„საჯარო მმართველობის განხორციელების სტრატეგიული დოკუმენტების - „საქართველოს საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევი 2020-ისა“ და „პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემის რეფორმის სტრატეგია 2015-2017-ის“ დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს მთავრობის 2015 წლის 19 აგვისტოს №427 დადგენილებაში ცვლილების შეტანის შესახებ

საქართველოს საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევი 2020

საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია

თბილისი, საქართველო

2015

სარჩევი

შემოკლებები და აკრონიმები 2

საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევის შემუშავების მეთოდოლოგია 4

საჯარო მმართველობის რეფორმის სტრატეგიული ჩარჩო 5

საჯარო მმართველობის რეფორმის სფეროები 7

1. პოლიტიკის შემუშავება და კოორდინაცია 7

2 ადამიანური რესურსების მართვა 13

3. ანგარიშვალდებულება 19

4. სახელმწიფო სერვისების მიწოდება 27

5. საჯარო ფინანსების მართვა 32

6. ადგილობრივი თვითმმართველობა 35

დაფინანსების წყაროები და ფინანსური გაანგარიშების მეთოდოლოგია 41

მართვისა და კოორდინაციის მექანიზმი 43

მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების სისტემა 44

დანართები 47

სამოქმედო გეგმა 2015-2016 61

შემოკლებები და აკრონიმები

|FMC |ფინანსური მართვა და კონტროლი |

|G2G services |მთავრობათაშორისი ურთიერთობები |

|G2B services |მთავრობასა და ბიზნესსექტორს შორის ურთიერთობები |

|HRM |ადამიანური რესურსების მართვა |

|IPSAS |საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტები |

|OECD |ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაცია |

|OGP |ღია მმართველობის პარტნიორობა |

|PAR |საჯარო მმართველობის რეფორმა |

|PFM |საჯარო ფინანსების მართვა |

|SIGMA |OECD-ის მმართველობისა და მენეჯმენტის ხელშეწყობის პროგრამა |

შესავალი

________________________________________________________________________________________

სწორი და ეფექტური სახელმწიფო მართვა ხელს უწყობს და აძლიერებს დემოკრატიული სახელმწიფოს მშენებლობას. საზოგადოების ნდობა პოლიტიკური სისტემის მიმართ ზრდის მთავრობის ლეგიტიმურობას, როდესაც მმართველობა ზოგადად, და კერძოდ კი სახელმწიფო მომსახურების მიწოდება არის ეფექტური, საჯარო პირები მოქალაქეებისთვის არიან ხელმისაწვდომნი, სამთავრობო უწყებები და დეპარტამენტები მუშაობენ ერთობლივად, კოორდინირებული და თანმიმდევრული გზით. არანაკლებ მნიშვნელოვანია „მართვის უნარი“, რათა მოხდეს სწორი გადაწყვეტილებების მიღება პოლიტიკისა და პროგრამების დაგეგმვის პროცესში, დასახული მიზნების მისაღწევად, და, ასევე, შესაძლებელი იყოს მოსალოდნელი ტენდენციებისა და გამოწვევების პროგნოზირება.

2012 წლის საპარლამენტო არჩევნების შედეგად, ახალი მთავრობის ფორმირების შემდეგ, საზოგადოების მოთხოვნების შესაბამისად, მთავრობამ აიღო ვალდებულება ქვეყანაში ფართომასშტაბიანი ცვლილებების განსახორციელებლად, ყოვლისმომცველი რეფორმების გასატარებლად და აღნიშნული ასახა ახალ სამთავრობო პროგრამაში, სახელწოდებით „ძლიერი, დემოკრატიული და ერთიანი საქართველოსთვის“.[?] მთავრობის დაპირება და მზაობა საჯარო მმართველობის რეფორმირებისათვის გაწერილია სამთავრობო პროგრამაში; გამჭირვალე და ღია მმართველობის ჩამოყალიბება ასახულია ამ დოკუმენტის ისეთ ძირითადად მიმართულებებში, როგორებიცაა ევროინტეგრაცია, სასამართლო სისტემის რეფორმა, მდგრადი ეკონომიკური პოლიტიკის განხორციელება, კანონმდებლობის გაუმჯობესება. საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმა განიხილება, როგორც ფისკალური დისციპლინის პრიორიტეტი; უფრო მეტიც, სამთავრობო პროგრამის თანახმად, საჯარო სამსახურის რეფორმა განიხილება როგორც ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საფუძველი.

„საქართველო-ევროკავშირის ასოცირების შესახებ შეთანხმება“,[?] რომელსაც ხელი მოეწერა საქართველოს მთავრობის მიერ 2014 წლის ივნისში და რატიფიცირებულ იქნა პარლამენტის მიერ 2014 წლის ივლისში, მიზნად ისახავს საქართველოსა და ევროკავშირს შორის პოლიტიკური და ეკონომიკური ურთიერთობების გაღრმავებას. ასოცირების შესახებ შეთანხმება ადგენს, რომ მთავრობა განახორციელებს სიღრმისეულ რეფორმებს მთელ რიგ ძირითად სფეროებში, რაც ხელს შეუწყობს ევროინტეგრაციის პროცესს. ასოცირების შესახებ შეთანხმების პრეამბულა ადგენს:

„[....] სურთ რა, წვლილი შეიტანონ საქართველოს პოლიტიკური, სოციალურ-ეკონომიკური და ინსტიტუციური განვითარების პროცესში, საერთო ინტერესთა სფეროების ფართო სპექტრში მრავალი მიმართულებით თანამშრომლობის გზით, როგორიცაა სამოქალაქო საზოგადოების განვითარება, კარგი მმართველობა, მათ შორის საგადასახადო სფეროში, სავაჭრო ინტეგრაცია და გაღრმავებული ეკონომიკური თანამშრომლობა, ინსტიტუციური განვითარება, საჯარო მმართველობისა და საჯარო სამსახურის რეფორმა და კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა, სიღარიბის შემცირება და თავისუფლების, უსაფრთხოებისა და მართლმსაჯულების სფეროში თანამშრომლობა, რაც აუცილებელია წინამდებარე შეთანხმების ეფექტური განხორციელებისათვის და აღნიშნავენ რა ევროკავშირის მზადყოფნას, ხელი შეუწყოს საქართველოში შესაბამისი რეფორმების განხორციელებას [...]“

ნაკისრი ვალდებულების შესასრულებლად, პრემიერ-მინისტრის გადაწყვეტილებით საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციას დაევალა საჯარო მმართველობის რეფორმის კოორდინაცია, რომელიც ხორციელდება ევროკავშირისა და OECD/SIGMA-ს მხარდაჭერით;[?] დემოკრატიული ღირებულებები, მოქალაქეთა ჩართულობა და საზოგადოებრივი ინტერესების მომსახურება, განისაზღვრა საჯარო მმართველობის რეფორმის ქვაკუთხედად. „საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევის“ შემუშავებით ჩამოყალიბდა აღნიშნულ სფეროებში საქართველოს მთავრობის საშუალოვადიანი პოლიტიკა.

საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევის შემუშავების მეთოდოლოგია

_______________________________________________________________________________________

წინამდებარე დოკუმენტი ეფუძნება OECD/SIGMA-ს მიერ ჩამოყალიბებულ საჯარო მმართველობის რეფორმის პრინციპებს[?]. პრიორიტეტების გამოვლენის მიზნით, პირველადი ანალიზი ჩატარდა კითხვარის გამოყენებით. კითხვარი შემუშავდა OECD/SIGMA-ს ექსპერტებთან თანამშრომლობით, რაც მიზნად ისახავდა ძირითადი სამინისტროებიდან ინფორმაციის შეგროვებას და თითოეულ სფეროსთან მიმართებაში მთავარი საკითხების იდენტიფიცირებას. საჯარო მმართველობის სტრატეგიული ჩარჩოს განსაზღვრის მიზნით დამატებით შესწავლილ იქნა როგორც შესაბამისი კანონმდებლობა, ასევე, უკვე არსებული სტრატეგიები, რომლებიც საჯარო მმართველობის სფეროებს ეხება. შესაბამისად მათი სამოქმედო გეგმებით განსაზღვრული აქტივობები ინტეგრირებულ იქნა წინამდებარე გზამკვლევის სამოქმედო გეგმაში.

რამდენადაც საჯარო მმართველობის რეფორმა წარმოადგენს ჰორიზონტალურ და მულტისექტორულ პოლიტიკას და მისი განხორციელება დამოკიდებულია მთლიანად აღმასრულებელი ხელისუფლების, გადაწყვეტილების მიმღები და მაღალი რანგის სახელმწიფო პირების ჩართულობაზე, შესაბამისად, გზამკვლევის შემუშავება წარიმართა თანამშრომლობის გზით, სადაც ძირითადი უწყებები – ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო, ფინანსთა სამინისტრო, იუსტიციის სამინისტრო, სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო, საჯარო სამსახურის ბიურო და ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრის აპარატი – მთავრობის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელობით, ორ დონეზე მუშაობდნენ. პირველ სამუშაო ჯგუფს, რომელიც განიხილავდა და ათანხმებდა სტრატეგიული დონის საკითხებს, ხელმძღვანელობდა მთავრობის ადმინისტრაციის უფროსი და მასში ჩართულნი იყვნენ შერჩეული სამინისტროების მინისტრის მოადგილეები. მეორე სამუშაო ჯგუფს, რომელიც უშუალოდ გზამკვლევის პროექტის შექმნაზე მუშაობდა, ხელმძღვანელობდა მთავრობის ადმინისტრაციის სამთავრობო გეგმებისა და ინოვაციების სამსახურის უფროსი და მასში ჩართულნი იყვნენ შესაბამისი სამინისტროების საჯარო მოსამსახურეები.

ზემოთ აღწერილ მეთოდოლოგიაზე დაფუძნებით, წინამდებარე გზამკვლევი წარმოადგენს ყოვლისმომცველ ხედვას საჯარო მმართველობის რეფორმასთან დაკავშირებით და აქცენტს აკეთებს მკვეთრად გამოხატულ პრობლემებზე, რომელთა საფუძველზეც განისაზღვრა შესაბამისი ამოცანები და აქტივობები, რაც მიზნად ისახავს საქართველოს საჯარო მმართველობის გაუმჯობესებასა და მის დაახლოებას ევროპული მმართველობის სტანდარტებთან.

საჯარო მმართველობის რეფორმის სტრატეგიული ჩარჩო

________________________________________________________________________________________

საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევის შემუშავება დაიწყო მისი მასშტაბის თაობაზე შეთანხმებით. ყველა თანხმდებოდა, რომ საჯარო მმართველობის რეფორმის ფარგლები უნდა დაფუძნებულიყო „ევროკომისიის 2014-2015 წლების გაფართოების სტრატეგიაში“ მოცემულ მიდგომას[?]. გადაწყდა, რომ საქართველოს კონტექსტის გათვალისწინებით, მნიშვნელოვანი და რელევანტური იქნებოდა, რომ რეფორმის ფარგლებში ასევე მოქცეულიყო ადგილობრივი თვითმმართველობის საკითხები.

საჯარო მმართველობის რეფორმის გეგმაზე მუშაობა არ დაწყებულა სუფთა ფურცლიდან, ვინაიდან საქართველოს მთავრობას, ზემოთ აღნიშნულ პოლიტიკის სფეროებთან დაკავშირებით, მუშაობა უკვე დაწყებული ჰქონდა. კერძოდ, შემუშავებული იყო შემდეგი დოკუმენტები: „საჯარო სამსახურის რეფორმის კონცეფცია“[?], დამტკიცებული საქართველოს მთავრობის დადგენილებით =627 2014 წლის 19 ნოემბერს; „საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის სტრატეგია 2014-2017“[?], „ელექტრონული მმართველობის სტრატეგია 2014-2018“[?], „ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგია“[?] და 2015-2016 წლების ეროვნული ანტიკორუფციული სამოქმედო გეგმა დამტკიცებული საქართველოს მთავრობის დადგენილებით =170 2015 წლის 20 აპრილს და „ღია მმართველობა საქართველოს სამოქმედო გეგმა 2014-2015, დამტკიცებული საქართველოს მთავრობის დადგენილებით =557 2014 წლის სექტემბერში[?]“.

თუმცა, ამ დრომდე სახელმწიფოს მიერ გატარებული ინტერვენციები იყო არათანმიმდევრული და აკლდა სისტემური მიდგომა. დანართი 1 წარმოადგენს შესაბამისი დაგეგმვის დოკუმენტების სადემონსტრაციო ცხრილს სახელმწიფო მმართველობის ძირითადი სფეროების მიხედვით; მასში მოცემულია დოკუმენტების ანოტაცია და ასევე, შესრულებაზე პასუხისმგებელი სახელმწიფო უწყებები.

წინამდებარე დოკუმენტი, „საქართველოს საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევი“ მიზნად ისახავს ყოვლისმომცველი კონცეპტუალური ჩარჩოსა და მექანიზმების შექმნას 2020 წლამდე, რომელიც მიმართული იქნება გამჭვირვალე, პროგნოზირებადი, პასუხისმგებელი და ეფექტური სახელმწიფო მართვისკენ, დააკმაყოფილებს საზოგადოების მოთხოვნებს და იქნება ევროპულ სტანდარტებთან მისადაგებული.

ამდენად, „საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევი 2020“ წარმოადგენს „ქოლგა“ დოკუმენტს, რომელიც აერთიანებს სახელმწიფო მმართველობის სხვადასხვა სფეროებს, იმისთვის, რომ უზრუნველყოფილ იქნას ერთიანი და კოორდინირებული მიდგომა. შესაბამისად, დოკუმენტის ფარგლებში მოექცა ის აქტივობები, რომელთა განხორციელება განსაზღვრულია სხვადასხვა საჯარო უწყებების სტრატეგიული დოკუმენტებით.

მოცემულ კონტექსტში, წინამდებარე დოკუმენტი ადგენს საჯარო მმართველობის რეფორმის მიზნებს, ამოცანებს, მოსალოდნელ შედეგებს, მართვისა და მონიტორინგის მექანიზმებს. მას ახლავს დეტალური სამოქმედო გეგმა 2015-2016 წლებისათვის. სამოქმედო გეგმაში გაწერილია დასახული ამოცანების გადაჭრისთვის საჭირო აქტივობები. საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევის სამოქმედო გეგმის განხორციელების შუალედური შეფასების შემდეგ, რომელიც 2016 წლის პირველი ვადის დასასრულისთვის განხორციელდება, ახალი სამოქმედო გეგმა შემუშავდება 2017-2020 წლებისათვის.

საჯარო მმართველობის რეფორმის სფეროები

1. პოლიტიკის შემუშავება და კოორდინაცია

________________________________________________________________________________________

მიზანი

აღნიშნული კომპონენტის მთავარ მიზანს წარმოადგენს პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემის განვითარება, შედეგზე ორიენტირებული მართვის, ანგარიშგების, მონიტორინგისა და შეფასების სისტემების ჩამოყალიბება და მთავრობის საქმიანობის კოორდინაციის გაუმჯობესება.

წინამდებარე თავში მიმოხილულია პოლიტიკის დაგეგმვის სფეროში მოქმედი კანონმდებლობა, დაგეგმვის დოკუმენტების სახეები და მათი ხარისხობრივი მაჩვენებლები, პოლიტიკის დაგეგმვის ინსტიტუციური შესაძლებლობები, ქვეყანაში მოქმედი ანგარიშგების, მონიტორინგისა და შეფასების სისტემები; შესაბამისი სფეროების ანალიზის საფუძველზე გამოკვეთილია პრობლემები, რომელთა საფუძველზე მოცემულია მათი გადაჭრის ამოცანები და აქტივობები.

ბოლოდროინდელი ცვლილებები

2013 წელს OECD/SIGMA-მ განახორციელა საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის (ყოფილი საქართველოს მთავრობის კანცელარია) სტრუქტურული და ფუნქციური მიმოხილვა საქართველოს საკონსტიტუციო რეფორმის კონტექსტში, რომელიც ითვალისწინებდა პრეზიდენტის უფლებამოსილების გადაცემას პრემიერ-მინისტრისა და მთავრობისათვის. მოსალოდნელი იყო, რომ რეფორმა გავლენას იქონიებდა კანცელარიის როლსა და, ზოგადად, მთავრობის მუშაობაზე.

რეკომენდირებულ იქნა, შექმნილიყო პოლიტიკის ანალიზისა და სტრატეგიული დაგეგმვის დეპარტამენტი, რომელიც პასუხისმგებელი იქნებოდა მთავრობის სამუშაო პროცესის დაგეგმვასა და მონიტორინგზე, მათ შორის, მთავრობის პრიორიტეტების ანალიზზე და, ასევე, უზრუნველყოფდა მთავრობის საქმიანობის კოორდინაციას მულტისექტორულ საკითხებთან დაკავშირებით.

ეს რეკომენდაცია გათვალისწინებულ იქნა და მთავრობის ადმინისტრაციაში ჩამოყალიბდა პოლიტიკის ანალიზის, სტრატეგიული დაგეგმვისა და კოორდინაციის დეპარტამენტი. შესაბამისად აღნიშნული ინსტიტუციური ცვლილება აისახა საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის ახალ დებულებაში, რომელიც დამტკიცდა 2014 წლის 19 ნოემბერს, საქართველოს მთავრობის № 626 დადგენილებით.[?]

წინამდებარე კომპონენტი – პოლიტის დაგეგმვა და კოორდინაცია – ცალკე სტრატეგიულ დოკუმენტად შემუშავდა მთავრობის ადმინისტრაციის მიერ.[?]

არსებული სიტუაციის ანალიზი

პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემა საქართველოში არ არის მკაფიოდ განსაზღვრული რომელიმე სამართლებრივი აქტით, შესაბამისად, საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციამ განახორციელა არსებული ვითარების სიღრმისეული ანალიზი; შესწავლილ იქნა სამართლებრივი ჩარჩო, მართვის, მონიტორინგისა და შეფასების არსებული პრაქტიკა და 2013–2014 წლებში საქართველოს მთავრობის მიერ დამტკიცებული დაგეგმვის დოკუმენტები.

გამოვლენილი პრობლემები

არსებული ვითარების ანალიზის საფუძველზე, პოლიტიკის დაგეგმვისა და კოორდინაციის კუთხით, გამოვლინდა შემდეგი ძირითადი პრობლემები:

1. გაუმართავი საკანონმდებლო ბაზა

საქართველოს კანონმდებლობა განსაზღვრავს გარკვეული, სავალდებულო ხასიათის, პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტების შემუშავებას. აღნიშნულის მიუხედავად, იგი არ ითვალისწინებს სისტემურ და თანმიმდევრულ მუშაობას პოლიტიკის შემუშავების კუთხით და შესაბამისად, სახეზეა შემდეგი პრობლემები: 1. არ არსებობს რეგულაცია, რომელიც განსაზღვრავდა პოლიტიკის შემუშავების ყველა სფეროსა და ეტაპს, როგორიცაა არსებული სიტუაციის ანალიზი, დაგეგმვა, ანგარიშგება, მონიტორინგი და შეფასება; 2. არ არსებობს მკაფიო მითითება, სხვადასხვა დაგეგმვის ინსტრუმენტებს შორის კავშირის უზრუნველყოფის შესახებ, როგორია მათი იერარქიული მიმართება ან ურთიერთკავშირი.

2. პოლიტიკის დაგეგმვის ერთიანი სისტემისა და მეთოდური მითითებების ნაკლებობა

ვინაიდან არ არსებობს რეგულაცია, რომელიც დაადგენდა, პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავების მეთოდოლოგიას ან განახლების პერიოდულობას, სამინისტროების მიერ შემუშავებული სექტორული სტრატეგიები არათანმიმდევრულია. მათი სტრუქტურა და მეთოდოლოგია ხშირად განპირობებულია შესაბამისი სამინისტროს სპეციფიკით და გამოცდილებით. დოკუმენტის დაგეგმვის სტრუქტურა და მეთოდი, თუ როგორ ხდება ინფორმაციის წარმოდგენა, ნაწილობრივ შეესაბამება დაგეგმვის დოკუმენტების საერთაშორისოდ მიღებულ მიდგომებს. გარდა ამისა, არ არის შემუშავებული სახელმძღვანელო საჯარო დაწესებულებებისთვის, რომელიც მკაფიოდ განსაზღვრავს პოლიტიკის დაგეგმვის ციკლს (ანალიზი, დაგეგმვა, ანგარიშგება, მონიტორინგი, შეფასება), სავალდებულო დოკუმენტების ნუსხას და მათი შემუშავების მეთოდოლოგიას.

სტრატეგიულ დოკუმენტებში ამოცანების აღწერილობა უმეტეს შემთხვევაში, ვერ ასახავს იმას, თუ რის მიღწევას გეგმავს დაწესებულება; სტრატეგიების მხოლოდ შეზღუდული რაოდენობა წარმოადგენს შესრულების ინდიკატორებს და მასთან ერთად თანდართულ სამოქმედო გეგმას. შესწავლილი 39 დოკუმენტიდან მხოლოდ 5 შეიცავდა შესრულების ინდიკატორებს. აღნიშნულის საფუძველზე შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ სტრატეგიის შემუშავების პრაქტიკა საჯარო დაწესებულებებში მოკლებულია თანამიმდევრულობასა და მდგრადობას. უფრო მეტიც, სტრატეგიები არ ითვალისწინებს ბიუჯეტის განსაზღვრას პოლიტიკის განხორციელებისთვის.

3. პოლიტიკის დაგეგმვასა და კანონმდებლობის შემუშავებას შორის სუსტი კავშირი

საქართველოში მნიშვნელოვან პრობლემას წარმოადგენს ის, რომ მოქმედი კანონმდებლობა ხშირად არ შეესაბამება მთავრობის ამა თუ იმ პრიორიტეტის ან სამინისტროების მიერ შემუშავებული სტრატეგიის ამოცანებს. 21 შესწავლილი სტრატეგიიდან მხოლოდ შვიდი შეიცავს მითითებას შესაბამის საკანონმდებლო ჩარჩოზე, თუმცა აღნიშნულ დოკუმენტებშიც მხოლოდ ზოგადად არის მიმოხილული, რომ სექტორული კანონმდებლობა ნაკლოვანია და საჭიროებს გაუმჯობესებას. ამასთან, არ არის მკაფიო მითითება, რომელ ნორმატიულ აქტში უნდა შევიდეს ცვლილებები. აქედან გამომდინარე, სტრატეგიებში არაფერია ნათქვამი სამართლებრივი ცვლილებების მოსალოდნელ შედეგებზე, ადმინისტრაციული ღონისძიებების საჭიროებაზე და განხორციელებასთან დაკავშირებულ ხარჯებზე.

პრობლემაა ასევე ისიც, რომ ხშირად კანონი არ შეესაბამება არსებულ ვითარებას ან კანონით განსაზღვრული დებულებები არ არის უზრუნველყოფილი შესაბამისი ადმინისტრაციული მექანიზმებით.

უფრო მეტიც, არ არსებობს მეთოდოლოგიური სახელმძღვანელო კანონშემოქმედებითი საქმიანობის შესახებ. გარდა ამისა, სამინისტროებში არ მიმდინარეობს სისტემატური ტრენინგები იმ თანამშრომლებისთვის, რომლებიც ჩართულნი არიან კანონშემოქმედებით საქმიანობაში.

4. პოლიტიკის დაგეგმვასა და ბიუჯეტირების პროცესს შორის სუსტი კავშირი

საქართველოში პოლიტიკის შემუშავება ხშირად დისტანცირებულია ბიუჯეტირების პროცესისგან. სამთავრობო პროგრამა, ისევე როგორც მოკლევადიანი დაგეგმვის დოკუმენტების 80% და საშუალო და გრძელვადიანი დაგეგმვის დოკუმენტების 30%, პირდაპირ არ უკავშირდება ძირითადი მონაცემების და მიმართულებების დოკუმენტს ან სახელმწიფო ბიუჯეტს; ისინი არ შეიცავენ აგრეთვე რაიმე ფინანსურ გათვლას.

5. სუსტი ინსტიტუციური შესაძლებლობები პოლიტიკის შემუშავებისა და კოორდინაციისთვის

სამინისტროების ორგანიზაციული სტრუქტურა პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესის ეფექტურ მართვას არ განაპირობებს. 19 სამინისტროდან 6 სამინისტროს არ გააჩნია ისეთი სტრუქტურული ერთეული, რომელიც პასუხისმგებელი იქნება პოლიტიკის დაგეგმვაზე. 2013-2014 წლებში, მხოლოდ სამინისტროების შეზღუდულმა რაოდენობამ ჩაატარა თანამშრომელთა გადამზადების ტრენინგები და კვლავაც გეგმავენ თანამშრომელთა გადამზადებას.

6. მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების სუსტი სისტემები

საქართველოში მთავრობის საქმიანობის მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების სისტემები არის მყიფე და ფრაგმენტული, რომელიც გამორიცხავს პოლიტიკის შედეგების სათანადო შეფასებას ამა თუ იმ სფეროში. არ არსებობს რეგულაცია, სექტორული სტრატეგიების შეფასებასთან და წინასწარ განსაზღვრული პრიორიტეტების და ამოცანების შესრულების მონიტორინგთან დაკავშირებით. რთულად არის შესაძლებელი მოხდეს იმ ფარგლების გაანალიზება, რომელიც პოლიტიკის ამოცანებმა დააკმაყოფილა.

ამოცანები

არსებული სიტუაციის ანალიზისა და გამოკვეთილი პრობლემების საფუძველზე განისაზღვრა შემდეგი ამოცანები:

1. პოლიტიკის დაგეგმვის სამართლებრივი ჩარჩოს გაუმჯობესება

აუცილებელია შემუშავდეს პოლიტიკის დაგეგმვის სამართლებრივი ჩარჩო. რეგულაცია ნათლად უნდა განსაზღვრავდეს დაგეგმვის დოკუმენტების სახეებს, იერარქისა და მათ ურთიერთკავშირს, ასევე, დოკუმენტების შემუშავების ვადებსა და განახლების პერიოდულობას. აგრეთვე, გაწერილი უნდა იყოს დოკუმენტის შექმნასა და მონიტორინგზე პასუხისმგებელი უწყება.

რეკომენდებულია შესაბამისი ცვლილებები შევიდეს „მთავრობის რეგლამენტში“. ალტერნატივის სახით ასევე შესაძლებელია მომზადდეს სრულიად ახალი საკანონმდებლო აქტი, რომელშიც ასახული იქნება დაგეგმვის დოკუმენტების სახეები და მათი მომზადების წესი.

2. პოლიტიკის დაგეგმვის ერთიანი სისტემისა და მეთოდური მითითებების შემუშავება

უნდა შემუშავდეს პოლიტიკის დაგეგმვის სავალდებულო დოკუმენტების ნუსხა, მათი სტრუქტურა, მომზადებისა და დამტკიცების პროცედურები. გარდა ამისა, უნდა შეიქმნას მეთოდური მითითებები/სახელმძღვანელო, რათა დეტალურად გაიწეროს პოლიტიკის შემუშავების თითოეული ეტაპი – ანალიზი, დაგეგმვა, განხორციელება, მონიტორინგი და შეფასება, და დაგეგმვის დოკუმენტების სახეები და მათი შემუშავების მეთოდები.

3. პოლიტიკის დაგეგმვასა და კანონშემოქმედებას შორის კავშირის უზრუნველყოფა

აუცილებელია ცალკეული სექტორის პოლიტიკის შემუშავებისას შესწავლილ იქნეს კონკრეტულ სფეროში მოქმედი კანონმდებლობა, მოხდეს იდენტიფიცირება იმ კანონებისა, რომლებშიც საჭიროა ცვლილებების ინიციირება, ასევე მოხდეს კანონით გამოწვეული შედეგების პროგნოზირება.

აუცილებელია დაინერგოს საკანონმდებლო ზეგავლენის შეფასების სისტემა (RIA), რათა მინიმუმამდე იქნეს დაყვანილი შესაძლო ნეგატიური გავლენა მოქალაქეებზე, ბიზნესზე, ვაჭრობასა და ინვესტიციებზე და პოლიტიკის შემუშავება პასუხობდეს ტექნოლოგიურ ცვლილებებსა და საერთაშორისო ბაზრის გამოწვევებს. საკანონმდებლო ზეგავლენის შეფასება უნდა გახდეს პოლიტიკის შემუშავებისა და გადაწყვეტილების მიღების პროცესის შემადგენელი კომპონენტი. ამ მიზნით, მნიშვნელოვანია შემუშავდეს სახელმძღვანელო სამინისტროებისათვის.

4. პოლიტიკის დაგეგმვისა და ბიუჯეტირების პროცესს შორის კავშირის უზრუნველყოფა

ნებისმიერი პოლიტიკის წარმატებით განხორციელების ერთ-ერთი ძირითადი ფაქტორია ხარჯების სწორი გაანგარიშება და მათი ასახვა ბიუჯეტში. შესაბამისად, დაგეგმილია მთავრობის დადგენილების შემუშავება, რომელიც დაარეგულირებს პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტებში ხარჯების ასახვის საკითხს. პოლიტიკის დოკუმენტებისთვის ხარჯების გამოთვლა სპეციალური მეთოდის საფუძველზე მოხდება.

5. პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესის გაძლიერებისთვის ინსტიტუციური შესაძლებლობების განვითარება

პოლიტიკის დაგეგმვის რეფორმის ეფექტური განხორციელების მიზნით აუცილებელია სამინისტროებში მკაფიოდ იყოს გაწერილი პოლიტიკის პროცესზე პასუხისმგებელი თანამშრომელთა ამოცანები და უფლება-მოვალეობები. მართალია, ამ ეტაპზე ყველა სამინისტროში არ არსებობს პოლიტიკის დაგეგმვაზე პასუხისმგებელი დეპარტამენტი, არ არის აუცილებელი დამატებითი სტრუქტურული ერთეულების შექმნა და ამით ბიუროკრატიის გაზრდა. არამედ მნიშვნელოვანია, რომ ისეთ სამინისტროებში, სადაც შესაძლოა ნათლად არ ჩანს ვინ აგებს პასუხს ამ მიმართულებით, ეს ფუნქცია-მოვალეობები გამოიკვეთოს.

ამასთანავე, გასათვალისწინებელია, რომ საჯარო სამსახურის ბიურო 2015 წლის მანძილზე განახორციელებს სამინისტროების ფუნქციურ ანალიზს, რომლის საფუძველზეც მომზადდება რეკომენდაციები ინსტიტუციური მოწყობის გაუმჯობესებისათვის. შესაბამისად, რეკომენდებულია, რომ სამინისტროებმა ამ ეტაპზე თავი შეიკავონ რეორგანიზაციისაგან და ნებისმიერი სტრუქტურული ცვლილება დაეყრდნოს ზემოთ აღნიშნული ფუნქციური ანალიზის შედეგებს.

სამინისტროების შესაძლებლობების განვითარების მიზნით აუცილებელია დაიგეგმოს და განხორციელდეს ტრენინგების ციკლი ყველა სახელმწიფო უწყებისათვის. ტრენინგის მოდულები უნდა მოიცავდეს პოლიტიკის დაგეგმვის ყველა ეტაპს, დაგეგმვის დოკუმენტების შემუშავების მეთოდოლოგიას და პროცესის წარმართვის ინსტრუმენტებს.

6. მართვის, მონიტორინგის, ანგარიშგების და შეფასების ყოვლისმომცველი სისტემების შემუშავება

არსებული პრობლემებიდან გამომდინარე მონიტორინგისა და შეფასების სისტემების დანერგვა და მათი გახორციელება წარმოადგენს ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პრიორიტეტს. მთავრობის საქმიანობის უკეთ წარმართვისა და მონიტორინგის მიზნით უნდა დაინერგოს ახალი ელექტრონული სისტემები, რამაც ხელი უნდა შეუწყოს, რომ მთავრობის მუშაობა გახდეს უფრო ეფექტური, გამჭვირვალე და ანგარიშვალდებული საზოგადოების წინაშე და დაფუძნებული იყოს თანამონაწილეობის პრინციპზე.

აუცილებელია პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტების შეფასების კრიტერიუმების წინასწარი დადგენა, რაც უფრო ეფექტურს გახდის პოლიტიკის პროცესის წარმართვას და ამასთანავე, გაადვილებს მთავრობის მიერ გადაწყვეტილების მიღების პროცესს.

მთავრობის საქმიანობის დაგეგმვისა და მონიტორინგის ეფექტურად განხორციელებისთვის საჭიროა მთავრობის ადმინისტრაციაში არსებულმა სამთავრობო გეგმებისა და ინოვაციების სამსახურმა შეასრულოს ხარისხის კონტროლისა და მონიტორინგის ფუნქცია. გასათვალისწინებელია, რომ სწორედ ამ სამსახურის ერთ-ერთი ფუნქციაა მთავრობის პოლიტიკის სისტემის დაგეგმვის გაუმჯობესება და შესაბამისად მის მოვალეობებში უნდა შედიოდეს დაგეგმვის დოკუმენტების მუდმივი ანალიზი და შეფასება. სამსახურის მიერ გრძელვადიანი და მოკლევადიანი პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტების როგორც ex-ante, ასევე ex-post, შეფასების საფუძველზე მთავრობას მიეწოდება ინფორმაცია, რის შედეგადაც შესაძლებელი იქნება დაბრკოლებების მიზეზების დროულად განსაზღვრა და მათი გადაწყვეტა. სამსახურის მიერ მონიტორინგის ფუნქციის განხორციელება ხელს შეუწყობს სტრატეგიებითა და სამოქმედო გეგმებით განსაზღვრული აქტივობების დროულ შესრულებას. ex-post შეფასების განსახორციელებლად მნიშვნელოვანია დაინერგოს გარე შემფასებლების გამოყენება.

ახალ დაგეგმვის სისტემაში საზოგადოების ჩართულობა პოლიტიკის პროცესის მნიშვნელოვანი ელემენტი და მართვის ინსტრუმენტი უნდა გახდეს მთავრობის პოლიტიკის ეფექტური განხორციელებისთვის. მოქალაქეთა დემოკრატიულმა ჩართულობამ უნდა შექმნას პლატფორმა მნიშვნელოვანი დიალოგისათვის, რამაც მთვარობას უნდა მისცეს შესაძლებლობა მოქალაქეებს მიაწოდოს ინფორმაცია და ასევე, მიიღოს უკუგება მათგან მწირი რესურსების გამოყენებაზე სწორი არჩევანისა და პრიორიტეტების დასახვაზე. აღნიშნული პროცესი ასევე უზრუნველყოფს მოქალაქეების ჩართულობას გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში, სადაც მოქალაქეებს საკუთარი წვლილი შეაქვთ, და შესაბამისად, მთავრობის მიერ მათთან თანამშრომლობით მიღებული გადაწყვეტილებების მხარდამჭერები არიან.

ძირითადი ინდიკატორები

• პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტები პასუხობს ახალ საკანონმდებლო რეგულაციებს;

• პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტები მომზადებულია ახალი სისტემის მიხედვით;

• პოლიტიკის დაგეგმვა და კანონმდებლობის შემუშავება სინქრონიზებულია;

• პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტებში ასახულია შესაბამისი ფინანსური ვალდებულებები;

• სამინისტროების ინსტიტუციური მოწყობა უზრუნველყოფს პოლიტიკის პროცესის წარმართვას;

• დანერგილია და მოქმედებს საკანონმდებლო და ადმინისტრაციული მექანიზმები მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასებისათვის.

ადამიანური რესურსების მართვა

________________________________________________________________________________________

მიზანი

რეფორმის მიზანია ეფექტური და ეფექტიანი საჯარო სამსახურის ჩამოყალიბება, რომელიც დამსახურების პრინციპზე იქნება დაფუძნებული და უზრუნველყოფს პროფესიონალიზმის წახალისებას, ხელშეწყობასა და დაფასებას.

ბოლოდროინდელი ცვლილებები

2014 წელი მნიშვნელოვანი იყო საჯარო სექტორში ადამიანური რესურსების მართვის კუთხით, ვინაიდან შემუშავდა „საჯარო სამსახურის რეფორმის კონცეფცია“[?], რომელიც მთავრობის 2014 წლის 19 ნოემბრის №627 დადგენილებით დამტკიცდა. აღნიშნული კონცეფცია ადამიანური რესურსების მართვასთან დაკავშირებულ კომპლექსურ და მრავალგანზომილებიან პრობლემებს ეხება.

არსებული სიტუაციის ანალიზი

2012 წლის სტატისტიკური მონაცემების შესაბამისად, ქვეყანაში დასაქმებულთა საერთო რაოდენობის 5% საჯარო სექტორზე მოდის, რაც ჯამში 86,030 ადამიანს წარმოადგენს; საიდანაც 46,073 არის საჯარო მოსამსახურე, ხოლო დანარჩენი – სხვადასხვა საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებში დასაქმებულები. აღსანიშნავია, რომ თუ საქართველოში ყოველ 52 მოქალაქესთან თანაფარდობაში მოდის 1 საჯარო მოსამსახურე, ლატვიაში აღნიშნული მაჩვენებელია 119 მოქალაქეზე 1 საჯარო მოსამსახურე. ეს კიდევ უფრო მნიშვნელოვანს ხდის ადამიანური რესურსების მართვის ეფექტური სისტემის დანერგვას. ამჟამად არსებობს 16 სამინისტრო, სახელმწიფო მინისტრის 3 აპარატი და 16 უწყება, რომლებიც მთავრობის ან უშუალოდ პრემიერ-მინისტრის დაქვემდებარებაშია. ამასთანავე, შექმნილია საკონსულტაციო ორგანოები, რომლებიც განიხილავენ კონკრეტულ საკითხებს, თუმცა მათი ზუსტი რაოდენობა უცნობია; ამჟამად მიმდინარეობს მათი ინვენტარიზაციის პროცესი.

არსებობს ინსტიტუციური და სამართლებრივი ჩარჩო, რომელიც მოიცავს ადამიანური რესურსების მართვას საჯარო სამსახურში. აღნიშნულ სფეროში წამყვან უწყებას წარმოადგენს საჯარო სამსახურის ბიურო (შემდგომში, ბიურო), რომელიც პასუხისმგებელია საჯარო სექტორში ადამიანური რესურსების პოლიტიკის შემუშავებასა და აღსრულებაზე. საჯარო სამსახურში დასაქმების მსურველთათვის არსებობს ბიუროს მიერ ადმინისტრირებული ვებგვერდი (hr.gov.ge). თანამდებობის პირთა ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაციის შევსება უზრუნველყოფილია ასევე ბიუროს მიერ ადმინისტრირებული ვებგვერდის (declaration.gov.ge) მეშვეობით.

გამოვლენილი პრობლემები

მიუხედავად უკანასკნელ წლებში განხორციელებული რამდენიმე პოზიტიური ცვლილებისა, რეფორმები ადამიანური რესურსის მართვის სფეროში კვლავ ფრაგმენტულია და მნიშვნელოვან გაუმჯობესებას საჭიროებს.

2.1. საჯარო სამსახურის მეტისმეტად ფართო ცნება

მნიშვნელოვანია ყურადღება გამახვილდეს საჯარო სამსახურის ფარგლებზე და საჯარო მოსამსახურის ცნების განმარტებაზე, რადგან „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში არსებული განმარტებები მეტად ბუნდოვანი და არასრულყოფილია. მაგალითად, საჯარო მოსამსახურედ ითვლება „პირი, რომელიც ინიშნება ან აირჩევა სახაზინო დაწესებულების საშტატო (შტატით გათვალისწინებულ) თანამდებობაზე.“ აგრეთვე საჯარო მოსამსახურის ცნების განმარტებაში მოცემულია მოსამსახურის საქმიანობის ადგილი და წესი, რაც არ შეიძლება ჩაითვალოს განმარტებად. ძირითადი ხარვეზები, რომელიც უკავშირდება საჯარო სამსახურის ფარგლებს, სწორედ კანონმდებლობის მსგავსი ხარვეზებით არის განპირობებული „საჯარო სამსახურის შესახებ“[?] საქართველოს კანონი, პარლამენტის მიერ 1997 წელს იქნა მიღებული. მას შემდეგ, აღნიშნულ კანონში შევიდა ბევრი ფრაგმენტული და არა სისტემური ხასიათის ცვლილება, რამაც გამოიწვია ის, რომ არ არსებობს მკაფიო განსხვავება სახელმწიფო მოსამსახურესა და საჯარო მოხელეს შორის, როდესაც უნდა განსხვავდებოდეს მათ მიმართ წაყენებული მოთხოვნები, უფლებები და მოვალეობები. ამჟამად, საჯარო სამსახურის ბიურო OECD/SIGMA-ს ექსპერტებთან ერთად უკვე მუშაობს საჯარო სამსახურის შესახებ ახალი კანონის პროექტზე.

2.2. სამართლებრივი ჩარჩო არ უზრუნველყოფს ოპტიმალურ გადაწყვეტილებებს საჯარო სამსახურში ინსტიტუციური მოწყობისთვის

ინსტიტუციური მოწყობის სფერომ, რომელიც უზრუნველყოფს საჯარო მმართველობის თანმიმდევრულ და ეფექტურ მუშაობას, ასევე განიცადა ნაწილობრივი ცვლილება. მკაფიო ინსტიტუციური მოწყობა, დაწესებულების ტიპის განსაზღვრა, წესები და მოვალეობები, დაქვემდებარება და ანგარიშვალდებულება, წარმოადგენს ერთ-ერთ წინაპირობას საჯარო მოსამსახურეთა კლასიფიკაციის სისტემის შესაქმნელად. ამჟამინდელი სისტემა მოძველებულია და მოითხოვს სიღრმისეულ განახლება-განხილვას.

2.3. დამსახურებაზე დაფუძნებული საჯარო სამსახურში მიღების სისტემისა და თანასწორი მოპყრობის სტანდარტების არარსებობა

რეფორმის კონცეფციის შემუშავების შედეგად მოხდა იმ პრობლემების იდენტიფიცირება, რომელიც საჯარო სამსახურში დასაქმების მსურველთათვის დადგენილი საკვალიფიკაციო მოთხოვნების არ არსებობასთან არის დაკავშირებული. მაგალითად, იკვეთება წინააღმდეგობა დაწესებულების შინაგანაწესსა და საჯარო მოსამსახურეთა სამსახურიდან გათავისუფლების მარეგულირებელ ნორმებს შორის, ერთსა და იმავე უწყებაში ერთდროულად ორი თანამდებობის დაკავების შესაძლებლობა, ერთიანი სამუშაო აღწერილობების არარსებობა და საჯარო სამსახურში არსებულ ყველა ვაკანტურ თანამდებობაზე გარე კადრების დასაქმების შესაძლებლობის არსებობა.

აღნიშნული ხარვეზები აფერხებს კარიერულ პრინციპზე დაფუძნებული საჯარო სამსახურის ფორმირებას, რომელიც წარმოადგენს მთავარ კომპონენტს პროფესიონალი და კონკურენტუნარიანი ადამიანური რესურსების მართვის სისტემაში. ზემოთ ჩამოთვლილი პრობლემები ქმნის ნეპოტიზმისა და საჯარო მოხელეების მიერ ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების შესაძლებლობას, რაც გამოიხატება სამსახურში აყვანის/სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ არასწორი გადაწყვეტილების მიღებაში. თუმცა ყველაზე მთავარ პრობლემად აღნიშნულ სფეროში კვლავ რჩება პროფესიონალი, კვალიფიციური და მოტივირებული კადრების მოზიდვა.

2.4. საჯარო სამსახური მიდრეკილია პოლიტიკური ზეგავლენისკენ

ყველაზე მგრძნობიარე და მნიშვნელოვან პრობლემას საჯარო სამსახურში ადამიანური რესურსების მართვისთვის წარმოადგენს საჯარო სამსახურის დაცვა პირდაპირი ან არაპირდაპირი პოლიტიკური ზეგავლენისგან მენეჯერულ პოზიციებზე. დამსახურებაზე დაფუძნებული, პროფესიული და ეფექტური საჯარო სამსახურის შენარჩუნებისათვის, არსებითია უზრუნველვყოთ მისი დამოუკიდებლობა პოლიტიკური პროცესებისგან. ამჟამად, საჯარო სამსახური კვლავ მიდრეკილია პოლიტიკური ზეგავლენისკენ თითქმის მის ყველა დონეზე. აღნიშნული ნაწილობრივ დაკავშირებულია საჯარო მოხელეების დაცვის ეფექტური და კარგად ორგანიზებული მექანიზმის არ არსებობასთან. ამასთანავე, პოლიტიკური ზეგავლენის პრევენცია არ არის საკითხი, რომელსაც მხოლოდ ერთი გადაწყვეტა აქვს. მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ საჯარო მოსამსახურეთა დასაქმების და სამსახურიდან გათავისუფლების საკითხი საჭიროებს დახვეწას, რათა მოხდეს მათი არაკეთილსინდისიერი ზეგავლენისგან დაცვა. სამთავრობო პროგრამა საჯარო მოსამსახურეთა დაცვას პოლიტიკური ზეგავლენისგან ერთ-ერთ პრიორიტეტად განსაზღვრავს. უნდა აღინიშნოს, რომ უმაღლესი საჯარო მოსამსახურეების თანამდებობები კვლავ არ არის სრულად ჩამოყალიბებული, რომელსაც მივყავართ გარემოებამდე, სადაც პოლიტიკური და ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობები მაღალი დონის მართვისთვის, არ არის მკაფიოდ განსაზღვრული. საჯარო სამსახურის რეფორმის კონცეფცია კონკრეტულად არ პასუხობს პოლიტიკური ზეგავლენის საკითხს; შესაბამისად, გადამწყვეტია მთავრობის ძალისხმევა პრობლემებისა და გადაწყვეტილებების განსაზღვრის კუთხით.

2.5. ანაზღაურების სისტემა არ არის საკმარისად გამჭვირვალე და ადექვატური

ერთ-ერთი სიახლე აღნიშნული კუთხით არის საქართველოს მთავრობის მიერ 2014 წლის №449 დადგენილებით დამტკიცებული საჯარო დაწესებულებებში პრემიის ოდენობის განსაზღვრის წესი. ზოგადად, საჯარო სამსახურში შრომითი გასამრჯელო მოიცავს თანამდებობრივ სარგოს, პრემიასა და კანონით გათვალისწინებულ დანამატს. მთავარ პრობლემას წარმოადგენს როგორც ხელფასის, ისე პრემიების გამოთვლის მეთოდოლოგიისა და ცენტრალურ დონეზე ერთიანი კანონმდებლობის არ არსებობა, რომელიც უნდა არეგულირებდეს თანამდებობრივი სარგოს გაცემის საკითხებს. გარდა ამისა, ანაზღაურების სისტემა განსხვავდება საჯარო დაწესებულების მიხედვით და სხვადასხვა დაწესებულებებში ერთსა და იმავე თანამდებობებზე საჯარო მოსამსახურეებს სხვადასხვა ანაზღაურება აქვთ.

ამასთანავე, შრომითი ანაზღაურება არ არის დაკავშირებული საჯარო მოსამსახურეთა კლასიფიკაციასთან. უფრო მეტიც, მოქმედი ანაზღაურების სისტემა არის ძალიან ვიწრო, მაგალითად, იგი არ მოიცავს სოციალურ გარანტიებს. ასევე, არ არსებობს რეგულაცია, რომელიც განსაზღვრავდა კონკრეტულ პროცედურასა და საფუძვლებს პრემიის ან დანამატის მისაღებად. საჯარო სამსახურის რეფორმის კონცეფცია ხაზს უსვამს აღნიშნულ საკითხებს და წარმოადგენს კონკრეტულ წინადადებებს ანაზღაურების სისტემის რეფორმირებისთვის.

2.6. საჯარო მოსამსახურეთა პროფესიული განვითარება და შესრულებული სამუშაოს მართვა არ არის საკმარისი

საჯარო სამსახურის რეფორმის კონცეფცია იძლევა ასევე იმ საკითხების ვრცელ ანალიზს, რომელიც უკავშირდება მდგრადობას. კერძოდ კონცეფციის თანახმად, საჯარო მოსამსახურეთა პროფესიული განვითარება არის ფრაგმენტული ხასიათის და არ გააჩნია ერთიანი სისტემური მიდგომა. უფრო მეტიც, სამუშაოს შეფასება პრაქტიკულად არ ხორციელდება, თუ არ ჩავთვლით ცენტრალურ ხელისუფლებაში გამოყენებულ რამდენიმე საპილოტე ვერსიასა თუ ინდივიდუალურ ინიციატივას. იგივე პრობლემაა საჯარო მოსამსახურის მობილობასა და დაწინაურებასთან დაკავშირებით, რადგან არ არსებობს მკაფიოდ განსაზღვრული პროცედურული ჩარჩო, ისევე როგორც სტანდარტები და სახელმძღვანელო პრინციპები. ამჟამად, არ არსებობს სპეციალური დაწესებულება, რომელიც სისტემურად უზრუნველყოფდა მოხელეთა გადამზადებას, მათ შორის იმ მოსამსახურეებისთვისაც, რომლებსაც ახალი დაწყებული აქვთ საჯარო სამსახური.

2.7. დისციპლინური პასუხისმგებლობისა და კორუფციის პრევენციისათვის მონიტორინგის არასრულყოფილი მექანიზმები

კორუფციული სამართალდარღვევების პრევენციის მიზნით, თანამდებობის პირებს მოეთხოვებათ თავიანთი ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაციების წარდგენა წელიწადში ერთხელ, რომელიც ქვეყნდება საჯარო სამსახურის ბიუროს მიერ ადმინისტრირებულ ვებგვერდზე და ხელმისაწვდომია საზოგადოებისთვის. თუმცა, რაიმე მექანიზმი, რომელიც უზრუნველყოფს ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაციების მონიტორინგს ჯერჯერობით არ არსებობს. ამასთანავე, საკანონმდებლო რეგულაციები, რომელიც ეხება საჯარო მოხელეთა დისციპლინურ პასუხისმგებლობის საკითხს, არ არის საკმარისი. თუმცა აღსანიშნავია, რომ კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის უწყებათაშორის საკოორდინაციო საბჭოსა და ღია მმართველობა საქართველოს პარტნიორობის ფარგლებში შეიქმნა აღნიშნულ საკითხზე მომუშავე ჯგუფი.

2.8. საჯარო სამსახურის ბიუროს შეზღუდული შესაძლებლობები განახორციელოს რეფორმა

მნიშვნელოვანი საკითხია თავად საჯარო სამსახურის ბიუროს გაძლიერება. საჯარო სამსახურის რეფორმა აკისრებს ფართო ამოცანებსა და მოვალეობებს საჯარო სამსახურის ბიუროს, რომელიც არ არის გათვალისწინებული საჯარო სამსახურის ბიუროს წესდებით. თავისი ფუნქციებისა და დაკისრებული ვალდებულებების სრულყოფილი შესრულებისათვის აუცილებელია საჯარო სამსახურის ბიუროს ფუნქციების დაზუსტება, ფუნქციების შესაბამისი სტრუქტურის შემუშავება და ბიუროს დაკომპლექტება სათანადო პერსონალით.

ამოცანები

2.1. საჯარო სამსახურის ფარგლების განსაზღვრა და პრაქტიკული გამოყენება

საჯარო სამსახურის რეფორმის კონცეფცია ვრცლად მიმოიხილავს აღნიშნულ ამოცანას და გვთავაზობს კონკრეტულ ქმედებებს მის შესასრულებლად. კერძოდ, საჯარო სამსახურის შესახებ ახალი კანონის შემუშავებას, სამუშაოს შესრულების შეფასების კრიტერიუმების განსაზღვრას, ტრენინგებს და სხვა.

2.2. ინსტიტუციური მოწყობის ოპტიმალური გადაწყვეტის შეთავაზება

უკვე განხორციელებული რეფორმების გათვალისწინებით, აღნიშნული სფეროს ამოცანას წარმოადგენს ოპტიმალური გადაწყვეტილებების მიღება სახელმწიფო აპარატის ინსტიტუციურ მოწყობასთან დაკავშირებით. აღნიშნული განხორციელდება 2015 წლის ბოლოს სახელმწიფო უწყებების ფუნქციების გადახედვის საფუძველზე. ფუნქციური მიმოხილვა გულისხმობს სამინისტროებისა და სახელმწიფო უწყებების სიღრმისეულ ანალიზს, ასევე რეკომენდაციების შემუშავებას იმის თაობაზე, თუ როგორ უნდა მოხდეს აღნიშნული ინსტიტუტების რეფორმირება.

საჯარო სამსახურის რეფორმის კონცეფციის დამტკიცებასთან ერთად დადგენილება ავალდებულებს საჯარო დაწესებულებებს, მუნიციპალურ ინსტიტუტებსა და საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებს განახორციელონ თავიანთი ორგანიზაციების ფუნქციური ანალიზი 2015 წლის ბოლოსთვის, ხოლო საჯარო სამსახურის ბიურო აღნიშნულზე პასუხისმგებელ უწყებად განისაზღვრა. შედეგად, საჯარო სამსახურის ბიუროს მიერ უნდა შემუშავდეს დასკვნები და წინადადებები ინსტიტუციური მოწყობის გაუმჯობესებასთან დაკავშირებით.

2.3. არსებული კანონმდებლობის დამსახურებაზე დაფუძნებული და თანასწორი მოპყრობის პრინციპების მოთხოვნებთან შესაბამისობაში მოყვანა

ადამიანური რესურსების მართვის ერთ-ერთი მთავარი მიზანია საჯარო სამსახურში დასაქმების მარეგულირებელი სისტემის დახვეწა, რომელიც უზრუნველყოფს კანდიდატების შერჩევას დამსახურების, თანაბარი შესაძლებლობების მიცემის, სამსახურში აყვანის გამართულად სტრუქტურირებული პროცედურების, კვალიფიციური კანდიდატების შერჩევისა და საჯარო მოსამსახურეთა სამსახურიდან გათავისუფლების ნათელი და სამართლებრივად დასაბუთებული პროცედურების მიხედვით, რომელიც სამართლიანია როგორც დამსაქმებლისთვის, ისე დასაქმებულისთვის. საჯარო სამსახურში დასაქმების საკითხები გათვალისწინებულია საჯარო სამსახურის რეფორმისა და მართვის კონცეფციებით, ასევე OGP-ს 2015 წლის სამოქმედო გეგმით. აქედან გამომდინარე, ზემოაღნიშნული დოკუმენტები წარმოადგენენ „საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევისა“ და მისი სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული აქტივობების საფუძველს.

2.4. საჯარო სამსახურში წამყვან მენეჯერულ პოზიციებზე პოლიტიკური ზეგავლენის გაანალიზება და აღნიშნულის პრევენციის მიზნით ერთიანი გადაწყვეტის შეთავაზება

მოცემულ სფეროში მთავარ ამოცანას წარმოადგენს იმის ანალიზი, თუ რამდენად აქვს საჯარო სამსახურში მენეჯერულ პოზიციებზე პოლიტიკურ ზეგავლენას ადგილი და, შესაბამისად, გადაწყვეტის წარდგენა აღნიშნული პრობლემის პრევენციის მიზნით.

2.5. საჯარო მოსამსახურეთა შრომითი ანაზღაურების სისტემის გაუმჯობესება არსებული მდგომარეობის უფრო დეტალური ანალიზის საფუძველზე, გამჭვირვალე და სამართლიანი მოდელის შემუშავება, რომელიც უზრუნველყოფს საჯარო სამსახურში პროფესიონალი კადრების შენარჩუნებას, მოზიდვასა და მოტივირებას

გამოვლენილ პრობლემასთან დაკავშირებული ყველა ფაქტორის გათვალისწინებით, შრომითი ანაზღაურების სისტემის რეფორმირება უნდა მოხდეს არსებული ვითარების უფრო დეტალური გაანალიზების შედეგად. აქედან გამომდინარე, უნდა შეიქმნას ლოგიკური, გამჭვირვალე და სამართლიანი მოდელი, რომელიც უზრუნველყოფს საჯარო სამსახურში პროფესიონალი კადრების შენარჩუნებას, მოზიდვასა და მოტივირებას. ამისათვის უნდა შემუშავდეს კლასიფიკაციის წესები და მოხდეს ცენტრალურ უწყებებში თანამდებობების რანგირება. გარდა ამისა, აუცილებელია შემუშავდეს კრიტერიუმები საჯარო სამსახურში ანაზღაურების ახალი სისტემის დასანერგად.

2.6. საჯარო სამსახურში სტაბილური გარემოს შექმნა, რომელიც უზრუნველყოფს მუდმივ პროფესიულ განვითარებას

საჯარო სამსახურის და მისი პრინციპების მდგრადობა წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე კომპლექსურ და ფართო საკითხს საჯარო მმართველობის სფეროში ადამიანური რესურსების მართვის კუთხით. მდგრადობის განმსაზღვრელი ძირითადი კომპონენტებია: საჯარო მოხელეთა პროფესიული განვითარება, შესრულებული სამუშაოს შეფასების მექანიზმების არსებობა, საჯარო მოხელეთა მობილობა და მათი სამართლიანი დაწინაურება. აღნიშნულთან დაკავშირებით შემუშავდება მექანიზმები, რომელიც განსაზღვრავს სწავლებისა და განვითარების საჭიროებებსა და მიმართულებებს, შეიქმნება სამოქმედო გეგმა საჯარო სამსახურში სწავლების სისტემის დანერგვის მიზნით, გაიწერება რეგულაციები ტრენერთა აკრედიტაციის პროცესებთან დაკავშირებით, შეიქმნება სასწავლო ორგანიზაციები, შემუშავდება სასწავლო პროგრამების ხარისხის უზრუნველყოფის სტანდარტები და ჩამოყალიბდება საჯარო მოსამსახურეთა სამუშაოს შესრულების შეფასების თანამედროვე სისტემა.

2.7. საჯარო მოსამსახურეთა დისციპლინური პასუხისმგებლობის მექანიზმის დახვეწა და მონიტორინგის სისტემის დანერგვა საჯარო სამსახურში კორუფციის პრევენციის მიზნით

გამოვლენილი პრობლემების საპასუხოდ და კორუფციის რისკების იდენტიფიცირების მიზნით აუცილებელია შეიქმნას საჯარო მოხელეთა ქონებრივი დეკლარაციების მონიტორინგის სისტემა. ასევე, აუცილებელია დაიხვეწოს კანონმდებლობა საჯარო მოხელეთა დისციპლინური პასუხისმგებლობის წესების გამჭვირვალობის გაუმჯობესების მიზნით, გაიზარდოს საზოგადოების ინფორმირებულობის დონე მამხილებლის ინსტიტუტთან დაკავშირებით და გაიწეროს საჯარო სამსახურში ეთიკისა და ქცევის წესები. გარდა ამისა, საჯარო მოსამსახურეთა გადამზადების მიზნით შეიქმნება სასწავლო მოდულები საჯარო სამსახურში ეთიკის, ინტერესთა კონფლიქტისა და საქმიანობის შეუთავსებლობის საკითხებთან დაკავშირებით.

2.8. საჯარო სამსახურის ბიუროს გაძლიერება

საჭიროა საჯარო სამსახურის ბიუროს შესაძლებლობების ზრდა, კერძოდ, ბიუროს უნდა გააჩნდეს შესაბამისი უფლებამოსილება, უხელმძღვანელოს და ზედამხედველობა გაუწიოს რეფორმის განხორცილების პროცესს, ასევე მოახდინოს საჯარო სამსახურის სფეროში მოქმედი კანონმდებლობის აღსრულების მონიტორინგი. საჯარო სამსახურის ბიუროს რეფორმირება გაზრდის ეფექტურობას საჯარო სამსახურის სფეროში. აღნიშნულთან დაკავშირებით შემუშავდება ახალი დებულება, რომელიც განსაზღვრავს დამატებით ფუნქციებსა და უფლებამოსილებას. ასევე, მოხდება ბიუროს თანამშრომლების კვალიფიკაციის ამაღლება.

ძირითადი ინდიკატორები

• ცენტრალურ საჯარო უწყებებში იმ ვაკანტური პოზიციების პროცენტული მაჩვენებელი, რომლების შევსებაც მოხდება ღია და შიდა კონკურსის საფუძველზე;

• ცენტრალურ საჯარო უწყებებში მაღალი თანამდებობის პირების ვაკანტური პოზიციების პროცენტული მაჩვენებელი, რომლების შევსებაც მოხდება ღია კონკურსის საფუძველზე;

• საჯარო მოხელეების სწავლებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების სისტემის დანერგვა პრაქტიკაში.

3. ანგარიშვალდებულება

________________________________________________________________________________________

მიზანი

აღნიშნულ სფეროში რეფორმის მიზანს წარმოადგენს სახელმწიფო ინსტიტუტების კეთილსინდისიერებისა და მთავრობისადმი საზოგადოების ნდობის გაზრდა, კორუფციის პრევენცია, მთავრობის ეფექტურობის, გამჭვირვალობისა და ღიაობის გაზრდა, მისი ხელმისაწვდომობა და ანგარიშვალდებულება მოქალაქეთა წინაშე, ასევე მისი გაძლიერება მმართველობისთვის მნიშვნელოვანი უახლესი ტექნოლოგიების, ინოვაციებისა და თანამედროვე მიდგომების მეშვეობით.

ბოლოდროინდელი ცვლილებები

2010 წელს ანტიკორუფციული საბჭოს მიერ შემუშავდა ანტიკორუფციული სტრატეგია და მისი განხორციელების 2010-2013 წლების სამოქმედო გეგმა. 2013 წლიდან კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის უწყებათშორისმა საბჭომ (შემდგომში „ანტიკორუფციული საბჭო“) დაიწყო ახალი ანტიკორუფციული სტრატეგიული დოკუმენტების შემუშავება, კერძოდ, ანტიკორუფციული სტრატეგიის განახლება და ახალი სამოქმედო გეგმის შემუშავება (2015-2016). სტრატეგიის შემუშავების ყოვლისმომცველ და ინკლუზიურ პროცესს ხელმძღვანელობდა ცხრა თემატური ჯგუფი (რომელიც შეიქმნა შესაბამისი პრიორიტეტების მიხედვით), და რომელსაც თანათავმჯდომარეობდა ანტიკორუფციული საბჭოს მიერ დანიშნული შესაბამისი სამთავრობო უწყებისა და სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების წარმომადგენლები.

ანტიკორუფციული სტრატეგიის და 2015-2016 წლების სამოქმედო გეგმის გარდა ანტიკორუფციულმა საბჭომ შეიმუშავა ანტიკორუფციული სტრატეგიული დოკუმენტების შესრულების შეფასების მონიტორინგისა და შეფასების მეთოდოლოგია, რომელიც დამტკიცდა 2015 წლის 4 თებერვალს. მეთოდოლოგიის მთავარი მიზანია შეაფასოს სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის 13 პრიორიტეტულ მიმართულებაში განსაზღვრული ღონისძიებების განხორციელება, მოახდინოს მიღწეული შედეგების, სიძნელეების და ხარვეზების იდენტიფიცირება.

2014 წლის დასაწყისში შეიქმნა ღია მმართველობა საქართველოს ფორუმი (შემდგომში – ფორუმი) – ღია მმართველობის პარტნიორობის (Open Government Partnership – OGP) საქართველოს ეროვნული საკოორდინაციო-საკონსულტაციო მექანიზმი, რომელიც შედგება სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული პასუხისმგებელი უწყებების, სხვა დაინტერესებული საჯარო დაწესებულებების, არასამთავრობო და საერთაშორისო ორგანიზაციებისგან.

ფორუმის ძირითადი ამოცანებია:

- ეროვნულ დონეზე ღია მმართველობის საკითხებზე წინადადებებისა და რეკომენდაციების შემუშავება, სამოქმედო გეგმის პროექტის მომზადების მონაწილეობითი პროცესის ხელშეწყობა, საჯარო კონსულტაციების დაგეგმვა და ჩატარება;

- სამოქმედო გეგმის შესრულების ხელშეწყობა და მონიტორინგი. შესაბამისი წინადადებების, რეკომენდაციების მომზადება და ღია მმართველობა საქართველოს სამდივნოსთვის წარდგენა;

- OGP-ის შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება.

ღია მმართველობის პარტნიორობის საქართველოს 2014-2015 წლების სამოქმედო გეგმა საქართველოს მთავრობისა და არასამთავრობო ორგანიზაციათა ერთობლივი პროდუქტია. ფორუმმა აღნიშნულის შემუშავებას დაუთმო 2 გაფართოებული მრგვალი მაგიდა ფორუმის 4 გეგმური და 2 ad hoc სხდომა. გეგმის შემუშავებისას გაიმართა ინდივიდუალური შეხვედრები და ინტენსიური კონსულტაციები სამდივნოს, პასუხისმგებელ უწყებებსა და სამოქალაქო საზოგადოებას შორის.

სამოქმედო გეგმის საბოლოო პროექტის განხილვა გაიმართა ფორუმის გაფართოებულ სხდომაზე 2014 წლის 6 ივნისს. აღნიშნულ სხდომაზე ფორუმი შეთანხმდა სამოქმედო გეგმის საბოლოო ვერსიაზე. საქართველოს მთავრობამ ღია მმართველობის პარტნიორობის საქართველოს 2014-2015 წლების სამოქმედო გეგმა 2014 წლის 18 სექტემბრის №557 დადგენილებით დაამტკიცა.

სამოქმედო გეგმა 16 პასუხისმგებელი უწყების 27 ვალდებულებას აერთიანებს და OGP-ის 4 დიდ გამოწვევას პასუხობს, ესენია: საჯარო მომსახურების გაუმჯობესება, საჯარო სექტორში კეთილსინდისიერების ამაღლება, საჯარო რესურსების უკეთესი მართვა, უსაფრთხო გარემოს შექმნა.

OGP-ს 2014-2015 წლების სამოქმედო გეგმის დამტკიცების შემდეგ, ღია მმართველობა საქართველოს სამდივნომ, OGP-ს რეგულაციებისა და საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით, შეიმუშავა სამოქმედო გეგმის შესრულების მონიტორინგის და შეფასების მეთოდოლოგია. გეგმის შესრულების მონიტორინგის და შეფასების მექანიზმი გულისხმობს პასუხისმგებელი უწყებების მიერ გეგმის შესრულების შესახებ სამდივნოსთვის როგორც წერილობითი ანგარიშის წარდგენას, ასევე მონიტორინგის ჩარჩოს გამოყენებით პროგრესის შესახებ განახლებული ინფორმაციის მიწოდებას კვარტალურად. სამდივნოს, როგორც ეროვნულ დონეზე მაკოორდინირებელი ორგანოსб მიერ გეგმის შესრულების შეფასება ასევე მოიცავს 16 პასუხისმგებელ უწყებასთან ინდივიდუალურ შეხვედრებს.

ღია მმართველობა საქართველოს სამდივნომ მოამზადა და 2015 წლის ანტიკორუფციული საბჭოს სხდომაზე წარადგინა ღია მმართველობა საქართველოს ფორუმის საქმიანობის პირველი ყოველწლიური ანგარიში.

2014 წელს გაიმართა OGP-ს მმართველი კომიტეტის პირველი არჩევნები, რომელშიც პარტნიორობის წევრმა ქვეყნებმა საქართველო მმართველი კომიტეტის წევრად ორწლიანი ვადით აირჩიეს. მმართველ კომიტეტში საქართველოს მთავრობას იუსტიციის მინისტრი წარმოადგენს.

არსებული სიტუაციის ანალიზი

ანგარიშვალდებულებასთან დაკავშირებული საკითხების მოგვარების მიზნით, საქართველოს მთავრობამ აირჩია სისტემური მიდგომა და თავისი ხედვა გააერთიანა პოლიტიკის სამ დოკუმენტში – „ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგია და მისი სამოქმედო გეგმა“, საქართველოს „ღია მმართველობის პარტნიორობის 2014-2015 წწ. სამოქმედო გეგმა“ და „ციფრული საქართველო: ელექტრონული საქართველოს სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა“.

ანტიკორუფციული საბჭო კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის სფეროში კოორდინაციისა და უწყებათაშორისი ურთიერთობის ძირითადი მექანიზმია, რომელიც პასუხისმგებელია ანტიკორუფციული პოლიტიკის შემუშავებასა და მის განხორციელებაზე საქართველოში. მისი ფუნქციები მოიცავს ანტიკორუფციული საქმიანობის კოორდინაციას, ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავებას, სტრატეგიული დოკუმენტების პერიოდულ განახლებას და მათი განხორციელების ზედამხედველობას, შესაბამისი რეკომენდაციების და წინადადებების შემუშავებას, საერთაშორისო რეკომენდაციების განხორციელების უზრუნველყოფასა და ანგარიშგებას.

2013 წელს ანტიკორუფციული ძალისხმევის და მთავრობის ახალი ამოცანების ერთიან და ყოვლისმომცველ სტრატეგიულ ჩარჩოში ინტეგრირების მიზნით, ანტიკორუფციულმა საბჭომ გადაწყვიტა განეახლებინა მოქმედი 2010 წელს მიღებული ანტიკორუფციული სტრატეგია და შეემუშავებინა 2015-2016 წლების ახალი სამოქმედო გეგმა. განახლებული ანტიკორუფციული სტრატეგია და 2015-2016 წლების ახალი სამოქმედო გეგმა ანტიკორუფციულმა საბჭომ 2015 წლის 4 თებერვალს დაამტკიცა, ხოლო საქართველოს მთავრობამ – 2015 წლის 20 აპრილის №170 დადგენილებით.

იმისათვის, რომ სახელმწიფო მმართველობის რეფორმის დოკუმენტი და არსებული ვითარების აღწერა ყოვლისმომცველი ყოფილიყო, OGP-ს და ანტიკორუფციული სტრატეგიის დოკუმენტებთან ერთად, საქართველოში საჯარო უწყებების გამჭვირვალობის და ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის ანალიზი განხორციელდა.

საქართველოში ანგარიშვალდებულების საკითხთან დაკავშირებით არსებული მდგომარეობის შესაფასებლად აუცილებელია თითოეული მოთხოვნის შესწავლა, რომელსაც აღნიშნული პრინციპი მოიცავს. პირველი საკითხია, თუ რამდენად აქვთ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს საჯარო ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის უფლება და რამდენად არის ეს უფლება გაწერილი კანონმდებლობით, რომელიც არის თანმიმდევრული, სრული, ლოგიკურად აგებული, ხელმისაწვდომი და ჩამოყალიბებული მარტივი და გასაგები ფორმით. აღნიშნული მოთხოვნის ანალიზისთვის, მნიშვნელოვანია სამართლებრივი ჩარჩოს შეფასება, რომელიც მოიცავს მთავრობის №219 დადგენილებას “საჯარო ინფორმაციის ელექტრონული ფორმით მოთხოვნისა და პრაქტიკულად გამოქვეყნების შესახებ”[?] და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის III თავს, რომელიც უპირველესად ეხება ინფორმაციის თავისუფლების საკითხს. კანონები არის ხელმისაწვდომი და ინფორმაციის თავისუფლებასთან დაკავშირებული პროცედურები არის მკაფიო და მარტივად გასაგები ფართო საზოგადოებისათვის. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 27-50 მუხლები მკაფიოდ განსაზღვრავს საჯარო ინფორმაციის ფარგლებს, ასევე, საჯარო ინფორმაციის ცნებას და მისი ხელმისაწვდომობის გზებს.

საკანონმდებლო ჩარჩო მკაფიოდ განსაზღვრავს საჯარო ინფორმაციის ფარგლებს და აწესებს შეზღუდვებს იმ ინფორმაციაზე, რომლის გასაიდუმლოება არ არის დაშვებული. მაგალითად, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის[?] 42-ე მუხლი ადგენს ზოგად პრინციპებს და მიმართულებებს საჯარო დაწესებულების საქმიანობასთან დაკავშირებით, რომლის გასაიდუმლოებაც დაუშვებელია. დამატებით, 42-ე მუხლი კრძალავს ინფორმაციის გასაიდუმლოებას, რომელიც უკავშირდება საჯარო მოხელეთა თანამდებობასა და იმ პირთა ვინაობას, რომელთაც აქვთ წვდომა პირად ინფორმაციაზე, რომელიც ინახება საჯარო დაწესებულებაში. 42-ე მუხლი ადგენს იმ ინფორმაციის ამომწურავ ნუსხას, რომლის საზოგადოებისთვის გასაიდუმლოება დაუშვებელია.

მნიშვნელოვანია აღინიშნოს საქართველოში არსებული ვითარება საჯარო ინფორმაციის პროაქტიულად გამოქვეყნებასთან დაკავშირებით. მთავრობის №219 დადგენილება მკაფიოდ განსაზღვრავს, თუ რომელ დაწესებულებებს მოეთხოვებათ ინფორმაციის პროაქტიულად გამოქვეყნება. იგი ასევე განსაზღვრავს პროცედურას, რომლის თანახმადაც საჯარო დაწესებულებებმა უნდა გამოაქვეყნონ ინფორმაცია. არსებული ვითარება ინფორმაციის პროაქტიულად გამოქვეყნებასთან დაკავშირებით, საკმაოდ ოპტიმისტურად გამოიყურება. საჯარო დაწესებულებების ვებგვერდების აბსოლუტური უმრავლესობა წარმოადგენს ინფორმაციის ფართო სპექტრს, მათ შორის, სამართლებრივ დოკუმენტაციას, აქტებს, ყოველწლიურ ანგარიშებს, ორგანიზაციულ სქემებს, საკონტაქტო ინფორმაციას და სხვა. დიდი ყურადღება ეთმობა საქართველოს მუნიციპალიტეტების მიერ ინფორმაციის პროაქტიულად გამოქვეყნებას. მუნიციპალიტეტების უმრავლესობამ გამოსცა სამართლებრივი აქტი, რომელიც არის მთავრობის №219 დადგენილების სამოქმედო გეგმის მსგავსი და დეტალურად ასახავს პროაქტიულად გამოსაქვეყნებელი ინფორმაციის შინაარსსა და პროცედურას. მსგავსი ტენდენცია ასევე ხელმისაწვდომია სასამართლო სისტემაში, სადაც სასამართლოები სისტემატურად აქვეყნებენ ინფორმაციას.

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი ასევე ადგენს ფორმას, რომლის მიხედვითაც საჯარო ინფორმაცია იქნება ხელმისაწვდომი. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-40 მუხლი განსაზღვრავს ვადებს და პროცედურას, რომელიც თან ახლავს ინფორმაციის გამოქვეყნებას. კანონის თანახმად, საჯარო დაწესებულებას აქვს 10-დღიანი ვადა მოთხოვნილი ინფორმაციის გამოსაქვეყნებლად ან კანონმდებლობის საფუძველზე, აღნიშნული ინფორმაციის გაცემაზე უარის თქმის შესახებ. ინფორმაციაზე წვდომა ყოველთვის უფასო არ არის. „საქართველოს კანონი საჯარო ინფორმაციის ასლის გადაღების მოსაკრებლის შესახებ“[?] განსაზღვრავს მოსაკრებელს, გადასახადს და საჯარო ინფორმაციაზე წვდომის პროცედურებს. ასლის გადაღების გადასახადი მერყეობს 0.05 ლარიდან 2.75 ლარამდე, დამოკიდებულია ასლის გადაღების ფორმაზე. მოქალაქე შესაძლოა გათავისუფლდეს საჯარო ინფორმაციის მოსაკრებლისგან, თუ მას ინფორმაციის მიღება სურს ელექტრონული ფორმით, ან თუ თავად უზრუნველყოფს ინფორმაციის გადაწერას (CD დისკი, USB შენახვის მოწყობილობა, და სხვა). ფასები, რომელიც წარმოდგენილია კანონში, არის მინიმალური და არ შეიძლება ჩაითვალოს საჯარო მმართველობის პრინციპების საწინააღმდეგოდ.

საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის ზოგადი ტენდენციის დემონსტრირების მიზნით, აღსანიშნავია რამდენიმე საჯარო დაწესებულების სტატისტიკური მაჩვენებლები. ინფორმაციის თავისუფლების შესახებ იუსტიციის სამინისტროს ყოველწლიური ანგარიშის თანახმად, 2013 წლის 10 დეკემბრიდან 2014 წლის 10 დეკემბრამდე, იუსტიციის სამინისტროში შესულია 158 მოთხოვნა საჯარო ინფორმაციის გამოთხოვასთან დაკავშირებით. 158 მოთხოვნიდან 28 განეკუთვნებოდა სხვა დაწესებულების კომპეტენციას და, შესაბამისად, მოხდა მათი გადამისამართება. იუსტიციის სამინისტრომ მოახდინა 96 მოთხოვნაზე რეაგირება, 4 მოთხოვნას ნაწილობრივ უპასუხა და ამჟამად ამუშავებს 24 მოთხოვნას. უარი ეთქვა მხოლოდ 6 მათგანს, მოთხოვნილი ინფორმაციის არარსებობის საფუძველზე. გარდა ამისა, მე-3 კვარტალში, შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში შესულია 20 მოთხოვნა საჯარო ინფორმაციის გაცემასთან დაკავშირებით და მხოლოდ 1 მათგანს ეთქვა უარი, ასევე, ინფორმაციის არარსებობის საფუძველზე.

სამოქალაქო საზოგადოება და არასამთავრობო სექტორი აქტიურად არიან ჩართულნი საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის გაზრდის პროცესებში. რამდენიმე ორგანიზაციის თანამშრომლობის შედეგად, შეიქმნა საჯარო ინფორმაციის ვებგვერდი - www.opendata.ge, რომელიც წარმოადგენს საჯარო ინფორმაციის პორტალს და აღნიშნულ სფეროში არსებულ დეტალურ სტატისტიკას. მოცემულ ეტაპზე საქართველო 35-ე ადგილზეა[?] (97 ქვეყანას შორის) მსოფლიოს მასშტაბით ღია მონაცემთა ინდექსის კუთხით, რომელიც წარმოადგენს ინიციატივას „Open Knowledge Foundation“ და თვალყურს ადევნებს მოქალაქეთა მიერ საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის პროცესს.

საჯარო ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის პროცესი საჭიროებს სიზუსტეს და სიფრთხილეს. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოში არ არსებობს ცალკეული უწყება, რომელიც პასუხისმგებელი იქნებოდა საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის მონიტორინგზე, თითოეულ საჯარო დაწესებულებას ჰყავს გამოყოფილი პირი, რომელიც პასუხისმგებელია საჯარო ინფორმაციის წვდომაზე.

გამოვლენილი პრობლემები

კორუფციული პრაქტიკის გამოვლენისა და აღმოფხვრის სუსტი მექანიზმები

ანგარიშვალდებულება, გამჭვირვალობა და ღიაობა არის კომპლექსური და მნიშვნელოვანი საკითხები დემოკრატიული საჯარო მმართველობისათვის, რომელიც აღიარებულია საქართველოს მთავრობის მიერ. მნიშვნელოვანია ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგიითა და სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებულ სტრატეგიულ მიმართულებებში კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის კუთხით გადადგმული ნაბიჯების კოორდინაცია, სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობის უზრუნველყოფა, ამ მიმართულებით განათლებისა და საზოგადოების ინფორმირებულობის დონის გაზრდა, ანტიკორუფციული მექანიზმების დანერგვა და გაძლიერება.

3.2 დასახვეწი საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის მექანიზმები და გამჭვირვალობა

ამ სფეროში ძირითადი პრობლემებია: სამინისტროების ვებგვერდებზე განთავსებული არასრული ინფორმაცია, ინფორმაციაზე გართულებული წვდომა ფინანსურ ანგარიშვალდებულებასა და საბიუჯეტო რესურსების გამოყენებაზე, საზოგადოების ჩართულობის ნაკლებობა გადაწყვეტილებების მიღების და სამართალშემოქმედების პროცესში, ჩართულობასთან დაკავშირებული მექანიზმების ნაკლებობა, ინფორმაციის თავისუფლების და ინფორმაციაზე წვდომის შესახებ ფრაგმენტული კანონმდებლობა, ელექტრონული მომსახურების და ინფორმაციის ხელმისაწვდომობისთვის შეუსაბამო ინფრასტრუქტურა.

ამოცანები

3.1. „ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგიისა და 2015-2016 წლების სამოქმედო გეგმის“ განხორციელება

ქვეყანაში კორუფციის პრევენციისა და კორუფციის წინააღმდეგ ეფექტიანი ბრძოლის უზრუნველყოფის მიზნით ძირითად ამოცანას წარმოადგენს არსებული ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგიისა და მისი 2015-2016 წლების სამოქმედო გეგმის განხორციელება. ანტიკორუფციული დოკუმენტები ეფუძნება შემდეგ 13 სტრატეგიულ პრიორიტეტს: კორუფციის პრევენციის მიზნით ეფექტიანი უწყებათაშორისი კოორდინაცია; საჯარო სამსახურში კორუფციის პრევენცია; ღიაობა, საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა და მოქალაქეთა ჩართულობა კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლაში; განათლება და საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლება კორუფციის პრევენციის მიზნით; კორუფციის პრევენცია სამართალდამცავ ორგანოებში, კორუფციული დანაშაულების ეფექტიანი გამოვლენა და სისხლისსამართლებრივი დევნა; კორუფციის პრევენცია მართლმსაჯულების სისტემაში; გამჭვირვალობის უზრუნველყოფა და კორუფციული რისკების შემცირება საჯარო ფინანსების და სახელმწიფო შესყიდვების სფეროში; კორუფციის პრევენცია საბაჟო და საგადასახადო სისტემაში; კორუფციის პრევენცია კერძო სექტორთან მიმართებით; კორუფციის პრევენცია ჯანდაცვისა და სოციალურ სექტორში; პოლიტიკური კორუფციის პრევენცია; კორუფციის პრევენცია თავდაცვის სექტორში; კორუფციული რისკების შემცირება მარეგულირებელ ორგანოებში.

ანტიკორუფციულ სტრატეგიასა და 2015-2016 წლების სამოქმედო გეგმაში მნიშვნელოვანი ნაწილი ეთმობა ასევე კორუფციის კრიმინალიზაციასა და საერთაშორისო თანამშრომლობას.

2015-2016 წლების სამოქმედო გეგმის განხორციელების შემდეგ ანტიკორუფციული საბჭოს მიერ დამტკიცებული მონიტორინგისა და შეფასების მეთოდოლოგიაზე დაყრდნობით უნდა მოხდეს გატარებული რეფორმების შეფასება და მომდევნო წლებისთვის სამომავლო ღონისძიებები დაგეგმვა.

3.2. „ღია მმართველობის პარტნიორობის 2014-2015 წლების სამოქმედო გეგმის“ განხორციელება

„ღია მმართველობის პარტნიორობის 2014-2015 წლების სამოქმედო გეგმის“ განხორციელება წარმოადგენს 2015 წლისთვის ქვეყანაში ღია მმართველობასთან დაკავშირებული მდგომარეობის გაუმჯობესების ძირითად ღონისძიებას. 2015 წლის სამოქმედო გეგმის შესრულების შემდეგ, უნდა მოხდეს განხორციელებული რეფორმების შეფასება და მომდევნო პერიოდისთვის შემდგომი გაუმჯობესების ღონისძიებების და აქტივობების შემუშავება.

გამოწვევა, რომელიც შეეხება საჯარო სექტორის კეთილსინდისიერების გაზრდას, მოიცავს 9 ვალდებულებას: ინფორმაციის თავისუფლების რეფორმა, ელექტრონული პეტიციების პორტალი, ღია ფორმატის ჭრილში პოლიტიკური პარტიების ფინანსური ანგარიშების გამოქვეყნებით საჯარო სექტორის გამჭვირვალობის უზრუნველყოფა, საჯარო სამსახურის დაკომპლექტების რეგულაციების გაუმჯობესება და თანამდებობის პირთა ქონებრივი დეკლარირების მონიტორინგის სისტემის შექმნა. ასევე, გათვალისწინებულია ის ვალდებულებები, რომლებიც ეხება საზოგადოების ჩართულობას საარჩევნო და ღია მმართველობის პროცესებში.

მთავარი გამოწვევის, საჯარო რესურსების უფრო ეფექტიანად მართვის ქვეშ მოიაზრება 7 ვალდებულება. მის მთავარ მიზანს წარმოადგენს ეფექტიანი მექანიზმის შექმნა საჯარო ფინანსების მართვის შესახებ ინფორმირებისათვის, ვალდებულებები ასევე ორიენტირებულია ეროვნული არქივის ღიაობაზე და ხელმისაწვდომობაზე, რომელიც მიიღწევა დაცული დოკუმენტების კატალოგების შექმნითა და გამოქვეყნებით. მესამე მთავარი გამოწვევის ქვეშ ასევე იგულისხმება საჯარო შესყიდვების სისტემის გაფართოება და ადამიანური რესურსების ელექტრონული მართვის სისტემის შექმნა.

მეოთხე მთავარი გამოწვევა, უსაფრთხო გარემოს შექმნა, გულისხმობს ალტერნატიული არხების გამოყენება 112-თან დასაკავშირებლად, ინტერაქტიული სტატისტიკა და დანაშაულის კრიმინოგენური რუკის შემუშავება.

ღია მმართველობის პარტნიორობა საქართველოს სამდივნო სამოქმედო გეგმის 2014-2015 შესრულების თვითშეფასების ანგარიშს ამზადებს მისი განხორციელების განმავლობაში ორჯერ: ერთი, როგორც შუალედური და, მეორე, სამოქმედო გეგმის მოქმედების ვადის ბოლოს. ანგარიშის დასრულების შემდგომ დაიწყება “ღია მმართველობა საქართველოს“ ახალი ციკლი.

ძირითადი ინდიკატორები

• სამართლებრივი ჩარჩო უზრუნველყოფს საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობასა და თავისუფლებას;

• კორუფციის აღმოფხვრასთან დაკავშირებული ანტიკორუფციული მექანიზმები შემუშავებულია და მიმდინარეობს სამოქმედო გეგმით განსაზღვრული ღონისძიებების შესრულება პასუხისმგებელი საჯარო უწყებების მიერ.

4. სახელმწიფო სერვისების მიწოდება

________________________________________________________________________________________

მიზანი

რეფორმის მიზანია საქართველოში სერვისების მიწოდების სისტემის იმდაგვარად გაუმჯობესება, რომ იგი მოქალაქეებზე ორიენტირებული და კარგად მართული იყოს და საქართველოს ყველა მოქალაქე ხარისხიანი და ხელმისაწვდომი სერვისებით უზრუნველყოს.

ბოლოდროინდელი ცვლილებები

სერვისების მიწოდების გაუმჯობესებისთვის არსებულ პოლიტიკის ჩარჩოს ამ დროისათვის ფარავს შემდეგი დოკუმენტები: „ღია მმართველობის პარტნიორობის 2014-2015 წწ. სამოქმედო გეგმა“, „ციფრული საქართველო - ელ-საქართველოს 2014-2018 წწ. სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა“ და „საჯარო ფინანსების მართვის 2014-2017 წწ. სტრატეგია“. პირველი ორი დოკუმენტი შემუშავებულია იუსტიციის სამინისტროს მიერ, ხოლო მესამე – ფინანსთა სამინისტროს მიერ. იუსტიციის სამინისტროს სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოში ფუნქციონირებს „ინოვაციური სერვისების ლაბორატორია“, რომელიც მომხმარებელთა მოთხოვნებსა და საჭიროებებზე მაქსიმალურად მორგებული სერვისების შექმნას ისახავს მიზნად. ინოვაციური სერვისების ლაბორატორია ასევე თანამშრომლობს სხვადასხვა სამთავრობო უწყებასთან, როგორიცაა შინაგან საქმეთა სამინისტროს გადაუდებელი დახმარების ოპერატიული მართვის ცენტრი - 112, და ახორციელებს შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისთვის სერვისებზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებას, პროცესში ამ პირების უშუალო ჩართულობით შემუშავებული მიდგომების გზით.

არსებული სიტუაციის ანალიზი

საქართველოში სახელმწიფოს მიერ მომსახურების მიწოდება ხდება სხვადასხვა სამინისტროს მიერ მომსახურების სააგენტოების მეშვეობით, თავად სამინისტროების ან არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ სახელმწიფო დაფინანსებით. ყველა მათგანს აქვს ინდივიდუალური დებულება, რომელიც განსაზღვრავს მათ ფუნქციებსა და საქმიანობას, ასევე მოქმედებს შესაბამისი ნორმატიული აქტები, რომლებიც აწესებს მომსახურების გადასახადს. გარკვეულწილად შემუშავებულია და მოქმედებს ხარისხის უზრუნველყოფის არაფორმალური სისტემები. ამჟამად საქართველოში ფუნქციონერებს 19 სამინისტრო, ორასზე მეტი სახელმწიფო დაწესებულება და სახელმწიფო საწარმო, რომლებიც ჯამში ათასობით სახის მომსახურების მიწოდებას ახორციელებს.

საქართველოს მთავრობის მიერ მომსახურების მიწოდება აღიარებულ იქნა გაეროს[?] და მრავალი საერთაშორისო ორგანიზაციის მიერ, ინოვაციურობისთვის სახელმწიფო სექტორში. იუსტიციის სამინისტროს გადაეცა პრიზი „იუსტიციის სახლისთვის“ კატეგორიაში – „სახელმწიფო სერვისების მიწოდების გაუმჯობესება“. სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტომ მიიღო ჯილდო ონლაინ სახელმწიფო შესყიდვების სისტემისთვის, კატეგორიაში – „კორუფციის პრევენცია და დამარცხება საჯარო სამსახურში“.

ძირითადად, საჯარო მომსახურების მიწოდება ხდება პირისპირ, თუმცა ელექტრონული მომსახურებაც პროგრესულად ვითარდება ბოლო წლების განმავლობაში. მომსახურების მიწოდების საკითხი რეგულირდება ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტებით, რამდენადაც არ არსებობს უნივერსალური რეგულაცია ცენტრალურ დონეზე, რომელიც უზრუნველყოფს მომსახურების ხელმისაწვდომობის ერთგვაროვნებას.

მაგალითად, „იუსტიციის სახლს“[?] გააჩნია ორენოვანი ვებგვერდი ქართულ და ინგლისურ ენებზე, ერთ-ერთ გვერდს მომხმარებელი გადაჰყავს ელ-მომსახურების გვერდზე, სადაც შესაძლებელია დაახლოებით 40-მდე მომსახურების ელექტრონულად მიღება, როგორიცაა: საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის რეესტრი, საკადასტრო მონაცემები, სამეწარმეო რეესტრი, ქონების რეესტრი, ცნობა ქორწინების დამაბრკოლებელი გარემოებების არარსებობის შესახებ, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, ელექტრონული აუქციონი და სხვა. თუმცა ვებგვერდი განმარტავს, რომ ელ-მომსახურება ხელმისაწვდომია მხოლოდ ქართულ ენაზე. ფინანსთა სამინისტროს აქვს საგადასახადო დოკუმენტის ელექტრონულად წარდგენის სისტემა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში მოქმედებს ჯანდაცვის მართვის ოპერაციული სისტემა, რომელიც ხელმისაწვდომია ვებგვერდის მეშვეობით, ხოლო განათლების სამინისტრო ელ-მომსახურების საშუალებით შესაძლებელია სკოლებში მოსწავლეების და ერთიან ეროვნულ გამოცდებზე უნივერსიტეტების აბიტურიენტების რეგისტრაცია.

ელექტრონული მომსახურებები ნაწილობრივ ერგება განსაკუთრებული საჭიროებების მქონე ჯგუფების, კერძოდ, შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირების მოთხოვნებს. მაგალითად, შინაგან საქმეთა სამინისტროს ვებგვერდზე ფუნქციონირებს ხმოვანი პორტალი, რომელიც განკუთვნილია უსინათლო და მცირემხედველი პირებისთვის, ასევე გადაუდებელი დახმარება ხელმისაწვდომი გახდა ყრუ და სმენადაქვეითებული პირებისთვის. გარდა ამისა, მომსახურების მიწოდება, როგორიცაა ქონების ან ბიზნესის რეგისტრაცია, ხორციელდება ქალაქად „იუსტიციის სახლების“ და სოფლად „საზოგადოებრივი ცენტრების“ მეშვეობით. სპეციალური მომსახურებების მიწოდება, რაც განკუთვნილია სოციალურად დაუცველი ჯგუფებისთვის, ხორციელდება არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ. მიუხედავად იმისა, რომ ჯანდაცვის სამინისტრო ადგენს მინიმალურ მოთხოვნებს მომსახურების მომწოდებლებისთვის, ხარისხზე მოთხოვნა სერვისების მოსარგებლების მხრიდან გაცილებით მაღალია. რაც შეეხება ყველაზე მოთხოვნადი სერვისების მიწოდების ტერიტორიულ ქსელს, უნდა აღინიშნოს, რომ მხოლოდ შინაგან საქმეთა სამინისტროს, იუსტიციის სამინისტროს, ჯანდაცვის სამინისტროს და განათლების სამინისტროს გააჩნია დაფარვა მთელი ქვეყნის მასშტაბით. ზოგადად, წვდომა ცალკეულ მომსახურებებზე უფრო მარტივია ქალაქებში, ვიდრე სოფლად, რისი გაუმჯობესების საჭიროებაც კვალავ დგას.

გამოვლენილი პრობლემები

მიუხედავად იმისა, რომ სახელმწიფო სერვისების მიწოდება საგრძნობლად განვითარდა უკანასკნელი წლების განმავლობაში, მაინც არსებობს რამდენიმე საკითხი, რომელიც საჭიროებს გაუმჯობესებას. ჩვენ მიმოვიხილეთ არსებული მდგომარეობა მომსახურების მიწოდების სისტემაში ცალკეულ კრიტერიუმებთან მიმართებაში და დასკვნები ავსახეთ მე-2 დანართში.

4.1 მაღალი ხარისხის მომსახურებისა და მიწოდებისთვის ერთიანი პოლიტიკის ნაკლებობა, რამაც უნდა უზრუნველყოს მთავრობის სერვისების შექმნა მომხმარებლების საჭიროებების გათვალისწინებით

ცენტრალურ დონეზე არ არსებობს თანმიმდევრული პოლიტიკა და ადმინისტრაციული პროცედურების სამართლებრივი ჩარჩო, რომელიც განსაზღვრავდა სახელმწიფო სერვისების შექმნის და მიწოდების ერთიან პოლიტიკას. მათ შორის, ელექტრონულ მომსახურებას, ვებგვერდის და პორტალების ავტორიზაციის, იდენტიფიკაციის, სერვისების საფასურის გადახდის პროცედურებს, მონაცემთა უსაფრთხოებასა და მომსახურების არხების ერთგვაროვნებას. არ არსებობს რაიმე წესი ან სტანდარტი, რომელიც ხელს შეუწყობდა ძირითადი სახელმწიფო სერვისების მიწოდების ხარისხის უწყვეტ განვითარებას ან პოლიტიკა, რომელიც უზრუნველყოფდა სერვისებზე თანაბარ წვდომას სპეციალური საჭიროებების მქონე ჯგუფებისთვის.

4.2 ერთიანი სამართლებრივი ჩარჩოს არარსებობა სერვისების მიწოდებისა და ელ-მომსახურების სფეროში

ყველა სსიპ-ს აქვს საკუთარი დებულება და მოქმედებს შესაბამისი რეგულაციები, რომლებიც განსაზღვრავს მათ ფუნქციებსა და საქმიანობის პროცესს. სახელმწიფო სერვისების ფასები გარკვეულწილად გამჭვირვალეა, ვინაიდან კანონები, რომლებიც განსაზღვრავს მომსახურების ღირებულებას, ხელმისაწვდომია საკანონმდებლო მაცნეს ვებგვერდზე[?]. მომსახურების თითოეულ სააგენტოს აქვს ამგვარი ცალკეული კანონი. მაგალითად, „იუსტიციის სახლის“ მიერ „სსიპ სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს“ მომსახურებასთან დაკავშირებული ფასები კანონით არ არის დადგენილი, სააგენტოს და დელეგირებული უფლებამოსილების ფარგლებში საკონსულო თანამდებობის პირის მიერ გაწეული მომსახურების ვადები და ამ მომსახურებისთვის დაწესებული საფასურის ოდენობები, საფასურის გადახის, გადახდილი საფასურის დაბრუნების და საფასურის გადახდისგან განთავისუფლების წესი და პირობები განისაზღვრება საქართველოს მთავრობის დადგენილებით, საქართველოს იუსტიციის მინისტრის ბრძანებით ან/და ხელშეკრულებით[?]. შსს-ს მომსახურების სააგენტოსთან მიმართებით, „საქართველოს კანონი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მიერ გაწეული მომსახურებისათვის დაწესებული საფასურისა და ვადების შესახებ“[?] განსაზღრავს მათი მომსახურების საფასურს, თუმცა არცერთი მათგანი არ განსაზღვრავს მომსახურების განფასების მეთოდოლოგიას. მოქალაქეთა სარეგისტრაციო მომსახურებისთვის, დროთა განმავლობაში იუსტიციის სამინისტრო ახდენს ფასების შემცირების ინიციირებას და შემცირებული ფასების შეთავაზება ხდება არა მხოლოდ იუსტიციის სახლებში, არამედ სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს ტერიტორიულ ოფისებში და საზოგადოებრივ ცენტრებში, იმისთვის რომ მოხდეს იმ პირთა მოცვა, რომლებიც მომსახურების საფასურის გამო ვერ ახერხებენ რეგისტრაციას.

4.3 ხარისხის უზრუნველყოფის ფორმალური სისტემების ნაკლებობა

მომსახურების მიწოდების სააგენტოებში ხარისხის უზრუნველყოფის სისტემები გარკვეულწილად განვითარებულია. მაგალითად, „იუსტიციის სახლს“ გააჩნია „იდუმალი მყიდველის“ პრაქტიკა, მომხმარებელთა გამოკითხვა, თანამშრომელთა ტესტირება მომსახურებების ცოდნის შესამოწმებლად და სხვა. სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს აქვს შიდა აუდიტის განყოფილება, რომელიც პასუხისმგებელია სააგენტოს მიერ მიწოდებული მომსახურების მონიტორინგსა და შეფასებაზე. შიდა აუდიტის განყოფილების თანამშრომლები ახორციელებენ პერიოდულ ვიზიტებს ტერიტორიულ ოფისებში მონიტორინგისა და შეფასების მიზნებისთვის. შემოსავლების სამსახურსაც აქვს განვითარებული ხარისხის კონტროლის სისტემები. მაგალითად, გაფორმების ეკონომიკურ ზონას გააჩნია ძალიან მკაცრი პოლიტიკა, ოფისის წინ ტერიტორია მუდმივი მეთვალყურეობის ქვეშაა, თითოეული მომსახურების გაწევა უნდა მოხდეს დროის გარკვეულ პერიოდში და ა.შ. თუმცა, ძირითადად, ამგვარი მომსახურების სისტემები არაფორმალური ხასიათისაა, არაერთგვაროვანი და ცენტრალურ დონეზე მათი უწყვეტობა უზრუნველყოფილი არ არის.

ამოცანები

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, მომსახურების მიწოდების სფეროში მომდევნო პერიოდისთვის განისაზღვრა შემდეგი ამოცანები:

4.1. ერთიანი პოლიტიკის შემუშავება მაღალი ხარისხის მომსახურების მიწოდებისთვის, რომელიც უზრუნველყოფს, რომ მთავრობის სერვისები პასუხობს მომხმარებელთა საჭიროებებს

აღნიშნული პოლიტიკა უზრუნველყოფს სერვისების შემუშავებას საზოგადოებრივი მოთხოვნებისა და საჭიროებების საფუძველზე. შეფასდება სახელმწიფო სერვისების მიმწოდებელთა ინსტიტუციური მოწყობა სერვისების მიწოდების გაუმჯობესებისთვის და შემუშავდება შესაბამისი პოლიტიკა, რომელიც თანაბარ ხელმისაწვდომობას უზრუნველყოფს. ამისთვის საჭიროების შემთხვევაში გაფართოვდება მომსახურების მიმწოდებლების ტერიტორიული ქსელი, გაგრძელდება „ერთი ფანჯრის“ პრინციპით სერვისების მიწოდება, შეფასდება პირისპირ გაწეულ მომსახურებებზე წვდომის შესაძლებლობები და სადაც ეს შესაძლებელი იქნება შემუშავდება მიწოდების ელექტრონული არხები და, ასევე, ძირითადი სერვისები და ელექტრონული სერვისები, ხელმისაწვდომი გახდება განსაკუთრებული საჭიროებების მქონე მოქალაქეებისთვის, როგორებიც არიან შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირები, ხანდაზმული პირები, უცხოელები, ბავშვიანი ოჯახები და სხვა.

4.2 ადმინისტრაციული პროცედურების შესახებ ერთიანი სამართლებრივი ჩარჩოს შემუშავება, რათა მოხდეს სპეციალური რეგულაციების მინიმუმამდე დაყვანა

შემუშავდება ადმინისტრაციული პროცედურების შესახებ ერთგვაროვანი სამართლებრივი ჩარჩო, რომლის მიზანიც იქნება ცალკეული რეგულაციების შეზღუდვა და მომსახურების მიმწოდებელი სააგენტოების სერვისების მიწოდების ადმინისტრირების თავმოყრა საერთო პროცედურების ქვეშ. აღნიშნულს საფუძვლად დაედება ისეთი პრინციპები, როგორიცაა: კანონიერება, სამართლიანობა, თანასწორი მოპყრობა, პროპორციულობა, დისკრეციული უფლებამოსილების კანონიერად განხორციელება, ღიაობა და გამჭვირვალობა, მიუკერძოებლობა, ობიექტურობა და კეთილსინდისიერება. შესაბამისად, შემუშავდება სერვისებისა და ელ-სერვისების მიწოდების ერთიანი სამართლებრივი ჩარჩო და ხარჯთაღრიცხვის მეთოდოლოგია ცენტრალურ დონეზე.

4.3. საჯარო მომსახურების ხარისხის უზრუნველყოფის უნივერსალური სისტემის შექმნა

დაინერგება ხარისხის უზრუნველყოფის ახალი მექანიზმები, როგორიცაა: მომსახურების ქარტიები, საერთო შეფასების ჩარჩო, თვითშეფასების ინსტრუმენტები, ხარისხის ჯილდოები, ISO და სხვა საერთაშორისო სერტიფიკატები. ამოქმედდება მომსახურების რეგულარული მონიტორინგის, შეფასებისა და ხელახალი დიზაინის პროცესი, რომელიც დაეფუძნება მომხმარებელთა კმაყოფილებას და მათი მოთხოვნების ანალიზს. მომხმარებელთა გამოკითხვა მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესებაში მომხმარებელთა ჩართულობას განაპირობებს. საზოგადოების ჩართულობა და ორმხრივი კომუნიკაცია საზოგადოებრივი მომსახურების ხარისხის კმაყოფილების დონის განსასაზღვრად უზრუნველყოფს მუდმივ გაუმჯობესებას და ახალი სერვისების შექმნას მომხმარებელთა ინტერესების შესაბამისად. მომსახურების ხარისხის ერთიანი სტანდარტები განისაზღვრება ძირითადი სახელმწიფო სერვისებისთვის სახელმწიფოს მიერ. ამ თვალსაზრისით, გაიწერება ხარისხიანი სახელმწიფო სერვისების შექმნისა და მიწოდების სტანდარტები, შემუშავდება „მოქალაქეთა კმაყოფილების კვლევების განხორციელების მეთოდოლოგია“ და მომზადდება ხარისხიანი მომსახურების მისაწოდებლად თანამშრომელთა გადამზადების ერთიანი სტანდარტი.

4.4 ციფრული საქართველო: ელექტრონული საქართველოს 2014-2018 წლების სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის განხორციელება

ელ-საქართველოს სტრატეგიისაა და სამოქმედო გეგმის განხორციელება წარმოადგენს 2015 წლისთვის ძირითად ღონისძიებას ელ-სისტემების გაუმჯობესებისთვის. დოკუმენტი, სახელწოდებით „ციფრული საქართველო: ელექტრონული საქართველოს 2014-2018 წლების სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა“ ასახავს თანამედროვე საქართველოსკენ მიმავალ გზას და წარმოადგეს სოციალური ცვლილებებისთვის გზამკვლევს, რომელიც საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების (ICT) გამოყენებით იქნება შესაძლებელი.

აღნიშნული ორიენტირებულია იმ პოტენციურ სფეროებზე, სადაც სახელმწიფო სექტორს შეუძლია ზომების მიღება და ICT-ის სრული პოტენციალის გამოყენების ჩარჩოს შექმნა. სტრატეგიის ამოცანები გულისხმობს ისეთი აქტივობების განხორციელებას, რომლებიც მიმართულია მოქალაქეთა, ბიზნესების და მთავრობის მუშაობის გაუმჯობესებისთვის, მაგალითად, ელ. სერვისების შემუშავება და ხარისხის სისტემები, ღია მონაცემთა პორტალი, გამჭვირვალობა და ღია მმართველობა, ელ-მონაწილეობა გადაწყვეტილების მიღების და პოლიტიკის პროცესში, ელ-არქივი, ელექტრონული უსაფრთხოებისა და ინფრასტრუქტურის საკითხები და სხვა. 2015 წლის სამოქმედო გეგმის განხორციელების შემდეგ, მოხდება განხორციელებული რეფორმების შეფასება და ნაბიჯების და ქმედებების განსაზღვრა მომდევნო წლებისთვის.

ძირითადი ინდიკატორები

• სერვისებით კმაყოფილი მომხმარებლების მაღალი პროცენტული მაჩვენებელი;

• საქართველოს ქულები ელ-სერვისებისთვის „biannual UN e-Government Survey-ში” 5 ქულით 2016 წელს, ხოლო 2018 წელს 10 ქულით გაიზარდა;

• მოქალაქეზე ორიენტირებული სერვისების მიწოდების პოლიტიკა დამტკიცებულია და ხორციელდება.

5. საჯარო ფინანსების მართვა

________________________________________________________________________________________

მიზანი

საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის მიზანს წარმოადგენს ფინანსური სტაბილურობისა და საჯარო ფინანსების ეფექტური განაწილების უზრუნველყოფა მთავრობის პრიორიტეტების შესაბამისად.

ბოლოდროინდელი ცვლილებები

საქართველოს მიზანმიმართული პოლიტიკა, რომელიც ასახულია „საჯარო ფინანსების მართვის 2014-2017 წლების სტრატეგიაში“ (PFM), გულისხმობს მჭიდრო ურთიერთკავშირს გადაწყვეტილების მიღებისა და ეროვნულ პრიორიტეტებს შორის.

2015 წლიდან დაინერგა ახალი რეგულაცია, რომელიც გულისხმობს ადგილობრივი თვითმმართველობისა და ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტების მართვას საჯარო ფინანსების მართვის ელექტრონული სისტემის მეშვეობით (ელექტრონული ბიუჯეტის სისტემა და სახელმწიფო ხაზინის ელექტრონული მომსახურების სისტემა), რაც უთუოდ სასარგებლო იქნება ზუსტი ანგარიშგებისა და ანგარიშვალდებულებისთვის.

2012 წლის 1 იანვარს შეიქმნა სსიპ „კონკურენციისა და სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტო“, რომელიც 2014 წლის 31 მარტს გაიყო სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოდ და კონკურენციის სააგენტოდ. „სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტო“ ახორციელებს მეთვალყურეობას, რათა უზრუნველყოს სახელმწიფო შესყიდვების პროცედურების მაღალი ლეგიტიმურობა შესყიდვების პროცესის რეგულირებისთვის პოლიტიკის შემუშავების გზით. სსიპ „კონკურენციის სააგენტო“ აგრძელებს თავის საქმიანობას დამოუკიდებლად.

არსებული სიტუაციის ანალიზი

არსებობს საკანონმდებლო აქტები და პოლიტიკის განსაზღვრის დოკუმენტები, რომლებიც ქმნიან საქართველოში საჯარო ფინანსების მართვის სისტემის სამართლებრივ და პოლიტიკურ ჩარჩოს. „საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსი“[?] ადგენს საჯარო ფინანსების ძირითად ჩარჩოებს, მათ შორის, ხარჯების საშუალო ვადიანი დაგეგმვისა და პროგრამული ბიუჯეტირებისთვის. აღნიშნული ეფუძნება მთელ რიგ ცალკეულ ელემენტებს, როგორიცაა: ბიუჯეტის სტრატეგიული შედგენა, ბიუჯეტის მომზადება და დამტკიცება, რესურსების მართვა, მაგალითად, ფინანსური რესურსების, სახელმწიფო ვალის და ფულადი სახსრების მართვა; შემოსავლების მობილიზება რეგულირდება „საქართველოს საგადასახადო კოდექსით“[?], სახელმწიფო შესყიდვები რეგულირდება საქართველოს კანონით „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“[?], შიდა კონტროლი, რომელიც განსაზღვრულია „შიდა აუდიტის სტანდარტებით“[?], საბუღალტრო აღრიცხვა და ანგარიშგება, რაც რეგულირდება  საქართველოს კანონით „ბუღალტრული აღრიცხვისა და ანგარიშგების რეგულირების შესახებ“[?], გარე აუდიტი და ანგარიშვალდებულება, რაც განისაზღვრება საქართველოს კანონით „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“[?].

გამოვლენილი პრობლემები

1. საჯარო ფინანსების მართვის სფეროში პოლიტიკისა და სამართლებრივი ჩარჩოს თანხვედრის ნაკლებობა

ფინანსთა სამინისტრომ შეიმუშავა 2014-2017 წლების საჯარო ფინანსების მართვის სტრატეგია და 2015 წლის სამოქმედო გეგმა, რომელიც ფარავს არც თუ ისე კარგად განვითარებულ სფეროებს და ახდენს სისტემაში არსებული გარკვეული ხარვეზების კორექტირებას. საჯარო ფინანსების მართვის სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის ძირითადი სფეროებია: ბიუჯეტის მართვა, საგადასახადო და საბაჟო კანონმდებლობა, საბაჟო და საგადასახადო სისტემა, მაკროეკონომიკური პროგნოზები და ანალიზი, სახელმწიფო ვალის მართვა, საერთაშორისო საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის სტანდარტებით გათვალისწინებული დარიცხვის მეთოდების დანერგვა, საჯარო ფინანსების მართვის ინტეგრირებული IT სისტემა, შიდა ფინანსური კონტროლის რეფორმა, შეფასება და ინფორმირებულობის დონის ამაღლება, შიდა აუდიტი და მისი ეფექტური ფუნქციონირების უზრუნველყოფა, საჯარო ფინანსების მართვის IT სისტემა, ელ-აუქციონის მართვის სისტემის განახლება, საწარმოს რესურსების დაგეგმვა. ვინაიდან საჯარო ფინანსების მართვის სტრატეგია ფოკუსირებულია უფრო მეტად გადაწყვეტილებებზე, ვიდრე პრობლემების აღწერაზე, საჭირო მაკორექტირებელი ღონისძიებების უფრო დეტალური აღწერა ამ მხრივ წარმოდგენილი არ არის. ფინანსური მართვისა და კონტროლის საკითხი კარგი სახელმწიფო მმართველობის თვალსაზრისით არის რთული და მნიშვნელოვანი საკითხი, რაც აღიარებულია მთავრობისა და ფინანსთა სამინისტროს მიერ.

2. არასაკმარისი ფინანსური მართვა და კონტროლი

საჯარო ფინანსების მართვის სტრატეგიისა და მისი სამოქმედო გეგმის მთავარ ნაკლოვანებას წარმოადგენს ფაქტი, რომ იგი ძირითადად ორიენტირებულია სტრატეგიულ პროცესებსა და დოკუმენტაციაზე, რაც აუცილებელია საჯარო ფინანსების მართვისთვის, თუმცა ამავდროულად აღნიშნული თავიდან იცილებს სათანადო განხორციელების საკითხებს, კერძოდ, მართვის ღონისძიებებს და რესურსების მართვას. გამჭვირვალე ფინანსური მართვის სისტემის შესაქმნელად უნდა განისაზღვროს მენეჯერის ზუსტი განმარტება და დაწესებულებების კონკრეტული მართვის სტრუქტურა, ასევე, უნდა შემუშავდეს ანგარიშვალდებულების ნათელი ჯაჭვი. არსებული სისტემა ვერ განსაზღვრავს ფინანსური მართვის ოპერატიულ გავლენას მომსახურების სწორ და ეფექტურ მიწოდებაზე. არსებობს ფინანსური ანალიზის და დაწესებულებაში წამყვანი ფინანსური აღმასრულებლის როლის მნიშვნელობის გაცნობიერების ნაკლებობა. მოცემულ ეტაპზე, არ არის საჭიროება მოხდეს ფინანსური ინფორმაციის შემუშავება და წარმოდგენა, გარდა იმისა, რაც უკავშირდება ბიუჯეტის მომზადებას და ხარჯებს.

ამოცანები

5.1 საჯარო ფინანსების მართვის 2014-2017 წლების სტრატეგიისა და 2015 წლის სამოქმედო გეგმის განხორციელება

სისტემის გაუმჯობესებისთვის, საჯარო ფინანსების მართვის სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის განხორციელება წარმოადგენს ძირითად ღონისძიებას 2015 წლისთვის. საჯარო ფინანსების მართვის სამოქმედო გეგმაში გაერთიანებულია შემდეგი სფეროები: ბიუჯეტის მართვის გაუმჯობესება, საგადასახადო და საბაჟო კანონმდებლობა, საგადასახადო და საბაჟო მოვალეობების და საზღვრის კონტროლის ადმინისტრირება, მაკროეკონომიკური პროგნოზირება და ანალიზი, დარიცხვის მეთოდის დანერგვა IPSAS-ს სტანდარტების მიხედვით და სხვა. 2015 წლის სამოქმედო გეგმის იმპლემენტაციის შემდეგ, უნდა განხორციელდეს გატარებული რეფორმების შეფასება და უნდა შემუშავდეს შემდგომი ნაბიჯები და ქმედებები მომდევნო წლებისთვის.

5.2 ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემის განმტკიცება

ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემის განმტკიცების მიზნით, უნდა განხორციელდეს თანმიმდევრული ქმედებები. ვინაიდან საჯარო ფინანსების მართვის სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა უკვე შემუშავებულია 2015 წლისთვის, „საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევის“ გეგმა აქცენტს აკეთებს წინამდებარე პრობლემის უფრო დეტალურ ანალიზზე, კონკრეტული მაკორექტირებელი ღონისძიებების შემუშავებაზე და მომდევნო პერიოდის ახალ სამოქმედო გეგმაში მათ ასახვაზე.

ძირითადი ინდიკატორები:

• რამდენად სრულყოფილი, სწორად განთავსებული და გამოყენებითი არის FMC-ის საოპერაციო ჩარჩო;

• რამდენად სწორად არის შექმნილი და განთავსებული შიდა აუდიტის საოპერაციო ჩარჩო;

• შიდა აუდიტის ანგარიშების ხარისხი;

• რამდენად სრულყოფილი და ძალაში შესულია შესყიდვების კანონმდებლობა.

6. ადგილობრივი თვითმმართველობა

________________________________________________________________________________________

მიზანი

ადგილობრივი თვითმმართველობის რეფორმის მიზანს წარმოადგენს დეცენტრალიზაციის პროცესის გაუმჯობესება და ადგილობრივ დონეზე უკეთესი მმართველობის მიღწევა.

ბოლოდროინდელი ცვლილებები

2013 წელს, რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს მონაწილეობით მომზადდა და მთავრობის 2013 წლის მარტის №223 განკარგულებით დამტკიცდა „დეცენტრალიზაციისა და თვითმმართველობის განვითარების სტრატეგიის ძირითადი პრინციპები 2013-2014 წლებისთვის“[?]. აღნიშნული დოკუმენტი ასახავს უფრო დეტალურად ფაზებსა და პოლიტიკური რეფორმების თანამიმდევრულობას, მათ შორის, მათი განხორციელების პროცესს. ამ უკანასკნელი დოკუმენტის შემდეგ, 2014 წელს მიღებულ იქნა „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“[?]. აღნიშნული კანონი, ევროპის საბჭოს ადგილობრივი თვითმმართველობის რეფორმის ექსპერტიზის ცენტრის შეფასებით, პასუხობს „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ ევროპული ქარტიის[?] მოთხოვნებს.

რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრომ შეიმუშავა „ადგილობრივი თვითმმართველობის რეფორმის, დეცენტრალიზაციისა და რეგიონული განვითარების 2014-2017 წლების სამოქმედო გეგმის“[?] პროექტი მატრიცის ფორმით. აგრეთვე, სამინისტროს მიერ შემუშავებული იქნა „საქართველოს რეგიონული განვითარების პროგრამა 2015-2017 წლებისთვის“,[?] რომელიც დამტკიცდა საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 9 ივლისის №1215 განკარგულებით, ფაქტობრივად, რეგიონული განვითარების პროგრამა წარმოადგენს საშუალოვადიან სამთავრობო დოკუმენტს, რომელიც განსაზღვრავს საქართველოს რეგიონული განვითარების პოლიტიკის ძირითად მიზნებსა და ამოცანებს და მის შესაბამის პრიორიტეტებს და ღონისძიებებს. პროგრამა შემუშავებული იყო მთავრობის 2013 წლის 10 სექტემბრის №1315 დადგენილების შესაბამისად და ამავდროულად, ევროკავშირსა და საქართველოს შორის მიმდინარე და დაგეგმილი თანამშრომლობის, მათ შორის, საბიუჯეტო და სექტორული პოლიტიკის მხარდაჭერის პროგრამის ფარგლებში. რეგიონული განვითარების პროგრამის განხორციელება შეესაბამება ასოციირების შეთანხმებასა და მის დღის წესრიგს. პროგრამა ეფუძნება და უკავშირდება ევროკავშირის კოჰეზიის პოლიტიკის გამოცდილებას ბოლო ათწლეულების განმავლობაში. 2014 წლის 7 მაისს, მთავრობის №959 განკარგულებით დამტკიცდა „ადგილობრივი თვითმმართველობის საჯარო მოსამსახურეთა უწყვეტი სწავლების კონცეფციის 2014-2015 წლების სამოქმედო გეგმა“. [?]

„მონაცემთა გაცვლის სააგენტომ“, რომელიც არის იუსტიციის სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, შეიმუშავა სტრატეგიის პროექტი: „ციფრული საქართველო: ელექტრონული საქართველოს სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა 2014-2018 წლებისთვის“, რომელიც განსაზღვრავს საქმიანობას ადგილობრივ დონეზე მართვის გაუმჯობესების მიზნით. მაგალითად, დოკუმენტის ერთ-ერთი მისიაა შექმნას მდგრადი ურთიერთთავსებადობის საფუძველი უსაფრთხო და სანდო წყაროებისთვის, რათა შესაძლებელი გახდეს ინფორმაციის გაცვლა, ინფორმაციული სისტემებისა და ტექნოლოგიების გაზიარება სახელმწიფო სააგენტოებში, ადგილობრივ თვითმმართველობებში, მუნიციპალიტეტებსა და კერძო ორგანიზაციებში“. აქტივობის განხორციელების შემდეგ „ცენტრალური საჯარო G2B/G2NGO/B2G სერვისების 90% და ადგილობრივი თვითმმართველობისა და კერძო სექტორის სერვისების 70% ხელმისაწვდომი იქნება არაერთი არხის მეშვეობით ტრანზაქციის დონეზე, მომხმარებლისთვის მოსახერხებელი და ეფექტიანი გზით, „ერთი ფანჯრის“ პრინციპით მოქმედი პორტალის (ერთი ჰაბი) მეშვეობით, რომელიც შეასრულებს საჯარო მოვალეობებს“ და ასევე შესაძლებელი იქნება განვითარებული ადგილმდებარეობის“ დონეზე ელექტრონული ჩართულობის სტრატეგიისა და ჩარჩოს განსაზღვრა, დაგეგმვა და განხორციელება იმის გათვალისწინებით, თუ რა არის საჭირო ელექტრონული ჩართულობისთვის ადგილობრივ და ქალაქის დონეზე (საჭიროებისამებრ, დაკავშირებულია კონკრეტულ „განვითარებულ თემებთან“ და/ან „განვითარებული ქალაქის“ გეგმასთან).

არსებული სიტუაციის ანალიზი

საქართველოში 71 თვითმმართველი ერთეულია, რომელთაგან 12-ს მინიჭებული აქვს თვითმმართველი ქალაქის სტატუსი „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის“ თანახმად. აგრეთვე, ორი ავტონომიური რესპუბლიკაა: აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა. აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკისა და ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიები მოცემულ ეტაპზე ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ და საქართველო მათზე ვერ ახორციელებს სამართლებრივ კონტროლს. აღნიშნული ტერიტორიების სტატუსი განსაზღვრულია „საქართველოს კანონით ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“[?], რომელიც მიღებულია პარლამენტის მიერ 2008 წლის 20 დეკემბერს. საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულებში დანიშნულია 9 სახელმწიფო რწმუნებული-გუბერნატორი, რომელთა დანიშვნაზე უფლებამოსილია საქართველოს მთავრობა. ადგილობრივი თვითმმართველობა ხორციელდება მუნიციპალიტეტში (თვითმმართველი ქალაქი და თვითმმართველი თემი).

გამოვლენილი პრობლემები

1. ადგილობრივ დონეზე კარგი მმართველობის განვითარებისათვის სტრატეგიული დოკუმენტების სრულყოფისა და განახლების აუცილებლობა

დღემდე საქართველოს მთავრობის ძალისხმევით ხორციელდებოდა ადგილობრივი თვითმმართველობის სისტემის რეფორმა და განვითარება, თუმცა ინტერვენციები იყო ფრაგმენტული და მეტწილად, რეგიონული განვითარებისკენ მიმართული, თუმცა არ მიღებულა რეფორმის განხორციელების გრძელვადიანი განმსაზღვრელი დოკუმენტი და შესაბამისი სამოქმედო, რომელიც მიზნად უნდა ისახავდეს ადგილობრივ დონეზე კარგი მმართველობის უზრუნველყოფას.

მიუხედავად მიღწეული პროგრესისა, უკანასკნელი ანგარიში[?] საქართველოში ადგილობრივ და რეგიონულ დემოკრატიასთან დაკავშირებით გამოქვეყნდა 2013 წლის მარტში, ევროპის საბჭოს ადგილობრივი და რეგიონული ხელისუფლებების ორგანოთა კონგრესის მონიტორინგის კომიტეტის მიერ, რომელმაც განსაზღვრა რამდენიმე საკითხი, რაც მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული, მაგალითად: ადგილობრივი ხელისუფლების ფინანსური შესაძლებლობების გაძლიერება. ანგარიში რეკომენდაციას უწევს საქართველოს ხელისუფლებას გაზარდოს ადგილობრივი თვითმმართველობების ფინანსური შესაძლებლობები და გააუმჯობესოს ფინანსური გათანაბრების პროცედურა.

მონიტორინგის კომიტეტის რეკომენდაციები შეიძლება შეჯამდეს შემდეგნაირად:

▪ დარგობრივი კანონმდებლობის ჰარმონიზება;

▪ ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების ფინანსური ავტონომიის გაძლიერება;

▪ თვითმმართველი ორგანოების ეფექტური ფუნქციონირებისათვის საჯარო მოხელეთა შესაძლებლობების ზრდა.

▪ „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ ევროპული ქარტიის“ იმ პუნქტების რატიფიცირება, რომელზეც საქართველო არ არის მიერთებული.

აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ საქართველოს პარლამენტმა 2014 წელს მიიღო „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“, სადაც გათვალისწინებული იქნა რიგი შენიშვნები, რომელიც გამოთქმული იყო ევროპის საბჭოს ადგილობრივი და რეგიონული ხელისუფლების ორგანოთა კონგრესის მონიტორინგის კომიტეტის მიერ.“

ამოცანები

6.1 ადგილობრივ დონეზე კარგი მმართველობის უზრუნველყოფისთვის ახალი სტრატეგიული და საოპერაციო ჩარჩო-დოკუმენტის შემუშავება

მოცემული საჯარო მმართველობის სამოქმედო გეგმა განსაზღვრავს ადგილობრივ დონეზე დემოკრატიული მმართველობის უზრუნველყოფისთვის ახალი სტრატეგიული და საოპერაციო დოკუმენტის შემუშავების აუცილებლობას 2017 წლისთვის. სტრატეგია უნდა განსაზღვრავდეს რეფორმის სფეროს და მოიცავდეს ადგილობრივი განვითარებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის საკითხებს. ამასთან ერთად, უნდა პასუხობდეს ყველა იმ გამოწვევას, რომელიც გამოვლენილია „დეცენტრალიზაციისა და თვითმმართველობის განვითარების 2013-2014 წლების სტრატეგიის ძირითადი პრინციპების“ დოკუმენტში და მონიტორინგის კომიტეტის ანგარიშში. აგრეთვე, უნდა მოიცავდეს სხვა საკითხებს, რომლებიც გამოიკვეთება უფრო სიღრმისეული სიტუაციური ანალიზის შედეგად.

6.2 საჯარო მოხელეთა შესაძლებლობების განვითარება, თვითმმართველი ერთეულების ეფექტური ფუნქციონირების მიზნით

ინსტიტუციური შესაძლებლობების განმტკიცება ადგილობრივ დონეზე, მჭიდროდ უკავშირდება ადგილობრივ თვითმმართველობებში ადამიანური კაპიტალის გაძლიერებას. ადმინისტრაციული, ტექნიკური და სოციალური ფუნქციების შესრულების ხარისხი პირდაპირ არის დამოკიდებული თვითმმართველობებში დასაქმებულ მოხელეთა კვალიფიკაციაზე. ახალი თვითმმართველობის კოდექსის თანახმად, მუნიციპალიტეტები ვალდებულნი არიან, ადგილობრივი თვითმმართველობის საჯარო მოსამსახურეთა სწავლება-გადამზადებისთვის მიმართონ შრომის ანაზღაურებისათვის გათვალისწინებული საბიუჯეტო ასიგნებების საერთო მოცულობის არანაკლებ 1 პროცენტისა.

„ადგილობრივი თვითმმართველობის საჯარო მოსამსახურეთა უწყვეტი სწავლების კონცეფცია“, განსაზღვრავს ძირითად მიმართულებებს უწყვეტი სწავლების ეფექტური და მდგრადი სისტემის ჩამოყალიბებისთვის. უწყვეტი სწავლება მოიაზრებს ინსტიტუციების, პროცესების, პროცედურების და საგანმანათლებლო-მეთოდური ინსტრუმენტების ერთობლიობას, რაც შესაძლებელს ხდის საჯარო მოხელეთა კვალიფიკაციის მუდმივ განვითარებას. კონცეფცია და უწყვეტი სწავლების სისტემა, შესაბამისი განკარგულებით, ასევე ითვალისწინებს საკონსულტაციო საბჭოს დაფუძნებას და ცალკეული სასწავლო მოდულების სტანდარტების შემუშავებას.

ძირითადი ინდიკატორები

• 2017-2020 წლების ადგილობრივი თვითმართველობის რეფორმის სტრატეგიის დამტკიცება

• ადგილობირვი თვითმართველობის მოხელეთა ტრენინგის სისტემის არსებობა

სამოქმედო გეგმის შემუშავების პროცესი

________________________________________________________________________________________

როგორ უკვე აღინიშნა წინამდებარე დოკუმენტის სამოქმედო გეგმაზე მუშაობა ნულიდან არ დაწყებულა. სხვადასხვა დაგეგმვის დოკუმენტები, კერძოდ: „ღია მმართველობის პარტნიორობის სამოქმედო გეგმა“, „ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა“, „ციფრული საქართველო: ელექტრონული საქართველოს სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა“, „საჯარო ფინანსების მართვის სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა“ კონსოლიდირებულ იქნა ერთიან სამოქმედო გეგმაში. აღნიშნულის მიზანს წარმოადგენდა დუბლირების თავიდან აცილება. სამოქმედო გეგმები პოლიტიკის დანარჩენი სფეროებისთვის, როგორიცაა პოლიტიკის დაგეგმვა და კოორდინაცია, მომსახურების მიწოდებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ნაწილი, შეიქმნა გამოვლენილი პრობლემებისა და დაგეგმილი ამოცანების ანალიზის საფუძველზე. წინამდებარე სამოქმედო გეგმა ფარავს აქტივობებს მხოლოდ 2015-2016 წლებისთვის.

ქვემოთ მიმოხილულია „საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევის“ თითოეული კომპონენტისათვის აქტივობების განსაზღვრისა და წინამდებარე გზამკვლევის ერთიან სამოქმედო გეგმაში ინტეგრირების მეთოდოლოგია და პროცესი:

პოლიტიკის დაგეგმვა და კოორდინაცია – პოლიტიკის დაგეგმვისა და კოორდინაციის კომპონენტი და მისი სამოქმედო გეგმა შემუშავდა მთავრობის ადმინისტრაციის სამთავრობო გეგმებისა და ინოვაციების სამსახურის მიერ. განხორციელდა არსებული სიტუაციის ანალიზი, რომელმაც გამოავლინა რიგი პრობლემები პოლიტიკის შეფასების, დაგეგმვისა და კოორდინაციის სფეროში. მათი მოგვარების მიზნით, განისაზღვრა შესაბამისი ამოცანები და აქტივობები. სამოქმედო გეგმა გაიწერა 2015-2017 წლებისთვის, რომელიც შედგება დეტალური და პროგნოზირებადი ბიუჯეტისგან. ამდენად, გამონაკლისის სახით, „საჯარო მმართველობის რეფომის გზამკვლევის“ სამოქმედო გეგმაში შესულია აქტივობები, რომლებიც 2017 წელს დასრულდება.

ადამიანური რესურსების მართვა – ადამიანური რესურსების მართვის სამოქმედო გეგმა შემუშავდა საჯარო სამსახურის ბიუროს მიერ. HRM სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული აქტივობები გამომდინარეობს საჯარო სამსახურის რეფორმის კონცეფციიდან, რომელიც წარმოადგენს საჯარო სამსახურის ბიუროს მიერ შემუშავებულ დოკუმენტს. საჯარო სამსახურის რეფორმის კონცეფციას არ გააჩნია განხორციელების ვადები; მიუხედავად ამისა, საჯარო სამსახურის ბიურო და მთავრობის ადმინისტრაცია წინამდებარე დოკუმენტის ფარგლებში აწესებენ თითოეული აქტივობის განხორციელების ვადებს. დამატებით, HRM სამოქმედო გეგმის რამდენიმე აქტივობა აღებულია თავად საჯარო სამსახურის ბიუროს სამოქმედო გეგმიდან, ბიუროს ერთ წლიანი დოკუმენტიდან, რომელიც აწესებს ამოცანებს და აქტივობებს კონკრეტული დროის მონაკვეთისათვის.

ანგარიშვალდებულება – ანგარიშვალდებულების სამოქმედო გეგმა წარმოადგენს 2015-2016 წლების ანტიკორუფციული სამოქმედო გეგმის და OGP-ის 2014-2015 წლების სამოქმედო გეგმის კომპილაციას. კონცეპტუალურად, ანგარიშვალდებულების კომპონენტის სამოქმედო გეგმა არ არის ახალი. თუმცა, სტრუქტურა, ხარჯთაღრიცხვა და აქტივობების ვადები მნიშვნელოვნად დაკორექტდა. ვინაიდან OGP-ის სამოქმედო გეგმა განსაზღვრული იყო 2014-2015 წლებისთვის, აქტივობები, რომელიც უნდა განხორციელებულიყო 2014 წელს, ამოღებულ იქნა. ანტიკორუფციული სამოქმედო გეგმა შემუშავდა ეროვნული ანტიკორუფციული საბჭოს მიერ 2015 წლის 4 თებერვალს.

საჯარო ფინანსების მართვა – საჯარო მმართველობის რეფორმისთვის საჯარო ფინანსების მართვის სამოქმედო გეგმა შემუშავდა ფინანსთა სამინისტროს მიერ. აქტივობები, რომელიც გათვალისწინებულია „საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევის“ 2015-2016 წლების სამოქმედო გეგმით, სრულად ეფუძნება ფინანსთა სამინისტროს საჯარო ფინანსების მართვის 2015-2016 წლების სამოქმედო გეგმას. თუმცა, ფინანსთა სამინისტროს საჯარო ფინანსების მართვის 2015-2016 წლების სამოქმედო გეგმა მოიცავს ამოცანების ფართო სპექტრს, და შესაბამისად არ იქნა გადმოტანილი ყველა აქტივობა, აღნიშნული სტრატეგიული დოკუმენტების განსხვავებული მიზნობრიობის გამო.

მომსახურების მიწოდება – მომსახურების მიწოდების მიმართულების სამოქმედო გეგმა არსებითად ეფუძნება „ციფრული საქართველო: ელექტრონული საქართველოს“ სტრატეგიასა და 2014-2018 წლების სამოქმედო გეგმას“. გარდა ამისა, გამოვლენილი პრობლემების ანალიზის საფუძველზე, და OECD/SIGMA-ს „საჯარო მმართველობის პრინციპების“ გათვალისწინებით, დამატებულ იქნა შესაბამისი აქტივობები. აქტივობების განხორციელდება 2015-2016 წლებში. მომდევნო პერიოდის სამოქმედო გეგმა შემუშავდება მიღწეულ პროგრესზე დაყრდნობით. შესრულულებული სამოქმედო გეგმის შეფასება განხორციელდება 2016 წლის ბოლოს და მასზე დაყრდნობით შემუშავდება ახალი სამოქმედო გეგმა 2017-2020 წლებისთვის.

ადგილობრივი თვითმმართველობა – აღნიშნული პოლიტიკის მიმართულების სამოქმედო გეგმა ითვალისწინებს მხოლოდ ორ აქტივობას. პირველი აქტივობის განხორციელება, რომელიც ითვალისწინებს ადგილობრივი თვითმმართველობის ერთეულების თანამშრომლებისთვის შესაძლებლობების გაძლიერებას, 2015 წლიდან დაიწყება. მეორე, აქტივობის დაწყება, რომელიც არის ადგილობრივი თვითმმართველობის ერთეულების რეფორმირებისთვის ახალი პოლიტიკის დოკუმენტის მომზადება, იგეგმება 2017 წელს. აღნიშნულის მიზეზს წარმოადგენს „2015-2017 წლების საქართველოს რეგიონული განვითარების პროგრამის“ პოლიტიკის დოკუმენტის არსებობა.

დაფინანსების წყაროები და ფინანსური გაანგარიშების მეთოდოლოგია

_______________________________________________________________________________________

საჯარო მმართველობის რეფორმის სამოქმედო გეგმის განხორციელება დაფინანსდება სხვადასხვა სახსრებით - სახელმწიფო ბიუჯეტით, ევროკავშირის პირდაპირი (მაგ: საბიუჯეტო დახმარება) ან არაპირდაპირი (მაგ: ტექნიკური დახმარება) მხარდაჭერით.

სამოქმედო გეგმა გაწერილია 2015-2016 წლებზე. შესაბამისად მოცემულია ამ პერიოდში განსახორციელებელი აქტივობების ხარჯთაღრიცხვა. 2016 წლის ბოლოსთვის, შემუშავდება განახლებული სამოქმედო გეგმა მომდევნო წლების ხარჯთაღრიცხვასთან ერთად. მიუხედავად იმისა, რომ სამოქმედო გეგმა ფარავს რამდენიმე ამოცანას, რომელთა აქტივობები სავარაუდოდ დასრულდება 2016 წლის შემდეგ, აღნიშნული აქტივობების ხარჯები გაწერილია მხოლოდ 2015- 2016 წლებზე.

ხარჯების გაანგარიშების პროცესი დაეფუძნება აღმავალ მიდგომას. თითოეულ კომპონენტზე პასუხისმგებელმა უწყებამ აღრიცხა მისი საქმიანობის განსახორციელებელი ხარჯები, სამთავრობო გეგმებისა და ინოვაციების სამსახურის მიერ შემუშავებული მეთოდური მითითებების გათვალისწინებით.

ხარჯები დაანგარიშდა ინდივიდუალურად, სამოქმედო გეგმის თითოეული ელემენტისთვის. ხარჯი დათვლილი იქნა წინასწარ შემუშავებული დოკუმენტის მიხედვით, რომელშიც მოცემული იყო სტანდარტიზებული ფასების სია, მაგალითად ტრეინინგის, კონფერენციის ჩატარების, პუბლიკაციების და სხვა სერვისების.

წინამდებარე სამოქმედო გეგმისთვის შედგა წინასწარი შეთანხმება სამინისტროებს, პასუხისმგებელ უწყებებსა და საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციას შორის, რომ ხარჯთაღრიცხვის დროს მომხდარიყო მხოლოდ დამატებითი ხარჯების შეფასება, რომელიც წარმოიქმნებოდა აქტივობის განხორციელების შედეგად. კერძოდ, აღნიშნული გაანგარიშება არ ითვალისწინებს სამთავრობო სტრუქტურების ადამიანური რესურსების ადმინისტრაციულ ხარჯებს. შესაბამისად, გამოითვლებოდა მხოლოდ დამატებითი ხარჯები, რომელიც აუცილებელია ცალკეული აქტივობების შესასრულებლად. აქედან გამომდინარე, არის მრავალი აქტივობა, რომლის შესრულებაც შესაძლებელია მხოლოდ არსებული ადმინისტრაციული რესურსით და დამატებით ხარჯებს არ საჭიროებს.

საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის სამთავრობო გეგმებისა და ინოვაციების სამსახურმა ჩაატარა სპეციალური შეხვედრები და სემინარები იმ სამინისტროებისა და უწყებების წარმომადგენლებთან, რომლებიც ჩართულნი იყვნენ „საჯარო მმართველობის რეფომის გზამკვლევის“ სამოქმედო გეგმის შემუშავებაში. საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის მიერ ჩატარდა ინტენსიური ტრენინგები, რათა მომხდარიყო ცოდნის გაზიარება და სხვა დაწესებულებების ხელშეწყობა თავიანთი აქტივობების ხარჯების შეფასებასთან დაკავშირებით. მთლიანობაში 20-მდე შეხვედრა ჩატარდა.

გრაფა 1 უჩვენებს დამატებითი (არა ადმინისტრაციული) ფინანსური რესურსების საჭიროებას სფეროების მიხედვით 2015-2016 წლების სამოქმედო გეგმის განსახორციელებლად და ასახავს სფეროთა პროცენტულ თანაფარდობას. სერვისების მიწოდება შეადგენს საერთო ხარჯის 67%-ს, საიდანაც თითქმის მთლიანი ოდენობა განსაზღვრულია ელ-საქართველოსათვის, კერძოდ ITC სექტორში დაგეგმილი ინვესტიციებისათვის. თანხების 21% დაიხარჯება ანგარიშვალდებულების სფეროსათვის, რომელიც მოიცავს აქტივობების ყველაზე დიდ რაოდენობას. საჯარო ფინანსებისათვის გაანგარიშებულია საერთო ღირებულების 10%, ხოლო პოლიტიკის სხვა სფეროები ჯამში 2%-ს შეადგენს.

მთლიანი ბიუჯეტი, რომელიც საჭიროა საჯარო მმართველობის რეფორმის 2015-2016 წლების სამოქმედო გეგმის განსახორციელებლად 108 592 571.00 ლარს შეადგენს. როგორც ზემოთ აღინიშნა, სამოქმედო გეგმა განხორციელდება სხვადასხვა ფინანსური სახსრების მობილიზებით. მე-2 გრაფა აჩვენებს ხარჯების განაწილებას დაფინანსების წყაროს მიხედვით. ხარჯების 64% საჯარო მმართველობის რეფორმისთვის დაიფარება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან. დაახლოებით 6% უკვე არსებული შეთანხმებების თანახმად, დაფინანსდება დონორი ორგანიზაციების მიერ. ამ ეტაპზე, საერთო ოდენობის 30% ქმნის ფინანსურ დეფიციტს და მოითხოვს დამატებითი თანხების მობილიზებას, ძირითადად, დონორი ორგანიზაციების მხრიდან.

გრაფა 1: ფინანსური რესურსების საჭიროება სფეროების მიხედვით

|სფერო |თანხა ლარში |[pic] |

|PAR-ის მართვა და კოორდინაცია |36,000 | |

|პოლიტიკის შემუშავება |                  | |

| |412,800 | |

|საჯ. სერვისები და ადამიანური |              1,186,582| |

|რესურსების მართვა | | |

|ანგარიშვალდებულება |            20,599,514 | |

|მომსახურების მიწოდება |            74,889,319 | |

|საჯარო ფინანსების მართვა |            11,226,957 | |

|ადგილობრივი თვითმმართველობა |                   | |

| |241,400 | |

|სრული მიახლოებითი ხარჯი |108 592 571 | |

| |          | |

გრაფა 2: დაფინანსების წყაროების თანაფარდობა

[pic]

საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია პასუხისმგებელია საჯარო მმართველობის რეფორმის სამოქმედო გეგმის განხორციელებისთვის საჭირო ფინანსების სრული ოდენობის შესახებ ინფორმაციის წარდგენაზე ფინანსთა სამინისტროსთვის; რეფორმის განსახორციელებლად საჭირო ბიუჯეტი ასახული უნდა იყოს ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტსა და წლიურ სახელმწიფო ბიუჯეტში.

მართვისა და კოორდინაციის მექანიზმი

________________________________________________________________________________________

ადმინისტრაციულ დონეზე მართვისა და კოორდინაციის მექანიზმი განხორციელდება სპეციალურად შექმნილი საჯარო მმართველობის რეფორმის საბჭოს მიერ, რომელიც ყალიბდება საქართველოს პრემიერ-მინისტრის გადაწყვეტილებით. აღნიშნულ საბჭოს უხელმძღვანელებს საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის უფროსი. საბჭო შედგება შემდეგი სამინისტროების მინისტრის მოადგილეებისგან: ფინანსთა სამინისტრო, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო, იუსტიციის სამინისტრო, სახელმწიფო მინისტრის აპარატი ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის საკითხებში, რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო. გარდა ამისა, საჯარო სამსახურის ბიუროს ხელმძღვანელი მოიაზრება საჯარო მმართველობის რეფორმის საბჭოს მუდმივ წევრად. ასევე, საბჭოს შემადგენლობაში შეიძლება შევიდნენ მთავრობის ადმინისტრაციის შესაბამისი წარმომადგენლები.

საჯარო მმართველობის რეფორმის საბჭო შეიკრიბება სამ თვეში ერთხელ მთავრობის ადმინისტრაციის უფროსის მოწვევით და განიხილავს იმ პერიოდისთვის მიღწეულ პროგრესს და განსაკუთრებულ ან პრობლემატურ საკითხებს, რომელსაც ადგილი ჰქონდა „საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევისა“ და მისი სამოქმედო გეგმის განხორციელების პროცესში. იმ შემთხვევაში, თუ საჯარო მმართველობის რეფორმის საბჭო ვერ შეთანხმდება ან ვერ გადაწყვეტს საკითხს, საბჭოს თავმჯდომარე აღნიშნულ საკითხს მოსაგვარებლად წარუდგენს საქართველოს პრემიერ-მინისტრს.

საჯარო მმართველობის რეფორმის საბჭოს ყველა შეხვედრა უნდა იქნას დოკუმენტირებული მთავრობის ადმინისტრაციის მიერ. აუცილებელია მოხდეს თემების განხილვა, მიღებული გადაწყვეტილებების ასახვა და ანგარიშების წარმოება.

საოპერაციო დონეზე საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის სამთავრობო გეგმებისა და ინოვაციების სამსახური უზრუნველყოფს „საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევისა“ და მისი სამოქმედო გეგმის შესრულების მონიტორინგს. მისი ამოცანა იქნება საჯარო მმართველობის რეფორმის საბჭოს ანალიტიკური და ორგანიზაციული მხარდაჭერა, საბჭოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების შესრულება, ასევე დროული მონიტორინგის წარმოება და ანგარიშების მიწოდება საბჭოსთვის.

საჭიროების შემთხვევაში, საჯარო მმართველობის საბჭო მოიწვევს პარლამენტის წარმომადგენლებს და იმ არასამთავრობო ორგანიზაციებს, რომლებიც მოღვაწეობენ საჯარო მმართველობის სფეროში. მათ მიერ მოხდება იდეების წარმოდგენა ან ხედვებისა და დაკვირვებების გაზიარება იმ პროგრესთან დაკავშირებით, რომელიც მიღწეულ იქნა „საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევისა“ და მისი სამოქმედო გეგმის განხორციელებისას. ამგვარი მიდგომა უზრუნველყოფს საზოგადოების თანამონაწილეობას და საზოგადოებრივ ზედამხედველობას.

მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების სისტემა

________________________________________________________________________________________

„საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევის“ მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების სისტემების მიზანია ყველა ჩართული და დაინტერესებული მხარისთვის დროული ინფორმაციის მიწოდება შესრულების პროგრესის თაობაზე.

ანგარიშგება

ყველა სამინისტრომ და მისმა საქვეუწყებო დაწესებულებამ (რომელიც ჩართულია „საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევისა“ და მისი სამოქმედო გეგმის განხორციელებაში), საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის მოთხოვნის საფუძველზე, უნდა უზრუნველყოს საჭირო ინფორმაციის წარმოდგენა მონიტორინგისა და შეფასების რეგულარულად განსახორციელებლად.

„საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევის“ სამოქმედო გეგმის შესრულების შესახებ ანგარიშები მომზადდება მთავრობის ადმინისტრაციის მიერ და ყოველწლიურად წარედგინება საქართველოს პრემიერ-მინისტრს. ინფორმაცია სამოქმედო გეგმის განხორციელების შედეგად მიღწეულ პროგრესთან დაკავშირებით შეგროვდება წელიწადში ორჯერ, რათა მოხდეს ისეთი შეფერხების ან პრობლემის დროული იდენტიფიკაცია, რომელიც მოითხოვს საჯარო მმართველობის რეფორმის საბჭოს ან საქართველოს პრემიერ-მინისტრის რეაგირებას. საჭიროების შემთხვევაში მთავრობის ადმინისტრაცია შესაბამისი უწყებებიდან ინფორმაციას საჯარო მმართველობის რეფორმის განხორციელების თაობაზე გამოითხოვს ვადაზე ადრე.

მონიტორინგი

„საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევის“ მონიტორინგი ხორციელდება როგორც მისი სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული ცალკეული აქტივობების განხორციელების საფუძველზე, ისე იმ პროგრესის შეფასებით, რომელიც განპირობებულია პოლიტიკის მიზნების მიღწევით, თითოეული პოლიტიკის ამოცანისთვის განსაზღვრული ძირითადი ინდიკატორების გაზომვის მეშვეობით.

შესრულების ინდიკატორების შესახებ მონაცემთა შეგროვების უზრუნველყოფისთვის, საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია, პროცესში ჩართულ სხვა უწყებებთან ერთად მოამზადებს ე.წ. ინდიკატორების პასპორტს (“indicator passport”) თითოეული მაჩვენებლისთვის. აღნიშნული უზრუნველყოფს მაჩვენებლების შესახებ მონაცემების მუდმივ შეგროვებას და მონიტორინგის და შეფასების მიზნებისთვის მათ გამოყენებას. საჭიროების შემთხვევაში, ინფორმაცია წინა მონაცემებთან დაკავშირებით შეგროვდება, რათა მოხდეს განვითარების ტენდენციების ასახვა.

ინფორმაცია ინდიკატორების შესრულების შესახებ გამოყენებული იქნება „საჯარო მმართველობის გზამკვლევის“ შესრულების განხორციელების წლიურ ანგარიშებში.

შეფასება

„საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევის“ შესრულების შუალედური შეფასება განხორციელდება 2016 წლის ბოლოს, რომლის შედეგებზე დაყრდნობით შემუშავდება 2017-2020 წლების სამოქმედო გეგმა.

„საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევის“ შესრულების საბოლოო შეფასება განხორციელდება 2020 წლის ბოლოს, იმისთვის რომ შემუშავდეს საჯარო მმართველობის სფეროს მარეგულირებელი ახალი დაგეგმვის დოკუმენტი.

როგორც შუალედური, ასევე საბოლოო შეფასება განხორციელდება დამოუკიდებლად, ტენდერის საფუძველზე გამოვლენილი მესამე პირების მიერ. საქართველოს მთავრობისთვის წარდგენამდე, შუალედური და საბოლოო შეფასების დოკუმენტებს განიხილავს საჯარო მმართველობის საბჭო.

საქართველოს მთავრობის მიერ მათი დამტკიცების შემდეგ, ყველა ანგარიში და შეფასების დოკუმენტი საჯაროდ ხელმისაწვდომი იქნება საქართველოს მთავრობის ვებგვერდზე.

საზოგადოების ჩართულობა

„საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევის“ შემუშავების პროცესში  უზრუნველყოფილი იყო დაინტერესებული მხარეების ჩართულობა როგოც სამთავრობო ასევე არასამთავრობო სექტორიდან, რამაც მნიშვნელოვანწილად გააუმჯობესა დოკუმენტის  ხარისხი და შინაარსი.  აღნიშნული პრაქტიკის გაგრძელება  მომავალშიც იგეგმება;  „პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემის რეფორმის სტრატეგიის“  დამტკიცების შემდეგ შეიქმნება ჩართულობის სპეციფიკური მექანიზმები, რაც თავის მხრივ ხელს შეუწყობს საჯარო მმართველობის რეფორმის მართვას, კოორდინაციასა და განხორციელებას. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ყველა დაინტერესებული მხარის მონიტორინგის პროცესში მონაწილეობას და მიღწეული პროგრესის  შეფასებას დადგენილი ინდიკატორების მიხედვით.

დანართები

__________________________________________________________________________________________________________

დანართი 1: საჯარო მმართველობის სფეროების სტრატეგიული დოკუმენტები

|საჯარო მმართველობის რეფორმის სფეროები |შესაბამისი დოკუმენტები |ხელმძღვანელი დაწესებულება |ანოტაცია |

|პოლიტიკის შემუშავება და კოორდინაცია |პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემის რეფორმის სტრატეგია |მთავრობის ადმინისტრაცია |დოკუმენტში მიმოხილულია პოლიტიკის დაგეგმვის სფეროში მოქმედი |

| |(სამუშაო დოკუმენტი) | |კანონმდებლობა, დაგეგმვის დოკუმენტების სახეები და მათი ხარისხობრივი |

| | | |მაჩვენებლები, პოლიტიკის დაგეგმვის ინსტიტუციური შესაძლებლობები, ქვეყანაში|

| | | |მოქმედი ანგარიშგების, მონიტორინგისა და შეფასების სისტემები; აღნიშნული |

| | | |კომპონენტების ანალიზის საფუძველზე გამოკვეთილია პრობლემები, და მოცემულია |

| | | |მათი გადაჭრის შესაბამისი ამოცანები. ასევე, დოკუმენტი მოიცავს პოლიტიკის |

| | | |დაგეგმვის სისტემის რეფორმისათვის შემუშავებულ სამოქმედო გეგმას. |

|საჯარო სამსახური და ადამიანური რესურსების |საჯარო სამსახურის რეფორმის კონცეფცია და სამოქმედო |მთავრობის ადმინისტრაცია |საჯარო სამსახურის ბიურომ შეიმუშავა საჯარო სამსახურის რეფორმის კონცეფცია,|

|მართვა |გეგმა | |რომელიც დამტკიცდა მთავრობის 2014 წლის 19 ნოემბრის №627 დადგენილებით. |

| | | |საჯარო სამსახურის რეფორმის კონცეფცია კომპლექსურ და მრავალგანზომილებიან |

| | | |დონეზე ეხმაურება პრობლემებს ადამიანური რესურსების მართვის სფეროში. |

| | | |აღნიშნული მოიცავს 10 სფეროს: საჯარო სამსახურის განმარტება, საჯარო |

| | | |სამსახურის სფერო, მართვის ცენტრალური სისტემა, საჯარო სამსახურის |

| | | |კოორდინაცია და კონტროლი, საჯარო სამსახურის სისტემაში შესვლა, |

| | | |კლასიფიცირების სისტემა, შრომის ანაზღაურების სისტემა, საჯარო სამსახურის |

| | | |მართვა (შეფასება და ატესტაცია, დაწინაურება და კარიერული ზრდა, |

| | | |სამართლებრივი და სოციალური გარანტიები), საჯარო მოხელეთა დისციპლინური |

| | | |პასუხისმგებლობა, საჯარო მოხელეთა ტრენინგი და პროფესიული განვითარება, |

| | | |გენდერული თანასწორობა და საჯარო სამსახურის სისტემა. |

| | |საჯარო სამსახურის ბიურო | |

|ანგარიშვალდებულება |„ღია მმართველობა საქართველოს 2015-2016 წლების |იუსტიციის სამინისტრო |ანგარიშვალდებულების საკითხს ფარავს რამდენიმე სტრატეგიული დოკუმენტი: „ღია|

| |სამოქმედო გეგმა“ | |მმართველობა საქართველოს (OGP) 2015-2016 წლების სამოქმედო გეგმა“[?], |

| | | |„ციფრული საქართველო – ელ. საქართველოს სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა |

| | | |2014-2018 წლებისთვის”, „საჯარო ფინანსების მართვის 2014 წლის სტრატეგია”, |

| | | |„2010 წლის ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგია“ (NAS) და მოქმედი PAR |

| | | |გეგმა. აღნიშნულ საკითხზე პასუხისმგებელი უწყებაა იუსტიციის სამინისტრო |

| | | |მთავრობის ადმინისტრაციასთან, ფინანსთა სამინისტროსა და სხვა საჯარო |

| | | |უწყებებთან ერთად. |

| | | | |

| | | |OGP-ის 2014-2015 წლების სამოქმედო გეგმა შედგება 26 ვალდებულებისგან, |

| | | |რომელიც უნდა განხორციელდეს 16 პასუხისმგებელი უწყების მიერ. ვალდებულებები|

| | | |სრულად ასახავს OGP-ის ღირებულებებსა და პრინციპებს, როგორიცაა: |

| | | |გამჭვირვალობა, ანგარიშვალდებულება, მოქალაქეთა მონაწილეობა, ტექნოლოგიები |

| | | |და ინოვაცია. სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული ვალდებულებები პასუხობს |

| | | |OGP-ის შემდეგ გამოწვევებს: საჯარო მომსახურების გაუმჯობესება, |

| | | |საზოგადოების მთლიანობის განმტკიცება, საჯარო რესურსების უფრო ეფექტური |

| | | |მართვა და უსაფრთხო გარემოს შექმნა. |

| | | | |

| | | |„ციფრული საქართველო: ელ. საქართველოს სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა |

| | | |2014-2018 წლებისთვის[?]“ ასევე ფარავს ანგარიშვალდებულების საკითხებს. |

| | | |აღნიშნული ასახავს თანამედროვე საქართველოსკენ მიმავალ გზას და |

| | | |უზრუნველყოფს ყოვლისმომცველ სისტემას სოციალური ცვლილებებისთვის, რომელიც |

| | | |განპირობებულია საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების (ICT) მიერ. |

| | | |თემატურ პრიორიტეტებს წარმოადგენს: ელ-სერვისები, ელ-მონაწილეობა და ღია |

| | | |მმართველობა, ელ-ჯანდაცვა, საჯარო ფინანსების მართვის სისტემა, ელ-ბიზნესი,|

| | | |ICT-HUB საქართველო, ინფრასტრუქტურა, ელ. უსაფრთხოება, უნარები და |

| | | |ელ-ჩართულობა, რომელიც ხელს უწყობს მართვას (სტრატეგიის განხორციელების), |

| | | |ინფორმირებულობას (ელ-სერვისებთან და სარგებელთან დაკავშირებით). |

| | | |ანგარიშვალდებულება განიხილება გამჭვირვალობისა და ღია მმართველობის |

| | | |ნაწილში, რომელიც მიზნად ისახავს მთავრობისა და საჯარო სექტორთან |

| | | |დაკავშირებული ინფორმაციის, მონაცემებისა და მოქმედებების გამჭვირვალობის |

| | | |უზრუნველყოფას. |

| | | | |

| | | |„2015-2016 წლის ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგია” მიზნად ისახავს |

| | | |ურთიერთსექტორული კოორდინაციის ეფექტური მექანიზმის შექმნას კორუფციის |

| | | |პრევენციის მიზნით, რომელიც უზრუნველყოფს საჯარო ინფორმაციის ღიაობას და |

| | | |ხელმისაწვდომობას, კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლაში მოქალაქეთა ჩართულობას, |

| | | |საზოგადოების განათლებას და ინფორმირებულობის დორის ამაღლებას კორუფციის |

| | | |პრევენციასთან დაკავშირებით, ითვალისწინებს ასევე კორუფციის პრევენციას |

| | | |სამართალდამცავ ორგანოებში, კორუფციასთან დაკავშირებული დანაშაულის |

| | | |გამოძიებას, კორუფციის პრევენციას სასამართლო სისტემაში, გამჭვირვალობასა |

| | | |და სახელმწიფო შესყიდვების და საჯარო ფინანსების სფეროში კორუფციის |

| | | |რისკების შემცირებას, კორუფციის პრევენციას საბაჟო და საგადასახადო |

| | | |სისტემებში, ჯანდაცვისა და სოციალურ სექტორში, პოლიტიკური კორუფციის |

| | | |პრევენციას, კორუფციის პრევენციას თავდაცვის სექტორში, კორუფციის რისკების |

| | | |შემცირებას მარეგულირებელ ორგანოებში. ანგარიშვალდებულების საკითხი |

| | | |იფარება მრავალი ნაწილით, მაგალითად, პრიორიტეტი „საჯარო ინფორმაციის |

| | | |ღიაობა და ხელმისაწვდომობა, მოქალაქეთა ჩართვა კორუფციის წინააღმდეგ |

| | | |ბრძოლაში“ მიზნად ისახავს მაღალი ხარისხის გახსნილობას და |

| | | |ანგარიშვალდებულებას საჯარო სერვისებში ინფორმაციის თავისუფლების შესახებ |

| | | |მარეგულირებელი აქტების გადახედვის გზით და მათი პრაქტიკაში იმპლემენტაციის|

| | | |უზრუნველყოფას, ასევე მოქალაქეთა ჩართვას გადაწყვეტილების მიღების |

| | | |პროცესში. |

| | | |ანტიკორუფციული სტრატეგია და მისი სამოქემდო გეგმა შედგება 13 პრიორიტეტული|

| | | |საკითხისგან. მიზანი და აქტივობა, რომელიც განსაზღვრულია თითოეული |

| | | |სტრატეგიული პრიორიტეტისთვის ორიენტირებულია კორუფციის რისკების |

| | | |შემცირებაზე, გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების გაზრდაზე, არსებული |

| | | |ანტიკორუფციული მექანიზმების განმტკიცებაზე, საჯარო ინფორმაციასთან |

| | | |წვდომაზე, მოქალაქეთა ჩართულობაზე და პრიორიტეტული საკითხების ერთიანობაზე.|

| | | |უფრო მეტიც, აღნიშნული 13 პრიორიტეტიდან, რომელსაც ითვალისწინებს |

| | | |ანტიკორუფციული სტრატეგია და მისი სამოქმედო გეგმა, ერთ-ერთ საკითხს |

| | | |წარმოადგენს - ღიაობა, საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა და მოქალაქეთა |

| | | |ჩართულობა კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლაში. აღნიშნულის ძირითადი მიზანია |

| | | |საჯარო სექტორში მაღალი დონის ღიაობისა და გამჭვირვალობის მიღწევა, |

| | | |ინფორმაციის თავისუფლების შესახებ კანონმდებლობის გადახედვისა და მისი |

| | | |განხორცილების გზით, ასევე მოქალაქეთა მონაწილეობა მთავრობის მიერ |

| | | |გადაწყვეტილების მიღების პროცესში. |

| |„ციფრული საქართველო – |იუსტიციის სამინისტრო | |

| |ელ. საქართველოს სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა | | |

| |2014-2018 წლებისთვის” | | |

| |„საჯარო ფინანსების მართვის 2014 წლის სტრატეგია” |ფინანსთა სამინისტრო | |

| |ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგია და 2015-2016 |იუსტიციის სამინისტრო | |

| |წლების ანტიკორუფციული სამოქმედო გეგმა | | |

| |მოქმედი PAR გეგმა. |საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია | |

|მომსახურების მიწოდება |„ღია მმართველობა საქართველოს 2015-2016 წლების |იუსტიციის სამინისტრო |მომსახურების მიწოდების საკითხი ნაწილობრივ გათვალისწინებულია OGP-ის |

| |სამოქმედო გეგმა“ | |სამოქმედო გეგმის გამოწვევით - საჯარო მომსახურების გაუმჯობესება, რომელიც |

| | | |მოიცავს 8 ვალდებულებას, რომლის მიზანია, მომხმარებელთან პირდაპირი |

| | | |კომუნიკაციით და მოქალაქისგან მიღებული გამოხმაურების მეშვეობით, მარტივი |

| | | |და მომხმარებელზე ორიენტირებული საჯარო მომსახურების მიწოდება, |

| | | |ელ-მმართველობის სისტემის შემუშავება ადგილობრივ დონეზე და ღია მონაცემებზე|

| | | |ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა. |

| | | | |

| | | |„ელ. საქართველო“ ითვალისიწინებს სწორ და უფრო ეფექტურ საჯარო სექტორს, |

| | | |რომელიც გვთავაზობს ინტეგრირებულ, უსაფრთხო და მაღალი ხარისხის |

| | | |ელ-მომსახურებას. სტრატეგიის ერთ-ერთ მისიას წარმოადგენს მოთხოვნის |

| | | |სტიმულირება და მოქალაქეთა და ბიზნესის მიერ ელ-მომსახურებების ფართო |

| | | |გამოყენება, მაღალი ხარისხის, სწორი, ეფექტური, სანდო და დაცული |

| | | |მომსახურების მიწოდება. პრიორიტეტი მიენიჭება მთავრობის მიერ |

| | | |მოქალაქეთათვის მომსახურების მიწოდებას და სერვისების ხელმისაწვდომობას |

| | | |my.gov.ge პორტალის მეშვეობით. თუმცა ასევე, აღსანიშნავია |

| | | |ელ-მომსახურებების გაზრდილი ხელმისაწვდომობა ქვეყნის მასშტაბით, იუსტიციის |

| | | |სახელბში, საზოგადოებრივ ცენტრებსა და ბიბლიოთეკებში არსებული |

| | | |თვითმომსახურების კიოსკების მეშვეობით და ასევე კომერციული არხებისა, |

| | | |როგორიცაა გადახდის ჯიხურები. |

| | | | |

| | | |არსებული PAR გეგმა ორიენტირებულია მომსახურების განვითარების პოლიტიკასა |

| | | |და ხარისხის უზრუნველყოფის სისტემაზე. სამთავრობო სერვისების |

| | | |გაუმჯობესების მიზანია ფინანსურად ხელმისაწვდომი, მოქალაქეზე ორიენტირებული|

| | | |და სანდო სერვისების მიწოდება. |

| |„ციფრული საქართველო – |იუსტიციის სამინისტრო | |

| |ელ-საქართველოს სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა | | |

| |2014-2018 წლებისთვის” | | |

| |„საჯარო ფინანსების მართვის 2014 წლის სტრატეგია” |ფინანსთა სამინისტრო | |

| |ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგია და 2015-2016 |იუსტიციის სამინისტრო | |

| |წლების ანტიკორუფციული სამოქმედო გეგმა | | |

|საჯარო ფინანსების მართვა |„საჯარო ფინანსების მართვის 2014 წლის სტრატეგია” |ფინანსთა სამინისტრო |ფინანსთა სამინისტრომ შეიმუშავა „საჯარო ფინანსების მართვის 2014-2017 |

| | | |წლების სტრატეგია“, რომელიც დამტკიცდა ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით. |

| | | |დოკუმენტი ასახავს პრიორიტეტულ აქტივობებს, რომელიც უნდა განახორციელოს |

| | | |სახელმწიფომ მომდევნო ოთხი წლის განმავლობაში, საჯარო ფინანსების მართვის |

| | | |სფეროში. საჯარო ფინანსების მართვის ძირითად ამოცანას წარმოადგენს |

| | | |სახელმწიფო თანხების ეფექტური განაწილება, ამავდროულად, შემოსავლების |

| | | |მობილიზება ფინანსური სტაბილურობის უზრუნველყოფის მიზნით. სტრატეგიას აქვს |

| | | |სამი ძირითადი პრიორიტეტული მიმართულება: ფისკალური დისციპლინის |

| | | |შენარჩუნება და ფისკალური პროგნოზების გაუმჯობესება, სახელმწიფო |

| | | |ფინანსების მართვა, ბუღალტრული აღრიცხვა და ანგარიშგება. |

| | | |„ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგია“ ასევე ითვალისწინებს საჯარო |

| | | |ფინანსების მართვის საკითხს, საჯარო ფინანსებისა და სახელმწიფო შესყიდვების|

| | | |სფეროში გამჭვირვალობისა და კორუფციის რისკების შემცირების უზრუნველყოფის |

| | | |გზით. ზემოაღნიშნული პრიორიტეტი მიზნად ისახავს სახელმწიფო შესყიდვების |

| | | |სისტემის დახვეწას, მაღალი დონის გამჭვირვალობის, სამართლიანი |

| | | |კონკურენცისა და ანტიდისკრიმინაციის უზრუნველყოფას სახელმწიფო შესყიდვებში.|

| | | |იგი ასევე მიზნად ისახავს, საჯარო ფინანსების მართვის და შიდა საფინანსო |

| | | |კონტროლის გაუმჯობესებას და ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის |

| | | |უზრუნველყოფას საჯარო ფინანსების ხარჯვის პროცესში. |

| | | |OGP-ის ერთ-ერთ უდიდეს გამოწვევას წარმოადგენს საჯარო რესურსების ეფექტური |

| | | |მართვა რომელიც მიზნად ისახავს ქმედითი მექანიზმის შექმნას, საბიუჯეტო |

| | | |პროცესებთან დაკავშირებით საზოგადოების ინფორმირებულობისთვის, რათა მოხდეს |

| | | |მათი ჩართულობა ბიუჯეტის მომზადების პროცესში და საჯარო ფინანსების მართვის|

| | | |სისტემის გამჭვირვალობისა და ეფექტურობის უზრუნველყოფა. ვალდებულებები |

| | | |ასევე ორიენტირებულია ღიაობისა და ეროვნულ არქივთან ხელმისაწვდომობის |

| | | |უზრუნველყოფაზე, დაცული დოკუმენტების კატალოგების შექმნისა და |

| | | |გამოქვეყნების გზით. ამ უდიდესი გამოწვევის თანახმად, მოიაზრება საჯარო |

| | | |შესყიდვების ელექტრონული სისტემის და ადამიანური რესურსების მართვის |

| | | |ელექტრონული სისტემის გაფართოება. |

| | | |საჯარო ფინანსების მართვა ელექტრონული საქართველოს დოკუმენტის ერთ-ერთი |

| | | |პრიორიტეტული სფეროა. დღემდე, საქართველომ შეიმუშავა და განახორციელა |

| | | |საჯარო ფინანსების მართვის ინფორმაციის მთლიანი სტრუქტურა, რომელიც |

| | | |ნაწილდება სხვადასხვა სახელმწიფო სტრუქტურებს შორის. საჯარო ფინანსების |

| | | |მართვის სისტემა შედგება რამდენიმე ქვე-სისტემისგან და თითოეულ მათგანს |

| | | |კონკრეტული დანიშნულება აქვს. ქვესისტემები მოიცავს: |

| | | |ელ-ბიუჯეტი – ბიუჯეტის დაგეგმვისა და ანგარიშგებისთვის ფინანსთა |

| | | |სამინისტროში; |

| | | |ელ-ხაზინა – სახელმწიფო ხარჯების აღრიცხვა და მართვა; |

| | | |ელ-DMS – ვალის მართვის ელექტრონული სისტემა, საერთაშორისო და შიდა ვალის|

| | | |მართვისთვის; |

| | | |ელ-HRMS – ადამიანური რესურსების მართვის ელექტრონული სისტემა; |

| | | |RS.GE – შემოსავლების სამსახური; |

| | | |ელ-შესყიდვა – ცენტრალური, ერთიანი პლატფორმა საქონლის, მომსახურების ან |

| | | |სამუშაოს ელექტრონულად შესყიდვისთვის, როგორც აღნიშნული განსაზღვრულია |

| | | |„სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ კანონით“ (მათ შორის, მოიაზრებიან |

| | | |ცენტრალური და ადგილობრივი ხელისუფლების ორგანოები); |

| | | |ელ-Auction.ge – ძირითადი პლატფორმა, სადაც ხელისუფლების ორგანოები ყიდიან|

| | | |საქონელს კერძო და სამოქალაქო სექტორის წარმომადგენლებზე. |

| | | | |

| | | |იმისთვის, რომ მოხდეს ბოლო დროს განვითარებული მიღწევების შენარჩუნება და |

| | | |მომხმარებლებზე უფრო მეტად მორგება, საჯარო ფინანსების მართვის სისტემების |

| | | |(ელ-ხაზინა, ელ-ბიუჯეტი, ელ-HRMS და ელ-DMS და rs.ge) იმპლემენტაცია და |

| | | |ამოქმედება საჯარო ორგანიზაციებში კვლავ გაგრძელდება. |

| | | | |

| | | |ელ-შესყიდვების სფეროში, შენარჩუნდება საქართველოს სახელმწიფო შესყიდვების|

| | | |ელექტრონული სისტემის გამოყენების პრაქტიკა, განისაზღვრება გაუმჯობესების |

| | | |შესაძლებლობები, აუცილებელი ღონისძიებები იმ ახალი ინოვაციების დასანერგად,|

| | | |რომელიც უკავშირდება ორგანიზაციულ განვითარებას, იქნება მუდმივი, |

| | | |უზრუნველყოფილ იქნება ელ-სისტემის უსაფრთხოება, საქმიანობის განვითარება, |

| | | |განათლება სისტემის გასაუმჯობესებლად და ეფექტური ფუნქციონირება. |

| | | |ელ-აუქციონის სფეროში დაგეგმილია, არსებულ სისტემასთან ციფრული გადახდის |

| | | |სისტემის ინტეგრირება. ელ-აუქციონის ადმინისტრაციულ მოდულში უკვე |

| | | |დანერგილია DG-Pass ავტორიზაციის მექანიზმი, თუმცა ბანკებში ონლაინ |

| | | |განვადება და ელ-კომერცია, ასევე მომხმარებლის ინტერფეისის დახვეწა კვლავ |

| | | |ამოცანად რჩება. |

| |ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგია და 2015-2016 |იუსტიციის სამინისტრო | |

| |წლების ანტიკორუფციული სამოქმედო გეგმა | | |

| |„ღია მმართველობა საქართველოს 2015-2016 წლების |იუსტიციის სამინისტრო | |

| |სამოქმედო გეგმა“ | | |

| |„ციფრული საქართველო – |იუსტიციის სამინისტრო | |

| |ელ-საქართველოს სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა | | |

| |2014-2018 წლებისთვის” | | |

|ადგილობრივი თვითმმართველობა |ასოცირების შეთანხმების 2015 წლის სამოქმედო გეგმა; |რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის |რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრომ ასევე შეიმუშავა |

| |„დეცენტრალიზაციისა და თვითმმართველობის |სამინისტრო |უმაღლესი მნიშვნელობის სტრატეგიის დოკუმენტი - „საქართველოს 2015-2017 |

| |განვითარების სტრატეგიის | |წლების რეგიონული განვითარების პროგრამა“ (RDP). პროგრამა აგებულია |

| |კონცეფცია 2013-2014 წლებისთვის“ | |იმგვარად, რომ არსებული ვითარების მიმოხილვას და გამოვლენილ ძირითად |

| |„ადგილობრივი თვითმმართველობის რეფორმირების, | |საჭიროებებს, მოჰყვება მთავარი პრიორიტეტები, შესაბამისი ღონისძიებები და |

| |დეცენტრალიზაციისა და რეგიონული განვითარების | |სპეციალური მითითებები, პროგრამის პრიორიტეტებისა და ღონისძიებების |

| |2014-2017 წლების სამოქმედო გეგმა“ | |განხორციელების მონიტორინგის ხელშეწყობისთვის. რეგიონული განვითარების |

| |„საქართველოს 2015-2017 წლების რეგიონული | |პროგრამის მე-3 თავი ითვალისწინებს „საქართველოს რეგიონების განვითარების |

| |განვითარების პროგრამა (RDP)“ | |საჭიროებებს“, განსაზღვრავს 5 ძირითად საჭიროებას და მათ 5 შესაბამის |

| | | |პრიორიტეტს: 1. ფიზიკური ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და გარემოს დაცვა, |

| | | |2. მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობა და ახალი სამუშაო ადგილების |

| | | |შექმნა, 3. სოფლის მეურნეობის განვითარება, 4. ტურიზმის განვითარება და |

| | | |5. ადამიანური კაპიტალის და პროფესიული განათლების ინსტიტუციური |

| | | |შესაძლებლობების ზრდა ეროვნულ და სუბნაციონალურ დონეზე. შეიძლება |

| | | |დავასკვნათ, რომ აღნიშნული პრიორიტეტები გადაჯაჭვულია განათლებასთან, |

| | | |ეკონომიკასთნ და სოფლის მეურნეობასთან, აქედან გამომდინარე, |

| | | |განხორციელებაზე პასუხისმგებელ ორგანოებს წარმოადგენენ მათი შესაბამისი |

| | | |სამინისტროები. მხოლოდ მე-5 პრიორიტეტი ითვალისწინებს ადგილობრივ საჯარო |

| | | |მოხელეთა გადამზადებას. საჯარო მმართველობის რეფორმის და ადგილობრივი |

| | | |თვითვმმართველობის განვითარების თვალსაზრისით, ზემოაღნიშნული პრიორიტეტების|

| | | |თანახმად, სხვა არაფერია განსაზღვრული. |

| | | |საქართველოს მთავრობამ 2013 წლის აპრილში, დაამტკიცა „დეცენტრალიზაციისა და|

| | | |თვითმმართველობის განვითარების სტრატეგიის ძირითადი პრინციპები |

| | | | 2013-2014 წლებისთვის“. რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის |

| | | |სამინისტროს თანახმად, „რეფორმის ძირითად, ფუძემდებლურ პრინციპს |

| | | |წარმოადგენს მჭიდრო ურთიერთობა მთავრობასა და ელექტორატს შორის და |

| | | |მოქალაქეთა აქტიური და უშუალო მონაწილეობა მმართველობის პროცესში“. |

| | | |წინამდებარე დოკუმენტი ადასტურებს რეფორმების დაწყებას 2014 წლის |

| | | |ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებამდე. დოკუმენტის კონცეპტუალურ |

| | | |მონახაზს მოჰყვა კონკრეტული ქმედებების მატრიცა, ჯამში 19 აქტივობა, |

| | | |რომელიც ერთიანდებოდა 5 ამოცანის ფარგლებში, ესენია: 1) სამუშაო ჯგუფების |

| | | |შექმნა, 2) ადგილობრივი თვითმმართველობის რეფორმის ტექნიკური და |

| | | |ინფორმაციული უზრუნველყოფა, 3) შესაბამისი სამართლებრივი აქტების |

| | | |მომზადება, 4) მუნიციპალური ერთეულების სიისა და საზღვრების განსაზღვრა და |

| | | |დამტკიცება, 5) სხვა დებულებები. პოლიტიკის დოკუმენტის განხორციელების |

| | | |საბოლოო ანგარიში ჯერ არ შემუშავებულა, თუმცა ჩვენი ცნობით, ზოგიერთი |

| | | |ღონისძიება არ განხორციელებულა, აღმასრულებელ და საკანონმდებლო |

| | | |ხელისუფლებას შორის მიმდინარე დისკუსიების გამო. |

| | | | |

| | | |ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ |

| | | |ახალი კანონი მიღებულ იქნა 2014 წელს. აღნიშნული კანონი განსაზღვრავს |

| | | |ადგილობრივი თვითმმართველობის განხორციელების, ადგილობრივი |

| | | |თვითმმართველობის ორგანოების შექმნისა და ფუნქციონირების, მათი ფინანსური |

| | | |და ქონების მართვის წესების, მოქალაქეებთან, სახელმწიფო დაწესებულებებსა და|

| | | |საჯარო და კერძო პირებთან ურთიერთობის, ასევე, სახელმწიფო ზედამხედველობის |

| | | |და ადგილობრივ თვითმმართველობებზე პირდაპირი სახელმწიფო მმართველობის |

| | | |განხორციელების წესების სამართლებრივ ჩარჩოს. კანონი ხელს უწყობს |

| | | |დეცენტრალიზაციის, სუბსიდიარობის და ეფექტური მმართველობის პრინციპებს და |

| | | |აწესებს სამართლებრივ საფუძვლებს ფართომასშტაბიანი ტერიტორიული |

| | | |რეფორმისთვის, საშუალო მუნიციპალიტეტების შემცირებით აახლოებს მთავრობას |

| | | |მოქალაქეებთან, ქმნის ახალ მუნიციპალიტეტებს ქვეყნის მასშტაბით და |

| | | |ამავდროულად აწესებს ახალ, დროებით წესებს ბიუჯეტის თავიდან |

| | | |გადანაწილებისთვის, ქონებისა და უფლებების გადაცემისთვის და სხვა. კანონის |

| | | |მომზადება და მიღება ეფუძნებოდა „დეცენტრალიზაციისა და თვითმმართველობის |

| | | |განვითარების სტრატეგიის 2013-2014 წლების ძირითადი პრინციპების“ პოლიტიკის|

| | | |დოკუმენტს. |

| | | | |

| | | |რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრომ ასევე შეიმუშავა |

| | | |„ადგილობრივი თვითმმართველობის რეფორმირების, დეცენტრალიზაციისა და |

| | | |რეგიონული განვითარების 2014-2017 წლების სამოქმედო გეგმა“. მატრიცა |

| | | |ითვალისწინებს 8 ამოცანას, ესენია: 1. კანონმდებლობის დაახლოება |

| | | |ევროკავშირის კანონმდებლობასთან, |

| | | |2. მუნიციპალიტეტების ინსტიტუციური განვითარება, |

| | | |3. ადამიანური რესურსების მართვის განვითარება, |

| | | |4. ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ოპტიმიზაცია, |

| | | |5. ფისკალური დეცენტრალიზაცია, |

| | | |6. მუნიციპალიტეტების ეკონომიკური შესაძლებლობების განვითარება, |

| | | |7. რეგიონული განვითარება, |

| | | |8. მოსახლეობის ინფორმირებულობის დონის ამაღლება ადგილობრივი |

| | | |თვითმმართველობის რეფორმირების შესახებ. აღნიშნული ამოცანები ითვალისწინებს|

| | | |დაახლოებით 193 აქტივობას. |

დანართი 2: სერვისების განვითარებისა და მიწოდების პრაქტიკის კვლევა

|სამინისტრო |სსიპ |მოქალაქეზე |ხარისხი |ხელმისაწ-ვდომობა|ადმინისტრირება |შენიშვნა |

| | |ორიენტირებული | | | | |

| |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|მომსახურების ხელმისაწვდომობის გაზრდა და გამარტივება, მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესება |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლაში ეფექტური უწყებათაშორისი კოორდინაცია |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |პასუხისმგებელი |

| |უწყება |

|N0. |პასუხისმგებელი |

| |უწყება |

|N0. |პასუხისმგებელი |

| |უწყება |

|N0. |

|1.1.1 ელექტრონული სერვისების მოქალაქეებისთვის (G2C) |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|1. ბიუჯეტის მართვის გაუმჯობესება |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |

|N0. |პასუხისმგე|

| |ბელი |

| |უწყება |

|N0. |პასუხისმგებელი უწყება |

[1]სამთავრობო პროგრამა: „ძლიერი, დემოკრატიული, ერთიანი საქართველოსთვის" (2015 წლის 7 მაისი). საქართველოს მთავრობა: www.gov.ge: http://gov.ge/index.php?lang_id=GEO&sec_id=68&info_id=48840.

[2]საქართველო-ევროკავშირის ასოცირების შესახებ შეთანხმება (ივლისი 2014). საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის საკითხებში: http://eu-nato.gov.ge/en/eu/association-agreement.

[3]„საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის დებულება“, რომელიც დამტკიცდა 2014 წლის 19 ნოემბერს საქართველოს მთავრობის №626 დადგენილებით, სხვა ამოცანებთან ერთად, განსაზღვრავს, რომ საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია პასუხისმგებელია შეიმუშაოს რეფორმები საჯარო მმართველობის სფეროში და წარუდგინოს მათი განხორციელების სტრატეგიები საქართველოს პრემიერ-მინისტრს.

[4] The Principles of Public Administration (ნოემბერი 2014). OECD/SIGMA: http://www.sigmaweb.org/publications/Principles-Public-Administration-Nov2014.pdf.

[5] ევროპის კომისია (10 აგვისტო 2014). COMMUNICATION FROM THE COMMISSION TO THE EUROPEAN PARLIAMENT, THE COUNCIL, THE EUROPEAN ECONOMIC AND SOCIAL COMMITTEE AND THE COMMITTEE OF THE REGIONS: http://ec.europa.eu/enlargement/pdf/key_documents/2014/20141008-strategy-paper_en.pdf.

[6] საჯარო სამსახური კონცეფცია (19 ნოემბერი 2014). საჯარო სამსახურის ბიურო: http://csb.gov.ge/uploads/matsne-2582972.pd.

[7] საქართველოს საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის სტრატეგია 2014-2017 (სამუშაო დოკუმენტი) (2014). საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო: http://www.mof.ge/images/File/strategia/2014-2017_strategiis_document.pdf.

[8] ციფრული საქართველო, ელ. საქართველოს სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა 2014-2017 (2014). მონაცემთა გაცვლის სააგენტო: http://www.dea.gov.ge/uploads/eGeorgia%20Strategy%20FINAL%20_Geo_.doc.

[9] საქართველოს ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა 2015-2016. (2015) საკანონმდებლო მაცნე: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2818704.

[10] ღია მმართველობის პარტნიორობის საქართველოს 2014-2015 წლების სამოქმედო გეგმა (18 სექტემბერი 2018). საკანონმდებლო მაცნე: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2510377.

[11] საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის დებულება (19 ნოემბერი 2014). საკანონმდებლო მაცნე: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2593593.

[12] პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემის რეფორმის სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა 2015-2016 (2015). (სამუშაო დოკუმენტი) საქართველოს მთავრობა: http://gov.ge/index.php?lang_id=GEO&sec_id=423&info_id=49306.

[13] საჯარო სამსახურის რეფორმის კონცეფცია (19 ნოემბერი 2014). საჯარო სამსახურის ბიურო: http://csb.gov.ge/uploads/matsne-2582972.pdf.

[14] საქართველოს კანონი საჯარო სამსახურის შესახებ (1997). საკანონმდბელო მაცნე: https://matsne.gov.ge/sites/default/files/files/sajaro_info/sajaro_samsaxuris_shesaxeb_kanoni.pdf.

[15] საქართველოს მთავრობის დადგენილება №219 (2013), საკანონმდებლო მაცნე: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2001875.

[16] საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი (1999), საკონონმდებლო მაცნე: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/16270.

[17] საქართველოს კანონი „საჯარო ინფორმაციის ასლის გადაღების მოსაკრებლის შესახებ“ (2005), საკნონმდებლო მაცნე: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/29470.

[18] ღია ინფორმაციის გლობალური ინდექსი (2014) Open Knowledge foundation: http://index.okfn.org/place/georgia/.

[19] გაერთიანებული ერების საჯარო სამსახურის დღე (2001), UNPAN: http://unpan1.un.org/intradoc/groups/public/documents/un-dpadm/unpan049650.png.

[20] იუსტიციის სახლი. (2015). ელექტორონული სერვისები: http://psh.gov.ge/index.php?sec_id=16&lang_id=GEO.

[21] საქართველოს მთავრობის დადგენილება № 508, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდი ული პირის – სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს და დელეგირებული უფლებამოსილების ფარგლებში საკონსულო თანამდებობის პირის მიერ გაწეული მომსახურების ვადების, ამ მომსახურებისათვის დაწესებული საფასურების ოდენობების და საფასურის გადახდის წესის დამტკიცების შესახებ, 2011.

[22] საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მიერ გაწეული მომსახურებისათვის დაწესებული საფასურისა და ვადების შესახებ, 2006 საკანონმდებლო მაცნე: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/23230.

[23] საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსი. (2014). საკანონმდებლო მაცნე: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1043717

[24]საქართველოს საგადასახადო კოდექსი (2010) საკანონმდებლო მაცნე:https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1043717#!

[25] საქართველოს კანონი „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“. (2005). საკანონმდებლო მაცნე: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/31252

[26] შიდა აუდიტის სტანდარტები. (2011). ფინანსთა სამინისტრო: http://mof.ge/common/get_doc.aspx?doc_id=874

[27]საქართველოს კანონი „ბუღალტრული აღრიცხვისა და ფინანსური ანგარიშგების აუდიტის შესახებ“. (29 ივნისი 2012 .). საკანონმდებლო მაცნე:http://www.parliament.ge/ge/law/download_41214/31102011-pdf

[28] საქართველოს კანონი „სახელმწიფო აუდიტის შესახებ“. (2012). სახელმწიფო აუდიტის ოფისი: http://sao.ge/files/kanonmdebloba/saxelmcifo-auditis-samsaxuris-shesaxeb-saqartvelos-kanoni_GEO.pdf

[29] საქართველოს მთავრობის განკარგულება №223 (2013) ხელმისაწვდომია: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2209502.

[30] საქართველოს ორგანული კანონი „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ (2014) ხელმისაწვდომია: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2244429.

[31] „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ ევროპული ქარტია“ ( 1985) http://conventions.coe.int/Treaty/EN/Treaties/Html/122.htm.

[32] „ადგილობრივი თვითმმართველობის რეფორმის, დეცენტრალიზაციისა და რეგიონული განვითარების 2014-2017 წლების სამოქმედო გეგმა“ ( 2014) სამუშაო ვერსია.

[33] 2015-2017 წლების საქართველოს რეგიონული განვითარების პროგრამის მომზადების თაობაზე განკარგულება № 13 15 (2013 ) საკანონმდებლო მაცნე: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/201914.

[34] საქართველოს მთავრობის განკარგულება №959 (2014) „ადგილობრივი თვითმმართველობის საჯარო მოსამსახურეთა უწყვეტი სწავლების კონცეფციისა“ და ადგილობრივი თვითმმართველობის საჯარო მოსამსახურეთა უწყვეტი სწავლების კონცეფციის განხორციელების სამოქმედო გეგმის“ მოწონების თაობაზე. ხელმისაწვდომია: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2365571.

[35] საქართველოს კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ ( 2008) საკანონმდებლო მაცნე: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/19132.

[36] Local and Regioanal Democracy in Georgia. (2013). Coulcil of Europe: https://wcd.coe.int/ViewDoc.jsp?Ref=CG(24)10&Language=lanEnglish&Ver=original&Site=Congress&BackColorInternet=C3C3C3&BackColorIntranet=CACC9A&BackColorLogged=EFEA9C#P870_145006.

[37] http://www.opengovpartnership.org/sites/default/files/OGP%20AP%20GEORGIA.pdf

[38] ციფრული საქართველო, ელ საქართველოს სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა 2014-2017. (2014). მონაცემთა გაცვლის სააგენტო: http://www.dea.gov.ge/uploads/eGeorgia%20Strategy%20FINAL%20_Geo_.doc

[39] https://www.eauction.ge/

-----------------------

საქართველოს საჯარო მმართველობის რეფორმა

პოლიტიკის დაგეგმვა

საჯარო სამსახური და HRM

ანგარიშვალდებულება

მომსახურების მიწოდება

საჯარო ფინანსების მართვა

ადგილობრივი თვითმმართველობა

პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემის რეფორმის სტრატეგია 2015-2017

საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია

თბილისი, საქართველო

2015

სარჩევი

1. შესავალი 2

1.1 მეთოდოლოგია 2

2. არსებული სიტუაციის ანალიზი 4

2.1 საკანონმდებლო ჩარჩო 4

2.2 პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტები 7

2.3 პოლიტიკის დაგეგმვა და კანონმდებლობის შემუშავება 15

2.4 პოლიტიკის დაგეგმვა და ბიუჯეტირების პროცესი 17

2.5 პოლიტიკის დაგეგმვის ინსტიტუციური შესაძლებლობები 19

2.6 მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების სისტემები 21

3. სტრატეგიის ამოცანები 23

3.1 საკანონმდებლო ჩარჩოს გაუმჯობესება 23

3.2 დაგეგმვის დოკუმენტების ხარისხისათვის ერთიანი სისტემისა და მიდგომის ჩამოყალიბება 24

3.3 პოლიტიკის დაგეგმვასა და კანონმდებლობის შემუშავებას შორის კავშირის უზრუნველყოფა 35

3.4 პრიორიტეტების განსაზღვრის, პოლიტიკის დაგეგმვასა და ბიუჯეტირების პროცესს შორის კავშირის უზრუნველყოფა 36

3.5 სამინისტროებში პოლიტიკის ანალიზისა და დაგეგმვის გაუმჯობესების მიზნით ინსტიტუციური შესაძლებლობების განვითარება 37

3.6 ყოვლისმომცველი მართვის, მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების სისტემების დანერგვა 37

4. მართვა და კოორდინაცია 43

5. შესრულების ინდიკატორები 43

6. მონიტორინგი, ანგარიშგება და შეფასება 44

7. სამოქმედო გეგმა 2015-2017 46

1. შესავალი

წინამდებარე სტრატეგია შემუშავდა საქართველოს საჯარო მმართველობის სფეროში მიმდინარე რეფორმების ფარგლებში.[1] საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის კოორდინაციით 2015 წელს შეიქმნა „საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევი“, რომელიც განსაზღვრავს სფეროში არსებულ პრობლემებსა და გასატარებ ღონისძიებებს და მიზნად ისახავს ხელი შეუწყოს ქმედითი, გამჭირვალე და ანგარიშვალდებული საჯარო მმართველობის ჩამოყალიბებას.

„საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევში“ ერთ-ერთ მთავარ პრობლემად გამოიკვეთა პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემის გაუმართაობა. ამდენად, წინამდებარე სტრატეგია პასუხობს და ავსებს „საჯარო მმართველობის რეფორმის გზამკვლევს“ და მისი მიზანია საქართველოს მთავრობის პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემის განვითარება და შედეგზე ორიენტირებული მართვის, მონიტორინგისა და შეფასების სისტემების ჩამოყალიბება.

„პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემის რეფორმის სტრატეგია“ განხორციელდება 2015-2017 წლებში; ამავე პერიოდს მოიცავს სტრატეგის შესრულების სამოქმედო გეგმა.

3 მეთოდოლოგია

დოკუმენტში მიმოხილულია პოლიტიკის დაგეგმვის სფეროში მოქმედი კანონმდებლობა, დაგეგმვის დოკუმენტების სახეები და მათი ხარისხობრივი მაჩვენებლები, პოლიტიკის დაგეგმვის ინსტიტუციური შესაძლებლობები, მოქმედი ანგარიშგების, მონიტორინგისა და შეფასების სისტემები; აღნიშნული კომპონენტების ანალიზის საფუძველზე გამოკვეთილია პრობლემები, და მოცემულია მათი გადაჭრის შესაბამისი ამოცანები. ასევე, დოკუმენტი მოიცავს პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემის რეფორმისათვის შემუშავებულ სამოქმედო გეგმას.

პოლიტიკის დაგეგმვის სტრატეგიის შედგენისას, ძირითადად, გამოყენებული იყო ხარისხობრივი კვლევის მეთოდები, კერძოდ, გაანალიზდა საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობა და პოლიტიკის დაგეგმვის სახელმძღვანელო დოკუმენტები. ასევე, ჩატარდა ინტერვიუები სამინისტროების წარმომადგენლებთან ინსტიტუციური შესაძლებლობების გამოვლენის მიზნით.

წინამდებარე სტრატეგიის შემუშავებისას სახელმძღვანელოდ გამოყენებული იყო OECD/SIGMA-ს მიერ ჩამოყალიბებული „საჯარო ადმინისტრირების პრინციპები“[2]. თუმცა აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ დოკუმენტი არ ფარავს OECD/SIGMA-ს მიერ განსაზღვრულ ყველა საკითხს, კერძოდ კი ქვეყნის ევროინტეგრაციასთან დაკავშირებულ პროცედურებს.

დოკუმენტი შეიმუშავა საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის სამთავრობო გეგმებისა და ინოვაციების სამსახურმა OECD/SIGMA-ს მიერ გაწეული რეკომენდაციების საფუძველზე. ამასთანავე, სტრატეგიის შექმნისას გაზიარებულ იქნა ევროკავშირის წევრი ქვეყნების (ლატვია, ლიტვა) გამოცდილება. საერთაშორისო გამოცდილების შესწავლის მიზნით, 2014 წელს სამთავრობო გეგმებისა და ინოვაციების სამსახურის თანამშრომლები იმყოფებოდნენ ზემოთ აღნიშნულ ქვეყნებში, რაც განხორციელდა USAID-ის დაფინანსებით „დემოკრატიული მმართველობის“ პროგრამის ფარგლებში.

დოკუმენტის შემუშავების პროცესში ჩართულნი იყვნენ სამინისტროები და სახელმწიფო მინისტრის აპარატები. ასევე, დოკუმენტის გაცნობისა და მისი განხორციელებისათვის საჭირო დაფინანსების მოძიების მიზნით გაიმართა შეხვედრა დონორი ორგანიზაციების წარმომადგენლებთან; გარდა ამისა, სპეციალური შეხვედრა ჩატარდა არასამთავრობო ორგანიზაციებისათვის, რომელთაც ასევე გაეგზავნათ სამუშაო დოკუმენტი კომენტირებისათვის, თუმცა შენიშვნები მათ არ წარმოუდგენიათ.

2. არსებული სიტუაციის ანალიზი

2.1 საკანონმდებლო ჩარჩო

საქართველოში პოლიტიკის დაგეგმვა და ცალკეული დაგეგმვის დოკუმენტების შემუშავება რეგულირდება შემდეგი კანონებითა და კანონქვემდებარე აქტებით: „საქართველოს კონსტიტუცია“, „საქართველოს მთავრობის რეგლამენტი“, „საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსი“, საქართველოს კანონი „საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესახებ“ და, ასევე, სამინისტროებისა და მთავრობის ადმინისტრაციის დებულებები.

„საქართველოს კონსტიტუცია“ ადგენს, რომ პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატი 7 დღის ვადაში ნდობის მისაღებად საქართველოს პარლამენტს წარუდგენს მთავრობის შემადგენლობას და მასთან ერთად სამთავრობო პროგრამას (მუხლი 80). ასევე, მთავრობა პარლამენტის მოთხოვნის საფუძველზე წარუდგენს მას სამთავრობო პროგრამის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ ანგარიშს (მუხლი 79). აღსანიშნავია, რომ არ არის განმარტებული სამთავრობო პროგრამისა და მისი შესრულების ანგარიშის ფორმატი და შემუშავების წესი.

კონსტიტუცია, ასევე, განსაზღვრავს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მიღებისა და მისი შესრულების მონიტორინგის ძირითად წესებს (მუხლი 93). კონსტიტუციის თანახმად, საქართველოს პარლამენტი სიითი შემადგენლობის უმრავლესობით ყოველწლიურად იღებს სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონს, რომელსაც ხელს აწერს პრეზიდენტი (მუხლი 92); კონსტიტუციით რეგულირდება, რომ მხოლოდ საქართველოს მთავრობაა უფლებამოსილი პარლამენტის კომიტეტებთან ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების განხილვის შემდეგ პარლამენტს წარუდგინოს სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტი.

„საქართველოს მთავრობის რეგლამენტით“ დგინდება მთავრობის მუშაობის, გადაწყვეტილებების მომზადებისა და მიღების, აგრეთვე, მთავრობისა და პრემიერ-მინისტრის საქმიანობასთან დაკავშირებული პროცედურული და საორგანიზაციო საკითხები.

რეგლამენტი განსაზღვრავს მოკლევადიანი პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტის – მთავრობის ყოველწლიური სამოქმედო გეგმის შემუშავებას, მის ამოცანებს, ფორმატს, შედგენის ვადებსა და მონიტორინგის პერიოდულობას (მუხლი 4). რეგლამენტი არეგულირებს კიდევ ერთი სამართლებრივი სახის დოკუმენტის – მთავრობის კანონშემოქმედითი საქმიანობის გეგმის შემუშავებას (მუხლი 23). გეგმა დგება წელიწადში ორჯერ, პარლამენტის თითო სასესიო პერიოდისათვის და მის მომზადებას უზრუნველყოფს მთავრობის ადმინისტრაციის საპარლამენტო მდივანი.

ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტისა და სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტის, სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონში ცვლილების შეტანის შესახებ კანონპროექტის შეთანხმების პროცედურა რეგლამენტით განისაზღვრება (თავი XII).

საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსით რეგულირდება ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტისა და სახელმწიფო ბიუჯეტის შედგენისა და მიღების წესი. კოდექსი განსაზღვრავს საქართველოს საბიუჯეტო სისტემის ფორმირების პრინციპებს, არეგულირებს საქართველოს სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკების რესპუბლიკური და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების პროექტების მომზადების, განხილვის, დამტკიცების, ბიუჯეტის შესრულების, ანგარიშგებისა და კონტროლის წესებს, აგრეთვე საქართველოს ცენტრალური, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი ხელისუფლებების საბიუჯეტო ურთიერთობებსა და პასუხისმგებლობას.

საქართველოს კანონი „საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესახებ“ განსაზღვრავს საერთაშორისო ხელშეკრულების დადების, შესრულებისა და მოქმედების შეწყვეტის წესს, ასევე, არეგულირებს საერთაშორისო ხელშეკრულებების ადგილს საქართველოს კანონმდებლობაში (მუხლი 6). კანონის თანახმად, საერთაშორისო ხელშეკრულება საქართველოს კანონმდებლობის განუყოფელი ნაწილია; საერთაშორისო ხელშეკრულებას, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას, აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა შიდასახელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტების მიმართ. სწორედ აღნიშნული სამართლებრივი აქტის საფუძველზე რეგულირდება ასოცირების შესახებ შეთანხმება და სავიზო რეჟიმის ლიბერალიზაციის სამოქმედო გეგმა.

გარდა ზემოთ აღნიშნული სამართლებრივი აქტებისა, მთავრობის საქმიანობა და პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემა რეგულირდება სამინისტროებისა და მთავრობის ადმინისტრაციის დებულებებით.

საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის დებულებით განისაზღვრება, რომ იგი ახორციელებს: მთავრობის პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების სისტემების დანერგვას და მათ მუდმივ გაუმჯობესებას; სოციალურ-ეკონომიკური და სხვა მიზნობრივი პროგრამების განხორციელების თაობაზე წინადადებების შემუშავებას, საქართველოს პრემიერ-მინისტრისთვის წარდგენას და მათი შესრულების ხელშეწყობასა და მონიტორინგს; კვარტალში ერთხელ მთავრობის მიერ გაწეული საქმიანობის შედეგების შეჯამებას; ცენტრალური და საქვეუწყებო დაწესებულებებიდან განვითარების სტრატეგიული გეგმების გამოთხოვას, მათ ანალიზს, დასკვნებისა და რეკომენდაციების შემუშავებას და საქართველოს პრემიერ-მინისტრისთვის წარდგენას.

დებულებით განისაზღვრება, რომ მთავრობის ადმინისტრაცია პასუხისმგებელია მთავრობის ყოველწლიური სამოქმედო გეგმის შედგენასა და მის კონტროლზე, სამთავრობო პროგრამის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ საქართველოს პრემიერ-მინისტრის ანგარიშის მომზადებასა და მის საქართველოს პარლამენტისთვის წარდგენის ორგანიზებაზე.

სამინისტროების დებულებებით განისაზღვრება მათი მმართველობის სფეროები და უფლებამოსილება, შეიმუშაონ და განახორციელონ პოლიტიკა თავიანთ სფეროებში. სამინისტროები ანგარიშვალდებულნი არიან მთავრობის წინაშე და ასრულებენ კანონით გათვალისწინებულ ან მთავრობის ან პრემიერ-მინისტრის მიერ კანონის საფუძველზე დაკისრებულ ამოცანებს. როგორც წესი, სამინისტროების დებულებები აღწერს ორგანიზაციის სტრუქტურას და ხელმძღვანელობის საქმიანობასა და კომპეტენციას. ზოგიერთი სამინისტროს დებულებაში, ასევე, ჩამოთვლილია სამინისტროს სისტემაში შემავალი კონკრეტული საქვეუწყებო ორგანიზაციები.

|დასკვნა |

|მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს კანონმდებლობა განსაზღვრავს ცალკეული დოკუმენტების შემუშავების აუცილებლობას, ის არ უზრუნველყოფს პოლიტიკის |

|დაგეგმვის სისტემურ და თანმიმდევრულ მუშაობას, კერძოდ, გამოიკვეთა შემდეგი პრობლემები: |

|1) არ არსებობს რეგულაცია, რომელიც განსაზღვრავს პოლიტიკის დაგეგმვის ყველა სფეროსა და ეტაპს, რაც უნდა მოიცავდეს ანალიზს, დაგეგმვას, |

|ანგარიშგებას, მონიტორინგსა და შეფასებას; |

|2) არ არის ცხადად მოცემული, თუ რა კავშირია არსებულ დაგეგმვის ინსტრუმენტებს შორის, როგორია მათი იერარქია და ურთიერთმიმართება; |

2.2 პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტები

2.2.1 პოლიტიკის დაგეგმვის ძირითადი დოკუმენტები

ამდენად, როგორც ზემოთ იყო მიმოხილული, საქართველოში კანონმდებლობით რეგულირდება დაგეგმვის შემდეგი დოკუმენტების შემუშავება: 1) სამთავრობო პროგრამა; 2) მთავრობის ყოველწლიური სამოქმედო გეგმა; 3) მთავრობის კანონშემოქმედებითი საქმიანობის გეგმა; 4) საერთაშორისო შეთანხმება; 5) ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტი; და 6) სახელმწიფო ბიუჯეტი. დამკვიდრებული პრაქტიკაა 7) სტრატეგიისა და 8) სამოქმედო გეგმის შემუშავება; თუმცა ამ ორი დოკუმენტის მომზადება არ რეგულირდება რაიმე სპეციალური წესის მიხედვით. ქვემოთ მოკლედ არის მიმოხილული თითოეული დოკუმენტის ფორმატი, შედგენის წესი, მოქმედების ვადები, შედგენაზე პასუხიმგებელი უწყება.

1) სამთავრობო პროგრამა

სამთავრობო პროგრამა არის პოლიტიკური ხასიათის დოკუმენტი, რომელსაც შეიმუშავებს ახალი მთავრობა ფორმირების პროცესში და წარუდგენს პარლამენტს (საქართველოს კონსტიტუცია, მუხლი 8). პარლამენტის მიერ ნდობის გამოცხადების შემდეგ მთავრობა თავისი უფლებამოსილების განხორციელებისას ხელმძღვანელობს პროგრამით. პრემიერ-მინისტრი სამთავრობო პროგრამის ანგარიშს პარლამენტს წარუდგენს სათანადო მოთხოვნის მიღებიდან 15 დღის განმავლობაში.

ამჟამად მოქმედი პროგრამა „ძლიერი, დემოკრატიული, ერთიანი საქართველოსთვის“ განახლდა 2015 წლის მაისში, თუმცა იგი არსებითად ეფუძნება 2012 წელს დამტკიცებულ ამავე სახელწოდების პროგრამას. მასში მოცემულია მთავრობის დაპირებები მოსახლეობის მიმართ და აღწერს იმ მიმართულებებს, რომლის გატარებასაც მთავრობა გეგმავს მისი მმართველობის ვადის ამოწურვამდე. სამთავრობო პროგრამის შესავალი ნაწილი ეხება მთავრობის პრიორიტეტებს, რომლებიც წარმოადგენს მთავრობის პასუხს ქვეყნის წინაშე არსებული გამოწვევებისადმი. შესავალს კი მოსდევს პროგრამული მიმართულებები, რომლებშიც დაკონკრეტებულია, თუ რა ამოცანების გადაჭრას აპირებს მთავრობა იმისთვის, რომ უპასუხოს ქვეყნის წინაშე მდგარ პრობლემებს.

როგორც ზოგადად ასეთი ტიპის დოკუმენტებისთვისაა დამახასიათებელი, იგი საკმაოდ ყოვლისმომცველია, მაგრამ არასაკმარისად დეტალური. პროგრამაში არ არის მოცემული მექანიზმები, რაც საშუალებას მისცემდა სამინისტროებს კონკრეტული ინიციატივები შეესრულებინათ უშუალოდ ამ პროგრამის ფარგლებში. მიუხედავად ამისა, პროგრამა ზოგად სახელმძღვანელო დოკუმენტს წარმოადგენს სამინისტროებისათვის თავიანთი სტრატეგიებისა და სამართლებრივი ინიციატივების შემუშავების პროცესში.

კანონმდებლობით არ რეგულირდება სამთავრობო პროგრამის ფორმატი და მოცულობა და თუ რა სფეროებს უნდა მოიცავდეს იგი. ასევე არ არის მოცემული შეფასების ინდიკატორები, რის საშუალებითაც უნდა მოხდეს მიღწეული შედეგების ანალიზი და შეფასება. ასევე, სამთავრობო პროგრამის ფორმატი არ ითვალისწინებს რაიმე სახის კავშირს სახელმწიფო ბიუჯეტთან.

2) მთავრობის ყოველწლიური სამოქმედო გეგმა

მთავრობის ყოველწლიური სამოქმედო გეგმა წარმოადგენს მოკლევადიან დაგეგმვის ინსტრუმენტს. მისი მიზანია სამთავრობო პროგრამის, მთავრობის ყოველწლიური პრიორიტეტებისა და ამოცანების და საერთაშორისო ვალდებულებების შესრულება.

საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია ყოველწლიურად აზუსტებს მთავრობის პრიორიტეტებსა და ამოცანებს და მათი შესრულების მიზნით გამოითხოვს სამინისტროებიდან და სახელმწიფო მინისტრების აპარატებიდან მომდევნო წლისათვის დაგეგმილი კონკრეტული ღონისძიებების შესახებ ინფორმაციას (ნუსხას). სამინისტროები და სახელმწიფო მინისტრების აპარატები აქტივობების ნუსხას წარუდგენენ მთავრობის ადმინისტრაციას შესაბამისი მოთხოვნის მიღებიდან 1 თვის ვადაში.

სამინისტროების და სახელმწიფო მინისტრების აპარატების მიერ წარდგენილი აქტივობები უნდა შეესაბამებოდეს მთავრობის პრიორიტეტებს, ამოცანებსა და ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტს. ამასთან, სამინისტროების და სახელმწიფო მინისტრების აპარატების მიერ წარდგენილი ნუსხა, შესაძლოა, იყოს მნიშვნელოვანი რეფორმა, ინსტიტუციური ცვლილებები, რომელთა გატარების შედეგად მიღწეული და შესრულებული იქნება მთავრობის პრიორიტეტები და ამოცანები. გეგმის შესრულების მონიტორინგი განხორციელდება ყოველკვარტლურად მთავრობის ადმინისტრაციის შესაბამისი სტრუქტურული ერთეულის მიერ.

მთავრობის სამოქმედო გეგმა პირველად 2014 წელს შემუშავდა მთავრობის პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემის რეფორმის ფარგლებში და მთავრობის ადმინისტრაციაში ახლად შექმნილი პოლიტიკის ანალიზის, დაგეგმვისა და კოორდინაციის დეპარტამენტის მიერ მომზადდა. დოკუმენტის შედგენისას პრიორიტეტებისა და ამოცანების განსაზღვრის მიზნით გამოყენებული იყო შემდეგი დოკუმენტები: სამთავრობო პროგრამა, ასოცირების შესახებ შეთანხმება, „საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების სტრატეგია 2020“.

3) კანონშემოქმედებითი საქმიანობის გეგმა

მთავრობის კანონშემოქმედებითი საქმიანობის გეგმა დგება სამთავრობო პროგრამისა და საერთაშორისო ვალდებულებების საფუძველზე სამინისტროების, სახელმწიფო მინისტრების აპარატების მიერ წარმოდგენილი წინადადებების გათვალისწინებით და მოიცავს გარკვეული პერიოდისათვის მთავრობის მიერ განსახორციელებელი კანონშემოქმედებითი საქმიანობის ნუსხას. გეგმის შედგენას უზრუნველყოფს მთავრობის ადმინისტრაციის საპარლამენტო მდივანი. აღსანიშნავია, რომ აღნიშნული გეგმების დამტკიცება არ ხდება მთავრობის მიერ. სამინისტროებისგან მიღებული ინფორმაციის საფუძველზე, მთავრობის საპარლამენტო მდივანი გეგმას წერილის საფუძველზე ოფიციალურად უგზავნის პარლამენტს.

ამჟამად მთავრობის ადმინისტრაცია ამუშავებს მთავრობის რეგლამენტის ახალ პროექტს, რომლის თანახმადაც მოხდება გეგმის მთავრობის მიერ დამტკიცება. პროექტის თანახმად კანონშემოქმედებითი საქმიანობის გეგმა არ უნდა შეიცავდეს 60 კანონპროექტზე მეტს. კანონპროექტების მომზადების გეგმაში მოცემული უნდა იყოს შემდეგი ინფორმაცია: ა) კანონპროექტის დასახელება; ბ) კანონპროექტის მომზადების აუცილებლობის დასაბუთება (პრობლემის არსი და ანალიზი); გ) კანონპროექტის მოკლე აღწერა (პრობლემის გადაჭრის გზა); დ) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის მიღებისათვის აუცილებელი ფინანსური სახსრების შესახებ; ე) კანონპროექტის წარდგენის სავარაუდო თარიღი.

აღსანიშნავია, რომ 2015 წელს მთავრობის ადმინისტრაციის საპარლამენტო მდივანთან ჩამოყალიბდა ანალიტიკური და ჰარმონიზაციის სამმართველო, რომლის ფუნქციაა სამინისტროების მიერ წარმოდგენილი საკანონმდებლო ცვლილებების ანალიზი, კერძოდ, მათი შესაბამისობა ევროპულ კანონმდებლობასთან.

4) საერთაშორისო შეთანხმება

როგორც უკვე წინა თავში აღინიშნა, „საქართველოს კანონი საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესახებ“ განსაზღვრავს, რომ საერთაშორისო ხელშეკრულება საქართველოს კანონმდებლობის განუყოფელი ნაწილია და მას აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა შიდასახელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტების მიმართ. ამჟამად საქართველოსათვის ორი უმნიშვნელოვანესი საერთაშორისი სახის დოკუმენტია: საქართველო-ევროკავშირის ასოცირების შესახებ შეთანხმება და სავიზო რეჟიმის ლიბერალიზაციის გეგმა.

ასოცირების შესახებ შეთანხმება არის გრძელვადიანი საბაზისო ინსტრუმენტი, რომელიც განსაზღვრავს საქართველოსა და ევროკავშირის ურთიერთობებს და ქმნის თანამშრომლობის სამართლებრივ ჩარჩოს. მისი მიზანია პოლიტიკური და ეკონომიკური ურთიერთობების გაღრმავება და იგი ითვალისწინებს საქართველოს ევროკავშირთან დაახლოების კონკრეტულ მექანიზმებს. შეთანხმება სამ ძირითად კომპონენტად იყოფა: პოლიტიკური თანამშრომლობა, დარგობრივი თანამშრომლობა და ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის სივრცე. შეთანხმება ითვალისწინებს საქართველოს კანონმდებლობის დაახლოებას ევროკავშირის 300-მდე სამართლებრივ აქტთან.

საქართველოს მთავრობის განკარგულებით ყოველწლიურად მტკიცდება, „ერთი მხრივ, ევროკავშირს და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებსა და, მეორე მხრივ, საქართველოს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებისა და საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების დღის წესრიგის განხორციელების ეროვნული სამოქმედო გეგმა“. დოკუმენტში ცხრილის სახით არის მოცემული შემდეგი ინფორმაცია: ასოცირების შესახებ შეთანხმების ან ასოცირების დღის წესრიგის მუხლი/პარაგრაფი, დაგეგმილი აქტივობა, პასუხისმგებელი უწყება, აქტივობის ვადები და დაფინანსების წყარო. დოკუმენტის მომზადებასა და მასში გაწერილი აქტივობების განხორციელების მონიტორინგს უზრუნველყოფს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის საკითხებში. სამოქმედო გეგმა განახლდება ყოველწლიურად და, ასევე, მომზადდება ყოველწლიური შესრულების ანგარიში.

სავიზო რეჟიმის ლიბერალიზაციის სამოქმედო გეგმის შესრულებას კოორდინაციას უწევს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო; მის შესრულებაში აქტიურად არიან ჩართულნი შინაგან საქმეთა და იუსტიციის სამინისტროები. სამოქმედო გეგმა მოიცავს შემდეგ ძირითად კომპონენტებს: 1. დოკუმენტების უსაფრთხოება, ბიომეტრული პასპორტების ჩათვლით; 2. საზღვრის ინტეგრირებული მართვა, მიგრაციის მართვა, თავშესაფრის პოლიტიკა; 3. საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება; 4. საგარეო ურთიერთობები და ძირითადი უფლებები.

5) ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტი

ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტი არის ქვეყნის განვითარების ძირითადი გეგმა; დოკუმენტის შედგენას უზრუნველყოფს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო საქართველოს ეროვნულ ბანკთან, ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულებში სახელმწიფო რწმუნებულებთან – გუბერნატორებთან, ავტონომიური რესპუბლიკების ხელისუფლების ორგანოებთან, ადგილობრივი ხელისუფლების ორგანოებთან და საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრულ მხარჯავ დაწესებულებებთან კოორდინაციით.

ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტი ასახავს ინფორმაციას საშუალოვადიანი მაკროეკონომიკური და ფისკალური პროგნოზების შესახებ, ასევე ინფორმაციას საქართველოს ცენტრალური, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი ხელისუფლებების განვითარების ძირითადი მიმართულებების შესახებ. ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტი შეიცავს ინფორმაციას გასული, მიმდინარე და დასაგეგმი შემდგომი სამი საბიუჯეტო წლისათვის.

საქართველოს პარლამენტის კომიტეტებთან ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების შეთანხმების მიზნით საქართველოს მთავრობა ყოველი წლის 1 ივნისამდე წარუდგენს საქართველოს პარლამენტს ინფორმაციას ძირითადი მაკროეკონომიკური პროგნოზებისა და საქართველოს სამინისტროების ძირითადი მიმართულებების შესახებ. აღნიშნულ ინფორმაციაზე საქართველოს პარლამენტის კომიტეტების დასკვნები არაუგვიანეს 20 ივნისისა ეგზავნება საქართველოს მთავრობას. საქართველოს სამინისტროები ყოველი წლის 30 ივნისამდე ამტკიცებენ თავიანთ საშუალოვადიან სამოქმედო გეგმებს, რომლებიც მოიცავს პრიორიტეტებს და მათ მისაღწევად განსახორციელებელ პროგრამებსა და ღონისძიებებს („საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსი“, მუხლი 34).

დოკუმენტის საბოლოო ვერსია შეთანხმების მიზნით წარედგინება პარლამენტს, რომლის შემდგომაც იწყება მუშაობა სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონპროექტზე („საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსი“, მუხლი 34; „საქართველოს მთავრობის რეგლამენტი“, მუხლი 34).

6) წლიური ბიუჯეტი

საქართველოს საბიუჯეტო პროცესი რეგულირდება საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსით. წლიური სახელმწიფო ბიუჯეტის შემუშავების პროცესს კოორდინაციას უწევს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტს ამტკიცებს საქართველოს პარლამენტი.

საქართველოს ნაერთი ბიუჯეტი იყოფა: საქართველოს სახელმწიფო, აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების რესპუბლიკურ და ადგილობრივი თვითმმართველობის ერთეულების კონსოლიდირებულ ბიუჯეტებად. სახელმწიფო ბიუჯეტი საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების ფუნქციებისა და ვალდებულებების შესრულების მიზნით მისაღები შემოსულობების, გასაწევი გადასახდელებისა და ნაშთის ცვლილების ერთობლიობაა. წლიური სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტის მომზადება, წარდგენა და დამტკიცება რეგულირდება ამავე კოდექსის V თავით.

7) სექტორული სტრატეგიები

გარდა ზემოთ განხილული 3 ძირითადი დოკუმენტისა, ასევე მოქმედებს ცალკეული სექტორის სტრატეგიები. სექტორული სტრატეგიების შემუშავების ფუნქცია არსებითად დებულებების თანახმად სამინისტროებსა და სახელმწიფო მინისტრების აპარატებს ენიჭებათ.

წინამდებარე სტრატეგიის შემუშავებისას შესწავლილ იქნა საქართველოს მთავრობის მიერ 2013-2014 წლებში მიღებული 46 დაგეგმვის დოკუმენტი: სტრატეგიები, სამოქმედო გეგმები და კონცეფციები. ზოგიერთი მათგანი ვიწრო დარგობრივ ჩარჩოებში ექცევა და მათი განხორციელება მხოლოდ რამდენიმე სამინისტროს პასუხისმგებლობას წარმოადგენს; ნაწილი დოკუმენტებისა კი ყოვლისმომცველია და მის შესრულებაში ჩართულია არსებითად ყველა სამინისტრო.

ერთ-ერთ სექტორულ სტრატეგიას წარმოადგენს „საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების სტრატეგია 2020“, რომელიც საქართველოს მთავრობის №400 დადგენილებით 2014 წლის 17 ივნისს დამტკიცდა. თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ ფინანსთა სამინისტროს ვებგვერდზე იგი მოიხსენება, როგორც „ქვეყნის განვითარების სტრატეგია“ და ზოგადად, მთავრობის მიერ აღნიშნული დოკუმენტი განიხილება როგორც ქვეყნის განვითარების განმსაზღვრელი სტრატეგიული დოკუმენტი.

სტრატეგიის მიზანს საქართველოში ინკლუზიური ეკონომიკური ზრდის მთავარი შემაფერხებელი ფაქტორების იდენტიფიკაცია და მათ გადასაჭრელად შესაბამისი პრიორიტეტული ამოცანების განსაზღვრა წარმოადგენს. შესაბამისად, სტრატეგია მოიცავს მხოლოდ ეკონომიკური პოლიტიკის ე.წ. ჰორიზონტალურ ღონისძიებებს და განსაზღვრავს შესაბამისი სამინისტროებისათვის პრიორიტეტულ მიმართულებებს, რომლებიც შესაბამისი ხარჯების, პასუხისმგებელი ორგანოსა და მონიტორინგის მექანიზმის მითითებით, დეტალურად გაიწერება სამოქმედო გეგმებსა და სხვა შესაბამის დოკუმენტებში.

დადგენილების თანახმად, ყოველი წლის 30 ივნისამდე საქართველოს სამინისტროები და სახელმწიფო მინისტრის აპარატები ვალდებულნი არიან შეიმუშაონ საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმები სტრატეგიის განხორციელებისთვის და, ასევე, ყოველწლიურად, სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშის პარალელურად მოამზადონ და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციას წარუდგინონ ინფორმაცია სტრატეგიის ფარგლებში განხორციელებული ღონისძიებებისა და მიღწეული შედეგების შესახებ. ღონისძიებების კოორდინირებას კი საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია ახორციელებს. თუმცა, 2014 წელს არ შემუშავებულა სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმა.

უნდა აღინიშნოს, რომ დოკუმენტის მიზნებიდან გამომდინარე, მასში გაწერილი ღონისძიებები არ ასახავს ყველა იმ ვალდებულებას, რომელიც საქართველოს მთავრობას აქვს აღებული. ამდენად, აღიშნული დოკუმენტი თავისი შინაარსიდან გამომდინარე ქვეყნის განვითარების სტრატეგიად არ შეიძლება ჩაითვალოს იმ მიზეზით, რომ ქვეყნის განვითარება მხოლოდ ეკონომიკურ ზრდას არ გულისხმობს. შესაბამისად დოკუმენტს, რომელსაც ქვეყნის განვითარების სტრატეგიას ვუწოდებთ ეკონომიკასთან ერთად უნდა მოიცადეს საზოგადოების მოღვაწეობის ყველა სფეროს.

8) სამოქმედო გეგმა

ასევე არსებობს სამოქმედო გეგმის შემუშავების პრაქტიკა. სამოქმედო გეგმა დგება კონკრეტული სტრატეგიის განხორციელების მიზნით. თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ ამჟამად მოქმედ მთავრობის მიერ დამტკიცებულ ყველა სტრატეგიას არ გააჩნია სამოქმედო გეგმა. გარდა ამისა, ყოველი სამოქმედო გეგმა არ შეიცავს ინფორმაციას აქტივობების განხორციელებისათვის საჭირო ბიუჯეტის თაობაზე. ასევე, უნდა ითქვას, რომ არ არსებობს მითითება რომელიმე რეგულაციაში, სადაც განსაზღვრული იქნებოდა სამოქმედო გეგმის სტრუქტურა და მისი შემადგენელი აუცილებელი კომპონენტები. ამჟამად არსებული სამოქმედო გეგმები მოიცავს შემდეგ ძირითად ინფორმაციას: მიზანი, ამოცანა, ღონისძიება, შეფასების ინდიკატორი, მოსალოდნელი შედეგი, განხორციელების ვადები, პასუხისმგებელი უწყება, პარტნიორი ორგანიზაციები. თუმცა ეს კომპონენტები არ არის მოცემული თითოეულ სამოქმედო გეგმაში.

2.2.2 დაგეგმვის დოკუმენტების სტრუქტურა და ხარისხი

რადგანაც არ არსებობს რეგულაცია, რომელშიც მითითებული იქნებოდა პოლიტიკის შემუშავების მეთოდოლოგია, სტრატეგიული დოკუმენტების შექმნისა თუ განახლების პერიოდულობა, სამინისტროების მიერ შემუშავებული სექტორული სტრატეგიები არის არაერთგვაროვანი. მათი სტრუქტურა და შემუშავების მეთოდოლოგია არსებითად ეფუძნება კონკრეტული სამინისტროს სპეციფიკასა და გამოცდილებას, და, ასევე, რიგ შემთხვევებში დოკუმენტების შემუშავების პროცესში გაზიარებულია საერთაშორისო გამოცდილება.

პოლიტიკის დოკუმენტების სტრუქტურა და ინფორმაციის ორგანიზება მხოლოდ ნაწილობრივ შეესაბამება პოლიტიკის დაგეგმვის ინსტრუმენტების საერთაშორისო პრაქტიკით არსებულ ფორმატს. მაგ., არსებული სტრატეგიების შესავალ ნაწილში, ძირითადად, არ არის აღწერილი სიტუაციის შეფასების მეთოდოლოგია და საფუძველი, რომლის შედეგადაც დაისახა პოლიტიკის ამოცანები. ამოცანების აღწერა ვერ გადმოსცემს კონკრეტულად რის გაკეთებას გეგმავს უწყება. გარდა ამისა, მხოლოდ ზოგიერთი სტრატეგიის დოკუმენტს ახლავს მისი განხორციელების სამოქმედო გეგმა. ხშირ შემთხვევაში სამოქმედო გეგმები ცალკე დოკუმენტის სახით არის წარმოდგენილი.

დოკუმენტის ხარისხი მისი გამართული სტრუქტურის მიხედვით ფასდება და მოყვანილი არგუმენტების ნამდვილობა კი შესაბამისი წყაროების მითითებით მოწმდება. იქიდან გამომდინარე, რომ დოკუმენტების უმეტესობა არ შეიცავს პრობლემების ანალიზის სრულყოფილ აღწერას მათი დასაბუთებაც ხშირ შემთხვევაში ან არ გვხდება, ან ისეთ შთაბეჭდილებას ტოვებს, თითქოს ავტორის პირად შეხედულებებს უფრო გადმოსცემს ვიდრე რეალურად არსებულ საჭიროებებს. აქედან გამომდინარე, აუცილებელია დოკუმენტების მინიმალური სტრუქტურის განსაზღვრა, რათა უზრუნველყოფილი იყოს მათი ხარისხი.

|დასკვნა |

|1. არ არსებობს უნიფიცირებული, სისტემური მიდგომა დაგეგმვის დოკუმენტების შესამუშავებლად; |

|2. დაგეგმვის დოკუმენტების ხარისხი ვერ აკმაყოფილებს საერთაშორისო პრაქტიკით არსებულ მოთხოვნებს; |

|3.არ არსებობს სახელმძღვანელო დოკუმენტი სახელმწიფო დაწესებულებებისათვის, რომელშიც განმარტებული იქნებოდა პოლიტიკის დაგეგმვის ციკლი, |

|სავალდებულო დოკუმენტების ნუსხა და მათი შემუშავების მეთოდოლოგია. |

2.3 პოლიტიკის დაგეგმვა და კანონმდებლობის შემუშავება

საქართველოში მნიშვნელოვან პრობლემას წარმოადგენს, რომ ხშირად არსებული კანონები ვერ უზრუნველყოფს მთავრობის ამა თუ იმ პრიორიტეტისა თუ რომელიმე სამინისტროს მიერ შემუშავებული სტრატეგიის განხორციელებას.

შესწავლილი 21 სტრატეგიიდან მხოლოდ 7 მოიცავს შესაბამის განმარტებებს კანონმდებლობის თაობაზე. მათგანაც ხშირ შემთხვევაში მოცემულია მხოლოდ ზოგადი აღწერილობა, რომ დარგის კანონმდებლობა შეიცავს ხარვეზებს და საჭიროა მისი დახვეწა, თუმცა არ არის მითითებული კონკრეტულად რომელი ნორმატიული აქტები საჭიროებენ ცვლილებებს. შესაბამისად, არ არის მოცემული თუ რა შედეგებს გამოიღებს საკანონმდებლო ცვლილებები, რა ადმინისტრაციული ზომების გატარება იქნება საჭირო და რა ფინანსურ სახსრებს მოითხოვს მათი განხორციელება.

კიდევ ერთ პრობლემას წარმოადგენს, რომ ხშირად კანონები ვერ პასუხობს არსებულ რეალობას, ან კანონში გაწერილი დებულებები არ არის უზრუნველყოფილი შესაბამისი ადმინისტრაციული ზომებით. აქვე საილუსტრაციოდ მოყვანილია მაგალითი ბავშვის მოვლის გამო შვებულებით სარგებლობის უფლების რეალიზაციის შესახებ:

საქართველოს შრომის კოდექსის 27-30-ე მუხლით დეკრეტული (ბავშვის მოვლის გამო) შვებულების აღების უფლება აქვს ორივე მშობელს, თუმცა ამ უფლების რეალიზაცია ვერ ხდება მამის შემთხვევაში. საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 25 აგვისტოს ბრძანება გარკვეულ შეზღუდვებს უწესებს მამაკაცებს, ისარგებლონ ანაზღაურებადი შვებულებით ბავშვის მოვლის გამო. კერძოდ, ბრძანების მიხედვით, შვებულების თანმდევი კომპენსაციისათვის წარსადგენი დოკუმენტაცია გაიცემა მხოლოდ ქალზე და მხოლოდ მისი გარდაცვალების შემთხვევაში ოჯახის სხვა წევრზე. მაშინ როცა საქართველოს ორგანული კანონის შრომის კოდექსის მიხედვით გარანტირებულია აღნიშნული უფლებით სარგებლობა დასაქმებულთათვის მათი სქესის მიუხედავად.

სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს, რომ საქართველოში არ არის დანერგილი საკანონმდებლო ზეგავლენის შეფასების პრაქტიკა. საკანონმდებლო ზეგავლენის შეფასება წარმოადგენს სისტემურ მიდგომას არსებული და დაგეგმილი რეგულაციების პოზიტიური და ნეგატიური შედეგების შესაფასებლად და არსებით კომპონენტს შეადგენს მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის შესამუშავებლად.

ამასთანავე აღსანიშნავია, რომ არ არსებობს მეთოდოლოგიური სახელმძღვანელო კანონშემოქმედებითი საქმიანობის შესახებ. გარდა ამისა, სამინისტროებში არ ტარდება სისტემური ტრენინგები იმ თანამშრომელთათვის, რომლებიც ჩართულნი არიან ნორმატიული აქტების შემუშავებაში.

დასასრულ უნდა აღინიშნოს, რომ ნორმატიული აქტების სტრუქტურისა და სტილის თაობაზე. ხაზგასასმელია, რომ კანონები მუშავდება არა მხოლოდ იურისტების ვიწრო წრისათვის, არამედ ფართო საზოგადოებისათვის, შესაბამისად, კანონები გასაგები უნდა იყოს ნებისმიერი მოქალაქისათვის.

|დასკვნა |

|ანალიზის საფუძველზე გამოიკვეთა შემდეგი პრობლემები: |

|1) სუსტი კავშირი პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესსა და კანონმდებლობის შემუშავებას შორის; |

|2) არ არსებობს საკანონმდებლო ზეგავლენის შეფასების პრაქტიკა; |

|3) სამინისტროების სუსტი ინსტიტუციური შესაძლებლობები, კერძოდ, სამინისტროები ვერ უზრუნველყოფენ თანამშრომელთა სისტემურ გადამზადებას |

|სამართლებრივი აქტების შემუშავების მიმართულებით. |

2.4 პოლიტიკის დაგეგმვა და ბიუჯეტირების პროცესი

საქართველოში პოლიტიკის დაგეგმვა უმეტესწილად დისტანცირებულია საბიუჯეტო პროცესებისგან. საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის პოლიტიკის ანალიზის, სტრატეგიული დაგეგმვისა და კოორდინაციის დეპარტამენტმა ჩაატარა პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტების კვლევა, რომლის შედეგადაც გამოვლინდა, რომ სექტორის სტრატეგიებში არ არის მოცემული ამა თუ იმ პოლიტიკის განხორცილებისათვის საჭირო ფინანსური გაანგარიშება, ხოლო სამოქმედო გეგმებში გამონაკლისის სახით გვხდება აქტივობების ხარჯთაღრიცხვა.

2015 წლისთვის პირველად მომზადდა მთავრობის წლიური სამოქმედო გეგმის საპილოტე ვერსია, რომლის 240 აქტივობიდან, მხოლოდ 36%-ში იყო საჭირო ფინანსური გათვლები. ეს პრობლემა რისკის ქვეშ აყენებს საბიუჯეტო სტაბილურობას. აღნიშნული ხარვეზი პრობლემას ქმნის ქვეყნის განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი აქტივობების, პროექტებისა და პროგრამების განხორციელებისათვისაც. თუ პოლიტიკის საშუალო და გრძელვადიანი დაგეგმვის დოკუმენტები მრავალწლიანი პერიოდს მოიცავს, 1 წლიანი გეგმა სრულიად ჯდება სახელმწიფო ბიუჯეტის პერიოდის ჩარჩოში, თუმცა როგორც ზემოთ ვიხილეთ დაგეგმვის მოკლევადიან დოკუმენტებში პრობლემა კიდევ უფრო არსებითია.

ქვეყნის საბიუჯეტო პროცესში ბოლო წლებში განხორციელებული რეფორმებიდან ერთ-ერთი ყველაზე მეტად მნიშვნელოვანი, 2012 წლიდან პროგრამულ ბიუჯეტირებაზე გადასვლაა. პროგრამული ბიუჯეტირების პოზიტიური ასპექტია მისი შედეგზე ფოკუსირება და პროგრამებს შორის შედარებებისა და ანალიზის უფრო თვალსაჩინოდ გაკეთება. კავშირი პროგრამებში ჩადებულ ფინანსურ რესურსებსა და დაგეგმილ, მოსალოდნელ შედეგებს შორის.

პოლიტიკის განხორციელების წარმატებულობის ერთ-ერთი უმთავრესი ფაქტორია საჭირო ხარჯების სათანადო გაანგარიშება და ბიუჯეტში წინასწარ გათვალისწინება. ხარჯები უნდა ითვლებოდეს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დამტკიცებული სპეციალური მეთოდოლოგიით. ჩვენ ვხვდებით ხარჯების გამოთვლის მეთოდოლოგიის რამდენიმე განსხვავებულ პრაქტიკას:

• ნორმატივების სისტემა აქტიურად გამოიყენება განათლების (სტუდენტის ან მოსწავლის სწავლის ღირებულების პაკეტი), ჯანდაცვისა (სადაზღვევო სქემები) და თავდაცვის (რიგითის, ოფიცრისა და სხვა რანგების ჯარისკაცების შენახვის წლიური პაკეტი) სექტორებში;

• ანალოგიური პროგრამებისა და აქტივობების განხორციელების ისტორიული გამოცდილება და ინფლაციისა და საპროგნოზო ეკონომიკური მოვლენების გათვალისწინება;

შედეგზე ორიენტირებული დაგეგმვისა და ფინანსური მაჩვენებლების კონტროლისათვის მნიშვნელოვანია საშუალო წლიური ინფლაციის სტრატეგიის ბიუჯეტში გათვალისწინება.

ერთმანეთისგან გავმიჯნოთ დაგეგმვის ფინანსური მდგრადობის 2 სახესხვაობა:

1. პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტებში გაანგარიშებულია სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმის აქტივობებისთვის საჭირო ფინანსური რესურსების ოდენობა;

2. პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტებში გაანგარიშებულია სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმის აქტივობებისთვის საჭირო ფინანსური რესურსების ოდენობა და გათვალისწინებულია ქვეყნის ფინანსური გეგმისა და ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულების დოკუმენტში გაწერილი დაგეგმილი შემოსავლებისა და ხარჯების ოდენობები.

პოლიტიკის დაგეგმვის კონკრეტული დოკუმენტის შემუშავების დროს ცხადია, ოპტიმალურია, როცა 1. შესაბამისად არის გაანგარიშებული რა ოდენობით ფინანსური რესურსია საჭირო სტრატეგიაში დასახული სამიზნე ინდიკატორების მისაღწევად; და 2. სამოქმედო გეგმას პირდაპირი კავშირი აქვს წლიურ ბიუჯეტთან და ხარჯების საშუალოვადიან დაგეგმვასთან.

|დასკვნა |

|ანალიზის საფუძველზე გამოვლინდა შემდეგი პრობლემები: |

|1. სუსტი კავშირი პოლიტიკის დაგეგმვასა და ბიუჯეტირების პროცესს შორის, კერძოდ, არ არსებობს გაწერილი პროცედურები, თუ როგორ უნდა აისახოს |

|ბიუჯეტი სამოქმედო გეგმებში; |

|2. არ არსებობს სპეციალური მითითება, რომელიც განმარტავდა სტრატეგიებისა და სამოქმედო გეგმებისათვის ფინანსური გათვლების აუცილებლობას; |

|3.არ არსებობს მეთოდოლოგიური სახელმძღვანელო, თუ როგორ უნდა მოხდეს კონკრეტული პოლიტიკის განხორციელების ფინანსური გაანგარიშება და სამოქმედო |

|გეგმის ხარჯთაღრიცხვის შემუშავება. |

2.5 პოლიტიკის დაგეგმვის ინსტიტუციური შესაძლებლობები

2.5.1 სტრუქტურული ერთეულები

სამინისტროების ორგანიზაციული მოწყობა ყოველთვის სრულად ვერ უზრუნველყოფს პოლიტიკის შემუშავების პროცესის ეფექტურ წარმართვას. სამინისტროების მიერ პოლიტიკის დაგეგმვისას არ არსებობს რაიმე ერთიანი მექანიზმი, რომლის მიხედვითაც სამინისტროები დაგეგმვის პროცესს წარმართავენ. სამინისტროების უმრავლესობა იყენებს სპეციალურ სამუშაო ჯგუფებს, რომელთა მეშვეობითაც ხდება პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესის წარმართვა. აღნიშნული სამუშაო ჯგუფები აწარმოებენ მოსამზადებელ სამუშაოებს, რათა წარმოაჩინონ პრობლემური სფეროები და საკითხები. ამ საკითხების დამუშავება და შეთანხმება შემდეგ ხდება სამინისტროს ხელმძღვანელობასთან (მინისტრებთან და მინისტრის მოადგილეებთან), რომელიც პროცესის შემდგომ წარმართვაზე იღებს გადაწყვეტილებას.

შემუშავების პროცესში სამინისტროების მხოლოდ მცირე ნაწილი (19-დან 3 სამინისტრო) ახდენს პრიორიტეტების და ამოცანების კლასიფიცირებას. აქედან გამომდინარე, პოლიტიკის დაგეგმვისას ხშირად გაურკვეველია კონკრეტული პრიორიტეტი გრძელვადიანია, საშუალოვადიანი თუ მოკლევადიანი. აღსანიშნავია ისიც, რომ სამინისტროების მიერ პოლიტიკის დაგეგმვისას არ ხდება პროცესის დროსთან თანხვედრა. სამინისტროებში არც ფორმალურად და არც პრაქტიკულად არ არის განსაზღვრული ვადები, რომელშიც სტრატეგიული დოკუმენტების შემუშავება უნდა მოხდეს.

სექტორული სტრატეგიების მომზადებისას, ასევე, არსებობს უწყებათაშორისი თანამშრომლობის მექანიზმები, რომელთა საშუალებითაც შესაძლებელია მულტი-სექტორული დარგებისა და საკითხების კოორდინაცია. მიუხედავად იმისა, რომ ამ მექანიზმს შესაბამისი საკანონმდებლო საფუძველი არ გააჩნია, პრაქტიკა აჩვენებს, რომ პოლიტიკის დაგეგმვის ტექნიკური ნაწილის კოორდინაციაში მისი გამოყენება შესაძლებელია. ეს ინსტრუმენტი ეფექტურია ერთმანეთთან დაკავშირებული დარგობრივი საკითხების განხილვისათვის და გადაფარვის თავიდან აცილებისათვის. აქედან გამომდინარე, არსებობს უწყებათაშორისი კომისიებისა და საბჭოების შექმნის პრაქტიკა, რომელიც მულტისექტორული და სექტორული სტრატეგიის შემუშავებას და კოორდინაციას უზრუნველყოფს. მიუხედავად ამისა, ხშირად დაგეგმვისა და განხორციელების ფაზაში სახეზეა არასისტემურობა და ურთიერთგადაფარვა. გარდა ამისა, არსებობს შემთხვევები, როდესაც იქმნება უწყებათაშორისი კომისია ან საბჭო სტრატეგიის შესამუშავებლად და მაინც ვერ ხერხდება დებულებით განსაზღვრული ვალდებულებების შესრულება.

მთავრობის ადმინისტრაციის მიერ ჩატარდა წინასწარი გამოკითხვა, რათა გამოვლენილიყო სამინისტროების ინსტიტუციური შესაძლებლობები, რამდენად უზრუნველყოფს უწყებების ორგანიზაციული სტრუქტურა პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესის წარმართვას. გამოკითხვის თანახმად, გამოვლინდა შემდეგი ზოგადი მაჩვენებლები:

• 19-დან 6 სამინისტროში არ არსებობს პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესზე პასუხისმგებელი დეპარტამენტი;

• დაგეგმვის პროცესში ყველა სამინისტროში ჩართულია სხვადასხვა დეპარტამენტი და საჯარო სამართლის იურიდიული პირები;

• სამინისტროების თითქმის აბსოლუტური უმრავლესობა (19-დან 18 სამინისტრო) იყენებს ექსპერტების, დონორების, არასამთავრობო და საერთაშორისო ორგანიზაციების ტექნიკურ მხარდაჭერას;

• პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესში მონაწილე პირთა რაოდენობრივი მაჩვენებელი არაერთგვაროვანია. 4 სამინისტროს საერთოდ არ გააჩნია ინფორმაცია, თუ რამდენი ადამიანი მონაწილეობს დაგეგმვის პროცესში. 15-დან 13 სამინისტროში პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესში 10-ზე მეტი ადამიანი მონაწილეობს, ხოლო ამ 13 სამინისტროდან 9 სამინისტროში პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესში 20-ზე მეტი ადამიანია ჩაბმული.

2.5.2 თანამშრომელთა გადამზადება

გამოკითხვის მიზანს ასევე წარმოადგენდა გამოვლენილიყო რამდენად მიმდინარეობს სამინისტროებში იმ თანამშრომელთა მუდმივი ტრენინგი, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესზე. გამოკითხვის შედეგად გამოჩნდა, რომ 2013-2014 წლებში მსგავსი ტრენინგი 6 სამინისტროში ჩატარდა, ესენია: საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტრო, იუსტიციის სამინისტრო, ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო, შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო, ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრო, შინაგან საქმეთა სამინისტრო, ფინანსთან სამინისტრო. ხოლო 19 სამინისტროდან მხოლოდ 7 სამინისტრო გეგმავს ამ მიმართულებით ტრენინგების დაგეგმვასა და განხორციელებას.

ამგვარი სურათი ცხადჰყოფს, რომ სამინისტროების არსებული ორგანიზაციული სტრუქტურა და ადამიანური რესურსები ვერ ქმნის საფუძველს, რომ ცენტრალურ უწყებებში გამართულად და ეფექტურად წარიმართოს პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესი.

|დასკვნა |

|სამინისტროების ინსტიტუციური ანალიზის საფუძველზე გამოიკვეთა ორი ძირითადი პრობლემა: |

|1. ყველა სამინისტროს ორგანიზაციული სტრუქტურა ვერ უზრუნველყოფს პოლიტიკის დაგეგმვის განვითარებასა და კოორდინაციას; |

|2. არ ხორციელდება თანამშრომელთა სისტემური გადამზადება. |

2.6 მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების სისტემები

სამთავრობო პოლიტიკის მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების სისტემები საქართველოში არის უკიდურესად სუსტი, ამის გამო ვერ ხერხდება დადგინდეს და შეფასდეს, გამოიღო თუ არა კონკრეტული შედეგი ამ თუ იმ პოლიტიკამ რომელიმე სექტორში და თუ რამდენად იქნა მიღწეული პოლიტიკის მიზნები.

არსებული სისტემის მნიშვნელოვან ხარვეზს წარმოადგენს მონიტორინგისა და შეფასების მექანიზმების არარსებობა. ყურადსაღებია ის ფაქტი, რომ არ ხდება სექტორული სტრატეგიების შეფასება და გაწერილი პრიორიტეტებისა და ამოცანების შესრულების მონიტორინგი. ეს პრობლემა ნაწილობრივ იმით არის გამოწვეული, რომ სექტორულ სტრატეგებზე არ არის მიბმული სავალდებულო სამოქმედო გეგმა, რომელიც დააწესებს შესრულების ინდიკატორებს. წინამდებარე სტრატეგიის შემუშავებისას შესწავლილ იქნა მთავრობის მიერ 2013-2014 წლებში დამტკიცებული 21 სტრატეგია, რომელთაგან მხოლოდ 9 მათგანშია მოცემული ინფორმაცია მონიტორინგისა და ანგარიშგების შესახებ.

საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციაში ფუნქციონირებს მონიტორინგისა და ანალიზის დეპარტამენტი, რომელიც ახორციელებს მთავრობის გადაწყვეტილებების შესრულების მონიტორინგს, თუმცა ამ დეპარტამენტის მოვალეობაში არ შედის მთავრობის მიერ დამტკიცებული სტრატეგიების შესრულების მონიტორინგის განხორციელება.

შესაბამისად, არ ხდება პოლიტიკის დოკუმენტების წინასწარი შეფასება და არ მოქმედებს ხარისხის უზრუნველყოფის მექანიზმები, არ ხორციელდება მონიტორინგის დაგეგმვა პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესში და, შესაბამისად, ვერ ხერხდება იმის შეფასება, თუ რა მიღწევები და შეცდომები მოჰყვა კონკრეტული პოლიტიკის განხორციელებას. ამრიგად, პროცესი, რომლის მიზანიც არის ორგანიზაციული პროცესების უკეთ შესწავლა და მიღებული გაკვეთილების პოლიტიკის დაგეგმვის ახალ ციკლში გათვალისწინება, სრულყოფილად არ ხორციელდება.

დაგეგმვის დოკუმენტების წინასწარი შეფასების ერთადერთ მექანიზმს წარმოადგენს დასამტკიცებლად წარდგენილი დოკუმენტების მთავრობის წევრების მიერ კომენტირება. კერძოდ, მუშაობს ელექტრონული სისტემა, რომლის საშუალებით ყოველი განსახილველი დოკუმენტი ეგზავნება სამინისტროებს, რომელთაც საშუალება აქვთ ელექტრონულ სისტემაშივე ატვირთონ საკუთარი კომენტარები/შენიშვნები წერილობითი სახით.

თუმცა ხაზგასასმელია, რომ ყოველ სამინისტროს არ გააჩნია კომპეტენცია თითოეული დოკუმენტის შესაფასებლად; შესაბამისად, ასეთ შემთხვევაში, სამინისტროები კომენტარს არ აკეთებენ. გარდა ამისა, არ არსებობს წინასწარ დადგენილი კრიტერიუმები დაგეგმვის დოკუმენტების ხარისხის შესაფასებლად და ასევე არ არის გამოყოფილი რომელიმე სტრუქტურული ერთეული, რომელიც ამგვარ სამუშაოს შეასრულებდა.

ცალკე საკითხად უნდა აღინიშნოს, რომ არასაკმარისია სამინისტროების მიერ დაინტერესებული მხარეებისა და ბენეფიციარების ჩართვის პრაქტიკა პოლიტიკის შემუშავების, განხორციელების, მონიტორინგისა და შეფასების პროცესში, რის გამოც შესაძლებელია დაინტერესებულ მხარეებსა და ბენეფიციარებს არ მიეცეთ საშუალება, რომ მათი მოსაზრებები, ალტერნატიული ხედვები თუ შესაძლო გადაწყვეტის გზები ასახული იყოს ამა თუ იმ პოლიტიკის დოკუმენტში. ეს კი ქმნის რისკს იმისა, რომ სამინისტრომ ვერ უზრუნველყოს მოქალაქეებისათვის საჭირო სერვისების მიწოდება; გარდა ამისა, ამით საზოგადოებას არ ექმნება საშუალება, რომ პროცესის თანამონაწილე გახდეს.

|დასკვნა |

|აღნიშნულ სფეროში გამოვლინდა შემდეგი ძირითადი პრობლემები: |

|1.სუსტია ანგარიშგების, მონიტორინგისა და შეფასების ადმინისტრაციული მექანიზმები, დოკუმენტების დიდი ნაწილი არ ითვალისწინებს, თუ როგორ მოხდება|

|ამა თუ იმ პოლიტიკის განხორციელების მონიტორინგი და შეფასება; |

|2. არასაკმარისია პოლიტიკის პროცესში საზოგადოების ჩართვის პრაქტიკა. |

3. სტრატეგიის ამოცანები

პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემის რეფორმირებისათვის დაისახა შემდეგი ამოცანები:

1. საკანონმდებლო ბაზისა და მეთოდოლოგიური ჩარჩოს გაუმჯობესება პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტების მოსამზადებლად;

2. პოლიტიკის დაგეგმვის ერთიანი სისტემის ჩამოყალიბება, რომელშიც განსაზღვრული იქნება დოკუმენტების ნუსხა, იერარქია, ურთიერთმიმართება და მომზადების წესი;

3. პოლიტიკის დაგეგმვასა და კანონმდებლობის შემუშავებას შორის კავშირის უზრუნველყოფა;

4. პოლიტიკის დაგეგმვასა და ბიუჯეტირების პროცესს შორის კავშირის უზრუნველყოფა;

5. სამინისტროების ინსტიტუციური შესაძლებლობების გაძლიერება;

6. შედეგზე ორიენტირებული მართვის, მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების სისტემების დანერგვა.

მომდევნო ქვეთავებში შემოთავაზებულია არსებული ამოცანების გადაჭრის ხედვა და გზები.

3.1 საკანონმდებლო ჩარჩოს გაუმჯობესება

აუცილებელია შემუშავდეს პოლიტიკის დაგეგმვის სამართლებრივი ჩარჩო. რეგულაცია ნათლად უნდა განსაზღვრავდეს დაგეგმვის დოკუმენტების სახეებს, იერარქიისა და მათ ურთიერთკავშირს, ასევე, დოკუმენტების შემუშავების ვადებსა და განახლების პერიოდულობას. აგრეთვე, გაწერილი უნდა იყოს დოკუმენტის შექმნასა და მონიტორინგზე პასუხისმგებელი უწყება.

რეკომენდებულია შესაბამისი ცვლილებები შევიდეს „მთავრობის რეგლამენტში“. ალტერნატივის სახით ასევე შესაძლებელია მომზადდეს სრულიად ახალი საკანონმდებლო აქტი, რომელშიც ასახული იქნება დაგეგმვის დოკუმენტების სახეები და მათი მომზადების წესი.

3.2 დაგეგმვის დოკუმენტების ხარისხისათვის ერთიანი სისტემისა და მიდგომის ჩამოყალიბება

3.2.1 დოკუმენტების სახეები და მათი იერარქია

პოლიტიკის დაგეგმვისა და სტრატეგიული დოკუმენტების შემუშავებისათვის განიხილება შემდეგი მოდელის მიღება: რეკომენდებულია ჯამში 8 ტიპის სტრატეგიული დოკუმენტის შემუშავება, რომელიც პოლიტიკის დაგეგმვის საერთო სისტემის ნაწილი იქნება. ეს დოკუმენტებია: 1. სამთავრობო პროგრამა, 2. ეროვნული განვითარების სტრატეგია, 3. მთავრობის ყოველწლიური სამოქმედო გეგმა, 4. ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტი, 5. სექტორის კონცეფცია, 6. მულტისექტორული/სექტორული სტრატეგიები და სამოქმედო გეგმები, 7. სამინისტროს სამოქმედო და კომუნიკაციის გეგმა, 8. წლიური სახელმწიფო ბიუჯეტი.

ზემოთ ჩამოთვლილი დოკუმენტებიდან 4 ტიპის დოკუმენტის შემუშავების პრაქტიკა უკვე არსებობს. ესენია: სამთავრობო პროგრამა, მთავრობის წლიური სამოქმედო გეგმა, წლიური ბიუჯეტი, ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტი და სექტორული სტრატეგიები. ერთიანი დაგეგმვის სისტემაში ყველა სტრატეგიული დოკუმენტი მნიშვნელოვნად არის დაკავშირებული ერთმანეთთან და ქმნის იერარქიას, რომელშიც გათვალისწინებულია როგორც გრძელვადიანი ასევე, საშუალო და მოკლევადიანი დაგეგმვის ინსტრუმენტები.

სქემა № 1: შემოთავაზებული დაგეგმვის დოკუმენტების იერარქია

[pic]

ქვემოთ მოცემულია დაგეგმვის სისტემაში ინტეგრირებული ახალი ტიპის დოკუმენტების მიზანი, სტრუქტურა და ინსტიტუციური ჩარჩო. რაც შეეხება უკვე არსებულ დოკუმენტებს, როგორებიცაა: სამთავრობო პროგრამა, ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტი, სახელმწიფო ბიუჯეტი მოცემულია მხოლოდ მცირე განმარტებები.

1) სამთავრობო პროგრამა

სამთავრობო პროგრამა არის საშუალოვადიანი, ზოგადი და პოლიტიკური შინაარსის მქონე დაგეგმვის დოკუმენტი, რომელიც ახალი მთავრობის ფორმირებასთან ერთად წარედგინება საქართველოს პარლამენტს განსახილველად. მისი მიზანია ახლად ფორმირებული მთავრობის მთავარი პრიორიტეტებისა და ამოცანების განსაზღვრა 4 წლის ვადით; როგორც წესი, ამ დოკუმენტში არ არის ჩადებული დასახული მიმართულებებისა და ამოცანების განხორციელების კონკრეტული მექანიზმები. კანონმდებლობით არ რეგულირდება სამთავრობო პროგრამის დოკუმენტის ფორმატი - მოცულობა, თუ რამდენად დეტალურად უნდა იყოს მოცემული ესა თუ ის მიმართულება თუ დაპირება.

ახალი დაგეგმვის სისტემა არ ითვალისწინებს რაიმე ფორმატის დაწესებას სამთავრობო პროგრამის შესამუშავებლად. ახალ პოლიტიკურ გუნდს ექნება სრული დისკრეცია, შეიმუშაოს დოკუმენტი საკუთარი შეხედულებების შესაბამისად.

2) ეროვნული განვითარების სტრატეგია

მიზანი:

როგორც დაგეგმვის დოკუმენტების მიმოხილვიდან გამოიკვეთა, არ არსებობს დოკუმენტი, რომელიც განსაზღვრავს ქვეყნის განვითარების ყოვლისმომცველ გრძელვადიან ხედვას. შესაბამისად, მიზანშეწონილია ეროვნული განვითარების სტრატეგიის შემუშავების დანერგვა. ეს იქნება გრძელვადიანი დოკუმენტი, რომელშიც წარმოდგენილი იქნება ქვეყნის განვითარება კონკრეტული მიზნებით, ამოცანებითა და შესრულების ინდიკატორებით.

ეროვნული განვითარების სტრატეგია დაგეგმვის იერარქიაში იქნება უმაღლესი კატეგორიის დოკუმენტი, რომელიც თავის მხრივ დაეფუძნება და უზრუნველყოფს ქვეყნის მიერ ნაკისრ საერთაშორისო ვალდებულებების შესრულებას. ეროვნული განვითარების სტრატეგია იქნება სახელმძღვანელო დოკუმენტი, რომლიდანაც უნდა გამომდინარეობდეს პოლიტიკის დაგეგმვის სხვა დოკუმენტები: სექტორული სტრატეგიები, ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტი, სამოქმედო გეგმები და სახელმწიფო ბიუჯეტი.

ეროვნული განვითარების სტრატეგიის რეკომენდებული სტრუქტურა:

შესავალი – განმარტებული უნდა იყოს დოკუმენტის მოქმედების სფერო, ხანგრძლივობა და განახლების პერიოდულობა.

მეთოდოლოგია – შემუშავების პროცესის აღწერა (კვლევის რა მეთოდები იყო გამოყენებული; რომელი ორგანიზაციები/ჯგუფები იყო ჩართული სტრატეგიის განხილვაში და რა პოზიციები დაფიქსირდა შექმნის პროცესში);

მომავლის ხედვა – ეს ნაწილი მოკლედ უნდა აღწერდეს ქვეყნის არსებულ მდგომარეობას და ქვეყნისა და საზოგადოების განვითარების გრძელვადიან ხედვას. მომავლის ხედვა უნდა შემუშავდეს საჯარო კონსულტაციების საფუძველზე და უნდა ასახავდეს ფართო საზოგადოების საჭიროებებსა და მოლოდინებს.

მისაღწევი მიზნები – ეროვნული განვითარების სტრატეგიაში მოცემული უნდა იყოს მაქსიმუმ 3-5 მიზანი (მაგ.; 1.ღია, თავისუფალი და განათლებული საზოგადოება, 2. მზარდი & ინკლუზიური ეკონომიკა, 3. დემოკრატიული მმართველობა)

ამოცანები – მოცემული უნდა იყოს მიზნების მისაღწევი ამოცანები სექტორების მიხედვით. ამოცანები ლოგიკურად უნდა გამომდინარეობდეს მიზნებიდან და მათი განხორციელების შესაძლებლობა უნდა იყოს რეალისტური.

შესრულების ინდიკატორები – მოცემული უნდა იყოს შესრულების ინდიკატორები მაკროდონეზე, კერძოდ, საქართველოს ადგილი გლობალურ ინდექსებში, მაგ. Quality of Life Index, Happiness Index, Democracy Index, Global Competitiveness Index და სხვა.

განხორციელებისა და მართვის მექანიზმები – განმარტებული უნდა იყოს სტრატეგიის თითოეული კომპონენტის განხორციელებაზე პასუხისმგებელი შესაბამისი უწყება.

მონიტორინგი, ანგარიშგება და შეფასება – მითითებული უნდა იყოს სტრატეგიის განხორციელების მონიტორინგსა და შეფასებაზე პასუხისმგებელი უწყება და ანგარიშგების პერიოდულობა.

საპროგნოზო ბიუჯეტი – გაანგარიშებული უნდა იყოს სტრატეგიის განხორციელების საპროგნოზო ბიუჯეტი და დაფინანსების წყაროები.

ინსტიტუციური ჩარჩო

დოკუმენტის შემუშავებას კოორდინაციას გაუწევს საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია. იგი შეიმუშავებს დოკუმენტის შედგენის მეთოდოლოგიას და, ამასთანავე, უზრუნველყოფს საზოგადოების მაქსიმალურ ჩართულობას და ღიაობას დოკუმენტის შემუშავების პროცესში.

იმისათვის, რომ ეროვნული განვითარების სტრატეგია საჯარო დოკუმენტი იყოს და შეიცავდეს ფართო სპექტრის დაინტერესებული მხარეების ინტერესებს და პრობლემატიკას, საჭიროა შემუშავების პროცესში აქტიური საინფორმაციო კამპანიებისა და ღია დისკუსიების მოწყობა ყველა შესაძლო პლატფორმის გამოყენებით.

კონსესუსის საფუძველზე შედგენილ ეროვნული განვითარების სტრატეგიას საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია წარუდგენს საქართველოს პარლამენტს დასამტკიცებლად.

ეროვნული განვითარების სტრატეგიის მომზადების მიზნით რეკომენდებულია მაღალი დონის საჯარო-პოლიტიკური საბჭოს ჩამოყალიბება. საბჭოს უნდა ხელმძღვანელობდეს მაღალი დონის პოლიტიკური პირი და მასში წარმოდგენილი უნდა იყოს ფართო საზოგადოება: არასამთავრობო სექტორი, აკადემიური წრეები, ბიზნესსექტორი და მთავრობა. სასურველია საბჭო შედგებოდეს 15-20 წევრისაგან. საბჭოს მოვალეობები იქნება:

▪ სტრატეგიის შექმნის ინიციირება და მომზადების დაწყება;

▪ შესაბამისი საინფორმაციო ბაზის მომზადების კოორდინაცია;

▪ სტრატეგიის შემუშავების შუალედური შედეგების განხილვა;

▪ სტრატეგიის საბოლოო ვერსიის შემუშავება და პარლამენტში წარდგენა;

▪ სტრატეგიის განხორციელების ზედამხედველობა.

საჭიროების შემთხვევაში შესაძლებელია დამატებითი სამუშაო ჯგუფების შექმნა სტრატეგიაში განსაზღვრული 3-5 ამოცანის შესაბამისად. სამუშაო ჯგუფების შემადგენლობა უნდა იყოს საჯარო-პოლიტიკური საბჭოს მსგავსი, თუმცა სამუშაო ჯგუფის წევრებს უნდა ჰქონდეთ მეტი ტექნიკური ექსპერტიზა.

სქემა № 2: ეროვნული განვითარების სტრატეგიის შემუშავების საფეხურები

|საფეხური |საფეხური 1: მონაცემების შეგროვება|საფეხური 2: საჯარო კონსულტაციები |საფეხური 3: სტრატეგიის |საფეხური 4: განხილვა და |

| |და სიტუაციის ანალიზი | |შემუშავება |დამტკიცება |

|ქმედებები |კვლევა |საჯარო კონსულტაციები: |სტრატეგიის შემუშავება |განხილვა და მთავრობის |

|და |პირველადი მონაცემების შეგროვება: |კონფერენციები |საჯარო კონსულტაციების მეორე |მიერ დამტკიცება |

|მეთოედები |ანალიზი |სამუშაო შეხვედრები |რაუნდი |განხილვა და პარლამენტის |

| |სამუშაო შეხვედრები |ფოკუს-ჯგუფები | |მიერ დამტკიცება |

| |ფოკუს- ჯგუფები |სხვა | | |

| |სხვა | | | |

3) მთავრობის ყოველწლიური სამოქმედო გეგმა

მიზანი

მთავრობის ყოველწლიური სამოქმედო გეგმის მიზანია მთავრობის პრიორიტეტებისა და ამოცანების, სამთავრობო პროგრამის, ეროვნული განვითარების სტრატეგიისა და საერთაშორისო ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფა. ყოველ აქტივობას უნდა ახლდეს ინფორმაცია მყისიერი მოსალოდნელი შედეგების, განხორციელების ვადის, ბიუჯეტის, პასუხისმგებელი უწყებისა და პარტნიორი ორგანიზაციების შესახებ. გეგმის ფორმატი და მისი შევსების წესი დეტალურად არის განმარტებული მის სახელმძღვანელოში, რომელიც მზადდება ცალკე დოკუმენტად.

ინსტიტუციური ჩარჩო

გეგმის მომზადებას უზრუნველყოფს საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია. ყოველწლიურად ადმინისტრაცია აზუსტებს მთავრობის პრიორიტეტებსა და ამოცანებს და უგზავნის სამინისტროებს, რომლებიც წარმოადგენენ მომდევნო წლის აქტივობებს განსაზღვრული პრიორიტეტებისა და ამოცანების შესაბამისად. გეგმას განიხილავს და ამტკიცებს საქართველოს მთავრობა. გეგმის შესრულების მონიტორინგს ყოველკვარტალურად ახორციელებს მთავრობის ადმინისტრაცია.

4) ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტი

ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტი ასახავს ინფორმაციას საშუალოვადიანი მაკროეკონომიკური და ფისკალური პროგნოზების შესახებ, ასევე ინფორმაციას საქართველოს ცენტრალური, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი ხელისუფლებების განვითარების ძირითადი მიმართულებების შესახებ. ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტი შეიცავს ინფორმაციას გასული, მიმდინარე და დასაგეგმი შემდგომი სამი საბიუჯეტო წლისათვის. დაგეგმვის შემოთავაზებული სისტემის მიხედვით, ძირითადი მონაცემების და მიმართულებების დოკუმენტი მნიშვნელოვანწილად დაკავშირებულია როგორც სამთავრობო პროგრამასთან, ასევე სექტორულ სტრატეგიებთან. ამ დოკუმენტის შემუშავების სტრატეგია გაწერილია როგორც მთავრობის რეგლამენტით, ასევე „სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონით. აღნიშნული დოკუმენტის მომზადების წესი რეგულირდება კანონმდებლობით. დაგეგმვის ახალი სისტემა ამ ეტაპზე არ ითვალისწინებს რაიმე ცვლილებების შეტანას ამ დოკუმენტის ფორმატში.

5) კონცეფცია

მიზანი

კონცეფცია არის დაგეგმვის სისტემის შუალედური რგოლი და მიზნად ისახავს რესურსების დაზოგვას, რათა არ მოხდეს ისეთი პოლიტიკის შემუშავება, რომლის საჭიროება არ არსებობს ან არ შეესაბამება მთავრობის პრიორიტეტებსა და ამოცანებს. კონცეფცია არის ზოგადი ხასიათის დოკუმენტი, რომელშიც განხილულია სტრატეგიის შემუშავების საჭიროება.

სტრუქტურა

კონცეფცია სტრატეგიისაგან განსხვავებით არის მცირე ფორმატის დოკუმენტი, რომელიც მოიცავს პრობლემების იდენტიფიკაციას და მათი გადაჭრის შესაძლო გზებს. კონცეფცია არ შეიცავს ისეთ კომპონენტებს, როგორებიცაა: არსებული სიტუაციის დეტალური ანალიზი, შესრულების ინდიკატორები, რისკების შეფასება და სხვა. მიუხედავად მცირე მოცულობისა, კონცეფციის სტრუქტურა შედგება შემდეგი კომპონენტებისგან: შესავალი, არსებული სიტუაციის მიმოხილვა, სტრატეგიაში განსახორციელებელი მიმართულებების მიმოხილვა, განხორციელების ზოგადი გზები და სავარაუდო მოსალოდნელი შედეგები. კონცეფცია ასევე უნდა შეიცავდეს ბენეფიციარების და სამიზნე ჯგუფების მიმოხილვას და სტრატეგიის განხორციელების ვადებს. კონცეფციის დოკუმენტი არ უნდა აღემატებოდეს 5-6 გვერდს.

ინსტიტუციური ჩარჩო

კონცეფციას ამუშავებს შესაბამისი სამინისტრო ან უწყებათაშორისი საბჭო და წარუდგენს მთავრობის ადმინისტრაციას განსახილველად. მთავრობის მიერ კონცეფციის დამტკიცების შემთხვევაში, შესაბამისი სამინისტრო იწყებს მულტისექტორული ან სექტორული სტრატეგიის შემუშავებას.

6) მულტისექტორული/სექტორული სტრატეგია

მიზანი

სტრატეგია უნდა ემსახურებოდეს ცალკეული სფეროების განვითარებას და საზოგადოებისათვის სერვისებისა და პროდუქტების მიწოდების გაუმჯობესებას. სტრატეგიაში უნდა აისახებოდეს ის მიმართულებები, რომლებიც სამთავრობო პროგრამასა და ეროვნული განვითარების სტრატეგიაშია გაწერილი და, ამასთანავე, უნდა იძლეოდეს შესაძლებლობას, რომ სტრატეგიის განხორციელება გაგრძელდეს მთავრობის პროგრამის შეცვლის შემდგომაც. თითოეული სტრატეგიის ხანგრძლივობა უნდა განისაზღვროს მასში დასახული ამოცანების სპეციფიკიდან გამომდინარე. რეკომენდებულია მულტისექტორული და სექტორული სტრატეგიების შემუშავება 4-7-წლიანი პერიოდით.

სტრატეგიის რეკომენდებული სტრუქტურა:

შესავალი – უნდა მოიცავდეს სტრატეგიის შემუშავების მიზნობრიობას და დოკუმენტის მოკლე მიმოხილვას. ამავე ნაწილში განმარტებული უნდა იყოს დოკუმენტის შედგენისას გამოყენებული მეთოდოლოგია. მითითებული უნდა იყოს სტრატეგიის კავშირი სხვა სტრატეგიულ დოკუმენტებთან, რომელიც თემატურად არის მასთან დაკავშირებული. ასევე, აღწერილი უნდა იყოს უწყებათაშორისი თუ საჯარო კონსულტაციების ფორმატი და რამდენად აისახა კონსულტაციების შედეგები კონკრეტულ დოკუმენტში.

არსებული სიტუაციის ანალიზი – უნდა შედგებოდეს ხარისხობრივი და რაოდენობრივი კვლევის შედეგებისგან. სიტუაციის ანალიზი უნდა შეიცავდეს სტრატეგიის შემუშავების მომენტისთვის არსებულ ვითარებას, რომელიც ეფუძნება კონკრეტულ რაოდენობრივ ან ხარისხობრივ მაჩვენებლებს.

არსებული სიტუაციის ანალიზი უნდა ადგენდეს, ვინ არიან სტრატეგიით დაინტერესებული მხარეები და, ასევე, უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას სტრატეგიის ბენეფიციარების/სამიზნე ჯგუფების შესახებ.

სიტუაციის ანალიზის აუცილებელ კომპონენტს წარმოადგენს შესაბამისი საკანონმდებლო ჩარჩოს ანალიზი, რომელიც უნდა შეიცავდეს სტრატეგიის შემუშავების დროისათვის არსებული ნორმატიული ბაზის ანალიზს. საკანონმდებლო ჩარჩოს ანალიზისას, ასევე, მოცემული უნდა იყოს კონკრეტულ სფეროში საქართველოს მიერ ნაკისრი საერთაშორისო ვალდებულებების აღწერა.

მთავარი გამოწვევები/პრობლემები – შეიცავს იმ გამოწვევების აღწერას, რომელიც სიტუაციის ანალიზის შედეგად გამოვლინდა. მთავარი გამოწვევების/პრობლემების ნაწილი უნდა შედგებოდეს კონკრეტული სფეროს ანალიზისას გამოვლენილი მსხვილი და მნიშვნელოვანი პრობლემებისგან. სტრატეგიაში მოცემული უნდა იყოს ის გამოწვევები და პრობლემები, რომელთა გადაჭრასაც აღნიშნული დოკუმენტი ისახავს მიზნად.

ამოცანები – უნდა ითვალისწინებდეს სიტუაციის ანალიზის შედეგად გამოვლენილ ყველაზე მსხვილ ამოცანებს. სექტორული სტრატეგიის ამოცანები აგებული უნდა იყოს იმავე დოკუმენტში განსაზღვრული გამოწვევებისა და პრობლემების საფუძველზე. აღწერილი უნდა იყოს, საჭიროა თუ არა საკანონმდებლო ცვლილებების გატარება კონკრეტული ამოცანების შესასრულებლად; მითითებული უნდა იყოს ცვლილებების შინაარსი და კონკრეტულად რომელ საკანონმდებლო აქტებში უნდა მოხდეს მათი ასახვა. ასევე, განმარტებული და დასაბუთებული უნდა იყოს ცვლილებების საჭიროება. ამასთანავე, მითითებული უნდა იყოს საჭირო ადმინისტრაციული ცვლილებები თითოეულ ამოცანასთან მიმართებაში.

შესრულების ინდიკატორები (მყისიერი შედეგები/საბოლოო შედეგები) – ინდიკატორების ნაწილი შეიცავს რაოდენობრივ და ხარისხობრივ მაჩვენებლებს, რომლებიც ასახავენ აქტივობის ინტერვენციით გამოწვეული ცვლილებების შედეგებს.

რაოდენობრივი ინდიკატორი გამოიხატება რიცხვებით, პროცენტებითა და შეფარდებებით, ხოლო ხარისხობრივი ინდიკატორი იზომება დაკმაყოფილების დონით და კონკრეტული საკითხის აღქმაში ცვლილებით.

სტრატეგიის განხორციელების საპროგნოზო ღირებულება – მოცემული უნდა იყოს ფინანსური გაანგარიშება, თუ სავარაუდოდ რა დაჯდება კონკრეტული პოლიტიკის განხორციელება; გათვალისწინებული უნდა იყოს მოსალოდნელი ინფლაცია და სხვა ზეგავლენის მომხდენი ფაქტორები; ამდენად, მითითებული უნდა იყო პოლიტიკის განხორციელების მიახლოებითი ღირებულება.

განხორციელებისა და მართვის მექანიზმები – მითითებული უნდა იყოს სტრატეგიის თითოეული კომპონენტის განხორციელებაზე პასუხისმგებელი შესაბამისი უწყება.

რისკების შეფასება – მოცემული უნდა იყოს სტრატეგიის განხორციელების პროცესში ან მის შედეგად წარმოქმნილი შესაძლო რისკები (პოლიტიკური, ეკონომიკური, ფინანსური, სოციალური, ეკოლოგიური).

ანგარიშგება, მონიტორინგი და შეფასება – მითითებული უნდა იყოს ანგარიშგების პერიოდულობა; მონიტორინგისა და შეფასების მექანიზმები.

სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმა (გაწერილი 1-2-წლიან პერიოდზე) –სამოქმედო გეგმა არის სტრატეგიის განახლებადი ნაწილი, რომელშიც მოცემულია სტრატეგიის შესრულების კონკრეტული მექანიზმები. სამოქმედო გეგმაში მითითებული უნდა იყოს სტრატეგიის დოკუმენტში განსაზღვრული ამოცანები და, შესაბამისად, მათგან უნდა გამომდინარეობდეს აქტივობები. სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმაში უნდა შედიოდეს შემდეგი კომპონენტები:

- სტრატეგიაში გაცხადებული ამოცანების შესასრულებელი კონკრეტული აქტივობა

- მოსალოდნელი შედეგები

- პასუხისმგებელი უწყება

- პარტნიორი ორგანიზაცია

- განხორციელების ვადები

- საპროგნოზო ბიუჯეტი

- დაფინანსების წყარო

|ამოცანა |აქტივობა |მოსალოდნელი შედეგი |პასუხისმგებელი უწყება|პარტნიორი |ვადა |საპროგნოზო |დაფინანსების წყარო|

| | | | |ორგანიზაცია | |ბიუჯეტი | |

| |1.1 | | | | | | |

| |1.2 | | | | | | |

| |1.3 | | | | | | |

| |1.4 | | | | | | |

ამასთანავე, უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს, რომ აქტივობებისათვის განსაზღვრული ბიუჯეტი ასახულია როგორც „ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების“ დოკუმენტში, ასევე ყოველწლიურ სახელმწიფო ბიუჯეტში.

ინსტიტუციური ჩარჩო

მულტისექტორული/სექტორული სტრატეგია შესაძლოა შემუშავდეს როგორც ცალკეული სამინისტროს, ისე უწყებათაშორისი საბჭოს მიერ. სექტორის განვითარების სტრატეგია წარედგინება საქართველოს მთავრობას დასამტკიცებლად.

7) სამინისტროს სამოქმედო და კომუნიკაციის გეგმა

მიზანი:

ამ დოკუმენტის მიზანია სამინისტროების ეფექტურობის გაზრდა და შედეგზე ორიენტირებული მართვის სისტემის დანერგვა. სამინისტროების სამოქმედო და კომუნიკაციის გეგმა ზემოთ მოყვანილი იერარქიის ყველაზე ქვედა რგოლია. იგი სამთავრობო პროგრამის, ეროვნული განვითარების სტრატეგიის, მულტისექტორული/სექტორული სტრატეგიების, ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტებში მოცემული ამოცანებისა და მიმართულებების განხორციელების ყველაზე დეტალური გეგმა იქნება. შესაბამისად, დაგეგმვის ეს დოკუმენტი იქნება მოკლევადიანი და შედგება ყოველწლიურად. სამოქმედო და კომუნიკაციის გეგმა, ასევე, კავშირში უნდა იყოს ყოველწლიურ ბიუჯეტთან.

სამინისტროს წლიური სამოქმედო და კომუნიკაციის გეგმის რეკომენდებული სტრუქტურა:

შესავალი – უნდა მოიცავდეს სამინისტროს სექტორის და მისი სამოქმედო გეგმის ზოგად აღწერილობას. შესავალი ასევე უნდა მოიცავდეს სამინისტროს წლიური სამოქმედო გეგმის პრიორიტეტებს და მათ კავშირს სტრატეგიულ დოკუმენტებთან.

ამოცანები – სამინისტროს წლიური სამოქმედო გეგმის ამოცანები უნდა განისაზღვროს სამთავრობო პროგრამის, სექტორული სტრატეგიების, ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტის და საერთაშორისო ვალდებულებების ანალიზის საფუძველზე.

აქტივობები და კოორდინაციის სტრუქტურა (დეპარტამენტები/სსიპ-ები)– უნდა მოიცავდეს სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული ამოცანების შესრულების კონკრეტულ ღონისძიებებს და მათზე პასუხისმგებელ სტრუქტურულ ერთეულებს.

განხორციელების ვადები – აქტივობის დაწყებისა და დამთავრების ვადები.

ბენეფიციარები/სამიზნე ჯგუფები – უნდა შეიცავდეს იმ პოპულაციის ჩამონათვალსა (სქესი, ასაკი, რაოდენობა) და ანალიზს, რომლებიც კონკრეტული ღონისძიებების ადრესატები არიან.

მყისიერი შედეგების ინდიკატორები – ინდიკატორების ნაწილი შეიცავს რაოდენობრივ და ხარისხობრივ მაჩვენებლებს, რომლებიც ასახავენ აქტივობის ინტერვენციით გამოწვეული ცვლილებების შედეგებს. რაოდენობრივი ინდიკატორი გამოიხატება რიცხვებით, პროცენტებითა და შეფარდებებით, ხოლო ხარისხობრივი ინდიკატორი იზომება დაკმაყოფილების დონით და კონკრეტული საკითხის აღქმაში ცვლილებით.

კომუნიკაციის სამიზნე ჯგუფები – უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას ბენეფიციარებისა და დაინტერესებული მხარეების შესახებ.

კომუნიკაციის აქტივობები და საშუალებები – უნდა შეიცავდეს კომუნიკაციის იმ მედიუმების ჩამონათვალს, რომელთა საშუალებითაც მოხდება სამიზნე ჯგუფების ინფორმირება და მათთან კომუნიკაცია.

ბიუჯეტი: მოცემული უნდა იყოს თითოეული აქტივობისათვის საჭირო თანხა, რომელთათვის გამოყოფილია სახელმწიფო ასიგნებები. ასეთის არარსებობის შემთხვევაში მითითებული უნდა იყოს განსაზღვრულია თუ არა კონკრეტული დონორის დახმარება.

ინსტიტუციური ჩარჩო

სამინისტროს წლიური სამოქმედო და კომუნიკაციის გეგმა დგება სამინისტროს მიერ და მტკიცდება მინისტრის ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტის საფუძველზე ყოველი წლის დეკემბრის თვეში.

8) ყოველწლიური ბიუჯეტი

ყოველწლიური ბიუჯეტი მჭიდროდ არის დაკავშირებული ძირითადი მონაცემების და მიმართულებების დოკუმენტთან და მის საფუძველზე დგება. ყოველწლიური ბიუჯეტის შედგენის ფორმა, პროცედურები და ვადები დეტალურად არის გაწერილი საბიუჯეტო კოდექსში.

დასასრულს ასევე, უნდა აღინიშნოს, რომ აუცილებელია შემუშავდეს მეთოდოლოგიური სახელმძღვანელოები სამინისტროებისათვის, რომელშიც აღწერილი იქნება პოლიტიკის დაგეგმვის თითოეული ეტაპი - ანალიზი, დაგეგმვა, განხორციელება, მონიტორინგი და შეფასება და დაგეგმვის დოკუმენტების სახეები და მათი შემუშავების მეთოდები.

3.3 პოლიტიკის დაგეგმვასა და კანონმდებლობის შემუშავებას შორის კავშირის უზრუნველყოფა

აუცილებელია ცალკეული დარგის პოლიტიკის შემუშავებისას შესწავლილ იქნეს კონკრეტულ სფეროში მოქმედი კანონმდებლობა, მოხდეს იდენტიფიცირება იმ კანონებისა, რომლებშიც საჭიროა ცვლილებების ინიციირება, ასევე მოხდეს კანონით გამოწვეული შედეგების პროგნოზირება.

აუცილებელია დაინერგოს საკანონმდებლო ზეგავლენის შეფასების სისტემა (RIA), რათა მინიმუმამდე იქნეს დაყვანილი შესაძლო ნეგატიური გავლენა მოქალაქეებზე, ბიზნესზე, ვაჭრობასა და ინვესტიციებზე და პოლიტიკის შემუშავება პასუხობდეს ტექნოლოგიურ ცვლილებებსა და საერთაშორისო ბაზრის შესაძლებლობებს. საკანონმდებლო ზეგავლენის შეფასება უნდა გახდეს პოლიტიკის შემუშავებისა და გადაწყვეტილების მიღების პროცესის შემადგენელი კომპონენტი.

წინამდებარე სტრატეგიის განხორციელებისას საკანონმდებლო ზეგავლენის შეფასების სისტემის (RIA) ზოგადი ჩარჩოს შემუშავებას უზრუნველყოფს საქართველოს მთავრობის საპარლამენტო მდივანი და საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო. პროცესში აქტიურად იქნებიან ჩართული საქართველოს პარლამენტი, ევროკავშირის პროექტი „Legislative Impact Assessment, Drafting and Representation“ (EuropeAid/135035/DH/SER/GE), USAID და სხვა დაინტერესებული უწყებები.

საკანონმდებლო ზეგავლენის შეფასების სისტემის ფარგლებში მომზადდება, ასევე, საკანონმდებლო ზეგავლენის შეფასების სახელმძღვანელო და უზრუნველყოფილი იქნება სამინისტროების შესაბამისი თანამშრომლების გადამზადება.

3.4 პრიორიტეტების განსაზღვრის, პოლიტიკის დაგეგმვასა და ბიუჯეტირების პროცესს შორის კავშირის უზრუნველყოფა

სასურველია მთავრობის დადგენილებით საკანონმდებლო რეგულირების ფარგლებში მოექცეს პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტების შემუშავების ფინანსური მახასიათებლები:

• გახდეს სავალდებულო სტრატეგიების განსახორციელებლად სამოქმედო გეგმის აქტივობებისათვის საჭირო ფინანსების გაწერა;

• შეიქმნას შესაბამისი მეთოდოლოგია;

• ხდებოდეს სტრატეგიის განხორციელების სრული ღირებულების გამოთვლა განხორციელების სამოქმედო გეგმის აქტივობების საერთო ბიუჯეტის დაანგარიშებით დაგეგმვის დოკუმენტის სრული პერიოდის გათვალისწინებით.

აღნიშნული პრობლემა გარკვეულწილად უნდა დარეგულირდეს საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის სტრატეგია 2014-2017-ის განხორციელების საშუალებით, რომლის ბოლო რედაქციაც 2014 წლის აპრილში შეიმუშავა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ.

პროგრამული ბიუჯეტირების დანერგვის პარალელურად, პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტებსა და ბიუჯეტირებას შორის კავშირი კიდევ უფრო მეტ მნიშვნელობას იძენს. შეზღუდული ფინანსური რესურსების პირობებში პროგრამებს შორის დაფინანსების გადანაწილება ეფუძნება როგორც გეგმით განსაზღვრული სამიზნე ინდიკატორების მნიშვნელობას, ასევე ხარჯ-სარგებლიანობის მეთოდოლოგიით დამუშავებულ მონაცემებს. პროგრამული ბიუჯეტირების დანერგვის პარალელურად აუცილებელია მოქმედი პროგრამების პრიორიტეტიზაცია.

მინიმუმამდე უნდა დავიდეს დაუგეგმავი აქტივობების განხორციელების სივრცე. საბიუჯეტო წლის დაწყებამდე ცხადი უნდა იყოს მოქმედი სტრატეგიების განსახორციელებლად დაგეგმილი აქტივობების დაფინანსების ოდენობა და წყარო.

მნიშვნელოვანია პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტების კალენდრის სინქრონიზაცია და მათი შესაბამისობა ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტსა და წლიურ ბიუჯეტთან. ასევე, აუცილებელია სტრატეგიებში იმ პროგრამების ჩამონათვალის გათვალისწინებაც, რომელიც უკვე მიმდინარეობს სხვადასხვა სამინისტროებსა თუ სახელმწიფო მინისტრის აპარატებში.

3.5 სამინისტროებში პოლიტიკის ანალიზისა და დაგეგმვის გაუმჯობესების მიზნით ინსტიტუციური შესაძლებლობების განვითარება

პოლიტიკის დაგეგმვის რეფორმის ეფექტური განხორციელების მიზნით აუცილებელია სამინისტროებში მკაფიოდ იყოს გაწერილი პოლიტიკის პროცესზე პასუხისმგებელი თანამშრომელთა ამოცანები და უფლება-მოვალეობები. მართალია, ამ ეტაპზე ყველა სამინისტროში არ არსებობს პოლიტიკის დაგეგმვაზე პასუხისმგებელი დეპარტამენტი, არ არის აუცილებელი დამატებითი სტრუქტურული ერთეულების შექმნა და ამით ბიუროკრატიის გაზრდა, არამედ მნიშვნელოვანია, რომ ისეთ სამინისტროებში, სადაც შესაძლოა ნათლად არ ჩანს, ვინ აგებს პასუხს ამ მიმართულებით, ეს ფუნქცია-მოვალეობები გამოიკვეთოს.

სამინისტროების შესაძლებლობების განვითარების მიზნით, აუცილებელია დაიგეგმოს და განხორციელდეს ტრენინგების ციკლი ყველა სახელმწიფო უწყებისათვის. ტრენინგის მოდულები უნდა მოიცავდეს პოლიტიკის დაგეგმვის ყველა ეტაპს, დაგეგმვის დოკუმენტების შემუშავების მეთოდოლოგიას და პროცესის წარმართვის ინსტრუმენტებს.

3.6 ყოვლისმომცველი მართვის, მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების სისტემების დანერგვა

3.6.1 მონიტორინგი

არსებული პრობლემებიდან გამომდინარე, მონიტორინგისა და შეფასების სისტემების დანერგვა და მათი გახორციელება წარმოადგენს პოლიტიკის დაგეგმვის სტრატეგიის ერთ-ერთ პრიორიტეტს.

პირველ რიგში უნდა აღინიშნოს, რომ მონიტორინგი რამდენიმესაფეხურიანი პროცესი უნდა იყოს და მისი დაგეგმვა პოლიტიკის დაგეგმვასთან ერთად უნდა მოხდეს.

სქემა 3: მონიტორინგის პროცესის საფეხურები

[pic]

მონაცემთა ანალიზის შედეგებზე დაყრდნობით, უნდა შედგეს მონიტორინგის ანგარიში, რომელმაც სამუშაოს შესრულების დონე უნდა აღწეროს დროის გარკვეულ მონაკვეთში პრიორიტეტებთან, მიზნებთან ან საქმიანობასთან მიმართებაში.

გრძელვადიანი და მოკლევადიანი დოკუმენტების (მაგ.: ქვეყნის მასშტაბის დოკუმენტები ან სექტორული სტრატეგიები) შესრულების შედეგად განხორციელებულ ცვლილებებზე დაკვირვება უნდა მოხდეს ყოველწლიურად. მოკლევადიანი დოკუმენტების (წლიური სამუშაო გეგმა, სამოქმედო გეგმა) მონიტორინგი უნდა განხორციელდეს კვარტალურად ან წელიწადში ორჯერ. შიდა დოკუმენტების (სამინისტროს გეგმა, განყოფილებების გეგმები და ინდივიდუალური გეგმები) მონიტორინგი და ანგარიშგება კი ყოველთვიურად უნდა განხორციელდეს. სტრატეგიის განხორციელების პროცესში უნდა განისაზღვროს თითოეული დაგეგმვის დოკუმენტის ანგარიშგებისა და მონიტორინგის მექანიზმები.

ასევე, აუცილებელია მონიტორინგის მიზნით დაინერგოს ახალი ელექტრონული სისტემები, რამაც უნდა უზრუნველყოს მთავრობის საქმიანობის ეფექტური წარმართვა და, ამასთანავე ხელი შეუწყოს, რომ მთავრობის მუშაობა გახდეს უფრო გამჭირვალე და ანგარიშვალდებული საზოგადოების წინაშე და დაფუძნებული იყოს თანამონაწილეობის პრინციპზე.

3.6.2 ხარისხის კონტროლის უზრუნველყოფა და შეფასება

აუცილებელია პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტების შეფასების კრიტერიუმების წინასწარი დადგენა, რაც უფრო ეფექტურს გახდის პოლიტიკის პროცესის წარმართვას და ამასთანავე, ხელს შეუწყობს მთავრობას გადაწყვეტილების მიღებისას.

რეკომენდებულია პოლიტიკის დოკუმენტების შეფასება შემდეგი კრიტერიუმების მიხედვით:

A. შესაბამისობა პოლიტიკურ დღის წესრიგთან:

1) რამდენად შეესაბამება პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტი სტრატეგიულ ჩარჩოს? გათვალისწინებულია თუ არა ის ვალდებულებები, რომელთაც ითვალისწინებს ქვეყნის განვითარების სტრატეგია, სამთავრობო პროგრამა, მთავრობის ყოველწლიური გეგმა, მთავრობის პრიორიტეტები, საერთაშორისო ვალდებულებები, ასოცირების შესახებ შეთანხმება და ევროკავშირში ინტეგრაციის სხვა დოკუმენტები?

2) საჭიროა თუ არა დამატებითი საკითხების შეტანა?

B. შესაბამისობა დოკუმენტების ხარისხის მოთხოვნასთან:

3) მისდევს თუ არა დოკუმენტი შემოთავაზებულ სტრუქტურას?

4) შესრულებულია თუ არა სიტუაციის ანალიზი? მოცემულია თუ არა შესაბამისი მტკიცებულებები პრობლემების განსაზღვრისას?

5) პასუხობს თუ არა ამოცანები დოკუმენტში მოცემულ პრობლემებს? გამოყენებულია თუ არა SMART ინდიკატორები?

6) დოკუმენტის შემუშავებისას გათვალისწინებულ იქნა თუ არა დაგეგმვის ყველა ინსტრუმენტი? არსებობს თუ არა პოლიტიკის სხვა ინსტრუმენტები, რომლებიც უკეთესად გადაჭრიდნენ არსებულ პრობლემებს?

7) მკაფიოდ არის თუ არა ჩამოყალიბებული მთლიანად სტრატეგია (შემოთავაზებული ინსტრუმენტები, რეფორმები, აქტივობები)? საჭიროა თუ არა დამატებითი გზებისა და საშუალებების გამოყენება?

8) მოცემულია თუ არა შესრულების ინდიკატორები? განსაზღვრულია თუ არა სამიზნე სფეროები? რეალისტურია თუ არა მისაღწევი მიზნები?

9) დაგეგმილია თუ არა შესაბამისი აქტივობები პოლიტიკის განსახორციელებლად/ რამდენად რეალისტურია ისინი? პასუხობენ თუ არა არსებულ პრობლემებს?

10) რამდენად რეალისტურია ფინანსური რესურსების შეფასება და დაფინანსება? თუ არსებობს რისკი პოლიტიკის განხორციელებისათვის?

11) არის თუ არა მკაფიოდ გაწერილი შესაბამისი განმახორციელებელი უწყებების როლი და ფუნქციები?

12) პოლიტიკის მასშტაბიდან და სირთულიდან გამომდინარე საჭიროა თუ არა საკოორდინაციო საბჭოს შექმნა?

13) მოცემულია თუ არა მკაფიო კრიტერიუმები მონიტორინგისა და ანგარიშგებისათვის? დოკუმენტის მოცულობისა და ვადების გათვალისწინებით შესაბამისია თუ არა ანგარიშგების პერიოდულობა?

14) განსაზღვრულია თუ არა შეფასების ჩატარება?

C. საჯარო კონსულტაციები:

15) გაიმართა თუ არა საჯარო განხილვები? გათვალისწინებულია თუ არა კონსულტაციის შედეგები?

16) ჩართულები იყვნენ თუ არა შესაბამისი დაინტერესებული მხარეები?

D. ინსტიტუციური ჩარჩო:

17) ცხადია თუ არა პოლიტიკური გუნდისათვის რის მიღწევაა დაგეგმილი, როგორ და როდის განხორციელდება?

18) განსაზღვრულია თუ არა წამყვანი ორგანიზაცია?

19) შედგა თუ არა შესაბამისი კომუნიკაცია სტრატეგიის განხორციელებაში ჩართულ ორგანიზაციებთან?

20) გათვალისწინებული იქნა თუ არა უწყებათაშორისი კონსულტაციების შედეგები?

3.6.2.1 ex-post შეფასება

სტრატეგიების და პროგრამების შესრულების გაზომვის პროცესში მნიშვნელოვანია დავაკვირდეთ პოლიტიკის სხვადასხვა მახასიათებლებს – ხარისხს, რაოდენობას, დროულობას, ეფექტურობას და სამართლიანობას. შესაბამისად, საჭიროა შევარჩიოთ ინდიკატორების სწორი კომბინაცია, რომელიც ასახავს ზემოაღნიშნულ მახასიათებლებს:

• ხარისხის ინდიკატორი ზომავს შესაფასებელი ერთეულის ხარისხს წინასწარ განსაზღვრულ სტანდარტთან მიმართებაში. ამგვარი სტანდარტები უნდა ასახავდნენ გავლენის მიმღებ მხარეთა საჭიროებებს და მოლოდინებს ეფექტურობის და ეფექტიანობის ბალანსის დაცვით.

• რაოდენობის ინდიკატორები ეხება პროცესის შედეგად მიღებული კომპონენტების რიცხვს ან მოცულობას.

• ვადების ინდიკატორები აფასებენ მომსახურების მიწოდების დროულობას.

• ეფექტურობის ინდიკატორები აფასებენ მიწოდებული მომსახურების ან შეძენილი პროდუქციის წარმოების პროცესის მომგებიანობას.

• სამართლიანობის ინდიკატორები განსაზღვრავენ რამდენად სამართლიანად და მიუკერძოებლად ხდება მომსახურების მიწოდება დემოგრაფიული ჯგუფების, სქესის, რეგიონის, საქალაქო თუ სასოფლო განსახლების მიხედვით.

სამინისტროებმა, ასევე, შეიძლება გამოიყენონ საზოგადოებრივი აზრის კვლევის შედეგად ჩამოყალიბებული შეფასების ინდიკატორები. ასეთი ინდიკატორები არ უნდა ანაცვლებდნენ ინდიკატორების ზემოაღნიშნულ კატეგორიებს, არამედ უნდა ავსებდნენ მათ. თუ დაწესებულება იყენებს ასეთ საზოგადოებრივ გამოკითხვებს, მნიშვნელოვანია მათი პროფესიონალურად შემუშავება. პოლიტიკის განზომილებებისა და ინდიკატორების მაგალითები მოყვანილია ქვემოთ.

სქემა № 4: პოლიტიკის მახასიათებლების ასახვა შესრულების შეფასების ინდიკატორებში

|ხარისხი |დედათა პროცენტული მაჩვენებელი, რომელმაც მიიღო მშობიარობამდელი ზრუნვა ფეხმძიმობის 12 კვირამდე |

| |35 წელს გადაცილებული პაციენტების რაოდენობა, რომელთაც ჩატარებული აქვთ ქოლესტერინის შემოწმება. |

| |გადამუშავებული ნარჩენების მოცულობა ნარჩენების მთლიანი მოცულობიდან (პროცენტი) |

|რაოდენობა |სოფლის მეურნეობის მხარდაჭერის პროგრამით მოსარგებლე ფერმერების რაოდენობა |

| |აშენებული საკლასო ოთახების რაოდენობა |

| |ბავშვების რაოდენობა, რომელსაც ჩაუტარდათ ვაქცინაცია |

|ვადები |სტაჟიორთა პროცენტული მაჩვენებელი, რომელიც სამუშაოს 6 თვეზე მეტ ხანს ინარჩუნებენ |

| |სავიზო განაცხადების რაოდენობა, რომელთა განხილვა მოხდა 21 დღის ფარგლებში |

| |პაციენტთა რაოდენობა, რომელიც ელოდება რადიოთერაპიას ან ქიმიოთერაპიას 4 კვირაზე ნაკლები პერიოდის |

| |განმავლობაში |

|ეფექტურობა |თითოეული ვაქცინაციის ფასი |

| |სავიზო განაცხადების განხილვის საშუალო დრო |

| |ოჯახზე მიწოდებული ყოველი ლიტრი წყლის ხარჯი |

|სამართლიანობა |პირველკლასელი გოგონების რაოდენობის შედარება ბიჭების რაოდენობასთან |

| |სიღარიბის დონე ქალაქისა და სოფელის ტიპის დასახლებებში |

| |სასმელი წყლის ხელმისაწვდომობა ქალაქისა და სოფლის ტიპის დასახლებებში |

3.6.3 ინსტიტუციური ჩარჩო

მთავრობის საქმიანობის დაგეგმვისა და მონიტორინგის ეფექტურად განხორციელებისთვის საჭიროა მთავრობის ადმინისტრაციაში არსებულმა პოლიტიკის ანალიზის, დაგეგმვისა და კოორდინაციის დეპარტამენტმა შეასრულოს ხარისხის კონტროლისა და მონიტორინგის ფუნქცია. გასათვალისწინებელია, რომ სწორედ ამ დეპარტამენტის ერთ-ერთი ფუნქციაა ქვეყანაში პოლიტიკის სისტემის დაგეგმვის გაუმჯობესება და შესაბამისად მის მოვალეობებში უნდა შედიოდეს დაგეგმვის დოკუმენტების მუდმივი ანალიზი და შეფასება. დეპარტამენტის მიერ გრძელვადიანი და მოკლევადიანი პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტების როგორც ex-ante ასევე ex-post შეფასების საფუძველზე მთავრობას მიეწოდება ინფორმაცია, რის შედეგადაც შესაძლებელი იქნება დაბრკოლებების მიზეზების დროულად განსაზღვრა და მათი გადაწყვეტა. დეპარტამენტის მიერ მონიტორინგის ფუნქციის განხორციელება ხელს შეუწყობს სტრატეგიებითა და სამოქმედო გეგმებით განსაზღვრული აქტივობების დროულ შესრულებას. ex-post შეფასების განსახორციელებლად მნიშვნელოვანია დაინერგოს გარე შემფასებლების გამოყენება.

3.6.4 საზოგადოების ჩართულობა

ახალ დაგეგმვის სისტემაში საზოგადოების ჩართულობა პოლიტიკის პროცესის მნიშვნელოვანი ელემენტი უნდა გახდეს. მოქალაქეების მონაწილეობა არ მოიაზრებს მხოლოდ მათი მოსაზრებების გამოკითხვას იმის თაობაზე, თუ რა სურთ რომ გაკეთდეს ან რა მომსახურების მიღება უნდათ. არამედ, მოქალაქეთა დემოკრატიული ჩართულობა ქმნის პლატფორმას მნიშვნელოვანი დიალოგისათვის, რაც მთვარობას აძლევს შესაძლებლობას მოქალაქეებს მიაწოდოს ინფორმაცია და ასევე, მიიღოს უკუგება მათგან მწირი რესურსების გამოყენებაზე სწორი არჩევანისა და პრიორიტეტების დასახვაზე. აღნიშნული პროცესი ასევე უზრუნველყოფს მოქალაქეების ჩართულობას გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში, სადაც მოქალაქეებს საკუთარი წვლილი შეაქვთ, და შესაბამისად, მთავრობის მიერ მათთან თანამშრომლობით მიღებული გადაწყვეტილებების მხარდამჭერები არიან. ამრიგად, მოქალაქეთა მონაწილეობა შეიძლება ჩაითვალოს მენეჯმენტის ინსტრუმენტად მთავრობის პოლიტიკის ეფექტური განხორციელებისთვის. ამ პარტნიორობას შეუძლია მრავალი, ასევე უხილავი, დადებითი შედეგის მოტანა ყველა მხარისთვის, მათ შორის, როგორიცაა საჯარო პროექტებისთვის დაფინანსების ახალი წყაროების გამოჩენა და ზოგადად პრობლემების მოგვარების უნარების განვითარება. უფრო მეტიც, მთავრობას შეუძლია გააუმჯობესოს პოლიტიკის ეფექტურობა მოქალაქეების, საზოგადოების და სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობით მომსახურების მიწოდებაში.

მიზანშეწონილია, რომ პოლიტიკის პროცესის თითოეულ ეტაპზე მოხდეს საზოგადოების ჩართვა, ამისათვის აუცილებელია შემუშავდეს როგორც მეთოდოლოგიური და ასევე ინსტიტუციური ჩარჩო.

სქემა №5: პოლიტიკის პროცესში მოქალაქეების ჩართვის მოდელი

|სიტუაციური ანალიზი |

|ინდიკატორი 1.1: |საწყისი მდგომარეობა |მიზანი 2015 |მიზანი 2016 |მიზანი 2017 |

|პოლიტიკის დაგეგმვის ახალი სისტემის დასანერგად |0 |0 |60 % |100% |

|შესაბამისი წესები და პროცედურები ასახულია | | | | |

|კანონმდებლობაში | | | | |

|ამოცანა 2: პოლიტიკის დაგეგმვის ერთიანი სისტემის ჩამოყალიბება, რომელშიც განსაზღვრულია დოკუმენტების ნუსხა, იერარქია, ურთიერთმიმართება, |

|სტრუქტურა და მომზადების წესი |

|ინდიკატორი 2.1: |საწყისი მდგომარეობა |მიზანი 2015 |მიზანი 2016 |მიზანი 2017 |

|პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტები თანაფარდობა, |0 |20% |50% |70% |

|რომლების მომზადებულია ახალი სისტემის მიხედვით | | | | |

|ამოცანა 3: პოლიტიკის დაგეგმვასა და კანონმდებლობის შემუშავებას შორის კავშირის უზრუნველყოფა |

|ინდიკატორი 3.1: |საწყისი მდგომარეობა |მიზანი 2015 |მიზანი 2016 |მიზანი 2017 |

|ახალი სისტემის მიხედვით მთავრობის მიერ მიღებული |0% |0% |10% |33% |

|ნორმატიული აქტების თანაფარდობა, რომლებიც | | | | |

|თანხვედრაშია მთავრობის ცალკეულ პოლიტიკისათან | | | | |

|ამოცანა 4: პოლიტიკის დაგეგმვასა და ბიუჯეტირების პროცესს შორის კავშირი უზრუნველყოფილია |

|ინდიკატორი 4.1: |საწყისი მდგომარეობა |მიზანი 2015 |მიზანი 2016 |მიზანი 2017 |

|პოლიტიკის დაგეგმვის დოკუმენტების თანაფარდობა, |30% |40% |60% |90% |

|რომლებშიც ასახულია შესაბამისი ფინანსური | | | | |

|გაანგარიშება სპეციალური მეთოდოლოგიის მიხედვით | | | | |

|ამოცანა 5: სამინისტროების ინსტიტუციური შესაძლებლობების გაძლიერება |

|ინდიკატორი 5.1 |საწყისი მდგომარეობა |მიზანი 2015 |მიზანი 2016 |მიზანი 2017 |

|ყველა სამინისტროს ინსტიტუციური მოწყობა |30 % |30% |50% |100% |

|უზრუნველყოფს პოლიტიკის პროცესის წარმართვას და | | | | |

|უზრუნველყოფილია თანამშრომელთა გადამზადება | | | | |

|ამოცანა 6: შედეგზე ორიენტირებული მართვის, მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების სისტემების დანერგვა |

|ინდიკატორი 6.1: |საწყისი მდგომარეობა |მიზანი 2015 |მიზანი 2016 |მიზანი 2017 |

|შემუშავებული და დანერგილია ახალი საკანონმდებლო და|0% |0% |50% |100% |

|ადმინისტრაციული მექანიზმები მონიტორინგის, | | | | |

|ანგარიშგებისა და შეფასების სისტემებისათვის | | | | |

6. მონიტორინგი, ანგარიშგება და შეფასება

„პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემის რეფორმის სტრატეგიის“ შესრულების მონიტორინგს განახორციელებს საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია. შუალედური ანგარიში სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის შესრულების თაობაზე მომზადდება 2016 წლის ბოლოს. მომზადებული ანგარიშის საფუძველზე განისაზღვრება სტრატეგიის განახლების საჭიროება. შუალედური ანგარიში წარედგინება საქართველოს მთავრობას და პრემიერ-მინისტრს განსახილველად.

საბოლოო ანგარიში მომზადდება სტრატეგიის განხორციელების დასრულებიდან 3 თვის ვადაში, რომელიც წარედგინება განსახილველად საქართველოს მთავრობას და პრემიერ-მინისტრს.

სტრატეგიის განხორციელების შეფასება მოხდება სტრატეგიის დასრულებიდან 6 თვის ვადაში. ამ მიზნით მთავრობის ადმინისტრაცია გამოიყენებს როგორც საკუთარ რესურს, კერძოდ პროცესში ჩართული იქნება სამთავრობო გეგმებისა და ინოვაციების სამსახური, ასევე ე.წ. outsourcing-ს და სამუშაოს შესასრულებლად მოწვეული იქნება გარე შემფასებელი.

დასასრულ უნდა აღინიშნოს, რომ სტრატეგიის განხორციელების პერიოდში საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია უზრუნველყოფს საზოგადოებასთან კომუნიკაციას, რათა საზოგადოება ინფორმირებული იყო ქვეყანაში მიმდინარე რეფორმების თაობაზე და თუ რა შედეგს მოუტანს სახელმწიფოს გამართული, შედეგებზე ორიენტირებული მართვის სისტემა.

7. სამოქმედო გეგმა 2015-2017

|ამოცანა |აქტივობა |მოსალოდნელი შედეგი |პასუხისმგებელი უწყება |პარტნიორი ორგანიზაცია |ვადა |საპროგნოზო ბიუჯეტი|დაფინანსების წყარო |

|1. საკანონმდებლო ბაზის |1.1 პოლიტიკის დაგეგმვასთან |საკანონმდებლო ცვლილებები|მთავრობის | |2017 | | |

|გაუმჯობესება |დაკავშირებული საკანონმდებლო |მიღებულია |ადმინისტრაცია | | | | |

| |რეგულაციის მომზადება და | | | | | | |

| |მთავრობისთვის წარდგენა | | | | | | |

| |1.2 სამუშაო შეხვედრები |შეხვედრები ორგანიზებულია|მთავრობის |ყველა სამინისტრო |2016 |11 750 |დონორი ორგანიზაციები |

| |სამინისტროებთან (2) | |ადმინისტრაცია | | | | |

| |1.3 სამუშაო შეხვედრები |შეხვედრები ორგანიზებულია|მთავრობის | |2016 |4 000 |დონორი ორგანიზაციები |

| |დაინტერესებულ მხარეებთან (1+1) | |ადმინისტრაცია | | | | |

|2. პოლიტიკის დაგეგმვის |2.1 დოკუმენტების ტიპების და |საკანონმდებლო ცვლილებები|მთავრობის | |2016 | | |

|ერთიანი სისტემის |მათი სტრუქტურის განსაზღვრა |განხორციელებულია |ადმინისტრაცია | | | | |

|ჩამოყალიბება | |შესაბამის ნორმატიულ | | | | | |

| | |აქტებში | | | | | |

| |2.2 პოლიტიკის დაგეგმვის |სახელმძღვანელო |მთავრობის | |2016 |43 800 |დონორი ორგანიზაციები |

| |სახელმძღვანელოს შემუშავება |შემუშავებულია |ადმინისტრაცია | | | | |

| |2.3 სამუშაო შეხვედრები |შეხვედრები ორგანიზებულია|მთავრობის | |2016 |26 200 |დონორი ორგანიზაციები |

| |სამინისტროებთან (2) | |ადმინისტრაცია | | | | |

| |2.4 სამუშაო შეხვედრები |შეხვედრები ორგანიზებულია|მთავრობის | |2016 |4 700 |დონორი ორგანიზაციები |

| |დაინტერესებულ მხარეებთან (2) | |ადმინისტრაცია | | | | |

|3. პოლიტიკის დაგეგმვასა |3.1 სახელმძღვანელოს შემუშავება |სახელმძღვანელო |მთავრობის საპარლამენტო|ევროკავშირის მიერ |2016 |61 800 |დონორი ორგანიზაციები |

|და კანონმდებლობის |კანონშემოქმედებითი საქმიანობის |შემუშავებულია |მდივანი, იუსტიციის |დაფინანსებული პროექტი | | | |

|შემუშავებას შორის |შესახებ (RIA) | |სამინისტრო |Legislative Impact | | | |

|კავშირის უზრუნველყოფა | | | |Asssessment, Drafting | | | |

| | | | |and Representation, | | | |

| | | | |USAID | | | |

| |3.2 საკანონმდებლო ზეგავლენის |საკანონმდებლო ზეგავლენის|მთავრობის საპარლამენტო|ევროკავშირის მიერ |2017 |90 000 |დონორი ორგანიზაციები |

| |შეფასების (RIA) დანერგვა |შეფასების მეთოდები |მდივანი, იუსტიციის |დაფინანსებული პროექტი | | | |

| | |შემუშავებული და |სამინისტრო, |Legislative Impact | | | |

| | |დანერგილია | |Asssessment, Drafting | | | |

| | | | |and Representation; | | | |

| | | | |USAID | | | |

| |3.3 კანონშემოქმედებითი |კანონშემოქმედებითი |მთავრობის საპარლამენტო|ევროკავშირის მიერ |2017 |51 750 |დონორი ორგანიზაციები |

| |საქმიანობით დაკავებულ |საქმიანობით დაკავებული |მდივანი, იუსტიციის |დაფინანსებული პროექტი | | | |

| |თანამშრომელთათვის ტრენინგების |თანამშრომლები |სამინისტრო |- Legislative Impact | | | |

| |დაგეგმვა და ჩატარება (4) |გადამზადებულია | |Assessment, Drafting | | | |

| | | | |and Representation), | | | |

| | | | |USAID | | | |

| |3.4 შეხვედრები დაინტერესებულ |შეხვედრები ორგანიზებულია|მთავრობის საპარლამენტო|მთავრობის |2017 | | |

| |მხარეებთან (4) | |მდივანი, იუსტიციის |ადმინისტრაცია, | | | |

| | | |სამინისტრო |ევროკავშირის მიერ | | | |

| | | | |დაფინანსებული პროექტი | | | |

| | | | |- Legislative Impact | | | |

| | | | |Assessment, Drafting | | | |

| | | | |and Representation), | | | |

| | | | |USAID | | | |

|4. პოლიტიკის დაგეგმვასა |4.1 მეთოდოლოგიური |სახელმძღვანელო |ფინანსთა სამინისტრო |მთავრობის |2016 | | |

|და ბიუჯეტირების პროცესს |სახელმძღვანელოს შემუშავება |შემუშავებულია | |ადმინისტრაცია | | | |

|შორის კავშირის |სამინისტროების საშუალოვადიანი | | | | | | |

|უზრუნველყოფა |სამოქმედო გეგმების | | | | | | |

| |განსახორციელებლად საჭირო | | | | | | |

| |ფინანსური გათვლების შესახებ და | | | | | | |

| |სამინისტროებში დანერგვა | | | | | | |

| |4.2 სამინისტროების |სამინისტროების შესაბამის|ფინანსთა სამინისტრო |მთავრობის |2016 | | |

| |თანამშრომელთა გადამზადება (3) |თანამშრომლებს ჩაუტარდათ | |ადმინისტრაცია | | | |

| | |ტრენინგები | | | | | |

|5. ინსტიტუციური |5.1 სამინისტროებში პოლიტიკის |ყველა სამინისტროში |შესაბამისი |მთავრობის |2016 |- | |

|შესაძლებლობების |ანალიზისა და დაგეგმვის პროცესზე|ფუნქციონირებს პოლიტიკის |სამინისტროები |ადმინისტრაცია | | | |

|გაძლიერება |პასუხისმგებელ თანამშრომელთა |პროცესზე პასუხისმგებელი | | | | | |

| |გამოყოფა და მათი ფუნქციების |ერთეული | | | | | |

| |განსაზღვრა | | | | | | |

| |5.2 სამინისტროების |ყველა სამინისტროს |მთავრობის |ყველა სამინისტრო |2016 |29 300 |დონორი ორგანიზაციები |

| |თანამშრომელთა ტრენინგების |პოლიტიკის დაგეგმვაზე |ადმინისტრაცია | | | | |

| |ციკლის დაგეგმვა და |პასუხისმგებელი | | | | | |

| |განხორციელება (1+3) |თანამშრომელი | | | | | |

| | |გადამზადებულია | | | | | |

|6. შედეგზე ორიენტირებული|6.1 მონიტორინგისა და შეფასების |მთავრობის გადაწყვეტილება|მთავრობის | |2016 | | |

|მართვის, მონიტორინგის, |ფუნქციების გაზრდა მთავრობის |მიღებულია და ასახულია |ადმინისტრაცია | | | | |

|ანგარიშგებისა და |ადმინისტრაციის პოლიტიკის |მთავრობის ადმინისტრაციის| | | | | |

|შეფასების სისტემების |ანალიზის, დაგეგმვისა და |დებულებაში | | | | | |

|დანერგვა |კოორდინაციის დეპარტამენტისათვის| | | | | | |

| |6.2 სასწავლო ვიზიტი (2) |შედგა სასწავლო ვიზიტები |მთავრობის | |2016 |38 000 |დონორი ორგანიზაციები |

| |(პოლიტიკის შემუშავება, | |ადმინისტრაცია | | | | |

| |მონიტორინგის სისტემები, | | | | | | |

| |ელექტრონული პლატფორმები) | | | | | | |

| |6.3 ელექტრონული პროგრამის |პროგრამა შემუშავებული და|მთავრობის | |2017 |15 000 |დონორი ორგანიზაციები |

| |შემუშავება - მთავრობის |ამოქმედებულია |ადმინისტრაცია | | | | |

| |სამოქმედო გეგმისათვის | | | | | | |

| |6.4 ელექტრონული პლატფორმის |პროგრამა შემუშავებული და|მთავრობის | |2017 |12 000 |დონორი ორგანიზაციები |

| |შემუშავება მთავრობის მუშაობის |ამოქმედებულია |ადმინისტრაცია | | | | |

| |მონიტორინგისათვის | | | | | | |

| |6.5 პროექტების მართვის |პროგრამა შემუშავებული და|მთავრობის | |2017 |12 000 |დონორი ორგანიზაციები |

| |ელექტრონული პლატფორმის შექმნა |ამოქმედებულია |ადმინისტრაცია | | | | |

| |და დანერგვა |სამინისტროებში | | | | | |

| |6.6 ტრენინგი/ვორქშოფი |ტრენინგები ჩატარებულია |მთავრობის | |2016 | |დონორი ორგანიზაციები |

| |სამინისტროებისათვის (2) | |ადმინისტრაცია | | |12 500 | |

| |6.7 საზოგადოების ინფორმირება |საზოგადოება |მთავრობის | |2015-2017 | | |

| |(სატელევიზიო რეპორტაჟი, |ინფორმირებულია მიმდინარე|ადმინისტრაცია | | | | |

| |პრესკონფერენცია, ვებ-პორტალი) |რეფორმის შესახებ: | | | | | |

| | |ინფორმაცია პერიოდულად | | | | | |

| | |თავსდება მთავრობის | | | | | |

| | |ვებგვერდზე, | | | | | |

|მთლიანი ბიუჯეტი |412 800.00 |

-----------------------

[1] 2012 წელს განხორციელებული საკონსტიტუციო ცვლილებების თანახმად გაძლიერდა პრემიერ-მინისტრისა და მთლიანად მთავრობის როლი პოლიტიკის დაგეგმვის მიმართულებით. შესაბამისი ინსტიტუციური ცვლილებების გასატარებლად 2012 წელს შესწავლილ იქნა მთავრობის კანცელარიის ფუნქციები, სტრუქტურა და როლი, რომლის თანახმადაც განისაზღვრა სპეციალური სტრუქტურული ერთეულის ჩამოყალიბება – პოლიტიკის ანალიზის, სტრატეგიული დაგეგმვისა და კოორდინაციის დეპარტამენტი, რომლის მოვალეობაშიც შედის ქვეყანაში პოლიტიკის დაგეგმვის სისტემის გაუმჯობესება და კოორდინაცია. გარდა ამისა, ინსტიტუციური რეფორმების ფარგლებში მთავრობის კანცელარია გარდაიქმნა ადმინისტრაციად გაზრდილი უფლება-მოვალეობებით. ზემოთ აღნიშნული დეპარტამენტის მიერ შემუშავდა წინამდებარე სტრატეგია. აქვე უნდა აღინიშნოს, დემოკრატიული მმართველობის განვითარების მიზნით საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციას დახმარებას უწევენ OECD/SIGMA და USAID.

[2] Principles of Public Administration, OECD/SIGMA: http://www.sigmaweb.org/publications/principles-public-administration-november-2014.htm.