„მცირე მასშტაბის წყაროების ჩამონათვალისა და მათ გამონაფრქვევში (გამონაბოლქვში) ძირითად მავნე ნივთიერებათა კონცენტრაციის შემოწმების წესისა და მეთოდების შესახებ“ დებულების დამტკიცების თაობაზე

„მცირე მასშტაბის წყაროების ჩამონათვალისა და მათ გამონაფრქვევში (გამონაბოლქვში) ძირითად მავნე ნივთიერებათა კონცენტრაციის შემოწმების წესისა და მეთოდების შესახებ“ დებულების დამტკიცების თაობაზე /* Font Definitions */ @font-face {font-family:Sylfaen; panose-1:1 10 5 2 5 3 6 3 3 3;} @font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;} @font-face {font-family:SPLiteraturuly;} @font-face {font-family:Geo_Times;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} h1 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:150%; page-break-after:avoid; font-size:15.0pt; font-family:"Geo_Times","serif";} p.MsoHeader, li.MsoHeader, div.MsoHeader {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoFooter, li.MsoFooter, div.MsoFooter {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoPlainText, li.MsoPlainText, div.MsoPlainText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; font-family:"Courier New";} p.parlamdrst, li.parlamdrst, div.parlamdrst {mso-style-name:parlamdrst; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.abzacixml, li.abzacixml, div.abzacixml {mso-style-name:abzaci_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.sataurixml, li.sataurixml, div.sataurixml {mso-style-name:satauri_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tarigixml, li.tarigixml, div.tarigixml {mso-style-name:tarigi_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.mimgebixml, li.mimgebixml, div.mimgebixml {mso-style-name:mimgebi_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:14.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.saxexml, li.saxexml, div.saxexml {mso-style-name:saxe_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.adgilixml, li.adgilixml, div.adgilixml {mso-style-name:adgili_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.kodixml, li.kodixml, div.kodixml {mso-style-name:kodi_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:255.1pt; text-align:right; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.khelmoceraxml, li.khelmoceraxml, div.khelmoceraxml {mso-style-name:khelmocera_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:right; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.muxlixml, li.muxlixml, div.muxlixml {mso-style-name:muxli_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tavixml, li.tavixml, div.tavixml {mso-style-name:tavi_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tavisataurixml, li.tavisataurixml, div.tavisataurixml {mso-style-name:tavi_satauri_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.karixml, li.karixml, div.karixml {mso-style-name:kari_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.karisataurixml, li.karisataurixml, div.karisataurixml {mso-style-name:kari_satauri_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.sulcvlilebaxml, li.sulcvlilebaxml, div.sulcvlilebaxml {mso-style-name:sul_cvlileba_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.zogadinacilixml, li.zogadinacilixml, div.zogadinacilixml {mso-style-name:zogadi_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.gansakutrebulinacilixml, li.gansakutrebulinacilixml, div.gansakutrebulinacilixml {mso-style-name:gansakutrebuli_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.satauri2, li.satauri2, div.satauri2 {mso-style-name:satauri2; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.danartixml, li.danartixml, div.danartixml {mso-style-name:danarti_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:right; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold; font-style:italic;} p.ckhrilixml, li.ckhrilixml, div.ckhrilixml {mso-style-name:ckhrili_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:9.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} /* Page Definitions */ @page Section1 {size:595.35pt 842.0pt; margin:.75in 70.9pt 70.9pt 70.9pt;} div.Section1 {page:Section1;} /* List Definitions */ ol {margin-bottom:0in;} ul {margin-bottom:0in;} საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება №528 2003 წლის 19 ოქტომბერი ქ. თბილისი „მცირე მასშტაბის წყაროების ჩამონათვალისა და მათ გამონაფრქვევში (გამონაბოლქვში) ძირითად მავნე ნივთიერებათა კონცენტრაციის შემოწმების წესისა და მეთოდების  შესახებ“ დებულების დამტკიცების თაობაზე „ატმოსფერული ჰაერის დაცვის შესახებ“ საქართველოს 1999 წლის 22 ივნისის კანონის მე-60 მუხლის მე-2 პუნქტის  გ) ქვეპუნქტის საფუძველზე, დამტკიცდეს დებულება „მცირე მასშტაბის წყაროების ჩამონათვალისა და მათ გამონაფრქვევში (გამონაბოლქვში) ძირითად მავნე ნითვიერებათა კონცენტრაციის შემოწმების წესისა და მეთოდების  შესახებ“. ე. შევარდნაძე დებულება მცირე მასშტაბის წყაროების ჩამონათვალისა და მათ გამონაფრქვევში (გამონაბოლქვში) ძირითად მავნე ნივთიერებათა კონცენტრაციის შემოწმების წესისა და მეთოდების შესახებ კარი I. ზოგადი ნაწილი თავი I. ზოგადი დებულებანი     მუხლი 1🔗. ნორმატიული აქტი, რომლის საფუძველზეც და რომლის შესასრულებლადაც მიღებულ იქნა დებულება „მცირე მასშტაბის წყაროების ჩამონათვალისა და მათ გამონაფრქვევში (გამონაბოლქვში) ძირითად მავნე ნივთიერებათა კონცენტრაციის, შემოწმების  წესისა და მეთოდების დამტკიცების შესახებ“ დებულება მიღებულია „ატმოსფერული ჰაერის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-60 მუხლის მე-2 პუნქტის გ) ქვეპუნქტის საფუძველზე, ამავე კანონით დადგენილი სამართლებრივი ნორმების შესრულების მიზნით.     მუხლი  2🔗. დებულების მოწესრიგების საგანი დებულება აწესრიგებს სამართლებრივ ურთიერთობებს სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებსა და ფიზიკურ და იურიდიულ (საკუთრებასა და ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის მიუხედავად) პირებს შორის ატმოსფერული ჰაერის მავნე ნივთიერებებით დაბინძურებისგან დაცვის სფეროში.     მუხლი  3🔗. დებულების მიზანი და ამოცანა 1. დებულების მიზანია ატმოსფერული ჰაერის დამაბინძურებელი მცირე მასშტაბის წყაროების ჩამონათვალის დადგენა და მათ გამონაფრქვევში (გამონაბოლქვში) ძირითად მავნე ნივთიერებათა კონცენტრაციის შემოწმების წესისა და მეთოდების შემუშავება. 2. დებულების ამოცანაა ატმოსფერული ჰაერის დამაბინძურებელი მცირე მასშტაბის წყაროებიდან გაფრქვეულ ძირითად მავნე ნივთიერებათა კონცენტრაციების განსაზღვრა და მათ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ ნორმებთან შესაბამისობის დადგენა.     მუხლი  4🔗. ზოგადი მოთხოვნები დებულების შესახებ ატმოსფერული ჰაერის მავნე ნივთიერებებით დაბინძურების მცირე მასშტაბის წყარო არის დაბინძურების სტაციონარული ან/და გადასატანი წყარო, რომლიდანაც ატმოსფერულ ჰაერში წლიურ გაფრქვევათა შესაძლო მაქსიმალური მოცულობა ძირითადი მავნე ნივთიერებებისთვის არ აღემატება „ატმოსფერული ჰაერის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“-„ე“ ქვეპუნქტებით დადგენილ ოდენობებს, კერძოდ: ა) მტვრისა და ჭვარტლისთვის – 10 ტონას წელიწადში; ბ) გოგირდის დიოქსიდისთვის  – 10 ტონას წელიწადში; გ) აზოტის ჟანგეულებისთვის  – 1.5 ტონას წელიწადში; დ) ნახშირჟანგისთვის – 100 ტონას წელიწადში; ე) ნახშირწყალბადებისთვის  – 30 ტონას წელიწადში. კარი II. ძირითადი ნაწილი თავი II. ატმოსფერული ჰაერის მავნე ნივთიერებებით დაბინძურების მცირე მასშტაბის წყაროების ჩამონათვალი     მუხლი 5🔗. ატმოსფერული ჰაერის მავნე ნივთიერებებით დაბინძურების მცირე მასშტაბის წყაროების ჩამონათვალი 1. ატმოსფერული ჰაერის მავნე ნივთიერებებით დაბინძურების მცირე მასშტაბის წყაროებს წარმოადგენენ: ა) „საქართველოს ეროვნული კლასიფიკატორით“ (სეკ (NACE) 001-97 „ეკონომიკური საქმიანობის სახეობები“) განსაზღვრული ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელი ყველა ის ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების სტაციონარული ობიექტი, რომელთა ფუნქციონირების შედეგად მის ტერიტორიაზე განთავსებული ყველა დაბინძურების წყაროდან გაფრქვეულ, ინვენტარიზაციის შედეგად დადგენილ ძირითად მავნე ნივთიერებათა შესაძლო მაქსიმალური ოდენობა არ აღემატება ამ დებულების მე-4 მუხლის პირველ პუნქტში წარმოდგენილ ოდენობებს. ინვენტარიზაციის ჩატარების წესი განისაზღვრება დებულებით „დაბინძურების სტაციონარული ობიექტების იდენტიფიკაციისა და ინვენტარიზაციის წესის შესახებ“ (საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრის 2001 წლის 27 აგვისტოს №69 ბრძანება, საკანონმდებლო მაცნე №94, 06.09.01წ.). ბ) სხვადასხვა საწვავზე მომუშავე ავტონომიურად ფუნქციონირებადი გადასატანი ან/და სტაციონარული ელექტროგენერატორები ეფექტიანი სიმძლავრით 15 კვტ-მდე ან ისეთები, რომლებიც მოიხმარენ 1 საათში 5 კგ პირობით საწვავს, აგრეთვე ეკონომიკურ საქმიანობაში გამოყენებული სხვადასხვა კონსტრუქციის სერიული და კუსტარული წარმოების თბომომხმარებელი დანადგარები (წყალგამათბობელი, საორთქლებელი, სასტერილიზაციო, სადისტილაციო, სახარში, საწვავი, საცხობი, ჰაერგამათბობელი, საშრობი, გასაცხელებელი, სადნობი, გამოსაწვავი და სხვა დანიშნულების ქვაბები, საცეცხლეები და ღუმელები), რომლებიც მოიხმარენ 1 საათში 5 კგ პირობით საწვავს. 2. სხვადასხვა ნატურალური საწვავის რაოდენობის გაანგარიშება პირობითი საწვავის რაოდენობაზე წარმოებს შემდეგი ფორმულით: Bპირ. = Bნატ. X  K, სადაც: Bპირ.   პირობითი საწვავის რაოდენობაა, კგ; Bნატ. – ნატურალური საწვავის რაოდენობა, კგ; K – მოცემული ნატურალური საწვავის რაოდენობის პირობითი საწვავის რაოდენობაში გადასაყვანი კოეფიციენტი, რომლის მნიშვნელობები სხვადასხვა ნატურალური საწვავისთვის წარმოდგენილია 1-ლ დანართში. 3. 1 საათში მოხმარებული პირობითი საწვავის რაოდენობის მნიშვნელობაზე (5 კგ) დაყრდნობით და პირობით საწვავში გადასაყვანი კოეფიციენტების გათვალისწინებით (დანართი 1) დადგენილია 1 საათში და სხვადასხვა დროის ინტერვალში მოხმარებული სხვადასხვა ნატურალური საწვავის რაოდენობის ის მაქსიმალური მნიშვნელობები, რომლებამდეც შესაბამის საწვავზე მომუშავე გადასატანი ან/და სტაციონარული ელექტრო­გენერატორები და ნებისმიერი დანიშნულების თბომომხმარებელი დანადგარები  დაბინძუ­რების  მცირე მასშტაბის წყაროებად უნდა იქნენ იდენტიფიცირებული (დანართი 2). აღნიშნული გამოთვლები ამ მუხლის მე-2 პუნქტში წარმოდგენილი ფორმულის გათვალისწინებით განხორციელებულია შემდეგი ფორმულით: Bნატ. = 5კგ/სთ : K, კგ/სთ. თავი III. ატმოსფერული ჰაერის მავნე ნივთიერებებით დაბინძურების მცირე მასშტაბის წყაროების გამონაფრქვევში მავნე ნივთიერებათა კონცენტრაციის შემოწმების წესისა და მეთოდების შესახებ     მუხლი  6🔗. ატმოსფერული ჰაერის მავნე ნივთიერებებით დაბინძურების მცირე მასშტაბის წყაროების გამონაფრქვევში მავნე ნივთიერებათა კონცენტრაციის ინსტრუმენტული მეთოდით განსაზღვრის ძირითადი მოთხოვნები 1. ატმოსფერული ჰაერის მავნე ნივთიერებებით დაბინძურების მცირე მასშტაბის წყაროების გამონაფრქვევში მავნე ნივთიერებათა კონცენტრაციის ინსტრუმენტული მეთოდით განსაზღვრისთვის აუცილებელია: ა) სინჯების აღების მეთოდების შერჩევა; ბ) სინჯების აღებისთვის გამოსაყენებელი საშუალებების შერჩევა; გ) სინჯების აღების ადგილის შერჩევა; დ) სინჯების აღება; ე) სინჯების ანალიზის ჩატარება. 2.  აირმტვერსატარში (მილში) სინჯების აღების ორი არსებული მეთოდიდან (გარე და შიდა ფილტრაციის) დაბინძურების მცირე მასშტაბის წყაროებისთვის გამოიყენება გარე ფილტრაციის მეთოდი, რომლის დროსაც გამფილტრავი მოწყობილობა მოთავსებულია აირმტვერსატარის გარეთ და გამოსაკვლევი აირმტვერნარევი მიეწოდება მას აირმტვერსატარის შიგნით მოთავსებული სინჯამღები მილის მეშვეობით, ხოლო სინჯამღები მილის ხვრეტი მიმართულია აირმტვერნარევის ნაკადის მოძრაობის საწინააღმდეგოდ. 3. მავნე ნივთიერებათა – ნახშირჟანგის, აზოტის ჟანგეულების, გოგირდის დიოქსიდისა და ნახშირწყალბადების კონცენტრაციის განსაზღვრისას გამოიყენება УГ  ტიპის აირანალიზატორები ინდიკატორული მილაკებით, აგრეთვე ГХ ტიპის აირანალიზატორები AM  ტიპის მექანიკური ასპირატორითა და ინდიკატორული მილაკებით, ხოლო მტვრის კონცენტრაციის განსაზღვრისას – მტვერამღები მილაკები მოსახსნელი ბუნიკებით. აირმტვერნარევის სინჯების აღებისთვის შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს ნებისმიერი ქვეყნის მიერ აღნიშნული საქმიანობისთვის გამოშვებული გამზომი ხელსაწყო-აპარატურა, რომელსაც აქვს შესაბამისი დამოწმება (სერტიფიკატი) და რომელიც ატესტირებულია (შემოწმებულია) სახსტანდარტის სათანადო ორგანოს მიერ და რომლის გამოყენებაც შეთანხმებულია საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროსთან. 4.  სინჯების აღების ადგილად უნდა შეირჩეს აირმტვერსატარის სწორხაზოვანი უბანი გაფრქვევის წყაროს გამოსასვლელამდე – მისგან 2-3 ჰიდრავლიკური დიამეტრის დაშორებით და არა უმცირეს 6 ჰიდრავლიკური დიამეტრის დაშორებით ჰაერის ნაკადის მკვეთრი ცვლილების უახლოესი ადგილიდან. 5.  თითოეული სინჯი აღებულ უნდა იქნეს 20 წუთის განმავლობაში. თუ ატმოსფერულ ჰაერში მავნე ნივთიერებათა გაფრქვევა წარმოებს 20 წუთზე ნაკლები დროის განმავლობაში, მაშინ სინჯის აღება ხდება გაფრქვევის დაწყების მომენტიდან, მაგრამ არანაკლებ 5 წუთის განმავლობაში. თანმიმდევრობით აღებულ სინჯთა რაოდენობა უნდა იყოს 5-ის ტოლი. სტაციონარული ტექნოლოგიური რეჟიმის შემთხვევაში, როცა მავნე ნივთიერებათა გაფრქვევები წარმოებს თანაბარზომიერად, სინჯები აიღება ტექნოლოგიური პროცესის მიმდინარეობის ნებისმიერ დროს. არასტაციონარული ტექნოლოგიური რეჟიმის შემთხვევაში სინჯები აღებულ უნდა იქნეს ტექნოლოგიური დანადგარის მუშაობის ყველა ციკლისთვის. ტექნოლოგიური პროცესების ეპიზოდურად განხორციელებისას სინჯების აღება იწყება ტექნოლოგიური პროცესის დაწყებისთანავე და გრძელდება მის დამთავრებამდე. 6.  სინჯების ანალიზის მეთოდები და მეთოდიკები უნდა უზრუნველყოფდეს განსასაზღვრავი მავნე ნივთიერების განსაზღვრის საიმედოობას მრავალ სხვა თანმხლები, განსაზღვრისთვის ხელისშემშლელი ნივთიერების არსებობისას. სინჯების აღებისას დაცულ უნდა იქნეს შრომის უსაფრთხოების წესები.          მუხლი  7🔗.  გამონაფრქვევში მტვრის კონცენტრაციის გაზომვა 1. აირმტვერნარევის სიჩქარეთა ფართო დიაპაზონისას მტვრის ანალიზების ასაღებად გამოიყენება მტვერამღები მილაკები მოსახსნელი ბუნიკებით, რომლებსაც აქვთ შემავალი ხვრეტების სხვადასხვა დიამეტრი. მტვერამღები მილაკების მოსახსნელი ბუნიკების ხვრეტების დიამეტრები იანგარიშება ფორმულით:  მმ, სადაც: W აირმტვერსატარში აირმტვერნარევის ნაკადის წრფივი სიჩქარეა, მ/წმ. 2. მტვრის ანალიზის შესრულებისთვის სინჯიანი ფილტრები, რომლებიც ჩადებულია ქაღალდის კასეტაში და საიმედოდაა შეფუთული წონაკის უცვლელობის დასაცავად, აიწონება ლაბორატორიაში ხელმეორედ. პირველად ხდება ცარიელი (სუფთა) ფილტრების აწონვა. ლაბორატორიაში (სასასწორე ოთახში) ფილტრები 40-60 წუთის განმავლობაში ექსიკატორში ყოვნდება ტემპერატურისა და ტენიანობის მხრივ მათი წონასწორობაში მოყვანის მიზნით. სინჯიან ფილტრთა აწონვა ხდება ერთი და იმავე ანალიზურ სასწორზე. სინჯიან ფილტრს იღებენ პაკეტიდან, მას ფრთხილად მოაცილებენ დამცველ რგოლს, დადებენ სასწორის თეფშის შუაგულში და აწონიან 0,1 მგ სიზუსტით. 3. მტვრის კონცენტრაცია გამოითვლება ფორმულით:  მგ/მ​3 , სადაც:  Δm მტვრის წონაკია ფილტრზე, მგ (განისაზღვრება სინჯის აღებამდე და მის შემდეგ ფილტრის წონათა სხვაობით); G0–სინჯად აღებული აირმტვერნარევის მოცულობა, მ​3, რომელიც იანგარიშება ფორმულით:              მ​3, სადაც: V1 საანალიზოდ ასპირატორით სინჯის აღებისას ასპირატორის მიერ გატარებული ნაკადის მოცულობითი საჩქარეა (ხარჯია) ლ/წთ;  – სინჯის აღების ხანგრძლივობა, წთ. 4. სამუშაო ფილტრების  აწონვის პარალელურად, ყოველი 10 ცალის შემდეგ, წონიან საკონტროლო ფილტრს 1 მგ-მდე სიზუსტით. სინჯთა აღების შემდეგ ფილტრებს კვლავ აყოვნებენ დღე-ღამის განმავლობაში სასასწორე ოთახში (ექსიკატორში) და წონიან საკონტროლო ფილტრებთან ერთად.     მუხლი 8🔗.  გამონაფრქვევში ნახშირჟანგის კონცენტრაციის გაზომვა 1. გამონაფრქვევში ნახშირჟანგის კონცენტრაცია განისაზღვრება ექსპრესანალიზის მეთოდით ინდიკატორული მილაკების, ГХ – 4 და ГХ СО – 5 ხელსაწყოთა გამოყენებით ნახშირჟანგის კონცენტრაციის მნიშვნელობის შემდეგ ინტერვალში: 6,25–62 500 მგ/მ​3. 2. ნახშირჟანგის კონცენტრაციის განსაზღვრის მეთოდი ინდიკატორულ მილაკთა და    ხელსაწყოთა გამოყენებით ეფუძნება სპეციფიკურ „ფერად“ (თვისებრივ) რეაქციას, რომელიც ნახშირჟანგის კონცენტრაციის განსაზღვრის პროცესში ხორციელდება ნახშირჟანგსა და ინდიკატორულ მილაკში არსებულ მყარ სარჩულზე-სილიკაგელზე დატანებულ სათანადო რეაგენტს შორის. ამ დროს ინდიკატორულ მილაკში წარმოქმნილი შეფერილი შრის სიგრძე დამოკიდებულია განსასაზღვრავი აირის – ნახშირჟანგის კონცენტრაციასა და სინჯის მოცულობაზე. ამგვარად განსაზღვრული კონცენტრაციის მნიშვნელობა აითვლება იმ სკალაზე, რომელიც აქვს ინდიკატორულ მილაკსა და მის გარსაცმს (ბუდეს). გაზომვის ჩატარება დასაშვებია სინჯში 100%-მდე ფარდობითი ტენიანობისას და 0 – 35​0C ტემპერატურულ ინტერვალში. კონცენტრაციის გამზომი საშუალებებია: ა) ინდიკატორული მილაკები: ТИСО – 0,2 და ТИСО – 5; ბ) ხელის საბერველიანი ასპირატორი AM – 5; დ) გამფილტრავი ვაზნა; ე) შემწოვი და დამჭირხნი (შტუცერებიანი) ტუმბო; ვ) პოლიეთილენის ტომარა ან რეზინის კამერა. 3. ნახშირჟანგის კონცენტრაციის განსაზღვრის პროცესი იწყება აირმტვერსატარიდან (მილიდან) საანალიზო სინჯის აღებით შემწოვი ტუმბოს მეშვეობით პოლიეთილენის ტომარაში ან რეზინის კამერაში. საანალიზოდ აღებულ სინჯს საცავში აყოვნებენ მანამ, სანამ მისი ტემპერატურა არ მოექცევა ინტერვალში: 0–35​0C. 4. აირმზომი ГХ – 4-ის ინდიკატორულ მილაკს – ТИСО – 0,2-ს ორივე ბოლოს წაამტვრევენ АМ-5 ასპირატორის მილაკის დამჭერის ნახვრეტში იმგვარად, რომ არ დაირღვეს მილში ფილტრისა და ფხვნილის მდებარეობა, რის შემდეგაც მილის ისრიან ბოლოს მოათავსებენ ასპირატორის ბუდეში, ხოლო მილის მეორე ბოლოს მიუერთებენ სინჯით სავსე პოლიეთილენის ტომარას ან რეზინის კამერას და ამ ინდიკატორულ მილში ასპირატორის ერთი სვლით გაატარებენ საანალიზო სინჯს. თუკი  ასპირატორის ერთი სვლის შედეგად ინდიკატორულ მილში შეფერილობა არ შეიმჩნა ან შეფერილი სვეტი ვერ გაცდა პირველ დანაყოფს, მაშინ ასპირატორით გააკეთებენ კიდევ ცხრა სვლას (შეწოვას), სულ 1000 მილილიტრი სინჯის მილაკში გატარების მიზნით. თუკი ასპირატორის ერთი სვლის შედეგად ინდიკატორულ მილაკში სინჯის გატარებით მთლიანად შეფერადდა ინდიკატორული სვეტი, მაშინ გაზომვა ხელახლა ტარდება ГХ СО – 5-ის ინდიკატორული მილაკი ТИСО – 5-ით. 5. ინდიკატორულ მილში შეფერილი სვეტის სიმაღლის მიხედვით ისაზღვრება ნახშირჟანგის კონცენტრაცია, რისთვისაც შეადარებენ ინდიკატორული მილაკის სკალას მის ბუდეზე არსებულ სკალასთან (მილაკში გატარებული სინჯის მოცულობის სათანადოდ). ასეთი გაზომვები ტარდება 5-ჯერ. ანათვლები აიღება მოცულობით პროცენტებში (0,001%=12,5მგ/მ​3). 6. გაზომვის შედეგთა დამუშავება მდგომარეობს ცალკეული გაზომვით მიღებულ მონაცემთა მნიშვნელობების საშუალო არითმეტიკულის დადგენაში შემდეგი ფორმულით: , სადაც: n ჩატარებულ გაზომვათა საერთო რიცხვია; Ci – i-ური გაზომვის შედეგად დადგენილი ნახშირჟანგის  კონცენტრაციაა მგ/მ​3. 7. ნახშირჟანგის კონცენტრაციის განსაზღვრის მაქსიმალური ფარდობითი ცდომილება არ უნდა აღემატებოდეს 25%-ს.     მუხლი  9🔗.  გამონაფრქვევში გოგირდის დიოქსიდის, აზოტის ჟანგეულებისა და ნახშირწყალბადების კონცენტრაციის გაზომვა გამონაფრქვევში გოგირდის დიოქსიდის, აზოტის ჟანგეულებისა და ნახშირწყალბადების კონცენტრაციის ექსპრესანალიზი ხორციელდება ანალოგიურად მე-8 მუხლში წარმოდგენილი ნახშირჟანგის კონცენტრაციის გაზომვისა, მხოლოდ იმ განსხვავებით, რომ ამ ნივთიერებათა კონცენტრაციის გაზომვისას (გოსტ 12.1.005-76-ის თანახმად) გამოიყენება მათი ექსპრესანალიზისთვის განკუთვნილი შესაბამისი ინდიკატორული მილაკები, რომელთა განსაზღვრის ინტერვალია: გოგირდის დიოქსიდისთვის 0.005-1.4 გ/მ​3; აზოტის ჟანგეულებისთვის 0.001-0.2გ/მ​3; ნახშირწყალბადებისთვის 0.05-2.0 გ/მ​3.     მუხლი 10🔗. დაბინძურების მცირე მასშტაბის წყაროს გამონაფრქვევში მავნე  ნივთიერების კონცენტრაციის ნორმასთან შესაბამისობის დადგენა 1. დაბინძურების მცირე მასშტაბის წყაროს გამონაფრქვევში კონკრეტული მავნე ნივთიერების კონცენტრაციის ნორმასთან შესაბამისობის დადგენისთვის უნდა სრულდებოდეს შემდეგი პირობა: Cმაქს/Cზდკ  1, სადაც: Cმაქს დაბინძურების მცირე მასშტაბის წყაროს მიერ ატმოსფეროს მიწისპირა ფენაში ფორმირებული მაქსიმალური კონცენტრაციაა, მგ/მ​3; Cზდკ – კონკრეტული მავნე ნივთიერების ნორმირებული მაქსიმალური ერთჯერადი ზღვრულად დასაშვები კონცენტრაციაა (მგ/მ3),რომელიც განსაზღვრულია 20-30-წუთიან დროის ინტერვალში ერთჯერადად აღებული სინჯების კონცენტრაციის მნიშვნელობების მიხედვით. 2. დაბინძურების მცირე მასშტაბის წყაროს მიერ ატმოსფეროს მიწისპირა ფენაში ფორმირებული მაქსიმალური კონცენტრაცია (მგ/მ​3) გამოითვლება შემდეგი ფორმულით: Cმაქს= 200 x M / H​2 x (V1  x T)​1/3, სადაც: M დროის ერთეულში ატმოსფეროში გაფრქვეული მავნე ნივთიერების მასაა, გ/წმ; H – მავნე ნივთიერების გაფრქვევის წყაროს (აირმტვერსატარის) გეომეტრიული სიმაღლე, მ; V1 – აირმტვერნარევის ნაკადის მოცულობითი სიჩქარე, მ​3/წმ; T – გაფრქვეულ აირმტვერნარევის ტემპერატურასა და გარემო ჰაერის ტემპერატურას შორის სხვაობაა, ​0C. 3. აირმტვერსატარში (მილში) აირმტვერნარევის ნაკადის მოცულობითი სიჩქარე (მ​3/წმ) მუშა მდგომარეობისას გამოითვლება ფორმულით: V1=W x S, სადაც: W აირმტვერსატარში აირმტვერნარევის ნაკადის წრფივი სიჩქარეა, მ/წმ; S-აირმტვერსატარის განიკვეთის ფართობი, მ​2, ხოლო ნორმალური პირობებისას – შემდეგი ფორმულით: V0=(0,36 x V1 x Pბარ)/(273 + t), ნმ​3/წმ, სადაც: Pბარ – ატმოსფერული ჰაერის ბარომეტრული წნევაა, მმ.ვ.სვ; t – აირმტვერნარევის ტემპერატურა აირმტვერსატარში, ​0C. 4. აირმტვერსატარში აირმტვერნარევის ნაკადის წრფივი სიჩქარის გასაზომად გამოიყენება პნევმომეტრული მილაკები, MMH ტიპის მიკრომანომეტრი, MC-13 ტიპის თეფშებიანი ანემომეტრი (შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს ნებისმიერი ქვეყნის მიერ გამოშვებული გამზომი ხელსაწყო-აპარატურა, რომელსაც აქვს შესაბამისი დამოწმება (სერტიფიკატი)  და რომელიც ატესტირებულია (შემოწმებულია) სახსტანდარტის სათანადო ორგანოს მიერ და რომლის გამოყენებაც შეთანხმებულია საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროსთან), რომელთა გამოყენების პირობების აღწერა ასახულია ამ მოწყობილობების თანმხლებ დოკუმენტაციაში. აირმტვერნარევი ნაკადის წრფივი სიჩქარე იზომება აირმტვერსატარის ცენტრში მოთავსებული პნევმომეტრული მილაკისა და მასთან მიერთებული მიკრომანომეტრის გამოყენებით, რომელთა საშუალებითაც განისაზღვრება გაფრქვეული აირმტვერნარევის ნაკადის დინამიკური წნევა. ამასთან ერთად, აირმტვერსატარში მოთავსებული თერმომეტრის საშუალებით ფიქსირდება აირმტვერნარევის ნაკადის ტემპერატურა. აირმტვერსატარში პნევმომეტრული მილაკის დამაგრების სქემა წარმოდგენილია მე-3 დანართში. აირმტვერსატარში ცალკეულ გაზომვათა შედეგად (გაზომვათა  რიცხვი აიღება 10-ის ტოლად, გაზომვები ტარდება 2 წუთის ინტერვალით), მიღებული აირმტვერნარევი ნაკადის წრფივი სიჩქარეების მნიშვნელობების საშუალო არითმეტიკულის სიდიდის გადამრავლებით აირმტვერსატარში სიჩქარეთა განაწილების კოეფიციენტზე (0,85) დგინდება აირმტვერსატარში აირმტვერნარევი ნაკადის წრფივი სიჩქარის საშუალო მნიშვნელობა. აირმტვერსატარში აირმტვერნარევი ნაკადის წრფივი სიჩქარე მოცემულ წერტილში იანგარიშება ფორმულით: W=(2g x Pდინ/ჰ)​1/2, სადაც: g – თავისუფალი ვარდნის აჩქარებაა და ტოლია 9,81 მ/წმ​2-ის; Pდინ – დინამიკური წნევაა მოცემულ წერტილში, მმ.წყ.სვ.; h – ჰაერის სიმკვრივე მუშა მდგომარეობისას (კგ/მ​3), რომელიც გამოითვლება ფორმულით: ჰ=(0 x 273)/(273 + t), სადაც:   0  ჰაერის სიმკვრივეა სტანდარტულ პირობებში, 0=1,3კგ/მ​3. 5. დროის ერთეულში ატმოსფეროში გაფრქვეულ მავნე ნივთიერების მასა (გ/წმ) იანგარიშება ფორმულით: M=C0 x V0/10​3, სადაც: C0- აირმტვერსატარში ინსტრუმენტალური გაზომვის შედეგად დადგენილი მავნე ნივთიერების კონცენტრაციაა, მგ/ნმ​3. 6. მცირე მასშტაბის დაბინძურების წყაროს გამონაფრქვევში მავნე ნივთიერების კონცენტრაციის ნორმასთან შესაბამისობის დადგენის კონკრეტული მაგალითი წარმოდგენილია მე-4 დანართში.     მუხლი  11🔗.  პასუხისმგებლობა დებულების მოთხოვნათა დარღვევისთვის პასუხისმგებლობა  დებულების  მოთხოვნათა  დარღვევისთვის განისაზღვრება საქართველოს  კანონმდებლობით. კარი III. დასკვნითი ნაწილი თავი IV. დასკვნითი დებულებები     მუხლი  12🔗.  დებულებაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანა დებულებაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანა ხდება საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. დანართი 1 ნატურალური საწვავის პირობით საწვავში გადასაყვანი კოეფიციენტების მნიშვნელობები № ნატურალური საწვავის (ენერგოშემცველის) დასახელება პირობით საწვავში გადასაყვანი კოეფიციენტები, K 1 შეშა      0,33 2 ქვანახშირი: ტყიბულის ტყვარჩელის          0,58      0,56 3 დიზელის საწვავი      1,45 4 მაზუთი      1,37 5 ბენზინი      1,45 6 ნავთი      1,4 7 ბუნებრივი აირი      1,2 8 თხევადი აირი      1,7 დანართი 2 სხვადასხვა დროის ინტერვალში სხვადასხვა ნატურალური საწვავის ხარჯის ის მაქსიმალური მნიშვნელობები, რომლებამდეც შესაბამის საწავავზე მომუშავე გადასატანი ან/და სტაციონარული ელექტროგენერატორები და ნებისმიერი დანიშნულების თბომომხმარებელი დანადგარები დაბინძურების მცირე მასშტაბის წყაროებად უნდა იქნენ იდენტიფიცირებული ნატურალური საწვავის რაოდენობა, B ნატ., კგ დროის ინტერვალი წელიწადი თვე დღე-ღამე საათი წამი შეშა 146 000 12 167 400 16,7 0,0046 ქვანახშირი: ტყიბულის ტყვარჩელის 75 517 78 214 6 293 6 518 206,9 214,3 8,62 8,93 0,0024 0,0025 დიზელის საწვავი 30 000 2 500 82,5 3,42 0,00095 მაზუთი 31 971 2 664 87,6 3,65 0,001 ბენზინი 30 000 2 500 82,5 3,42 0,00095 ნავთი 31 286 2 607 85,7 3,57 0,00099 ბუნებრივი აირი 36 500 3 042 100 4,16 0,00116 თხევადი აირი 25 765 2 147 70,59 2,94 0,00082                                                                                                                                                                                                                                                                    დანართი 3 აირმტვერსატარში პნევმომეტრული მილაკის დამაგრების სქემა: 1 – საცობი, 2 –პნევმომეტრული მილი, 3 – გაზომვის ადგილის მაჩვენებელი, 4 – ხის ლარტყი, 5 – (10-12) მმ დიამეტრის მქონე ლითონის სამაგრი ღერო, 6 – თერმომეტრი, 7 – აირჰაერმტვრესატარი მილი. დანართი 4 დაბინძურების მცირე მასშტაბის წყაროს გამონაფრქვევში მავნე ნივთიერების კონცენტრაციის ნორმასთან შესაბამისობის დადგენის მაგალითი ობიექტი – პურის საცხობი სათბობის სახე – შეშა სათბობის საათობრივი ხარჯი – 15 კგ გაფრქვევის მილის სიმაღლე – H=3 მ. გაფრქვევის მილის დიამეტრი – D=0,2 მ აირმტვერნარევი ნაკადის წრფივი სიჩქარე მილში – W=3,0 მ/წმ აირმტვერნარევი ნაკადის მოცულობითი სიჩქარე მილში – V1=0,095 მ​3/წმ აირმტვერნარევი ნაკადის მოცულობითი სიჩქარე, დაყვანილი ნორმალურ პირობებზე: V0=(0,36∙V1∙Pბარ)/(273+t) = (0.36∙0.095∙730)/(273+100)= 0.07 ნმ​3/წმ ატმოსფერული ჰაერის ბარომეტრული წნევა –  Pბარ= 730 მმ.ვ.სვ.                                        ნახშირჟანგის ფაქტობრივი კონცენტრაცია – C0 =3,0 გრ/ნმ​3 ნახშირჟანგის ნორმირებული მაქსიმალური ერთჯერადი კონცენტრაცია – Cზდკ= 5 მგ/მ​3 ნახშირჟანგის ფონური კონცენტრაცია – 0,0 მგ/მ​3 ტემპერატურა მილის გამოსასვლელზე – t= 130 ​0C ატმოსფერული ჰაერის  ტემპერატურა t0 = 30 ​0C T = t – t0=130 – 30= 100 ​0C ნახშირჟანგის გაფრქვევის მასა M = C0∙V0 = 3.0 ∙ 0,07 = 0,21 გრ/წმ ატმოსფეროს მიწისპირა ფენაში ფორმირებული ნახშირჟანგის მაქსიმალური კონცენტრაცია Cმაქს. = 200M / H​2(V1∆T)​1/3   = 200 ∙ 0.21 /9 ∙ (0,095 ∙ 100)​1/3 = 2,2 მგ/მ3​2      Cმაქს. /Cზდკ. = 2.2/5.0 = 0.44,  რაც <  1-ზე, ამდენად, ნახშირჟანგის ფაქტობრივი კონცენტრაცია მილში (C=3,0გრ/ნმ​3) შეესაბამება ნორმატიულს.