„სტანდარტების დამტკიცების შესახებ“

„სტანდარტების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს სტანდარტიზაციის, მეტროლოგიისა და სერტიფიკაციის სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარის  ბრძანება N70 1998 წლის 15 მაისი სტანდარტების დამტკიცების შესახებ საქართველოს კანონის „სტანდარტიზაციის შესახებ“ და საქართველოს სტანდარტიზაციის სახელმწიფო სისტემის შესაბამისად დამტკიცდეს საქართველოს სახელმწიფო სტანდარტები: სსტ 17-98 საკვები ბავშვთა. ფორმულა 1 სსტ 18.1-98 საინფორმაციო ტექნოლოგიები. 8-ბიტიანი ერთბაიტიანი კოდირებული გრაფიკული სიმბოლოების ნაკრები. ქართული ანბანი. ნაწილი 1 სსტ 18.2-98 საინფორმაციო ტექნოლოგიები. 8-ბიტიანი ერთბაიტიანი კოდირებული გრაფიკული სიმბოლოების ნაკრები. ქართული ანბანი. ნაწილი 2 სსტ 19-98 - მარილი სუფრის იოდირებული. საერთო ტექნიკური პირობები. მათი შემოღების თარიღად განისაზღვროს 1998 წლის 25 მაისი. საქსტანდარტის თავმჯდომარე ჯ. მანჯგალაძე სსტ 19-98 საქართველოს სახელმწიფო სტანდარტი მარილი სუფრის იოდირებული საერთო ტექნიკური პირობები საქართველოს სტანდარტიზაციის, მეტროლოგიის და სერტიფიკაციის სახელმწიფო დეპარტამენტი თბილისი სსტ 19-98 საინფორმაციო მონაცემები შემუშავებულია – საქართველოს კვების მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სტანდარტიზაციის ტექნიკური კომიტეტის ტკ-12 „კვების მრეწველობის პროდუქტები“-ს მიერ შემსრულებლები: აკად. ნ. ბაღათურია, ბიოლოგიურ მეცნ. კანდ. მ. დემენიუკი, ტექნ. მეც. კანდ. ნ. ბეგიაშვილი, ლ. მოისწრაფიშვილი, ლ. ეჯიბია შემოტანილია – საქართველოს კვების მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სტანდარტიზაციის ტექნიკური კომიტეტის ტკ-12 „კვების მრეწველობის პროდუქტები“-ს მიერ დამტკიცებულია და შემოღებულია სამოქმედოდ  – საქსტანდარტის 1998 წლის 15 მაისი № 40 ბრძანებით. წინამდებარე სტანდარტის მთლიანად ან ნაწილობრივ აღწარმოება, ტირაჟირება და გავრცელება საქსტანდარტის ნებართვის გარეშე არ დაიშვება სსტ 19-98 შინაარსი 1. გამოყენების სფერო 1 2. ნორმატიული მითითებანი 1 3. განმარტებანი 3 4. კლასიფიკაცია 4 5. ტექნიკური მოთხოვნები 4 6. მიღების წესები 6 7. გამოცდის მეთოდები 7 8. შეფუთვა, ნიშანდება, ტრანსპორტირება და შენახვა 11 9. უსაფრთხოების მოთხოვნები 14 10. დამამზადებლის გარანტია 14 11. დანართი 15 სსტ 19-98 ჯგუფი ნ95 საქართველოს სახელმწიფო სტანდარტი მარილი სუფრის იოდირებული საერთო ტექნიკური პირობები SALT IODINE COMMON FOOD General technical specifications შემოღებულია: 25. 05. 1998წ. 1. გამოყენების სფერო წინამდებარე სტანდარტი ვრცელდება სუფრის იოდირებული მარილზე, რომელიც წარმოადგენს კრისტალური ნატრიუმის ქლორიდს იოდოვანმჟავა კალიუმის მარილის დამატებით. სუფრის იოდირებული მარილი განკუთვნილია როგორც ფართო მოხმარებისათვის, ასევე მოსახლეობის სამკურნალო-პროფილაქტიკური კვებისათვის. 2. ნორმატიული მითითებანი 2.1. წინამდებარე სტანდარტში გამოყენებულია მითითებანი შემდეგ ნორმატიულ დოკუმენტებზე: გოსტ 12.1.007-76 შრომის უსაფრთხოების სტანდარტების სისტემა. მავნე ნივთიერებები. კლასიფიკაცია და უსაფრთხოების საერთო მოთხოვნები. გოსტ 1770-74 ჭურჭელი მინის საზომი ლაბორატორიული. ცილინდრები, მენზურები, კოლბები, სინჯარები. ტექნიკური პირობები. გოსტ 4202-75 კალიუმი იოდოვანმჟავისა. ტექნიკური პირობები. გოსტ 4204-77 გოგირდმჟავა. ტექნიკური პირობები. გოსტ 4232-74 იოდიდი კალიუმის. ტექნიკური პირობები. გოსტ 4233-77 ქლორიდი ნატრიუმის. ტექნიკური პირობები. გოსტ 6709-72 წყალი გამოხდილი. ტექნიკური პირობები. გოსტ 7328-82 საზომი მასისა და საერთო დანიშნულებისა სანიმუშო. ტექნიკური პირობები გოსტ 9078-84 ქვეშები ბრტყელი. საერთო ტექნიკური პირობები. გოსტ 10163-76 სახამებელი ხსნადი. ტექნიკური პირობები. გოსტ 10354-82 აფსკი პოლიეთილენის. ტექნიკური პირობები. გოსტ 12026-76 ქაღალდი საფილტრავი ლაბორატორიული. ტექნიკური პირობები. გოსტ 12303-80 შეკრულა მუყაოს, ქაღალდისა და კომბინირებული მასალისაგან. საერთო ტექნიკური პირობები. გოსტ 13360-84 ყუთები ფიცრის კვების მრეწველობის პროდუქტებისათვის. ტექნიკური პირობები. გოსტ 13511-91 ყუთები გოფრირებული მუყაოსაგან კვების პროდუქტების, ასანთის, თამბაქოს ნაწარმისა და სარეცხი საშუალებებისათვის. ტექნიკური პირობები. გოსტ 13685-84 მარილი სუფრის. გამოცდის მეთოდები გოსტ 13830-91 მარილი სუფრის საკვები. გოსტ 14192-77 ნიშანდება ტვირთისა გოსტ 14919-83 ელექტროქურები და შესაწვავი ელექტროკარადები საყოფაცხოვრებო. საერთო ტექნიკური პირობები. გოსტ 15846-79 პროდუქცია, გასაგზავნი უკიდურეს ჩრდილოეთსა და ძნელად მისადგომ რაიონებში. შეფუთვა, ნიშანდება, ტრანსპორტირება და შენახვა. გოსტ 17308-88 ხეზი. ტექნიკური პირობები. გოსტ 18242-72 სტატისტიკური მისაღები კონტროლი ალტერნატიული ნიშნის მიხედვით. კონტროლის გეგმა. გოსტ 18321-73 ხარისხის სტატისტიკური კონტროლი. საცალო პროდუქციის ამონარჩევის შემთხვევითი შერჩევის მეთოდები. გოსტ 19668-74 კონტეინერი სპეციალიზებული ჯგუფური, მასა ბრუტო 5,0 ტ ფხვიერი ტვირთისათვის. გოსტ 20292-74 ხელსაწყოები მინისა საზომი ლაბორატორიული. ბიურეტები, პიპეტები. ტექნიკური პირობები. გოსტ 21650-76 სატრანსპორტო პაკეტებში საცალო ტვირთის სამაგრი საშუალებანი. საერთო მოთხოვნები. გოსტ 23285-78 პაკეტები ბრტყელ ქვეშებზე. კვების პროდუქტები და მინის ტარა. ტექნიკური პირობები. გოსტ 24104-88 სასწორები და ლაბორატორიული საერთო დანიშნულებისა და სანიმუშო. საერთო ტექნიკური პირობები. გოსტ 24831-81 ტარა-მოწყობილობა, ტიპები, ძირითადი პარამეტრები და ზომები. გოსტ25336-82 ჭურჭელი და მოწყობილობა მინისა ლაბორატორიული. ტიპები ძირითადი პარამეტრები და ზომები. გოსტ 25951-83 აფსკი პოლიეთილენის თერმოშეკლებისა (ჩაჯდომისა). ტექნიკური პირობები. გოსტ 26927-86 ნედლეული და საკვები პროდუქტები. ვერცხლისწყლის განსაზღვრის მეთოდი. გოსტ 26929-86 ნედლეული და საკვები პროდუქტები. სინჯის მომზადება. მინერალიზაცია ტოქსიკური ელემენტების განსაზღვრისათვის. გოსტ 26930-86 ნედლეული და საკვები პროდუქტები დარიშხანას განსაზღვრის მეთოდი. გოსტ 26931-86 ნედლეული და საკვები პროდუქტები სპილენძის განსაზღვრის მეთოდები. გოსტ 26932-86 ნედლეული და საკვები პროდუქტები. ტყვიის განსაზღვრის მეთოდი. გოსტ 26933-86 ნედლეული და საკვები პროდუქტები. კადმიუმის განსაზღვრის მეთოდი. გოსტ 26934-86 ნედლეული და საკვები პროდუქტები. თუთიის განსაზღვრის მეთოდი. გოსტ 27068-86 თიოსულფატი ნატრიუმისა. ტექნიკური პირობები. სსტ 1.11-96 სტანდარტიზაციის  სახელმწიფო სისტემა. შესაბამისობის ეროვნული ნიშანი. ფორმა, ზომები და ტექნიკური მოთხოვნები. 3. განმარტებანი 3.1 წინამდებარე სტანდარტში გამოყენებულია შემდეგი ტერმინები და განმარტებანი: ქვამარილი – მარილი, რომელსაც მოიპოვებენ უშუალოდ მიწის წიაღიდან მარილის შახტებში მყარი კრისტალური ნატეხების სახით და შემდეგ აქუცმაცებენ სპეციალური მარილის საფქვავ წისქვილებში  საჭირო ზომის ნაწილაკებად. თვითნალექი ანუ ტბის მარილი – მარილი, რომელსაც მოიპოვებენ ბუნებრივი მარილიანი ტბების ფსკერიდან ცალკეული კრისტალების ან სხვადასხვა ზომის შენაზარდი კრისტალების სახით –  უწვრილესიდან საშუალო ზომის ნატეხამდე და შემდეგ  აქუცმაცებენ სპეციალური მარილის საფქვავ წისქვილებში საჭირო ზომის ნაწილაკებად. გამონახადი მარილი – მარილი, რომელიც მიიღება მიწის წიაღიდან ჭაბურღილით ამოღებული მარილხსნარის აორთქლების შედეგად. მარილხსნარს მოიპოვებენ „სველი“ ჭაბურღილიდან ბუნებრივი მარილის ხსნარის სახით ან „მშრალი“ ჭაბურღილიდან მარილიან ფენამდე წყლის ჩატუმბვის შედეგად მარილის გახსნით. დანალექი ანუ აუზის (ზღვის) მარილი – მარილი, რომელიც მიიღება ზღვის მახლობლად განლაგებული ხელოვნურ აუზებში ზაფხულის ცხელ დღეებში მზის სხივების მოქმედების შედეგად ტენის ძლიერი აორთქლებით. ამ დროს გამოყოფილ მარილს, რომელიც მყარი კრისტალური ნივთიერების სახით გროვდება ნაპირზე და მარილის საფქვავ წისქვილებში აქუცმაცებენ საჭირო ზომის ნაწილაკებად. 4. კლასიფიკაცია 4.1. მარილი სუფრის იოდირებული შეიძლება იყოს (იხ. დანართი): წარმოებისა და დამუშავების წესის მიხედვით - ქვამარილი, თვითნალექი, გამონახადი და დანალექი; ხარისხის მიხედვით – უმაღლესი, პირველი და მეორე. 5. ტექნიკური მოთხოვნები 5.1. სუფრის იოდირებული მარილი უნდა შეესაბამებოდეს წინამდებარე სტანდარტის მოთხოვნებს და დამზადდეს დადგენილი წესით დამტკიცებული ტექნოლოგიური ინსტრუქციის მიხედვით, სანიტარული ნორმებისა და წესების დაცვით. 5.2. დახასიათება 5.2.1 ორგანოლეპტიკური მაჩვენებლებით სუფრის იოდირებული მარილი უნდა შეესაბამებოდეს 1-ლი ცხრილის მოთხოვნებს. ცხრილი 1 მაჩვენებლის დასახელება ხარისხის დახასიათება უმაღლესი პირველი და მეორე გარეგნული სახე კრისტალური ფხვიერი პროდუქტი მექანიკური მინარევების არსებობა, რომლებიც არ არის დაკავშირებული მარილის წარმოქმნასთან, დაუშვებელია გემო მლაშე, უცხო გემოს გარეშე ფერი თეთრი თეთრი, ნაცრისფერი, ყვითელი, ვარდისფერი, ცისფერი ელფერით მარილის წარმოშობის შესაბამისად სუნი არა აქვს, დასაშვებია იოდის სუსტი სუნი შენიშვნა: თვითნალექ მარილში დასაშვებია მუქი ნაწილაკების არსებობა გაუხსნელი ნალექის შემცველობის ნორმის ფარგლებში. ფიზიკურ-ქიმიური მაჩვენებლებით სუფრის იოდირებული მარილი უნდა შეესაბამებოდეს მე-2 ცხრილის მოთხოვნებს. ცხრილი 2 მაჩვენებლის დასახელება ნორმა ხარისხებისათვის უმაღლესი პირველი მეორე ნატრიუმის ქლორიდის მასური წილი მშრალ ნივთიერებაზე გადაანგარიშებით, %, არანაკლებ 98,40 97,70 97,00 კალციუმის იონის მასური წილი მშრალ ნივთიერებაზე გადაანგარიშებით, %, არა უმეტეს 0,35 0,50 0,65 მაგნიუმის იონის მასური წილი მშრალ ნივთიერებაზე გადაანგარიშებით, %, არა უმეტეს 0,05 0,10 0,25 სულფატის იონის მასური წილი მშრალ ნივთიერებაზე გადაანგარიშებით, %, არა უმეტეს 0,80 1,20 1,50 კალიუმის იონის მასური წილი მშრალ ნივთიერებაზე გადაანგარიშებით, %, არა უმეტეს 0,10 0,10 0,20 რკინის ჟანგის მასური წილი (III) მშრალ ნივთიერებაზე გადაანგარიშებით, %, არა უმეტეს 0,005 0,01 0,01 წყალში უხსნადი ნივთიერებების მასური წილი მშრალი ნივთიერებაზე გადაანგარიშებით, %, არა უმეტეს 0,16 0,45 0,85 ტენიანობის მასური წილი, %, არა უმეტეს 1,0 ხსნარის pH 6,5-8,0 იოდის მასური წილი მშრალ ნივთიერებაზე გაანგარიშებით, %, (45-5)x 10​-4 ტოქსიკური ელემენტების მასური წილი, მგ/კგ, არა უმეტეს: ტყვია კადმიუმი დარიშხანა ვერცხლისწყალი სპილენძი თუთია 2,0 0,1 1,0 0,01 3.00 10,00 5.2.3. რადიონუკლიდების შემცველობა იოდირებული სუფრის მარილში არ უნდა აღემატებოდეს საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მიერ დამტკიცებულ ნორმებს. 5.3 მოთხოვნები მასალებისადმი სუფრის იოდირებული მარილის დასამზადებლად გამოიყენება შემდეგი მასალები: მარილი სუფრის საკვები გოსტ 13830-ის მიხედვით; კალიუმი იოდოვანმჟავისა გოსტ 4202-ის მიხედვით კვალიფიკაციით არანაკლებ სუფთა საანალიზოდ. 5.4 დაფქული სუფრის იოდირებული მარილის დაქუცმაცების ხარისხი უნდა შეესაბამებოდეს მე-3 ცხრილის მოთხოვნებს. ცხრილი 3 დაქუცმაცების ხარისხი ნორმა უმაღლესი და პირველი ხარისხი დაფქვა N0 0,9 მმ-მდე, %, არანაკლებ 70,0 0,9-1,2 მმ-მდე, %, არანაკლებ 20,0 1,2 მმ-ს ზევით, %, არა უმეტეს 10,0 უმაღლესი, პირველი და მეორე ხარისხი დაფქვა N1 1,3 მმ-მდე, %, არანაკლებ 85,0 1,3-2,5 მმ-მდე, %, არანაკლებ 12,0 2,5 მმ-ს ზევით, %, არა უმეტეს 3,0 დაფქვა N2 2,6 მმ-მდე, %, არანაკლებ 90,0 2,6-4,5მმ-მდე, %, არანაკლებ 5,0 4,5 მმ-ს ზევით, %, არა უმეტეს 5,0 დაფქვა N3 4,5 მმ-მდე, %, არანაკლებ 85,0 4,5 მმ-ს ზევით, %, არა უმეტეს 15,0 6. მიღების წესები 6.1 სუფრის იოდირებულ მარილს ღებულობენ პარტიებად. პარტიად ითვლება პროდუქციის ნებისმიერი რაოდენობა, ხარისხის ერთნაირი მაჩვენებლებითა და შეფუთვის მიხედვით ერთგვაროვანი და ხარისხის ერთი დოკუმენტით თანხლებული. 6.2. ხარისხის დოკუმენტი უნდა შეიცავდეს: საწარმო დამამზადებლის დასახელებას; პარტიის ნომერს; პროდუქციის დასახელებას, მის ხარისხსა და დაფქვის ნომერს; სატრანსპორტო ტარის სახეს; მასა-ნეტოს; ჩატარებული ანალიზის შედეგებს ან პარტიის შესაბამისობის დადასტურებას წინამდებარე სტანდარტის მოთხოვნებთან; წინამდებარე სტანდარტის აღნიშვნას. 6.3. ფიზიკურ-ქიმიური და ორგანოლეპტიკური მაჩვენებლების, დაქუცმაცების ხარისხის, შეფუთვისა და ნიშანდების კონტროლს ახორციელებენ ამორჩევით. 6.4. კონტროლის წესი ხორციელდება გოსტ 18242-ის მიხედვით. 6.5. ამონარჩევში ერთეულის შერჩევას აწარმოებენ შემთხვევითი შერჩევითი მეთოდით გოსტ 18321-ის მიხედვით ერთსაფეხურიანი ნორმალური კონტროლის გეგმის შესაბამისად საერთო კონტროლის დონეზე (II) (იხ.ცხრ.4). ცხრილი 4 პარტიისა და სატრანსპორტო ტარის ერთეულთა მოცულობა სატრანსპორტო ტარაში ამონარჩევის მოცულობა ცალი მისაღები რიცხვი წუნის რიცხვი 51-მდე 5 0 1 51-ის ზევით  150-მდე 20 1 2 151-ის ზევით 280-მდე 32 2 3 281-ის ზევით 500-მდე 50 3 4 501-ის ზევით 1200-მდე 80 5 6 1201-ის ზევით 3200-მდე 125 7 8 3201-ის ზევით 10000-მდე 200 10 11 10001-ის ზევით 35000-მდე 315 14 15 35001-ის ზევით 500 21 22 6.6. სუფრის იოდირებული მარილის ხარისხს დაზიანებულ ტარაში ამოწმებენ ცალკე. შემოწმების შედეგები ვრცელდება მხოლოდ ამ ტარის პროდუქციაზე. 6.7. პარტია აკმაყოფილებს დადგენილ მოთხოვნებს, თუ ამონარჩევში დეფექტური ერთეულის რიცხვი ნაკლებია ან ტოლი მისაღები რიცხვისა, ხოლო დადგენილი მოთხოვნების შეუსაბამოდ, თუ ამონარჩევში დეფექტური ერთეულის რიცხვი ტოლია ან მეტი წუნის რიცხვის. 6.8. გადასვლა ნორმალური კონტროლიდან შესუსტებულ ან გაძლიერებულ კონტროლზე ხორციელდება გოსტ 18242-ის მიხედვით. 6.9. ტოქსიკური ელემენტების (ტყვია, კადმიუმი, დარიშხანა, ვერცხლისწყალი, სპილენძი, თუთია) მასური წილს სუფრის იოდირებულ მარილში განსაზღვრავს დამამზადებელი. 7. გამოცდის მეთოდები 7.1 სუფრის იოდირებული მარილის ნიმუშის აღება და მისი მომზადება საანალიზოდ ხორციელდება - გოსტ 13685-ისა და გოსტ 26929-ის მიხედვით. ანალიზის მეთოდები განისაზღვრება გოსტ 13685-ის, გოსტ 26927-ის, გოსტ 26930-ის, გოსტ 26931-ის, გოსტ 26932-ის, გოსტ 26933-ის, გოსტ 26934-ის მიხედვით. 7.2. იოდის მასური წილის განსაზღვრა 7.2.1 მეთოდის არსი მეთოდის არსი მდგომარეობს კალიუმის იოდატიდან მჟავე არეში კალიუმის იოდიდის თანაობისას თავისუფალი იოდის გამოყოფასა და მის დატიტვრაში ნატრიუმის თიოსულფატით, ინდიკატორის გამოყენებით. 7.2.2 აპარატურა, მასალები და რეაქტივები სასწორი – ლაბორატორიული საერთო დანიშნულებისა მე-2 კლასის სიზუსტისა, აწონვის ზღვარით 20 და 200გ, გოსტ 24104-ის მიხედვით. ელექტროქურა დახურული სპირალით გოსტ 14919-ის მიხედვით ან სხვა გამაცხელებელი მოწყობილობა, რომელიც უზრუნველყოფს გახურებას 90-1000 C ტემპერატურამდე. საწონები გოსტ 7328-ის მიხედვით. კოლბები საზომი 1დმ3 ტევადობისა გოსტ 1770-ის მიხედვით. ჭიქები ქიმიური 150 და 300 სმ ტევადობისა გოსტ 25336-ის მიხედვით. ცილინდრები საზომი 10 და 100 სმ3 ტევადობისა გოსტ 1770-ის მიხედვით. კოლბები კონუსური 250 სმ3 ტევადობისა გოსტ 25336-ის მიხედვით. ძაბრები მინისა გოსტ 25336-ის მიხედვით. პიპეტები 1, 2 და 5 სმ3 ტევადობისა გოსტ 20292-ის მიხედვით. ბიურეტი 25 სმ3 ტევადობისა გოსტ 20292-ის მიხედვით. წკირები მინისა. მინა საათისა. საათი სასიგნალო ან სილისა 5 წთ-იანი. ქაღალდი საფილტრავი საშუალო სიმკვრივის, 9 სმ დიამეტრისა, გოსტ 12026-ის მიხედვით. წყალი გამოხდილი გოსტ 6709-ის მიხედვით. გოგირდმჟავა 1,84 გ/სმ3 სიმკვრივისა გოსტ 4204-ის მიხედვით, წყლიანი ხსნარი მოლური კონცენტრაციით C(H2SO4 ) =1მოლი/დმ​3. იოდი კალიუმისა გოსტ 4232-ის მიხედვით, წყლიანი  ხსნარი მასური კონცენტრაციით 10%. თიოსულფატი ნატრიუმისა 5-წყლიანი გოსტ 27068-ის მიხედვით, წყლიანი ხსნარი მოლური კონცენტრაციით C(Na2S2O3x5H2O)=0,005 მოლი/დმ3; ხსნარი საჭიროებს ტიტრის (შესწორების კოეფიციენტის) დადგენას. ქლორიდი ნატრიუმისა გოსტ 4233-ის მიხედვით, ნაჯერი ხსნარი. სახამებელი - ხსნადი გოსტ 10163-ის მიხედვით, მარილწყლიანი ხსნარი მასური კონცენტრაციით 1 %. კალიუმის იოდოვანმჟავისა - გოსტ 4202-ის მიხედვით, წყლიანი ხსნარი მოლური კონცენტრაციით C (1/6 KIO3 )=0,005 მოლი/დმ​3. დასაშვებია სხვა აპარატურისა და ლაბორატორიული ჭურჭლის გამოყენება, რომელთა მეტროლოგიური და ტექნიკური მახასიათებლები არ ჩამოუვარდებიან სტანდარტით დადგენილ მაჩვენებლებს. 7.2.3. რეაქტივების მომზადება 7.2.3.1 გოგირდმჟავას 1 მოლი/დმ​3 მოლური კონცენტრაციის  ხსნარის მომზადება 6,0 სმ​3 გოგირდმჟავას ხვედრითი წონით (სიმკვრივით) 1,840 გ სმ​3 ფრთხილად ასხამენ 90 სმ​3 გამოხდილ წყალში და გაცივების შემდეგ ხსნარის მოცულობა მიჰყავთ გამოხდილი წყლით 100 სმ-მდე. 7.2.3.2 სახამებლის 1%-იანი მასური კონცენტრაციის ხსნარის მომზადება თავდაპირველად ამზადებენ ნატრიუმის ქლორიდის ნაჯერ ხსნარს, რისთვისაც 27 გ მარილს ხსნიან 100 სმ​3 წყალში. 100 სმ​3 ტევადობის ქიმიურ ჭიქაში სწონიან დაახლოებით 1 გ ხსნად სახამებელს, უმატებენ 10 სმ​3 გამოხდილ წყალს და აცხელებენ სახამებლის გახსნამდე, რის შემდეგაც სახამებლის ცხელ ხსნარში ასხამენ ნატრიუმის ქლორიდის ნაჯერ ხსნარს 100 სმ​3 მოცულობამდე. ხსნარი უნდა ინახებოდეს გრილ ადგილას მუქი ფერის ჭურჭელში. ყოველი ხმარების წინ ხსნარი უნდა გაცხელდეს, მაგრამ არ ადუღდეს. 7.2.3.3. კალიუმის იოდიდის 10%-იანი მასური კონცენტრაციის ხსნარის მომზადება 100 გ კალიუმის იოდიდს ხსნიან გამოხდილ წყალში 1 დმ​3 ტევადობის საზომ კოლბაში. ხსნარი უნდა ინახებოდეს გრილ ადგილას, მუქი ფერის ჭურჭელში. 7.2.3.4 ნატრიუმის თიოსულფატის  C(Na2S2O3x5H2O) = 0,005 – მოლი/ დმ​3 მოლური კონცენტრაციის ხსნარის მომზადება. 1,24გ ნატრიუმის თიოსულფატს, აწონილს 0,01 გ სიზუსტით, ხსნიან ახლადადუღებულ და გაგრილებულ გამოხდილ წყალში 1 დმ​3 ტევადობის საზომ კოლბაში. შეიძლება ხსნარის მომზადება 0,1 მოლი/დმ​3 მოლური კონცენტრაციის ხსნარის (25 გ/დმ​3 ან ფიქსანალი) 20-ჯერ – განზავების გზით. ხსნარი უნდა ინახებოდეს გრილ ადგილას, მუქი ფერის ჭურჭელში. 7.2.3.5 კალიუმის იოდატის C (1/6 KIO3)= 0,005 – მოლი/დმ​3 მოლური კონცენტრაციის ზუსტი ხსნარის მომზადება 0,1783 გ წყლიდან გადაკრისტალებულ და 120-1500 C ტემპერატურაზე მუდმივ მასამდე გამომშრალ კალიუმის იოდატს, აწონილს 0,0002 გ სიზუსტით, ხსნიან გამოხდილ წყალში 1 დმ ტევადობის საზომ კოლბაში. უმჯობესია ხსნარის მომზადება – C(1/6 KIO3)=0,1 – მოლი/დმ​3 მოლური კონცენტრაციის ხსნარიდან (3,567 გ/დმ​3.ან ფიქსანალი) მისი 20-ჯერ განზავების გზით. 7.2.4 ნატრიუმის თიოსულფატის ტიტრის (შესწორების კოეფიციენტის) დადგენა. 250 სმ​3 ტევადობის კონუსურ კოლბაში ათავსებენ 8-10 სმ​3 კალიუმის იოდატის 0,005 მოლი/დმ​3 მოლური კონცენტრაციის ხსნარს, უმატებენ დაახლოებით 100 სმ​3 გამოხდილ წყალს, 0,5-1,0 სმ გოგირდმჟავას 1 მოლი/დმ​3 მოლური კონცენტრაციის ხსნარს, 2,5 სმ​3 კალიუმის იოდიდის 10%-იანი მასური კონცენტრაციის ხსნარს, კოლბას ახურავენ საათის მინას და დგამენ სიბნელეში 5 წთ-ის განმავლობაში. რეაქციის შედეგად გამოყოფილ იოდს ტიტრავენ ნატრიუმის თიოსულფატის 0,005 მოლი/ დმ​3 მოლური კონცენტრაციის ხსნარით ბიურეტიდან, ვიდრე დასატიტრი ხსნარი მიიღებდეს ღია-ყვითელ ფერს, რის შემდეგაც უმატებენ 1-2 სმ​3 სახამებლის 1%-იანი მასური კონცენტრაციის წინასწარ შემთბარ ხსნარს და აგრძელებენ დატიტვრას ნატრიუმის თიოსულფატის წვეთ-წვეთობით მიმატებით, კოლბაში ლურჯად შეფერილი ხსნარის სრულ გაუფერულამდე. იღებენ დახარჯული ნატრიუმის თიოსულფატის რაოდენობის ანათვალს ბიურეტზე და ამოწმებენ დატირული ხსნარის ფერს კოლბაში. თუ ხსნარმა ამ დროის განმავლობაში მიიღო ცისფერი ელფერი, კიდევ უმატებენ ნატრიუმის თიოსულფატს  თითო წვეთობით და ხელახლა იღებენ ანათვალს ბიურეტზე. პარალელურად ატარებენ საკონტროლო ცდას რეაქტივებზე, გამოხდილი წყლით, კალიუმის იოდატის გარეშე, მხოლოდ სარეაქციო არეს სახამებლის ხსნარს უმატებენ დატიტვრის დასაწყისშივე. თუ ხსნარი ამ დროს ლურჯად არ შეიფერა, დატიტვრას არ აწარმოებენ. ნატრიუმის თიოსულფატის ტიტრს (k ) ანგარიშობენ ფორმულით         V K= -------       V-V0 სადაც  V - დასატიტრად აღებული კალიუმის იოდატის ხსნარის მოცულობაა, სმ​3; V-საცდელ დატიტვრაზე დახარჯული ნატრიუმის თიოსულფატის ხსნარის მოცულობა, სმ​3; V0.საკონტროლო ცდაზე დახარჯული ნატრიუმის თიოსულფატის ხსნარის მოცულობაა, სმ​3 ტიტრის (შესწორების კოეფიციენტის) დასადგენად ატარებენ არანაკლებ სამი განსაზღვრისა და საბოლოო შედეგად იღებენ განსაზღვრათა საშუალო არითმეტიკულ მნიშვნელობას. გარე ფაქტორების საზიანო მოქმედების თავიდან აცილების მიზნით სასურველია ტიტრის (შესწორების კოეფიციენტის) დადგენა მოხდეს მარილში იოდის განსაზღვრის ანალიზის ჩატარების დროს იოდის დატიტვრის პროცესის თანდროულად, ძირითადი ცდის ჩატარების იდენტურ პირობებში და იგივე რეაქტივების გამოყენებით. რეკომენდებულია ტიტრის (შესწორების კოეფიციენტის) დასადგენად აღებული კალიუმის იოდატის ხსნარის მოცულობა დაახლოებით ეთანადებოდეს მარილში იოდის განსაზღვრის ცდაზე დახარჯული ნატრიუმის თიოსულფატის ხსნარის მოცულობას. დატიტვრის დროს სარეაქციო არე და ტიტრანტი არ უნდა განიცდიდნენ მზის სხივების მოქმედებას. 7.2.5 ნიმუშის აღების მეთოდი სუფრის იოდირებული მარილის ნიმუშის აღება წარმოებს გოსტ 13685-ის მიხედვით. 7.2.6 გამოცდის ჩატარება ქიმიურ ჭიქაში იღებენ მარილის წონაკს მასით დაახლოებით 20 გ±0,00022 ცდომილებით. აწონვის შედეგს იწერენ მძიმის მერე მეოთხე ციფრამდე. წონაკს საზომი ცილინდრით უმატებენ 80 სმ გამოხდილ წყალს და ხსნარს ურევენ მინის წკირით მარილის სრულ გახსნამდე. მიღებულ მარილხსნარს ფილტრავენ კონუსურ კოლბაზე მოთავსებულ მინის ძაბრში ჩაფენილ ქაღალდის ფილტრში. ფილტრატს აგროვებენ კონუსურ კოლბაში. მარილხსნარის მთელი რაოდენობის გაფილტვრის შემდეგ ჭიქას რამოდენიმეჯერ გამოავლებენ გამოხდილ წყალს და მასაც ატარებენ ფილტრში; ბოლოს ფილტრს ჩარეცხავენ გამოხდილი წყლით სამჯერ მიღებულ ფილტრატს გოგირდმჟავას 1 მოლი/დმ​3 მოლური კონცენტრაციის უმატებენ 0,5-1,0 სმ​3 ხსნარს, 2,5 სმ​3 კალიუმის იოდიდის 10%-იანი მასური კონცენტრაციის ხსნარს, კოლბას ახურავენ საათის მინას და დგამენ სიბნელეში 5 წუთის განმავლობაში. რეაქციის შედეგად გამოყოფილ იოდს ტიტრავენ ნატრიუმის თიოსულფატის 0,005 მოლი/დმ​3 მოლური კონცენტრაციის ხსნარით ბიურეტიდან, ვიდრე დასატიტრი ხსნარი მიიღებდეს ღია-ყვითელ ფერს, რის შემდეგაც უმატებენ 1-2 სმ​3  სახამებლის 1%-იანი მასური კონცენტრაციის წინასწარ შემთბარ ხსნარს და აგრძელებენ დატიტვრას ნატრიუმის თიოსულფატის წვეთ-წვეთობით მიმატებით, კოლბაში ლურჯად (იისფრად) შეფერილი ხსნარის სრულ გაუფერულამდე. იღებენ დახარჯული ნატრიუმის თიოსულფატის რაოდენობის ანათვალს ბიურეტზე და ამოწმებენ დატიტრული ხსნარის ფერს კოლბაში. თუ ხსნარმა, ამ დროის განმავლობაში მიიღო ცისფერი (მოიისფრო) ელფერი, კიდევ უმატებენ  უმატებენ ნატრიუმის თიოსულფატს თითო წვეთობით და ხელახლა იღებენ ანათვალს ბიურეტზე. პარალელურად ატარებენ საკონტროლო ცდას რეაქტივებზე გამოხდილი წყლით (ნაცვლად მარილხსნარისა), იგივე რეაქტივების გამოყენებით და ისევე, როგორც აღწერილია ზემოთ. (იხ. პ. 72.4. და კ.72.6 ). იმავდროულად მარილში საზღვრავენ ტრენიანობის მასური წილს გოსტ 13685-ის მიხედვით. 7.2.7 შედეგების დამუშავება იოდის მასურ წილს (X) პროცენტებში ანგარიშობენ ფორმულით      V-V0)xKx1,0575x10​-4x100                    100 X =-------------------------------  . --------------                                  M                          100-W სადაც V - მარილხსნარის დატიტვრაზე დახარჯული ნატრიუმის თიოსულფატის მოცულობაა, სმ​3; Vo - საკონტროლო ცდაზე დახარჯული ნატრიუმის თიოსულფატის ხსნარის მოცულობაა, სმ​3; K - ნატრიუმის თიოსულფატის ხსნარის მოლარობის შესწორების კოეფიციენტი; 1,0575x104 - იოდის მასური წილი, რომელიც შეესაბამება ნატრიუმის თიოსულფატის 0,005 მოლი/ სმ​3 მოლარობის ხსნარის 1 სმ​3-ს, გ/სმ​3; m - მარილის წონაკის მასა, გ; 100 - პროცენტებში გადასაყვანი კოეფიციენტი;       100 --------------     100-W კოეფიციენტი 100% მშრალ ნივთიერებაზე გადაასანგარიშებლად; W - ტენიანობის მასიური წილი მარილში %. იოდის მასური წილის გაანგარიშებას აწარმოებენ 10​-4 %-ის სახით, მძიმის მერე მესამე ციფრამდე, საბოლოო შედეგების ჩაწერას – მძიმის მერე მეორე ციფრამდე. გამოცდის საბოლოო შედეგად იღებენ საშუალო არითმეტიკულს ორი პარალელური განსაზღვრის შედეგიდან, რომელთა შორის დასაშვები განსხვავება არ უნდა აღემატებოდეს 20%-ს ( +- 10%-ს საშუალო მნიშვნელობიდან). 7.3 რადიონუკლიდების ნარჩენი რაოდენობის განსაზღვრა წარმოებს ჯანმრთელობის დაცვის ორგანოების მიერ დამტკიცებული მეთოდებით. 8. შეფუთვა, ნიშანდება, ტრანსპორტირება და შენახვა 8.1 შეფუთვა 8.1.1 სუფრის იოდირებულ მარილს ფუთავენ 100, 250, 500,1000 და 1500 გ მასის მქონე შეკრულებსა და პაკეტებში. 8.1.2 შეკრულებისა და პაკეტებს ამზადებენ (0,06-0,08) ± 0,01 მმ სისქის პოლიეთილენის აფსკისაგან გოსტ 10354-ის მიხედვით პიგმენტის (ცისფერი, ყვითელი, ყავისფერი) დამატებით და ქაღალდი კილიტა – პოლიეთილენისა და პარაფინი-ქაღალდი-პოლიეთილენის საფუძვლის  მქონე კომბინირებული მასალებისაგან, რომლებიც ნებადართულია კვების მრეწველობაში გამოსაყენებლად საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მიერ. 8.1.3 გადახრები ნომინალური მასა-ნეტოდან  სუფრის იოდირებული მარილის შეკრულებსა და პაკეტებში 0,95 სარწმუნო ალბათობისას უნდა შეესაბამებოდეს მე-5 ცხრილის მოთხოვნებს. ცხრილი 5 ნომინალური მნიშვნელობა მასა ნეტოსი, გ დასაშვები გადახრები (მასური წილი ნომინალური მნიშვნელობიდან), % 25-დან 101-მდე                                                                ±5 101-დან 200-მდე                                                               ±3 8.1.4 სუფრის იოდირებული მარილის შეკრულები და პაკეტები იფუთება გორფირებული მუყაოს N8 ყუთებში გოსტ 13511-ის მიხედვით, ფიცრის გოსტ 13360-ის მიხედვით და პოლიმერულ ყუთებში ნორმატიული დოკუმენტაციის მიხედვით - მასა-ნეტოთი 20 კგ-მდე, დასაშვებია ლითონის ყუთების გამოყენება ნორმატიული დოკუმენტაციის მიხედვით; ქაღალდის ტომრებში გოსტ 2226-ის მიხედვით, ტომრებში არანაკლებ მეოთხე კატეგორიის სელი-ჯუთი-ხეზის გოსტ 18225-ის მიხედვით; ორმაგ ტომრებში, რომელთა გარე ტომარა სელი-ჯუთი-ხეზისაა, არანაკლებ მეოთხე კატეგორიისა გოსტ 18225-ის მიხედვით, შიგა ქაღალდის ოთხფენოვანი ტომარა გოსტ 2226-ის მიხედვით, პოლიმერულ ტომრებში ნორმატიული დოკუმენტაციის მიხედვით - მასა-ნეტოთი 50 კგ-მდე, აგრეთვე კონტეინერებში ნორმატიული დოკუმენტაციის მიხედვით. 8.1.5  საცალო სავაჭრო ქსელისა და საზოგადოებრივი კვებისათვის განკუთვნილი მარილის მასა ნეტო ტომრებში არ უნდა აღემატებოდეს 30,0-1,0, სტრწმუნო ალბათობის 0,95 ინტერვალში. იოდირებული სუფრის მარილის ტომრების ყელს კერავენ მანქანური ხერხით ბამბის ან სინთეზური ძაფით ნორმატიული დოკუმენტაციის მიხედვით. დასაშვებია სხვა მასალებისაგან დამზადებული ტომრების გამოყენება, რომლებიც გამძლეობით არ ჩამოუვარდებიან მითითებულს და უზრუნველყოფენ შეფუთული პროდუქციის შენახვას. იოდირებული სუფრის მარილის შეკრულებისა და პაკეტების ჯგუფური დაფასოებისათვის დასაშვებია ორი ფენა 1 მ​2 100-120 გ მასის გასახვევი ქაღალდის გამოყენება გოსტ 8273-ის მიხედვით და შემდგომში ხეზით შეკვრა გოსტ 173408-ის ან სხვა ნორმატიული დოკუმენტაციის მიხედვით, ხოლო ავტომატებზე დაფასოებისას -ორი ფენა 1 მ​2 120 გ მასის გასახვევი ქაღალდი გოსტ 8273-ის მიხედვით და მემდგომში მისი დაწებება. სუფრის იოდირებული მარილის შეკრულებსა და პაკეტებს მომხმარებლის მოთხოვნით ფუთავენ პოლიეთილენის აფსკში გოსტ 10354-ის მიხედვით ან სხვა თერმო შეკლების მასალებისაგან, რომლებიც ნებადართულია საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მიერ კვების მრეწველობისათვის, ხოლო გოფრირებული მუყაოს ყუთებში - პოლიეთილენის ტომარა-სადების გამოყენებით. 8.2 ნიშანდება 8.2.1 პროდუქციისათვის დამახასიათებელი ნიშანდება კეთდება  უშუალოდ შესაფუთად გამოყენებულ მასალაზე (შეკრულზე, პაკეტზე, ტომარაზე) შტამპვით,  საღებავით ტრაფარეტის საშუალებით ან იარლიყით, რომლიც  მაგრდება საფუთავზე ნებისმიერი წესით გოსტ 14192-ის მოთხოვნა შესაბამისად. პროდუქციის ნიშანდება უნდა შეიცავდეს შემდეგ მონაცემებს: საწარმო დამამზადებლის დასახელების და მის სასაქონლო ნიშანს; პროდუქციის დასახელებას, მის ხარისხსა და დაფქვის ნომერს; მასა - ნეტოს; გამოშვების თარიღს, სუფრის იოდირებული მარილის რეალიზაციის ბოლო თარიღს; ამ თარიღის გასვლის შემდეგ იოდირებული სუფრის მარილი გამოიყენება როგორც სუფრის მარილი დანამატის გარეშე; წინამდებარე სტანდარტის აღნიშვნას; 8.2.2 სატრანსპორტო ნიშანდება ხდება გოსტ 14192-ის მიხედვით სამანიპულაციო ნიშნის დადებით “ეშინია გაცხელებისა და შემდეგი მონაცემების ჩვენებით: საწარმოო დამამზადებლის დასახელება და მისი სასაქონლო ნიშანი; პროდუქციის დასახელება, მისი ხარისხისა და დაფქვის ნომერი; შესაფუთი ერთეულის რაოდენობა ჯგუფური შეფუთვის პროდუქციისათვის; მასა-ნეტო და მასა-ბრუტო; რეალიზაციის ვადა; წინამდებარე სტანდარტის აღნიშვნა. 8.2.3 საქართველოში სარეალიზაციოდ დამზადებული პროდუქციის ნიშანდება სრულდება ქართულ ენაზე, ხოლო მის ფარგლებს გარეთ მიწოდების დროს ქართულ ენასა და ერთ-ერთ საერთაშორისო ან დამკვეთის ენაზე. 8.2.4 სერტიფიცირებულ პროდუქციას უკეთდება შესაბამისობის ნიშანი სსტ 111-ის მიხედვით. შესაბამისობის ნიშნის დასმა ხდება ნიშანდების ეტიკეტსა ან იარლიყზე. 8.3 ტრანსპორტირება 8.3.1 სუფრის იოდირებული მარილის ტრანსპორტირება წარმოებს ყველა სახის ტრანსპორტით ტვირთების გადაზიდვის მოქმედი წესების შესაბამისად. სატრანსპორტო საშუალება უნდა იყოს დახურული, სუფთა და მშრალი. პროდუქტის ტრანსპორტირება რკინიგზის ტრანსპორტით ხორციელდება საერთო გაგზავნის წესით. დასაშვებია სუფრის იოდირებული მარილით დატვირთული კონტეინერების ტრანსპორტირება ნახევარვაგონებით, სარკინიგზო პლატფორმით (ბაქნით), გემებითა და საავტომობილო ტრანსპორტით. 8.3.2 დასაშვებია ტომრებში, ყუთებში ან ჯგუფურად დაფასოებული სუფრის იოდირებული მარილის ტრანსპორტირება პაკეტებით, რომლებიც უზრუნველყოფენ პროდუქციის შენახვას. 8.3.3 სატრანსპორტო პაკეტის ფორმირება ხდება ქვეშის გარეშე ან 800 X 1200 და 1000 X1200მმ ზომების ბრტყელ ქვემზე გოსტ 9078–ის მიხედვით და გოსტ 23285-ისა და გოსტ 21650-ის მოთხოვნათა შესაბამისად. დასაშვებია ქვეშის გარეშე და ქვეშზე ფორმირებული პაკეტების შეკვრა პოლიეთილენის თერმოშეკლების აფსკით გოსტ 25951-ის მიხედვით, პოლიეთილენის აფსკით გოსტ 10354-ის მიხედვით, გვარლითა და სხვა შესაკრავი საშუალებებით. სუფრის იოდირებული მარილის პაკეტის მასა ნეტო არ უნდა აღემატებოდეს (1200 - 40) კგ-ს. 8.3.4 დასაშვებია საცალო სავაჭრო ქსელისათვის იოდირებული სუფრის მარილის გაგზავნა ტარა-მოწყობილობით, რომლის ტვირთამწეობა 300 კგ-მდეა გოსტ 24831-ის მიხედვით. 8.3.5 იოდირებული სუფრის მარილის შეფუთვა და ტრანსპორტირება ძნელად მისადგომ რაიონებში წარმოებს გოსტ 15846-ის მიხედვით. 8.4 შენახვა 8.4.1 შეფუთული სუფრის იოდირებული მარილი ინახება მშრალ საწყობებში, რომელთა ფარდობითი ტენიანობა არ უნდა აღემატებოდეს 75%-ს. დასაშვებია კონტეინერებში პროდუქტის შენახვა ფარდულებით აღჭურვილი მყარი საფარის მოედნებზე. 9. უსაფრთხოების მოთხოვნები. 9.1 სუფრის იოდირებული მარილი (იოდირებული ნატრიუმის ქლორიდი) ადამიანის ორგანიზმზე ზემოქმედების ხარისხის მიხედვით, როგორც ნაკლებ საშიში ნივთიერება, მიეკუთვნება მე-4 კლასს გოსტ 12.1.007-ის მიხედვით. 9.2 სუფრის იოდირებული მარილის მტვრისმაგვარი ნაწილაკები ღია ჭრილობაში მოხვედრისას აუარესებენ შეხორცებას დაუზიანებელ კანზე მარილი მავნე ზემოქმედებას არ იწვევს. 9.3 სუფრის იოდირებული მარილი არატოქსიკურია, ხანძარ-და აფეთქება უსაფრთხოა. იწვევს კოროზიულ მოქმედებას. 9.4 სუფრის იოდირებულ მარილთან მუშაობისას გამოყენებული უნდა იქნეს სპეცტანსაცმელი დარგობრივი ნორმების შესაბამისად, რომელიც დადგენილი წესით არის დამტკიცებული. 10. დამამზადებლის გარანტია. 10.1 დამამზადებელი იძლევა წინამდებარე სტანდარტის მოთხოვნებთან იოდირებული სუფრის მარილის შესაბამისობის გარანტიას, თუკი დაცული იქნება ტრანსპორტირებისა და შენახვის პირობები. 10.2 იოდირებული სუფრის მარილის შენახვის საგარანტიო ვადაა 3 თვე გამომუშავების დღიდან. შენახვის ვადის გასვლის შემდეგ სუფრის  იოდირებული მარილის რეალიზება ხდება როგორც სუფრის მარილისა დანამატის გარეშე. დანართი (საცნობარო) მარილი სუფრის იოდირებული გამონახადი ქვამარილი თვითნალექი დანალექი უმაღლესი პირველი უმაღლესი პირველი მეორე უმაღლესი პირველი მეორე დაფქული დაფქვა N0 დაფქვა N1 დაფქვა N2                             დაფქვა N3 სსტ 17-98 საქართველოს სახელმწიფო სტანდარტი საკვები ფორმულა. ფორმულა 1 საქართველოს სტანდარტიზაციის, მეტროლოგიისა და სერტიფიკაციის სახელმწიფო დეპარტამენტი თბილისი საინფორმაციო მითითებები შემუშავებულია: საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობისა და ჰიგიენური ნორმირების დეპარტამენტის, სანიტარიისა და ჰიგიენის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტისა და თბილისის სამედიცინო უნივერსიტეტის პრევენციული მედიცინის კათედრის მიერ. შემსრულებლები: მ. ჯორბენაძე, ნ. ვეფხვაძე, ნ. კაკაბაძე, ნ. კილაძე. შემოტანილია: საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობისა და ჰიგიენური ნორმირების დეპარტამენტის მიერ. დამტკიცებულია და შემოღებულია სამოქმედოდ: საქსტანდარტის 1998 წ. 2 მაისი N70 ბრძანებით. წინამდებარე სტანდარტის სრული ან ნაწილობრივი აღწარმოება, ტირაჟირება და გავრცელება საქსტანდარტის ნებართვის გარეშე დაუშვებელია. სარჩევი 1. გამოყენების სფერო ..........................1 2. ნორმატიული მითითებანი..............1 3. განმარტებანი.......................................2 4. ტექნიკური მოთხოვნები....................3 5. მიღების წესები......................................9 6. გამოცდის მეთოდები.............................9 7. შეფუთვა, ნიშანდება, ტრანსპორტირება და შენახვა 10 8. დამამზადებლის გარანტია..............................................12 ჯგუფი B17 საქართველოს სახელმწიფო სტანდარტი საკვები ბავშვთა. ფორმულა 1             სსტ 17-98 საერთო ტექნიკური პირობები Infant nutrition. Formula 1                                                           შემოღებულია: 25. 05. 98 წ. 1. გამოყენების სფერო წინამდებარე სტანდარტი ვრცელდება ბავშვთა საკვებზე ფორმულა 1, რომელიც დამზადებულია ძროხის რძის ფუძეზე, სპეციალური რეცეპტურითა და ტექნოლოგიით. ბავშვთა საკვები ფორმულა 1 განკუთვნილია ჩვილ ბავშვთა კვებისათვის მხოლოდ იმ აუცილებელ შემთხვევებში, როდესაც დედას არა აქვს რძე ან იგი აქვს არასაკმარისად. ბავშვთა საკვები ფორმულა 1 უნდა შეესაბამებოდეს ქალის რძის შემცვლელების საერთაშორისო მარკეტინგის კოდექსსა და მსოფლიო ჯანდაცვის ასამბლეის შესაბამის რეზოლუციებს. 2. ნორმატიული მითითებანი წინამდებარე სტანდარტში გამოყენებულია მითითებანი შემდეგ ნორმატიულ დოკუმენტებზე. გოსტ 3624-92 – რძე და რძის პროდუქტები, სიმჟავის განსაზღვრის მეთოდი გოსტ 3625-84 – რძე და რძის პროდუქტები, სიმკვრივის განსაზღვრის მეთოდი გოსტ 5867-90 – რძე და რძის პროდუქტები, ცხიმის განსაზღვრის მეთოდი გოსტ 9225-84 – რძე და რძის პროდუქტები, მიკრობიოლოგიური ანალიზის მეთოდები გოსტ 10131-87 – ტვირთის სატრანსპორტო ტარა, ფირფიტების ყუთები, ტექნიკური პირობები გოსტ 10444.2-75 – კვების პროდუქტები, სტაფილოკოკი აურეუსის განსაზღვრის მეთოდი გოსტ 10444.8-88 –კვების პროდუქტები, ცერეუსის ბაცილების განსაზღვრის მეთოდი გოსტ 10444.12-88 – კვების პროდუქტები, საფუარისა და ობის სოკოების განსაზღვრის მეთოდები გოსტ 10444.15-75 – კვების პროდუქტები, მეზოფილური აერობული და ფაკულტატური ანაერობული მიკროორგანიზმების რაოდენობის განსაზღვრის მეთოდები გოსტ 13277-79 – ძროხის რძე პასტერიზებული, ტექნიკური პირობები გოსტ 13511-84 – ტვირთის სატრანსპორტო ტარა, გოფრირებული მუყაოს ყუთები, ტექნიკური პირობები გოსტ 14192-77 – ტვირთის ნიშანდება გოსტ 15844-92 – მინის ტარა რძისა და რძის პროდუქტებისათვის გოსტ 23327-78 – რძე, საერთო ცილის განსაზღვრა კელდალის მეთოდით გოსტ 23452-79 – რძე და რძის პროდუქტები, ქლორორგანული პესტიციდების ნარჩენი რაოდენობის განსაზღვრის მეთოდი გოსტ 23454-79 – რძე, ინჰიბირებული ნივთიერებების განსაზღვრის მეთოდი გოსტ 25179-82 – რძე, ცილის განსაზღვრის კოლორიმეტრიული მეთოდი გოსტ 26668-85 – საკვები და გემოვნებითი პროდუქტები, მიკრობიოლოგიური ანალიზისათვის სინჯის აღების მეთოდი გოსტ 26809-86 – რძე და რძის პროდუქტები, მიღების წესები, სინჯის აღებისა და ანალიზისათვის მომზადების მეთოდები გოსტ 26927-86 – ვერცხლისწყლის განსაზღვრის მეთოდი გოსტ 26930-86 – დარიშხანის განსაზღვრის მეთოდი გოსტ 26931-86 – სპილენძის განსაზღვრის მეთოდი გოსტ 26932-86 – ტყვიის განსაზღვრის მეთოდი გოსტ 26933-86 – კადმიუმის განსაზღვრის მეთოდი გოსტ 26934-86 – თუთიის განსაზღვრის მეთოდი სსტ 1.11-94 – სტანდარტიზაციის სახელმწიფო სისტემა. შესაბამისობის ეროვნული ნიშანი, ფორმა, ზომები და ტექნიკური მოთხოვნები. 3. განმარტებანი 3.1. წინამდებარე სტანდარტში გამოყენებულია შემდეგი ტერმინები და განმარტებები: ჩვილი ბავშვი იგულისხმება ბავშვი, დაბადებიდან 12 თვის ჩათვლით; ინგრედიენტი – ნივთიერება, საკვების დანამატების ჩათვლით, რომელიც გამოიყენება საკვების დამუშავებაში ან მომზადებაში და საბოლოო პროდუქტში გვხვდება, როგორც შეცვლილი ისე შეუცვლელი ფორმით; ადაპტირებული რძის ნარევი – ბავშვის ცხოვრების პირველი წლისათვის განკუთვნილი მაღალხარისხიანი პროდუქტი, დამზადებული ძროხის რძის ფუძეზე, გამდიდრებული ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებებითა და რიგი საკვები ფაქტორებით, რომელიც თავისი შემადგენლობით მაქსიმალურად მიახლოებულია ქალის რძესთან და ადაპტირებულია ბავშვის ორგანიზმის მეტაბოლიზმის თავისებურებებთან, ფუნქციონალურ მდგომარეობასა და იმუნურ რეაქტიულობასთან; საკვები დანამატები – ბუნებრივი და სინთეზირებული ნივთიერებები, რომლებიც წინასწარი განზრახვით შეჰყავთ კვების პროდუქტებში ორგანოლეპტიკური თვისებების გასაუმჯობესებლად, შენახვის ვადის გასაგრძელებლად, დამზადების დროის შესამოკლებლად; ბავშვთა კვების პროდუქტები – სპეციალიზირებული საკვები პროდუქტები, რომლებიც უპასუხებს ბავშვის ორგანიზმის ფიზიოლოგიურ თავისებურებებს; კვებითი ღირებულება – საკვების ბიოლოგიური ღირებულების დეკლარაცია, საკვები პროდუქტების თვისებების კომპლექსი, რომელიც უზრუნველყოფს ადამიანის ფიზიოლოგიურ მოთხოვნილებებს ძირითადი საკვები ნივთიერებებითა და ენერგიით; Infant formula – ფიზიკური საშუალებებით დამუშავებული და შეფუთული საკვები, რომელიც გამოყენებულია ბავშვთა კვების მოთხოვნებისათვის სიცოცხლის პირველი ოთხი თვიდან ექვსი თვის ჩათვლით; Follow-on-formula – საკვები, 6 თვეზე მეტი ასაკის ბავშვებისათვის, დამზადებული ძროხის ან სხვა ცხოველის რძიდან. 4. ტექნიკური მოთხოვნები 4.1 ბავშვთა საკვები ფორმულა 1 უნდა შეესაბამებოდეს წინამდებარე სტანდარტის მოთხოვნებს და დამზადდეს დადგენილი წესით დამტკიცებული ტექნოლოგიური ინსტრუქციისა და რეცეპტურის მიხედვით, სანიტარიული ნორმებისა და წესების დაცვით. 4.2 ბავშვთა საკვები ფორმულა 1 გამოიშვება ფხვიერი ან თხევადი სახით. 4.3 ორგანოლეპტიკური მაჩვენებლების მიხედვით ბავშვთა საკვები ფორმულა 1 უნდა შეესაბამებოდეს 1-ლ ცხრილში მითითებულ მოთხოვნებს. ცხრილი 1 მაჩვენებლის დასახელება დ ა ხ ა ს ი ა თ ე ბ ა ფ ხ ვ ი ე რ ი თ ხ ე ვ ა დ ი კონსისტენცია გემო და სუნი ფერი წვრილი, მშრალი, ერთგვაროვანი მასის ფხვნილი სუფთა, უცხო სუნისა და გემოს გარეშე თეთრიდან - კრემისფერამდე ერთგვაროვანი სითხე, ნალექის გარეშე, თავისუფალი შესქელებისა და დიდი უხეში ნაწილაკებისაგან, ადვილად გამტარი მსუბუქი რეზინისა და პლასტმასის საწოვარში 4.4 ფიზიკურ-ქიმიური მაჩვენებლებით ბავშვთა საკვები ფორმულა 1 უნდა შეესაბამებოდეს მე-2 ცხრილში მითითებულ მოთხოვნებს. ცხრილი 2 მაჩვენებლის დასახელება ნორმა 100 კკალ ცილის მასიური წილი, გ: 6 თვის ბავშვთა ასაკისათვის 12 თვის ბავშვთა ასაკისათვის, არა უმეტეს შეუნაცვლადი და ნახევრადშეუნაცვლადი ამინომჟავების მასიური წილი, მგ, არა უმეტეს არგინინი ცისტინი პისტიდინი იზოლეიცინი ლეიცინი ლიზინი მეთიონინი ფენილალანინი ტრეონინი ტრიფტოფანი თიროზინი ვალინი ცხიმის მასური წილი, გ, არანაკლებ არა უმეტეს ლინოლის მჟავას შემცველობა (გლიცერინის სახით), მგ, არანაკლებ არა უმეტეს ალფა-ლინოლის მჟავას შემცველობა, მგ, არანაკლებ დოკოსექსენის მჟავას შემცველობა, მგ, არანაკლებ არაქიდონის მჟავას შემცველობა, მგ, არანაკლებ ნახშირწყლების მასური წილი, გ, არანაკლებ არა უმეტეს მჟავიანობა, T სიმკვრივე, გსმ​3, არანაკლებ 1,8-2,0 3,5 69 24 45 72 156 122 29 62 80 30 59 80 4,4 6,5 300 1200 50 20 40 7 14 16-18 1,027 შენიშვნა: 1. ლინოლისა და ალფა-ლინოლის მჟავას შეფარდება იდეალურ შემთხვევაში უნდა იყოს 10-სა და 4-ს შორის. ნებისმიერი გაზრდა ამ პროპორციისა 15-ზე ზევით არ არის მისაღები. 2. სახაროზის მაქსიმალური რაოდენობა უნდა იყოს ნახშირწყლების საერთო შემცველობის 20%; ლაქტოზის მინიმალური რაოდენობა უნდა იყოს 0,85 გ. 4.5 სახეშეცვლილი (ტრანს) ცხიმოვანი მჟავების ერუკის მჟავას შემცველობა არ უნდა აღემატებოდეს საერთო ცხიმის შემცველობის 1%-ს, ლაურინის მჟავასა და მირისტინის მჟავას შემცველობები - 15-15%-ს. 4.6 ვიტამინებისა და მინერალური ნივთიერებების გარდა შეიძლება სხვა ყუათიანი საკვები ნივთიერებების დამატება, ადამიანის რძეში არსებული მათი ოდენობის შესაბამისად, თუ ეს მეცნიერულად დადასტურებულია და იქნება ბავშვთა საკვების ფორმულა 1-ის შესაფერისი. გამოყენებული უნდა იქნეს მხოლოდ L(+) წარმომქმნელი რძის მჟავას კულტურები. 4.7 ბავშვთა საკვები ფორმულა 1-ის ენერგიის რაოდენობა არ უნდა იყოს 100 სმ პროდუქტში 60 კკალ-ზე ნაკლები და 75 კკალ-ზე მეტი. 4.8 ბავშვთა საკვების ფორმულა 1 უნდა შეიცავდეს მე-3 ცხრილში მოცემული ვიტამინების რაოდენობას. ცხრილი 3 ვიტამინის დასახელება მინიმალური რაოდენობა 100 კკალორიაზე ვიტამინი A, მკგ ვიტამინი D, მკგ ასკორბინის მჟავა (ვიტამინი C), მგ თიამინი (ვიტამინი B), მკგ რიბოფლავინი (ვიტამინი B,), მკგ ნიაცინი, ნიაცინის ეკვივალენტები, მკგ ნიკოტინამიდი, მკგ ვიტამინი B6, მკგ ფოლიუმის მჟავა, მკგ პანთოტენის მჟავა, მკგ ვიტამინი B12, მკგ ვიტამინი K, მკგ ბიოტინი (ვიტამინი H), მკგ ვიტამინი E (c-ტოკოფეროლის ეკვივალენტი), მგ 60 (რეთინოლის ეკვივალენტი) 1,0 8 40 60 0,8 250 35 4 300 0,10 4 1,5 05 შენიშვნა: 1. ვიტამინი A-ს მაქსიმალური რაოდენობა არის 180 მკგ (რეთინოლის ექვივალენტი); 2. ვიტამინი D-ს მაქსიმალური რაოდენობა არის 2,5 მკგ; 3. სხვა ვიტამინების მაქსიმალური რაოდენობა არ არის მითითებული (შეცვალეთ 3-ჯერ მინიმალური რაოდენობით). 4.9 ბავშვთა საკვები ფორმულა 1  მინერალური ნივთიერებების შემცველობით უნდა აკმაყოფილებდეს ნორმებს მოცემულს მე-4 ცხრილში. ცხრილი 4 მინერალური ნივთიერებების დასახელება რაოდ-ბა 100 არსებულ კკალ. (მინიმუმი, მაქსიმუმი) 1 2 ნატრიუმის (Na) მასური წილი, მგ კალიუმის (K) მასური წილი, მგ ქლორის (Cl) მასური წილი, მგ კალციუმის (Ca)* მასური წილი, მგ ფოსფორის (P)* მასური წილი, მგ მაგნიუმის (Mg) მასური წილი, მგ რკინის (Fe) მასური წილი, მგ იოდის (I) მასური წილი, მკგ სპილენძის (Cu) მასური წილი, მკგ თუთიის (Zn) მასური წილი, მგ მანგანუმის (Mn) მასური წილი, მკგ სელენიუმის (Se) მასური წილი, მკგ ქოლინის მასური წილი, მგ 20-დან 60-მდე 60-დან - 145-მდე 50-დან - 125-მდე 50 25-დან - 90-მდე 5-დან - 15-მდე 0,5-დან - 15-მდე 5 60 05 5 2,0 7 შენიშვნა: 1. *კალციუმისა და ფოსფორის შეფარდება არ უნდა იყოს 1,2 -ზე ნაკლები და 22 -ზე მეტი. 2. სხვა მინერალური ნივთიერებების ნორმა არ არის მითითებული (შეცვალეთ სამჯერ მინიმალური რაოდენობით). 4.10 ტოქსიური ელემენტების შემცველობა ბავშვთა საკვებში ფორმულა 1 არ უნდა აღემატებოდეს ნორმებს მოცემულს მე-5 ცხრილში. ცხრილი 5 ტოქსიური ელემენტების დასახელება ნორმა ვერცხლისწყლის მასური წილი, მგ/კგ, არა უმეტეს ტყვიის მასური წილი, მგ/კგ, არა უმეტეს კადმიუმის მასური წილი, მგ/კგ, არა უმეტეს სპილენძის მასური წილი, მგ/კგ, არა უმეტეს თუთიის მასური წილი, მგკგ, არა უმეტეს დარიშხანის მასური წილი, მგკგ, არა უმეტეს 0,005 0,05 0,02 1,0 10,0 0,05 4.11 ბავშვთა საკვებში ფორმულა 1-ში მიკოტოქსინების შემცველობა არ უნდა აღემატებოდეს ნორმებს მოცემულს მე-6 ცხრილში. ცხრილი 6 ნივთიერების დასახელება ნორმა აფლატოქსინი M1 მგ/კგ არ დაიშვება 4.12 ანტიბიოტიკების შემცველობა ბავშვთა საკვებში ფორმულა 1 არ უნდა აღემატებოდეს ნორმებს მოცემულს მე-7 ცხრილში ცხრილი 7 ანტიბიოტიკის დასახელება ნორმა ტეტრაციკლინის ჯგუფი, ერთ/გ სტრეპტომიცინი, ერთ/გ პენიცილინი, ერთ/გ ლევომიცეტინი, ერთ/გ არ დაიშვება არ დაიშვება არ დაიშვება არ დაიშვება 4.13 პესტიციდების შემცველობა ბავშვთა საკვებში ფორმულა 1 არ უნდა აღემატებოდეს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მიერ დამტკიცებულ ნორმებს. 4.14 რადიონუკლიდების შემცველობა ბავშვთა საკვებში ფორმულა 1 არ უნდა აღემატებოდეს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მიერ დამტკიცებულ ნორმებს, მოცემულს მე-8 ცხრილში. ცხრილი 8 ნივთიერების დასახელება ნორმა ცეზიუმი -137, ბეკერელი/კგ, არა უმეტეს სტრონციუმი - 90, ბეკერელი/კგ, არა უმეტეს 40 25 4.15 საკვები დანამატების შემცველობა ბავშვთა საკვებში ფორმულა 1 უნდა შეესაბამებოდეს ნორმებს, მოცემულს მე-10 ცხრილში. ცხრილი 10 მაჩვენებლის დასახელება ნორმა 100 სმ​3 საკვებად მზა პროდუქტში 1 2 გუარის წებო, გ აცეტილირებული ორსახამებლიანი ფოსფატი, გ ჰიდროქსიპროპილსახამებელი, გ აცეტილირებული ორსახამებლიანი ადიპატი, გ ირლანდიური ან მარგალიტის ხავსი, გ ლეციტინი, გ მონო-დი დიგლიცერიდები, გ ნატრიუმის ჰიდროჟანგი, მგ კალიუმის ჰიდროჟანგი, მგ შერეული ტოკოფეროლების კონცენტრატი, მგ L-ასკორბილ-პალმიტატი, მგ L-ასკორბინის მჟავა, მგ ეთილ ვანილინი, მგ ვანილინი, მგ ლიმონის მჟავა, გ L(+) რძის მჟავა, გ ძმარმჟავა, გ 0,1 0,5 2,5 6,0 0,03 0,5 0,15 20 80 3 5 50 5 7 2,5 1,5 0,5 4.16 მიკრობიოლოგიური ნორმატივებით ბავშვთა საკვები ფორმულა 1 უნდა აკმაყოფილებდეს მოთხოვნებს, მოცემულს მე-9 ცხრილში. ცხრილი 9 მაჩვენებლის დასახელება ნორმა in stantis ტიპის პროდუქტებში: - მეზოფილური აერობული და ფაკულტატური ანაერობული მიკროორგანიზმების რაოდენობა, კ.წ.ე., 1 გ მშრალ პროდუქტში აღდგენილში 37-50° C ტემ. აღდგენილში 70-85° C ტემ. 1 სმ​3 სტერილიზებულ თხიერ ნარევში არა უმეტეს - ნაწლავის ჩხირის ჯგუფის ბაქტერიები (კოლიფორმის ბაქტერიები), 1 გ მშრალ პროდუქტში - 1 სმ​3 სტერილიზებულ თხიერ ნარევში 10 გ პროდუქტში - ეშერიხია კოლი, 10 გ პროდუქტში - სტაფილოკოკი აურეუსი, 10 გ პროდუქტში - პათოგენური მიკროორგანიზმები, მ.შ. სალმონელა, 100 გ პროდუქტში - ცერეუსის ბაცილები, კ.წ.ე., 1 გ პროდუქტში, არა უმეტეს მიკროსკოპიული სოკოები, კ.წ.ე., 1 გ, არა უმეტეს ობის საფუარის 2000 3000 100 არ დაიშვება არ დაიშვება არ დაიშვება არ დაიშვება 100 50 10 შენიშვნა: კ.წ.ე. - კოლონიაწარმომქმნელი ერთეული. 4.17 ბავშვთა საკვების ფორმულა 1 დასამზადებლად გამოიყენება: – რძე ძროხის, პასტერიზებული, გოსტ 13277-ის მიხედვით; ვიტამინები, მინერალური ნივთიერებები, საკვები დანამატები, ჯანდაცვის სამინისტროს მიერ დამტკიცებული ნორმატიული დოკუმენტების შესაბამისად. ვიტამინები მინერალური ნივთიერებები საკვები დანამატები ვიტამინი A ვიტამინი B ვიტამინი C ვიტამინი B1 ვიტამინი B2 ნიაცინი ნიკოტინამიდი ვიტამინი B6 ფოლიუმის მჟავა პანთოტენის მჟავა ვიტამინი B12 ვიტამინი K1 ვიტამინი H ვიტამინი E ნატრიუმი კალიუმი ქლორი კალციუმი ფოსფორი მაგნიუმი რკინა იოდი სპილენძი თუთია მანგანუმი სელენიუმი ქოლინი გუარის წებო აცეტილირებული ორსახამებლიანი ფოსფორი ჰიდროქსიპროპილ სახამებელი ირლანდიური ან მარგალიტის ხავსი აცეტილირებული ორსახამებლიანი ადიპატი ლეციტინი მონო-დი დიგლიცერიდები ნატრიუმის ჰიდროჟანგი კალიუმის ჰიდროჟანგი შერეული ტოკოფეროლების კონცენტრატი L - ასკორბილ პალმიციტი L - ასკორბინის მჟავა ეთილ ვანილინი ვანილინი ლიმონის მჟავა L(+) რძის მჟავა ძმარმჟავა 5. მიღების წესები 5.1 ბავშვთა საკვების ფორმულა 1 მიღება წარმოებს პარტიებად - გოსტ 26809-ის მიხედვით. 5.2 ბავშვთა საკვების ფორმულა 1 ყველა გამოშვებული პარტია უნდა შემოწმდეს საწარმოს მიერ წინამდებარე სტანდარტთან შესაბამისობაზე და გაფორმდეს ხარისხის მოწმობა, რომელშიც მითითებული უნდა იყოს: – მოწმობის ნომერი; – საწარმო-დამამზადებლის დასახელება; – პროდუქტის სრული დასახელება და პარტიის ნომერი; – ადგილის რაოდენობა და მასა ნეტო; – ანალიზის შედეგების მონაცემები პროდუქტის ცილის ცხიმის, ლინოლის მჟავას, ნახშირწყლების, ვიტამინების, მინერალური ნივთიერებების, მიკოტოქსინების, ანტიბიოტიკების, ბაქტერიოლოგიური და რადიოლოგიური მაჩვენებლების შესახებ; პროდუქტის გამომუშავების თარიღი და საათი ტექნოლოგიური პროცესის დამთავრების მომენტიდან; – შენახვის პირობები; – რეალიზაციის საბოლოო ვადის თარიღი; – წინამდებარე სტანდარტის აღნიშვნა. 5.3 ანალიზებით თუნდაც ერთ მაჩვენებელზე არადამაკმაყოფილებელი შედეგების მიღებისას, ატარებენ და განმეორებით ანალიზს ამონარჩევის გაორმაგებული მოცულობით, რომელსაც იღებენ პარტიის პროდუქტიდან, განმეორებითი ანალიზის შედეგები საბოლოოა და ვრცელდება მთელ პარტიაზე. 6. გამოცდის მეთოდები 6.1 ბავშვთა საკვების ფორმულა 1 ნიმუშის აღება გოსტ 26809-ის, გოსტ 26668-ის მიხედვით. 6.2 ანალიზის მეთოდები: გოსტ 3624-ის, გოსტ 3625-ის, გოსტ 5867-ის, გოსტ 9225-ის, გოსტ 10444.2-ის, გოსტ 10444.8-ის, გოსტ 10444.12-ის, გოსტ 10444.15-ის, გოსტ 23327-ის, გოსტ 23452-ის, გოსტ 23454-ის, გოსტ 25179-ის, გოსტ 26809-ის, გოსტ 26927-ის, გოსტ-26929-ის, გოსტ 26930-ის, გოსტ 26931-ის, გოსტ 26932-ის, გოსტ 26933-ის, გოსტ 26934-ის მიხედვით და ჯანდაცვის სამინისტროს მიერ დამტკიცებული მეთოდიკების შესაბამისად. 7. შეფუთვა, ნიშანდება, ტრანსპორტირება და შენახვა 7.1 შეფუთვა 7.1.1 ბავშვთა საკვები ფორმულა 1 შეფუთული უნდა იქნეს სამომხმარებლო ტარაში. მინის ტარა გოსტ 15844-ის მიხედვით, ან სხვა სახის შესაფუთი ტარა უნდა იყოს დამზადებული ჯანმრთელობის სამინისტროს მიერ ბავშვთა კვების პროდუქტებთან შეხებაში ნებადართული მასალისაგან, ტარა მინიმალური ტევადობით უნდა იყოს 150, 250 სმ (გ) ოდენობით. ჭურჭელი უნდა იყოს ჰიგიენურად სუფთა, რომელიც უზრუნველყოფს პროდუქტის ხარისხის შენარჩუნებას და დაბინძურების თავიდან აცილებას, ბავშვთა საკვები ფორმულა 1, დამზადებული თხიერი ფორმით, შეფუთული უნდა იქნეს ჰერმეტიულად დახურულ, სტერილურ ჭურჭელში. 7.1.2 დაიშვება აზოტისა და ნახშიროჟანგის გამოყენება, როგორც შესაფუთი საშუალებისა. 7.1.3 ბავშვთა საკვები ფორმულა 1 მშრალი პროდუქტისათვის დადგენილ მოცულობაში დასაშვებია გადახრა, არა უმეტეს: ტარისათვის, ტევადობით 150 გ ± 5% ტარისათვის, ტევადობით 250 გ ± 4% 7.1.4 ბავშვთა საკვები ფორმულა 1 თხიერი პროდუქტით ჭურჭლის შევსება უნდა იყოს არანაკლებ: 150-250 სმ​3-ზე მცირე წონის პროდუქტისათვის 80% 150-250 სმ​3 წონის პროდუქტისათვის 85% შენიშვნა: ჭურჭლის შევსება იანგარიშება გამოხდილი წყლით ჭურჭლის ტევადობა, 20°C ტემპერატურაზე. 7.15 მინის ჭურჭელი დახუფული უნდა იქნეს საცობით, რომელიც დამზადებულია ჯანმრთელობის სამინისტროს მიერ დამტკიცებული მასალისაგან. 7.1.6 შეფუთული ბავშვთა საკვების ფორმულა 1 ტრანსპორტირებისათვის გამოიყენება „ფირფიტის ყუთი გოსტ 10131-ის, გოფრირებული მუყაოს ყუთები გოსტ 13511-ის მიხედვით. 7.1.7 სატრანსპორტო ნიშანდება გოსტ 14192-ის მიხედვით, გამაფთხილებელი ნიშნით „მალფუჭებადი პროდუქტი“. 7.1.8 ბავშვთა საკვების ფორმულა 1 სატრანსპორტო ტარის თითოეულ ერთეულზე აწებებენ იარლიყს, სადაც მითითებულია: საწარმო – დამამზადებლის დასახელება და სასაქონლო ნიშანი, პროდუქციის დასახელება, მასა ნეტო და ბრუტო, პროდუქციის შემადგენლობა, გამოშვების თარიღი და რეალიზაციის ვადა, შენახვისა და რეალიზაციის პირობები, წინამდებარე სტანდარტის აღნიშვნა. 7.2 ნიშანდება 7.2.1 ბავშვთა საკვების ფორმულა 1 ეტიკეტი უნდა აკმაყოფილებდეს ბავშვთა კვების ეტიკეტების ძირითადი სტანდარტ-კოდექსის მოთხოვნებს. 7.2.2 ნიშანდება წარმოებს გოსტ 14192-ის მიხედვით. 7.2.3 ნიშანდებაში აღნიშნული უნდა იყოს შემდეგი მონაცემები: საკვების ზუსტი დასახელება, რომელიც გადმოსცემს კვების ნამდვილ ბუნებას, პროდუქციის ცილის წყაროები და მათი შემცველობა, პროდუქტში შემავალი ინგრედიენტების სრული ჩამონათვალი, პროპორციის დაღმავალი თანამიმდევრობით, დამატებული და ვიტამინებისა და მინერალური ნივთიერებების ჩათვლით, – გამოყენების სფერო, გამოშვების თარიღი, – მინიმალური ვარგისიანობის ვადა (თავში სიტყვებით “საუკეთესოა მანამდე”), წლის, თვისა და დღის მითითებით და არაკოდირებული რიცხობრივი თანამიმდევრობით, – შენახვის პირობები. 7.2.4 ეტიკეტში მოცემული უნდა იქნეს კვებითი ღირებულების დეკლარაცია, რომელიც მოიცავს: – ენერგიის რაოდენობა გამოხატული კკალ, ცილების რიცხვი გრამებში, ნახშირწყლებისა და ცხიმის რაოდენობა საკვების 100 გრამზე, როგორც გაყიდვაშია და აგრეთვე, მოხმარებისთვის მზა საკვების 100 სმ, როდესაც მომზადებულია ეტიკეტზე მოცემული ინსტრუქციის მიხედვით. – თითოეული ვიტამინის, მინერალური ნივთიერებების, ქოლინისა და ნებისმიერი არასავალდებულო კომპონენტის რაოდენობა საკვების 100 გ, როგორც გაყიდვაშია და აგრეთვე, მოხმარებისათვის მზა საკვების 100 სმ, როდესაც მომზადებულია ეტიკეტზე მოცემული ინსტრუქციების მოხედვით, ნებადართულია დეკლარაცია 100 კილოკალორიაზეც. 7.2.5 თუ ცილის 90%, ან მეტი, მიღებულია მოუხდელი ან მოხდილი რძისაგან, მცირე სახეცვლილებებით, პროდუქტს უნდა ჰქონდეს ეტიკეტი, როგორც „ძროხის რძეზე მომზადებული ბავშვთა საკვები ფორმულა 1“. 7.2.6 პროდუქტი, რომელიც შეიცავს 0,5 მგ-ზე ნაკლებ რკინას /100 კკალ, უნდა იქნეს ეტიკეტირებული მითითებით იმის შესახებ, რომ როდესაც პროდუქტი ეძლევა ჩვილს 4 თვის შემდეგ, მათი მოთხოვნილება საერთო რკინაზე შევსებული უნდა იქნეს სხვა დამატებითი წყაროებიდან. 7.2.7 ეტიკეტზე უნდა იქნეს მითითებული, რომ 6 თვეზე მეტი ხნის ჩვილმა ბავშვმა, ბავშვთა საკვები ფორმულა 1 გარდა, უნდა მიიღოს დამატებითი საკვები. 7.2.8 ეტიკეტი არ უნდა უშლიდეს ძუძუთი კვებას. საკვების ყოველ ჭურჭელს უნდა ჰქონდეს ზუსტი, ნათელი, ადვილად წასაკითხი და იოლად გასაგები ცნობა, რომელიც უნდა მოიცავდეს შემდეგ საკითხებს: – ძუძუთი კვების უპირატესობის ფორმულირებას - “დედის რძე არის საუკეთესო საკვები თქვენი ბავშვებისათვის; ძუძუთი კვება იცავს თქვენს ბავშვს დიარეისა და სხვა დაავადებებისაგან; – მითითებას, რომ პროდუქტი უნდა იქნეს გამოყენებული მხოლოდ მედიცინის მუშაკის რჩევით, მისი გამოყენების საჭიროების შემთხვევაში, გამოყენების შესაბამისი მეთოდის ჩვენებით; – გაფრთხილებას ჯანმრთელობისათვის საშიშროების შესახებ არასწორი გამოყენების შემთხვევაში და ფორმულირებას, რომ პროდუქციის ნარჩენი უვარგისია. – ინსტრუქციებს პროდუქტის სწორად მომზადების შესახებ. 7.2.9 ეტიკეტზე არ უნდა იქნეს არც ახალშობილთა და არც სხვა სურათები ან ტექსტი, რომელიც აიდეალებს ხელოვნურ კვებას. ეტიკეტს უნდა ჰქონდეს პროდუქციის მომზადების მეთოდის გრაფიკული ინსტრუქციების ნახატები, თუმც გრაფიკებში არ უნდა აიდეალებდნენ პროდუქტს ან ხელოვნურ კვებას. 7.2.10 ტერმინები „ჰუმანიზირებული“, „დედის რძისმაგვარი“ ან ნებისმიერი სხვა შესატყვისი შედარება ადამიანის რძესთან არ უნდა იქნეს გამოყენებული ეტიკეტზე ან ინფორმაციაზე, რომელიც თან ახლავს პროდუქტს. ჯანმრთელობის მხრივ საჩივრები არ უნდა იქნეს აღნიშნული პროდუქტის დიეტური თვისებების თაობაზე. 7.2.11 პროდუქტს უნდა ჰქონდეს ისეთი ეტიკეტები, რომ თავიდან ავიცილოთ infant formula-ს და follow-on-formula-ს ერთმანეთში არევის რისკი. 7.3 ტრანსპორტირება 73.1 ბავშვთა საკვების ფორმულა 1 ტრანსპორტირება ხორციელდება მალფუჭებადი ტვირთების გადაზიდვის მოქმედი წესების შესაბამისად. 7.4 შენახვა 74.1 ბავშვთა საკვების ფორმულა 1 შენახვა ხორციელდება 6°+ 2°C ტემპერატურაზე. 8. დამამზადებლის გარანტია 8.1 დამამზადებელი იძლევა წინამდებარე სტანდარტის მოთხოვნებთან საკვები ბავშვთა ფორმულა 1 - შესაბამის გარანტიას, თუ დაცული იქნება ტრანსპორტირებისა და შენახვის პირობები. 8.2 ბავშვთა საკვების ფორმულა 1 შენახვის ვადაა 6 თვე. სსტ 18.1-98 საქართველოს სახელმწიფო სტანდარტი საინფორმაციო ტექნოლოგიები 8-ბიტიანი ერთბაიტიანი კოდირებული გრაფიკული სიმბოლოების ნაკრები. ქართული ანბანი. ნაწილი I. საქართველოს სტანდარტიზაციის, მეტროლოგიისა და სერტიფიკაციის სახელმწიფო დეპარტამენტი 1998 საინფორმაციო მონაცემები შემუშავებულია და შემოტანილია: სტანდარტიზაციის ტექნიკური კომიტეტის „საინფორმაციო ტექნოლოგიები – ტკ-18“ მიერ შემსრულებლები: მ. წულაძე, ფიზ.-მათ. მეცნ. დოქტორი, პროფესორი ა. მაისურაძე, ფიზ.-მათ. მეცნ. კანდიდატი გ. ალხაზიშვილი ბ. პარლაგაშვილი ი. ღარიბაშვილი, ი. ძოწენიძე დამტკიცებულია და შემოღებულია სამოქმედოდ: საქსტანდარტის მიერ 1998 წლის 15 მაისი № 70 ბრძანებით წინამდებარე სტანდარტის მთლიანად ან ნაწილობრივ აღწარმოება, ტირაჟირება და გავრცელება საქსტანდარტის გარეშე არ დაიშვება. ს ა რ ჩ ე ვ ი 1. გამოყენების სფერო .....….................................................................1 2. ნორმატიული მითითებანი..............................................................2 3. განმარტებანი.......................................................................................2 4. ძირითადი ნაწილი......…....................................................................3 4.1. პირობითი აღნიშვნები, კოდური ცხრილი და დასახელებები..3 4.2. კოდირებული ნიშნების სიმრავლეთა სპეციფიკაცია..................4 4.3. კოდური ცხრილი...............................................................................15 საქართველოს სახელმწიფო სტანდარტი 1. გამოყენების სფერო საინფორმაციო – ტექნოლოგიები. 8-ბიტიანი ერთბაიტიანი კოდირებული  გრაფიკული სიმბოლოების ნაკრები. ქართული ანბანი. ნაწილი I. Information Technologies. 8-bit Single-byte Coded Graphic Character Sets. Georgian Alphabet. Part 1. შემოღებულია 25.05.1998 წ. წინამდებარე სტანდარტი განსაზღვრავს ქართული ანბანის კოდირების მეთოდს 8-ბიტიანი ერთბაიტიანი კოდებით და გათვალისწინებულია ინფორმაციის გაცვლისათვის, აგრეთვე მონაცემთა და ტექსტების დამუშავებისთვის. წინამდებარე სტანდარტის პირველი ნაწილი წარმოადგენს 34 მმართველი კოდისა და 222 გრაფიკული სიმბოლოს სიმრავლეს მოცემული გრაფიკული ნიშნების სიმრავლე გამოსადეგია 8-ბიტიან კოდირების სისტემაში - ASCII კოდური ცხრილის შესაბამისად. გრაფიკული ნიშნების სიმრავლე შეესაბამება წინამდებარე სტანდარტს, თუ ის შეიცავს სტანდარტით განსაზღვრული ყველა მმართველ კოდსა და გრაფიკულ სიმბოლოს და არანაირი სხვა ნიშანს, და თუ მათი კოდირებული წარმოდგენა ემთხვევა წინამდებარე სტანდარტში განსაზღვრულ კოდირებულ წარმოდგენას. მოწყობილობას, რომელიც ორიენტირებულია წინამდებარე სტანდარტის შესაბამისად მუშაობაზე, უნდა შეეძლოს ყველა 256 კოდის წარმოდგენა. წინამდებარე სტანდარტის მოთხოვნები სავალდებულოა. 2. ნორმატიული მითითებანი წინამდებარე სტანდარტში მითითებულია შემდეგ სტანდარტებზე: გოსტ 27463-87 (ისო 646) – „ინფორმაციის დამუშავება. 7-ბიტიანი კოდირებული ნიშნების სიმრავლე ინფორმაციის გაცვლისათვის“. გოსტ 27466-87 (ისო 2022) – „ინფორმაციის დამუშავება. 7-ბიტიანი და 8-ბიტიანი კოდირებული ნიშნების სიმრავლე ინფორმაციის გაცვლისათვის. კოდების გაფართოების მეთოდი“. გოსტ 34.301-91 (ისო 6429)  – „ინფორმაციის დამუშავება. 7-ბიტიანი და 8-ბიტიანი ნიშნების სიმრავლეები. მართვის ფუნქციები კოდირებული ნიშნების სიმრავლეებისათვის“. გოსტ 34.302.2-91 (ისო 8859/2) – „ინფორმაციის დამუშავება. ნაკრები 8-ბიტიანი ერთბაიტიანი კოდირებული გრაფიკული სიმბოლოებისა. ლათინური ანბანი № 2“. 3. განმარტებანი წინამდებარე სტანდარტში გამოყენებულია შემდეგი განმარტებები: 3.1. ბიტი ორობითი ციფრის შემოკლება; ინფორმაციის უმცირესი მატარებელი. ბიტს შეიძლება მიენიჭოს მხოლოდ მნიშვნელობა (0) ან 1. 3.2. ბაიტი, ბიტური კომბინაცია – ბიტების დალაგებული რიგი, რომელიც წარმოადგენს სიმბოლოს ან სიმბოლოს წარმოდგენის ნაწილს. 3.3. სიმბოლო სიმრავლის ელემენტი, რომელიც გამოიყენება ინფორმაციის ორგანიზაციის, მართვისა და წარმოდგენისათვის. 3.4. კოდირებული სიმბოლოს სიმრავლე, კოდი – ნიშნების სიმრავლესა და სიმრავლის ყოველი ნიშანისა და მისი კოდური წარმოდგენის ურთიერთცალსახა თანადობას შორის დამყარებული არაწინააღმდეგობრივი წესების სიმრავლე. 3.5. კოდური ცხრილი – ცხრილი, რომელიც გვიჩვენებს კოდში თითოეული ბიტური კომბინაციისათვის განსაზღვრულ სიმბოლოს. 3.6. გრაფიკული ნიშანი – მართვის ფუნქციისაგან განსხვავებული ნიშანი, რომელსაც გააჩნია ხელნაწერი, ნაბეჭდი ან დისპლეის ეკრანზე ასახული ვიზუალური წარმოდგენა და აქვს ერთი ან რამდენიმე ბიტური კომბინაციისაგან შემდგარი კოდური წარმოდგენა. შენიშვნა. წინამდებარე სტანდარტში თითოეული სიმბოლოს წარმოდგენისათვის გამოიყენება ერთი ბიტური კომბინაცია. 3.7. გრაფიკული სიმბოლო – გრაფიკული ნიშნის ვიზუალური წარმოდგენა. 3.8. პოზიცია - სვეტებისა და სტრიქონების კოორდინატებით განსაზღვრული კოდური ცხრილის ნაწილი. 3.9. მმართველი კოდი – 8-ბიტიანი კოდი, რომელიც ცალკე ან რაიმე კომბინაციით ზემოქმედებას ახდენს ინფორმაციის/მონაცემების ჩაწერაზე, დამუშავებაზე, გადაცემასა თუ ინტერპრეტაციაზე. 3.10. წინამდებარე სტანდარტში გამოყენებული სხვა ცნებები და განმარტებები შეესაბამება საერთაშორისო სტანდარტების გოსტ 27463-87 (ის 646), გოსტ 27466-87 (ის" 2022), გოსტ 34.301-91 (ისო 6429), გოსტ 34.302.2-91 (ისო 8859/2) მოთხოვნებს. 4. ძირითადი ნაწილი 4.1. პირობითი აღნიშვნები, კოდური ცხრილი და დასახელებები 4.1.1. პირობითი აღნიშვნები ბიტები კოდის 8-ბიტიან აბიტური კომბინაციებში აღინიშნებიან – b8, b7, b6, b5, b4, b3, b2, bı სიმბოლოებით, სადაც ხ% უმაღლესი თანრიგის ბიტია, ხოლო b₁ უმდაბლესი თანრიგის ბიტი. ბიტური კომბინაციების წარმოდგენა შეიძლება თვლის ორობით სისტემაში თითოეული ბიტისათვის წონის მინიჭებით 1-ლი ცხრილის შესაბამისად. ცხრილი 1 ბიტი b8 b7 b6 b5 b4 b3 b2 bı წონა 128 64 32 16 8 4 2 1 ამ წონების გამოყენებით, 8-ბიტიანი კოდის ბიტური კომბინაციები წარმოადგენენ რიცხვებს 0-დან 255-მდე შუალედში. წინამდებარე სტანდარტში ბიტურ კომბინაციებს განსაზღვრავენ xx/yy ტიპის აღნიშვნებით, სადაც xx და yy წარმოადგენენ რიცხვებს (0-დან 15-მდე შუალედში. Xx/yy სახის აღნიშვნასა და b8-დან bı -მდე ბიტებით შედგენილ ბიტურ კომბინაციას შორის შესაბამისობა შემდეგნაირად წარმოდგება: XX – b8, b7, b6, b5  ბიტებით წარმოდგენილი  რიცხვია, სადაც ამ ბიტებს შესაბამისად  მინიჭებული აქვთ წონები: 128, 64, 32, 16. Уу – b4, b3, b2, bı ბიტებით წარმოდგენილი რიცხვია, სადაც ამ ბიტებს შესაბამისად მინიჭებული აქვთ წონები: 8, 4, 2, 1. 4.1.2. კოდური ცხრილის სტრუქტურა 8-ბიტიანი კოდური ცხრილი შედგება 16 სვეტისა და 16 სტრიქონის საშუალებით შედგენილი 256 პოზიციისაგან, სვეტები და სტრიქონები დანომრილია 00-დან 15-მდე. პოზიციები კოდურ ცხრილში განსაზღვრულია xx/yy აღნიშვნით, სადაც XX – სვეტის ნომერია, ხოლო yy – სტრიქონის ნომერი. კოდური ცხრილის პოზიციები ურთიერთცალსახა დამოკიდებულებაში არიან კოდის ბიტური კომბინაციებთან. კოდური ცხრილის პოზიციის აღნიშვნა xx/yy-ის სახით, ეს იგივეა, რაც შესაბამისი ბიტური კომბინაცია. 4.1.3. დასახელებები და მნიშვნელობები წინამდებარე სტანდარტით დგინდება თითოეული ბაიტისათვის ერთი დასახელება მაინც. გარდა ამისა, განისაზღვრება გრაფიკული სიმბოლო ყოველი გრაფიკული ნიშნისათვის (არამმართველი კოდისათვის). გრაფიკული ნიშნების აღსანიშნავად არჩეული დასახელება ითვალისწინებს მათ ტრადიციულ მნიშვნელობებს. მმართველი კოდების შემთხვევაში მოცემულია მმართველი კოდის დანიშნულების დასახელება სტანდარტი არ ირჩევს გრაფიკული ნიშნების წარმოსადგენად რომელიმე კონკრეტულ შრიფტს. ქართული ანბანი წარმოდგენილია მხედრული დამწერლობით. ანბანის ასომთავრული ან ნუსხა-ხუცური დამწერლობით წარმოდგენის შემთხვევაში ქართული ასო-ნიშნების პოზიციები კოდურ ცხრილში უცვლელი დარჩება. 4.1.3.1. შუალედი (ხარვეზი) ეს ნიშანი შეიძლება განმარტებული იქნას ან როგორც გრაფიკული ნიშანი, ან როგორც მმართველი კოდი ან ორივე ერთად. როგორც გრაფიკულ ნიშანს, მას გააჩნია ვიზუალური წარმოდგენა – გრაფიკული სიმბოლოს არქონა. 4.2. კოდირებული ნიშნების სიმრავლეთა სპეციფიკაცია წინამდებარე სტანდარტი განსაზღვრავს 34 მმართველ კოდს და 222 გრაფიკულ ნიშანს, რომლებსაც მინიჭებული აქვთ კოდური ცხრილის განსაზღვრული ბიტური კომბინაციები (ცხრილი 4). 4.2.1. ნიშნების სიმრავლეები და მათი კოდური წარმოდგენა ნიშნების სიმრავლეები და მათი კოდური წარმოდგენა განსაზღვრულია ცხრილი 2-ის შესაბამისად. ცხრილი 2 ბიტური კომბინაცია დასახელება ქართული საერთაშორისო 1 2 3 02/00 02/01 02/02 02/03 02/04 02/05 02/06 02/07 02/08 02/09 02/10 02/11  02/12 02/13 02/14 02/15 03/00 03/01 03/02 03/03 03/04 03/05 03/06 03/07 03/08 03/09 03/10 03/11 03/12 03/13 03/14 03/15 04/00 04/01 04/02 04/03 04/04 04/05 04/06 04/07 04/08 04/09 04/10 04/11 04/12 04/13 04/14 04/15 05/00 05/01 05/02 05/03 05/04 05/05 05/06 05/07 05/08 05/09 05/10 05/11 05/12 05/13 05/14 05/15 06/00 06/01 06/02 06/03 06/04 06/05 06/06 06/07 06/08 06/09 06/10 06/11 06/12 06/13 06/14 06/15 07/00 07/01 07/02 07/03 07/04 07/05 07/06 07/07 07/08 07/09 07/10 07/11 07/12 07/13 07/14 08/00 08/01 08/02 08/03 08/04 08/05 08/06 08/07 08/08 08/09 08/10 08/11 08/12 08/13 08/14 08/15 შუალედი, ხარვეზი ძახილის ნიშანი ბრჭყალები ნომერი ამერიკული დოლარის ნიშანი პროცენტი კომერციული „და“, ამპერსანდი აპოსტროფი მრგვალი ფრჩხილი მარცხენა მრგვალი ფრჩხილი მარჯვენა ვარსკვლავი ნიშანი პლუსი მძიმე დეფიზი, ნიშანი მინუსი წერტილი წილადის ხაზი – დახრილი ციფრი ნული ციფრი ერთი ციფრი ორი ციფრი სამი ციფრი ოთხი ციფრი ხუთი ციფრი ექვსი ციფრი შვიდი ციფრი რვა ციფრი ცხრა ორწერტილი წერტილმძიმე ნიშანი ნაკლებობა ნიშანი ტოლობა ნიშანი მეტობა კითხვის ნიშანი კომერციული „ეტ“ ლათინური მთავრული ასონიშანი A ლათინური მთავრული ასონიშანი B ლათინური მთავრული ასონიშანი C ლათინური მთავრული ასონიშანი D ლათინური მთავრული ასონიშანი E ლათინური მთავრული ასონიშანი F ლათინური მთავრული ასონიშანი G ლათინური მთავრული ასონიშანი H ლათინური მთავრული ასონიშანი I ლათინური მთავრული ასონიშანი J ლათინური მთავრული ასონიშანი K ლათინური მთავრული ასონიშანი L ლათინური მთავრული ასონიშანი M ლათინური მთავრული ასონიშანი N ლათინური მთავრული ასონიშანი O ლათინური მთავრული ასონიშანი P ლათინური მთავრული ასონიშანი Q ლათინური მთავრული ასონიშანი R ლათინური მთავრული ასონიშანი S ლათინური მთავრული ასონიშანი T ლათინური მთავრული ასონიშანი U ლათინური მთავრული ასონიშანი V ლათინური მთავრული ასონიშანი W ლათინური მთავრული ასონიშანი X ლათინური მთავრული ასონიშანი Y ლათინური მთავრული ასონიშანი Z კვადრატული ფრჩხილი მარცხენა შებრუნებული წილადის ხაზი კვადრატული ფრჩხილი მარჯვენა დიაკრიტიკული მახვილი ნიშანი - ხაზგასმა ნიშანი სუსტი მახვილი ლათინური ნუსხური ასონიშანი a ლათინური ნუსხური ასონიშანი ხ ლათინური ნუსხური ასონიშანი c ლათინური ნუსხური ასონიშანი d ლათინური ნუსხური ასონიშანი e ლათინური ნუსხური ასონიშანი f ლათინური ნუსხური ასონიშანი g ლათინური ნუსხური ასონიშანი h ლათინური ნუსხური ასონიშანი 1 ლათინური ნუსხური ასონიშანი j ლათინური ნუსხური ასონიშანი k ლათინური ნუსხური ასონიშანი 1 ლათინური ნუსხური ასონიშანი m ლათინური ნუსხური ასონიშანი n ლათინური ნუსხური ასონიშანი 0 ლათინური ნუსხური ასონიშანი p ლათინური ნუსხური ასონიშანი q ლათინური ნუსხური ასონიშანი I ლათინური ნუსხური ასონიშანი S ლათინური ნუსხური ასონიშანი t ლათინური ნუსხური ასონიშანი u ლათინური ნუსხური ასონიშანი V ლათინური ნუსხური ასონიშანი w ლათინური ნუსხური ასონიშანი X ლათინური ნუსხური ასონიშანი y ლათინური ნუსხური ასონიშანი 2 ფიგურული ფრჩხილი მარცხენა ვერტიკალური ხაზი ფიგურული ფრჩხილი მარჯვენა ტილდა, ტალღური ხაზი ქართული ასონიშანია (ან) ქართული ასონიშანი ბ (ბან) ქართული ასონიშანი გ (გან) ქართული ასონიშანი დ (დონ) ქართული ასონიშანი ე (ენ) ქართული ასონიშანი ვ (ვინ) ქართული ასონიშანი ზ (ზენ) ქართული ასონიშანი“ ქართული ასონიშანი თ (თან) ქართული ასონიშანი ი (ინ) ქართული ასონიშანი კ (კან) ქართული ასონიშანი ლ (ლას) ქართული ასონიშანი მ (მან) ქართული ასონიშანი ნ (ნარ) ქართული ასონიშანი º (იე) ქართული ასონიშანი ო (ონ) SPACE EXCLAMATION MARK QOUTATION MARK NUMBER SIGN DOLLAR SIGN PERCENT SIGN AMPERSAND APOSTROPHE LEFT PARENTHESIS RIGHT PARENTHESIS ASTERISK PLUS SIGN COMMA HYPHEN, MINUS SIGN FULL STOP SOLIDUS DIGIT ZERO DIGIT ONE DIGIT TWO DIGIT THREE DIGIT FOUR DIGIT FIVE DIGIT SIX DIGIT SEVEN DIGIT EIGHT DIGIT NINE COLON SEMICOLON LESS-THAN SIGN EQUALS SIGN GRETER-THAN SIGN QUESTION MARK COMMERCIAL AT CAPITAL LETTER A CAPITAL LETTER B CAPITAL LETTER C CAPITAL LETTER CAPITAL LETTER E CAPITAL LETTER F CAPITAL LETTER G CAPITAL LETTER H CAPITAL LETTER I CAPITAL LETTER J CAPITAL LETTER K CAPITAL LETTER L CAPITAL LETTER M CAPITAL LETTER N CAPITAL LETTER O CAPITAL LETTER P CAPITAL LETTER Q CAPITAL LETTER R CAPITAL LETTER S CAPITAL LETTER T CAPITAL LETTER U CAPITAL LETTER V CAPITAL LETTER W CAPITAL LETTER X CAPITAL LETTER Y CAPITAL LETTER Z LEFT SQUARE BRACKET REVERSE SOLIDUS RIGHT SQUARE BRACKET CIRCUMFLEX ACCENT LOW LINE GRAVE ACCENT SMALL LETTER a SMALL LETTER b SMALL LETTER C SMALL LETTER d SMALL LETTER e SMALL LETTER f SMALL LETTER g SMALL LETTER h SMALL LETTER i SMALL LETTER j SMALL LETTER k SMALL LETTER 1 SMALL LETTER m SMALL LETTER n SMALL LETTER o SMALL LETTER p SMALL LETTER q SMALL LETTER r SMALL LETTER s SMALL LETTER t SMALL LETTER u SMALL LETTER V SMALL LETTER W SMALL LETTER x SMALL LETTER y SMALL LETTER z LEFT CURLY BRACKET VERTICAL LINE RIGHT CURLY BRACKET TILDE ა - GEORGIAN LETTER AN ბ - GEORGIAN LETTER BAN გ - GEORGIAN LETTER GAN დ -GEORGIAN LETTER DON ე - GEORGIAN LETTER EN ვ - GEORGIAN LETTER VIN ზ - GEORGIAN LETTER ZEN  - GEORGIAN LETTER HE თ - GEORGIAN LETTER TAN ი - GEORGIAN LETTER IN კ - GEORGIAN LETTER KAN ლ - GEORGIAN LETTER LAS მ - GEORGIAN LETTER MAN ნ - GEORGIAN LETTER NAR º  - GEORGIAN LETTER HIE ო - GEORGIAN LETTER ON 09/00 09/01 09/02 09/03 09/04 09/05 09/06 09/07 09/08 09/09 09/10 09/11 09/12 09/13 09/14 09/15 10/00 10/01 10/02 10/03 10/04 10/05 10/06 10/07 10/08 10/09 10/10 10/11 10/12 10/13 10/14 ქართული ასონიშანი პ (პარ) ქართული ასონიშანი ჟ (ჟან) ქართული ასონიშანი რ (რაე) ქართული ასონიშანი ს (საე) ქართული ასონიშანი ტ (ტარ) ქართული ასონიშანი ვ (ვე) ქართული ასონიშანი უ (უნ) ქართული ასონიშანი ფ (ფარ) ქართული ასონიშანი ქ (ქან) ქართული ასონიშანი ღ (ღან) ქართული ასონიშანი ყ (ყარ) ქართული ასონიშანი შ (შინ) ქართული ასონიშანი ჩ (ჩინ) ქართული ასონიშანი ც (ცან) ქართული ასონიშანი ძ (ძილ) ქართული ასონიშანი წ (წილ) ქართული ასონიშანი ჭ (ჭარ) ქართული ასონიშანი ხ (ხან) ქართული ასონიშანი პ (პარ) ქართული ასონიშანი ჯ (ჯან) ქართული ასონიშანი ჰ (ჰაე) ქართული ასონიშანი ნომრის ნიშანი პარაგრაფის ნიშანი ტირე გამხსნელი (ქვედა) ბრჭყალი დამხურავი (ზედა) ბრჭყალი ერთი მეორედი, ნახევარი ერთი მეოთხედი, მეოთხედი ლარის ნიშანი მარცხნივ მიმართული ორმაგი ბრჭყალი პ - GEORGIAN LETTER PAR ჟ-GEORGIAN LETTER ZHAN რ-GEORGIAN LETTER RAE ს-GEORGIAN LETTER SAN ტ-GEORGIAN LETTER TAR ვ-GEORGIAN LETTER WE უ-GEORGIAN LETTER UN ფ - GEORGIAN LETTER FAR ქ - GEORGIAN LETTER QAN ღ-GEORGIAN LETTER GHAN ყ - GEORGIAN LETTER KAR შ - GEORGIAN LETTER SHIN ჩ - GEORGIAN LETTER CHIN ც - GEORGIAN LETTER CAN ძ - GEORGIAN LETTER JIL წ - GEORGIAN LETTER CIL ჭ - GEORGIAN LETTER CHAR ხ - GEORGIAN LETTER XAN პ - GEORGIAN LETTER XAR ჯ - GEORGIAN LETTER JHAN ჰ - GEORGIAN LETTER HAE  - GEORGIAN LETTER HOE NUMBER ACRONYM SECTION SIGN EM DASH DOUBLE LOW-9 QUOTATION MARK LEFT DOUBLE QUOTATION MARK VULGAR FRACTION ONE HALF VULGAR FRACTION ONE QUARTER GEORGIAN CURRENCY- LARI SIGN S-LEFT-POINTING ANGLE QUOTITION MARK 10/15 11/00 11/01 11/02 11/03 11/04 11/05 11/06 11/07 11/08 11/09 11/10 11/11 11/12 11/13 11/14 11/15 12/00 12/01 12/02 მარჯვნივ მიმართული ორმაგი ბრჭყალი ბაცი ჩრდილი საშუალო ჩრდილი მუქი ჩრდილი ბაცი ვერტიკალი ჩარჩოსათვის ბაცი ვერტიკალი ჩარჩოსათვის ვერტიკალი მარცხენა გამყოფით ვერტიკალი ჩარჩოსათვის ორმაგი მარცხენა გამყოფით ორმაგი ვერტიკალით ჩარჩოსათვის მარცხენა გამყოფით ზედა მარჯვენა კუთხე ჩარჩოსათვის ორმაგი ვერტიკალით ზედა მარჯვენა კუთხე ჩარჩოსათვის ორმაგი ჰორიზონტალით ორმაგი ვერტიკალი და გამყოფი ჩარჩოსათვის ორმაგი ვერტიკალი ჩარჩოსათვის ზედა მარჯვენა კუთხე ჩარჩოსათვის ორმაგი გვერდით ქვედა მარჯვენა კუთხე ჩარჩოსათვის ორმაგი გვერდით ქვედა მარჯვენა კუთხე ჩარჩოსათვის ორმაგი ვერტიკალით და ჰორიზონტალით ქვედა მარჯვენა კუთხე ჩარჩოსათვის ვერტიკალით და ორმაგი ჰორიზონტალით ზედა მარჯვენა კუთხე ჩარჩოსათვის ქვედა მარცხენა კუთხე ჩარჩოსათვის მართობის ნიშანი შებრუნებული მართობის ნიშანი RIGHT-POINTING DOUBLE ANGLE QUOTITION MARK LIGHT SHADE MEDIUM SHADE DARK SHADE BOX DRAWINGS LIGHT VERTICAL BOX DRAWINGS LIGHT VERTICAL AND LEFT BOX DRAWINGS VERTICAL SINGLE AND LEFT DOUBLE BOX DRAWINGS VERTICAL DOUBLE AND LEFT SINGLE BOX DRAWINGS DOWN DOUBLE AND LEFT SINGLE BOX DRAWINGS DOWN SINGLE AND LEFT DOUBLE BOX DRAWINGS DOUBLE VERTICAL AND LEFT BOX DRAWINGS DOUBLE VERTICAL BOX DRAWINGS DOUBLE DOWN AND LEFT BOX DRAWINGS DOUBLE UP AND LEFT BOX DRAWINGS UP DOUBLE AND LEFT SINGLE BOX DRAWINGS UP SINGLE AND LEFT DOUBLE BOX DRAWINGS LIGHT  DOWN AND LEFT BOX DRAWINGS LIGHT UP AND RIGHT BOX DRAWINGS LIGHT UP AND HORIZONTAL BOX DRAWINGS LIGHT DOWN  AND HORIZONTAL 12/03 12/04 12/05 12/06 12/07 12/08 12/09 12/10 12/11 12/12 12/13 12/14 12/15 13/00 13/01 13/02 13/03 ვერტიკალი ჩარჩოსათვის მარჯვენა გამყოფით ჩარჩოს სტრიქონული ხაზი ჩარჩოში უჯრედის წარმომქმნელი ოთხკუთხა ვერტიკალი ჩარჩოსათვის ორმაგი მარჯვენა გამყოფით ორმაგი ვერტიკალი ჩარჩოსათვის მარჯვენა გამყოფით მარცხენა ქვედა კუთხე ორმაგი მზღუდავით მარცხენა ზედა კუთხე ორმაგი მზღუდავით მართობის ნიშანი ორმაგი შებრუნებული მართობის ნიშანი ორმაგი ორმაგი ვერტიკალი ჩარჩოსათვის ორმაგი მარჯვენა გამყოფით ჩარჩოს ორმაგი სტრიქონული ხაზი ჩარჩოში უჯრედის წარმომქმნელი ოთკუთხა ორმაგი ჩარჩოს ორმაგი სტრიქონული ხაზი ვერტიკალით ზევით ჩარჩოს სტრიქონული ხაზი ორმაგი  ვერტიკალით ზევით ჩარჩოს ორმაგი სტრიქონული ხაზი  ვერტიკალით ქვევით ჩარჩოს სტრიქონული ხაზი ორმაგი ვერტიკალით ქვევით ჩარჩოს მარცხენა ქვედა კუთხე ორმაგი ვერტიკალით BOX DRAWINGS LIGHT VERTICAL AND RIGHT BOX DRAWINGS LIGHT HORIZONTAL BOX DRAWINGS LIGHT VERTICAL AND HORIZONTAL BOX DRAWINGS VERTICAL SINGLE AND RIGHT DOUBLE BOX DRAWINGS VERTICAL DOUBLE AND RIGHT SINGLE BOX DRAWINGS DOUBLE UP AND RIGHT BOX DRAWINGS DOUBLE DOWN AND RIGHT BOX DRAWINGS DOUBLE UP AND HORIZONTAL BOX DRAWINGS DOUBLE DOWN AND HORIZONTAL BOX DRAWINGS DOUBLE VERTICAL AND RIGHT BOX DRAWINGS DOUBLE HORIZONTAL BOX DRAWINGS UP SINGLE DOUBLE VERTICAL AND HORIZONTAL BOX DRAWINGS UP SINGLE AND HORIZONTAL DOUBLE BOX DRAWINGS UP DOUBLE AND HORIZONTAL SINGLE BOX DRAWINGS DOWN SINGLE AND HORIZONTAL BOX DRAWINGS DOWN DOUBLE AND HORIZONTAL SINGLE BOX DRAWINGS UP DOUBLE AND RIGHT SINGLE 13/04 13/05 13/06 13/07 13/08 13/09 13/10 13/11 13/12 13/13 13/14 13/15 14/00 14/01 14/02 14/03 14/04 14/05 14/06 14/07 14/08 14/09 14/10 ჩარჩოს მარცხენა ქვედა კუთხე ორმაგი ჰორიზონტალით ჩარჩოს მარცხენა ზედა კუთხე ორმაგი ჰორიზონტალით ჩარჩოს მარცხენა ზედა კუთხე ორმაგი ვერტიკალით ჩარჩოს უჯრედის წარმომქმნელი ოთხკუთხა ორმაგი ვერტიკალით ჩარჩოს უჯრედის წარმომქმნელი ოთხკუთხა ორმაგი ჰორიზონტალით ჩარჩოს მარჯვენა ქვედა კუთხე ჩარჩოს მარცხენა ქვედა კუთხე მთლიანად შეფერილი ქვედა ნახევრით შეფერილი მარცხენა ნახევრით შეფერილი მარჯვენა ნახევრით შეფერილი ზედა ნახევრით შეფერილი ბერძნული ნუსხური ასონიშანი ალფა ბერძნული ნუსხური ასონიშანი ბეტა ბერძნული მთავრული ასონიშანი გამა ბერძნული ნუსხური ასონიშანი პი ბერძნული მთავრულია სონიშანი სიგმა ბერძნული ნუსხური ასონიშანი სიგმა ბერძნული ნუსხური ასონიშანი მიუ ბერძნული ნუსხური ასონიშანი ტაუ ბერძნული მთავრული ასონიშანი ფი ბერძნული მთავრული ასონიშანი თეტა ბერძნული მთავრული ასონიშანი ომეგა BOX DRAWINGS UP SINGLE AND RIGHT DOUBLE BOX DRAWINGS DOWN SINGLE AND RIGHT DOUBLE BOX DRAWINGS DOWN DOUBLE AND RIGHT SINGLE BOX DRAWINGS VERTICAL DOUBLE AND HORIZONTAL SINGLE BOX DRAWINGS VERTICAL SINGLE AND HORIZONTAL DOUBLE BOX DRAWINGS LIGHT UP AND LEFT BOX DRAWINGS DOWN AND RIGHT FULL BLOCK LOWER HALF BLOCK LEFT HALF BLOCK RIGHT HALF BLOCK UPPER HALF BLOCK GREEK SMALL LETTER AL- PHA GREEK SMALL LETTER BETA GREEK CAPITAL LETTER GAMMA GREEK SMALL LETTER PI GREEK CAPITAL LETTER SIGMA GREEK SMALL LETTER SIGMA GREEK SMALL LETTER MU GREEK SMALL LETTER TAU GREEK CAPITAL LETTER PHI 60 GREEK CAPITAL LETTER THETA 360 GREEK CAPITAL LETTER OMEGA 14/11 14/12 14/13 14/14 14/15 15/00 15/01 15/02 15/03 15/04 15/05 15/06 15/07 15/08 15/09 15/10 15/11 15/12 15/13 15/14 ბერძნული ნუსხური ასონიშანი დელტა უსასრულობის ნიშანი კომპიუტერული ნულის ნიშანი ბერძნული ნუსხური ასონიშანი ეპ- სილონი თანაკვეთის ნიშანი იდენტურობის ნიშანი პლიუს-მინუს ნიშანი მეტია ან ტოლია თანადობის ნიშანი ნაკლებია ან ტოლია თანადობის ნიშანი ინტეგრალის ნიშნის ზედა ნახევარი ინტეგრალის ნიშნის ქვედა ნახევარი გაყოფის ნიშანი მსგავსობის ნიშანი გრადუსის ნიშანი, ნულხარისხი მმართველი ბირთვი თავწერტილი რადიკალის (კვადრატული ფესვის) ნიშანი n-ური ხარისხის მაჩვენებელი კვადრატის მაჩვენებელი მუქი (შავად შეფერილი) უჯრედი GREEK SMALL LETTER DELTA INFINITY SMALL LETTER O WITH OBLIQUE STROKE GREEK SMALL LETTER EP- SILON INTERSECTION IDENTICAL TO PLUS-MINUS SIGN GREATER-THEN OR EQUAL TO LESS-THEN OR EQUAL TO TOP HALF INTEGRAL BOTTOM HALF INTEGRAL DIVISION SIGN ALMOST EQUAL TO DEGREE SIGN, RING ABOVE BULLET OPERATOR DOT ABOVE SQUARE ROOT SUPERSCRIPT LATIN SMALL LETTER N SUPERSCRIPT TWO BLACK SQUARE შენიშვნა 1. 10/13 კოდის „ლარის ნიშანი“ გრაფიკული სიმბოლო შემდგომში განისაზღვრება. 4.2.2. მმართველი კოდები და მათი კოდური წარმოდგენა მმართველი კოდები და მათი კოდური წარმოდგენა განსაზღვრულია ცხრილი 3-ის შესაბამისად. ცხრილი 3 ბიტური კომბინაცია დასახელება ქართული საერთაშორისო შემოკლებული სრული 1 2 3 4 00/00 00/01 00/02 00/03 00/04 00/05 00/06 00/07 00/08 00/09 00/10 00/11 00/12 00/13 00/14 00/15 01/00 01/01 01/02 01/03 01/04 01/05 01/06 01/07 01/08 01/09 01/10 01/11 01/12 01/13 01/14 01/15 07/15 ნული (სტრიქონის დასასრული) სათაურის დასაწყისი ტექსტის დასაწყისი ტექსტის დასასრული გადაცემის დასასრული გამოცნობა დადასტურება გაფრთხილება უკუბიჯი პორიზონტალური ტაბულაცია ახალი სტრიქონზე გადასვლა ვერტიკალური ტაბულაცია ფორმატის მიწოდება დგიმთამწის უკუსვლა გამოსვლა შემოსვლა მონაცემთა რიგიდან გასვლა მოწყობილობის სიმბოლო 1 მოწყობილობის სიმბოლო 2 მოწყობილობის სიმბოლო 3 მოწყობილობის სიმბოლო 4 უარყოფა სინქრონიზაცია ბლოკის დასასრული გაუქმება მონაცემთა მატარებლის დასასრული სიმბოლოს ჩანაცვლება გასვლა ფაილების გამყოფი ჯგუფების გამყოფი ჩანაწერების გამყოფი ერთეულების გამყოფი წაშლა NUL SOH STX ETX EOT ENQ ACK BEL BS HT SLF VT FF CR SO SI DLE DC1 DC2 B DC3 4 DC4 NAK SYN ETB CAN EM SUB ESC FS GS RS US DEL NULL (END STRING) START OF HEADING START OF TEXT END OF TEXT END OF TRANSMISSION ENQUARY ACKNOWLEDGE BELL BACKSPACE HORIZONTAL TAB LINE FEED VERTICAL TAB FORM FEED CARRIAGE RETURN SHIFT OUT SHIFT IN DATA LINE ESCAPE DEVICE CONTROL 1 (X-ON) DEVICE CONTROL 2 DEVICE CONTROL 3 (X-OFF) DEVICE CONTROL 4 NEGATIVE ACKNOW- EDGE SYNCHRONOUS IDLE END TRANSMIT BLOCK CANCEL END OF MEDIUM SUBSTITUTE ESCAPE FILE SEPARATOR GROUP SEPARATOR RECORD SEPARATOR UNIT SEPARATORE DELETE 4.3 კოდური ცხრილი კოდურ მე-4 ცხრილში მოცემულია ნიშნები, რომლებიც განლაგებულია განსაზღვრული ბიტური კომბინაციების შესაბამის პოზიციებზე. ცხრილი N4 სსტ-18.2-98 საქართველოს სახელმწიფო სტანდარტი საინფორმაციო ტექნოლოგიები 8-ბიტიანი ერთბაიტიანი კოდირებული გრაფიკული სიმბოლოების ნაკრები. ქართული ანბანი. ნაწილი II. საქართველოს სტანდარტიზაციის, მეტროლოგიისა და სერტიფიკაციის სახელმწიფო დეპარტამენტი 1998 საინფორმაციო მონაცემები შემუშავებულია და შემოტანილია: სტანდარტიზაციის ტექნიკური კომიტეტის „საინფორმაციო ტექნოლოგიები – ტკ-18“ მიერ შემსრულებლები: მ. წულაძე, ფიზ.-მათ. მეცნ. დოქტორი, პროფესორი ა. მაისურაძე, ფიზ.-მათ. მეცნ. კანდიდატი გ. ალხაზიშვილი ბ. პარლაგაშვილი ი. ღარიბაშვილი, ი. ძოწენიძე დამტკიცებულია და შემოღებულია სამოქმედოდ: საქსტანდარტის მიერ 1998 წლის 15 მაისი №70 ბრძანებით წინამდებარე სტანდარტის მთლიანად ან ნაწილობრივ აღწარმოება, ტირაჟირება და გავრცელება საქსტანდარტის გარეშე არ დაიშვება. ს ა რ ჩ ე ვ ი 1. გამოყენების სფერო .....….................................................................1 2. ნორმატიული მითითებანი..............................................................2 3. განმარტებანი.......................................................................................2 4. ძირითადი ნაწილი......…....................................................................3 4.1. პირობითი აღნიშვნები, კოდური ცხრილი და დასახელებები..3 4.2. კოდირებული ნიშნების სიმრავლეთა სპეციფიკაცია..................4 4.3. კოდური ცხრილი...............................................................................10 საქართველოს სახელმწიფო სტანდარტი საინფორმაციო – ტექნოლოგიები. 8-ბიტიანი ერთბაიტიანი კოდირებული  გრაფიკული სიმბოლოების ნაკრები. ქართული ანბანი. ნაწილი II. Information Technologies. 8-bit Single-byte Coded Graphic Character Sets. Georgian Alphabet. Part 1. შემოღებულია 25.05.1998 წ. 1. გამოყენების სფერო წინამდებარე სტანდარტი განსაზღვრავს ქართული ანბანის კოდირების მეთოდს 8-ბიტიანი ერთბაიტიანი კოდებით და გათვალისწინებულია ინფორმაციის გაცვლისათვის, აგრეთვე მონაცემთა და ტექსტების დამუშავებისთვის. წინამდებარე სტანდარტის მეორე ნაწილი წარმოადგენს 159 გრაფიკული სიმბოლოს სიმრავლეს. მოცემული გრაფიკული ნიშნების სიმრავლე გამოსადეგია 8-ბიტიან კოდირების სისტემაში Microsoft Windows გარემოში. გრაფიკული ნიშნების სიმრავლე შეესაბამება წინამდებარე სტანდარტს, თუ ის შეიცავს ყველა გრაფიკულ ნიშანს, რომელიც ამ სტანდარტშია განსაზღვრული და არ შეიცავს არანაირი სხვა ნიშანს, და თუ მათი კოდირებული წარმოდგენა ემთხვევა წინამდებარე სტანდარტში განსაზღვრულ კოდირებულ წარმოდგენას. მოწყობილობას, რომელიც ორიენტირებულია წინამდებარე სტანდარტის შესაბამისად მუშაობაზე, უნდა შეეძლოს ყველა 159 კოდის წარმოდგენა. წინამდებარე სტანდარტის მოთხოვნები სავალდებულოა. 2. ნორმატიული მითითებანი წინამდებარე სტანდარტში მითითებულია შემდეგ სტანდარტებზე: გოსტ 27463-87 (ისო 646) – „ინფორმაციის დამუშავება. 7-ბიტიანი კოდირებული ნიშნების სიმრავლე ინფორმაციის გაცვლისათვის“. გოსტ 27466-87 (ისო 2022) – „ინფორმაციის დამუშავება. 7-ბიტიანი და 8-ბიტიანი კოდირებული ნიშნების სიმრავლე ინფორმაციის გაცვლისათვის. კოდების გაფართოების მეთოდი“. გოსტ 34.301-91 (ისო 6429)  – „ინფორმაციის დამუშავება. 7-ბიტიანი და 8-ბიტიანი ნიშნების სიმრავლეები. მართვის ფუნქციები კოდირებული ნიშნების სიმრავლეებისათვის“. გოსტ 34.302.2-91 (ისო 8859/2) – „ინფორმაციის დამუშავება. ნაკრები 8-ბიტიანი ერთბაიტიანი კოდირებული გრაფიკული სიმბოლოებისა. ლათინური ანბანი № 2“. 3. განმარტებანი წინამდებარე სტანდარტში გამოყენებულია შემდეგი განმარტებები: 3.1. ბიტი – ორობითი ციფრის შემოკლება; ინფორმაციის უმცირესი მატარებელი. ბიტს შეიძლება მიენიჭოს მხოლოდ მნიშვნელობა (0) ან 1. 3.2. ბაიტი, ბიტური კომბინაცია – ბიტების დალაგებული რიგი, რომელიც წარმოადგენს სიმბოლოს ან სიმბოლოს წარმოდგენის ნაწილს. 3.3. სიმბოლო – სიმრავლის ელემენტი, რომელიც გამოიყენება ინფორმაციის ორგანიზაციის, მართვისა და წარმოდგენისათვის. 3.4. კოდირებული სიმბოლოს სიმრავლე, კოდი – ნიშნების სიმრავლესა და სიმრავლის ყოველი ნიშანისა და მისი კოდური წარმოდგენის ურთიერთცალსახა თანადობას შორის დამყარებული არაწინააღმდეგობრივი წესების სიმრავლე. 3.5. კოდური ცხრილი – ცხრილი, რომელიც გვიჩვენებს კოდში თითოეული ბიტური კომბინაციისათვის განსაზღვრულ სიმბოლოს. 3.6. გრაფიკული ნიშანი – მართვის ფუნქციისაგან განსხვავებული ნიშანი, რომელსაც გააჩნია ხელნაწერი, ნაბეჭდი ან დისპლეის ეკრანზე ასახული ვიზუალური წარმოდგენა და აქვს ერთი ან რამდენიმე ბიტური კომბინაციისაგან შემდგარი კოდური წარმოდგენა. შენიშვნა. წინამდებარე სტანდარტში თითოეული სიმბოლოს წარმოდგენისათვის გამოიყენება ერთი ბიტური კომბინაცია. 3.7. გრაფიკული სიმბოლო – გრაფიკული ნიშნის ვიზუალური წარმოდგენა. 3.8. პოზიცია - სვეტებისა და სტრიქონების კოორდინატებით განსაზღვრული კოდური ცხრილის ნაწილი. 3.9. მმართველი კოდი – რვაბიტიანი კოდი, რომელიც ცალკე ან რაიმე კომბინაციით ზემოქმედებას ახდენს ინფორმაციის/მონაცემების ჩაწერაზე, დამუშავებაზე, გადაცემასა თუ ინტერპრეტაციაზე. 3.10. წინამდებარე სტანდარტში გამოყენებული სხვა ცნებები და განმარტებები შეესაბამება საერთაშორისო სტანდარტების გოსტ 27463-87 (ისო 646), გოსტ 27466-87 (ისო 2022), გოსტ 34.301-91 (ისო 6429), გოსტ 34.302.2-91 (ისო 8859/2) მოთხოვნებს. 4. ძირითადი ნაწილი 4.1. პირობითი აღნიშვნები, კოდური ცხრილი და დასახელებები 4.1.1. პირობითი აღნიშვნები ბიტები კოდის 8-ბიტიან აბიტური კომბინაციებში აღინიშნებიან - b8, b7, b6, b5, b4, b3, b2, bı სიმბოლოებით, სადაც ხ% უმაღლესი თანრიგის ბიტია, ხოლო b₁ უმდაბლესი თანრიგის ბიტი. ბიტური კომბინაციების წარმოდგენა შეიძლება თვლის ორობით სისტემაში თითოეული ბიტისათვის წონის მინიჭებით 1-ლი ცხრილის შესაბამისად. ცხრილი 1 ბიტი b8 b7 b6 b5 b4 b3 b2 bı წონა 128 64 32 16 8 4 2 1 ამ წონების გამოყენებით, 8-ბიტიანი კოდის ბიტური კომბინაციები წარმოადგენენ რიცხვებს 0-დან 255-მდე შუალედში. წინამდებარე სტანდარტში ბიტურ კომბინაციებს განსაზღვრავენ xx/yy ტიპის აღნიშვნებით, სადაც xx და yy წარმოადგენენ რიცხვებს (0-დან 15-მდე შუალედში. Xx/yy სახის აღნიშვნასა და b8-დან bı -მდე ბიტებით შედგენილ ბიტურ კომბინაციას შორის შესაბამისობა შემდეგნაირად წარმოდგება: XX – b8, b7, b6, b5  ბიტებით წარმოდგენილი  რიცხვია, სადაც ამ ბიტებს შესაბამისად  მინიჭებული აქვთ წონები: 128, 64, 32, 16. Уу – b4, b3, b2, bı ბიტებით წარმოდგენილი რიცხვია, სადაც ამ ბიტებს შესაბამისად მინიჭებული აქვთ წონები: 8, 4, 2, 1. 4.1.2. კოდური ცხრილის სტრუქტურა 8-ბიტიანი კოდური ცხრილი შედგება 16 სვეტისა და 16 სტრიქონის საშუალებით შედგენილი 256 პოზიციისაგან, სვეტები და სტრიქონები დანომრილია 00-დან 15-მდე. პოზიციები კოდურ ცხრილში განსაზღვრულია xx/yy აღნიშვნით, სადაც XX – სვეტის ნომერია, ხოლო yy – სტრიქონის ნომერი. კოდური ცხრილის პოზიციები ურთიერთცალსახა დამოკიდებულებაში არიან კოდის ბიტური კომბინაციებთან. კოდური ცხრილის პოზიციის აღნიშვნა xx/yy-ის სახით, ეს იგივეა, რაც შესაბამისი ბიტური კომბინაცია. 4.1.3. დასახელებები და მნიშვნელობები წინამდებარე სტანდარტით დგინდება თითოეული ბაიტისათვის ერთი დასახელება მაინც. გარდა ამისა, განისაზღვრება გრაფიკული სიმბოლო ყოველი გრაფიკული ნიშნისათვის (არამმართველი კოდისათვის). გრაფიკული ნიშნების აღსანიშნავად არჩეული დასახელება ითვალისწინებს მათ ტრადიციულ მნიშვნელობებს. მმართველი კოდების შემთხვევაში მოცემულია მმართველი კოდის დანიშნულების დასახელება სტანდარტი არ ირჩევს გრაფიკული ნიშნების წარმოსადგენად რომელიმე კონკრეტულ შრიფტს. ქართული ანბანი წარმოდგენილია მხედრული დამწერლობით. ანბანის ასომთავრული ან ნუსხა-ხუცური დამწერლობით წარმოდგენის შემთხვევაში ქართული ასო-ნიშნების პოზიციები კოდურ ცხრილში უცვლელი დარჩება. 4.2. კოდირებული ნიშნების სიმრავლეთა სპეციფიკაცია წინამდებარე სტანდარტი განსაზღვრავს 159 გრაფიკულ ნიშანს, რომლებსაც მინიჭებული აქვთ კოდური ცხრილის განსაზღვრული ბიტური კომბინაციები (ცხრილი 3). 4.2.1. ნიშნების სიმრავლეები და მათი კოდური წარმოდგენა ნიშნების სიმრავლეები და მათი კოდური წარმოდგენა განსაზღვრულია ცხრილი 2–ის შესაბამისად. ცხრილი 2 ბიტური კომბინაცია დასახელება ქართული საერთაშორისო 1 2 3 02/00 02/01 02/02 02/03 02/04 02/05 02/06 02/07 02/08 02/09 02/10 02/11  02/12 02/13 02/14 02/15 03/00 03/01 03/02 03/03 03/04 03/05 03/06 03/07 03/08 03/09 03/10 03/11 03/12 03/13 03/14 03/15 04/00 04/01 04/02 04/03 04/04 04/05 04/06 04/07 04/08 04/09 04/10 04/11 04/12 04/13 04/14 04/15 05/00 05/01 05/02 05/03 05/04 05/05 05/06 05/07 05/08 05/09 05/10 05/11 05/12 05/13 05/14 05/15 06/00 06/01 06/02 06/03 06/04 06/05 06/06 06/07 06/08 06/09 06/10 06/11 06/12 06/13 06/14 06/15 07/00 07/01 07/02 07/03 07/04 07/05 07/06 07/07 07/08 07/09 07/10 07/11 07/12 07/13 07/14 08/03 08/04 08/05 08/06 08/07 08/09 09/03 09/07 09/09 10/02 10/03 10/04 10/05 შუალედი, ხარვეზი ძახილის ნიშანი ბრჭყალები ნომერი ამერიკული დოლარის ნიშანი პროცენტი კომერციული „და“, ამპერსანდი აპოსტროფი მრგვალი ფრჩხილი მარცხენა მრგვალი ფრჩხილი მარჯვენა ვარსკვლავი ნიშანი პლუსი მძიმე დეფიზი, ნიშანი მინუსი წერტილი წილადის ხაზი – დახრილი ციფრი ნული ციფრი ერთი ციფრი ორი ციფრი სამი ციფრი ოთხი ციფრი ხუთი ციფრი ექვსი ციფრი შვიდი ციფრი რვა ციფრი ცხრა ორწერტილი წერტილმძიმე ნიშანი ნაკლებობა ნიშანი ტოლობა ნიშანი მეტობა კითხვის ნიშანი კომერციული „ეტ“ ლათინური მთავრული ასონიშანი A ლათინური მთავრული ასონიშანი B ლათინური მთავრული ასონიშანი C ლათინური მთავრული ასონიშანი D ლათინური მთავრული ასონიშანი E ლათინური მთავრული ასონიშანი F ლათინური მთავრული ასონიშანი G ლათინური მთავრული ასონიშანი H ლათინური მთავრული ასონიშანი I ლათინური მთავრული ასონიშანი J ლათინური მთავრული ასონიშანი K ლათინური მთავრული ასონიშანი L ლათინური მთავრული ასონიშანი M ლათინური მთავრული ასონიშანი N ლათინური მთავრული ასონიშანი O ლათინური მთავრული ასონიშანი P ლათინური მთავრული ასონიშანი Q ლათინური მთავრული ასონიშანი R ლათინური მთავრული ასონიშანი S ლათინური მთავრული ასონიშანი T ლათინური მთავრული ასონიშანი U ლათინური მთავრული ასონიშანი V ლათინური მთავრული ასონიშანი W ლათინური მთავრული ასონიშანი X ლათინური მთავრული ასონიშანი Y ლათინური მთავრული ასონიშანი Z კვადრატული ფრჩხილი მარცხენა შებრუნებული წილადის ხაზი კვადრატული ფრჩხილი მარჯვენა დიაკრიტიკული მახვილი ნიშანი - ხაზგასმა ნიშანი სუსტი მახვილი ლათინური ნუსხური ასონიშანი a ლათინური ნუსხური ასონიშანი ხ ლათინური ნუსხური ასონიშანი c ლათინური ნუსხური ასონიშანი d ლათინური ნუსხური ასონიშანი e ლათინური ნუსხური ასონიშანი f ლათინური ნუსხური ასონიშანი g ლათინური ნუსხური ასონიშანი h ლათინური ნუსხური ასონიშანი i ლათინური ნუსხური ასონიშანი j ლათინური ნუსხური ასონიშანი k ლათინური ნუსხური ასონიშანი l ლათინური ნუსხური ასონიშანი m ლათინური ნუსხური ასონიშანი n ლათინური ნუსხური ასონიშანი 0 ლათინური ნუსხური ასონიშანი p ლათინური ნუსხური ასონიშანი q ლათინური ნუსხური ასონიშანი I ლათინური ნუსხური ასონიშანი S ლათინური ნუსხური ასონიშანი t ლათინური ნუსხური ასონიშანი u ლათინური ნუსხური ასონიშანი V ლათინური ნუსხური ასონიშანი w ლათინური ნუსხური ასონიშანი X ლათინური ნუსხური ასონიშანი y ლათინური ნუსხური ასონიშანი z ფიგურული ფრჩხილი მარცხენა ვერტიკალური ხაზი ფიგურული ფრჩხილი მარჯვენა ტილდა, ტალღური ხაზი ფლორინის (გულდენის) ნიშანი გამხსნელი (ქვედა) ბრჭყალი სამწერტილი ჯვარი ორჯვარი პრომილე დამხურავი (ზედა) ბრჭყალი ტირე სავაჭრო ნიშანი ცენტის ნიშანი გირვანქის ნიშანი ვალუტის ნიშანი იენის ნიშანი SPACE EXCLAMATION MARK QOUTATION MARK NUMBER SIGN DOLLAR SIGN PERCENT SIGN AMPERSAND APOSTROPHE LEFT PARENTHESIS RIGHT PARENTHESIS ASTERISK PLUS SIGN COMMA HYPHEN, MINUS SIGN FULL STOP SOLIDUS DIGIT ZERO DIGIT ONE DIGIT TWO DIGIT THREE DIGIT FOUR DIGIT FIVE DIGIT SIX DIGIT SEVEN DIGIT EIGHT DIGIT NINE COLON SEMICOLON LESS-THAN SIGN EQUALS SIGN GRETER-THAN SIGN QUESTION MARK COMMERCIAL AT CAPITAL LETTER A CAPITAL LETTER B CAPITAL LETTER C CAPITAL LETTER CAPITAL LETTER E CAPITAL LETTER F CAPITAL LETTER G CAPITAL LETTER H CAPITAL LETTER I CAPITAL LETTER J CAPITAL LETTER K CAPITAL LETTER L CAPITAL LETTER M CAPITAL LETTER N CAPITAL LETTER O CAPITAL LETTER P CAPITAL LETTER Q CAPITAL LETTER R CAPITAL LETTER S CAPITAL LETTER T CAPITAL LETTER U CAPITAL LETTER V CAPITAL LETTER W CAPITAL LETTER X CAPITAL LETTER Y CAPITAL LETTER Z LEFT SQUARE BRACKET REVERSE SOLIDUS RIGHT SQUARE BRACKET CIRCUMFLEX ACCENT LOW LINE GRAVE ACCENT SMALL LETTER a SMALL LETTER b SMALL LETTER C SMALL LETTER d SMALL LETTER e SMALL LETTER f SMALL LETTER g SMALL LETTER h SMALL LETTER i SMALL LETTER j SMALL LETTER k SMALL LETTER 1 SMALL LETTER m SMALL LETTER n SMALL LETTER o SMALL LETTER p SMALL LETTER q SMALL LETTER r SMALL LETTER s SMALL LETTER t SMALL LETTER u SMALL LETTER V SMALL LETTER W SMALL LETTER x SMALL LETTER y SMALL LETTER z LEFT CURLY BRACKET VERTICAL LINE RIGHT CURLY BRACKET TILDE LATIN SMALL LETTER F WITH HOOK (Florin sign) DOUBLE LOW-9 QUOTATION MARK HORIZONTAL ELIPSIS DAGGER DOUBLE DAGGER PER MILLE SIGN LEFT DOUBLE QUOTATION MARK EM DASH TRADE MARK SIGN CENT SIGN POUND SIGN CURRENCY SIGN YEN SIGN 10/06 10/07 10/09 10/11 10/14 11/00 11/01 11/06 11/09 11/11 11/12 11/13 11/14 12/00 12/01 12/02 12/03 12/04 12/05 12/06 12/07 12/08 12/09 12/10 12/11 12/12 12/13 12/14 12/15 13/00 ლარის ნიშანი პარაგრაფის ნიშანი საავტორო უფლებების ნიშანი მარცხნივ მიმართული კუთხოვანი ბრჭყალი დარეგისტრირებული საავტორო უფლებების ნიშანი გრადუსი პლუს-მინუს ნიშანი პი ნიშანი ნომრის ნიშანი მარჯვნივ მიმართული კუთხოვანი ბრჭყალი ერთი მეოთხედი, მეოთხედი ერთი მეორედი, ნახევარი სამი მეოთხედი ქართული ასონიშანი ა (ან) ქართული ასონიშანი ბ (ბან) ქართული ასონიშანი გ (გან) ქართული ასონიშანი დ (დონ) ქართული ასონიშანი ე (ენ) ქართული ასონიშანი ვ (ვინ) ქართული ასონიშანი ზ (ზენ) ქართული ასონიშანი ქართული ასონიშანი თ (თან) ქართული ასონიშანი ი (ინ) ქართული ასონიშანი კ (კან) ქართული ასონიშანი ლ (ლას) ქართული ასონიშანი მ (მან) ქართული ასონიშანი ნ (ნარ) ქართული ასონიშანი ი (იე) ქართული ასონიშანი ო (ონ) ქართული ასონიშანი პ (პარ) GEORGIAN CURRENCY - LARI SIGN PARAGRAPH SIGN, SECTION SIGN COPYRIGHT SIGN LEFT-POINTING DOUBLE ANGLE QUOTITION MARK REGISTERED TRADE MARK SIGN DEGREE SIGN, RING ABOVE PLUS-MINUS SIGN PILCROW SIGN NUMBER ACRONYM RIGHT-POINTING DOUBLE ANGLE QUOTITION MARK VULGAR FRACTION ONE QUARTER VULGAR FRACTION ONE HALF VULGAR FRACTION TREE ა- GEORGIAN LETTER AN ბ- GEORGIAN LETTER BAN გ -GEORGIAN LETTER GAN დ- GEORGIAN LETTER DON ე- GEORGIAN LETTER EN ვ - GEORGIAN LETTER VIN ზ - GEORGIAN LETTER ZEN GEORGIAN LETTER HE თ - GEORGIAN LETTER TAN ი-GEORGIAN LETTER IN კ - GEORGIAN LETTER KAN ლ- GEORGIAN LETTER LAS მ - GEORGIAN LETTER MAN ნ - GEORGIAN LETTER NAR GEORGIAN LETTER HIE ო - GEORGIAN LETTER ON პ- GEORGIAN LETTER PAR 13/01 13/02 13/03 13/04 13/05 13/06 13/07 13/08 13/09 13/10 13/11 13/12 13/13 13/14 13/15 14/00 14/01 14/02 14/03 14/04 14/05 ქართული ასონიშანი ჟ (ჟან) ქართული ასონიშანი რ (რაე) ქართული ასონიშანი ს (საე) ქართული ასონიშანი ტ (ტარ) ქართული ასონიშანი ვ (ვე) ქართული ასონიშანი უ (უნ) ქართული ასონიშანი ფ (ფარ) ქართული ასონიშანი ქ (ქან) ქართული ასონიშანი ღ (ღან) ქართული ასონიშანი ყ (ყარ) ქართული ასონიშანი შ (შინ) ქართული ასონიშანი ჩ (ჩინ) ქართული ასონიშანი ც (ცან) ქართული ასონიშანი ძ (ძილ) ქართული ასონიშანი წ (წილ) ქართული ასონიშანი ჭ (ჭარ) ქართული ასონიშანი ხ (ხან) ქართული ასონიშანი პ (პარ) ქართული ასონიშანი ჯ (ჯან) ქართული ასონიშანი ჰ (ჰაე) ქართული ასონიშანი ჟ-GEORGIAN LETTER ZHAN რ-GEORGIAN LETTER RAE ს-GEORGIAN LETTER SAN ტ-GEORGIAN LETTER TAR ვ-GEORGIAN LETTER WE უ-GEORGIAN LETTER UN ფ - GEORGIAN LETTER FAR ქ - GEORGIAN LETTER QAN ღ-GEORGIAN LETTER GHAN ყ - GEORGIAN LETTER KAR შ - GEORGIAN LETTER SHIN ჩ - GEORGIAN LETTER CHIN ც - GEORGIAN LETTER CAN ძ - GEORGIAN LETTER JIL წ - GEORGIAN LETTER CIL ჭ - GEORGIAN LETTER CHAR ხ - GEORGIAN LETTER XAN პ - GEORGIAN LETTER XAR ჯ - GEORGIAN LETTER JHAN ჰ - GEORGIAN LETTER HAE  - GEORGIAN LETTER HOE შენიშვნა 1. 10/06 კოდის „ლარის ნიშანი“ გრაფიკული სიმბოლო შემდგომში განისაზღვრება. 4.3. კოდური ცხრილი კოდურ მე-3 ცხრილში მოცემულია ნიშნები, რომლებოც განლაგებულია განსაზღვრული ბიტური კომბინაციების შესაბამის პოციზიებზე. დაშტრიხული პოზიციები შეესაბამება იმ ბიტურ კომბინაციებს, რომლებიც არ წარმოადგენენ გრაფიკულ სიმბოლოებს. მათი გამოყენება წინამდებარე სტანდარტით არ არის განსაზღვრული. ამ ბიტური კომბონაციების გამოყენება განისაზღვრება საერთაშორისო სტანდარტების – გოსტ 27463-87 (ისო 646), გოსტ 27466-87 (ისო 2022), გოსტ 34.301-91 (ისო 6429), გოსტ 34.302.2-91(ისო 8859/2) მიხედვით.