესი; ნაოსნობა ბ.ლ) აერნაოსნობის პრინციპები; სახელსაწყო ფრენის წესები; საექსპლუატაციო წესები ბ.მ) სააერნაოსნო საბუთებით სარგებლობა; ბ.ნ) ჩვეულებრივი და სახიფათო ტვირთის გადაზიდვის პროცედურები; ბ.ო) საავიაციო მოვლენებთან დაკავშირებული პროცედურები; ავარიულ ვითარებაში ფრენის წესები; ბ.პ) სხ-ებზე უკანონო ჩარევებსა და დივერსიულ აქტებთან დაკავშირებული პროცედურები; ფრენის პრინციპები ბ.ჟ) შესაბამისი თანრიგის სხ-ების ფრენის პრინციპები; რადიოკავშირი ბ.რ) სხ-ებთან და სახმელეთო სადგურებთან კავშირის წარმართვის წესები. გ) გამოცდილება – კანდიდატმა შეიძინა შემდეგი გამოცდილება: გ.ა) ქვემოთ ჩამოთვლილ თანამდებობებზე, ერთ-ერთზე ან რამდენიმეზე, საერთო ჯამში, იმუშავა ორი წელი, იმ პირობით, რომ თითოეულზე სამუშაო სტაჟი შეადგენს არანაკლებ ერთ წელს: გ.ა.ა) სატრანსპორტო ავიაციის სხ-ის საფრენოსნო ეკიპაჟის წევრი; გ.ა.ბ) სატრანსპორტო ავიაციის ფრენის უზრუნველყოფის ორგანიზაციის მეტეოროლოგი; გ.ა.გ) სმ მეთვალყურე ან ავიადისპეტჩერების ტექნიკური ხელმძღვანელი ან სატრანსპორტო ავიაციის საფრენოსნო სამსახურის ტექნიკური ხელმძღვანელი; გ.ა.დ) სატრანსპორტო ავიაციის სხ-ების მომსახურების დამხმარე მუშაკი; გ.ა.ე) წარმატებით დაამთავრა პირველადი მომზადების კურსი; გ.ბ) კანდიდატმა, განცხადების წარდგენამდე 6 თვის განმავლობაში, ავიადისპეტჩერის ზედამხედველობით, იმუშავა არანაკლებ 90 სამუშაო დღე; დ) უნარი – კანდიდატმა უჩვენა საკუთარი შესაძლებლობები: დ.ა) ყოველდღიური სინოპტიკური რუკებისა და ამინდის ცნობების სერიის საფუძველზე, შეძლოს, საექსპლუატაციო თვალსაზრისით მისაღები, ამინდის ზუსტად გაანალიზება; კონკრეტული საჰაერო ტრასის რაიონში ამინდის პირობებზე ინსტრუქტაჟის ჩატარება; სატრანსპორტო ავიაციისათვის ამინდის პროგნოზის შედგენა, დანიშნულებისა და სათადარიგო აეროდრომებზე ყურადღების გამახვილებით; დ.ბ) ტრასის კონკრეტული მონაკვეთისათვის ფრენის ოპტიმალური ტრაექტორიის განსაზღვრა; ფრენის ზუსტი გეგმების ხელით ან კომპიუტერის მეშვეობით მომზადება; დ.გ) უზრუნველყოს ავიადისპეტჩერის მოწმობის მფლობელის მოვალეობების შესაბამისი ოპერატიული ზედამხედველობა და, არახელსაყრელ მეტეოპირობებში ფრენისას, ეკიპაჟს გაუწიოს ყველა სახის დახმარება. 2. ამ წესებით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, ავიადისპეტჩერის მოწმობის მფლობელი უფლებამოსილია ავიადისპეტჩერის დანიშნულება შეასრულოს ნებისმიერ იმ რაიონში, სადაც უფლება აქვს მინიჭებული.     მუხლი 29🔗. საჰაერო ხომალდების ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის მოწმობა (ინჟინერი, ტექნიკოსი, მექანიკოსი) 1. საჰაერო ხომალდების ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის (ინჟინერი, ტექნიკოსი, მექანიკოსი) მოწმობის (შემდგომში – მოწმობა) გაცემისას, კანდიდატს წაეყენება შემდეგი მოთხოვნები: ა) ასაკი – არანაკლებ 18 წელი; ბ) ცოდნა – კანდიდატმა გამოავლინა „საჰაერო ხომალდების ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის მოწმობის“ მფლობელის კვალიფიკაციის შესაბამისი ცოდნა, სულ ცოტა, შემდეგი მოცულობით: საჰაერო სამართალი და საფრენად ვარგისობისადმი წაყენებული მოთხოვნები ბ.ა) სხ-ის ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის კვალიფიკაციის შესაბამისი წესები და ნორმატიული დებულებები, სხ-ის საფრენად ვარგისობის შენარჩუნება და სერტიფიცირების პროცესი; სხ-ის ტექნიკური მომსახურების მეთოდები და პროცედურები; საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები და ზოგადი ცნობები საჰაერო ხომალდზე ბ.ბ) მათემატიკის საფუძვლები; საზომი ერთეულები; ფიზიკისა და ქიმიის ის ძირითადი პრინციპები და თეორიული საფუძვლები, რაც სხ-ის ტექნიკურ მომსახურებას ეხება; საჰაერო ხომალდების დაპროექტება ბ.გ) მასალების მახასიათებლები და, სხ-ის დაპროექტებისას, მათი გამოყენება; აგებულების დაპროექტების პრინციპები და სხ-ის სისტემების მოქმედება; აწყობის ხერხები; ძალური დანადგარები და მათთან დაკავშირებული სისტემები; კვების მექანიკური, ჰიდრავლიკური, ელექტრული, ელექტრონული წყაროები; სხ-ის სახელსაწყო აღჭურვილობა და ინდიკაციის სისტემები; სხ-ის სამართი, სანაოსნო და კავშირის სისტემები; საჰაერო ხომალდების ტექნიკური მომსახურება ბ.დ) სამუშაოები, რომელთა შესრულებაც საჭიროა საფრენად ვარგისობის შესანარჩუნებლად, სხ-ის აგებულების, მისი შემადგენელი ნაწილებისა და სისტემების კაპიტალური და მიმდინარე რემონტის, შემოწმების, შეცვლის, სახეცვალების, ხარვეზების აღმოფხვრის ხერხებისა და პროცედურების ჩათვლით, ტმ-ის სახელმძღვანელოებით და საფრენად ვარგისობის სტანდარტებით გათვალისწინებული მეთოდიკის შესაბამისად; ადამიანის შესაძლებლობები ბ.ე) ადამიანის შესაძლებლობები ტექნიკურ სპეციალისტთან შეფარდებით, საშიშროებისა და შეცდომების წარმომშობი ფაქტორების კონტროლის პრინციპების ჩათვლით (იხ. იკაოს ოფიციალური გამოცემა: DOC 9683). გ) გამოცდილება – კანდიდატს აქვს მთლიანად სხ-ის ან მისი ნაწილების დათვალიერების, შემოწმებისა და ტმ-ის ისეთი გამოცდილება, რაც, სააგენტოს აზრით, კანდიდატისათვის პრაქტიკული გამოცდილების მისაღებად არის საჭირო მას შემდეგ, რაც მან წარმატებით დაამთავრა მომზადების კურსი; დ) ინჟინრისა და ტექნიკოსის ოსტატობის აღნიშვნის მიღების კანდიდატს უნდა ჰქონდეს საავიაციო ტექნიკური სასწავლო დაწესებულების დამთავრების (პირველადი საავიაციო-ტექნიკური განათლების) საბუთი (იხ. იკაოს ოფიციალური გამოცემა: DOC 7192); ე) უნარი – კანდიდატმა გამოავლინა მინიჭებული უფლებებით გათვალისწინებული დანიშნულების შესრულების შესაძლებლობა. 2. მოწმობის მფლობელის უფლებები: ა) ამ მუხლით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, მოწმობის მფლობელი უფლებამოსილია (ამ პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის შეზღუდვის გათვალისწინებით) დაადასტუროს მთლიანად სხ-ის ან მისი ნაწილების საექსპლუატაციო ვარგისობა ძალური დანადგარის, დამხმარე აგრეგატის, ხელსაწყოს და/ან აღჭურვილობის ერთეულების სანქცირებული რემონტის, სახეცვალების ან დამონტაჟების შემდეგ და ხელი მოაწეროს მათი ექსპლუატაციის ნებართვას დათვალიერების, ოპერატიული და/ან პერიოდული მომსახურების შემდეგ; ბ) მოწმობის მფლობელი საკუთარ უფლებამოსილებას ახორციელებს იმ სხ-ებზე ან მის ნაწილებზე და იმ უფლებამოსილების ფარგლებში, რომლებიც მოწმობაში მითითებულია ოსტატობის აღნიშვნის სახით, იმ პირობით, რომ: ბ.ა) მოწმობის მფლობელმა იცის იმ კონკრეტული სხ-ის ტექნიკურ მომსახურებასა და საფრენად ვარგისობაზე არსებული ინფორმაცია, რომლის ტმ-საც აწერს ხელს, ან იმ პლანერის, ძალური დანადგარის, სახომალდე სისტემის ან მისი ნაწილისა, რომლის საექსპლუატაციო ვარგისობასაც იგი ადასტურებს; ბ.ბ) უკანასკნელი 24 თვის განმავლობაში, სხ-ის ან მისი ნაწილის დათვალიერებას, მომსახურებას ან ტექნიკურ ექსპლუატაციას ახორციელებდა არანაკლებ 6 თვის მანძილზე. გ) სხ-ის ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის მოწმობის მფლობელ მექანიკოსს შეიძლება მიეცეს:  გ.ა) ზემსუბუქი სხ-ის დამოუკიდებელი ტექნიკური მომსახურების უფლება; გ.ბ) მსუბუქი სხ-ის ტექნიკური მომსახურების უფლება, უფლებამოსილი პირის ზედამხედველობით. თავი IV აღიარების წესები     მუხლი 30🔗. ავიასპეციალისტის მოწმობის აღიარება 1. სხვა სახელმწიფოს მიერ გაცემული ავიასპეციალისტის მოწმობა შეიძლება გამოიცვალოს ან აღიარებულ იქნეს სააგენტოს მიერ. 2. მოწმობის გამოცვლის კანდიდატი ვალდებულია: ა) გაიაროს სამედიცინო შემოწმება (საჭიროებისას); ბ) ჩააბაროს თეორიული გამოცდები; გ) გაიაროს საფრენოსნო (პრაქტიკული მუშაობის) შემოწმება. 3. თეორიულ გამოცდებსა და პრაქტიკული მუშაობის შემოწმებას კანდიდატი გადის ამ წესებით გათვალისწინებული მოცულობით, განცხადებული მოწმობის სახეობის შესაბამისად, ამასთან, ეს მოცულობა შეიძლება შემცირდეს სააგენტოს გადაწყვეტილებით. 4. ავიასპეციალისტს წინანდელი ოსტატობა უნარჩუნდება, თუკი მან თეორიულ და პრაქტიკულ გამოცდებზე სათანადო ცოდნა და უნარი გამოავლინა. 5. იმ შემთხვევაში, როცა სააგენტო გამოცვლის ნაცვლად აღიარებს სხვა ქვეყნის მიერ გაცემულ მოწმობას, გაიცემა მოწმობის ჩანართი, რითაც დასტურდება, რომ იგი საქართველოს ავიასპეციალისტის მოწმობის დონეზეა ქმედითუნარიანი. 6. ჩანართის მოქმედების ვადა მოწმობის მოქმედების ვადის ფარგლებში უნდა იყოს, მაგრამ არ უნდა აღემატებოდეს 6 თვეს. ავ­ი­ას­აწ­არ­მოს ხელ­მძღვა­ნე­ლის შუ­ამ­დგომ­ლო­ბით შესაძლე­ბე­ლია ჩანართის ხელ­მე­ორ­ედ გა­ცე­მა. 7. სხვა ქვეყნის მიერ გაცემული მოწმობის აღიარება ტარდება მხოლოდ იმ ავიასპეციალისტებისათვის, რომლებიც ფრენენ, ან ემსახურებიან „საქართველოს სამოქალაქო საჰაერო ხომალდების სახელმწიფო რეესტრში“ შეტანილ ხომალდებს. 8. საქართველოს ის ავიასაწარმო, სადაც ავიასპეციალისტის მოწმობის აღიარებით დაინტერესებულმა ავიასპეციალისტმა უნდა იმუშაოს, სააგენტოს მიმართავს განცხადებით და წარუდგენს ამ ავიასპეციალისტის: ა) ავიასპეციალისტის მოწმობას ან მოწმობის ასლს; ბ) ბოლო საფრენოსნო (პრაქტიკული მუშაობის) შემოწმების დამადასტურებელ საბუთს, რომლის ვადა უნდა შეესაბამებოდეს იკაოს ნორმებს, ავიასპეციალისტის სპეციალობისა და დაშვებების მიხედვით;  გ) საწაფზე ბოლო შემოწმების დამადასტურებელ საბუთს;  დ) პილოტის, ნაოსნისა და ბორტრადისტისათვის – ინგლისური ენის ცოდნის, არანაკლებ მე-4 დონის (იკაოს შეფასებათა სკალის მიხედვით) დამადასტურებელ ჩანაწერს მოწმობაში; ე) სამედიცინო სერტიფიკატის ასლს (სხ-ს ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის გარდა);  ვ) მოწმობის მონაცემების დადასტურებას, მოწმობის გამცემი საავიაციო ხელისუფლების მიერ, ამ „წესების” №15 დანართით გათვალისწინებული ფორმით ან №15 დანართის შესაბამისი დოკუმენტი; ზ) პილოტი, ნაოსანი და ბორტრადისტისათვის – სააგენტოს მიერ სერტიფიცირებულ სასწავლო დაწესებულებაში ინგლისური ენის გამოცდის წარმატებით (იკაოს სკალის მიხედვით მინიმუმ მე-4 დონის მაჩვენებლით) ჩაბარების დამადასტურებელი საბუთი. 9. ამ მუხლის მე-8 პუნქტით გათვალისწინებული მოთხოვნების დაკმაყოფილების შემთხვევაში, სააგენტო გასცემს ავიასპეციალისტის მოწმობის ჩანართს აღიარების შესახებ, ამ პუნქტით გათვალისწინებული ინგლისური ტექსტით. ჩანართში აღინიშნება მოქმედების ვადა. ჩანართს ხელს აწერს სააგენტოს უფლებამოსილი პირი. ჩანართს ესმება თარიღი და ბეჭედი. (ჩანართის ინგლისური ტექსტი: This certificate, particulars of which below, is hereby validate under Article 1.2.2.1. of Annex 1 of ICAO until “-----------------“. Signature, Head of the CAA. Date. 10. სააგენტოს მიერ სერტიფიცირებულ სასწავლო დაწესებულებაში ინგლისური ენის გამოცდის წარმატებით (იკაოს სკალის მიხედვით მინიმუმ მე-4 დონის მაჩვენებლით) ჩაბარების დამადასტურებელი საბუთის წარმოდგენა არ მოეთხოვებათ ავიასპეციალისტებს: ა) რომლებიც ფლობენ ევროკავშირის წევრი ქვეყნის მიერ გაცემულ მოწმობას და აქვთ ინგლისური ენის ცოდნის მე-5 ან მე-6 დონე (იკაოს შეფასებათა სკალის მიხედვით); ბ) რომელთათვისაც ინგლისური ენა არის მშობლიური ენა; გ) რომლებიც შეიძლება გამოიყენონ ერთჯერადი ფრენების განსახორციელებლად. მათ აგრეთვე არ მოეთხოვებათ მოწმობის მონაცემების დადასტურება, მოწმობის გამცემი საავიაციო ხელისუფლების მიერ, ამ „წესების” №15 დანართის შესაბამისი ფორმით.     მუხლი 31🔗. სახელმწიფო ავიაციის ავიასპეციალისტისათვის მოწმობის გაცემა 1. სახელმწიფო ავიაციის უწყების ავიასპეციალისტს მოწმობა მიეცემა, თუ ის საქართველოს სამოქალაქო ავიაციაში იწყებს მუშაობას. 2. მოწმობის გაცემისას, სააგენტოს მთავარი ამოცანა ამ კანდიდატის ოსტატობის განსაზღვრაა. ოსტატობის დონის შემოწმებისას დგინდება, თუ კანდიდატი რა სახეობის მოწმობას იმსახურებს. 3. სახელმწიფო ავიაციის უწყების ავიასპეციალისტისათვის მოწმობის გაცემა და ოსტატობის განსაზღვრა ხორციელდება ამ წესების 30-ე მუხლის მე-2-4 პუნქტების მოთხოვნების შესაბამისად. 4. თუ მოწმობის მიღების კანდიდატი საფრენოსნო ეკიპაჟის წევრია, მოწმობის გასაცემად ამ წესებით გათვალისწინებული ნაფრენი შეიძლება შემცირდეს, რის ოდენობასაც სააგენტო განსაზღვრავს.     მუხლი 32🔗. სხვა ქვეყნის სასწავლო დაწესებულებისა და საწაფის აღიარება 1. სხვა ქვეყნების ის სასწავლო დაწესებულებები და საწაფები, სადაც საქართველოს ავიასპეციალისტის მოწმობის მფლობელები სწავლობენ და იწვრთნებიან, აღიარებული უნდა იყოს სააგენტოს მიერ. ამ პუნქტით განსაზღვრული მოთხოვნა ძალაშია იმ შემთხვევაში, თუ ავიასპეციალისტი აპირებს საქმიანობის გაგრძელებას საქართველოს სამოქალაქო ავიაციაში. 2. აღიარება უნდა ჩატარდეს დაინტერესებული ავიასაწარმოს, ან ფიზიკური პირის განცხადებისა და შემდეგი დოკუმენტაციისა და ინფორმაციის საფუძველზე: ა) სდ-ის მოქმედი სერტიფიკატი, გაცემული უფლებამოსილი საავიაციო ხელისუფლების მიერ და სერტიფიკატის დანართი, განსახორციელებელი სასწავლო პროგრამების მითითებით; ბ) მონაცემები აღჭურვილობების (სხ-ის, საწაფის ტიპების) შესახებ; გ)დაწესებულების სასწავლო და საწვრთნელი პროგრამები (სააგენტოს მოთხოვნის შემთხვევაში); დ) სწავლების ენა. 3. სააგენტოსა და დაინტერესებული ავიასაწარმოს სპეციალისტები განიხილავენ წარმოდგენილ მონაცემებს და დადებითი დასკვნის შემთხვევაში დგება კონკრეტული სდ-ის საწაფის „აღიარების ოქმი“, რომელსაც ხელს აწერენ სააგენტოს უფლებამოსილი პირი და განხილვაში მონაწილე სპეციალისტები. თავი V ავიასპეციალისტების მომზადებისა და გადამზადების წესები     მუხლი 33🔗. ავიასპეციალისტების ახალ ტექნიკაზე გადამზადება 1. ავიასპეციალისტების გადამზადება ხორციელდება კანონმდებლობის შესაბამისად, სერტიფიცირებულ და ლიცენზირებულ, სააგენტოს მიერ აღიარებულ სამოქალაქო ავიაციის სასწავლო დაწესებულებებში. 2. გადამზადების კანდიდატის თეორიული, პრაქტიკული მომზადება და ჯანმრთელობის მდგომარეობა ამ წესების მოთხოვნებს უნდა შეესაბამებოდეს. 3. გადამზადების კანდიდატებს არჩევს ავიასაწარმო და სააგენტოს წარუდგენს ამ წესების №1 და №2 დანართების ფორმით. სააგენტო განიხილავს თითოეული კანდიდატის ამ მუხლის მე-2 პუნქტთან შესაბამისობას და, დადებითი დასკვნის შემთხვევაში, დგება „ავიასპეციალისტების ახალ ტექნიკაზე გადამზადების ოქმი“, რომელსაც ხელს აწერენ სააგენტოს უფლებამოსილი პირები. ოქმის ასლი ეგზავნება ავიასაწარმოს. 4. გამონაკლის შემთხვევაში, უკიდურესი საჭიროებისას, აუცილებელ ნაფრენზე მოთხოვნები (იხ. ამ წესების 37-ე მუხლი) შეიძლება შემცირდეს; მოთხოვნების შემცირების გადაწყვეტილებას იღებს სააგენტო, ავიასაწარმოს ხელმძღვანელის წარდგინების საფუძველზე და ავიასპეციალისტის პირადი თვისებების გათვალისწინებით. 5. გადამზადების კანდიდატებს თან უნდა ჰქონდეთ: ა) პასპორტი ან პირადობის მოწმობა; ბ) საფრენოსნო წიგნაკი (ტექნიკური სპეციალისტის გარდა); გ) გადამზადების მთელი ვადის მანძილზე მოქმედი ავიასპეციალისტის მოწმობა; დ) სხვა საბუთები იმ ქვეყნის კანონმდებლობის მიხედვით, სადაც ავიასპეციალისტი იგზავნება.     მუხლი 34🔗. სამოქალაქო საჰაერო ხომალდების თანრიგები ამ წესების საჭიროებისათვის, სამოქალაქო სხ-ები, მაქსიმალური ასაფრენი მასის (Gას ) მიხედვით, ხუთ თანრიგად განიყოფება: ა) I თანრიგი – Gას  > 100 ტ; ბ) II თანრიგი – 65 ტ ≤Gას  ≤ 100 ტ; გ) III თანრიგი – 10 ტ ≤Gას ≤ 65 ტ; დ) IV თანრიგი – 2 ტ ≤ Gას  ≤ 10 ტ; ე) V თანრიგი – Gას  ≤ 2 ტ; (მათ შორის – ზემსუბუქი სხ, რომლის Gას ≤ 750 კგ).     მუხლი 35🔗. სხ-ის ტიპების საფრენად დაშვებული რაოდენობა 1. პილოტი, ბორტინჟინერი და ბორტოპერატორი უფლებამოსილი არიან იფრინონ სხ-ის სამ ტიპზე, მათი სახეობისდა მიუხედავად. 2. ნაოსანი და ბორტრადისტი უფლებამოსილი არიან იფრინონ სხ-ის ოთხ ტიპზე, მათი სახეობისდა მიუხედავად. 3. პილოტი სხ-ის ერთზე მეტ ტიპზე საფრენად დაიშვება, თუ მისი საერთო ნაფრენი არანაკლებ 1000 სთ-ია, საიდანაც I-IV თანრიგის სხ-ებზე ნაფრენი არანაკლებ 500 სთ. უნდა იყოს. 4. ამ მუხლით განსაზღვრული რაოდენობრივი შეზღუდვა ზემსუბუქ სხ-ებზე არ ვრცელდება (ამ მუხლის საჭიროებისათვის, ზემსუბუქი სხ „ტიპად“ არ ითვლება).     მუხლი 36🔗. მწყობრში შესვლა 1. სხ-ის ერთზე მეტ ტიპზე ერთდროულად მწყობრში შესვლა აკრძალულია. 2. ბორტგამყოლის მოწმობის მფლობელი, მწყობრში შესვლისას ვალდებულია ამ ტიპზე, შეგირდის რანგში, იფრინოს არანაკლებ 30 სთ. ოსტატობის აღნიშვნა გაიცემა ბორტგამყოლ-ინსტრუქტორის დასკვნის საფუძველზე. 3. ბორტოპერატორის მოწმობის მფლობელი, მწყობრში შესვლისას ვალდებულია ამ ტიპზე, შეგირდის რანგში, შეასრულოს ჩატვირთვა-ჩამოტვირთვის სრულციკლიანი არანაკლებ 50 ფრენა. ოსტატობის აღნიშვნა გაიცემა ინსტრუქტორის დასკვნის საფუძველზე.     მუხლი 37🔗. ავიასპეციალისტის ახალ ტექნიკაზე გადასამზადებლად დადგენილი მინიმალური ნაფრენი (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი, ვსხ) 1. კომერციული პილოტი უფლებამოსილია III-IV თანრიგის სხ-ზე გადაისწავლოს ნაფრენის ოდენობის მიუხედავად. მოყვარული პილოტი უფლებამოსილია IV თანრიგის სხ-ზე გადაისწავლოს ნაფრენის ოდენობის მიუხედავად, III თანრიგის სხ-ზე კი – 200 სთ. ნაფრენის არსებობისას. 2. III-IV თანრიგის სხ-ზე მეთაურის კურსით გადასწავლების უფლება ეძლევა იმ პილოტს, რომელსაც I-IV თანრიგის სხ-ზე აქვს მეთაურის რანგში ნაფრენი 500 სთ. 3. II თანრიგის სხ-ზე გადასწავლების უფლება ეძლევა იმ პილოტს, რომელსაც I-IV თანრიგის სხ-ზე აქვს 1000 სთ. ნაფრენი. 4. II თანრიგის სხ-ზე მეთაურის კურსით გადასწავლების უფლება ეძლევა იმ პილოტს, რომელსაც I-III თანრიგის სხ-ზე აქვს მეთაურის რანგში ნაფრენი 1000 სთ. 5. I თანრიგის სხ-ზე გადასწავლების უფლება ეძლევა იმ პილოტს, რომელსაც I-III თანრიგის სხ-ზე აქვს 1500 სთ. ნაფრენი. 6. I თანრიგის სხ-ზე მეთაურის კურსით გადასწავლების უფლება ეძლევა იმ პილოტს, რომელსაც I-II თანრიგის სხ-ზე აქვს მეთაურის რანგში ნაფრენი 500 სთ. 7. საფრენოსნო ეკიპაჟის სხვა წევრს, ერთი თანრიგით უფრო მაღალ სხ-ზე გადასასწავლად უნდა ჰქონდეს 500 სთ, ორი თანრიგით უფრო მაღალზე – 1000 სთ. ამ (საიდანაც გადაისწავლიან) ან უფრო მაღალი თანრიგის სხ-ზე ნაფრენი. ერთი და იმავე თანრიგის სხ-ზე გადასასწავლად ნაფრენის ოდენობა არ იზღუდება. 8. ამ მუხლის მიზნებისათვის, უფრო მაღალი თანრიგის სხ-ად ითვლება ის საჰაერო ხომალდი, რომლის თანრიგის განმსაზღვრელი რომაული ციფრი, ამ „წესების“ 34-ე მუხლის შესაბამისად, უფრო ნაკლებია.     მუხლი 38🔗. აერნაოსნად მომზადება და გადამზადება 1. სამოქალაქო ავიაციის აერნაოსნად ინიშნება „აერნაოსნის მოწმობის“ მფლობელი, რომელმაც დაამთავრა აერნაოსნების მოსამზადებელი სასწავლო დაწესებულება. 2. აერნაოსნად შეიძლება გადამზადდეს პილოტის, ბორტინჟინრის, ბორტრადისტის, სმ მეთვალყურის მოწმობის მფლობელი.     მუხლი 39🔗. ბორტინჟინრად მომზადება და გადამზადება 1. II-III თანრიგის სხ-ების ბორტინჟინრის მოსამზადებელ კურსებზე იგზავნება სხ-ის ამ კონკრეტული ტიპის ტექნიკური მომსახურების არანაკლებ 2-წლიანი სტაჟის მქონე ტექნიკური სპეციალისტი. 2. I თანრიგის სხ-ის ბორტინჟინრის მოსამზადებელ კურსებზე იგზავნება სხ-ის ამ კონკრეტული ტიპის ტექნიკური მომსახურების არანაკლებ 2-წლიანი სტაჟის მქონე ინჟინერი.     მუხლი 40🔗. მეორე პილოტის მეთაურად მომზადება (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი, ვსხ) 1. IV თანრიგის სხ-ის პილოტს მეთაურად მომზადების უფლება ეძლევა 1000 სთ. საერთო ნაფრენის დროს, ამასთან, სხ-ის ამ ტიპზე უნდა ჰქონდეს 500 სთ. ნაფრენი. 2. III თანრიგის სხ-ის პილოტს მეთაურად მომზადების უფლება ეძლევა 1500 სთ. საერთო ნაფრენის დროს, ამასთან, სხ-ის ამ ტიპზე უნდა ჰქონდეს 1000 სთ. ნაფრენი. 3. თუ III-IV თანრიგის სხ-ის პილოტის მეთაურის რანგში ნაფრენი 500 სთ.-ზე ნაკლებია, მეთაურად მომზადების დაწყებამდე, ამ ტიპზე მე-2 პილოტის რანგში, უნდა იფრინოს ორმაგი ოდენობა იმ ნაფრენისა, რაც 500 სთ-მდე აკლია. 4. I-II თანრიგის სხ-ის პილოტს მეთაურად მომზადების უფლება ეძლევა ამ ტიპზე შემდეგი ნაფრენის დროს: ა) 1500 სთ, თუ მას მეთაურის რანგში ნაფრენი არა აქვს; ბ) 1000 სთ, I-II თანრიგის სხ-ზე მეთაურის რანგში 1000 სთ-ზე ნაკლები ნაფრენისას; გ) 500 სთ, I-III თანრიგის სხ-ზე მეთაურის რანგში 1000 სთ. და მეტი ნაფრენისას. 5. თვითმფრინავიდან შვეულმფრენზე და პირიქით გადასწავლებისას, ზემოთ აღნიშნული შეზღუდვების გარდა, მეთაურად მომზადების დაწყებამდე, სხ-ის ამ ტიპზე ნაფრენი უნდა იყოს არანაკლებ 500 სთ. 6. მეთაურად მწყობრში შესვლის პროგრამის დასრულების შემდეგ, პილოტი ვალდებულია იფრინოს გამოცდილ მეორე მფრინავრთან (ამ კონკრეტულ ტიპზე მინიმუმ 500 სთ ნაფრენი) ერთად სულ მცირე 200 სთ.     მუხლი 41🔗. ინსტრუქტორად მომზადება, მოქმედების ვადის გაგრძელება (თვითმფრინავი, შვეულმფრენი, ვსხ) 1. I-IV თანრიგის სხ-ის პილოტი შეიძლება გახდეს პილოტ-ინსტრუქტორი, თუ მას ამ ტიპზე აქვს მეთაურის რანგში ნაფრენი 300 სთ. 2. V თანრიგის სხ-ის პილოტი შეიძლება გახდეს პილოტ-ინსტრუქტორი, თუ მას ამ ტიპზე აქვს მეთაურის რანგში ნაფრენი 50 სთ. 3. პილოტი შეიძლება გახდეს უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორი, თუ მას ამ ტიპზე აქვს პილოტ-ინსტრუქტორის რანგში ნაფრენი 200 სთ. 4. ავიასპეციალისტი შეიძლება გახდეს ბორტინჟინერ-ინსტრუქტორი და ნაოსანი-ინსტრუქტორი, თუ მას ამ ტიპზე აქვს, შესაბამისად, ბორტინჟინრად ან ნაოსნად ნაფრენი 300 სთ. 5. პილოტ-ინსტრუქტორი და უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორი, V თანრიგის სხ-ზე გადასწავლებისას უფლებამოსილია გახდეს პილოტ-ინსტრუქტორი ან უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორი, შესაბამისად, ამ ტიპზე ნაფრენის გარეშე, მეთაურად მწყობრში შესვლასთან ერთად; ამისათვის მას უნდა მიეცეს დამატებითი წვრთნა ინსტრუქტორის სავარძლიდან. 6. ბორტინჟინერ-ინსტრუქტორი, სხ-ის სხვა ტიპზე გადასწავლებისას, შეიძლება გახდეს ამ ტიპის ინსტრუქტორი 50 სთ. ნაფრენის შემდეგ. 7. ნაოსანი-ინსტრუქტორი, სხ-ის სხვა ტიპზე გადასწავლებისას, შეიძლება გახდეს ამ ტიპის ინსტრუქტორი მწყობრში შეყვანისას. 8. სააგენტოს მფრინავი-ინსპექტორი უფლებამოსილია გახდეს ინსტრუქტორი სხ-ის კონკრეტულ ტიპზე ნაფრენის გარეშე, თუ მას ამ სახეობის სხ-ის ნებისმიერ ტიპზე აქვს ინსტრუქტორის ოსტატობის აღნიშვნა. ამასთან, პილოტ-ინსპექტორს, მწყობრში შესვლისას, უნდა მიეცეს დამატებითი წვრთნა ინსტრუქტორის სავარძლიდან. 9. ბორტგამყოლ-ინსტრუქტორად შეიძლება გახდეს „ბორტგამყოლის მოწმობის“ მფლობელი, რომელსაც აქვს ორი წლის საფრენოსნო სტაჟი და სხ-ის ამ ტიპზე არანაკლებ 200 სთ. ნაფრენი. 10. ბორტოპერატორ-ინსტრუქტორად შეიძლება გახდეს „ბორტოპერატორის მოწმობის“ მფლობელი, რომელსაც აქვს სხ-ის ამ ტიპზე ბორტოპერატორის რანგში შესრულებული ჩატვირთვა-ჩამოტვირთვის სრულციკლიანი არანაკლებ 50 ფრენა. 11. ბორტრადისტ-ინსტრუქტორად შეიძლება გახდეს „ბორტრადისტის მოწმობის“ მფლობელი, რომელსაც აქვს სხ-ის ამ ტიპზე არანაკლებ 200 სთ. ნაფრენი.  12. პიროვნებამ არ უნდა განახორციელოს ფრენის ინსტრუქტაჟი მოწმობის გასაცემად და ოსტატობის მისანიჭებლად, თუ:  ა) ამ პიროვნების მოწმობაში არ არის პილოტ-ინსტრუქტორის, ან უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორის ოსტატობა. 13. პილოტის-ინსტრუქტორის, უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორის ოსტატობა მოქმედია 3 წლის განმავლობაში. 14. ოსტატობის შესანარუნებლად პილოტ-ინსტრუქტორმა, ან უფროსმა პილოტ-ინსტრუქტორმა უნდა იფრინოს არანაკლებ 50 სთ, ბოლო და ყოველ მომდევნო წელს პილოტ-ინსტრუქტორის რანგში უნდა იფრინოს სულ ცოტა 15 საათი, ან შეასრულოს 20 აფრენა-დაფრენა. 15. საწაფის ინსტრუქტორის მიმართ წაყენებული მოთხოვნები: ა) ფლობს ან ფლობდა ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის მოწმობას; ბ) გამოცდილება. პილოტის რანგში ნაფრენი 1500 სთ (თვითმფრინავზე) 1000 სთ (შვეულმფრენზე); გ) სააგენტოს წერილობითი დადასტურების მიღების განაცხადის წარდგენამდე 12 თვის განმავლობაში პრაქტიკული შემოწმების გავლა საწაფის განცხადებულ ტიპზე, 3სთ-ის ოდენობით. 16. სააგენტოს წერილობითი დადასტურების მოქმედების ვადაა 3 წელი. ვადის გასაგრძელებლად, შეასრულოს საწაფზე ინსტრუქტორად მუშაობის 50 სთ, საიდანაც 15 საათი უნდა იყოს ბოლო 12 თვის განმავლობაში და გაიაროს პრაქტიკული მუშაობის შემოწმება. 17. ყველა პილოტ-ინსტრუქტორი და უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორი ვალდებულია გაიაროს ინსტრუქტორის მომზადების თეორიული კურსები სააგენტოს მიერ სერტიფიცირებულ ან აღიარებულ სასწავლო დაწესებულებაში.     მუხლი 42🔗. სახელმწიფო ავიაციაში ნაფრენის ჩათვლა ამ წესების მიზნებისათვის, მფრინავის სახელმწიფო ავიაციაში ნაფრენი გაითვალისწინება შემდეგნაირად: ა) სატრანსპორტო სხ-ზე ნაფრენი – ისევე, როგორც სამოქალაქო ავიაციის მფრინავებისათვის; ბ) საბრძოლო ავიაციის პილოტის ნაფრენი, I-II თანრიგის სხ-ზე გადასასწავლად და მეთაურად მომზადებისას, არ ჩაითვლება.     მუხლი 43🔗. სამოქალაქო ავიაციის სასწავლო დაწესებულების მასწავლებლის მოწმობის გაცემა 1. საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სდ-ის ფრენის უსაფრთხოებისა და საავიაციო უშიშროების უშუალო უზრუნველყოფასთან დაკავშირებულ სასწავლო პროგრამებში შემავალი საგნების მასწავლებელი შეიძლება იყოს: ა) საავიაციო-პირველადი განათლების მქონე ავიასპეციალისტი; ბ) უმაღლესი განათლების მქონე არასაავიაციო სპეციალისტი, რომელსაც აქვს სამოქალაქო ავიაციის სდ-ში წასაკითხის მომიჯნავე საგნების სწავლების სამწლიანი სტაჟი. 2. მასწავლებლობის კანდიდატს უნდა ჰქონდეს საკუთარი სპეციალობით მუშაობის შემდეგი სტაჟი: ა) სხ-ის ეკიპაჟის წევრს – 5 წელი ან 3 წელი ინსტრუქტორის რანგში; ბ) სმ მეთვალყურესა და ავიადისპეტჩერს – 5 წელი მეთვალყურის (ავიადისპეტჩერის) რანგში; გ) სხ-ის ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტს – 5 წელი ინჟინრის რანგში. 3. კანდიდატი სააგენტოში შემდეგ საბუთებს წარადგენს: ა) განცხადებას და სდ-ის ან ავიასაწარმოს ხელმძღვანელის შუამდგომლობას (დანართი №13 და №14); ბ) განათლების დამადასტურებელ საბუთებს; გ) სასწავლო საგნის მასალებს (სახელმძღვანელო(ები), კონსპექტ(ებ)ი, ნაბეჭდი, ან ელექტრონული ვერსია). 4. სააგენტო ამოწმებს სახელმძღვანელო მასალასა და კანდიდატის მიერ ლექციის ჩატარების უნარს, საგნის რომელიმე თემის მიხედვით, და, დადებითი შეფასების შემთხვევაში, გასცემს „მასწავლებლის მოწმობას“ (დანართი №10). 5. მასწავლებლის მოწმობაში მითითებულ უნდა იქნეს ყველა ის საგანი, რომელთა სწავლების უფლება ენიჭება კანდიდატს. 6. „მასწავლებლის მოწმობა“ გაიცემა არა უმეტეს 3 წლის ვადით. თავი VI ავიასპეციალისტების მოწმობების უწყებრივი რეესტრი     მუხლი 44🔗. მოწმობებისა და ბლანკების აღრიცხვა, უწყებრივი რეესტრის წარმოება 1. ავიასპეციალისტებზე გაცემული მოწმობები რეგისტრირდება „ავიასპეციალისტების მოწმობების უწყებრივ რეესტრში“ (დანართი №7), რომელსაც აწარმოებს სააგენტოს უფლებამოსილი პირი. 2. რეესტრში ჩანაწერების წაშლა დაუშვებელია, შესწორება დადასტურებული უნდა იყოს მოწმობაზე ხელმომწერი და რეესტრის მწარმოებელი პირების მიერ. უწყებრივი რეესტრის გვერდები უნდა იყოს დანომრილი, აკინძული, ხელმოწერილი და ბეჭედდასმული. 3. მოწმობების ბლანკები უნდა აღირიცხოს ბლანკების შემოსავალ-გასავლის აღრიცხვის უწყებრივი რეესტრით (დანართი №8). 4. მოწმობის ბლანკების შენახვაზე პასუხისმგებლობა უწყებრივი რეესტრის მწარმოებელ პირს ეკისრება. დანართი №1 სამოქალაქო ავიაციის სააგენტოს გ ა ნ ც ხ ა დ ე ბ ა მცხოვრები ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (მუდმივი საცხოვრებელი: ქალაქი, რაიონი, სოფელი) მოქალაქეობა ––––––––––––––––––––– დაბადების თარიღი ––––––––––––––––––––––––––––––– განათლება –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (რომელი სად დაამთავრა, როდის, რა სპეციალობით) სამუშაო ადგილი და სპეციალობა –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– სამედიცინო სერტიფიკატის მოქმედების ვადა ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– საერთო ნაფრენი ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– სთ. მეთაურის რანგში ნაფრენი –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– სთ. აქედან – სხ-ის სხვა სახეობებზე, ტიპებზე ნაფრენი ––––––––––––––––––––––––––––––– უფლებამოსილება ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (სხ-ის ტიპი, ძრავა, სისტემები, სმმ-ის პუნქტი) საავიაციო მოვლენები ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (თარიღი, სხ-ის ტიპი, ხასიათი, მიღებული ზომები, შემდგომი ნაფრენი) გთხოვთ მომცეთ (გამიგრძელოთ) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (მოწმობის სახეობა, №, მოქმედების ვადა, ოსტატობის აღნიშვნა) ადრე ვფლობდი––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– მოწმობის/ოსტატობის აღნიშვნის მისაღებად (გასაგრძელებლად, ახალი ტექნიკის შესასწავლად) ყველა მოთხოვნა შევასრულე, საფრენოსნო შემოწმება (პრაქტიკული გამოცდები) გავიარე, დამადასტურებელ საბუთებს თან ვურთავ. კანდიდატის ხელმოწერა –––––––––––––––––– თარიღი –––––––––––––––––––––– მონაცემების სისწორეს ვადასტურებ –––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (თანამდებობა, გვარი, ხელმოწერა) დანართი №2 სამოქალაქო ავიაციის სააგენტოს შ უ ა მ დ გ ო მ ლ ო ბ ა ––––––––––––––––– წლიდან –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (ავიასაწარმო, სპეციალობა) მომუშავე ბ-ნ ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– განაცხადის თაობაზე ვშუამდგომლობ: იგი ღირსია –––––––––––––––––––––––––––––––––––  –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (დასკვნა)  ავიასაწარმოს ხელმძღვანელი –––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (ხელმოწერა, გვარი)  ბ. ა. ––––––––––––––––––––––––––––––––                                                                                                               (თარიღი) დანართი №3 შ ე ფ ა ს ე ბ ი ს  ფ უ რ ც ე ლ ი –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (ავიასპეციალისტის სახელი, გვარი) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (საჰაერო ხომალდის ტიპი, სპეციალობა) № საგანი შეფასება გამომცდელის გვარი გამომცდელის ხელმოწერა 1 საჰაერო კოდექსი 2 ფრენის წესები: – „საქართველოს საჰაერო სივრცეში ფრენის წესები“; – „სხ-ების საფრენოსნო ექსპლუატაციის წესები“; – „საავიაციო სამუშაოების სახელმძღვანელო“; – „ეკიპაჟის წევრების სამუშაო დროის ნორმები“. 3 სხ-ის (ტიპი) საფრენოსნო ექსპლუატაციის სახელმძღვანელო 4 აეროდინამიკა 5 აერნაოსნობა 6 საავიაციო მეტეოროლოგია 7 სხ-ის (ტიპი) აგებულება და ექსპლუატაცია 8 ძრავის აგებულება და ექსპლუატაცია 9 სახელსაწყო აღჭურვილობა 10 რადიოაღჭურვილობა 11 ელექტროაღჭურვილობა 12 სარადიოტელეფონო კავშირი და ფრაზეოლოგია 13 სტტმწ 14 სხ-ების აგებულება და ძირითადი სტ მახასიათებლები 15 საავარიო-სამაშველო სამუშაოები; საბორტო სსს და მათი მოხმარების წესები 16 სახიფათო ტვირთის გადაზიდვა 17 ტვირთის მიმართ წაყენებული მოთხოვნები, ჩატვირთვა-ჩამოტვირთვის წესები. სატვირთო სხ-ს საბორტო მოწყობილობებით სარგებლობა. უსაფრთხოების ტექნიკა 18 მგზავრების სამედიცინო მომსახურება; პირველადი დახმარების აღმოჩენა 19 მგზავრების საკვებით მომსახურება 20 საჰაერო გადაზიდვების მოგვარება 21 მგზავრების მომსახურების ტექნოლოგია 22 სხ-ს საყოფაცხოვრებო აღჭურვილობა და მისი ექსპლუატაცია 23 ეკიპაჟის წევრების ურთიერთმოქმედება და სამუშაო ტექნოლოგია 24 სმ მეთვალყურის (ავიადისპეტჩერის) სამუშაო ტექნოლოგია; რადიოკავშირის წესები 25 საჰაერო მოძრაობის წესები: „საქართველოს საჰაერო სივრცეში ფრენის წესები” და სხვა 26 სმმ-ისა და ნაოსნობის რადიოტექნიკური საშუალებები 27 საავიაციო ტექნიკის დირექტივები, ტექნოლოგია და ტექნიკური მომსახურება 28 საწვავ-საპოხი მასალები 29 საფრენოსნო ინფორმაციის შეკრების, დამუშავების საშუალებები და მისი გაშიფრვის მეთოდები 30 საავიაციო ტექნიკის ტექნიკური დიაგნოსტიკისა და დაურღვეველი შემოწმების ხერხები და საშუალებები 31 ინგლისური ენა 32 საავიაციო უშიშროება 33 საავიაციო მოვლენების მიზეზები და ფრენის უსაფრთხოების დონის ასამაღლებელი ღონისძიებები შენიშვნა: ავიასპეციალისტები, ჯგუფების მიხედვით, თეორიულ გამოცდებს აბარებენ შემდეგ საგნებში: პილოტი – 1-12, 15-17, 20, 23, 28, 31-33 აერნაოსანი – 1-6, 9-12, 15, 23, 31-33 ბორტინჟინერი – 1-4, 7-11, 13, 15-17, 23, 28, 32-33 ბორტრადისტი – 1-3, 5-6, 9-12, 15, 23, 31-33 ბორტგამყოლი – 1, 7, 15-23, 31-33 მეთვალყურე (ა/დ) – 1, 4-6, 12, 14-15, 24-26, 31-33 სხ-ს ტმ-ის სპეციალისტი – 1, 7-11, 13-14, 27-30, 32-33 ბორტოპერატორი – 1, 3-4, 7, 15-17, 32-33 საავიაციო ხელისუფლების უფლებამოსილი პირი                                         ––––––––––––––––––––––––––––                                                                         თარიღი ––––––––––––––––––––––– დანართი №4 ჰაერში პრაქტიკული მუშაობის შემოწმება ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (სახელი, გვარი) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (სხ-ის ტიპი, თანამდებობა, ავიასაწარმო) შემოწმდა –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (აეროდრომის პირობებში, მარშრუტზე) ფრენის ხანგრძლივობა ––––––––––– აქედან, ღამით ––––––––––– ფრენების რაოდენობა –––––––––– შემოწმების თარიღი ––––––––––––––– შეფასება ––––––––––––––––––– შემმოწმებლის დასკვნა ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– შემმოწმებელი ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (თანამდებობა, გვარი, ხელმოწერა)  ბ. ა.                                                    ––––––––––––––––––––––––––––––––––                                                                                            (თარიღი) საწაფზე პრაქტიკული მუშაობის შემოწმება შემოწმდა –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (სახელი, გვარი) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (სხ-ს ტიპი, თანამდებობა, ავიასაწარმო)  საწაფის ტიპი ––––––––––––––––––––– შემოწმების თარიღი ––––––––––––––– შეფასება ––––––––––––––––– შემმოწმებლის დასკვნა ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– შემმოწმებელი–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (თანამდებობა, გვარი, ხელმოწერა)  ბ. ა.                                                    –––––––––––––––––––––––––––––––––                                                                              (თარიღი) დანართი №5 საჰაერო მოძრაობის მომსახურების პრექტიკული ჩვევების შემოწმების შედეგები –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (სახელი, გვარი) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (თანამდებობა, აეროდრომი) შემოწმება ჩატარდა სმ მეთვალყურის (ავიადისპეტჩერის) სამუშაო ადგილზე ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (პუნქტის დასახელება, თარიღი, დღე-ღამის დრო, მეტეოპირობები) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (სმ მომსახურებაზე ერთდროულად მყოფი სხ-ების რაოდენობა) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (დასაფრენად შესასვლელი სხ-ების რაოდენობა) ტექნოლოგიური ოპერაციები შეფასება 1. მორიგეობის მიღება და სამუშაო ადგილის მომზადება 2. სამეთვალყურეო არეში (რაიონში) □ საჰაერო- და მეტეოვითარების ცოდნა 3. სამუშაო ტექნოლოგიის შესაბამისად, სმ -ს □ მომსახურების წესების მოთხოვნათა შესრულება (ფრენის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა) 4. სმ მომსახურების რადიოტექნიკური საშუალებების გამოყენება 5. რადიოკავშირის წესებისა და ფრაზეოლოგიის ცოდნა 6. რადიოკავშირის ენა 7. საბუთების გაფორმება შემოწმების ხანგრძლივობა ––––––––––––– სთ შეფასება –––––––––––––––––– შემმოწმებლის დასკვნა –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– შემმოწმებელი ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––                                                 (თანამდებობა, გვარი, ხელმოწერა) ბ. ა. ––––––––––––––––––––––––––                                                                                                                            (თარიღი) დანართი №6 (ნიმუში) ფრენის სტანდარტების, სერტიფიცირებისა და ინსპექტირების დეპარტამენტი ავიასპეციალისტთა მოწმობების გაცემის ო ქ მ ი № 2007 წლის 21 ივნისს, ფრენის სტანდარტების, სერტიფიცირებისა და ინსპექტირების დეპარტამენტმა „ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების წესების“ შესაბამისად, განიხილა ავიასპეციალისტებისათვის მოწმობების გაცემის მასალები. წარმოდგენილი საბუთებისა და სათანადო შემოწმების საფუძველზე, დადგინდა: 1. ვახტანგ ნადირაძეს, ა/კ „თუშეთის“ პილოტს, მიეცეს ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის მოწმობა №01851. შესაბამისად, გაუქმდეს 1997 წლის 26 მაისს გაცემული ავიაკომპანიის სატრანსპორტო პილოტის მოწმობა №01832. 2. აფი გიგანს, ქუთაისის ა/პ-ის მეთვალყურეს, მიეცეს საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურის მოწმობა №00849. შესაბამისად, გაუქმდეს 1995 წლის 03 მაისს გაცემული საჰაერო მოძრაობის მეთვალყურის მოწმობა №00635. დეპარტამენტის უფროსი             ––––––––––––––––––––––––––– (გვარი, ხელმოწერა) სპეციალისტები                               ––––––––––––––––––––––––––– (გვარი, ხელმოწერა)                                                          ––––––––––––––––––––––––––                                                                                     (გვარი, ხელმოწერა) ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების სპეციალისტი –––––––––––––––––––––––––––                                                          (გვარი, ხელმოწერა) დანართი №7 მოწმობების აღრიცხვის უწყებრივი რეესტრი რიგითი ნომერი სახელი, გვარი მოწმობის ნომერი მოწმობის გაცემის თარიღი მოწმობის მფლობელის ხელმოწერა სააგენტოს უფლებამოსილი პირი –––––––––––––––––––––––––                                                                                           (გვარი, ხელმოწერა) რეესტრის წარმოებაზე უფლებამოსილი პირი –––––––––––––––––––––––––                                                                                                                    (გვარი, ხელმოწერა) დანართი №8 ბლანკების შემოსავალ-გასავლის აღრიცხვის უწყებრივი რეესტრი შემოსვლის თარიღი ბლანკების რაოდენობა სააგენტოს უფლებამოსილი პირი –––––––––––––––––––––––––                                                                                    (გვარი, ხელმოწერა) რეესტრის წარმოებაზე უფლებამოსილი პირი ––––––––––––––––––––––––                                                                                                              (გვარი, ხელმოწერა) დანართი №9 ავიასპეციალისტის მოწმობა  დანართი №10 სამოქალაქო ავიაციის სააგენტო სსიპ – სამოქალაქო ავიაციის სააგენტო LEPL Civil Aviation Agency მასწავლებლის მოწმობა №000 LICENSE OF TEACHER სამოქალაქო ავიაციის სააგენტო ადასტურებს, რომ Civil Aviation Agency confirms, that ბ-ნი ქ-ნი ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Mr/Mrs/Ms                                                       (სახელი გვარი/Name, Family name) აკმაყოფილებს ავიასპეციალისტების სერტიფიცირების წესებით საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სასწავლო დაწესებულების მასწავლებლის მოწმობის მიღებისათვის დადგენილ მოთხოვნებს, მას ეძლევა შემდეგი სპეციალური საგნების სწავლების უფლება complies with the requirements defined in “Aviation Specialists Certification Rules” for obtaining License of Teacher at Georgian Aviation Educational Organization and be authorized to teach the following subjects: –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– მოწმობა შეიძლება გაუქმდეს, ან მისი მოქმედების ვადა შეჩერდეს დადგენილი წესის შესაბამისად The License can be revoked or suspended according to existing rules. ბ.ა. stamp სამოქალაქო ავიაციის სააგენტოს დირექტორის პირველი მოადგილე   ვ. გოგორიშვილი The first Deputy Director V. Gogorishvili of Civil Aviation Agency ამოქმედების თარიღი: Valid from: მოქმედების ვადა: Expire date: დანართი №11 საბუთების ჩამონათვალი და მათი შენახვის ვადები საბუთის დასახელება ვადა 1 ავიასპეციალისტთა სერტიფიცირების წესები მუდმივად 2 მოწმობების გაცემის უწყებრივი რეესტრი მუდმივად 3 პირველადი საავიაციო თეორიული განათლებისა და პრაქტიკული მომზადების საბუთები; საწვრთნელი დავალება (ჰაერში და საწაფზე); ახალი ტექნიკის შესწავლის საბუთები საფრენოსნო სამუშაოს დამთავრებამდე 4 მოწმობების ჩამოწერისა და განადგურების აქტი 3 წ. 5 ავიასპეციალისტის მოწმობის გაცემასა და მოქმედების ვადის გაგრძელებაზე მიმოწერა 7 წ. 6 განცხადება-შუამდგომლობა, ოქმი, აქტი, გადაწყვეტილება, წარდგინება, ცნობა 7 წ. 7 საფრენოსნო წიგნაკი მუდმივად დანართი №12 მოწმობის პუნქტების შევსების მაგალითები XII. ოსტატობის აღნიშვნა 1) თვითმფრინავი ბოინგ-737; მეთაური (II პილოტი, ნაოსანი, ბორტინჟინერი, ბორტრადისტი, ბორტოპერატორი) Pilot-in-Command (Co – Pilot, Flight Navigator, Flight Engineer / Mechanic, Radio-Operator, Flight-Operator : Boeing – 737 Aeroplane 2) თვითმფრინავი ბოინგ-737; მეთაური-შეგირდი (ბორტგამყოლი-შეგირდი) PICUS (Flight Attendant – Trainee): Boeing – 737 Aeroplane 3) დაშვებულია სფწ-ით საფრენად (კომერციული პილოტისათვის) Rated for IFR flights 4) თბური აეროსტატის პილოტი – Pilot of Hot Air Balloon 5) თვითმფრინავი ბოინგ-737; პილოტ-ინსტრუქტორი (უფროსი პილოტ-ინსტრუქტორი) Pilot – Instructor (Chief Pilot – Instructor) : Boeing – 737 Aeroplane XIII. განსაკუთრებული აღნიშვნები 1) თვითმფრინავი ბოინგ-737; იკაოს I კატეგორიის მინიმუმი, აფრენა 200 მ Boeing – 737 Aeroplane: Approved weather minimum Category I, ICAO, Take-off: 200 m 2) შვეულმფრენი მი-8; ამინდის მინიმუმი: დღისით – 150x2, ღამით – 450 x5 MI – 8 Helicopter: Approved weather minimum: Daytime – 150x2; Night – 450x5 3) დაშვებულია საერთაშორისო ფრენებზე  Rated for International Flights Operation 4) შვეულმფრენი მი-8; 2000 მ-მდე შემაღლების დასაფრენი მოედნების ჰაერიდან ამორჩევა MI – 8 Helicopter: Landing at his Discretion on fieldsup to 2000 m 5) სარადიოტელეფონო კავშირის წარმართვა ინგლისურ ენაზე English Language Radio – Telephony Operation 6) შვეულმფრენი მი-8; სატყეო და დასახლებული პუნქტების ხანძართან ბრძოლა MI – 8 Helicopter: Rated to execute fire fighting operations in forest and populated areas 7) თვითმფრინავი ბოინგ-737; ძრავების ამუშავება და მოსინჯვა Engine Running: Boeing – 737 Aeroplane 8) საჰაერო ხომალდების მიღება-გაშვება Aircraft Pre-flight and Post flight Checks 9) საავიაციო ინგლისურის ცოდნის მე-4 დონე English Language Proficiency – Level- 4 10) დაშვებულია ბოინგ-737-ის ბუქსირებაზე  Permitted for towing Aircraft Boeing – 737 11) დაშვებულია სპეცავტოტრანსპორტის მიდგომა-გასვლის სახელმძღვანელოდ  Permitted for Aircraft service trucks control at the plane 12) შვეულმფრენი მი-8; საძებნ-სამაშველო სამუშაოები MI-8 halicopter: Rated for Search and Rescue Operations. 13) შვეულმფრენი მი-8; ვიზუალური ფრენა უკიდურესად დაბალ სიმაღლეზე MI-8 helicopter: Rated fir visual flights at Low Atitudes თბური აეროსტატის ტექნიკური მომსახურება – Hot Air Balloon maintenance 14) შვეულმფრენი მი-8; სატყეო და დასახლებული პუნქტების ხანძართან ბრძოლა  Mi-8 helicopter: Rated to execute fire fighting operations in forest and populated areas. 15) თვითმფრინავი ბოინგ-737; დაშვებულია მარცხენა და მარჯვენა სავარძლიდან საფრენად Qualifued to flu as Boeing – 737 from right or left hand seat 16) შვეულმფრენი მი-8 მტვ; დაშვებულია საკიდელზე ტვირთით (სამონტაჟო სამუშაოზე) საფრენად MI – 8 MTV Helicopter: Rotorcraft external – land operations ( Construction aerial work) 17) შვეულმფრენი მი-2; დაშვებულია სქს-ზე (საავტომობილო გზების პატრულირებაზე) MI – 2 Helicopter: Rated for Agricultural Aerial Work (Motor Ways Patrolling Operation) 18) თვითმფრინავი სრჯ-200; ტექნიკური მომსახურების ოპერატიული და პერიოდული სახეობები Airframe and Power Plant Line and Base maintenance : CRJ Aeroplane 19) შვეულმფრენი მი-8; ტექნიკური მომსახურების ყველა სახეობა All kind of maintenance: MI – 8 Helicopter 20) საფრენი აპარატისა და ძრავების ტექნიკური მომსახურების ინჟინერი (ტექნიკოსი, მექანიკოსი) Airframe and Power plant Engineer (Technician, Mechanic) 21) თვითმფრინავი ილ-76; ავიონიკის ტექნიკური მომსახურების ინჟინერი Avionic maintenance Engineer: IL – 76 Aeroplane 22) ლოცმანი – Pilot- Navigator 23) საჰაერო ხომალდის მიწისზედა მომსახურება Aircraft ground service 24) Approved for Operations within B – RNAV airspase დანართი №13 სამოქალაქო ავიაციის სააგენტო გ ა ნ ც ხ ა დ ე ბ ა ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (სახელი, გვარი) მცხოვრები –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (მუდმივი საცხოვრებელი) მოქალაქეობა –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-––– განათლება –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-––– (რომელი სდ დაამთავრა, როდის, სპეციალობა) სამუშაო ადგილი და სპეციალობა ––––––––––––––––––––––––––––––––––--–––––––––-––– სპეციალისტის დახელოვნება* ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-–– (სპეციალური მომზადების გავლა, კურსები) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-–––––– დამთავრების თარიღი ადრე ვასწავლიდი –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-–––––– (სასწავლებელი) შემდეგ საგნებს: –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-––––– –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-–––– ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-––– ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-––– –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-–––– გთხოვთ, მომცეთ შემდეგი საგნების სწავლების უფლება: –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-–––– ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-––– –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-––––––––-––– ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-–––––––-––– ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-–––––––-––– –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––--––––––-–– ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––---– ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-––– ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-––– ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-––– ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-––– –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––-––––––––––––-––– კანდიდატის ხელმოწერა ––––––––––––––––––––––-–თარიღი ––––––––––––––––– –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– * კანდიდატმა უნდა დაამტკიცოს განცხადებული საგნების სწავლების უფლება დანართი №14 შუამდგომლობა (სდ-ს მასწავლებელზე) სამოქალაქო ავიაციის სააგენტოს უფლებამოსილ პირს, ბ-ნ ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ვშუამდგომლობ ბ-ნ (ქ-ნ) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (სახელი, გვარი) –––––––––––––––––– წლიდან მომუშავე ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (სდ, ავიასაწარმო)  იგი ღირსია –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– (დასკვნა) სასწავლო დაწესებულების ხელმძღვანელი –––––––––––––––––––––––––––––––––                                                                                  (ხელმოწერა, გვარი) ბ. ა. –––––––––––––––––––––––––––––  (თარიღი) დანართი №15 ავიასპეციალისტის მონაცემების დადასტურების ფორმა სამოქალაქო ავიაციის სააგენტო Civil Aviation Agency Of Georgia ITEM ICAO ANNEX 1 DESCRIPTIO№ 1 I State of licence issue 2 II Title of licence 3 III Serial number of licence 4 IV Full name of holder (Last and first) 5 IV a Date of birth (dd/mm/yyyy) 6 V Adress of holder (as on licence) 7 VI Nationality of holder 8 VIII Issuing Authority (conditions under which the licence is issued) 9 X licence date of issue 10 IX Licence validity 11 XII Valid Rating held (Type / Class / Instrument and Instructor) RATINGS (If TR/IR are restricted to Co-pilot, please mark it with: CP VALID UNTIL 12 XIII Remarks, limitations and endorsements 13 XIV Other details 14 Past or pending enforcement action Yes---- No ---- (If yes please give details on a separate page) Medical Details, Class 1 / Class 2 (Delete as applicable) LIMITATIONS VALID UNTIL If there is insufficient space on this Form for reguired information please use additional page. Please confirm the applicants Theoretical standard: The applicant has successfully completed JAR-FCL-ATPL Theory examinations: Yes – №o --- -------- The applicant has successfully completed JAR-FCL-CPL/IR Theory examinations: Yes – №o --- ------- Remarks: ---------------------------------------------------------------------------------------------------- CERTIFICATION I, (Last and first name) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– certify that the details entered on the form above and on –––––––– additional pages attached are true and correct. Certifying Signature and Aviation Authority stamp Authority: ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ; FAX: PHONE: Position: ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Signature: ––––––––––––––––––– (stamp) ––––/–––––/ 200 დანართი №16 სხ ტექნიკური მომსახურების სპეციალისტის მოწმობა