ფსიქიატრიული დახმარების შესახებ

ფსიქიატრიული დახმარების შესახებ /* Font Definitions */ @font-face {font-family:Sylfaen; panose-1:1 10 5 2 5 3 6 3 3 3;} @font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;} @font-face {font-family:"SPLiteraturuly MT";} @font-face {font-family:SPDumbadze;} @font-face {font-family:SPAcademi;} @font-face {font-family:SPLiteraturuly;} @font-face {font-family:SPGrotesk;} @font-face {font-family:Geo_dumM;} @font-face {font-family:"BPG Nino Mkhedruli";} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} h1 {margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; layout-grid-mode:line;} h2 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; letter-spacing:2.75pt; font-weight:normal;} h3 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:2.5pt;} h6 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc1, li.MsoToc1, div.MsoToc1 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc2, li.MsoToc2, div.MsoToc2 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:12.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc3, li.MsoToc3, div.MsoToc3 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:24.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc4, li.MsoToc4, div.MsoToc4 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:.5in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:5.0pt; font-weight:bold;} p.MsoFootnoteText, li.MsoFootnoteText, div.MsoFootnoteText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoHeader, li.MsoHeader, div.MsoHeader {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoFooter, li.MsoFooter, div.MsoFooter {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} span.MsoFootnoteReference {vertical-align:super;} p.MsoTitle, li.MsoTitle, div.MsoTitle {margin-top:300.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:3.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:16.0pt; font-family:"SPGrotesk","sans-serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.MsoBodyText, li.MsoBodyText, div.MsoBodyText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:14.0pt; font-family:SPAcademi;} p.MsoBodyText2, li.MsoBodyText2, div.MsoBodyText2 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; line-height:12.0pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoPlainText, li.MsoPlainText, div.MsoPlainText {margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; page-break-before:always; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-style:italic;} p.MsoAutoSig, li.MsoAutoSig, div.MsoAutoSig {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.parlamdrst, li.parlamdrst, div.parlamdrst {mso-style-name:parlamdrst; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.chveulebrivi, li.chveulebrivi, div.chveulebrivi {mso-style-name:chveulebrivi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;} p.data, li.data, div.data {mso-style-name:data; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.petiti, li.petiti, div.petiti {mso-style-name:petiti; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.2pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:8.5pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.prezident, li.prezident, div.prezident {mso-style-name:prezident; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;} p.kanoni, li.kanoni, div.kanoni {mso-style-name:kanoni; margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"Geo_dumM","serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.kitxva, li.kitxva, div.kitxva {mso-style-name:kitxva; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:5.65pt; margin-left:0in; text-align:justify; text-indent:14.2pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-weight:bold;} p.pasuxi, li.pasuxi, div.pasuxi {mso-style-name:pasuxi; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:56.7pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:-28.35pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.Style1, li.Style1, div.Style1 {mso-style-name:Style1; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.chveulebrivi-wigni, li.chveulebrivi-wigni, div.chveulebrivi-wigni {mso-style-name:chveulebrivi-wigni; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:22.7pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.satauri, li.satauri, div.satauri {mso-style-name:satauri; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:13.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; font-weight:bold;} p.satauri2, li.satauri2, div.satauri2 {mso-style-name:satauri2; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tarigi, li.tarigi, div.tarigi {mso-style-name:tarigi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.muxliparl, li.muxliparl, div.muxliparl {mso-style-name:muxli_parl; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.15pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"SPDumbadze","serif"; font-weight:bold;} p.muxlixml, li.muxlixml, div.muxlixml {mso-style-name:muxli_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tavisataurixml, li.tavisataurixml, div.tavisataurixml {mso-style-name:tavi_satauri_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.tavixml, li.tavixml, div.tavixml {mso-style-name:tavi_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.abzacixml, li.abzacixml, div.abzacixml {mso-style-name:abzaci_xml; mso-style-link:"abzaci_xml Char"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.karixml, li.karixml, div.karixml {mso-style-name:kari_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.karisataurixml, li.karisataurixml, div.karisataurixml {mso-style-name:kari_satauri_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.petitixml, li.petitixml, div.petitixml {mso-style-name:petiti_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.cignixml, li.cignixml, div.cignixml {mso-style-name:cigni_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.sataurixml, li.sataurixml, div.sataurixml {mso-style-name:satauri_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.zogadinacilixml, li.zogadinacilixml, div.zogadinacilixml {mso-style-name:zogadi_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.gansakutrebulinacilixml, li.gansakutrebulinacilixml, div.gansakutrebulinacilixml {mso-style-name:gansakutrebuli_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.StylecxrilixmlSylfaen, li.StylecxrilixmlSylfaen, div.StylecxrilixmlSylfaen {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} span.StylecxrilixmlSylfaenChar {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; font-family:"Sylfaen","serif";} p.adgilixml, li.adgilixml, div.adgilixml {mso-style-name:adgili_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.ckhrilixml, li.ckhrilixml, div.ckhrilixml {mso-style-name:ckhrili_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:9.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.danartixml, li.danartixml, div.danartixml {mso-style-name:danarti_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:right; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold; font-style:italic;} p.khelmoceraxml, li.khelmoceraxml, div.khelmoceraxml {mso-style-name:khelmocera_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.kodixml, li.kodixml, div.kodixml {mso-style-name:kodi_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.mimgebixml, li.mimgebixml, div.mimgebixml {mso-style-name:mimgebi_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:14.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.sulcvlilebaxml, li.sulcvlilebaxml, div.sulcvlilebaxml {mso-style-name:sul_cvlileba_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tarigixml, li.tarigixml, div.tarigixml {mso-style-name:tarigi_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.saxexml, li.saxexml, div.saxexml {mso-style-name:saxe_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.gazette, li.gazette, div.gazette {mso-style-name:gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:.5in; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli";} p.muxligazette, li.muxligazette, div.muxligazette {mso-style-name:muxli_gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli"; font-weight:bold;} p.tavigazette, li.tavigazette, div.tavigazette {mso-style-name:tavi_gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli"; font-weight:bold;} span.abzacixmlChar {mso-style-name:"abzaci_xml Char"; mso-style-link:abzaci_xml; font-family:"Sylfaen","serif";} /* Page Definitions */ @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:35.95pt .5in 62.9pt 63.0pt;} div.Section1 {page:Section1;} /* List Definitions */ ol {margin-bottom:0in;} ul {margin-bottom:0in;} საქართველოს კანონი ფსიქიატრიული დახმარების შესახებ     მუხლი 1🔗. ზოგადი დებულებები 1. ეს კანონი უზრუნველყოფს ფსიქიკურად დაავადებულ პირთა სამედიცინო და სოცალურ დახმარებას, იცავს მათ უფლებებსა და ინტერესებს და საზოგადოებას ფსიქიკურად დაავადებულ პირთა საზოგადოებრივად საშიშ ქმედებებისგან. 2. კანონი განსაზღვრავს ფსიქიატრიული სამსახურის მუშაკთა და იმ პირთა უფლებებს და მოვალეობებს, რომელთაც უშუალო კავშირი აქვთ ფსიქიკურად დაავადებულ პირებთან.     მუხლი 2🔗. ცნებების განსაზღვრა 1. ,,პაციენტი“ – პირი, რომელსაც დადგენილი აქვს ფსიქიკური დაავადების დიაგნოზი და უწევენ ფსიქიატრიულ დახმარებას. 2. ,,ფსიქიატრიული დაწესებულება“ – სამკურნალო-პროფილაქტიკური დაწესებულება, რომლის უპირველესი დანიშნულებაა სამედიცინო, სოციალური და სხვა სახის სპეციალიზებული დახმარების გაწევა ფსიქიკურად დაავადებული პირებისათვის. 3. ,,ფსიქიატრიის დარგში მომუშავე სპეციალისტი’’ – ექიმი, ფიქოლოგი, ექთანი, მომვლელი, სოციალური სფეროს მუშაკი ან ნებისმიერი სხვა პირი, რომელსაც სპეციალური მომზადებისა და მიღებული კვალიფიკაციის საფუძველზე უფლება აქვს სპეციალიზებული დახმარება გაუწიოს ფსიქიკურად დაავადებულ პირებს. 4. ,,გაცნობიერებული გადაწყვეტილების მიღების უნარი’’ – პირის შესაძლებლობა გაიცნობიეროს თავისი მდგომარეობა, მკურნალობის ძირითადი არსი, სწორად შეაფასოს მკურნალობის მოსალოდნელი სასარგებლო შედეგები. 5. ,,გადაუდებელი მდგომარეობა,, – როდესაც პირი ფსიქიკური გადახრის, დაავადების ან დაავადების გამწვავების გამო საფრთხეს უქმნის საკუთარ ან ირგვლივ მყოფთა სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას, ქონებას და რომლის თავიდან აცილება შეუძლებელია სასწრაფო სამედიცინო დახმარების გარეშე. გადაუდებელი მდგომარეობის დროს პირს დაკარგული აქვს გაცნობიერებული გადაწყვეტილების მიღების უნარი.     მუხლი 3🔗. პაციენტის ძირითადი უფლებები და დაცვის გარანტიები 1. პაციენტი სარგებლობს ყველა იმ კონსტიტუციური უფლებით, რომლითაც საქართველოს სხვა მოქალაქეები, თუ ცნობილი არ არის არაქმედუნარიანად. ფსიქიკური დაავადების გამო კონსტიტუციური უფლებების შეზღუდვა განსაზღვრულია ამ კანონის მე-4 და მე-13 მუხლებით. 2. პაციენტს გარანტირებული აქვს: ა) ჰუმანური დამოკიდებულება, რომელიც გამორიცხავს პიროვნების ღირსების შეურაცხმყოფელ ყოველგვარ მოქმედებებს; ბ) მკურნალობა მინიმალურად შეზღუდულ პირობებში და იმ მეთოდებით, რომლებიც შემუშავებულია საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ; გ) მკურნალობა აუცილებელი სამედიცინო ჩვენების მიხედვით, შეძლებისდაგვარად ავადმყოფის ან მისი ახლობლების საცხოვრებელ ადგილთან ახლოს; დ) ინფორმაციის მიღება თავისი დაავადებისა და მკურნალობის მეთოდების შესახებ; მკურნალობაზე უარის თქმის უფლება, თუ აქვს უნარი მიიღოს გაცნობიერებული გადაწყვეტილება. თუ პაციენტის ასაკი არ აღემატება 16 წელს, ან არა აქვს გაცნობიერებული გადაწყვეტილების მიღების უნარი, მაშინ ასეთი ინფორმაციისა და გადაწყვეტილების მიღების უფლება აქვთ მის მშობლებს ან მეურვეს; ე) ადვოკატის დახმარების მიღების უფლება. ფსიქონერვოლოგიური დაწესებულების ადმინისტრაცია ვალდებულია პაციენტის ადვოკატს წარუდგინოს პაციენტზე არსებული ყველა სახის დოკუმენტაცია; უზრუნველყოს ადვოკატის შეხვედრა მასთან პერსონალის ან სხვა მოწმეების გარეშე. გამონაკლისია ის შემთხვევები, როდესაც პაციენტის ფსიქიკური მდგომარეობა არ იძლევა ამის შესაძლებლობას; ვ) საჩივრისა და განცხადების შეტანა სასამართლო, სახელმწიფო ორგანეოებში და საზოგადოებრივ ორგანიზაციებში, ფსიქიატრის მიწვევა სამართლებრივი საკითხების განხილვისას; ზ) არჩევნებში მონაწილეობის უფლება და უფლება დამოუკიდებლად ეწეოდოს სამეურნეო საქმიანობას, თვითონ განაგებდეს თავის ქონებას, თუ იგი სასამართლოს მიერ აღიარებული არ არის არაქმედუნარიანად; თ) არაფსიქიატრიულ დაწესებულებებში შესაბამისი სამედიცინო დახმარების მიღების უფლება; ი) უფლება ისარგებლოს ყველა სახის სოციალური დაცვით; კ) უფლება ისარგებლოს სანატორიული და საკურორტო მომსახურებით. 3. ინვალიდობაგანსაზღვრულ პაციენტებს, აგრეთვე ინვალიდ პაციენტთა მომსახურე საზოგადოებრივ ორგანიზაციებს, დაწესებულებებს, სასწავლო-სამრეწველო საწარმოებს და გაერთიანებებს ენიჭებათ სახელმწიფო საგადასახადო შეღავათები მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. საქართველოს 1997 წლის 30 აპრილის კანონი №673-IIს-პარლამენტის უწყებანი, №21-22, 31.05.1997წ., გვ.12     მუხლი 4🔗. პაციენტის უფლებათა ნაწილობრივი შეზღუდვა 1. პაციენტის შეურაცხადად ან არაქმედითუნარიანად ცნობა შეუძლია მხოლოდ შესაბამისი სასამართლოს შესაბამისი კანონმდებლობის საფუძველზე. 2. პაციენტის პროფესიულ ვარგისიანობას განსაზღვრავს ექიმთა შრომითი-საექსპერტო კომისია. 3. დაუშვებელია პაციენტის შეზღუდვა დასმული დიაგნოზის საფუძველზე. ნებისმიერი შეზღუდვა უნდა ემყარებოდეს არა დაავადების ზოგად განსაზღვრას, არამედ კონკრეტულად პირის ფსიქიკური მდგომარეობის გათვალისწინებას.     მუხლი 5🔗. ფსიქიატრიული დახმარების ორგანიზაცია 1. ფსიქიატრიული დახმარება მოიცავს: ა) ამბულატორიულ დახმარებას; ბ) სტაციონალურ მკურნალობას; გ) იძულებით სტაციონალურ მკურნალობას. 2. ფსიქიკური დაავადების დიაგნოზი დგინდება საერთაშორისო სტანდარტების მოთხოვნათა შესაბამისად. პირისათვის ფსიქიკური დაავადების დიაგნოზის დადგენის უფლება აქვს ექიმ-ფსიქიატრს, ხოლო დაავადების საბოლოო დიაგნოზს ადგენს ექიმ ფსიქიატრთა კომისია. 3. სამსახურებრივი ან ოჯახური კონფლიქტი, შეუთავსებლობა საზოგადოებაში გაბატონებულ მორალურ, რელიგიურ, კულტურულ ან პოლიტიკურ შეხედულებებთან არ არის ფსიქიკური დაავადების დიაგნოზის დასმის საფუძველი. 4. ცნობა იმის შესახებ, რომ პირი წარსულში მკურნალობდა ამბულატორიული ან სტაციონალური ტიპის ფსიქონევროლოგიურ დაწესებულებებში, არ ჩაითვლება გადამწყვეტ ფაქტორად, რათა იგი მიჩნეულ იქნეს ფსიქიკურად დაავადებულად. 5. ფსიქიკურად დაავადებულ პირს ფსიქიატრიულ დახმარებას უწევენ მისი მოთხოვნის საფუძველზე. 6. იმ პირს, რომელსაც არ შესრულებია 16 წელი ან სასამართლოს მიერ ცნობილია არაქმედუნარიანად, ფსიქიატრიული დახმარება გაეწევა მისი მშობლების ან მეურვის თანხმობით. 7. ექიმი-ფსიქიატრი ავადმყოფის გამოკვლევისას ვალდებულია გაეცნოს მას და გააცნოს გამოკვლევის მიზანი, გარდა გამონაკლისი შემთხვევებისა, როდესაც ამ მოქმედებას შეუძლია გაამწვავოს ავადმყოფის მდგომარეობა. 8. ნებიმიერი ტიპის მკურნალობა დაუყოვნებლივ ფიქსირდება სამედიცინო დოკუმენტაციაში იმის მითითებით მკურნალობა ნებაყოფლობითია (დასტურდება პაციენტის ხელმოწერით) თუ ტარდება პაციენტის თანხმობის გარეშე. 9. აქტიური ბიოლოგიური მეთოდებით მკურნალობა (შოკური, კრუნჩხვითი), კლინიკური ცდა ან მკურნალობის ექსპერიმენტული მეთოდი პაციენტის მიმართ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს მხოლოდ მისი (მისი მეურვის, მშობლების) თანხმობით. თუ თავისი მდგომარეობის გამო პაციენტს არ შეუძლია მიიღოს გაცნობიერებული გადაწყვეტილება, ობიექტური მიზეზების გამო არ ხერხდება ახლობელთა თანხმობის დროული მიღება და აღნიშნული მეთოდი მდგომარეობის გაუმჯობესების ერთადერთი სავარაუდო საშუალებაა, იგი შეიძლება გამოყენებულ იქნეს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სპეციალურად ამ მიზნით შექმნილი დამოუკიდებელი ნეიტრალური ორგანოს ნებართვით და ზედამხედველობით. 10. როდესაც ფსიქიკური დაავადება ქრონიკულია, პაციენტის არქმედუნარიანობისა და მეურვეობის საკითხი წყდება მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად.     მუხლი 6🔗. პირველადი ფსიქიატრიული გამოკვლევა 1. პირველად ფსიქიატრიულ გამოკვლევად ითვლება ექიმ-ფსიქიატრთან იმ პირის კონსულტაცია, რომელიც არ არის დისპანსერულ აღრიცხვაზე, ან მოხსნილია დისპანსერული აღრიცხვიდან გამოჯანმრთელების ან მყარი რემისიის გამო. 2. პირველადი ფსიქიატრიული გამოკვლევა ტარდება იმ მიზნით, რომ დადგინდეს: ა) დაავადებულია თუ არა პირი ფსიქიკურად; ბ) საჭიროებს თუ არა ფსიქიატრიულ დახმარებას. 3. პირველადი ფსიქიატრიული გამოკვლევის საფუძველი შეიძლება იყოს არსებული მონაცემები, რომ პირი სჩადის ისეთ ქმედობას, რომელიც ფსიქიკური გადახრის ეჭვს ბადებს. 4. პირველადი ფსიქიატრიული გამოკვლევა ტარდება: ა) გამოსაკვლევ პირის მოთხოვნით; ბ) გამოსაკვლევი პირის ჯანმრთელობის შესახებ ცნობის გაცემის საჭიროების შემთხვევაში; გ) გამოსაკვლევი პირის ნათესავების წერილობითი განცხადების საფუძველზე; დ) სამსახურებრივად დაკავშირებულ ან ოფიციალურ პირთა წერილობითი განცხადების საფუძველზე. 5. პირველადი ფსიქიატრიული გამოკვლევა პირს უტარდება მისი თანხმობით, ხოლო თუ არ შესრულებია 16 წელი, – მშობლების ან მეურვის თანხმობით. 6. გადაუდებელი მდგომარეობის კრიტერიუმების არსებობისას პირის ფსიქიატრიული გამოკვლევა ხდება მისი თანხმობის გარეშე.     მუხლი 7🔗. სტაციონარული დახმარება 1. პაციენტი ფსიქიატრიულ სტაციონარში თავსდება იმ შემთხვევაში, თუ შეუძლებელია მისთვის სამედიცინო დახმარების გაწევა ან გამოკვლევა ამბულატორიულ პირობებში. 2. სტაციონარში მოთავსებულ პაციენტს უფლება აქვს: ა) მიიღოს და გაგზავნოს გზავნილები და წერილები; ბ) მიიღოს მნახველები საამისოდ გამოყოფილ სპეციალურ დროს და სპეციალურ ადგილას; გ) შეხვდეს ადვოკატს ან თავის მეურვეს უმოწმეებოდ. 3. ექიმს უფლება აქვს უსაფრთხოების მიზნით გამონაკლის შემთხვევაში აუკრძალოს პაციენტს ჩაიცვას საკუთარი ტანსაცმელი ან იქონიოს პირადი მოხმარების საგნები, რაც ფიქსირდება ავადმყოფობის ისტორიაში. 4. დაუშვებელია პაციენტის სტაციონარში დაყოვნება იმაზე მეტი ხნით, რაც საჭიროა დიაგნოსტიკის ან მკურნალობისთვის.     მუხლი 8🔗. ნებაყოფლობითი მკურნალობა 1. ნებაყოფლობითი მკურნალობა ტარდება ჩვეულებრივი რეჟიმის ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში ან სხვა ტიპის ღია დაწესებულებაში. 2. ნებაყოფლობითი მკურნალობისათვის სტაციონარში პაციენტი თავსდება მისი თხოვნით ან თანხმობით (სამედიცინო ჩვენების შემთხვევაში), 16 წლის ასაკამდე – მშობლების ან მეურვის თანხმობით. 3. თანხმობა სტაციონარში მოთავსებასა და მკურნალობაზე დამოწმებული უნდა იყოს პაციენტის (16 წლის ასაკამდე – მშობლების, მეურვის) ხელმოწერით ავადმყოფობის ისტორიაში. 4. სტაციონარში ნებაყოფლობით მოთავსებული პაციენტი უახლოეს 48 საათში (გარდა უქმე დღეებისა) უნდა შეისწავლოს საექიმო კომისიამ, რომელიც საბოლოოდ გადაწყვეტს სტაციონარული მკურნალობის მიზანშეწონილობას. 5. ნებაყოფლობითი მკურნალობისათვის მოთავსებული პაციენტის გაწერა საექიმო კომისიის გადაწყვეტილების თანახმად ხდება: ა) სტაციონირებული პაციენტის მოთხოვნით; ბ) თუ სტაციონირებულ პაციენტს არ შესრულებია 16 წელი, – მისი მშობლების ან მეურვის მოთხოვნით. 6. თუ ნებაყოფლობით სტაციონირებული პაციენტი უარს აცხადებს მკურნალობის გაგრძელებაზე, მაგრამ მისი ფსიქიკური დაავადება გამწვავდა იმდენად, რომ შეესაბამება გადაუდებელი მკურნალობის კრიტერიუმებს, პაციენტის მკურნალობა შეიძლება გაგრძელდეს მისი სურვილის გარეშე, სამედიცინო კომისიის დასკვნის შესაბამისად.     მუხლი 9🔗. გადაუდებელი სტაციონალური დახმარება 1. გადაუდებელი სტაციონალური დახმარება ტარდება გადაუდებელი მდგომარეობის კრიტერიუმების არსებობას: ა) როდესაც პაციენტი საფრთხეს უქმნის ირგვლივ მყოფთა სიცოცხლეს ან ჯანმრთელობას; ბ) როდესაც პაციენტმა თავისი მოქმედებით შეიძლება მიიღოს ან სხვას მიაყენოს მნიშვნელოვანი მატერიალური ზარალი; გ) როდესაც ფსიქიკური დაავადების გამო პაციენტის სიცოცხლეს ან ჯანმრთელობას საფრთხე ექმნება. 2. გადაუდებელი სტაციონირების დროს არ არის აუცილებელი პაციენტის, მისი მშობლების ან მეურვის თანხმობა. 3. გადაუდებელი სტაციონირების გადაწყვეტილებას ღებულობენ სასწრაფო სამედიცინო დახმარების, ფსიქონევროლოგიური დისპანსერის ექიმები ან ფსიქიატრიული სტაციონარის მორიგე ექიმი. 4. ადმინისტრაციული ორგანოები ვალდებული არიან გაუწიონ ჯანმრთელობის დაცვის მუშაკებს პაციენტის გადაუდებელი სტაციონირებისათვის საჭირო დახმარება. 5. სტაციონარებიდან უახლოეს 48 საათში (უქმე დღეების გარდა) საექიმო კომისიამ უნდა შეისწავლოს სტაციონირებული პაციენტის ფსიქიკური მდგომარეობა და საბოლოოდ გადაწყვიტოს სტაციონარების მიზანშეწონილობის საკითხი. 6. თუ საექიმო კომისია მივა დასკვნამდე, რომ გადაუდებელი სტაციონირება არ არის მიზანშეწონილი ან აუცილებელი, სტაციონირებული პაციენტი დაუყოვნებლივ უნდა გაიწეროს სტაციონარიდან. 7. იმ შემთხვევაში, თუ საექიმო კომისია მიზანშეწონილად მიიჩნევს პაციენტის სტაციონარში დატოვებას მისი სურვილის გარეშე, ამის შესახებ დაუყოვნებლივ (48 საათში, უქმე დღეების გარდა) უნდა ეცნობოს რაიონის პროკურორს და მის მეურვეს. 8. გადაუდებელი ჰოსპიტალიზაციის წესით სტაციონირებული პაციენტი მდგომარეობის გაუმჯობესების შემდეგ შეიძლება გაეწეროს სტაციონარიდან საექიმო კომისიის გადაწყვეტილებით. თუ პაციენტის მდგომარეობა მოითხოვს ხანგრძლივ მკურნალობას, სტაციონირების გაგრძელების საკითხს წყვეტს საექიმო კომისია ყოველ თვეში ერთხელ დღიდან პაციენტის მოთავსებისა. თუ პაციენტის თანხმობის გარეშე მკურნალობა გრძელდება ექვს თვეზე მეტ ხანს, ეს უნდა ეცნობოს პროკურორს და პაციენტის მეურვეს. სტაციონარიდან გაწერის შემდეგ პაციენტის სამედიცინო გადამოწმება სულ ცოტა ექვს თვეში ერთხელ აუცილებელია ფსიქონევროლოგიური დისპანსერის მიერ. საექიმო კომისიის გადაწყვეტილება პაციენტის სტაციონარში დაყოვნების შესახებ უნდა ეცნობოს პროკურორს და პაციენტის მეურვეს.     მუხლი 10🔗. იძულებითი მკურნალობა ფსიქიატრიულ სტაციონარში 1. პაციენტისათვის იძულებითი მკურნალობის დანიშვნის გადაწყვეტილებას ღებულობს სასამართლო სასამართლო-ფსიქიატრიული ექსპერტიზის კომისიის დასკვნის საფუძველზე. 2. პაციენტისათვის იძულებითი მკურნალობის მოხსნის ან რეჟიმის შეცვლის გადაწყვეტილებას ღებულობს სასამართლო შესაბამისი საექიმო კომისიის დასკვნის საფუძველზე. 3. იძულებითი მკურნალობა იმ პირების მიმართ, რომლებმაც შეურაცხად მდგომარეობაში ჩაიდინეს საზოგადოებრივად საშიში ქმედობა, ხორციელდება შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საავადმყოფოებში, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 58-ე და 59-ე მუხლების შესაბამისად. 4. იძულებით მკურნალობაზე მყოფი პაციენტი სარგებლობს იგივე უფლებებითა და დაცვის გარანტიებით, როგორც საკუთარი სურვილის გარეშე სტაციონირებული სხვა პაციენტი. 5. პაციენტის გადამოწმება საექიმო კომისიის მიერ ხდება მისი სტაციონარში მოთავსებიდან არა უგვიანეს ექვსი თვისა. საექიმო კომისიის გადაწყვეტილება იძულებითი მკურნალობის მოხსნის ან რეჟიმის შეცვლის თაობაზე განიხილება სასამართლოს მიერ.     მუხლი 11🔗. სოციალური უზრუნველყოფის ორგანოების ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში პაციენტის მოთავსებისა და გაწერის წესი 1. თუ პაციენტს არა ჰყავს ნათესავები და ფსიქიკური მდგომარეობის გამო არ ესაჭიროება აქტიური მკურნალობა, აგრეთვე არ არის საზოგადოებრივად საშიში და მხოლოდ განმამტკიცებელ-გამაჯანსაღებელ თერაპიასა და მოვლა-პატრონობას საჭიროებს, საექიმო კომისიის გადაწყვეტილების იგი შეიძლება მოთავსდეს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სპეციალიზებულ ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში. 2. აღნიშნულ დაწესებულებაში პაციენტი შეიძლება მოთავსდეს: ა) სამკურნალო განცხადების საფუძველზე; ბ) მშობლების ან მეურვის მოთხოვნით; გ) სასამართლოს გადაწყვეტილებით. 3. სოციალური უზრუნველყოფის ორგანოების ფსიქიატრიული დაწესებულებებიდან პაციენტი გაიწერება: ა) საკუთარი განცხადების საფუძველზე, თუ საუქიმო კომისიის დასკვნით მას აქვს დამოუკიდებელი ცხოვრების უნარი; ბ) მშობლების ან მეურვის მოთხოვნით, საექიმო კომისიის დასკვნის საფუძველზე; სასამართლოს გადაწყვეტილებით. საქართველოს 1997 წლის 30 აპრილის კანონი №673-IIს-პარლამენტის უწყებანი, №21-22, 31.05.1997წ., გვ.12     მუხლი 12🔗. სასამართლო-ფსიქიატრიული ექსპერტიზა 1. სასამართლო-ფსიქიატრიული ექსპერტიზის უფლება აქვთ: ა) საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ შესაბამის ლიცენზირებულ სამედიცინო დაწესებულებებს; ბ) სახელმწიფო სასამართლო-საექსპერტო დაწესებულებას. 2. დაუშვებელია სასამართლო-ფსიქიატრიული ექსპერტიზის ჩატარება წინასწარი გამოძიების მწარმოებელი ორგანოების ან მათ დაქვემდებარებაში მყოფი დაწესებულების მიერ. 3. სასამართლო-ფსიქიატრიული ექსპერტიზის უზრუნველყოფასა და დაფინანსებას ახორციელებს ექსპერტიზის დამნიშვნელი ორგანო (პირი) ან სახელმწიფო, სახელმწიფო ან სხვა სახსრებიდან გამოყოფილი პროგრამული დაფინანსების შემთხვევებში. წინასწარ პატიმრობაში მყოფი გამოსაკვლევი პირის ბადრაგირება და საექსპერტო დაწესებულებაში მისი დაცვა ხორციელდება სასჯელაღსრულების დაწესებულების მიერ. საქართველოს 2005 წლის 8 აპრილის კანონი №1328-Iს- სსმ I, №20, 04.05.2005წ., მუხ.142     მუხლი 13🔗. პაციენტის ფიზიკური შეზღუდვა 1. ექიმ-ფსიქიატრს გარკვეულ შემთხვევაში განსაზღვრული ვადით აქვს უფლება გამოიყენოს სტაციონარში მყოფი პაციენტის ფიზიკურად შეზღუდვის მეთოდი, თუ დაასკვნის, რომ შეუძლებელია სხვაგვარად პაციენტისათვის დახმარების გაწევა ან საზოგადოების დაცვა მისი საშიში ქმედებისაგან. 2. დაუშვებელია ფიზიკური შეზღუდვის მეთოდების ან მედიკამენტების გამოყენება პაციენტის დასჯის ან დაშინების მიზნით. 3. პაციენტის ფიზიკური შეზღუდვა ხდება მკურნალი ექიმის ან სტაციონარის მორიგე ექიმის გადაწყვეტილების საფუძველზე, რისი დასაბუთებაც ფიქსირდება ავადმყოფის ისტორიაში. 4. პაციენტს, რომლის მიმართაც გამოყენებული იყო ფიზიკური შეზღუდვის მეთოდი, აგრეთვე მის მშობლებს, მეურვეებს, სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი ორგანიზაციების წარმომადგენლებს შეუძლიათ შეიტანონ საჩივარი სასამართლოში ფიზიკური შეზღუდვის მეთოდის გამოყენების საფუძვლიანობის შესახებ.     მუხლი 14🔗. სამედიცინო საიდუმლოების დაცვა 1. პირი, რომელმაც სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების პროცესში შეიტყო, რომ მოქალაქე დაავადებულია ფსიქიკურად, და დაუდევრობით ან განზრახ გამოიყენებს ამ ინფორმაციას მისი ან სხვა პირის საზიანოდ, ისჯება მოქმედი კანონმდებლობით. 2. მოქალაქის ფსიქიკური მდგომარეობის შესახებ დაწვრილებითი ინფორმაციის მიღება შეუძლიათ მხოლოდ სამედიცინო და ადმინისტრაციულ დაწესებულებებს ოფიციალური მოთხოვნის საფუძველზე.     მუხლი 15🔗. ფსიქიატრიის დარგში მომუშავე სპეციალისტის პასუხისმგებლობა 1. პირი, რომელიც წინასწარი განზრახვით ათავსებს ან გარკვეული დროით აკავებს პიროვნებას ფსიქიატრიულ სტაციონარში, უნიშნავს სამკურნალო საშუალებებს ან სჩადის სხვა ქმედებებს, რითაც ხელყოფს პიროვნების ძირითად უფლებებს, ისჯება მოქმედი კანონმდებლობით. 2. ფსიქიატრიულ სტაციონარში მომუშავე სპეციალისტი, თუ ის მოქმედებს ამ კანონის შესაბამისად, პასუხს არ აგებს პაციენტის ნებისმიერი ქცევისათვის, რომელიც გაწერილია სტაციონარიდან აღნიშნული კანონის მოთხოვნების გათვალისწინებით.     მუხლი 16🔗. ფსიქიატრიის დარგში მომუშავე პირზე საჩივრის შეტანის წესი 1. ფსიქიატრიის დარგში მომუშავე ნებისმიერ პირზე საჩივრის შეტანა შეიძლება სასამართლოში. 2. საჩივრის შეტანა შეუძლია როგორც პაციენტს, ისე მშობლებს ან მუერვეს.     მუხლი 17🔗. ფსიქიატრიის დარგში მომუშავე ექიმის უარი პაციენტის მკურნალობაზე თუ ექიმ-ფსიქიატრის პირად უსაფრთხოებას აგრესიის საფრთხე ექმნება პაციენტის მხრიდან, მისი ფსიქიკური მდგომარეობიდან გამომდინარე, ექიმს უფლება აქვს უარი თქვას პაციენტის მკურნალობაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ექიმი ერთადერთი სპეციალისტია. საქართველოს 1999 წლის 24 დეკემბრის კანონი №91-რს- სსმ I, №52 (59), 31.12.1999წ., მუხ.253 საქართველოს 2005 წლის 23 დეკემბრის კანონი №2463-რს- სსმ I, №56, 28.12.2005წ., მუხ.404 საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე – სახელმწიფოს მეთაური ე. შევარდნაძე საქართველოს პარლამენტის სპიკერი              ვ. გოგუაძე თბილისი, 1995 წლის 21 მარტი. №685-IIს შეტანილი ცვლილებები: 1. საქართველოს 1997 წლის 30 აპრილის კანონი №673-IIს-პარლამენტის უწყებანი, №21-22, 31.05.1997წ., გვ.12 2. საქართველოს 1999 წლის 9 დეკემბრის კანონი №63-Iს- სსმ I, №47(54), 09.12.1999წ., მუხ.239 3. საქართველოს 1999 წლის 24 დეკემბრის კანონი №91-რს- სსმ I, №52 (59), 31.12.1999წ., მუხ.253 4. საქართველოს 2000 წლის 13 ივლისის კანონი №487-რს- სსმ I, №28, 24.07.2000წ., მუხ.88 5. საქართველოს 2005 წლის 8 აპრილის კანონი №1328-Iს- სსმ I, №20, 04.05.2005წ., მუხ.142 6. საქართველოს 2005 წლის 23 დეკემბრის კანონი №2463-რს- სსმ I, №56, 28.12.2005წ., მუხ.404 7. ძალადაკარგულია - საქართველოს 2006 წლის 14 ივლისის კანონი №3451-რს- სსმ I, №30, 27.07.2006წ., მუხ.235 (ამოქმედდეს 2007 წლის 1 იანვრიდან).