ნავთობისა და გაზის ოპერაციების მარეგულირებელი ეროვნული წესების დამტკიცების შესახებ

ნავთობისა და გაზის ოპერაციების მარეგულირებელი ეროვნული წესების დამტკიცების შესახებ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; } h1 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; } h2 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; } h3 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:.2in; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-.2in; page-break-after:avoid; font-size:9.0pt; } h4 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-indent:0in; font-size:12.0pt; } h5 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:3.0pt; margin-left:0in; text-indent:0in; font-size:11.0pt; font-weight:normal; font-style:italic;} h6 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:.5in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:-.5in; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; } p.MsoHeading7, li.MsoHeading7, div.MsoHeading7 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-weight:bold;} p.MsoHeading8, li.MsoHeading8, div.MsoHeading8 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:3.0pt; margin-left:0in; text-indent:0in; font-size:10.0pt; font-style:italic;} p.MsoHeading9, li.MsoHeading9, div.MsoHeading9 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:3.0pt; margin-left:0in; text-indent:0in; font-size:9.0pt; font-weight:bold; font-style:italic;} p.MsoHeader, li.MsoHeader, div.MsoHeader {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; } p.MsoFooter, li.MsoFooter, div.MsoFooter {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; } p.MsoMacroText, li.MsoMacroText, div.MsoMacroText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; } p.MsoBodyText, li.MsoBodyText, div.MsoBodyText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; } p.MsoBodyTextIndent, li.MsoBodyTextIndent, div.MsoBodyTextIndent {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:.25in; font-size:10.0pt; } p.MsoBodyText2, li.MsoBodyText2, div.MsoBodyText2 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; line-height:200%; font-size:10.0pt; } p.MsoBodyText3, li.MsoBodyText3, div.MsoBodyText3 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; font-size:8.0pt; } p.MsoBodyTextIndent2, li.MsoBodyTextIndent2, div.MsoBodyTextIndent2 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:.25in; line-height:200%; font-size:10.0pt; } p.MsoBodyTextIndent3, li.MsoBodyTextIndent3, div.MsoBodyTextIndent3 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:.25in; font-size:8.0pt; } p.MsoPlainText, li.MsoPlainText, div.MsoPlainText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; } p.parlamdrst, li.parlamdrst, div.parlamdrst { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; } p.cigni-evrop, li.cigni-evrop, div.cigni-evrop { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-autospace:none; font-size:10.0pt; } p.kitxva, li.kitxva, div.kitxva { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-autospace:none; font-size:10.0pt; font-weight:bold; font-style:italic;} p.statiissatauri, li.statiissatauri, div.statiissatauri { margin-top:30.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-autospace:none; font-size:11.0pt; } p.xelmocera, li.xelmocera, div.xelmocera { margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:right; text-autospace:none; font-size:10.0pt; font-weight:bold; font-style:italic;} p.chveulebrivi-wigni, li.chveulebrivi-wigni, div.chveulebrivi-wigni { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:22.7pt; text-autospace:none; font-size:11.0pt; } p.data, li.data, div.data { margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-weight:bold;} p.petiti10, li.petiti10, div.petiti10 { margin-top:3.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; line-height:10.0pt; font-size:9.0pt; font-weight:bold; font-style:italic;} p.prezident, li.prezident, div.prezident { margin-top:30.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-weight:bold;} p.TableTitle, li.TableTitle, div.TableTitle { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-weight:bold;} p.WfxFaxNum, li.WfxFaxNum, div.WfxFaxNum { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; } p.xl26, li.xl26, div.xl26 { margin-right:0in; margin-left:0in; text-align:center; font-size:9.0pt; } p.sulcvlilebaxml, li.sulcvlilebaxml, div.sulcvlilebaxml { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.zogadinacilixml, li.zogadinacilixml, div.zogadinacilixml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.gansakutrebulinacilixml, li.gansakutrebulinacilixml, div.gansakutrebulinacilixml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.sataurixml, li.sataurixml, div.sataurixml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:12.0pt; font-weight:bold;} p.tarigixml, li.tarigixml, div.tarigixml { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.satauri2, li.satauri2, div.satauri2 { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.danartixml, li.danartixml, div.danartixml { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:right; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-weight:bold; font-style:italic;} p.khelmoceraxml, li.khelmoceraxml, div.khelmoceraxml { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.ckhrilixml, li.ckhrilixml, div.ckhrilixml { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:9.0pt; } p.abzacixml, li.abzacixml, div.abzacixml { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; } p.mimgebixml, li.mimgebixml, div.mimgebixml { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:14.0pt; font-weight:bold;} p.saxexml, li.saxexml, div.saxexml { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.adgilixml, li.adgilixml, div.adgilixml { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.kodixml, li.kodixml, div.kodixml { margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:255.1pt; text-align:right; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; } p.muxlixml, li.muxlixml, div.muxlixml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.tavixml, li.tavixml, div.tavixml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.tavisataurixml, li.tavisataurixml, div.tavisataurixml { margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.karixml, li.karixml, div.karixml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.karisataurixml, li.karisataurixml, div.karisataurixml { margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} span.msoIns { text-decoration:underline; color:teal;} span.msoDel { text-decoration:line-through; color:red;} @page Section1 {size:595.35pt 842.0pt; margin:56.85pt 43.35pt 45.1pt 48.0pt;} div.Section1 {page:Section1;} ol {margin-bottom:0in;} ul {margin-bottom:0in;} სახელმწიფო სარეგისტრაციო კოდი 300.380.000.12.223.005.115 საქართველოს ნავთობისა და გაზის რესურსების მარეგულირებელი სახელმწიფო სააგენტოს უფროსის ბრძანება №2 2002 წლის 9 იანვარი ქ. თბილისი „ნავთობისა და გაზის ოპერაციების წარმოების მარეგულირებელი ეროვნული წესების დამტკიცების შესახებ” „ნავთობისა და გაზის შესახებ” საქართველოს კანონის (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე №13 (20), 1999 წელი) შესაბამისად, ვბრძანებ: 1. დამტკიცდეს „ნავთობისა და გაზის ოპერაციების წარმოების მარეგულირებელი ეროვნული წესები”. 2. ოფიციალურ ბეჭდვით ორგანოში გამოუქვეყნებლობის გამო, ბათილად იქნეს ცნობილი საქართველოს ნავთობისა და გაზის რესურსების მარეგულირებელი სახელმწიფო სააგენტოს უფროსის 2001 წლის 26 დეკემბრის ბრძანება №1 „ნავთობისა და გაზის ოპერაციების წარმოების მარეგულირებელი ეროვნული წესების დამტკიცების შესახებ”. 3. ბრძანება ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. გ. ითონიშვილი ნავთობისა და გაზის ოპერაციების წარმოების ეროვნული მარეგულირებუელი წესები კარი I ზოგადი დებულებები თავი I სამართლებრივი საფუძველი     მუხლი 1🔗. საქართველოს კანონი „ნავთობისა და გაზის შესახებ“  ეს წესები (შემდგომში – წესები) შემუშავებულია 1999 წლის 16 აპრილს მიღებული „ნავთობისა და გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონისა (შემდგომში – კანონი) და „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე. თავი II წესების მოქმედების ფარგლები და გამოყენების სფერო     მუხლი 2🔗. მოქმედების ფარგლები წინამდებარე წესებით წარიმართება საქმიანობა და ურთიერთობები, რომლებიც წარმოიშობა ნავთობისა და გაზის ოპერაციების განხორციელების დროს საქართველოს ტერიტორიაზე, მისი ტერიტორიული წყლებისა და განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონის ჩათვლით.     მუხლი 3🔗. გამოყენების სფერო წესები გამოიყენება საქართველოს იურისდიქციაში მყოფ ტერიტორიაზე, ინვესტორებთან, საოპერაციო კომპანიებთან, ოპერატორებთან, მენარდეებთან, ქვემენარდეებთან, ნავთობის ეროვნულ კომპანიასთან, სააგენტოსთან, საქართველოს სახელმწიფო უწყებებთან და ყველა სხვა პირთან მიმართებაში, ვინც ახორციელებს ან განაგებს ნავთობისა და გაზის ოპერაციებს. წესები თანაბრად ვრცელდება ნავთობისა და გაზის ყველა ოპერაციაზე, მიუხედავად იმისა, თუ როდის დაიდო ხელშეკრულება (რომლის საფუძველზეც ხორციელდება ნავთობისა და გაზის ოპერაციები) – წინამდებარე წესების ძალაში შესვლამდე თუ ძალაში შესვლის შემდეგ.     მუხლი 4🔗. კონფლიქტები 1. ამ წესების მიღებამდე დადებული ხელშეკრულების ან გაცემული ლიცენზიის პირობებსა და ამ წესების დებულებებს შორის წარმოქმნილი კონფლიქტის შემთხვევაში, რომელიც ეხება, მაგრამ არ შემოიფარგლება გადაწყვეტილებების მიღებასთან, გეგმების დამტკიცების პროცედურასთან, დავების გადაწყვეტასა და საბადოს ერთობლივ დამუშავებასთან დაკავშირებული საკითხებით, გამოიყენება შესაბამისი ხელშეკრულების და მისი დადების დროს მოქმედი წესების დებულებები და პირობები. 2. კონფლიქტი არსებულად არ ჩაითვლება მხოლოდ იმიტომ, რომ ხელშეკრულება არაფერს ამბობს იმ საკითხზე, რომელიც დარეგულირებულია ამ წესების კონკრეტული დებულებებით, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც საქმე ეხება ნავთობის და გაზის შესახებ კანონის ამოქმედებამდე დადებულ ხელშეკრულებას, თუ ამ წესების დებულებები მატერიალურ ზეგავლენას ახდენს ინვესტორის ხელშეკრულებით ან ლიცენზიით გათვალისწინებულ უფლებებზე, ინტერესებსა და შეღავათებზე. ოპერატორს შეუძლია აირჩიოს ხელშეკრულების დადების დროს მოქმედი წესების ნაცვლად გამოყენებულ იქნეს ეს წესები.     მუხლი 5🔗. სააგენტოს დასკვნა გეგმის შესაბამისობაზე 1. იმ შემთხვევაში, თუ ხელშეკრულება ითვალისწინებს ნავთობის ეროვნული კომპანიის მონაწილეობას საკოორდინაციო კომიტეტში, ნავთობისა და გაზის ოპერაციების კომერციული და საოპერაციო ასპექტების კონტროლისა და მართვის მიზნით, ვიდრე სახელმწიფო ფლობს ნავთობის ეროვნული კომპანიის აქციების არანაკლებ 75%-ს, სააგენტოს მიერ ნებისმიერი გეგმის განხილვა და დასკვნის გამოტანა საქართველოს კანონებთან, სათანადო ხელშეკრულებასა და ამ წესებთან შესაბამისობის თაობაზე შემოიფარგლება ამ გეგმების მარეგულირებელი (არაკომერციული და არასაოპერაციო) ასპექტებით, როგორებიცაა: რესურსების რაციონალური გამოყენება, გარემოს დაცვა, ტექნიკური უსაფრთხოება და ასეთი გეგმების ტექნიკური სტანდარტები მე-15 მუხლში ჩამოთვლილი სტანდარტების, ნორმებისა და სახელმძღვანელო დოკუმენტების შესაბამისად. მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, სააგენტო იტოვებს უფლებას ზედამხედველობა და კონტროლი გაუწიოს ნავთობის ეროვნულ კომპანიაზე დელეგირებულ საოპერაციო და კომერციულ საქმიანობას. 2. იმ შემთხვევაში, თუ სახელმწიფო აღარ ფლობს ნავთობის ეროვნული კომპანიის აქციების 75%-ს, მაშინ სააგენტო თავის თავზე იღებს ხელშეკრულებებით გათვალისწინებულ ყველა საოპერაციო და კომერციულ მოვალეობებს, ისევე როგორც ყველა მარეგულირებელ ფუნქციას, რომელიც ადრე არ იქნა დელეგირებული, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი.     მუხლი 6🔗. ინფორმაციის წარდგენა წესების მიზანია უზრუნველყოს ოპერატორსა და სააგენტოს შორის ინფორმაციული ნაკადის სისტემატური და დროული წარმართვა. ყველა მონაცემი, ანგარიში და წესებით მოთხოვნილი ინფორმაცია, საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის შესაბამისად წარდგენილი უნდა იყოს დროულად, იმ პირობით, რომ მონაცემები, ანგარიშები და ინფორმაცია უნდა წარედგინოს სააგენტოს არა უგვიანეს წესებში მითითებულ თარიღებამდე. ინფორმაციის კონფიდენციალურობას განსაზღვრავს LXVIII თავის დებულებები.     მუხლი 7🔗. საქართველოს მოქალაქეთა დასაქმება ოპერატორმა შეძლებისდაგვარად უნდა გააკეთოს ყველაფერი იმისათვის, რათა დაასაქმოს საქართველოს მოქალაქეები და გამოიყენოს ადგილობრივი მასალა, მომსახურება იმ შემთხვევაში, თუ ასეთი მასალის და მომსახურების ფასი და ხარისხი კონკურენტუნარიანია იმპორტირებულ მასალასთან და მომსახურებასთან შედარებით. თავი III წესების ადმინისტრირება     მუხლი 8🔗. პასუხისმგებლობა სააგენტო პასუხისმგებელია ნავთობისა და გაზის საბადოების ძებნა-ძიების, შეფასების, დამუშავების, ექსპლუატაციისა და ლიკვიდაციის წესების გამოქვეყნებაზე, საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის შესაბამისად.     მუხლი 9🔗. ფუნქციები თავისი ვალდებულების შესრულების მიზნით, სააგენტომ უნდა: ა) გამოაქვეყნოს ნავთობისა და გაზის ოპერაციებთან დაკავშირებული წესები; ბ) იმოქმედოს ამ წესების შესაბამისად მიღებული თხოვნების, განაცხადების და შეტყობინებების საპასუხოდ; გ) ნავთობისა და გაზის ოპერაციების რეგულირებისათვის გასცეს წერილობითი განკარგულებები; დ) მოითხოვოს მოქმედი კანონმდებლობისა და წესების დაცვა.     მუხლი 10🔗. გამონაკლისები ოპერატორის წერილობითი განაცხადის საფუძველზე, სააგენტოს შეუძლია დაუშვას გამონაკლისი წესებიდან, თუ ასეთი გადაწყვეტა არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობას და იმ შემთხვევაში, თუ ოპერატორი დაუსაბუთებს სააგენტოს, რომ დაშვებული გამონაკლისი არ გაზრდის რისკს ან არ შეუქმნის საფრთხეს ადამიანებს, საკუთრებას, გარემოსა და რესურსების რაციონალურ გამოყენებას. გარდა გადაუდებელი შემთხვევებისა, მოთხოვნა გამონაკლისზე უნდა იქნეს წარდგენილი წერილობითი ფორმით. ასეთი თხოვნა შეიძლება დაკმაყოფილდეს მხოლოდ წერილობითი განკარგულების საფუძველზე. თავი IV წესების დანიშნულება     მუხლი 11🔗. წესების მიზანი ამ წესების XIII კარში განსაზღვრული ვალდებულებებისა და ფუნქციების შესრულების მიზნით სააგენტომ უნდა გამოიყენოს თავისი მარეგულირებელი უფლებამოსილება ისე, რომ უზრუნველყოფილ იქნეს საქართველოს ნავთობისა და გაზის რესურსების რაციონალურ მოპოვება, დაცვა და განვითარება, ნავთობისა და გაზის ოპერაციების წარმოების პროცესში. თავი V წესების გამოყენების უპირატესი უფლება და კონფლიქტები     მუხლი 12🔗. ადრე მოქმედი წესები ამ წესების მიღების შემდეგ, გარდა მე-4 მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, ნავთობისა და გაზის ოპერაციებთან დაკავშირებული ყველა ადრე მოქმედი წესი და დებულება ითვლება ძალადაკარგულად.     მუხლი 13🔗. წესების ძალაში შესვლამდე ექსპლუატაციაში მყოფი მოწყობილობა წესების ძალაში შესვლამდე ექსპლუატაციაში მყოფი მოწყობილობის გამოყენება არ უნდა წარმოადგენდეს სააგენტოს მიერ შესაძლო დარღვევის შესახებ შეტყობინების გაცემის საფუძველს, ამ წესების XIII კარის შესაბამისად. თუ ვერ მოხერხდა, ასეთი მოწყობილობის მომსახურება მე-16 მუხლით განსაზღვრული მოთხოვნების შესაბამისად ან თუ შეუძლებელია ამ მოწყობილობის ექსპლუატაცია წესებით დადგენილი მოთხოვნების შესაბამისად, მაშინ ეს გახდება სააგენტოს მიერ იძულებითი ღონისძიებების გატარების განხილვის საფუძველი, წესების XIII კარის თანახმად.     მუხლი 14🔗. წესების ძალაში შესვლის თარიღი წესები უნდა შევიდეს ძალაში იმ ვადებში, როგორც ეს განსაზღვრულია ნავთობის და გაზის რესურსების მარეგულირებელი სახელმწიფო სააგენტოს შესაბამის ბრძანებაში თავი VI სახელმძღვანელო დოკუმენტები     მუხლი 15🔗. სახელმძღვანელო დოკუმენტები 1. ოპერატორს შეუძლია გამოიყენოს სტანდარტები, ნორმები, სერტიფიკაციის პროცედურები და სახელმძღვანელო დოკუმენტები, რომლებიც დამტკიცებულია საერთაშორისოდ აღიარებული სტანდარტიზაციისა და სერთიფიკაციის ორგანოებისა და სააგენტოების მიერ და მიღებულია აშშ-ს, დიდი ბრიტანეთის, კანადის, ავსტრალიის, ნორვეგიის, ნიდერლანდების, საქართველოსა ან რუსეთის ნავთობისა და გაზის მარეგულირებელი უწყებების/სააგენტოების ან ჯანმრთელობის, გარემოსა და ტექნიკური უსაფრთხოების დაცვის სახელმწიფო უწყებების მიერ. 2. ოპერატორს შეუძლია გამოიყენოს ასეთი სტანდარტები, ნორმები და წესები, თუ არ ირღვევა ამ წესების მე-16 მუხლის მოთხოვნები. გარდა ამისა, შეიძლება გამოყენებულ იქნეს სახელმძღვანელო დოკუმენტები, რომლებიც მომზადებულია ისეთი საერთაშორისოდ აღიარებული ორგანიზაციების მიერ როგორიც არის: ბურღვის მენარდეების საერთაშორისო ასოციაცია (IADC), გეოფიზიკური მენარდეების საერთაშორისო ასოციაცია (IAGC), ნავთობისა და გაზის მომპოვებლების საერთაშორისო ასოციაცია (OGP), გაერო (UN), ამერიკის ნავთობის ინსტიტუტი (API), სტანდარტიზაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია (ISO), ინჟინერ-მენავთობეების საზოგადოება (SPE), ნავთობის მსოფლიო კონგრესი (WPC), საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაცია (IMO), ლოიდის რეესტრი, ამერიკის გადაზიდვების ბიურო (ABS), „დენ ნორსკ ვერიტას“ (DNV), ნავთობის ინსტიტუტი (IP), ევროკავშირი (EU). 3. ამ დოკუმენტების გამოყენების ერთადერთი მიზნია დაეხმაროს ოპერატორს, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ნავთობისა და გაზის ოპერაციების შესასრულებლად აუცილებელი სტანდარტებისა და საუკეთესო და უსაფრთხო ტექნოლოგიების შერჩევაში. ნავთობისა და გაზის ოპერაციების საუკეთესო და უსაფრთხო ტექნოლოგიების გამოყენებისას აუცილებელია აგრეთვე გათვალისწინებულ იქნეს მათი პრაქტიკულობა, ეკონომიკური მიზანშეწონილობა და საქართველოს ტერიტორიაზე ასეთი ტექნოლოგიების გამოყენების უპირატესობები – უსაფრთხოების, ჯანმრთელობისა და გარემოს დაცვის კუთხით.     მუხლი 16🔗. ექსპლუატაციაში მყოფი მოწყობილობა 1. ოპერატორს შეუძლია გამოიყენოს ნავთობისა და გაზის მოწყობილობა, რომელიც ამ წესების ძალაში შესვლამდე აკმაყოფილებდა საქართველოში მოქმედ ჯანმრთელობის, უსფრთხოების, გარემოს დაცვისა და რესურსების რაციონალური გამოყენების მოთხოვნებს, ნორმებსა და სტანდარტებს. 2. სააგენტოს შეუძლია მოსთხოვოს ოპერატორს ასეთი მოწყობილობის გამოყენების შეწყვეტა, თუ სააგეტომ დაასკვნა, რომ ხმარებაში მყოფი მოწყობილობა გაუმართლებელ რისკს უქმნის ადამიანთა ჯანმრთელობას, უსაფრთხოებას, გარემოს ან ბუნებრივი რესურსების რაციონალურ გამოყენებას.     მუხლი 17🔗. ზოგადი სტანდარტი ოპერატორმა უნდა აწარმოოს ნავთობისა და გაზის ოპერაციები ამ წესებისა და მე-15 მუხლში აღნიშნული სახელმძღვანელო სტანდარტების ფარგლებში, მაგრამ თუ აღნიშნული სტანდარტები არ მოიცავს ნავთობისა და გაზის ზოგიერთ სპეციფიკურ ოპერაციას, მაშინ ოპერატორმა უნდა იმოქმედოს ისე, როგორც ამას გააკეთებდა კომპეტენტური და მაღალკვალიფიცირებული ოპერატორი მსგავს პირობებში. თავი VII გამოყენებული ტერმინები „ანგარიშვალდებული საწარმო“ ნიშნავს სააქციო საზოგადოებას ან სხვა იურიდიული პირს, რომელსაც გამოშვებული აქვს რომელიმე კლასის საჯარო ფასიანი ქაღალდები და ვალდებულია ფასიანი ქაღალდების მარეგულირებელ შესაბამის ორგანოს წარუდგინოს ფინანსური ანგარიშები. „არაანგარიშვალდებული საწარმო“ სააქციო საზოგადოება ან სხვა იურიდიული პირი, რომელიც არ არის ვალდებული ფინანსური ანგარიშები წარუდგინოს ფასიანი ქაღალდების მარეგულირებელ ორგანოს. „აღმოჩენა” ნიშნავს ნავთობისა და გაზის ნებისმიერ აღმოჩენას სახელშეკრულებო ფართობზე, რომელიც შეიძლება განხილულ იქნეს ოპერატორის მიერ შესაფასებლად, რათა დადგინდეს, წარმოადგენს თუ არა ის კომერციულ აღმოჩენას. „ბურღვის ნებართვა” ნიშნავს ხელშეკრულებისა და ლიცენზიისაგან განსხვავებულ, სააგენტოს მიერ გაცემულ დოკუმენტს, რომლის თანახმადაც ოპერატორს ეძლევა კონკრეტული ჭაბურღილის ბურღვის უფლება, ნავთობისა და გაზის ძებნა-ძიების, შეფასების ან დამუშავების მიზნით. „გეგმა” ნიშნავს ძებნა-ძიების, შეფასებისა ან დამუშავების ნებისმიერ გეგმას. გოგირდწყალბადის (H2S) მავნე ზემოქმედების ზღვარი” ნიშნავს 250 ppm-ის (ნაწილაკი/მილიონზე) ტოლ ან გაზის უფრო მეტ კონცენტრაციას, რომელმაც შეიძლება გამოიწვიოს სიკვდილი. „გოგირდწყალბადის (H2S) ქვედა ზღვარი” ნიშნავს 20 ppm-ის (ნაწილაკი/მილიონზე) ტოლ დასაშვებ ზღვრულ კონცენტრაციას, 8-საათიანი ზემოქმედების პირობებში (40-საათიანი სამუშაო კვირის შემთხვევაში). „დამტკიცებული მარაგები” ნიშნავს ნავთობისა და გაზის იმ რაოდენობას, რომელიც გეოლოგიური და საინჟინრო მონაცემთა ანალიზის საფუძველზე, შეიძლება იქნეს განსაზღვრული და დამტკიცებული როგორც კომერციულად ათვისებადი, არსებული ეკონომიკური, საოპერაციო მეთოდებისა და სახელმწიფო ნორმატიული აქტების პირობებში. დამტკიცებული მარაგები შეიძლება დაიყოს დამუშავებულ და დაუმუშავებელ მარაგებად. „დამუშავება” ნიშნავს ნავთობისა და გაზის ყველა ოპერაციას, რომელიც განხორციელდება დამუშავების გეგმის თანახმად და შეიძლება მოიცავდეს (მაგრამ არ შემოიფარგლებოდეს), ჭაბურღილების ბურღვასა და ათვისებას ნავთობისა და გაზის მოპოვებას ან ამოღებას ჭაბურღილში თხევადი და აირადი ნივთიერებების ჩაჭირხნის მიზნით; მოწყობილობის, ხაზების, სისტემების, მიწისზედა ნაგებობებისა და დანადგარების დაპროექტებას, მშენებლობას, მონტაჟს, მიერთებასა და წინასწარ გამოცდას; ნავთობისა და გაზის მოპოვების, ამოღების, პირველადი გადამუშავების, დატვირთვა-გადმოტვირტვის, შენახვისა და ტრანსპორტირების უზრუნველსაყოფად საჭირო საქმიანობას. „დასამუშავებელი ფართობი” ნიშნავს ტერიტორიას სახელშეკრულებო ფართობის საზღვრებში, რომელიც მოიცავს შესაფასებელი ოპერაციების შედეგად განსაზღვრულ და დამუშავების პროგრამაში შემოკონტურებულ სივრცულად დახშული ნავთობგაზიანი ბუდობ(ებ)ის სტრუქტურას. „დამუშავების გეგმა” ნიშნავს ოპერატორის მიერ ხელშეკრულების შესაბამისად მომზადებულ დოკუმენტურ ანგარიშს, რომელიც დეტალურად აღწერს ნავთობისა და გაზის იმ ოპერაციებს, რომელთა ჩატარებასაც ოპერატორი გეგმავს დროის დადგენილი პერიოდის განმავლობაში და რომელიც შეიძლება მოიცავდეს ჭაბურღილების ბურღვასა და ათვისებას, ნავთობისა და გაზის მოპოვებას, ჭაბურღილში თხევადი და აირადი ნივთიერებებისა ან გაზის ჩატუმბვას; მოწყობილობის, ხაზების, სისტემების, მიწისზედა ნაგებობებისა და დანადგარების დაპროექტებას, მშენებლობას, მონტაჟს, მიერთებასა და წინასწარ გამოცდას; ნავთობისა და გაზის მოპოვების, ამოღების, პირველადი გადამუშავების, დატვირთვა-ჩამოტვირთვის, შენახვისა და ტრანსპორტირების უზრუნველსაყოფად საჭირო საქმიანობას. „დაინტერესებული მხარე” ნიშნავს ეროვნულ ნავთობკომპანიას, ყველა ინვესტორსა და სახელმწიფო უწყებას საქართველოში და ყველა პირს, რომელიც ახორციელებს ან მართავს ნავთობისა და გაზის ოპერაციებს, ან სხვა ნებისმიერ პირს, რომელიც დაინტერესებულია ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ეკონომიკური და ეკოლოგიური ზემოქმედებით, საქართველოს იურისდიქციაში მყოფ ტერიტორიაზე. „დოკუმენტაცია” ნიშნავს წერილობითი და ფირზე აღბეჭდილი ფორმით დაცულ ან ფოტოგრაფიული, ელექტრონული ან სხვა მეთოდით შენახულ მონაცემებს. „ერთობლივად დასამუშავებელი ფართობი” ნიშნავს ფართობს, რომელიც მდებარეობს ორი ან მეტი სახელშეკრულებო ან სალიცენზიო ფართობის ტერიტორიაზე და მოიცავს ნავთობისა და/ან გაზის სივრცულად დახშული ბუდობ(ებ)ის სტრუქტურას, რომელთა მდებარეობა და პროდუქტიულობა ორ ან მეტ სახელშეკრულებო ან სალიცენზიო ფართობზე დამტკიცებული და დამატებით აღნიშნულია როგორც ასეთი სააგენტოს მიერ. „ერთობლივი დამუშავების გეგმა” ნიშნავს დოკუმენტურ ანგარიშს, რომელიც განსაზღვრავს ნავთობისა და გაზის იმ ოპერაციებს, რომელთა ჩატარებასაც აპირებს ოპერატორი ერთობლივად დასამუშავებელი ტერიტორიის ფართობზე. „ერთობლივი დამუშავება” ნიშნავს ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ჩატარებას ორი ან მეტი ოპერატორის მიერ, ნავთობისა და/ან გაზის განუყოფელ ბუდობ(ებ)ზე ერთობლივად დასამუშავებელი ფართობის შიგნით. „ექსპლუატაცია” ნიშნავს ნავთობისა და გაზის მოპოვებისა და მომპოვებელი ჭაბურღილების ექსპლუატაციის ოპერაციების ყველა ტიპს, ასევე ამოღებას, შენახვას, პირველად გადამუშავებას, ტრანსპორტირებას, გაზომვას, ნავთობისა და გაზის მარკეტინგსა და მიწოდებას, ჩაჭირხნას ან უკუ-ჩაჭირხნას და ნავთობისა და გაზის პირველადი და მეორადი ამოღების ყველა სხვა ოპერაციას, ისევე როგორც ამ ოპერაციებისათვის საჭირო ტრანსპორტირების, შენახვისა და სხვა სავალდებულო და დამხმარე სამუშაოებს „ინვესტორი” ნიშნავს ფიზიკურ ან იურიდიულ პირს, რომელიც არის ლიცენზიის მფლობელი და კანონის შესაბამისად სახელმწიფოსთან გაფორმებული აქვს ხელშეკრულება. „კანონი” ნიშნავს საქართველოს კანონს ნავთობისა და გაზის შესახებ. „კაპიტალური რემონტის მნიშვნელოვანი ოპერაციები” ნიშნავს ოპერაციებს მომპოვებელ ჭაბურღილზე მოპოვების აღდგენისა ან გაზრდის მიზნით და არ მოიცავს ამ წესებში აღწერილ კაპიტალური რემონტის რუტინულ ოპერაციებს. კაპიტალური რემონტის მნიშვნელოვანი ოპერაციები, შეზღუდვების გარეშე, მოიცავს ჭაბურღილის ხელახალ ათვისებას ახალ ან დამატებით ჰორიზონტზე, პროდუქტიული ჰორიზონტის ლიკვიდაციას, სამაგრი კოლონის გამოცვლას ან ჭაბურღილისშიგა სხვა ოპერაციებს, რომელთა ღირებულება აღემატება 100 000 დოლარის ეკვივალენტ ლარს. „კომერციული აღმოჩენა” ნიშნავს ნავთობისა და გაზის აღმოჩენას, რომელიც ოპერატორის დასაბუთებული აზრით და ყველა სათანადო მონაცემის ანალიზის და ოპერატიული, ტექნიკური და ეკონომიკური მაჩვენებლის შესწავლის შემდეგ, შეიძლება იქნეს დამუშავებული კომერციულად, ხელშეკრულების შესაბამისად. „კალენდარული წელი” ნიშნავს პერიოდს, რომელიც მოიცავს თორმეტ (12) თვეს გრეგორიანული კალენდარის მიხედვით, იწყება 1 იანვარს და მთავრდება 31 დეკემბერს.  „კაპიტალური რემონტის ოპერაციები” ნიშნავს ჭაბურღილზე შესასრულებელ ოპერაციებს პირველადი ათვისების შემდეგ, ჭაბურღილის პროდუქტიულობის შენარჩუნებისა ან აღდგენისათვის. „კაპიტალური რემონტის რუტინული ოპერაციები” ნიშნავს ნავთობისა და გაზის საშადრევნო არმატურიან ჭაბურღილზე ჩატარებული შემდეგი ოპერაციებიდან ნებისმიერს: პარაფინისაგან გასუფთავება, ჭაბურღილისშიგა მოწყობილობების ამოღება და ჩაშვება, რომელიც შეიძლება შეიცვალოს საბაგირო დანადგარის გამოყენებით; წნევის გაზომვა; ქვიშის ამოტუმბვა; ამოდგუშვა; მინადუღის მოშორება და ანტიკოროზიული დამუშავება; კავერნოგრამის აღება; კოროზიის ინჰიბატორებით დამუშავება; ჭაბურღილიდან ტუმბოს ამოღება ან მისი შეცვლა; კაროტაჟი სატუმბო-საკომპრესორო მილების საშუალებით (დიაგნოსტიკა); საჭერი ოპერაციები და ზედაპირზე ჭაბურღილის დებიტის საკონტროლო მოწყობილობის ჩაშვება ან ამოწევა.  „კორელაციური უფლებები” გამოიყენება მეზობელი სახელშეკრულებო ფართობების ოპერატორების მიმართ და ნიშნავს ყოველი ოპერატორის უფლებას, ფლობდეს საერთო წყაროდან ნავთობისა და გაზის რესურსების ძებნა-ძიების, დამუშავებისა და მოპოვების თანაბარ შესაძლებლობას. „ლიცენზია” ნიშნავს ლიცენზიას ნავთობისა და გაზის რესურსებით სარგებლობაზე, რომელიც წარმოადგენს სახელმწიფოს სახელით ნავთობისა და გაზის რესურსების მარეგულირებელი სახელმწიფო სააგენტოს მიერ გაცემულ იურიდიულ დოკუმენტს, რომელიც ადასტურებს ინვესტორის უფლებას სახელშეკრულებო ფართობზე ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ჩატარებაზე. „მაქსიმალური ეფექტურობის ნორმა” ნიშნავს საბადოდან ნავთობისა და გაზის საშუალო მოპოვების მაქსიმალურ ნორმას, რომლის შენარჩუნება შესაძლებელია და დადგენილია ოპერატორის მიერ საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის შესაბამისად. მაქსიმალური ეფექტურობის ნორმამ შესაძლებელი უნდა გახადოს საბადოს დამუშავება ისე, რომ არ დაქვეითდეს ნავთობგაზგაცემის ეკონომიკურად დასაბუთებული საბოლოო მნიშვნელობა, რომელიც, როგორც წესი, დამოკიდებულია ოპერატორის მიერ ნავთობისა და გაზის ტრანსპორტირებისა და გასაღების შესაძლებლობებზე. „მარაგები” ნიშნავს ნავთობისა და გაზის იმ მოსალოდნელ რაოდენობას, რომელიც კომერციულად შეიძლება ამოღებულ იქნეს ცნობილი ბუდობებიდან. „მაქსიმალური მოპოვების ნორმა” ნიშნავს საშუალო დღიური მოპოვების მაქსიმალურ ნორმას, რომლის დროსაც ნავთობი და გაზი შეიძლება მოპოვებულ იქნეს კონკრეტული ნავთობისა თუ გაზის შემცველი ჭაბურღილის ჰორიზონტიდან, დამუშავების დამტკიცებული პროგრამისა ან შეფასების გეგმის შესაბამისად. „მნიშვნელოვანი დაღვრა” ნიშნავს ნავთობის, მარილის ხსნარისა ან ქიმიური ნივთიერებების ნებისმიერ დაღვრას ნებართვის გარეშე, რომელიც აღემატება 0,5 ბარელს, რომელიც მოხვდა ან შეიძლება მოხვდეს წყალში ან ხმელეთზე ნავთობისა ან მარილის ხსნარის ათ (10) ბარელის, ან ქიმიური ნივთიერებების 0,5 ბარელის ერთჯერად დაღვრას. „მნიშვნელოვანი ეკოლოგიური ინციდენტი” ნიშნავს: ა) ყველა ხანძარს, აფეთქებასა და ამოფრქვევას, რომელიც მოხდა ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ჩატარების დროს; ბ) ნავთობისა ან სხვა საშიში ნივთიერებების დიდ დაღვრას. „მიწისქვეშა დამცავი მოწყობილობები” ნიშნავს ექსტრემალურ სიტუაციაში ჭაბურღილიდან ამოფრქვევის გასაჩერებლად განკუთვნილ ჭაბურღილში ჩასაშვებ ნებისმიერ მექანიკურ მოწყობილობას, რომელიც შეიძლება წარმოადგენდეს ზედაპირზე ან მიწისქვეშ კონტროლირებად ჭაბურღილის შიგა დამცავ სარქველს, საჭირხნ სარქველს, სატუმბ-საკომპრესორო მილების ჰიდრავლიკურ საკვალთს. „მილსადენები” ნიშნავს მილსადენების იმ მონაკვეთს, რომლებიც აღჭურვილია საჭირხნი ან საკომპრესორო სადგურებით, რეზერვუარებით, საკომუნიკაციო სისტემებითა და საკვალთეებით და ემსახურება სახელშეკრულებო ფართობზე მდებარე ჭაბურღილის პირიდან ნავთობისა და გაზის ტრასპორტირებას, მაგისტრალურ მილსადენთან შეერთების წერტილამდე. „ნავთობის ეროვნული კომპანია” ნიშნავს ს/ს „ნავთობის ეროვნულ კომპანია „საქნავთობს” და მის სამართალმემკვიდრეს. „ნავთობისა და გაზის საბადო” ნიშნავს ერთ ან მეტ სტრუქტურულ ინტერვალში ნავთობისა და/ან გაზის ბუდობების სივრცულ შერწყმას, რომლებიც ერთმანეთთან შეიძლება დაკავშირებული იყოს ფორიანი და შეღწევადი ქანებით მთელს მომპოვებელ სივრცეზე და შეიძლება შედგებოდეს რამდენიმე ფენისაგან. „ნავთობისა და გაზის ოპერაციები” ნიშნავს ძებნა-ძიებას, შეფასებას, დამუშავებას, ექსპლუატაციასა და ლიკვიდაციას, ასევე ნავთობისა და გაზის შეგროვების, პირველადი გადამუშავების და მოპოვებული ნავთობისა და გაზის შენახვის ოპერაციებს, რომელსაც ოპერატორი აწარმოებს სახელშეკრულებო, ფართობზე, ხელშეკრულებისა და ლიცენზიის საფუძველზე. „ნავთობისა და გაზის ბუდობი’’ ნიშნავს წიაღში ნავთობისა და გაზის მნიშვნელოვანი რაოდენობის ბუნებრივ დაგროვებას.  „ნავთობისა და გაზის ნარჩენები” ნიშნავს ნავთობისა და გაზის ოპერაციების წარმოებისას წარმოქმნილ ნარჩენებს, რომლებიც მიეკუთვნება და დამახასიათებელია მხოლოდ ნავთობისა და გაზის ძებნა-ძიების, დამუშავებისა და მოპოვების ოპერაციებისათვის და მოიცავს, მაგრამ არ შემოიფარგლება: ფენურ წყლებს, საბურღ ხსნარებსა და ამონაბურღ შლამს; ჭაბურღილის ათვისების და კაპიტალური რემონტის ნარჩენებს, ხსნარებს, სანტიარიულ და საყოფაცხოვრებო ნარჩენებს და სხვა.  „ნავთობგაზგაცემის ეკონომიკურად დასაბუთებული მნიშვნელობა” ნიშნავს ნავთობისა და გაზის მაქსიმალურ ფიზიკურ მოცულობას, რომელიც, ოპერატორის დასაბუთებული აზრით, შეიძლება იქნეს ამოღებული ეკონომიკური დანაკარგების გარეშე და წიაღის დაცვის პრინციპების გათვალისწინებით.  „ნავთობისა და გაზის რესურსების რაციონალური გამოყენება” ნიშნავს ნავთობისა და გაზის დანაკარგების თავიდან აცილებასა და მინიმუმამდე დაყვანას, კორელაციური უფლებების დაცვასა და ნავთობგაზგაცემის ეკონომიკურად დასაბუთებული საბოლოო მნიშვნელობის გაზრდას.  „ნავთობისა და გაზის დანაკარგები” ნიშნავს: – ნავთობისა და გაზის ფიზიკურ დანაკარგებს; – ფენური ენერგიის (გაზის ენერგიისა და ფენის წყალდაწნევის რეჟიმის ჩათვლით) არაეფექტურ, გადაჭარბებულ ან არასწორ გამოყენებას; – ნავთობისა და გაზის ჭაბურღილების ისეთ ადგილმდებარეობას, განლაგების ბადეს, ბურღვას, აღჭურვას, ექსპლუატაციასა და მოპოვებას, რომელიც იწვევს, ან აქვს ტენდენცია გამოიწვიოს სწორი და წინდახედული მუშაობისას ამოღებული ნავთობისა და გაზის მაქსიმალური რაოდენობის შემცირება; ან რომელიც იწვევს, ან აქვს ტენდენცია გამოიწვიოს ნავთობისა და გაზის ფუჭი ან ზედმეტი კარგვა ან განადგურება ზედაპირზე; – ოპერატორის კორელაციური უფლებების დარღვევას ნავთობისა და გაზის ბუდობ(ებ)ის ერთობლივი დამუშავებისას, ამ ბუდობიდან ნავთობისა და გაზის არაერთგვარი, არაპროპორციული ან ჭარბი ამოღების მიზეზით. „ნახშირორჟანგი (CO2)” არის უფერული, უსუნო და სუსტი მჟავე გაზი, რომელსაც ზოგჯერ უწოდებენ ნახშირმჟავა გაზს და რომლის მოლეკულა შედგება ნახშირბადის ერთი და ჟანგბადის ორი ატომისაგან. „ნაგებობა” ნიშნავს მიწისზედა და მიწისქვეშა მუდმივად ან დროებით დამონტაჟებულ მოწყობილობას, რომელიც გამოიყენება ნავთობისა და გაზის ოპერაციების დროს ნავთობისა და გაზის მოპოვების, გადამუშავების, დამუშავებისა და ტრანსპორტირებისათვის. „ნავთობის ჩაღვრა ” ნიშნავს განზრახულ ან გაუფრთხილებელ ქმედებას, რომლის შედეგადაც ნავთობი დაიღვარა, გაჟონილ იქნა, გადმოისხა ან გადატუმბვისას დაიღვარა მიწის ზედაპირზე ან ზღვაში. „ოპერატორი” ნიშნავს საოპერაციო კომპანიას და/ან ინვესტორს. „ოპერაციები ნავთობგაზგაცემის გაზრდის მიზნით” ნიშნავს ფენური წნევის შესანარჩუნებლად ჩატარებულ ოპერაციებს, მოპოვების მეორადი და მესამე რიგის მეთოდების გამოყენებას, ფენში გაზის ჩატუმბვას და სხვა ამგვარ საქმიანობას, რომლის მიზანია ნავთობგაზგაცემის ეკონომიკურად დასაბუთებული საბოლოო მნიშვნელობის გაზრდა. „პირი” ნიშნავს ფიზიკურ ან იურიდიულ პირს. „სახელშეკრულებო ფართობი” ნიშნავს გეოგრაფიული კოორდინატებით შემოხაზულ და განსაზღვრულ ტერიტორიას, როგორც ეს აღნიშნულია ხელშეკრულებაში და შემდგომში შესწორებულია ტერიტორიის დაბრუნებით ან სხვა ცვლილებებით, რომლის ფარგლებში ოპერატორს მინიჭებული აქვს ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ჩატარების ექსკლუზიური უფლება. „სერტიფიკატი ღია ალთან დაკავშირებულ ოპერაციებზე” ნიშნავს ხელშეკრულებისა და ლიცენზიისაგან განსხვავებულ, სააგენტოს მიერ გაცემულ დოკუმენტს, რომლის შესაბამისად ოპერატორი იძენს ელექტრული და გაზის შედუღების, ჭრის, კუთხვილის მოჭრის, მკვრივი მორჩილვის და მსგავსი, ნაპერწკლებისა და ალის გამომწვევი ოპერაციების ჩატარების უფლებას. „საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკა” ნიშნავს ნებისმიერ პრინციპს, პრაქტიკასა თუ პროცედურას, რომელიც, როგორც წესი, გამოიყენება საერთაშორისო ნავთობისა და გაზის მრეწველობაში, როგორც კარგი, უსაფრთხო, ეფექტური და აუცილებელი ძებნა-ძიების, დამუშავებისა და ექსპლუატაციის განსახორციელებლად, და შეზღუდვის გარეშე უნდა მოიცავდეს ნებისმიერ პრინციპს, პრაქტიკასა თუ პროცედურას, რომელიც დამტკიცებულია საერთაშორისოდ აღიარებული ორგანიზაციების მიერ და არ ეწინააღმდეგება კანონს. „სანაპირო ტერიტორია” ნიშნავს სანაპირო წყლებთან მოსაზღვრე ან ახლომდებარე ხმელეთს, რომელზედაც განლაგებული ნავთობისა და გაზის ნაგებობიდან მოსალოდნელია ნავთობისა ან მავნე ნივთიერებების ჩაღვრა სანაპირო წყლებში. „სანაპირო წყლები” ნიშნავს შავ ზღვასა და მასთან დაკავშირებულ ყურეებს, ტბებს, ჭაობებს, მდინარეებსა და ნაკადულებს, რომელიც ვრცელდება მიწაზე მიქცევა-მოქცევის უკიდურეს წერტილამდე და მოიცავს, ზღვის მიქცევისა და მოქცევას შორის არსებულ ფართობს, სანაპირო ზოლებსა და პლაჟებს. „საზღვაო ზონა” ნიშნავს წყალსა და შავი ზღვის აუზის მიმდებარე სანაპირო ტერიტორიას, რომლის წიაღი და ფსკერი ეკუთვნის საქართველოს და იმყოფება მისი იურისდიქციისა და კონტროლის ქვეშ. „სააგენტო” ნიშნავს საქართველოს ნავთობისა და გაზის რესურსების მარეგულირებელ სახელმწიფო სააგენტოს, რომელიც წარმოადგენს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულებას და აქვს განსაკუთრებული უფლება წარმართოს მოლაპარაკებები, გასცეს ლიცენზიები და ყველა შესაბამისი უფლება ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ჩატარებაზე, გააფორმოს ხელშეკრულებები, ასევე ზედამხედველობა და კონტროლი გაუწიოს საქართველოს ნავთობისა და გაზის რესურსების გამოყენებასთან დაკავშირებული ხელშეკრულებებისა და ლიცენზიების პირობებისა და საქმიანობების შესრულებას. „საუკეთესო და უსაფრთხო ტექნოლოგიები” ნიშნავს მოწყობილობებს, პროცედურებსა და პრაქტიკას, რომელსაც გამოიყენებდა გამოცდილი და კომპეტენტური საერთაშორისო ოპერატორი ამგვარი საქმიანობის განხორციელებისას მსგავს გარემოებებში, საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის შესაბამისად. ამ წესების მე-15 მუხლში განსაზღვრული სტანდარტების, წესისა და მეთოდის შესრულება უნდა განიხილებოდეს საუკეთესო და უსაფრთხო ტექნოლოგიების გამოყენებად. „საშიში ნივთიერებები” ნიშნავს ელემენტებს, შეერთებებს ან ნარევს, მათ შორის: ნავთობს, ბუნებრივ გაზს ან გაზებს და მისგან მიღებულ ნივთიერებებს (ბუნებრივად შემცველი დაუმუშავებელი ან გაუსუფთავებელი რადიოაქტიური ნივთიერებების გარდა); ისეთ ნივთიერებებს, რომლებიც მნიშვნელოვან საფრთხეს წარმოადგენენ ადამიანისათვის, გარემოსა და საკუთრებისათვის, ასეთი ნივთიერებების გარემოში ან ცოცხალ ორგანიზმებში დაგროვებით ან პირდაპირი გზით, როგორც ეს განსაზღვრულია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-200 თავში, საგადასახადო კანონმდებლობის და საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრის 1997 წ. 25 ნოემბრის №139 ბრძანებულების „სტაციონარული წყაროებიდან ატმოსფეროში ან წყალში გაშვებული მავნე ნივთიერებების შედარებითი საშიშროების კოეფიციენტის დამტკიცების შესახებ” საფუძველზე. „სერიოზული ტრავმა” ნიშნავს ტრავმას, რომლის გამოც პიროვნება ვერ გამოდის სამუშაოზე ორმოცდარვა (48) საათზე მეტი დროის განმავლობაში.  „საცდელი ექსპლუატაცია” ნიშნავს ოპერატორის მიერ კომერციულ დამუშავებამდე ნავთობისა და გაზის დროებით მოპოვებას, სადაც ასეთი მოპოვების მიზანი არის ბუდობის მომზადება კომერციული დამუშავებისათვის. ტერმინი „საცდელი ექსპლუატაცია” არ ნიშნავს იმ ნავთობისა და გაზის მოპოვებას, რომელიც მიიღება საბურღი ოპერაციების ან ჭაბურღილების მოკლევადიანი გამოცდის დროს. „სავარაუდო მარაგები” ნიშნავს იმ დაუმტკიცებელ მარაგებს, რომელთა გეოლოგიური და საინჟინრო მონაცემთა ანალიზი უჩვენებს, რომ მოპოვება მოსალოდნელია. ამ კონტექსტში, შეფასების ალბათობის მეთოდების გამოყენებით, ალბათობა იმისა, რომ ფაქტობრივად მოპოვებული რაოდენობა აღემატება ან ტოლი იქნება დამტკიცებული და სავარაუდო მარაგების ჯამისა უნდა იყოს არანაკლებ 50%-ისა. „საოპერაციო კომპანია” ნიშნავს საქართველოში შექმნილ იურიდიულ პირს, რომელიც ახორციელებს ნავთობისა და გაზის ოპერაციებს ინვესტორის ინტერესების შესაბამისად ან მისი სახელით, სახელმწიფოსა და ინვესტორს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების შესაბამისად. „ხელშეკრულება“ ნიშნავს წერილობით შეთანხმებას ინვესტორსა და სახელმწიფოს შორის ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ჩატარებაზე. „შემოსავლების გადამხდელი” ნიშნავს ინვესტორს, ოპერატორს ან სხვა პირს, რომელიც ხელშეკრულების ან საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, ვალდებულია გადაუხადოს საქართველოს სახელმწიფოს გადასახდელი ნავთობისა და გაზის და/ან მომყოლი ნახშირწყალბადების მოპოვებიდან და/ან განაწილებიდან ხელშეკრულების შესაბამისად. „შეფასება” ნიშნავს ნავთობისა და გაზის ოპერაციებს იმ ტექნიკური მონაცემების ანალიზთან ერთად, რომლებიც ჩატარებულია აღმოჩენის შემდგომ, აღმოჩენის კომერციული მნიშვნელობის დასადგენად. „შესაძლებელი მარაგები” ნიშნავს იმ დაუმტკიცებელ მარაგებს, რომელთა გეოლოგიური და საინჟინრო მონაცემთა ანალიზი უჩვენებს, რომ ასეთი მარაგების მოპოვება უფრო ნაკლებად მოსალოდნელია, ვიდრე სავარაუდო მარაგებისა. ამ კონტექსტში, შეფასების ალბათობის მეთოდების გამოყენებით, ალბათობა იმისა რომ ფაქტიურად მოპოვებული რაოდენობა აღემატება ან ტოლი იქნება დამტკიცებული, სავარაუდო ან შესაძლებელი მარაგების ჯამისა, უნდა იყოს არანაკლებ 10%-ისა. „შეფასების გეგმა” ნიშნავს დოკუმენტურ ანგარიშს, რომელიც მომზადებულია ოპერატორის მიერ ხელშეკრულების შესაბამისად და განსაზღვრავს ნავთობისა და გაზის ოპერაციებს, რომელთა ჩატარებასაც გეგმავს ოპერატორი ნავთობისა და გაზის რესურსების აღმოჩენის შემდეგ ბუდობის შემოკონტურების მიზნით და რეზერვუარის სიმძლავრის, ლატერალური გავრცელებისა და ნავთობისა და გაზის ამოსაღები რესურსების რაოდენობრივი შეფასების მიზნით. შეფასების გეგმა შეიძლება მოიცავდეს აგრეთვე გეოლოგიურ და გეოფიზიკურ კვლევებს, აეროფოტოგადაღებასა და სხვა გამოკვლევებს, ასევე შესაფასებელი და სხვა დანიშნულების ჭაბურღილების გაბურღვას. „შესაფასებელი ჭაბურღილი” ნიშნავს ნებისმიერ ჭაბურღილს, რომელიც გაბურღულია შეფასების გეგმის განხორციელების პროცესში. „შესაბამისობის დასკვნა” ნიშნავს გეგმის განხილვის შემდეგ სააგენტოს გადაწყვეტილებას იმის შესახებ, რომ ეს გეგმა შეესაბამება ხელშეკრულებას, საქართველოს კანონმდებლობასა და ამ წესებს. „წესები” ნიშნავს წესებს მთლიანად ან მათ ნებისმიერ ნაწილს, რომელიც მიღებულია სააგენტოს მიერ და რეგისტრირებულია იუსტიციის სამინისტროში. „ძებნა-ძიების გეგმა” ნიშნავს ოპერატორის მიერ ხელშეკრულების შესასრულებლად მომზადებულ დოკუმენტურ ანგარიშს, რომელშიც განსაზღვრულია ნავთობისა და გაზის ძებნა-ძიებასთან დაკავშირებული ის ოპერაციები, რომელთა განხორციელებასაც გეგმავს ოპერატორი ლიცენზიის პირობების შესაბამისად. გეგმა შეიძლება შეიცავდეს აეროფოტოგადაღებას, გეოლოგიურ, გეოფიზიკურ, სეისმიურ და სხვა კვლევებს, აგრეთვე სეისმიური და სტრუქტურული ჭაბურღილების ბურღვას, სტრატიგრაფიულ კვლევებს და ძებნითი და ძიებითი ჭაბურღილების ბურღვას, რაც შეესაბამება ოპერატორის მიერ ხელშეკრულების შესაბამისად მომზადებულ სამუშაო პროგრამასა და ბიუჯეტს. „წინასწარი ღონისძიებები” ნიშნავს ხელშეკრულებების გაფორმებას, მასალების შეკვეთას, დაგეგმვას, გარემოზე ზემოქმედების შეფასების სამუშაოებს და სხვა მსგავს ან მოსამზადებელ საქმიანობას, რომელიც არ ახდენს ფიზიკურ ზემოქმედებას სახელშეკრულებო ფართობზე. „ჯანმრთელობასა და უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი შემთხვევა” ნიშნავს: ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ჩატარების დროს მომხდარ უბედურ შემთხვევას, რომელმაც გამოიწვია სიკვდილი ან სერიოზული ტრავმა; ან ჯანმრთელობისა და უსაფრთხოების დაცვის მოწყობილობების მწყობრიდან გამოსვლა, რომელმაც გამოიწვია მსხვილი ეკოლოგიური ინციდენტი. კარი II ნებართვის გაცემა და საგარანტიო ვალდებულებები თავი VIII ზოგადი მოთხოვნები ნებართვის მისაღებად     მუხლი 18🔗. განაცხადის წარდგენა და დამტკიცება 1. გარდა წინასწარი ღონისძიებებისა, IX თავში აღწერილი ნებისმიერი ოპერაციის დაწყებამდე ოპერატორმა ნებართვის ასაღებად უნდა გააკეთოს განაცხადი ამ წესების II, V, VI, VIII, IX და XI კარების დებულებების შესაბამისად. ნებისმიერი ოპერაციის დაწყებამდე ოპერატორმა სააგენტოსგან უნდა მიიღოს წერილობითი შეტყობინება განაცხადის დამტკიცების შესახებ. განაცხადის დამტკიცება არ შეიძლება შეჩერდეს ან დაგვიანებულ იქნეს დაუსაბუთებლად. წერილობითი შეტყობინება შეიძლება გაიგზავნოს ოპერატორის მთავარ ოფისში ფოსტის, კურიერის, ელექტრონული ფოსტის, ფაქსის ან სხვა ისეთი საშუალებით, რომელიც იძლევა დოკუმენტის ასლის მიღების შესაძლებლობას. სააგენტოს სიტყვიერ თანხმობას მაშინვე უნდა მიჰყვეს წერილობითი თანხმობა, რომელიც უნდა გაეგზავნოს ოპერატორის მთავარ ოფისს. სააგენტოს მიერ კონკრეტულ ნებართვაზე შემოსული განაცხადის დამტკიცების წერილობითი შეტყობინება წარმოადგენს თვით ნებართვას. 2. სააგენტოს უფლება აქვს უარყოს განაცხადი მხოლოდ წერილობითი ფორმით და კონკრეტული მიზეზის დასახელებით. 3. თუ სააგენტო არაფერს არ მოიმოქმედებს განაცხადის დამტკიცებასთან დაკავშირებით ამ წესებით განსაზღვრულ ვადებში, განაცხადი ჩაითვლება დამტკიცებულად და შესაბამისად, ნებართვა ჩაითველება გაცემულად. თუ წესებით განსაზღვრული არ არის განაცხადის დამტკიცების ვადები, მაშინ ნებართვაზე განაცხადის მიღებიდან სააგენტოს პასუხამდე დგინდება ხუთ (5) დღიანი ვადა.     მუხლი 19🔗. ნებართვის მოქმედების ვადა თუ II კარის შესაბამისად ნებადართული ოპერაციები არ დაიწყო ნებართვის გაცემიდან ერთი (1) წლის განმავლობაში, ასეთი ნებართვა ითვლება ძალადაკარგულად. ეს მოთხოვნა არ ვრცელდება დროის იმ პერიოდზე, რომლის განმავლობაშიც ოპერატორი იმყოფება ფორსმაჟორულ სიტუაციაში, როგორც ეს აღწერილია ხელშეკრულებაში, შესაბამისად ფორსმაჟორული მდგომარეობაში ყოფნის დრო არ უნდა შევიდეს ზემოხსენებულ ერთწლიან პერიოდში. თავი IX ნებართვის გაცემის სპეციალური მოთხოვნები     მუხლი 20🔗. ნებართვა საველე გეოფიზიკურ ოპერაციებზე 1. საველე გეოფიზიკურ სამუშაოებზე ნებართვის მისაღებად წარდგენილი განაცხადი, საჭიროებისამებრ, უნდა შეიცავდეს შემდეგ ინფორმაციას: ა) განცხადებას საველე გეოფიზიკურ სამუშაოებზე ნებართვის გაცემის თაობაზე; ბ) საველე გეოფიზიკური სამუშაოების შემსრულებელი მენარდის დასახელებას და მუდმივი მისამართს; გ) ყველა დაგეგმილი საქმიანობის დეტალურ აღწერას, ხელშეკრულების შესაბამისად; დ) საზღვაო სამუშაოებისათვის – გემის ტიპს, რომლის მეშვეობით ჩატარდება სამუშაოები; გემის დასახელებას, სარეგისტრაციო ნომერს, გემის მფლობელის ვინაობას რეესტრის მიხედვით; ე) სამუშაოების დაწყებისა და დასრულების სავარაუდო ვადებს; ვ) პროექტის აღწერას, კვლევის მეთოდის დახასიათებას სეისმური ენერგიის წყაროს ჩათვლით; ზ) მონაცემების შეგროვებისა და დამუშავების მეთოდს; თ) სამუშაოების შესასრულებლად შერჩეული ადგილის აღწერილობას შესაბამისი გეგმის დართვით; გეგმაზე უნდა იქნეს დატანილი ტერიტორიის კოორდინატები, ადვილად დასანახი ათვლის წერტილი ნაპირზე(ზღვაზე მიმდინარე სამუშაოებისშემთხვევაში), მანძილი და მიმართულება ათვლის წერტილიდან სამუშაოების ჩატარების ტერიტორიამდე და საკვლევი ტერიტორიის სქემას; ი) გამოსაყენებელი მოწყობილობა-დანადგარებისა და კვლევის მეთოდების დეტალურ აღწერილობას; კ) ფეთქებადი მუხტისა და სადაც შესაძლებელია, ფეთქებადი ნივთიერებების ტიპის მიახლოებით რიცხვს და მანძილს სეისმური სიგნალის წყაროებს შორის; ლ) წარმოდგენილი სამუშაოების შედეგად გარემოზე პოტენციურად მავნე ზემოქმედების დეტალური აღწერას და ზომებს, რომლებიც მიღებული იქნება ასეთი ზემოქმედების მინიმუმამდე დასაყვანად; მ) კერძო მიწის მესაკუთრეებისათვის კომპენსაციის ანაზღაურების პირობებს გეოფიზიკური სამუშაოების წარმოების დროს მიწის ფართობისათვის მიყენებული დაზიანებისათვის. 2. ოპერატორის მიერ საველე - გეოფიზიკურ სამუშაოებზე ნებართვის მისაღებად განაცხადის გაკეთების მომენტიდან თხუთმეტი (15) დღის განმავლობაში სააგენტომ უნდა გაანალიზოს განაცხადი და წერილობითი ფორმით შეატყობინოს ოპერატორს გადაწყვეტილება იმის შესახებ: შეესაბამება თუ არა განაცხადი ხელშეკრულებას, კანონს დამტკიცებულ გეგმას და წესების დებულებებს. 3. იმ შემთხვევაში, თუ ოპერაციების განსახორციელებლად საჭირო მოწყობილობები და პერსონალი უკვე იმყოფება სახელშეკრულებო ფართობზე, სააგენტომ წერილობით ან სიტყვერად უნდა აცნობოს თავისი გადაწყვეტილების თაობაზე ოპერატორს, განაცხადის მიღების მომენტიდან ოცდაოთხი (24) საათის განმავლობაში.     მუხლი 21🔗. ნებართვა ჭაბურღილის ბურღვაზე 1. პარამეტრული, ძებნითი, საძიებო, საექსპლუატაციო და საჭირხნი ან სხვა ჭაბურღილების ბურღვის ნებართვის მისაღებად გაკეთებული განაცხადები უნდა შეიცავდნენ 78-ე მუხლის გათვალისწინებულ ინფორმაციას და სადაც შესაძლებელია, 205-ე მუხლში მოთხოვნილ ინფორმაციას 2. სააგენტომ უნდა განიხილოს და მიიღოს გადაწყვეტილება ნებართვაზე შეტანილ განაცხადთან დაკავშირებით ამ წესების 79-ე მუხლის შესაბამისად.     მუხლი 22🔗. ნებართვა ჭაბურღილის მნიშვნელოვან კაპიტალურ რემონტზე და ახალ ჰორიზონტის ათვისებაზე 1. ჭაბურღილის მნიშვნელოვანი კაპიტალური რემონტისა და ახალი ჰორიზონტის ათვისების ნებართვაზე გაკეთებული განაცხადი უნდა შეიცავდეს 83-ე მუხლში მოთხოვნილ ინფორმაციას. 2. სააგენტომ უნდა განიხილოს და მიიღოს გადაწყვეტილება ამ განაცხადთან დაკავშირებით წესების 84-ე მუხლის შესაბამისად.     მუხლი 23🔗. ნებართვა საზღვაო მშენებლობაზე 1. განაცხადები ზღვის პლატფორმების მშენებლობასა და არსებული საზღვაო პლატფორმების მნიშვნელოვან მოდერნიზაციაზე უნდა შეიცავდნენ ინფორმაციას 213-ე მუხლის მე-2 – მე-5 პუნქტებში მოთხოვნილ ინფორმაციას. 2. სააგენტომ უნდა განიხილოს და მიიღოს გადაწყვეტილება ნებართვაზე შეტანილ განაცხადთან დაკავშირებით წესების XXIX თავისა და 214-ე მუხლის შესაბამისად.     მუხლი 24🔗. ნებართვა ლიკვიდაციაზე 1. განაცხადი ლიკვიდაციის ნებართვაზე უნდა შეიცავდეს 88-ე მუხლით მოთხოვნილ ინფორმაციას. 2. სააგენტომ უნდა განიხილოს და მიიღოს გადაწყვეტილება განაცხადთან დაკავშირებით წესების 88-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად.     მუხლი 25🔗. ნებართვა ნავთობისა და გაზის ნარჩენების ჩაჭირხვნაზე 1. 161-ე და 192-ე მუხლების შესაბამისად, განაცხადში ნავთობისა და გაზის ნარჩენების ჩაჭირხვნის ნებართვაზე, სადაც შესაძლებელია, მოცემული უნდა იყოს:  ა) ჭაბურღილის დასახელება და ნომერი, სამაგრი კოლონისა და სატუმბო-საკომპრესორო მილების კონსტრუქციის მოკლე აღწერილობით;  ბ) ჩასაჭირხნი ფლუიდების ტიპი, მოცულობა და მიღების წყარო;  გ) მტკნარი ან სამკურნალო წყლის და აღმოჩენილი კომერციული ან პოტენციურად კომერციული გეოთერმული რესურსების შემცველი ყველაზე ღრმა ფენის საგების სიღრმე;  დ) ჩაჭირხნის ინტერვალი და ფენის დასახელება(მისი არსებობის შემთხვევაში), რომელშიც ჩაიჭირხნება თხევადი ნივთიერებები;  ე) ჩაჭირხნის მეთოდი (სატუმბო-საკომპრესორო მილების, სამაგრი კოლონისა და ა.შ. საშუალებით);  ვ)  ჩაჭირხნის მოსალოდნელი ყოველდღიური მოცულობა და ჩაჭირხვნის წნევა. 2. ოპერატორის მიერ ნავთობისა და გაზის ნარჩენების ჩაჭირხვნის ნებართვაზე განაცხადის გაკეთებიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში, სააგენტომ უნდა გააანალიზოს იგი და წერილობითი ფორმით აცნობოს ოპერატორს ნებართვის გაცემის შესახებ იმ შემთხვევაში, თუ განაცხადი შეესაბამება ხელშეკრულებას, კანონს, ამ წესებსა და დამტკიცებულ გეგმას.     მუხლი 26🔗. ნებართვა ნავთობისა და გაზის ნარჩენების განთავსებაზე 1. 156-ე და 192-ე მუხლების შესაბამისად, განაცხადებში ნავთობისა და გაზის ნარჩენების განთავსების ნებართვაზე, სადაც შესაძლებელია, მოცემული უნდა იყოს: ა) ნავთობისა და გაზის გასატანი ნარჩენების ტიპი და მოსალოდნელი მოცულობა; ბ) ნარჩენების წარმომქმნელი წყაროს ტიპი და დასახელება; გ) იმ ტერიტორიის გეგმა, სადაც განხორციელდება ნარჩენების განთავსება; დ) ნარჩენების გადასამუშავებელი ნაგებობების და სადაც შესაძლებელია, გადამუშავების მეთოდების აღწერა. 2. ოპერატორის მიერ ნავთობისა და გაზის ნარჩენების განთავსების ნებართვაზე განაცხადის გაკეთებიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში, სააგენტომ უნდა გააანალიზოს და აცნობოს ოპერატორს წერილობითი ფორმით განაცხადის შესაბამისობის შესახებ დამტკიცებულ გეგმასთან, ამ წესების დებულებებთან, ხელშეკრულებასა და კანონთან მიმართებაში.     მუხლი 27🔗. ნებართვა ნავთობისა და გაზის ნარჩენების გადამამუშავებელი ნაგებობის მშენებლობაზე 1. საჭირო ინფორმაცია. განაცხადი ნავთობისა და გაზის ნარჩენების გადამამუშავებელი ნაგებობის მშენებლობაზე უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას, რომელიც მოთხოვნილია 158-ე მუხლში. 2. დამტკიცების პროცედურა. ოპერატორის მიერ ნავთობისა და გაზის ნარჩენების გადამამუშავებელი ნაგებობის მშენებლობის ნებართვაზე განაცხადის გაკეთებიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში, სააგენტომ უნდა გააანალიზოს და წერილობითი ფორმით აცნობოს ოპერატორს, შეესაბამება თუ არა განაცხადი ხელშეკრულებას, კანონს, ამ წესებს და დამტკიცებულ გეგმას. ოპერატორს შეუძლია წარადგინოს ამ თავში მოთხოვნილი ინფორმაცია, როგორც გეგმის ნაწილი და შესაბამისობის დასკვნა ამ გეგმასთან მიმართებაში იქნება თვით ნებართვა.     მუხლი 28🔗. ნებართვა გაზის დაწვასა და/ან ატმოსფეროში გაფრქვევაზე 1. XXXVIII და XXXIX თავების შესაბამისად, განაცხადი გაზის დაწვასა და/ან ატმოსფეროში გაფრქვევაზე, სადაც შესაძლებელია, უნდა შეიცავდეს: ა) გაზის დაწვისა და/ან ატმოსფეროში გაფრქვევის მიზეზს; ბ) იმ ტერიტორიის / ნაგებობების დასახელებას და ადგილმდებარეობას, სადაც მოხდება გაზის დაწვა და/ან ატმოსფეროში გაფრქვევა; გ) დასაწვავი ან ატმოსფეროში გასაფრქვევი გაზის მოსალოდნელ მოცულობას და წვის ან გაფრქვევის ხანგრძლივობას; დ) დამწვარი ან აალებული გაზის რაოდენობას გამოსახულს ბრიტანეთის თბურ ერთეულში (B TU) და დასაწვავი ან გასაფრქვევი გაზის არამეთანური წარმოშობის კომპონენტებს. 2. სააგენტომ უნდა განიხილოს და მიიღოს გადაწყვეტილება გაზის დაწვისა და/ან ატმოსფეროში გაფრქვევის ნებართვაზე გაკეთებულ განაცხადთან დაკავშირებით წესების 133-ე მუხლის შესაბამისად. თავი X საგარანტიო ვალდებულებების წარდგენის მოთხოვნები     მუხლი 29🔗. ზოგადი მოთხოვნები 1. თუ მე-4 მუხლით გათვალისწინებული არ არის რაიმე სხვა პირობა, სააგენტოს შეუძლია მოსთხოვოს ოპერატორს წარმოადგინოს საგარანტიო ვალდებულება (ბე ან თამასუქი), ან ვალდებულებები, რომლებიც იძლევიან ოპერატორის მიერ ხელშეკრულებისა და ამ წესებით გათვალისწინებული იმ ვალდებულებების შესრულების გარანტიას, რაც დაკავშირებუილია ნავთობისა და გაზის ნაგებობათა ლიკვიდაციასთან და ექსპლუატაციიდან გამოყვანასთან, ჭაბურღილების ლიკვიდაციის, პლატფორმების დემონტაჟის, ნავთობისა და გაზის ოპერაციების მავნე ზემოქმედებით დაბინძურებული ზედაპირული წყლის გაწმენდის და მიწის რეკულტივაციის, მოწყობილობისა და ნაგებობების სახელშეკრულებო ფართობიდან გატანის ჩათვლით, შემდეგ ვადებში: ა) სააგენტოს მიერ წარდგენილი გეგმის დამტკიცების შემდეგ ორმოცდახუთ (45) დღეში; ბ) ამ წესების ამოქმედებიდან ასოცი (120) დღის განმავლობაში, ნებისმიერი არსებული ხელშეკრულებისათვის, რომლის შესაბამისადაც დამტკიცდა გეგმა. 2. მოთხოვნილი საგარანტიო ვალდებულების წარდგენა არ არის საჭირო, თუ: ა) ოპერატორი მთელი ფართობისათვის წარმოადგენს კვალიფიციური გარანტორის მიერ სააგენტოსთან შეთანხმებული ოდენობით გაცემულ საგარანტო ვალდებულებას რომელიც უზრუნველყოფს ოპერატორის მიერ საქართველოში დადებული ყველა ხელშეკრულების ყველა პირობის შესრულებას; ბ) ხელშეკრულების შესაბამისად ოპერატორს მოეთხოვება გახსნას, (ან სააგენტო ეთანხმება, რომ გაიხსნას) სალიკვიდაციო ანგარიში ასეთი საგარანტიო ვალდებულების ნაცვლად, 31-ე მუხლის შესაბამისად; გ) ასეთი ვალდებულების ნაცვლად, სააგენტო მიიღებს მესამე მხარის გარანტიას ან აკრედიტივს 32-ე მუხლის შესაბამისად.     მუხლი 30🔗. სხვა მოთხოვნები 1. ნებისმიერი ვალდებულება ან სხვა გარანტია, წარდგენილი II კარის თანახმად, უნდა: ა) ექვემდებარებოდეს სააგენტოს სასარგებლოდ თანხის გადახდას საგარანტიო ვალდებულებების შეუსრულებლობის შემთხვევაში; ბ) უზრუნველყოფდეს ერთობლივ ან ინდივიდუალურ ლიკვიდაციასთან დაკავშირებით ოპერატორის, მისი პარტნიორების ან აფილირებული კომპანიის ყველა ვალდებულების შესრულებას ხელშეკრულების ან ხელშეკრულებების შესაბამისად; 2. ამ კარის მიხედვით გათვალისწინებული ნებისმიერი საგარანტიო ვალდებულების წარდგენა ხდება სააგენტოს მიერ დამტკიცებული ფორმით. საგარანტიო ვალდებულება უნდა გაიცეს სააგენტოსთვის მისაღები გარანტორის მიერ. 3. საგარანტიო ვალდებულებები გამოშვებულ უნდა იქნეს გაუქმების უფლების გარეშე, გარდა იმ შემთხვევებისა, რომლებიც გათვალისწინებულია 33-ე მუხლში. 4. როცა სახელშეკრულებო ფართობზე მდებარე ჭაბურღილები და ნაგებობები სათანადოდ იქნება ლიკვიდირებული, ოპერატორს შეუძლია მიმართოს სააგენტოს საგარანტიო ვალდებულებების რაოდენობის შემცირების უფლების მოსაპოვებლად.     მუხლი 31🔗. სალიკვიდაციო ანგარიშები 1. ხელშეკრულების შესაბამისად, ოპერატორს შეიძლება დაევალოს გახსნას სალიკვიდაციო საპროცენტო ანგარიში იმ საგარანტიო ვალდებულებების მაგიერ, რომლებიც შეიძლება მოთხოვნილ ყოფილიყო 29-ე მუხლის ძალით. ერთობლივი ანგარიში იხსნება სააგენტოსა და ოპერატორის სახელზე საერთაშორისო სტატუსის მქონე ბანკში. სახსრები კონკრეტული ხელშეკრულებისათვის გახსნილ სალიკვიდაციო ანგარიშზე შეტანილ უნდა იქნეს ოპერატორის მიერ ხელშეკრულების მოთხოვნებიდან გამომდინარე, ლიკვიდაციისა და ექსპლუატაციიდან გამოყვანის ვალდებულებების შესასრულებლად. სალიკვიდაციო ანგარიშები პერიოდულად უნდა დაფინანსდეს ოპერატორის მიერ ნავთობისა ან გაზის საბადოს ექსპლუატაციის განმავლობაში, ისეთი მოცულობით, რომელიც ბანკის საპროცენტო განაკვეთის ჩათვლით, ლიკვიდაციის თარიღისათვის, ტოლი იქნება საბადოს ლიკვიდაციისათვის საჭირო გაანგარიშებითი ხარჯებისა. 2. თუ სააგენტო გადაწყვეტს ჭაბურღილის მიღებას ამ წესების 90-ე მუხლის შესაბამისად, მაშინ ასეთი ჭაბურღილის სალიკვიდაციო თანხები უნდა გადაეცეს სააგენტოს ჭაბურღილის საბოლოო ლიკვიდაციისა და ჩახშობისათვის. 3. თუ ხელშეკრულების სალიკვიდაციო ანგარიშებთან დაკავშირებული დებულებები ეწინააღმდეგება ამ მუხლის დებულებებს, მაშინ გამოიყენება ხელშეკრულების დებულებები.     მუხლი 32🔗. გარანტიები და აკრედიტივები სააგენტოს, თავისი შეხედულებისამებრ, უფლება აქვს მიიღოს გარანტია ან აკრედიტივი მესამე მხარისაგან ან მშობელი კომპანიისაგან ნებისმიერი საგარანტიო ვალდებულების ან ვალდებულებების ნაცვლად, რომლებიც შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს 29-ე მუხლის შესაბამისად.     მუხლი 33🔗. მოქმედების შეწყვეტა 1. როდესაც გარანტიის მიმცემი მოითხოვს გაცემული საგარანტიო ვალდებულებით ვალის მოქმედების ვადის შეწყვეტას, სააგენტო წყვეტს ასეთი ვალდებულებების მოქმედების ვადას და მოითხოვს ოპერატორისაგან შემცვლელი საგარანტიო ვალდებულების წარდგენას ექვივალენტურ თანხით. ვალის მოქმედების ვადის შეწყვეტა არ ათავისუფლებს გარანტიის მიმცემს საგარანტიო ვალდებულებისა თუ დავალიანებისაგან, რომელთა შესრულების ვადა დადგა ვალდებულების მოქმედების ვადის გასვლამდე. 2.. გასაუქმებელი ან გამოსაშვები საგარანტიო ვალდებულებები შეიძლება შეიცავდეს ვალდებულებებს, რომლებიც უნდა შესრულებულიყო გაუქმების დაწესებულ თარიღამდე, თუ: ა) სააგენტო დაადგენს, რომ არ დარჩენილა სალიკვიდაციო ვალდებულება; ბ) ოპერატორი წარადგენს შემცვლელ საგარანტიო ვალდებულებას, რომელიც შეიცავს გასაუქმებელი საგარანტიო ვალდებულების ყველა სალიკვიდაციო დავალიანებას.     მუხლი 34🔗. თანხის მოთხოვნა საგარანტიო ვალდებულებების საფუძველზე 1. სააგენტო მოითხოვს მთლიანი საგარანტიო ვალდებულების ან მისი ნაწილის შესრულებას თუ: ა) ოპერატორი უარს ამბობს ან სააგენტო გადაწყვეტს, რომ ოპერატორს, ფინანსური ან ტექნიკური მიზეზების გამო არ ძალუძს ხელშეკრულების რომელიმე პირობის შესრულება, რომელიც დაკავშირებულია საგარანტიო ვალდებულებასთან; ბ) ოპერატორი არ ასრულებს რომელიმე პირობას, რომლის საფუძველზეც მოხდა ვალდებულების ან გარანტიის სხვა ფორმით გაცემა. 2. სააგენტო ვალდებულია წერილობითი ფორმით აცნობოს ოპერატორს, გარანტიის გამცემს ან გარანტიის გამცემ მესამე მხარეს, საგარანტიო ვალდებულებით განსაზღვრული თანხის მოთხოვნის შესახებ. ეს შეტყობინება უნდა შეიცავდეს მოთხოვნის მიზეზსა და თანხის ოდენობას. მოთხოვნილი თანხა განისაზღვრება იმ კორექტირებული მოქმედებების საერთო სავარაუდო ღირებულების საფუძველზე, რომელიც მიმართულია ხელშეკრულების პირობების შესრულებაზე. შეტყობინება უნდა უზრუნველყოფდეს მოთხოვნის თავიდან არიდების შესაძლებლობას, თუ 10 სამუშაო დღის განმავლობაში ოპერატორი, გარანტი ან გარანტორი თანხმდებიან ხელშეკრულების პირობების შესრულებაზე სააგენტოს მიერ დაგენილ ვადებში. 3. თუ ვალდებულებით ან სხვა გარანტიით ინკასირებული თანხა გადააჭარბებს გამოსასწორებელი ქმედებებისა და ხელშეკრულების ყველა პირობისა და დებულების შესასრულებლად საჭირო თანხას, მაშინ სააგენტო უბრუნებს ზედმეტ თანხას იმ მხარეს, რომლისგანაც ის მიიღო.     მუხლი 35🔗. განაცხადების შეტანის მისამართი ყოველი განაცხადი ნებართვის მიღებაზე უნდა გაიგზავნოს ფოსტით ან მიტანილ უნდა იქნეს შემდეგ მისამართზე: საქართველოს ნავთობისა და გაზის რესურსების მარეგულირებელი ეროვნული სააგენტო, საქართველო, თბილისი 380077, ყაზბეგის გამზირი 45/ კარი III ძებნა-ძიებითი ოპერაციები თავი XI ძებნა-ძიებითი ოპერაციების ზოგადი მოთხოვნები     მუხლი 36🔗. ძებნა-ძიებითი ოპერაციების წარმოება ოპერატორმა უნდა აწარმოოს ძებნა-ძიებასთან დაკავშირებული ნავთობისა და გაზის ყველა ოპერაცია, ძებნა-ძიების გეგმის მიხედვით, რომელიც სააგენტოს დასკვნით შეესაბამება წესებს და კანონს.     მუხლი 37🔗. ძებნა-ძიებითი ოპერაციების წარმოების სტანდარტი ძებნა-ძიების გეგმა უნდა შემუშავდეს და განხორციელდეს საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის გათვალისწინებით და მის შესაბამისად. თავი XII ძებნა-ძიების გეგმის წარდგენა     მუხლი 38🔗. წარდგენა და დასკვნა სახელშეკრულებო ფართობის შიგნით ძებნა-ძიების გეგმით გათვალისწინებული ნებისმიერი საქმიანობის დაწყებამდე, გარდა წინასწარი ღონისძიებებისა, ოპერატორმა უნდა წარუდგინოს სააგენტოს გეგმა ან გეგმის დამატება განსახილველად და იმის დასადგენად, შეესაბამება თუ არა წარმოდგენილი გეგმა ან გეგმის დამატება ხელშეკრულებას, საქართველოს კანონმდებლობას, წესებს და ამ წესების საფუძველზე მიღებულ სტანდარტებს.     მუხლი 39🔗. საწყისი ძებნა-ძიების გეგმა ყოველი ხელშეკრულებისათვის, საწყისი ძებნა-ძიების გეგმა უნდა მოიცავდეს პერიოდს: ხელშეკრულების ძალაში შესვლიდან, შესაბამისი კალენდარული წლის ბოლომდე. სააგენტოს უნდა წარედგინოს გეგმა ხელშეკრულების ძალაში შესვლიდან სამოცი (60) დღის განმავლობაში. თუ ხელშეკრულების ძალაში შესვლის თარიღი მოდის კალენდარული წლის მეორე ნახევარზე, მაშინ საწყისი ძებნა-ძიების გეგმამ უნდა მოიცვას პერიოდი, ხელშეკრულების ძალაში შესვლიდან მომდევნო კალენდარული წლის ბოლომდე.     მუხლი 40🔗. წლიური ძებნა-ძიების გეგმა სანამ ოპერატორზე გაცემული ლიცენზია რჩება ძალაში, ყოველი კალენდარული წლის დაწყებამდე მინიმუმ ოთხმოცდაათი (90) დღით ადრე, ოპერატორმა უნდა მოამზადოს და გადასცეს სააგენტოს განსახილველად ძებნა-ძიების გეგმა, რომელიც განსაზღვრავს მომდევნო კალენდარული წლისათვის ნავთობისა და გაზის დაგეგმილ ოპერაციებს.     მუხლი 41🔗. შესწორების შეტანა ძებნა-ძიების გეგმაში ოპერატორს არ შეუძლია განახორციელოს არავითარი ძებნა-ძიებითი საქმიანობა, გარდა წინასწარი ღონისძიებებისა, თუ ასეთი საქმიანობა წინასწარ არ იყო წარდგენილი როგორც ძებნა-ძიების გეგმის ნაწილი. იმ შემთხვევაში, თუ შემოთავაზებული კონკრეტული საქმიანობა შეტანილი არ იყო ძებნა-ძიების გეგმაში, როგორც შესწორება 39-ე ან მე-40 მუხლების შესაბამისად, მაშინ სპეციალური შესწორებები ძებნა-ძიების გეგმაში შეიძლება წარედგინოს სახელმწიფო სააგენტოს განსახილველად და მათი შესაბამისობის თუ შეუსაბამობის დასადგენად, 44-ე მუხლის შესაბამისად. თავი XIII ძებნა-ძიების გეგმის შინაარსი     მუხლი 42🔗. ძებნა-ძიების გეგმის შემადგენელი სავალდებულო ინფორმაცია ძებნა-ძიების გეგმა უნდა შეიცავდეს, მაგრამ არ შემოიფარგლებოდეს ამ მუხლის ა) – ზ) ქვეპუნქტებით განსაზღვრულ ინფორმაციას, რომლებიც დაგეგმილი საქმიანობიდან გამომდინარე მისაღებია და შეესაბამება ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ძებნა-ძიებითი და აღმოჩენის წინა ფაზას : ა) განსახორციელებელი სამუშაოების აღწერა, ოპერაციების თანმიმდევრობის ჩათვლით, მათი ყველა ძირითადი სამუშაოს შესრულების გრაფიკი (დაწყებიდან – დასრულებამდე), მიწისზედა და მიწისქვეშა ყველა შესაძლო გართულების ანალიზი; ბ) ძებნა-ძიების გეგმით გათვალისწინებული თითოეული სახის ოპერაციის ხარჯთაღრიცხვა და ამ ხარჯების გაწევის გრაფიკი, მხოლოდ საინფორმაციო მიზნებისათვის; გ) გარემოზე ზემოქმედების შეფასების ანგარიში, როგორც ეს აღწერილია ამ წესების 144-ე მუხლში, თუ ასეთი ანგარიში მანამდე არ იქნა წარდგენილი; დ) გარემოს დაცვის გეგმა, დაღვრის თავიდან აცილების გეგმის ჩათვლით, რაც დადგენილია წესების 152-ე მუხლში; ტექნიკური უსაფრთხოებისა და გარემოს დაბინძურების აღმკვეთი ზომების აღწერა; ე) ძებნა-ძიების გეგმის შესასრულებლად განკუთვნილ მიწისზედა ნაგებობის აღწერა; ვ) ნავთობისა და გაზის ნარჩენების განთავსების გეგმა, რაც დადგენილია 157-ე მუხლში; ზ) ყველა ცნობილი, კულტურული მემკვიდრეობის, ბუნების და არქეოლოგიური ძეგლებისა და რესურსების განსაზღვრა, რომლებიც მდებარეობენ დასამუშავებელ ფართობზე ან მის მახლობლად და შეიძლება ზემოქმედება განიცადონ ძებნა-ძიებითი ოპერაციების გეგმის განხორციელების დროს.     მუხლი 43🔗. ტექნიკური და გეოლოგიური ინფორმაცია 1. ძებნა-ძიების გეგმა უნდა შეიცავდეს შემდეგ ტექნიკურ და გეოლოგიურ ინფორმაციას: ა) მონაცემებს გოგირდწყალბადის (H2S) არსებობაზე და უსაფრთხოების ზომებს, როგორც აღწერილია ამ წესების 183-ე მუხლში; ბ) თითოეული ობიექტის გეოლოგიური და გეოფიზიკური პირობების აღწერილობას; გ) თითოეული ძებნითი ან ძიებითი საპროექტო ჭაბურღილის სავარაუდო ადგილმდებარეობას, ჭაბურღილის სანგრევის, პირისა და საპროექტო სიღრმის აღნიშვნით; დ) ნახშირწყალბადების პერსპექტიული ბუდობების სავარაუდო ადგილმდებარეობის ამსახველ სტრუქტურულ რუკებს, თითოეული ჭაბურღილის პირისა და სანგრევის მიახლოებითი მდებარეობის მითითებით; ე) თითოეული საპროექტო ჭაბურღილის სტრატიგრაფიულ ჭრილს, ჭაბურღილის პირიდან მის საბოლოო სიღრმემდე; ვ) მიწისზედა და მიწისქვეშა ოპერაციების გეგმას, ფართობზე ცნობილი სეისმური პროფილის მითითებით და ინტერპრეტირებულ სეისმურ მონაცემებს წარდგენილი საპროექტო ჭაბურღილისათვის; თავი XIV სააგენტოს დასკვნა ძებნა-ძიების გეგმის შესაბამისობაზე ან შეუსაბამობაზე     მუხლი 44🔗 სააგენტოს დასკვნა ძებნა-ძიების გეგმაზე ოპერატორის მიერ ძებნა-ძიების გეგმის ან მისი დამატების ჩაბარებიდან 30 დღის განმავლობაში სააგენტომ უნდა გააანალიზოს გეგმა/ან დამატება და გააკეთოს შემდეგი დასკვნებიდან ერთ-ერთი: ა) ძებნა-ძიების გეგმა შეესაბამება ხელშეკრულებას, საქართველოს კანონმდებლობას, წესებს და ამ წესების მიხედვით დადგენილ სტანდარტებს; ბ) ძებნა-ძიების გეგმა არ შეესაბამება ხელშეკრულებას, კანონს, წესებს და გარემოს, ტექნიკური უსაფრთხოებისა და ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ საქართველოს კანონმდებლობას, ან ნავთობისა და გაზის რესურსების რაციონალური გამოყენების პრინციპებს, მაგრამ ეს გეგმა შეიძლება მოყვანილ იქნეს შესაბამისობაში მასში კონკრეტული ცვლილებების შეტანის გზით.     მუხლი 45🔗. ცვლილების ძებნა-ძიების შეტანა გეგმაში ან სააგენტოს დასკვნა გეგმის შეუსაბამობაზე სააგენტომ წერილობითი ფორმით უნდა შეატყობინოს ოპერატორს გეგმის შეუსაბამობაზე დასკვნის გაცემის მიზეზი ან მიზეზები, 44-ე მუხლის ბ) ქვეპუნქტის თანახმად. თუ ძებნა-ძიებითი ოპერაციების გეგმა საჭიროებს ცვლილებებს, მაშინ სააგენტომ წერილობითი ფორმით უნდა განსაზღვროს ოპერატორის მიერ შესასრულებელი პირობები, რათა სააგენტომ გამოიტანოს შესაბამისობის დასკვნა 44-ე მუხლის ა) ქვეპუნქტის შესაბამისად.     მუხლი 46🔗. ძებნა-ძიების გეგმის შეცვლილი ვარიანტის განმეორებით წარდგენა ოპერატორს შეუძლია განმეორებით წარუდგინოს სააგენტოს ძებნა-ძიების გეგმის შეცვლილი ვარიანტი, იგივე წესის დაცვით. საჭიროა მხოლოდ შეთავაზებული ცვლილებების შესახებ ინფორმაციის განმეორებით წარდგენა. გეგმის ხელმეორედ წარდგენიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში, სააგენტომ უნდა განიხილოს შეცვლილი გეგმა და გააკეთოს დასკვნა 44-ე მუხლის შესაბამისად.     მუხლი 47🔗. ძებნა-ძიების გეგმის პირობების შეცვლა. თუ სააგენტომ ძებნა-ძიების გეგმა ცნო შეუსაბამოდ ხელშეკრულებასთან, კანონთან, წესებთან და მიღებულ სტანდარტებთან, (44-ე მუხლის ბ) ქვეპუნქტის შესაბამისად, მაშინ შეიძლება ეს გეგმა განმეორებით იქნეს წარდგენილი სააგენტოში ცვლილებების გარეშე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ შეიცვალა ის პირობები ან საქმიანობა, რომლის საფუძველზეც სააგენტომ გამოიტანა შეუსაბამობის დასკვნა. სააგენტომ განმეორებით უნდა გააანალიზოს გეგმა და გამოიტანოს ახალი დასკვნა 44-ე მუხლის შესაბამისად, გეგმის განმეორებით წარდგენიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში.     მუხლი 48🔗. სააგენტოს მიერ ძებნა-ძიების გეგმაზე დასკვნის არგამოტანა თუ სააგენტოს არ გამოაქვს დასკვნა 44-ე მუხლის შესაბამისად, განაცხადის წარდგენიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში, მაშინ ჩაითვლება, რომ ძებნა-ძიებითი ოპერაციების გეგმა შეესაბამება ხელშეკრულებას, კანონს, ამ წესებს და სტანდარტებს.     მუხლი 49🔗. ძებნა-ძიების გეგმაზე სააგენტოს დასკვნის შემდგომ გაკეთებული განაცხადები ნებართვაზე იმ შემთხვევაში, თუ სააგენტომ გამოიტანა დასკვნა შესაბამისობის შესახებ ამ 44-ე მუხლის შესაბამისად, მაშინ ასეთი დასკვნა არ იმოქმედებს ოპერატორის მიერ დასამუშავებელ ფართობზე სხვა კონკრეტული ნავთობისა და გაზის ოპერაციის წარმართვის ნებართვაზე შეტანილი განაცხადის განხილვაზე. ასეთი განაცხადი ნებართვაზე განიხილება მხოლოდ მასში წარდგენილი ინფორმაციის საფუძველზე და გადაწყვეტილება მიიღება ამ წესების შესაბამისად.     მუხლი 50🔗. ძებნა-ძიებითი ოპერაციების დროს ექსტრემალურ სიტუაციაში მოქმედება ექსტრემალურ სიტუაციაში, როდესაც საფრთხეშია ადამიანის სიცოცხლე, საკუთრება ან გარემო, კულტურული და ისტორიული ძეგლები, ოპერატორმა უნდა მიიღოს ყველა საჭირო ზომა და გასწიოს ყველა მიზანშეწონილი ხარჯი, ასეთი საფრთხის თავიდან ასაცილებლად, მიუხედავად იმისა, გათვალისწინებულია თუ არა ასეთი ზომები ან ხარჯები ძებნა-ძიებითი ოპერაციების დამტკიცებულ გეგმაში. ოპერატორმა ასეთი ზომების შესახებ სასწრაფოდ უნდა აცნობოს სააგენტოს. კარი IV შეფასების გეგმა თავი XV შეფასების გეგმის ზოგადი მოთხოვნები     მუხლი 51🔗. შეფასების გეგმასთან დაკავშირებული ოპერაციების წარმოება ოპერატორმა უნდა აწარმოოს შეფასებასთან დაკავშირებული ნავთობისა და გაზის ოპერაციები შეფასების გეგმის მიხედვით, რომელიც სააგენტოს დასკვნის მიხედვით, შეესაბამება კანონსა და წესებს.     მუხლი 52🔗. შეფასების გეგმასთან დაკავშირებული ოპერაციების წარმოების სტანდარტი შეფასების გეგმა უნდა შემუშავდეს და განხორციელდეს საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის გათვალისწინებით და მის შესაბამისად. თავი XVI შეფასების გეგმის წარდგენა     მუხლი 53🔗. შეტყობინება ნავთობისა და გაზის აღმოჩენის შესახებ 1. ნავთობისა და გაზის აღმოჩენიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში ოპერატორმა უნდა წარუდგინოს სააგენტოს წერილობითი შეტყობინება ასეთი აღმოჩენის შესახებ და მასთან დაკავშირებული სრული ინფორმაცია, ამ ინფორმაციის ანალიზის მიმოხილვის და ჭაბურღილების გამოცდის პროგრამის დეტალური აღწერის ჩათვლით. თუ ოპერატორი საჭიროდ ჩათვლის ჭაბურღილის გამოცდის პროგრამის ჩატარებას, ის, შეძლებისდაგვარად, უნდა შეიცავდეს შემდეგ ინფორმაციას: ა) პროდუქტიულობის მახასიათებლებს; ბ) ფლუიდების შემადგენლობას; გ) კოლექტორის გეოლოგიურ მახასიათებლებს. 2. ოპერატორმა შეიძლება გადაწყვიტოს დამატებითი საძიებო ჭაბურღილების გაბურღვა, შეფასების პროგრამის განხორციელებამდე ან მანამდე, სანამ გადაწყვეტს, არის თუ არა აღმოჩენა კომერციული.     მუხლი 54🔗. აღმოჩენის კომერციული მნიშვნელობა ჭაბურღილის გამოცდის პროგრამის დასრულების შემდეგ, ოპერატორმა დროულად უნდა წარუდგინოს სააგენტოს თავისი დასკვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ: ა) აღმოჩენას აქვს კომერციული მნიშვნელობა; ბ) კომერციული მნიშვნელობის დასადგენად აუცილებელია შეფასების ჩატარება; გ) აღმოჩენა არ არის კომერციული მნიშვნელობის და შეფასების პროგრამა არ მოითხოვება; დ) აღმოჩენას, სახელშეკრულებო ფართობზე სხვა აღმოჩენასთან ერთად, შეიძლება ჰქონდეს კომერციული მნიშვნელობა.     მუხლი 55🔗 შეფასების გეგმის წარდგენა და სააგენტოს მიერ დასკვნის გამოტანა თუ გადაწყვეტილება მიიღება 54-ე მუხლის ბ) პუნქტის თანახმად, ასეთი აღმოჩენის ტექნიკური და ეკონომიკური შეფასების ჩატარების შემდეგ, ოპერატორმა დაუსაბუთებელი გადავადების გარეშე უნდა წარუდგინოს სააგენტოს შეფასების გეგმა განსახილველად და იმის დასადგენად, შეესაბამება თუ არა ეს გეგმა ხელშეკრულებას, საქართველოს კანონმდებლობას, ამ წესებსა და მათ საფუძველზე მიღებულ სტანდარტებს.     მუხლი 56🔗. სპეციალური ცვლილების შეტანა შეფასების გეგმაში ოპერატორს არ შეუძლია შეფასების საქმიანობის წარმართვა, გარდა მოსამზადებელი ღონისძიებებისა, თუ ასეთი საქმიანობა წინასწარ არ იყო წარდგენილი როგორც შეფასების გეგმის ნაწილი. თუ შემოთავაზებული კონკრეტული საქმიანობა არ იქნა შეტანილი შეფასების გეგმაში, მაშინ ნებისმიერ დროს შესაძლებელია გეგმის სპეციალური დამატების გაკეთება და სააგენტოსათვის წარდგენა ამ დამატების შესაბამისობის თუ შეუსაბამობის დასადგენად, 58-ე მუხლის შესაბამისად. თავი XVII შეფასების გეგმის შინაარსი     მუხლი 57🔗. შეფასების გეგმის შემადგენელი სავალდებულო ინფორმაცია შეფასების ყველა გეგმა უნდა შეიცავდეს, მაგრამ არ შემოიფარგლებოდეს ამ მუხლის ა) - ლ) ქვეპუნქტებით განსაზღვრულ ინფორმაციას: ა) იმ სამუშაოების აღწერილობა, რომელიც ხორციელდება შეფასების გეგმით განსაზღვრულ თითოეულ ეტაპზე, სამუშაოების ჩატარების თანმიმდევრობის ჩათვლით, მათი ყველა ძირითადი სახის ოპერაციის გრაფიკი დაწყებიდან დამთავრებამდე, მიწისზედა და მიწისქვეშა ყველა შესაძლო გართულების ანალიზს; ბ) თითოეული შესაფასებელი საპროექტო ჭაბურღილის სავარაუდო ადგილმდებარეობას, ჭაბურღილის სანგრევის, პირისა და საპროექტო სიღრმის აღნიშვნით; გ) შეფასების გეგმით გათვალისწინებული თითოეული სახის ოპერაციის ხარჯთაღრიცხვას და ამ ხარჯების გაწევის გრაფიკს, მხოლოდ საინფორმაციო მიზნებისათვის; დ) გარემოზე ზემოქმედების შეფასების ანგარიშს, როგორც ეს აღწერილია 144-ე მუხლში, რომელიც უნდა შეიცავდეს მხოლოდ ახალ ან დაზუსტებულ მონაცემებს; ე) ტექნიკური უსაფრთხოების და ჯანმრთელობის დაცვის გეგმა, როგორც ეს აღწერილია ამ წესების კარში, რომელიც უნდა შეიცავდეს მხოლოდ ახალ ან დაზუსტებულ მონაცემებს; ე) ტექნიკური უსაფრთხოების და ჯანმრთელობის დაცვის გეგმა, როგორც ეს აღწერილია ამ წესების X კარში, რომელიც უნდა შეიცავდეს მხოლოდ ახალ ან დაზუსტებულ მონაცემებს; ვ) გარემოს დაცვის გეგმას, დაღვრის ლიკვიდაციის გეგმის ჩათვლით, როგორც აღწერილია ამ წესების 147-ე მუხლში, რომელიც უნდა შეიცავდეს მხოლოდ ახალ ან დაზუსტებულ მონაცემებს; ზ) შეფასების გეგმის შესასრულებლად განკუთვნილი ნაგებობების საერთო აღწერილობას, რომელიც უნდა შეიცავდეს მხოლოდ ახალ ან დაზუსტებულ მონაცემებს; თ) ოპერაციების ჩატარებისათვის საჭირო საბურღი დაზგისა და მოწყობილობის ზოგად აღწერილობას, რომელიც უნდა შეიცავდეს მხოლოდ ახალ ან დაზუსტებულ მონაცემებს; ი) ბურღვის პროგრამის აღწერას, საბურღი ხსნარების ჩამონათვალთან ერთად; კ) ნავთობისა და გაზის ნარჩენების განთავსების გეგმას, როგორც ეს განსაზღვრულია წესების 157-ე მუხლის მიხედვით; ლ) მონაცემებს გოგირდწყალბადის (H2 S) არსებობის შესახებ და უსაფრთხოების ზომებს, როგორც ეს აღწერილია ამ წესების 183-ე მუხლში და რომელიც უნდა შეიცავდეს მხოლოდ ახალ ან დაზუსტებულ მონაცემებს. თავი XVIII სააგენტოს დასკვნა შეფასების გეგმის შესაბამისობაზე ან შეუსაბამობაზე     მუხლი 58🔗. შეფასების გეგმის შესაბამისობაზე ან შეუსაბამობაზე სააგენტოს გადაწყვეტილება ოპერატორის მიერ შეფასების გეგმის ჩაბარებიდან 30 დღის განმავლობაში სააგენტომ უნდა გააანალიზოს იგი და გააკეთოს შემდეგი დასკვნებიდან ერთ-ერთი: ა) შეფასების გეგმა შეესაბამება ხელშეკრულებას, კანონს, წესებს და ამ წესების მიხედვით მიღებულ სტანდარტებს; ბ) შეფასების გეგმა არ შეესაბამება ხელშეკრულებას, კანონს, ამ წესების დებულებებს, საქართველოს კანონმდებლობას გარემოს, ტექნიკური უსაფრთხოებისა და ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში, ან ნავთობისა და გაზის რესურსების რაციონალური გამოყენების პრინციპებს; თუმცა ეს გეგმა შეიძლება მოყვანილ იქნეს შესაბამისობაში მასში კონკრეტული ცვლილებების შეტანის გზით.     მუხლი 59🔗. ცვლილების შეტანა შეფასების გეგმაში ან დასკვნა შეუსაბამობაზე სააგენტოს შეტყობინება გეგმის შეუსაბამობის შესახებ უნდა შეიცავდეს ასეთი დასკვნის გამოტანის მიზეზს ან მიზეზებს ამ კარის 58-ე მუხლის ბ) ქვეპუნქტის შესაბამისად. თუ შეფასების გეგმა საჭიროებს ცვლილებებს, სააგენტომ წერილობითი ფორმით უნდა განსაზღვროს პირობები, რომლებიც უნდა შეასრულოს ოპერატორმა, რათა სააგენტომ გამოიტანოს შესაბამისობის დასკვნა 58-ე მუხლის ა) ქვეპუნქტის თანახმად.     მუხლი 60🔗. შეფასების გეგმის შეცვლილი ვარიანტის განმეორებითი წარდგენა პირვანდელი გეგმის წარდგენის წესის დაცვით ოპერატორს შეუძლია განმეორებით წარუდგინოს სააგენტოს შეფასების გეგმის შეცვლილი ვარიანტი. საჭიროა მხოლოდ ცვლილებებთან დაკავშირებული ინფორმაციის განმეორებითი წარდგენა. სააგენტომ უნდა განიხილოს შეცვლილი გეგმა და გამოიტანოს დასკვნა ამ კარის 58-ე მუხლის შესაბამისად, გეგმის განმეორებით წარდგენიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში.     მუხლი 61🔗. შეფასების გეგმის პირობების შეცვლა შეფასების გეგმა, რომელიც სააგენტომ ცნო შეუსაბამოდ კანონთან, ხელშეკრულებასთან, ამ წესებსა და სტანდარტებთან ამ კარის 58-ე მუხლის ბ) ქვეპუნქტის თანახმად, შეიძლება განმეორებით იქნეს წარდგენილი ცვლილებების გარეშე, იმ შემთხვევაში, თუ შეიცვალა შეუსაბამობასთან დაკავშირებული პირობები, ან საქმიანობა, რომლის შედეგადაც გამოტანილ იქნა შეუსაბამობის დასკვნა. სააგენტომ განმეორებით უნდა გააანალიზოს იგივე გეგმა და გამოიტანოს ახალი დასკვნა 58-ე მუხლის პუნქტის თანახმად, გეგმის განმეორებით წარდგენიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში.     მუხლი 62🔗. შესწორებების შეტანა შეფასების გეგმაში სააგენტში წერილობითი შეტყობინებით კონტრაქტორს შეუძლია წარმოადგინოს შესწორებები შეფასების გეგმაში, იმ პირობით, რომ ეს შესწორებები შეესაბამება ხელშეკრულებას, კანონს და ამ წესების დებულებებს. შეტყობინებაში, რომელიც წარდგენილია ამ მუხლის შესაბამისად, დასაბუთებული უნდა იყოს ის მიზეზები, რომელთა გამოც ოპერატორი თვლის, რომ შესწორება აუცილებელია ან სასურველია. სააგენტომ უნდა გაანალიზოს წარდგენილი შესწორებები და გააკეთოს თავისი დასკვნა 58-ე მუხლის შესაბამისად მისი წარდგენიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში.     მუხლი 63🔗. შეფასების გეგმაზე დასკვნის არგამოტანა თუ სააგენტოს არ გამოაქვს დასკვნა 58-ე მუხლის შესაბამისად, განაცხადის წარდგენიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში, მაშინ ჩაითვლება, რომ შეფასების გეგმა შესაბამისობაშია ხელშეკრულებასთან, მოქმედ კანონმდებლობასთან, ამ წესებსა და სტანდარტებთან.     მუხლი 64🔗. შეფასების გეგმაზე სააგენტოს დასკვნის შემდგომ გაკეთებული განაცხადები ნებართვაზე იმ შემთხვევაში, თუ სააგენტომ გააკეთა დასკვნა შესაბამისობის შესახებ ამ კარის 58-ე მუხლის თანახმად, მაშინ ასეთი დასკვნა არ იმოქმედებს სხვა კონკრეტული საქმიანობის ნებართვაზე შეტანილი განაცხადის სააგენტოს მიერ განხილვაზე და ასეთი განაცხადი ნებართვაზე განიხილება მხოლოდ მასში წარდგენილი ინფორმაციის საფუძველზე და გადაწყვეტილება მიიღება ამ წესების შესაბამისად. თუ ოპერატორი გადაწყვეტს დამატებითი საძიებო ჭაბურღილების გაბურღვას და სამუშაო ფართობზე განკარგულებაში ექნება საბურღი მოწყობილობა, გამოიყენება ამ წესების 79-ე მუხლში აღწერილი სასწრაფო დამტკიცების პროცედურა     მუხლი 65🔗. შეფასების ოპერაციების დროს ექსტრემალურ სიტუაციაში მოქმედება ექსტრემალურ სიტუაციაში, როდესაც საფრთხეშია ადამიანის სიცოცხლე, საკუთრება ან გარემო, კულტურული და ისტორიული ძეგლები, ოპერატორმა უნდა მიიღოს ყველა საჭირო ზომა და გასწიოს ყველა მიზანშეწონილი ხარჯი ასეთი საფრთხის თავიდან ასაცილებლად, მიუხედავად იმისა, გათვალისწინებულია თუ არა ასეთი ზომები ან ხარჯები შეფასების დამტკიცებულ გეგმაში. ოპერატორმა სასწრაფოდ უნდა აცნობოს სააგენტოს ასეთი ზომებისა და ხარჯების შესახებ. თავი XIX შეფასების ანგარიში     მუხლი 66🔗. შეფასების ანგარიში 1. თუ მე-4 მუხლით გათვალისწინებული არ არის რაიმე განსხვავებული პირობა, მაშინ შეფასების გეგმით გათვალისწინებული სამუშაოების დამთავრებიდან ოთხმოცდაათი (90) დღის განმავლობაში, ოპერატორმა უნდა მოამზადოს და წარუდგინოს სააგენტოს დოკუმენტური ანგარიში შეფასების გეგმის შესრულების შედეგებზე, შესაბამისი მონაცემებით და ანალიზით, რომლებიც შეიძლება მოიცავდეს, მაგრამ არ შემოიფარგლებოდეს ნავთობგაზიანი ბუდობის კონტურებს რომელთანაც დაკავშირებულია აღმოჩენა, ნავთობგაზიანი ფენების სიმძლავრის, მათი ლატერალური გავრცელებისა და ნავთობისა და გაზის პირველადი და ამოსაღები მარაგების შეფასების ჩათვლით; აგრეთვე, ოპერატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, აქვს თუ არა აღმოჩენას კომერციული მნიშვნელობა. 2. თუ ოპერატორი გადაწყვეტს, რომ საჭიროა დამატებითი შეფასება აღმოჩენის კომერციულობის თუ არაკომერციულობის დასადგენად, მაშინ მან სააგენტოს უნდა წარუდგინოს აღმოჩენის კომერციულობის დასადგენად საჭირო ღონისძიებების აღწერა. სააგენტომ მხარი უნდა დაუჭიროს ოპერატორის სურვილს შეასრულოს შეფასების დამატებითი ოპერაციები და დაამტკიცოს ოპერატორის ასეთი მოთხოვნა არ აუმეტეს ერთი წლის ვადით; ამასთან, ეს ვადა შეიძლება გაგრძელებულ იქნეს თითო წლით, თუ ოპერატორი დაასკვნის, რომ საჭიროა შეფასების დამატებითი სამუშაოები და დაუსაბუთებს სააგენტოს ასეთი სამუშაოების ჩატარების საჭიროებას. 3. ჯამში, შეფასების ოპერაციების ხანგრძლივობამ არ უნდა გადააჭარბოს ოთხ (4) წელს. თუ სააგენტომ ჩათვალა, რომ ოპერატორმა დაასაბუთა შემდგომი შეფასების აუცილებლობა, მაშინ სააგენტომ შეიძლება დაამტკიცოს შეფასების გეგმის გაგრძელება დამატებით არა უმეტეს ერთი (1) წლის ვადით. თავი XX საცდელი ექსპლუატაცია     მუხლი 67🔗. საცდელი ექსპლუატაცია ოპერატორმა შეიძლება სააგენტოში შეიტანოს განაცხადი ნავთობისა და გაზის რესურსების საცდელ ექსპლუატაციაზე, რომელიც დაკავშირებულია აღმოჩენასთან, ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ჩატარების ნებისმიერ სტადიაზე. საცდელი ექსპლუატაციის ვადა არ უნდა აღემატებოდეს სამ (3) წელს.     მუხლი 68🔗. საცდელი ექსპლუატაციის დანიშნულება საცდელი ექსპლუატაცია დაიშვება იმ შემთხვევებში, როდესაც ნავთობისა და გაზის სტაბილური დებიტი და დამატებითი მონაცემების შეგროვება: ა) დაეხმარება ოპერატორს საბადოს კომერციული მნიშვნელობის დასკვნის გაკეთებაში ამ წესების 54-ე მუხლის შესაბამისად; ბ) დაეხმარება ოპერატორს ძებნა-ძიებით ოპერაციების გეგმის, შეფასების გეგმისა და დამუშავების პროგრამის წარდგენილი ან შეცვლილი ვარიანტების ფორმულირებაში; გ) სხვაგვარად არის მომგებიანი სახელმწიფოსა ან ოპერატორისათვის.     მუხლი 69🔗. საცდელ ექსპლუატაციაზე განაცხადის წარდგენა და დამტკიცება საცდელი ექსპლუატაციის დაწყებამდე ოპერატორმა უნდა წარადგინოს განაცხადი და სააგენტოსაგან მიიღოს ნებართვა საქმიანობაზე.     მუხლი 70🔗. საცდელ ექსპლუატაციაზე განაცხადის შემადგენელი ინფორმაცია განაცხადი საცდელ ექსპლუატაციაზე უნდა შეიცავდეს: ა) საცდელ-საექსპლუატაციო ოპერაციების მიზნის დეტალურ აღწერილობას; ბ) სხვა ინფორმაციას, რომელიც უშუალო კავშირშია საცდელ ექსპლუატაციასთან და სხვა შემთხვევებში დადგენილია 42-ე, 43-ე, 57-ე და 97-ე მუხლებით; გ) ამ მუხლის შესაბამისად მოთხოვნილი ინფორმაცია უნდა შეიცავდეს მხოლოდ ახალ ან გადასინჯულ მონაცემებს, რომლებიც სააგენტოში ადრე არ ყოფილა წარდგენილი.     მუხლი 71🔗. საცდელ ექსპლუატაციაზე განაცხადის დამტკიცების პროცედურა საცდელ ექსპლუატაციაზე განაცხადის გაკეთებიდან 30 დღის განმავლობაში სააგენტომ უნდა განიხილოს, მიიღოს სათანადო გადაწყვეტილება და წერილობითი ფორმით აცნობოს ოპერატორს თავისი გადაწყვეტილების შესახებ, წესების XVIII თავით განსაზღვრული კრიტერიუმების შესაბამისად.     მუხლი 72🔗. საცდელ-საექსპლუატაციო ოპერაციების გეგმის დამატება და შესრულება სააგენტოს მიერ საცდელ ექსპლუატაციაზე განაცხადის დამტკიცების შემდეგ განაცხადი გახდება შესაბამისი ძებნა-ძიების, შეფასებისა და დამუშავების გეგმის ნაწილი. საცდელ-საექსპლუატაციო ოპერაციების ჩატარება ყველა შემთხვევაში უნდა შეესაბამებოდეს ხელშეკრულებას, კანონს და ამ წესებით დადგენილ მოთხოვნებს. კარი V ბურღვა, ათვისება, ჭაბურღილების კაპიტალური რემონტი და სალიკვიდაციო ოპერაციები თავი XXI ძირითადი მოთხოვნები     მუხლი 73🔗. ბურღვის, ათვისების, ჭაბურღილების კაპიტალური რემონტისა და ლიკვიდაციის ოპერაციების წარმოება ოპერატორმა, გარდა მოსამზადებელი სამუშაოებისა, უნდა აწარმოოს ბურღვის, ათვისების, კაპიტალური რემონტისა და ლიკვიდაციის ყველა ოპერაცია, კანონის და წინამდებარე წესების შესაბამისად. ბურღვის, ათვისების, კაპიტალური რემონტისა და სალიკვიდაციო ოპერაციების დაწყებამდე, ძებნა-ძიების, შეფასებისა და დამუშავების გეგმების შესაბამისად, ოპერატორმა უნდა წარუდგინოს სააგენტოს განაცხადი ოპერაციების წარმოებაზე ნებართვის მისაღებად, წესების II და V კარის თანახმად. ამ ოპერაციების დაწყებამდე ოპერატორმა უნდა მიიღოს სააგენტოს წერილობითი ნებართვა.     მუხლი 74🔗. ბურღვის, ათვისების, ჭაბურღილების კაპიტალური რემონტისა და ლიკვიდაციის ოპერაციების წარმოების სტანდარტი ბურღვის, ათვისების, კაპიტალური რემონტისა და ლიკვიდაციის ყველა ოპერაცია უნდა წარმოებდეს საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის გათვალისწინებით და მის შესაბამისად. იქ, სადაც ეს შესაძლებელია, ოპერატორმა უნდა გამოიყენოს საუკეთესო და უსაფრთხო ტექნოლოგიები ბუნებრივი რესურსების რაციონალური გამოყენების, წიაღის, მოსახლეობის, პერსონალის ჯანმრთელობის, უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვისათვის, წესების VIII, IX და X კარების შესაბამისად.     მუხლი 75🔗. ჭაბურღილის კონტროლი ოპერატორმა უნდა მიიღოს ყველა აუცილებელი ზომა ჭაბურღილების მუდმივი კონტროლისათვის; გამოიყენოს საუკეთესო და უსაფრთხო ტექნოლოგია, რომელიც უზრუნველყოფს ფენის ანომალური წნევის ოპტიმალურ მართვას და ჭაბურღილში არაკონტროლირებადი შადრევნისა ან ფენური ფლუიდის გაუთვალისწინებელი ამოფრქვევის შესაძლებლობის მინიმუმამდე დაყვანას. ოპერატორმა სამუშაოდ უნდა მიიწვიოს მომზადებული და კომპეტენტური პერსონალი, ექსპლუატაცია გაუწიოს და გამოიყენოს აუცილებელი მოწყობილობა და მასალები, პერსონალის, მოწყობილობის, ბუნებრივი რესურსების და გარემოს დაცვის უზრუნველსაყოფად.     მუხლი 76🔗. სააგენტოს შესვლის უფლება სახელშეკრულებო ფართობზე სააგენტოს წარმომადგენლებს შეუძლიათ წინასწარი შეტყობინებით ან შეტყობინების გარეშე: ა) მივიდნენ იმ სახელშეკრულებო ფართობზე, რომელზედაც ოპერატორი ატარებს ოპერაციებს ან რომელსაც იგი აკონტროლებს; ბ) ინსპექტირება გაუწიონ სახელშეკრულებო ფართობზე არსებულ ყველა ნაგებობას, ჭაბურღილს ან შესაბამის საბუთებს; გ) სახელშეკრულებო ფართობზე მდებარე ჭაბურღილებზე ან ნაგებობებზე – ჰაერის, ნიადაგისა და წყლის მონიტორინგის მიზნით ჩაატარონ გარემოს დაცვასთან დაკავშირებული ნებისმიერი გამოკვლევა; დ) მოითხოვონ ოპერატორისაგან სინჯები; ე) დაესწრონ ოპერატორის მიერ ჭაბურღილის გამოცდას; ვ) ოპერატორმა უნდა მისცეს სააგენტოს წარმომადგენლებს სახელშეკრულებო ფართობზე განლაგებული ყველა ჭაბურღილისა და ნაგებობის ინსპექტირების და ტესტირების ჩატარების საშუალება.     მუხლი 77🔗. ჭაბურღილებისა და ნაგებობების მონიშვნა სახელშეკრულებო ფართობზე 1. ოპერატორმა მკაფიოდ უნდა მონიშნოს სახელშეკრულებო ფართობზე ყოველი ჭაბურღილი და ნავთობისა და გაზის ნაგებობა შემდეგი წესით: ა) სახელშეკრულებო ფართობის ყოველი საოპერაციო უბნის შესასვლელთან უნდა გაიკრას აბრა ოპერატორის სახელის, სახელშეკრულებო ფართობის დასახელების, ოპერატორის მისამართის, 24-საათიანი საკონტაქტო ტელეფონის ნომერისა და სახელშეკრულებო ფართობი (ჰექტრებში) აღნიშვნით; ბ) ყოველ ჭაბურღილზე უნდა დაიდგას აბრა სახელშეკრულებო ფართობის დასახელების, ოპერატორის სახელის, ჭაბურღილის ნომრის, ოპერატორის მისამართისა და 24-საათიანი საკონტაქტო ტელეფონის ნომერის მითითებით; გ) ნავთობის თითოეულ რეზერვუარსა და ყველა დამხმარე რეზერვუარზე დამაგრებულ აბრაზე ან რეზერვუარზევე გამოსახული უნდა იყოს სახელშეკრულებო ფართობის დასახელება, ოპერატორის სახელი, მისამართი და 24-საათიანი საკონტაქტო ტელეფონის ნომერი; დ) წინამდებარე პუნქტებში გათვალისწინებული წარწერები და აღნიშვნები შესრულებული უნდა იყოს ქართულ და ინგლისურ ენაზე გარკვევით, არანაკლებ 3 სმ (ერთი დიუიმის) სიმაღლის ასოებით და ციფრებით. 2. თუ ეს მოთხოვნები არ განხორციელდა ან თუ მათი განხორციელება არაპრაქტიკულია ნავთობისა და გაზის ზოგიერთი დანადგარისათვის, ოპერატორს შეუძლია მიმართოს სააგენტოს თხოვნით აღნიშვნების მოხსნის ან მათი გამოცვლის თაობაზე. თავი XXII ბურღვითი ოპერაციები     მუხლი 78🔗. ბურღვით ოპერაციებზე განაცხადის შინაარსი განაცხადი ჭაბურღილის ბურღვის ნებართვაზე უნდა შეიცავდეს შემდეგ ინფორმაციას: ა) ჭაბურღილის პირისა და სანგრევის ჰორიზონტალური პროექციის გეგმას მათი მდებარეობის, გრძედისა და განედის მითითებით, სეკუნდის მეასედების სიზუსტით; ბ) ტერიტორიის დასახელებას, ბლოკის ნომერს, ჭაბურღილის დასახელებას და ნომერს; გ) წყლის სიღრმეს ან წყლის ზედაპირის ნიშნულს; დ) თუ შესაძლებელია, საბურღი დანადგარის დასახელებას და ტიპს; ე) ბურღვის დაწყების მოსალოდნელ თარიღს; ვ) იარაღის სიგრძით გამოსახულ ჭაბურღილის საერთო სიღრმეს და ფაქტობრივი ვერტიკალურ სიღრმეს; ზ) ინტერპრეტირებულ და თუ შესაძლებელია მიგრირებულ სეისმურ პროფილებს, რომლებიც მდებარეობენ ჭაბურღილის სიახლოვეს; თ) ვერტიკალური ან დახრილი ჭაბურღილის ჭრილს და ჰორიზონტალურ პროექციას. 2. განაცხადი ასევე უნდა შეიცავდეს ბურღვის პროგრამას, რომელშიც წარმოდგენილი უნდა იყოს: ა) ჭაბურღილების კონსტრუქციის იმ კრიტერიუმების მოკლე აღწერილობა, რომლებიც, ოპერატორის აზრით, მნიშვნელოვანია ჭაბურღილის კონტროლისათვის; ბ) ამოფრქვევის საწინაღმდეგო მოწყობილობის სისტემის მოკლე აღწერილობა; გ) ჭაბურღილის სამაგრი მილებით გამაგრების პროგრამის მოკლე აღწერილობა; დ) ცნობილი მიწისქვეშა წყლების ადგილმდებარეობისა და ხასიათის მოკლე აღწერილობა; ე) გეოლოგიური პროგნოზი; ვ) საბურღი ხსნარების პროგრამის მოკლე აღწერილობა; ზ) გოგირდწყალბადის (H2 S) არსებობის პირობებში მუშაობის გეგმა, თუ ასეთ პირობებში მუშაობა შესაძლებელია და თუ ასეთი გეგმა ადრე არ ყოფილა წარდგენილი; თ) ჭაბურღილის კატეგორიის მითითება (საძიებო, შემფასებელი, საექსპლუატაციო ან სხვა) და მათი შესატყვისობა გეგმასთან. მუხილ 79. ბურღვით ოპერაციებზე განაცხადის დამტკიცების პროცედურა. ოპერატორის მიერ განაცხადის წარდგენიდან თხუთმეტი (15) დღის განმავლობაში, სააგენტომ უნდა გააანალიზოს ეს განაცხადი და გაუგზავნოს ოპერატორს განაცხადის დამტკიცების წერილობითი შეტყობინება მასზედ, შეესაბამება თუ არა წარმოდგენილი განაცხდი ხელშეკრულებას, კანონს ამ წესებს და დამტკიცებულ გეგმას. იმ ჭაბურღილების მიმართ, რომელთა ადგილმდებარეობა კონკრეტულად განისაზღვრა ძებნა-ძიების, შეფასების ან დამუშავების გეგმაში, და როცა ოპერაციების ჩასატარებლად აუცილებელია სახელშეკრულებო ფართობზე განთავსებული საბურღი დანადგარის გამოყენება, სააგენტომ უნდა წარუდგინოს ასეთი შეტყობინება ოპერატორს განაცხადის გაკეთებიდან 24 საათის განმავლობაში წერილობითი ან ზეპირი ფორმით, დაუყოვნებლივ წერილობითი ნებართვის გაგზავნით. განაცხადი ბურღვის ნებართვაზე უნდა წარმოადგენდეს შემოთავაზებულ შესწორებას შესაბამის გეგმაში და ასეთი განაცხადი, დამტკიცების შემთხვევაში, ასევე წარმოადგენს ზემოთ ხსენებული გეგმის შესაბამისობის დასკვნას, რაც დადგენილია XIV, XVIII, ან XXIX თავებში.     მუხლი 80🔗. ჭაბურღილის სამაგრი კოლონით გამაგრება და დაცემენტება 1. ოპერატორმა უნდა გაამაგროს ყველა ჭაბურღილი სამაგრი კოლონის საკმარისი რაოდენობით და გამოიყენოს საკმარისი რაოდენობისა და სათანადო ხარისხის ცემენტი ყოველი კოლონისათვის, იმ მიზნით, რომ აღიკვეთოს ნებისმიერი ფენური ფლუიდის ჭაბურღილის ლულაში გამოდინება, ფენთა შორის გადადინება, დაცული იქნეს მიწისქვეშა მტკნარი, სასმელი ან სამკურნალო წყლები დაბინძურებისაგან, გამაგრდეს შეუცემენტებელი და ფხვიერი ქანები და ამგვარად, უზრუნველყოფილ იქნეს ფენური წნევისა და ფლუიდების კონტროლი. 2. ოპერატორმა უნდა უზრუნველყოს ყველა ჭაბურღილის გამაგრება ისეთი სამაგრი კოლონით, რომლებიც, 78-ე მუხლით მოთხოვნილი ჭაბურღილის გამაგრების პროგრამის თანახმად, გაუძლებს გამგლეჯი, გამჭიმავი და გრძივი ღუნვის ძალებით გამოწვეულ მოსალოდნელ დაძაბულობას, შიგა და მთელავ წნევებს, სითბურ ზემოქმედებასა და ყველა ამ ფაქტორის ერთობლივ ზემოქმედებას. მე-15 მუხლის თანახმად, ჭაბურღილის გამაგრების პროგრამაში კოლონების სიმტკიცის მარაგის შერჩეული მნიშვნელობები უნდა უზრუნველყოფდნენ ჭაბურღილის გაკონტროლებას ბურღვის პროცესში და ასევე ოპერაციათა უსაფრთხო წარმართვას ჭაბურღილის ექსპლუატაციის მთელი პერიოდის განმავლობაში. 3. თუ გამომჟღავნდა არასაკმარისი დაცემენტების ნიშნები, ოპერატორმა უნდა შეაფასოს დაცემენტების ოპერაციების შესაბამისობა საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკასთან. თუ ჩატარებული შეფასება გამოავლენს დაცემენტების ოპერაციების არასათანადოდ შესრულებას და აქედან გამომდინარე, მათ შესაძლებელ შეუსაბამობაზე მე-80 მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნებთან, ოპერატორმა უნდა შეასრულოს განმეორებითი დაცემენტება ან მიიღოს სხვა საჭირო გამოსასწორებელი ზომები საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის შესაბამისად. 4. ოპერატორმა უნდა ჩაატაროს თითოეული სამაგრი კოლონისა და სადაც საჭიროა, სამაგრი კუდი-კოლონების გამოცდა) საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის შესაბამისად. ფენური წნევის ანომალური ვარდნისა ან სხვა, გაჟონვის თუ არასწორი შემჭიდროების ჩვენებების გამოვლენისას სამაგრი კოლონა განმეორებით უნდა დაცემენტდეს, გარემონტდეს, ან ჩაშვებულ უნდა იქნეს დამატებითი სამაგრი კოლონა და ისევ ჩატარდეს დაწნეხა, ან ოპერატორმა უნდა განახორციელოს სააგენტოს მიერ დამტკიცებული ალტერნატიული პროგრამა. მიღებული უნდა იქნეს დამატებითი გამოსასწორებელი ზომები მანამ, ვიდრე არ მიიღწევა დაწნეხის დამაკმაყოფილებელი შედეგები. 5. ოპერატორმა უნდა წარუდგინოს სააგენტოს ჭაბურღილის ათვისების ანგარიში, ჭაბურღილის ათვისების ოპერაციების დამთავრებიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში. ჭაბურღილის ათვისების ანგარიშში, შეძლებისდაგვარად, მოცემული უნდა იყოს: ა) ჭაბურღილის დასახელება და ნომერი, მისი ათვისების მიმდინარეობის მოკლე აღწერილობით, ჭაბურღილის პირზე წნევის, ფენის გახსნისას გამოყენებული ხსნარების ტიპისა და სიმკვრივის, პერფორაციის მეთოდების, ტიპისა, სიმჭიდროვისა და ფენის დამუშავების შესახებ მონაცემების ჩათვლით; ბ) ჭაბურღილის სქემატური ნახატი, რომელზედაც მითითებულ იქნება: ჭაბურღილის პირის საშადრევნო არმატურისა და მასთან დაკავშირებული მოწყობილობის ზომები და ტექნიკური მახასიათებლები, ასევე პროდუქტიული ზონ(ებ)ის, სამაგრი კოლონისა და ჭაბურღილის ასათვისებლად საჭირო სხვა ჭაბურღილისშიგა მოწყობილობის განლაგება; ყველა სატუმბო-საკომპრესორო მილების კოლონის პარამეტრებისა და ზომების ჩათვლით; დაცემენტების რაოდენობა, ხარისხი და ადგილი; გ) ელექტრული კაროტაჟის ნაწილობრივი დიაგრამა ათვისების ზონ(ებ)ის მითითებით; ჭაბურღილის გამოცდის მონაცემები, მათ შორის ჭაბურღილის გამოცდის დროს მოპოვებული ნავთობის, გაზისა და წყლის რაოდენობა, ნავთობისა და გაზის გამოთვლილი თანაფარდობა და აგრეთვე, სატუმბო-საკომპრესორო მილებში ჰიდროდინამიური წნევა.     მუხლი 81🔗. ამოფრქვევის საწინააღმდეგო სისტემები 1. ამოფრქვევის საწინააღმდეგო სისტემა (ასს) და ამ სისტემის კომპონენტების დაპროექტება, დამონტაჟება, გამოყენება, მომსახურება და გამოცდა ხდება ჭაბურღილის კონტროლის უზრუნველსაყოფად. 2. ნებისმიერი ამოფრქვევის საწინააღმდეგო სისტემის კომპონენტის მუშა წნევა უნდა აღემატებოდეს ჭაბურღილის პირზე მოსალოდნელ წნევას. 3. ამოფრქვევის საწინააღმდეგო სისტემა უნდა შედგებოდეს სათანადო რაოდენობის მილოვანი, ყრუ ან წაკვეთილფილებიანი ჰიდროამძრავიანი ბლოკებისაგან, რომლებიც უზრუნველყოფენ მოცემულ პირობებში ჭაბურღილის სრულ კონტროლს. ამოფრქვევის საწინაღმდეგო სისტემა შეიძლება აგრეთვე შეიცავდეს რგოლურ (უნივერსალურ) ამოფრქვევის საწინააღმდეგო სისტემას (ასს). 4. ამოფრქვევის საწინააღმდეგო სისტემის (ასს) დაწნეხით ტესტირება უნდა ჩატარდეს თანაბარი ინტერვალებით ბურღვითი ოპერაციების დაწყებამდე და ოპერაციების წარმოების პროცესში, საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის შესაბამისად. ტესტირების მაღალი წნევით ჩატარებამდე, ამოფრქვევის საწინააღმდეგო სისტემა უნდა დაიწნეხოს დაბალი წნევის (100 ბარი) პირობებში. ამის შემდეგ (ასს) უნდა დაიწნეხოს მაღალი წნევის პირობებში წყლის გამოყენებით, წნევის დონემ უნდა მიაღწიოს სამაგრი კოლონის ან/და ჭაბურღილის პირის წნევის დონეს. შემდგომი დაწნეხა უნდა ჩატარდეს ჭაბურღილის პირზე მოსალოდნელი მაქსიმალური წნევის პირობებში. რგოლური ტიპის (ასმ) უნდა დაიწნეხოს მისი მუშა წნევის 70% პროცენტის ტოლ წნევაზე.     მუხლი 82🔗. საბურღი ხსნარების პროგრამა 1. საბურღი ხსნარის რაოდენობა, პარამეტრები, გამოყენება და გაზომვის პროცედურები, ისევე როგორც ბურღვის მიმდინარეობა უნდა დაიგეგმოს და განხორციელდეს ისე, რომ გამოირიცხოს ჭაბურღილზე კონტროლის დაკარგვა და ამავე დროს უზრუნველყოფილ იქნეს ჭაბურღილის ლულის საჭირო მდგომარეობა და გავლილი ფენების სათანადოდ შეფასების შესაძლებლობა. საბურღი ხსნარის მომზადება და მისი ცირკულაცია უნდა განხორციელდეს საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის შესაბამისად. ოპერატორს ჭაბურღილის ტერიტორიაზე უნდა ჰქონდეს საბურღი ხსნარის, მისი კომპონენტებისა და დანამატების საკმარისი მარაგი იმისათვის, რომ მე-15 მუხლის შესაბამისად, მუდმივად აკონტროლოს ჭაბურღილი. 2. საბურღ მოედანზე ყოველთვის უნდა იყოს საბურღი ხსნარის ანალიზისა და მონიტორინგის მოწყობილობა. საბურღი ხსნარის ანალიზი უნდა ჩატარდეს ბურღვის პირობების მოთხოვნათა შესაბამისად. საბურღი ხსნარის პარამეტრების შემოწმება უნდა ჩატარდეს საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის შესაბამისად და უნდა მოიცავდეს ხსნარის სიმკვრივის, სიბლანტის, "საბურღი გელის" სტაბილურობის გაზომვებს, აგრეთვე სხვა გაზომვებს, რომელთა ჩატარებასაც ოპერატორი ჩათვლის საჭიროდ. საბურღი ხსნარის სეპარატორი და დეგაზატორი უნდა დამონტაჟდეს საბურღი ხსნარის სისტემაში, ჭაბურღილებში კონდუქტორის ჩაშვების შემდეგ. ეს მოწყობილობა გამოსაყენებლად მზად უნდა იყოს ყოველი მომდევნო ჭაბურღილის ბურღვისათვის. თავი XXIII ჭაბურღილის მნიშვნელოვანი კაპიტალური რემონტი და ახალი ჰორიზონტის ათვისება     მუხლი 83🔗. ჭაბურღილის მნიშვნელოვანი კაპიტალური რემონტის და ახალი ჰორიზონტის ათვისების განაცხადის შინაარსი 1. განაცხადი მნიშვნელოვან კაპიტალურ რემონტსა და ახალი ჰორიზონტის ათვისებაზე უნდა შეიცავდეს: ა) ჭაბურღილის დასახელებას და ნომერს, ჭაბურღილის კაპიტალური რემონტის ჩატარების მიმდინარეობის მოკლე აღწერილობას, ჭაბურღილის პირზე მოსალოდნელი წნევისა და ჭაბურღილის კაპიტალური რემონტისათვის საჭირო ხსნარის ტიპისა და სიმკვრივის შესახებ მონაცემების ჩათვლით; ბ) ჭაბურღილის სქემატურ ნახატს, იმ შემთხვევაში, როცა გათვალისწინებულია ცვლილებების შეტანა მიწისქვეშ არსებული მოწყობილობის კონსტრუქციაში, სარემონტო ზონისა და რემონტისას გამოსაყენებელი ახალი მოწყობილობის მითითებით; გ) წესების 183-ე მუხლით მოთხოვნილ ინფორმაციას, როცა ათვისება მიმდინარეობს გოგირდწყალბადის (H2S) შემცველობის ზონაში. 2. თუ გათვალისწინებულია ახალი ჰორიზონტის ათვისება, ოპერატორმა უნდა წარმოადგინოს დამატებითი ინფორმაცია: ა) ადრე ათვისებული პროდუქტიული ზონის ლიკვიდაციის მიზეზი, დამასაბუთებელი მონაცემებითურთ; ბ) დასკვნა ახალ ზონაში სავარაუდო ან ცნობილი წნევების შესახებ. 3. ამ წესების VII თავში აღნიშნული კაპიტალური რემონტის რუტინული ოპერაციებისათვის, ნებართვა არ არის აუცილებელი.     მუხლი 84🔗. ჭაბურღილის მნიშვნელოვანი კაპიტალური რემონტის და ახალი ჰორიზონტის ათვისების ნებართვაზე განაცხადის დამტკიცების პროცედურა თუ განაცხადი შეესაბამება ხელშეკრულებას, კანონს, ამ წესებსა და გეგმას, მაშინ ოპერატორის მიერ მნიშვნელოვანი კაპიტალური რემონტისა და ახალი ჰორიზონტის ათვისების ნებართვაზე განაცხადის წარმოდგენიდან თხუთმეტი (15) დღის განმავლობაში, სააგენტომ უნდა გააანალიზოს და წარუდგინოს ოპერატორს წერილობითი შეტყობინება განაცხადის დამტკიცების თაობაზე. გამონაკლის შემთხვევებში, როდესაც განაცხადი ვერ გაკეთდებოდა უფრო ადრე, ხოლო ოპერაციების ჩატარების დროს აუცილებელია სახელშეკრულებო ფართობზე მდებარე საბურღი დაზგის, კაპიტალური რემონტის დანადგარის, ხვეული სატუმბო-საკომპრესორო მილების, წნევის პირობებში მილების ჭაბურღილში ჩასაშვები მოწყობილობისა, ან ჭაბურღილისშიგა მოწყობილობასთან, სამუშაო დანადგარის გამოყენება, სააგენტომ უნდა წარუდგინოს ოპერატორს წერილობითი ან ზეპირი შეტყობინება განცხადის დამტკიცების შესახებ, განაცხადის გაკეთებიდან ოცდაოთხი (24) საათის განმავლობაში. თავი XXIV სატუმბო-საკომპრესორო მილები და ჭაბურღილის პირის მოწყობა     მუხლი 85🔗. სატუმბო-საკომპრესორო მილები 1. ოპერატორი ვალდებულია: ა) უზრუნველყოს ჭაბურღილი წნევისა და სხვა დატვირთვების მიმართ მდგრადი სიმტკიცის სატუმბო-საკომპრესორო მილების იმ რაოდენობით, რომელიც აუცილებელია განსაზღვრული ოპერაციებისათვის; ბ) ხანგრძლივი ექსპლუატაციის შემთხვევაში შეამოწმოს სატუმბო-საკომპრესორო მილების ჰერმეტულობა. 2. ყოველი ჭაბურღილის ათვისება უნდა ხორციელდებოდეს მხოლოდ მათში ჩაშვებული სატუმბო-საკომპრესორო მილებით, გარდა სააგენტოს მიერ დამტკიცებული გამონაკლისებისა.     მუხლი 86🔗. ჭაბურღილის პირის მოწყობა 1. ჭაბურღილის პირის მოწყობისას ოპერატორი ვალდებულია: ა) აღჭურვოს ჭაბურღილის პირი ისეთი მოწყობილობით, რომელიც უზრუნველყოფს წნევისა და ჭაბურღილის კონტროლის რეგულარულად ჩატარებას; ბ) უზრუნველყოს, რომ ჭაბურღილის პირის, საშადრევნო არმატურისა და მათთან დაკავშირებული მოწყობილობის ნომინალური წნევა აღემატებოდეს მაქსიმალურ წნევას, რომელიც წარმოიქმნება სატუმბო-საკომპრესორო მილებში. 2. ექსპლუატაციაში მყოფი ჭაბურღილის პირის, საშადრევნო არმატურისა და მათთან დაკავშირებული მოწყობილობის კონსტრუქცია, მათი მონტაჟი და მომსახურება უნდა უზრუნველყოფდეს ჭაბურღილში წნევის სრულ კონტროლს. თავი XXV სალიკვიდაციო ოპერაციები     მუხლი 87🔗. სალიკვიდაციო ვალდებულებები 1. ოპერატორი ვალდებულია მოახდინოს ჭაბურღილის ჩახშობა და ლიკვიდაცია, მთელი მოწყობილობის დემონტაჟი, აგრეთვე გაწმინდოს სახელშეკრულებო ფართობი მის მიერ ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ჩატარების დროს წარმოქმნილი ყველა წინაღობისაგან და განახორციელოს გამოყენებული მიწის ფართობის რეკულტივაცია. ეს ვალდებულება ძალაში შედის: ა) ოპერატორის მიერ ნავთობისა და გაზის ოპერაციების, მოწყობილობის დამონტაჟების, სამშენებლო სამუშაოების დაწყებისთანავე ან ფართობზე წინაღობის წარმოქმნისთანავე და ბ) ხელშეკრულების თანახმად წარმოადგენს ინვესტორის, საოპერციო კომპანიისა და ეროვნული ნავთობკომპანიის ერთობლივი და წილობრივი პასუხისმგებლობის საგანს. 2. ოპერატორმა უნდა მოახდინოს ყველა ჭაბურღილის ჩახშობა და ლიკვიდაცია ისე, რომ უზრუნველყოს ჭაბურღილის შიგნით ნახშირწყალბადის ზონების იზოლაცია და მტკნარი წყლის ჰორიზონტების დაცვა. მექანიკური ექსპლუატაციის სტადიაში მყოფი პროდუქტიული ჭაბურღილების ლიკვიდაცია ხდება მხოლოდ მაშინ, როდესაც ოპერატორი დაადგენს, რომ მომავალში ჭაბურღილი აღარ წარმოადგენს ფასეულობას და ვერ იქნება გამოყენებული სხვა მიზნებისათვის.     მუხლი 88🔗. სალიკვიდაციო ოპერაციებზე განაცხადის შინაარსი და განაცხადის დამტკიცების პროცედურა 1. განაცხადი ლიკვიდაციის ნებართვაზე უნდა შეიცავდეს: ა) ჭაბურღილის დასახელებას და ნომერს, ასევე განცხადებას, რომელშიც დეტალურად იქნება ჩამოყალიბებული ლიკვიდაციის მიზეზები, დამადასტურებელი კაროტაჟული დიაგრამებისა და ფენის გამოცდის მონაცემების ჩათვლით; ბ) სალიკვიდაციო პროცედურების სქემატური და მოკლე აღწერილობას, მათ შორის: ჩახშობის, დაცემენტების, სამაგრი კოლონის ამოღების და სხვა საჭირო ინფორმაციასთან ერთად; გ) სალიკვიდაციო ნაგებობების აღწერას, ხმელეთის ყველა იმ უბნის რეკულტივაციის გეგმითურთ, საიდანაც აღებული იქნება ნაგებობები. 2. ოპერატორის მიერ ლიკვიდაციის ნებართვაზე განაცხადის გაკეთების შემდეგ ოცდაათი (30) დღის ვადაში, სააგენტომ უნდა გააანალიზოს და გაუგზავნოს ოპერატორს განაცხადის დამტკიცების შესახებ წერილობითი შეტყობინება, იმ შემთხვევაში, თუ განაცხადი შეესაბამება ხელშეკრულებას, კანონს, ამ წესებს და გეგმას. თუ ოპერაციების ჩატარება მოითხოვს სახელშეკრულებო ფართობზე მდებარე საბურღი და კაპიტალური რემონტის დანადგარების, ხვეული სატუმბო-საკომპრესორო მილების, ან ჭაბურღილისშიგა მოწყობილობის სამუშაო დანადგარის გამოყენებას, სააგენტომ უნდა წარუდგინოს ოპერატორს წერილობითი ან ზეპირი შეტყობინება განაცხადის დამტკიცების შესახებ, განაცხადის გაკეთებიდან ოცდაოთხი (24) საათის განმავლობაში.     მუხლი 89🔗. ჭაბურღილის კონსერვაცია განაცხადის წარდგენისა და სააგენტოს მიერ მისი დამტკიცების შემდეგ 88-ე მუხლის თანახმად, ოპერატორს შეუძლია მიიღოს გადაწყვეტილება ჭაბურღილის კონსერვაციის (დროებითი მიტოვება) შესახებ. დაკონსერვებული ჭაბურღილების სტატუსის შესანარჩუნებლად ოპერატორმა ყოველი კალენდარული წლის ბოლოს უნდა წარუდგინოს სააგენტოს ანგარიში, რომელიც შეიცავს ჭაბურღილების რემონტისა და მათი ლიკვიდაციის გეგმებს, ან მათი კონსერვაციის სხვა პირობებს.     მუხლი 90🔗. დაბრუნებულ ტერიტორიაზეоპასუხისმგებლობის გადაცემა. 1. თუ ოპერატორი დააყენებს საკითხს ჭაბურღილის და/ან ნაგებობების საბოლოო ჩახშობისა და ლიკვიდაციის შესახებ, სააგენტოს შეუძლია 88-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად ან სააგენტოსა და ოპერატორს შორის შეთანხმებულ სხვა ვადაში, შეუძლია მიიღოს ასეთი ჭაბურღილი და/ან ნაგებობა, იმ მიწისზედა ნაგებობებზე ან მოწყობილობებზე უფლების გარეშე, რომელთა საკუთრებაში შენარჩუნებასაც არჩევს ოპერატორი. თუ სააგენტო გადაწყვეტს ჭაბურღილის და/ან ნაგებობების მიღებას, ჩაითვლება, რომ ოპერატორმა მთლიანად და უსასყიდლოდ, დაბრუნების უფლების გარეშე, უარი განაცხადა თავის წილზე ამ ჭაბურღილში, მის სალიკვიდაციო ანგარიშსა და/ან ასეთ ნაგებობებზე. ამის შემდეგ სააგენტომ, წესების შესაბამისად, უნდა იკისროს მთელი ხარჯები და პასუხისმგებლობა ასეთი ჭაბურღილების და/ან ნაგებობების ექსპლუატაციაზე, ჩახშობასა და ლიკვიდაციაზე. ოპერატორს არ უნდა წარედგინოს არავითარი მოთხოვნები ხარჯებსა და ვალდებულებებზე, გარდა გადასაცემი ჭაბურღილის სალიკვიდაციო ანგარიშის გაცემის ვალდებულებისა. 2. წინამდებარე მუხლი არ იმოქმედებს ოპერატორის ექსლუზიურ უფლებაზე – ჩაატაროს ნავთობისა და გაზის ოპერაციები სახელშეკრულებო ფართობზე ლიცენზიის მოქმედების ვადის განმავლობაში. 3. ოპერატორმა უნდა გახსნას და დააფინანსოს ჭაბურღილების სალიკვიდაციო ანგარიში, რომელიც საკმარისი იქნება ჭაბურღილების და/ან ნაგებობების მოსალოდნელი სალიკვიდაციო ხარჯების დასაფარავად. როცა სააგენტო იღებს ჭაბურღილს და/ან ნაგებობას ამ პუნქტის შესაბამისად, ასეთი ჭაბურღილის და/ან ნაგებობის სალიკვიდაციო ანგარიში უნდა გადაეცეს სააგენტოს, ჭაბურღილის და/ან ნაგებობის საბოლოო ჩახშობისა და/ან ლიკვიდაციის განსახორციელებლად. სხვადასხვა ჭაბურღილისა და ნაგებობის სალიკვიდაციო ანგარიშები შეიძლება გაერთიანდეს და ინახებოდეს როგორც ერთიანი ანგარიში, იმ პირობით, რომ კონკრეტული ჭაბურღილის და ნაგებობისათვის საჭირო სახსრები იქნება გაწერილი საბუღალტრო ჟურნალებში. კარიმუხლი 95🔗. დამუშავების წლიური გეგმა თუ ოპერატორზე გაცემული ლიცენზია არის ძალაში, მაშინ ყოველი კალენდარული წლის დაწყებამდე ოთხმოცდაათი (90) დღით ადრე, ოპერატორმა უნდა მოამზადოს და წარუდგინოს სააგენტოს განსახილველად დამუშავების გეგმა, მისი შესაბამისობის ან შეუსაბამისობის დასადგენად, დამატებებისა და ცვლილებების შესატანად. გეგმაში უნდა იყოს განსაზღვრული მომდევნო კალენდარული წლისათვის დაგეგმილი ნავთობისა და გაზის ოპერაციები.     მუხლი 96🔗. სპეციალური შესწორების შეტანა დამუშავების გეგმაში ოპერატორს არ შეუძლია დამუშავების ოპერაციების წარმართვა, თუ ეს ოპერაციები წინასწარ არ იყო წარდგენილი სააგენტოში, როგორც დამუშავების გეგმის ნაწილი. თუ შემოთავაზებული კონკრეტული საქმიანობა არ იყო შეტანილი დამუშავების გეგმაში, მაშინ შესაძლებელია ნებისმიერ დროს მომზადდეს გეგმის სპეციალური დამატება და გადაეცეს ის სააგენტოს განსახილველად, შესაბამისობის თუ შეუსაბამობის დასადგენად, 98-ე მუხლის მიხედვით. თავი XXVIII დამუშავების გეგმის შინაარსი     მუხლი 97🔗. დამუშავების გეგმის მონაცემები 1. თუ ხელშეკრულება არ ითვალისწინებს განსხვავებულ მოთხოვნებს, მაშინ დამუშავების გეგმა უნდა შეიცავდეს (მაგრამ არ შემოიფარგლებოდეს) ამ მუხლის მე-2, მე-3, და მე-4 პუნქტებით განსაზღვრულ მოთხოვნებს. 2. დამუშავების გეგმა უნდა ითვალისწინებდეს საბადოს დახასიათებას: ა) დასამუშავებელი ფართობის ადგილმდებარეობა; ბ) საბადოს და თითოეული პროდუქტიული ბუდობის გეოლოგიური დახასიათება; გ) საბადოს და თითოეული პროდუქტიული ბუდობის სეისური მონაცემების ინტერპრეტაცია და სტრუქტურული კონფიგურაცია; დ) პეტროფიზიკური პარამეტრები, კაროტაჟული დიაგრამების, კერნული მასალისა და ჭაბურღილში ჩატარებული კვლევების მონაცემების ჩათვლით; ე) ფენური ფლუიდების თავისებურებები, გაზკონდენსატის გამოკვლევის შედეგების ჩათვლით; ვ) ბუდობის მოსალოდნელი რეჟიმი; ზ) ნავთობისა და გაზის გეოლოგიური და ამოსაღები მარაგების შეფასება, ამ შეფასების შესაძლო უზუსტობისა და უზუსტობის მიზეზის მითითებით. 3. დამუშავების გეგმა უნდა შეიცავდეს საბადოს დამუშავებასა და ექსპლუატაციაზე შემდეგ ინფორმაციას: ა) დამუშავების, ექსპლუატაციისა და კონტროლის ალტერნატიული მეთოდების აღწერა (ბუდობის დამუშავებასთან დაკავშირებული საინჟინრო გამოკვლევები და შერჩეული მეთოდების დასაბუთება); ბ) დამუშავების მეთოდის აღწერა, დამუშავების გეგმის ყოველ ეტაპზე განსახორციელებელი სამუშაოების, ოპერაციების თანმიმდევრობისა და მათი შესრულების გრაფიკის ჩათვლით, აგრეთვე გაზისა და ნავთობის მოსაპოვებლად ბუდობის არჩევანის დასაბუთება და იმის ჩვენება, რომ ასეთი არჩევანი შეესაბამება ამ წესების VIII კარის მოთხოვნებს, ნავთობგაზგაცემის საბოლოო ეკონომიკურად დასაბუთებული მნიშვნელობის მისაღწევად; გ) ბურღვის, ათვისებისა და ექსპლუატაციის შემოთავაზებული პროგრამის აღწერა, რომელშიც მითითებულია ყოველი დასამუშავებელი ჭაბურღილის პირისა და სანგრევის მდებარეობა, საპროექტო სიღრმე, მოპოვებისა და ათვისების მეთოდი, ჭაბურღილების განლაგების ბადის სიმჭიდროვე და რამდენიმე ბუდობის ერთობლივი ექსპლუატაციის დასაბუთება; დ) შემოთავაზებული საბურღი, მოპოვების, მომზადების, შეგროვებისა და საცავი მოწყობილობა და ნაგებობები, საბურღი დაზგის, საოპერაციო დანადგარებისა და სხვა ძირითადი მოწყობილობის ჩათვლით; ე) მაქსიმალური ეფექტურობის ნორმის პრინციპიდან გამომდინარე და ჭაბურღილზე ყველა მოსალოდნელი პირობის გათვალისწინებით: პროდუქტიულობის შეფასება, მოპოვების მოცულობის პროგნოზი და დამუშავების სხვა ინდიკატორები (გაწყლიანების პროგნოზი, ფენის წნევის ცვალებადობა, წყლის დაწნევის რეჟიმი); ვ) წინადადებები ნავთობის და გაზის პროდუქტების ტრანსპორტირების შესახებ და მიმღებ პუნქტ(ებ)ში და/ან საექსპორტო სახმელეთო ან საზღვაო ტერმინალში მიწოდების თაობაზე; ზ) ჭაბურღილის ლიკვიდაციის მეთოდის აღწერა; თ) დამუშავების გეგმით განსაზღვრული ყველა სახის ოპერაციის ხარჯთაღრიცხვა და ამ ხარჯების გაწევის გრაფიკი, მხოლოდ საინფორმაციო მიზნებისათვის. 4. დამუშავების გეგმა უნდა ითვალისწინებდეს უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვის შემდეგ საკითხებს: ა) ამ წესების 144-ე მუხლის მიხედვით გარემოზე ზემოქმედების შეფასების ანგარიში. ასეთი შეფასების ანგარიში უნდა შეიცავდეს მხოლოდ ახალ ან დაზუსტებულ მონაცემებს; ბ) გარემოს დაცვის გეგმა, დაღვრის თავიდან აცილების გეგმის ჩათვლით, როგორც ეს განსაზღვრულია ამ წესების 147-ე და 152-ე მუხლებით. ასეთი გეგმა უნდა შეიცავდეს მხოლოდ ახალ ან დაზუსტებულ მონაცემებს; გ) ამ წესების 183-ე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით მონაცემები გოგირდწყალბადის (H2S) არსებობისა და უსაფრთხოების შესაბამისი ზომების შესახებ; დ) უსაფრთხოების ზომებისა და ჯანმრთელობის დაცვის გეგმა, რომელიც უნდა შეიცავდეს მხოლოდ ახალ ან დაზუსტებულ მონაცემებს; ე) ამ წესების 157-ე მუხლის მიხედვით ნავთობისა და გაზის ნარჩენების განთავსების გეგმა, რომელიც უნდა შეიცავდეს მხოლოდ ახალ ან დაზუსტებულ მონაცემებს; ვ) წინადადებები აუცილებელი ინფრასტრუქტურის მშენებლობის თაობაზე. თავი XXIX სააგენტოს დასკვნა დამუშავების გეგმის შესაბამისობასა ან შეუსაბამობაზე     მუხლი 98🔗. სააგენტოს დასკვნა დამუშავების გეგმაზე 1. ოპერატორის მიერ დამუშავების გეგმის წარდგენიდან სამოცი (60) დღის განმავლობაში სააგენტომ უნდა გამოიტანოს შემდეგი დასკვნა: ა) დამუშავების გეგმა შეესაბამება ხელშეკრულებას, საქართველოს მოქმედ კანონმდებლობას, წესებს და ამ წესების მიხედვით დადგენილ სტანდარტებს; ბ) დამუშავების გეგმა არ შეესაბამება ხელშეკრულებას, კანონს, წესებს, საქართველოს კანონმდებლობას გარემოს ტექნიკური უსაფრთხოებისა და ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში ან ნავთობისა და გაზის რესურსების რაციონალური გამოყენების პრინციპებს, მაგრამ შეიძლება მოყვანილ იქნეს შესაბამისობაში კანონმდებლობასთან, კონკრეტული ცვლილებების შეტანის გზით.     მუხლი 99🔗. დამუშავების გეგმაში ცვლილების შეტანა. სააგენტომ 98-ე მუხლით მოთხოვნილ შეტყობინებაში უნდა მიუთითოს შეუსაბამობის შესახებ დასკვნის მიზეზი ან მიზეზები ამ თავის 98-ე მუხლის პირველი პუნქტის ბ) ქვეპუნქტის თანახმად. თუ დამუშავების გეგმა საჭიროებს ცვლილებებს, სააგენტომ წერილობითი ფორმით უნდა განსაზღვროს ოპერატორის მიერ შესასრულებელი პირობები, რათა სააგენტომ გასცეს შესაბამისობის დასკვნა ამ კარის 98-ე მუხლის პირველი პუნქტის ა) ქვეპუნქტის შესაბამისად. მუხილ 100. დამუშავების გეგმის შეცვლილი ვარიანტის განმეორებით წარდგენა ოპერატორს შეუძლია გეგმის პირვანდელი ვარიანტის წარდგენის წესის დაცვით, განმეორებით წარუდგინოს სააგენტოს დამუშავების გეგმის შეცვლილი ვარიანტი. საჭიროა მხოლოდ ცვლილებების შესახებ ინფორმაციის განმეორებით წარდგენა. სააგენტომ უნდა განიხილოს შეცვლილი გეგმა და გამოიტანოს დასკვნა წინამდებარე კარის 98-ე მუხლის თანახმად, განმეორებით წარდგენიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში.     მუხლი 101🔗. დამუშავების გეგმის პირობების შეცვლა დამუშავების გეგმა, რომელიც სააგენტომ ცნო შეუსაბამოდ კანონთან, ხელშეკრულებასთან, ამ წესებსა და სტანდარტებთან 98-ე ბ) ქვეპუნქტის შესაბამისად, შეიძლება განმეორებით იქნეს წარდგენილი ცვლილებების გარეშე იმ შემთხვევაში, თუ შეიცვალა შეუსაბამობის გამომწვევი პირობები ან საქმიანობა, რომლის შედეგადაც სააგენტოს მიერ გამოტანილ იქნა შეუსაბამობის დასკვნა. სააგენტომ განმეორებით უნდა გააანალიზოს გეგმა და გამოიტანოს ახალი დასკვნა ამ კარის 98-ე მუხლის თანახმად, გეგმის განმეორებითი წარდგენიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში.     მუხლი 102🔗. დასამუშავებელი ფართობის გადასინჯვა იმ შემთხვევაში, თუ სააგენტოს მიერ დამტკიცებული დასამუშავებელი ფართობის განსაზღვრის შემდეგ აღმოჩნდა, რომ ფართობი, რომელზეც მდებარეობს კომერციული მნიშვნელობის აღმოჩენა, სიდიდით აღემატება საწყის დასამუშავებელ ფართობს, ოპერატორმა უნდა წარუდგინოს სააგენტოს ასეთი ფართობის აღწერილობა, რომელიც უნდა განიხილოს სააგენტომ და დამტკიცების შემთხვევაში, ეს გადასინჯული ფართობი ჩაითვლება დასამუშავებელ ფართობად.     მუხლი 103🔗. სააგენტოს მიერ დამუშავების გეგმაზე დასკვნის არგამოტანა თუ სააგენტოს არ გამოაქვს დასკვნა, განაცხადის წარდგენიდან სამოცი (60) დღის განმავლობაში 98-ე მუხლის შესაბამისად, მაშინ ჩაითვლება, რომ დამუშავების გეგმა შესაბამისობაშია ხელშეკრულებასთან, მოქმედ კანონმდებლობასთან, ამ წესებთან და სტანდარტებთან.     მუხლი 104🔗. დამუშავების გეგმაზე სააგენტოს დასკვნის შემდგომ გაკეთებული განაცხადები ნებართვაზე იმ შემთხვევაში, თუ სააგენტომ გამოიტანა დასკვნა შესაბამისობის შესახებ ამ კარის 98-ე მუხლის შესაბამისად, ასეთი დასკვნა არ იმოქმედებს კონკრეტული სამუშაოს ნებართვისათვის შეტანილი განაცხადის მომდევნო განხილვაზე. ასეთი განაცხადი განიხილება მხოლოდ მასში წარდგენილი ინფორმაციის საფუძველზე და გადაწყვეტილება მიიღება ამ წესების შესაბამისად. მუხილი 105. დამუშავების გეგმიდან გადახვევა ოპერატორი პასუხისმგებელია დამუშავების გეგმის შესაბამისად, დამუშავების ოპერაციების ჩატარებაზე, რომლის თანახმადაც სააგენტომ გასცა შესაბამისობის დასკვნა 98-ე მუხლის პირველი პუნქტის ა) ქვეპუნქტის შესაბამისად. ოპერატორმა სააგენტოს სასწრაფოდ უნდა აცნობოს დამუშავების გეგმიდან მნიშვნელოვანი და არსებითი გადახვევების შესახებ. მნიშვნელოვანი და არსებითი გადახვევების წარმოქმნის შემთხვევაში ოპერატორმა უნდა წარადგინოს შესაბამის დამუშავების გეგმაში შესატანი საჭირო ცვლილებები 96-ე მუხლის შესაბამისად.     მუხლი 106🔗. მოქმედება ექსტრემალურ სიტუაციაში ექსტრემალურ სიტუაციაში, რომელიც საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს, საკუთრებასა ან გარემოს, კულტურულ და ისტორიულ ძეგლებს, ოპერატორმა უნდა მიიღოს ყველა აუცილებელი ზომა და გასწიოს ყველა მიზანშეწონილი ხარჯი ასეთი საფრთხის თავიდან ასაცილებლად, იმის მიუხედავად, გათვალისწინებულია თუ არა ასეთი ზომები ან ხარჯები დამტკიცებულ დამუშავების გეგმაში. ოპერატორმა სასწრაფოდ უნდა აცნობოს სააგენტოს ასეთი ზომებისა და ხარჯების შესახებ. თავი XXX საბადოს ერთობლივი დამუშავება     მუხლი 107🔗. საბადოს ერთობლივი დამუშავების ზოგადი მოთხოვნა ხელშეკრულებაში ერთობლივ დამუშავებასთან დაკავშირებული დებულებების არარსებობის შემთხვევაში, მე-5 მუხლის საფუძველზე სააგენტოს შეუძლია დაამტკიცოს ან რიგ შემთხვევებში მოითხოვოს ნავთობისა და გაზის საბადოების ერთობლივი დამუშავება.     მუხლი 108🔗. ნებაყოფლობითი ერთობლივი დამუშავება 1. სააგენტოს შეუძლია დაამტკიცოს განაცხადი ნავთობგაზიანი კოლექტორ(ებ)ის ერთობლივ დამუშავებაზე, თუ ერთობლივი დამუშავება: ა) ხელს შეუწყობს და დააჩქარებს ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ჩატარებას; ბ) ხელს შეუწყობს ბუნებრივი რესურსების რაციონალურ გამოყენებას და დაიცავს მიმდებარე ფართობების ოპერატორების უფლებებს საერთო ნავთობგაზიანი კოლექტორის მიმართ; გ) შეესაბამება ამ წესების 109-ე მუხლის მოთხოვნებს. 2. ერთობლივი დამუშავების გეგმით გათვალისწინებული საქმიანობის დაწყებამდე, სააგენტოს უნდა წარედგინოს განაცხადი. სააგენტოს მიერ დამტკიცებული განაცხადი უნდა შეესაბამებოდეს ხელშეკრულებას, კანონს და მარეგულირებელი წესების VI კარის მოთხოვნებს. 3 .მას შემდეგ, რაც ოპერატორები ერთობლივად შეთანხმდებიან, რომ შესრულებულია 108-ე მუხლის მოთხოვნები, სააგენტოს რაც შეიძლება დროულად უნდა წარედგინოს ერთობლივი დამუშავების გეგმა. 4. ერთობლივი დამუშავების ყოველი წარმოდგენილი გეგმა, საჭიროების მიხედვით, უნდა შეიცავდეს შემდეგ ინფორმაციას: ა) ამ წესების XXVIII თავში მოთხოვნილ ინფორმაციას, თუ ასეთი ინფორმაცია მანამდე არ ყოფილა წარდგენილი სააგენტოში; ბ) ერთობლივი დამუშავების ხელშეკრულებისა და ერთობლივი დამუშავების საოპერაციო ხელშეკრულების ასლს; გ) რუკას, რომელიც ასახავს ერთობლივად დასამუშავებელ ფართობს და ამ ფართობის სხვადასხვა მფლობელისა ან ოპერატორის ფართობის ცალკეულ უბნებზე მონაწილეობის დეტალებს; დ) სხვა ისეთი სახის ინფორმაციას, რომელიც ადასტურებს, რომ წარდგენილი ერთობლივი დამუშავების გეგმა შეესაბამება 108-ე მუხლის მოთხოვნებს.     მუხლი 109🔗. სავალდებულო ერთობლივი დამუშავება 1. სააგენტოს შეუძლია, თავისი ინიციატივით ან ოპერატორის განცხადების საფუძველზე, მოითხოვოს ერთობლივი დამუშავება, თუ: ა) ერთობლივი დამუშავება სავალდებულოა ბუნებრივი რესურსების რაციონალურ გამოყენებისათვის და მეზობელ ფართობებზე მომუშავე ოპერატორების უფლებების დასაცავად; ბ) ნავთობისა და გაზის დაგროვება ასეთ ბუდობში სცილდება სახელშეკრულებო ან სალიცენზიო ფართობს და ვრცელდება სხვა ხელშეკრულებით და ლიცენზიით განსაზღვრულ ფართობზე. 2. სააგენტომ უნდა უზრუნველყოს ყველა დაინტერესებული ოპერატორი წერილობითი შეტყობინებით ერთობლივი დამუშავების თაობაზე შემოტანილი წინადადებების შესახებ. ოპერატორს უნდა მიეცეს ასოთხმოცი (180) დღე ასეთი შეტყობინების მიღებიდან, რათა სააგენტოს წარუდგინოს ნებაყოფლობითი ერთობლივი დამუშავების გეგმა, 108-ე მუხლის შესაბამისად. თუ დაინტერესებული ოპერატორები და კონტრაქტორები ვერ მოახერხებენ ნებაყოფლობითი ერთობლივი დამუშავების გეგმის წარდგენას დადგენილ ვადაში, სააგენტოს შეუძლია გაუგზავნოს მხარეებს წერილობითი შეტყობინება თავის განზრახვაზე იმოქმედოს წინამდებარე მუხლის მე-3, მე-4, მე-5 და მე-6 პუქტების შესაბამისად და მოიწვიოს დაინტერესებული ოპერატორები სააგენტოს მიერ წარმოდგენილი ერთობლივად დასამუშავებელი ფართობების განსახილველად. სააგენტომ შეიძლება მიმართოს საქმის დამოუკიდებელ მომკვლევს, რომელმაც უნდა იმოქმედოს ამ წესების LXX და LXXI თავების შესაბამისად, ან თუ ყველა ოპერატორი თანახმაა, სააგენტომ შეიძლება ჩაატაროს განხილვა როგორც ეს დადგენილია XXX თავით. 3. ერთობლივ დამუშავებასთან დაკავშირებული ნებისმიერი განხილვა ჩატარდება სააგენტოს მთავარ ოფისში თბილისში, ან სააგენტოს მიერ დადგენილ სხვა ადგილას. განხილვის თარიღი და დაწყების დრო მითითებული უნდა იყოს შეტყობინებაში. განხილვის მასალები შევა განხილვის ოქმში. ოქმის მიღება შეეძლება ნებისმიერ დაინტერესებულ ოპერატორს. 4. განხილვას ხსნის სააგენტოს წარმომადგენელი, რომელიც ჩამოაყალიბებს განხილვიხ მიზანსა და შინაარსს და განსაზღვრავს იმ საკითხებს, რომლებიც უნდა იქნეს განიხილული. განხილვის ყველა ოფიციალურმა დამსწრემ, რომლებმაც დააკმაყოფილეს ამ პუნქტით დადგენილი თხუთმეტ (15) დღიანი მოთხოვნა, უნდა განაცხადოს თავისი სახელი და მისამართი, ასევე მიუთითონ იმ უწყების დასახელება, რომელსაც ისინი წარმოადგენენ. ამის შემდეგ ასეთი პირი ითვლება პროტოკოლის მხარედ და მას ეძლევა შესაძლებლობა, რომ წერილობითი, ზეპირი, ან ნივთიერი დასაბუთებების სახით წარმოადგინოს შეთავაზებულ ერთობლივად დასამუშავებელ ფართობთან დაკავშირებული დასაბუთებები. თუ პროტოკოლის მხარე თავის ჩვენებებში აპირებს გამოიყენოს წერილობითი ან ნივთიერი დასაბუთებები, ასეთი ჩვენებები ან დასაბუთებები გადაეცემა სააგენტოს და წარედგინება ყველა დაინტერესებულ მხარეს განხილვის დაწყებამდე არა უგვიანეს თხუთმეტი (15) დღით ადრე. 5. განხილვის დამთავრებიდან ან 261-ე მუხლის შესაბამისად გადაწყვეტილების პროექტის მომზადებიდან სამოცი (60) დღის განმავლობაში სააგენტომ უნდა გააანალიზოს განხილვაზე წარმოდგენილი დასაბუთებები და გამოიტანოს დასკვნა, რომ: ა) შემოთავაზებული ერთობლივად დასამუშავებელი ფართობი მტკიცდება ერთ-ერთი ოპერატორის მიერ შემოთავაზებული ვარიანტის მიხედვით; ბ) ერთობლივად დასამუშავებელი ფართობის ერთ-ერთი ვარიანტი მტკიცდება ცვლილებებით, რომლებიც ითვალისწინებენ განხილვაზე გაკეთებულ დასაბუთებებს; გ) მიიღება გადაწყვეტილება იმის შესახებ, რომ სავალდებულო ერთობლივი დამუშავებისათვის არანაირი შემდგომი ღონისძიება აღარ გატარდება. 6. ზემოთ მოყვანილი მე-5 პუნქტის ა) ან ბ) ქვეპუნქტების შესაბამისად გამოტანილი გადაწყვეტილების მიღებიდან ასოთხმოცი (180) დღის განმავლობაში, ოპერატორები, რომელთაც ეხებათ ეს გადაწყვეტილება, ერთად ამზადებენ ერთობლივი დამუშავების გეგმას და წარუდგენენ მას სააგენტოს. 7. წინამდებარე წინამდებარე მუხლის დებულებებსა და ამ წესების ძალაში შესვლამდე გაფორმებული ხელშეკრულების პირობებსა და დებულებებს შორის კონფლიქტის შემთხვევაში, ოპერატორს შეუძლია განახორციელოს საქმიანობა ხელშეკრულების პირობებისა და დებულებების შესაბამისად. 8. ოპერატორს ნებისმიერ დროს შეუძლია უარი თქვას ფართობზე, რომელიც ექვემდებარება ერთობლივ დამუშავებას და ეს ფართობი ამოღებულ იქნება ხელშეკრულებიდან. 9. ლიცენზია ჩაითვლება გაუქმებულად იმ შემთხვევაში, თუ: ა) ოპერატორი არ იცავს წინამდებარე მუხლის მე-5 ან მე-7 პუნქტების მიხედვით გამოტანილ დადგენილებას; ბ) ოპერატორი არ დააბრუნებს ლიცენზირებულ ფართობს, რომელიც ექვემდებარება ერთობლივ დამუშავებას მე-8 პუნქტის შესაბამისად. ორივე შემთხვევაში სააგენტოს შეუძლია გააუქმოს ლიცენზიის მოქმედების ძალა ამ ფართობზე და მიწის ფართობი ამოღებული იქნება ხელშეკრულებიდან. კარი VII მომპოვებელი ჭაბურღილებისა და ნაგებობების ექსპლუატაცია თავი XXXI მომპოვებელი ჭაბურღილებისა და ნაგებობების ექსპლუატაციის ზოგადი მოთხოვნები     მუხლი 110🔗. მოპოვების ოპერაციების წარმოება 1. ოპერატორმა უნდა ჩაატაროს მოპოვების ყველა ოპერაცია კანონის და ამ წესებისა დაცვით. 2. მოპოვების ყველა ოპერაცია უნდა ჩატარდეს საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის გათვალისწინებით და შესაბამისად. ოპერატორმა უნდა გამოიყენოს საუკეთესო და უსაფრთხო ტექნოლოგიები ბუნებრივი რესურსების რაციონალური გამოყენების უზრუნველსაყოფად, გარემოს, მოსახლეობისა და პერსონალის ჯანმრთელობისა და უსაფრთხოების დასაცავად. თავი XXXII ექსპლუატაციის ტექნიკური უსაფრთხოების სისტემები     მუხლი 111🔗. ექსპლუატაციის ტექნიკური უსაფრთხოების სისტემების ძირითადი მოთხოვნები 1. ტექნიკური უსაფრთხოების სისტემები უნდა დაპროექტდეს, დამონტაჟდეს და ექსპლუატაციაში შევიდეს ისე, რომ უზრუნველყოფილ იქნეს მოსახლეობისა და პერსონალის ჯანმრთელობა და უსაფრთხოება. 2. წესების მე-15 მუხლში მოთხოვნილი დოკუმენტები უნდა იქნეს გამოყენებული მიწისქვეშა უსაფრთხოების სისტემებისა და მიწისზედა ნაგებობების დაპროექტების, დამონტაჟებისა და ექსპლუატაციისათვის აუცილებელი სტანდარტების განსაზღვრისათვის.     მუხლი 112🔗. ტექნიკური უსაფრთხოების მიწისქვეშა სისტემები და მიწისზედა ნაგებობები 1. მაღალი რისკის ზონებში ისეთი, როგორიცაა საზღვაო ჭაბურღილები და ჭაბურღილები გოგირდწყალბადისა H2S და ნახშირორჟანგის CO2 საშიში კონცენტრაციის შემცველობით, ყველა სატუმბო-საკომპრესორო მილები, რომლებიც დამონტაჟებულია ნავთობგაზშემცველი ფენების სიღრმეზე, აღჭურვილი უნდა იყოს მიწისქვეშა დამცავი მოწყობილობით, ნავთობმრეწველობის საერთაშორისო პრაქტიკის შესაბამისად, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ოპერატორი დაასაბუთებს, რომ ჭაბურღილიდან შეუძლებელია ფლუიდის ბუნებრივი მოდინება მიწის ზედაპირზე ან ზღვის ფსკერზე. 2. ყველა მიწისზედა მომპოვებელი ნაგებობა, მათ შორის, სეპარატორები, გამაცხელებელი ღუმელები, კომპრესორები, კოლექტორები და სარინი ხაზები უნდა დაპროექტდეს, დამონტაჟდეს და გაეწიოს ექსპლუატაცია ისე, რომ უზრუნველყოფილ იქნეს გარემოს, მოსახლეობისა და პერსონალის ჯანმრთელობისა და უსაფრთხოების დაცვა და გამოირიცხოს ნავთობისა და გაზის ნარჩენების უკონტროლო დაღვრა/გაფრქვევა.     მუხლი 113🔗. დაწნეხა სადაც შესაძლებელია, ოპერატორმა უნდა ჩაატაროს მთელი საექსპლუატაციო მოწყობილობის გამოცდები ჰერმეტულობაზე ნავთობმრეწველობის საერთაშორისო პრაქტიკის შესაბამისად. გაჟონვის ან ჰერმეტულობის დარღვევის შემთხვევაში მოწყობილობა, ოპერატორის შეხედულებისამებრ უნდა იქნეს გარემონტებული, გამოცვლილი ან ლიკვიდირებული. მიღებულ უნდა იქნეს დამატებითი გამოსასწორებელი ზომები მანამ, ვიდრე არ მიიღწევა ჭაბურღილის დაწნეხით გამოცდის დამაკმაყოფილებელი შედეგები.     მუხლი 114🔗. კოროზიის ზემოქმედების შემარბილებელი ღონისძიებები  ოპერატორმა უნდა გამოიყენოს ეფექტური საშუალებები ჭაბურღილისშიგა და მიწისზედა საექსპლუატაციო მოწყობილობაზე მჟავე გაზების (H2S და CO2) მიერ გამოწვეული კოროზიის ზემოქმედების შერბილების, მონიტორინგისა და კონტროლის ეფექტური ზომები. მომატებული კოროზიული აქტივობის პირობებში, სადაც მოსალოდნელია წყლის დაგროვება და/ან მჟავე გაზების მომატებული კონცენტრაცია, ოპერატორმა უნდა განახორციელოს კოროზიის ზემოქმედების შემარბილებელი და მონიტორინგის განსაკუთრებული ღონისძიებები. თავი XXXIII მოპოვების ნორმები     მუხლი 115🔗. მაქსიმალური მოპოვებისა და ეფექტურობის ნორმები 1. ნავთობისა და გაზის საბადოები არ უნდა იქნეს ექსპლუატირებული მაქსიმალური ეფექტურობის ნორმის გადაჭარბებით, რომელიც განსაზღვრული უნდა იყოს შესაბამის გეგმაში ან მასში შეტანილ ცვლილებებში. 2. ყოველი ჭაბურღილისათვის უნდა განისაზღვროს მაქსიმალური მოპოვების საწყისი ნორმა ისეთი შემზღუდველი ფაქტორების გათვალისწინებით, რომლებიც განპირობებულია ჭაბურღილის მიმდებარე მიწისზედა ნაგებობებით, ქვიშის გატანით, გაზი/ნავთობისა და წყალ/ნავთობის ფაქტორებით, პერფორირებული ინტერვალების მდებარეობით, ექსპლუატაციის მეთოდებითა და ოპერატორის მიერ ნავთობისა და გაზის ტრანსპორტირების და რეალიზაციის შესაძლებლობებით. ჭაბურღილები არ უნდა იქნეს ექსპლუატირებული მაქსიმალური მოპოვების ნორმის გადაჭარბებით. მე-5 მუხლის პირობებიდან გამომდინარე, ოპერატორს უფლება აქვს პერიოდულად გადასინჯოს მაქსიმალური მოპოვების ნორმა და წარუდგინოს იგი სააგენტოს დასამტკიცებლად. მაქსიმალური მოპოვების ნორმის მათემატიკურმა ჯამმა შეიძლება გადააჭარბოს ამ მუხლის პირველ პუნქტში განსაზღვრულ მაქსიმალური ეფექტურობის ნორმას. თავი XXXIV რამდენიმე ფენის ერთდროული ექსპლუატაცია     მუხლი 116🔗 .განაცხადი რამდენიმე ფენის ერთდროულ ექსპლუატაციაზე ოპერატორს შეუძლია შეიტანოს განაცხადი ერთ ჭაბურღილში რამდენიმე ფენის ერთდროულ ექსპლუატაციაზე. განაცხადი ერთდროულ ექსპლუატაციაზე უნდა შეიცავდეს: ა) გეოლოგიურ აგებულებას და პროდუქტიული ფენების გამოკვლევის მონაცემებს; ბ) ჭაბურღილის მოწყობილობის სქემატურ დიაგრამას და ათვისების მეთოდის დახასიათებას; გ) სხვა ინფორმაციას ჭაბურღილის შესახებ; დ) ნავთობისა და გაზის დანაკარგების აღსაკვეთი ღონისძიებების აღწერას.     მუხლი 117🔗. რამდენიმე ფენის ერთდროულ ექსპლუატაციაზე განაცხადის დამტკიცების პროცედურა თუ მე-5 მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, განაცხადები დამტკიცდება იმ შემთხვევებში, თუ ერთობლივი მოპოვება არ შეამცირებს ეკონომიკურად დასაბუთებულ საბოლოო ნავთობგაზგაცემის მნიშვნელობას და პირიქით ხელს შეუწყობს ნავთობისა და გაზის მარაგების რაციონალურ გამოყენებას. სააგენტომ შეიძლება დაამტკიცოს განაცხადი განხილვის ჩატარების შედეგად და მის გარეშეც, როგორც დადგენილია ამ წესების XIII კარის მოთხოვნების შესაბამისად.     მუხლი 118🔗. ერთდროული მოპოვების ოპერაციების წარმართვის სტანდარტი ერთობლივი მოპოვების ყველა ოპერაცია უნდა წარიმართოს საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის გათვალისწინებით. სადაც ეკონომიკურად მიზანშეწონილია, ჭაბურღილის მრავალფენიანი ათვისება უნდა უზრუნველყოფდეს ყოველი ცალკეული ინტერვალიდან მოპოვების შეწყვეტის შესაძლებლობას და ყოველი ცალკეული ბუდობიდან მოპოვების პარამეტრების გაზომვას. თავი XXXV მოპოვებული ნავთობისა და გაზის გაზომვა     მუხლი 119🔗. მოპოვებული ნავთობისა და გაზის გაზომვის ძირითადი მოთხოვნები გამზომი სისტემები და მათთან დაკავშირებული მოწყობილობა უნდა დაპროექტდეს, დამონტაჟდეს და ექსპლუატირებულ იქნეს ისე, რომ შესაძლებელი გახდეს სახელშეკრულებო ფართობზე მოპოვებული ნავთობისა და გაზის სრული და ზუსტი გაზომვა, ხელშეკრულების კანონის და ამ წესების მოთხოვნების შესაბამისად.     მუხლი 120🔗. სააგენტოს დასკვნა გაზომვის სისტემების შესაბამისობაზე თუ მე-4 და მე-5 მუხლებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ოპერატორს შეუძლია შეუდგეს ნავთობისა და გაზის მოპოვებას მხოლოდ მას შემდეგ, რაც სააგენტო დაასკვნის, რომ გაზომვის სისტემები და მათთან დაკავშირებული მოწყობილობა შეესაბამება ხელშეკრულებას, ამ წესებსა და კანონს. სააგენტოში წარდგენილი გეგმა უნდა შეიცავდეს საკმარის ინფორმაციას, რათა დასაბუთდეს, რომ გამზომი სისტემა და მასთან დაკავშირებული მოწყობილობა აკმაყოფილებს ამ წესების პირველ კარში მოყვანილ სტანდარტებს.     მუხლი 121🔗. გაზომვის სისტემის კომპონენტები თხევადი ნახშირწყალბადების გაზომვის სისტემები გამზომ წერტილში უნდა მოიცავდეს, სულ ცოტა, შემდეგ კომპონენტებს: ა) დამჯამებელი მოწყობილობით აღჭურვილი მრიცხველს, რომლის ჩვენების საწყის მდგომარეობაში დაბრუნება შეუძლებელია; ბ) დაკალიბრებულ საზომ მოწყობილობას მექანიკური მოცულობითი გამოდევნით, საკონტროლო ხარჯმზომს ან საკონტროლო რეზერვუარს; გ) ნაკადიდან სინჯების პროპორციულად ასაღებ ხელსაწყოს; დ) ტემპერატურის საზომ ან ტემპერატურის კომპენსაციის მოწყობილობას.     მუხლი 122🔗. გაზომვის სისტემის კონსტრუქცია მრიცხველის დანადგარები უნდა აიგოს შემდეგი მოთხოვნების გათვალისწინებით: ა) გამოირიცხოს მრიცხველებში ნაკადის მიმართულების შეცვლის შესაძლებლობა; ბ) მრიცხველები დაცული უნდა იყოს ჰიდრავლიკური დარტყმებისა ან წნევის მნიშვნელოვანი პულსაციისაგან; გ) მრიცხველები დაცული უნდა იყოს ზღვრული წნევებისაგან, რომლებიც ბევრად აღემატება მაქსიმალურ მუშა წნევას; დ) გამოირიცხოს ნახშირწყალბადის ნაკადის მრიცხველის გვერდის ავლით დინება; ე) ელექტრული მოწყობილობა უნდა იყოს ფეთქებამედეგი.     მუხლი 123🔗. სისტემის ტექმომსახურება კომერციული მრიცხველის მოწყობილობის ექსპლუატაციის დროს უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს შემდეგი მოთხოვნები: ა) მრიცხველები უნდა მუშაობდნენ მათი დამამზადებლის მიერ განსაზღვრული სიმკვრივის მნიშვნელობათა ფარგლებში; ბ) მრიცხველები უნდა მუშაობდნენ დამამზადებლის მიერ განსაზღვრული მაქსიმალური და მინიმალური დებიტის მნიშვნელობათა ფარგლებში; გ) თუ გაზომვისას წნევის, ტემპერატურის, სიმკვრივის, სიბლანტისა და დებიტის ცვალებადობა გავლენას ახდენს მრიცხველების მუშაობის სიზუსტეზე, მრიცხველები განმეორებით უნდა დაკალიბრდეს.     მუხლი 124🔗. გამოცდა და დაკალიბრება ოპერატორმა უნდა გამოსცადოს და დააკალიბროს გაზომვის ყველა სისტემა და მათთან დაკავშირებული მოწყობილობა დროის თანაბარი პერიოდულობით ან სააგენტოს დასაბუთებული წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე. ყველა გამოცდა უნდა ჩატარდეს ნავთობმრეწველობის საერთაშორისო პრაქტიკისა და ამ წესების პირველ კარში განსაზღვრული სტანდარტების შესაბამისად. მრიცხველის გამოცდას უნდა ესწრებოდეს სააგენტოს წარმომადგენელი, ხოლო გამოცდის შედეგები უნდა წარედგინოს სააგენტოს განსახილველად. თუ სააგენტო გადაწყვეტს გამზომი მოწყობილობის დამოუკიდებელ დაკალიბრებას ოპერატორის თანდასწრებით, ასეთი ღონისძიების ხარჯებს დაფარავს სააგენტო. თავი XXXVI გაზის მიწისქვეშაშენახვა     მუხლი 125🔗. გაზის მიწისქვეშ შენახვის ძირითადი მოთხოვნები ფენში გაზის განმეორებითი ჩაჭირხნა და გაზის მიწისქვეშა შენახვა უნდა განხორციელდეს ისე, რომ უზრუნველყოფილი იყოს წიაღისეული რესურსების დაცვა და გამოირიცხოს ნავთობისა და გაზის დანაკარგები.     მუხლი 126🔗. გაზის მიწისქვეშ შენახვის პროექტის დამტკიცება 1. თუ მე-5 მუხლში სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ოპერატორმა არ უნდა დაიწყოს გაზის განმეორებითი ჩაჭირხნის ან გაზის მიწისქვეშ შენახვის პროექტის განხორციელება მანამდე, სანამ სააგენტო არ დაამტკიცებს ამ პროექტს. 2. განაცხადი პროექტის დამტკიცებაზე უნდა შეიცავდეს საკმარის ინფორმაციას იმის დასადასტურებლად, რომ პროექტი საჭიროა: ა) ნავთობგაზგაცემის ეკონომიკურად დასაბუთებული საბოლოო მნიშვნელობის გასაზრდელად; ბ) მომყოლი გაზის გაუმართლებელი დაწვის თავიდან ასაცილებლად; გ) გაზის მოთხოვნილებაზე სეზონური ცვლილების გათვალისწინებით; დ) ოპერატორისა და სააგენტოსათვის ეკონომიკური მოგების უზრუნველსაყოფად; ე) სააგენტოს მიერ დამტკიცებული, წიაღის დაცვისა და რაციონალური გამოყენების, ზომების გასატარებლად.     მუხლი 127🔗. გაზის მიწისქვეშ შენახვის პროექტის შინაარსი ამ წესების 126-ე მუხლით მოთხოვნილი მონაცემების გარდა, გაზის განმეორებით მიწისქვეშა ჩაჭირხვნის ან მიწისქვეშ შენახვის პროექტის განაცხადში უნდა იქნეს წარმოდგენილი: ა) პროექტთან დაკავშირებული გეოლოგიური მონაცემები, მათ შორის კოლექტორის მფარავი ფენის ისეთი მონაცემები, როგორიცაა: სივრცითი გავრცობა, ფენის საშუალო სიმძლავრე და კრიტიკული წნევა; ბ) შენახვის ზონებში ნავთობისა და გაზის მარაგები, ფენში ჩაჭირხვნითი ოპერაციების  დაწყებამდე; გ) შემოთავაზებული მიწისზედა და მიწისქვეშა დამცავი მოწყობილობის ნუსხა, გამოცდის სახეები და პროექტის ტექნიკური უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად აუცილებელი ზომები; დ) წყლის განთავსების შემოთავაზებული მეთოდი; ე) საპროექტო ფართობზე ადრე გაბურღილი ჭაბურღილების სრული ინვენტარიზაცია. კარი VIII ნავთობისა და გაზის რესურსების რაციონალური გამოყენება თავი XXXVII ნავთობისა და გაზის რესურსების რაციონალური გამოყენების ზოგადი მოთხოვნები     მუხლი 128🔗. ნავთობისა და გაზის ოპერაციების წარმოება 1. ოპერატორმა უნდა აწარმოოს ნავთობისა და გაზის ოპერაციები სათანადო ძებნა-ძიების, შეფასების ან დამუშავების გეგმის, კანონის და ამ წესების შესაბამისად. 2. ყველა გეგმა უნდა იქნეს შემუშავებული და განხორციელებული ნავთობმრეწველობის საერთაშორისო პრაქტიკის შესაბამისად და მისი გათვალისწინებით. ამასთანავე, უზუნველყოფილ უნდა იქნეს ნავთობისა და გაზის რესურსების რაციონალური გამოყენებისა და მოსახლეობის, პერსონალის ჯანმრთელობისა და უსაფრთხოების, აგრეთვე გარემოს დაცვის პირობები, რაც მოიცავს (მაგრამ არ შემოიფარგლება) მტკნარი, სასმელი, სამკურნალო და საწარმოო მიზნებისათვის გამოსაყენებელი მიწისქვეშა წყლების დაბინძურების თავიდან აცილებას და ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობისა და რელიგიური ძეგლების დაცვას.     მუხლი 129🔗. გეგმის შედგენასთან დაკავშირებული მოთხოვნები სათანადო გეგმა უნდა ითვალისწინებდეს ჭაბურღილების იმგვარ განლაგებასა და ჭაბურღილების ბადის ისეთ სიმჭიდროვეს, რომელიც მაქსიმალურად შეუწყობს ხელს ბუნებრივი რესურსების რაციონალურ გამოყენებას, ნავთობისა და გაზის მოპოვების მაქსიმალურად ეფექტური ნორმის უზრუნველყოფასა და ზედმეტი ჭაბურღილების გაბურღვის თავიდან აცილებას. მომზადებული გეგმა უნდა უზრუნველყოფდეს საუკეთესო და უსაფრთხო ტექნოლოგიების გამოყენებას, წიაღში არსებული და ნავთობის ეკონომიკურად დასაბუთებული ამოსაღები მარაგების სარწმუნო შეფასებას. გეგმა უნდა შეიცავდეს ასევე დებულებებს ნავთობისა და გაზის ოპერაციების განხორციელებისას გარემოს დაცვის ყველა მოთხოვნის შესრულების შესახებ, ამ წესების IX კარისა და საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. თავი XXXVIII გაზის დაწვა და ატმოსფეროში გაფრქვევა     მუხლი 130🔗. გაზის დაწვისა და ატმოსფეროში გაფრქვევის ზოგადი მოთხოვნები 1. თუ მე-4 მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ოპერატორს შეუძლია დაწვას ან ატმოსფეროში გააფრქვიოს მოპოვებული გაზი, სააგენტოსაგან წინასწარი თანხმობის გარეშე, მხოლოდ შემდეგ შემთხვევებში: ა) როდესაც აირისა და გაზის ნარევი იწვება ან გაიფრქვევა მცირე მოცულობებით შესანახი რეზერვუარებიდან ან დაბალი წნევის საწარმოო საცავებიდან და რომლის შეგროვებაც ეკონომიკურად მიზანშეუწონელია; ბ) ამ მუხლის მე-2 პუნქტში ჩამოთვლილი პირობების შესრულებისას, მოწყობილობის ან მილსადენის გაუმართაობის, დროებითი გაჩერების ან სხვა მიზეზით სისტემაში წნევის შესამცირებლად; გ) ჭაბურღილიდან სითხის ამოტუმბვისას ან მისი წმენდისას, საბურღ მილებზე ან კაბელზე ფენის გამომცდელით მოდინებაზე გამოცდისას, ხვეული სატუმბო-საკომპრესორო მილებით ჩასატარებელი სამუშაოებისას, მოწყობილობების რემონტისას, პროფილაქტიკური სამუშაოების შესრულებისას, მოდენის ინტენსიფიკაციისა და ჭაბურღილის გამოცდის სხვა ოპერაციების დროს, ნავთობის ჭაბურღილიდან გაზის დაწვა და ატმოსფეროში გაფრქვევა დაშვებულია მხოლოდ დროის დასაბუთებული პერიოდის განმავლობაში, ნავთობმრეწველობის საერთაშორისო პრაქტიკის შესაბამისად. სააგენტოს შეუძლია დაადგინოს დროის უფრო მცირე პერიოდი ჰაერის ხარისხის გაუარესების თავიდან ასაცილებლად და უფრო დიდი პერიოდი, თუ ოპერატორს სჭირდება დამატებითი დრო ბუდობის პარამეტრების შესაფასებლად. 2. ოპერატორი, თუ მე-4 მუხლში სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ვალდებულია დაიცვას შემდეგი მოთხოვნები: ა) ოპერატორს სააგენტოს ნებართვის გარეშე არ შეუძლია გაზის დაწვა ან ატმოსფეროში გაფრქვევა განუწყვეტლივ 48 საათზე მეტი დროის განმავლობაში. სააგენტოს შეუძლია დაადგინოს 48 საათზე ნაკლები დროის ლიმიტი ჰაერის დაბინძურების თავიდან აცილების მიზნით; ბ) ოპერატორს სააგენტოს ნებართვის გარეშე არ შეუძლია გაზის დაწვა ან ატმოსფეროში გაფრქვევა მიწისზედა ნაგებობიდან ყოველ კალენდარულ თვეში ჯამური 144 საათზე მეტი დროის განმავლობაში; გ) ოპერატორს სააგენტოს ნებართვის გარეშე არ შეუძლია გაზის ჭაბურღილიდან გაზის დაწვა ან ატმოფეროში გაფრქვევა იმაზე მეტი დროის განმავლობაში, ვიდრე ამას მოითხოვს ავარიული სიტუაციის აღკვეთა.     მუხლი 131🔗. შეტყობინება გაზის დაწვისა ან ატმოსფეროში გაფრქვევის შესახებ ოპერატორი ვალდებულია შეატყობინოს სააგენტოს ბუნებრივი გაზის დაწვის ან ატმოსფეროში გაფრქვევის შესახებ. შეტყობინება უნდა გაკეთდეს გაზის დაწვამდე ან ატმოსფეროში გაფრქვევამდე, როცა ასეთი რამ მოსალოდნელია, ან ამ პროცესის განხორციელებიდან რაც შეიძლება სწრაფად, მაგრამ არაუგვიანეს ოცდაოთხი (24) საათისა. ნავთობისა და გაზის საზღვაო ოპერაციების წარმოების პროცესში საცდელი საექსპლუატაციო მიზნებისათვის დამწვარი გაზი არ ექვემდებარება ზემოთ აღნიშნულ მოთხოვნებს.     მუხლი 132🔗. დაბალწნევიანი გაზის დაწვა სააგენტომ შეიძლება დაამტკიცოს დაბალწნევიანი გაზის მცირე ოდენობით მუდმივი წვა, თუ ეს გამართლებულია ეკონომიკური თვალსაზრისით. თავი XXXIX. დამტკიცების პროცედურა     მუხლი 133🔗. სააგენტოს გადაწყვეტილება გაზის დაწვისა და ატმოსფეროში გაფრქვევის ნებართვის გაცემაზე 1. სააგენტო აცხადებს, რომ ნავთობის ჭაბურღილიდან გაზის დაწვა და ატმოსფეროში გაფრქვევა არის რესურსების არარაციონალური გამოყენება, რომელიც უარყოფით გავლენას ახდენს გარემოზე. განაცხადის მიღების შემდეგ სააგენტომ უნდა გასცეს ნებართვა, რომელიც ოპერატორს ნავთობის ჭაბურღილიდან გაზის დაწვის და ატმოსფეროში გაფრქვევის ნებას დართავს ერთი (1) წლის განმავლობაში, ერთ-ერთი შემდეგი მიზეზის საფუძველზე: ა) ოპერატორმა დაიწყო ღონისძიების განხორციელება, რომლის დასრულების შემდეგ აღმოფხვრილ იქნება გაზის წვა ან ატმოსფეროში გაფრქვევა; ბ) ოპერატორი წარადგენს დასკვნას საინჟინრო, გეოლოგიური და ეკონომიკური მონაცემების საფუძველზე, რომლებიც მოწმობენ, რომ: ბ.ა) ოპერატორის აზრით, ჭაბურღილ(ებ)იდან მოპოვებული ნავთობი და გაზი არ უზრუნველყოფს მიწისზედა გაზის შენახვისა ან რეალიზაციისათვის საჭირო ნაგებობების რენტაბელობას; ბ.ბ) გაზის ყოველდღიური მოპოვების მოცულობა არ არის საკმარისი ბაზარზე სარეალიზაციოდ; ბ.გ) ოპერატორის დასაბუთებული აზრით, გაზის რეალიზაციისათვის არ არსებობს კომერციულად გამართლებული ბაზარი. 2. ნავთობის ჭაბურღილიდან გაზის დაწვის ან ატმოსფეროში გაფრქვევის პირველ პუნქტში აღნიშნული ნებართვის მოქმედების ვადის ამოწურვამდე 30 დღით ადრე, იმავე პუნქტში მოყვანილი მიზეზებიდან ერთ-ერთის საფუძველზე, სააგენტოს შეუძლია (ერთხელ ან მეტჯერ) გააგრძელოს ასეთი ნებართვის მოქმედების ვადა არა უმეტეს ერთი წლით.     მუხლი 134🔗. მოპოვებული თხევადი ნახშირწყალბადების დაწვა თუ მე-4 მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ოპერატორს შეუძლია მოპოვებული თხევადი ნახშირწყალბადების დაწვა მხოლოდ სააგენტოს თანხმობის შემდეგ. იმისათვის რომ ოპერატორმა დაწვას მოპოვებული თხევადი ნახშირწყალბადები, მან უნდა დაამტკიცოს, რომ დასაწვავი მოცულობები იქნება მინიმალური, სხვა ალტერნატიული ვარიანტები მიზანშეუწონელია ან უქმნის მნიშვნელოვან საფრთხეს საწარმოო პერსონალს ან გარემოს. თხევადი ნახშირწყალბადების დაწვის მაგივრად შეიძლება მათი შეგროვება ან ჩაჭირხნა პროდუქტიულ ზონაში. ეს ნახშირწყალბადები არ უნდა შეიცავდეს სითხეებს, რომლებიც გამოიყენება საწვავად ნავთობისა და გაზის გადამუშავების პროცესში.     მუხლი 135🔗. გოგირდწყალბადის (H2S) შემცველი გაზის დაწვა და ატმოსფეროში გაფრქვევა სააგენტოს შეუძლია, უსაფრთხოებისა და ჰაერის დაბინძურების თავიდან აცილების მიზნით, შეზღუდოს H2S-ის შემცველი გაზის შემდგომი დაწვა. H2S-ის შემცველი გაზის ატმოსფეროში გაფრქვევა აკრძალულია, გარდა სიცოცხლისათვის სახიფათო სიტუაციებისა, ტექმომსახურებისა და სარემონტო სამუშაოების ჩატარებისას ატმოსფეროში უმნიშვნელო გაფრქვევებისა და გაუმართაობების დროს. ასეთი გაფრქვევის შედეგად ჭაბურღილის მიმდებარე ტერიტორიაზე H2S-ის კონცენტრაცია ატმოსფეროში არ უნდა აღემატებოდეს 20 ppm (20 ნაწილაკს/მილიონზე). თავი XL ანგარიშგების მოთხოვნები     მუხლი 136🔗. ანგარიშგება ოპერატორი ვალდებულია, ყოველ სამ (3) თვეში ერთხელ სააგენტოში წარსადგენად მოამზადოს გაზის დაწვის ან ატმოსფეროში გაფრქვევის და თხევადი ნახშირწყალბადების დაწვის დაწვრილებითი ანგარიში, რომელიც უნდა შეიცავდეს, სულ მცირე, შემდეგ ინფორმაციას: ა) დამწვარი ან ატმოსფეროში გაფრქვეული გაზისა ან დამწვარი თხევადი ნახშირწალბადების ყოველდღიურ მოცულობას; ბ) გაზის წვის /ატმოსფეროში გაფრქვევის ან თხევადი ნახშირწყალბადების წვის ხანგრძლივობას საათებში (სთ/დღ); გ) გაზის წვის, ატმოსფეროში გაფრქვევის ან თხევადი ნახშირწყალბადების დაწვის მიზეზები, თუ ეს მიზეზები არაა მითითებული 130-ე მუხლში, ან თუ ასეთ ქმედებებზე არაა გაცემული სააგენტოს სპეციალური ნებართვა; დ) გოგირდწყალბადის (H2S-ის) შემცველი დამწვარი ან გაფრქვეული გაზის რაოდენობისა და H2S-ის კონცენტრაციის გაანგარიშებას. თავი XLI ნავთობგაზგაცემის გაზრდის პროექტები     მუხლი 137🔗. ნავთობგაზგაცემის ძირითადი მოთხოვნები არსებული ინფორმაციის საფუძველზე, ოპერატორმა უნდა უზრუნველყოს ნავთობისა და გაზის მოპოვების გაზრდის პროექტებისდროული განხორციელება, თუ ეს პროექტები ხელს შეუწყობს ნავთობგაზგაცემის ეკონომიკურად დასაბუთებული მნიშვნელობის გაზრდას. ნავთობგაზგაცემის გაზრდის პროექტები უნდა დამუშავდეს და განხორციელდეს ისე, რომ უზრუნველყოფილ იქნეს ნავთობისა და გაზის ყველა შესაძლო საბადოს, ასევე მტკნარი, სასმელი და სამკურნალო მიწისქვეშა წყლების დაცვა.     მუხლი 138🔗. ნავთობგაზგაცემის პროექტის დამტკიცება თუ მე-5 მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ოპერატორმა უნდა განახორციელოს ნავთობგაზგაცემის გაზრდის პროექტი მხოლოდ მას შემდეგ, რაც სააგენტო დაამტკიცებს მას. განაცხადი უნდა შეიცავდეს საკმარის ინფორმაციას იმისათვის, რომ სააგენტომ შეძლოს ნავთობისა და გაზის ნებისმიერ საბადოზე ან მტკნარ, სასმელ და სამკურნალო მიწისქვეშა წყლებზე, პროექტის შესაძლო ზემოქმედების ყოველმხრივი შეფასება.     მუხლი 139🔗. ნავთობგაზგაცემის პროექტის შინაარსი ნავთობგაზგაცემის გაზრდის პროექტის განაცხადი უნდა შეიცავდეს, მაგრამ არ შემოიფარგლებოდეს შემდეგი ინფორმაციით: ა) წარდგენილი პროექტის მიზნის აღწერას და განსაზღვრას, ეკონომიკურად დასაბუთებულ ნავთობგაზგაცემაზე პროექტის ზემოქმედების შეფასების ჩათვლით; ბ) საპროექტო ფართობის გეგმას, ყველა ჭაბურღილის მდებარეობის მითითებით და გეგმაზე მათი მონიშვნით; გ) ამ წესების 48-ე თავში ჩამოთვლილ მოთხოვნებს, სადაც ეს საჭიროა.     მუხლი 140🔗. ნავთობგაზგაცემის მონიტორინგისა და ანგარიშგების მოთხოვნები 1. ოპერატორმა, ამ წესების XII კარის შესაბამისად, პერიოდულად უნდა წარადგინოს ანგარიში ეკონომიკურად დასაბუთებული საბოლოო ნავთობგაზგაცემის გაზრდის პროექტის განხორციელებისას ფენში ჩაჭირხნული ან მოპოვებული ნავთობის, გაზის და სხვა ნივთიერებების მოცულობების შესახებ. 2. საჭიროების შემთხვევაში, ოპერატორმა უნდა განახორციელოს ნავთობგაზგაცემის გაზრდის პროექტის მონიტორინგი 162-ე მუხლის მე-5 პუნქტის მოთხოვნების შესაბამისად. კარი IX გარემოს დაცვა თავი XLII ზოგადი მოთხოვნები     მუხლი 141🔗. მიზნები და ამოცანები სახელმწიფოს მიერ აღიარებული მიზნებისა და პოლიტიკის მხარდასაჭერად: ხელი შეეწყოს ბუნებრივი რესურსების რაციონალურ და ეფექტურ ექსპლუატაციას, ეკოსისტემებისა და ბიორესურსების აღდგენასა და შენარჩუნებას, ადამიანის საცხოვრებელი გარემოს და ჯანმრთელობის გაუმჯობესებას, ბუნების ძეგლებისა და ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობის დაცვას, სააგენტო აცხადებს, რომ მოითხოვს ყოველი ოპერატორისაგან აწარმოოს ნავთობისა და გაზის ოპერაციები ისეთი ფორმით, რომ უზრუნველყოფილ იქნეს ზემოაღნიშნული მიზნებისა და პოლიტიკის განხორციელება.     მუხლი 142🔗. ოპერაციების წარმოება ოპერატორმა, ნავთობისა და გაზის ყველა ოპერაცია უნდა აწარმოოს დამტკიცებული ძებნა-ძიების, შეფასების ან დამუშავების გეგმების და ამ წესების შესაბამისად. ყველა ასეთი გეგმა უნდა შემუშავდეს გარემოს დაცვის შესახებ მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნათა გათვალისწინებით. თავი XLIII გარემოზე ზემოქმედების შეფასება (გზშ)     მუხლი 143🔗. გარემოზე ზემოქმედების შეფასების ანგარიში და გარემოს დაცვის გეგმა 1. ოპერატორმა უნდა მოამზადოს და სააგენტოს წარუდგინოს ორი დოკუმენტი, რომელიც წარმოადგენს სააგენტოში წარმოდგენილი განაცხადის ან შესაბამისი გეგმის ნაწილს: ა) გარემოზე ზემოქმედების შეფასების ანგარიში (გზშ), რომელიც შეიცავს ნავთობისა და გაზის ოპერაციების შედეგად გარემოზე პოტენციური ზემოქმედების ანალიზს; ბ) გარემოს დაცვის გეგმას (გდგ), რომელიც განსაზღვრავს ოპერატორის მიერ შემოთავაზებულ ზომებს გარემოზე უარყოფითი ზემოქმედების აღსაკვეთად, სახელშეკრულებო ფართობის იმ უბნის რეკულტივაციისა და აღდგენის ჩათვლით, რომელზედაც ტარდება ან ტარდებოდა ნავთობისა და გაზის ოპერაციები. 2. გზშ-ს ანგარიშისა და გდგ-ს ყოველი მომდევნო რედაქცია დაეფუძნება ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ჩატარებაზე ნებართვის განაცხადსა ან გეგმაში წარმოდგენილ გზშ-სა და გდგ-ს. ასეთი ანგარიშების რედაქტირებული ვარიანტები უნდა შეიცავდნენ მხოლოდ ახალ ან გადასინჯულ მონაცემებს, რომლებიც არ განხილულა გზშ-ს და გდგ-ს პირვანდელ ვარიანტში ან მის მომდევნო რედაქციებში. 3. წინამდებარე კარის მიხედვით ოპერატორს არ მოითხოვება, ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ჩატარებისათვის ყველა სახის ნებართვაზე განაცხადის წარდგენისას შეიტანოს ცვლილებები გზშ-ს ან გდგ-ს პირვანდელ რედაქციაში. შესწორებების შეტანა სავალდებულოა მხოლოდ მაშინ, როცა მნიშვნელოვანი ცვლილებები შედის შესაბამის გეგმაში (იცვლება ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ჩატარების ადგილი, იცვლება ბურღვის ტექნიკური პარამეტრები ან ტექნოლოგია და სხვ.)     მუხლი 144🔗. გარემოზე ზემოქმედების შეფასების (გზშ-ს) ანგარიშის შინაარსი ყველა გზშ-ს ანგარიში უნდა შეიცავდეს (მაგრამ არ შემოიფარგლებოდეს) შემდეგ ინფორმაციას: ა) სახელშეკრულებო ფართობზე გარემო პირობების ძირითად ანალიზს, რომელიც სავალდებულოა გზშ-ს ანგარიშის პირვანდელი ვარიანტისათვის; ბ) შესაბამისი გეგმის ან ნებართვის საფუძველზე განხორციელებული ნავთობისა და გაზის ოპერაციების შედეგად გარემოზე, ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობის ადგილებსა და ბუნების ძეგლებზე მოსალოდნელი ზემოქმედების აღწერას, გამოკვლევას და შეფასებას; გ) ნავთობმრეწველობის ობიექტების მშენებლობის რუკას, დაცული ტერიტორიებისა და ნაკრძალების საზღვრების მითითებით; დ) სადაც შესაძლებელია, ფართობის საინჟინრო, გეოლოგიურ და ტექტონიკურ მახასიათებლებს, მათ შორის ისეთი ქანების და ფენების დახასიათებას, რომლებმაც შეიძლება გამოიწვიოს სტრუქტურული არამდგრადობა ნაგებობების, ნავთობის შემკრების რეზერვუარების, გზების, პლატფორმებისა და მილსადენების მშენებლობისას; ე) სახელშეკრულებო ფართობზე სახმელეთო სამუშაოების დროს ზემოქმედების ქვეშ მყოფი იმ ტერიტორიის გამოკვლევას, სადაც მოეწყობა მიწის ამბარი, წყალშემცველი ჰორიზონტების არსებობის და მათი დაცვის აუცილებლობის დასადგენად; ვ) ხმელეთისა და ზღვის გარემოს თითოეულ ძირითად კომპონენტზე ცალკეული და მთლიანი ზემოქმედების განსაზღვრა, ზემოქმედების მასშტაბისა და ხანგრძლივობის ჩათვლით. ზ)გარემოს დაცვის ისეთ მახასიათებლებზე პოტენციური ზემოქმედების ანალიზს როგორიც არის: ზ.ა) ემისიები ატმოსფეროში, გამოყენებული წყლისა და ნარჩენების გარემოში ჩაშვება; ზ.ბ) ზედაპირული, მიწისქვეშა და ზღვის წყლების ხარისხი; ნავთობისა და გაზის სამუშაოების წყლით მომარაგების ჩათვლით; ზ.გ) ნავთობისა და გაზის საზღვაო ოპერაციებისათვის ნიადაგის, კარსტული ღრუებისა და დანალექი ქანების მახასიათებლები; ხოლო სახმელეთო ოპერაციებისათვის ბუნებრივად, ტოპოგრაფიულად და ეკოლოგიურად თავისებური ფართობები, ისეთი, როგორიცაა ნარწყული, დატბორილი ტერიტორიები, სანაპირო ზონები, ეროვნული პარკები და განსაკუთრებულად დაცული ტერიტორიები; ზ.დ) ფლორა და ფაუნა, მათ შორის გადაშენების პირას მყოფი ბიოლოგიური სახეობების დაცვა; ზ.ე) მოსახლეობის საცხოვრებელი გარემო და ჯანმრთელობის მდგომარეობა; მოსახლეობის დემოგრაფიული განაწილება დაგეგმილი ოპერაციების ზონაში და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე ბოლო ხუთი წლის ისტორიული მონაცემების მიხედვით. ზემოაღნიშნული ინფორმაცია, თუ ეს შესაძლებელია, უნდა ემყარებოდეს არანაკლებ ორ სხვადასხვა წყაროს. ზ.ვ) სააგენტოს შეუძლია დასაბუთებულად მოითხოვოს სხვა სათანადო მახასიათებლები, რომლებსაც წინასწარ ფლობს, ფართობის სპეციფიკიდან გამომდინარე.     მუხლი 145🔗. გარემოზე ზემოქმედების შეფასების (გზშ-ს) ანგარიშის შესაბამისობის დადგენა 1. გზშ-ს ანგარიშის, როგორც ნებართვაზე განაცხადის ან გეგმის შემადგენელი ნაწილის, წარდგენიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში სააგენტომ უნდა გამოიტანოს დასკვნა გზშ-ს სრულყოფილების შესახებ. განაცხადი ნებართვაზე ან გეგმა არ ითვლება ოფიციალურად წარდგენილად, ვიდრე სააგენტო არ გამოიტანს დასკვნას, რომ გზშ-ს ანგარიში არის სრული. გზშ-ს ანგარიშზე დასკვნის გამოსატანად საჭირო დროის პერიოდი შეიძლება გაგრძელებულ იქნეს ოთხმოცდაათ (90) დღემდე, მისი საქართველოს გარემოს დაცვით კანონმდებლობასთან შესაბამისობაში მოსაყვანად, რაზეც სახელმწიფო სააგენტომ უნდა შეატყობინოს ოპერატორს წერილობით. 2. თუ სააგენტოს პირველ პუქტში განსაზღვრული ოთხმოცდაათი (90) დღის განმავლობაში არ გამოაქვს დასკვნა გზშ-ს ანგარიშის სრულყოფილების შესახებ, მაშინ ასეთი გზშ-ს ანგარიში ჩაითვლება სრულყოფილად და საკმარისად.     მუხლი 146🔗. გარემოს დაცვის გეგმის (გდგ-ს) შინაარსი გარემოს დაცვის გეგმაში მოცემული უნდა იყოს: ა) ატმოსფერულ ჰაერზე, წყალზე, ნიადაგზე, ფლორასა და ფაუნაზე პოტენციური ზემოქმედების შერბილების და მონიტორინგის, აგრეთვე ნავთობისა და გაზის ნარჩენების კონტროლის პროგრამა; ბ) ნავთობის დაღვრის თავიდან აცილების გეგმა; გ) ნავთობისა და გაზის და სხვა ნარჩენების შენახვის, ტრანსპორტირების, გაწმენდის, გადამუშავების, უვნებელყოფისა და განთავსების გეგმა; დ) ნავთობისა და გაზის ოპერაციების დამთავრებისას ლიკვიდაციის ან ფართობის რეკულტივაციის პროცედურა; ე) აღმოჩენილი ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობისა და ბუნების ძეგლების შესახებ ანგარიშგების პროცედურა; ვ) განსაკუთრებულ შემთხვევებში, გარემოს დაცვის თაობაზე, სააგენტოს მიერ დასაბუთებულად მოთხოვნილი სხვა შესაბამისი ინფორმაცია.     მუხლი 147🔗. გარემოს დაცვის გეგმის (გდგ-ს) დამტკიცება 1. გზშ-ს ან გდგ-ს, როგორც ნებართვაზე განაცხადის ან გეგმის შემადგენელი ნაწილის წარდგენიდან, ან გზშ-ს შესაბამისობის შესახებ დასკვნის გამოტანიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში, სააგენტოს შეუძლია დაამტკიცოს გარემოს დაცვის გეგმა: ა) ცვლილებების გარეშე, თუ გდგ-ის მიხედვით (რომელიც გზშ-ს ანგარიშთან თან ერთად განიხილება), ნავთობისა და გაზის ოპერაციები არ მოახდენენ მნიშვნელოვან ზემოქმედებას გარემოზე, ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობის ადგილებსა და ბუნების ძეგლებზე; ბ) ცვლილებებით, იმ პირობით, რომ გდგ-ში ან ნავთობისა და გაზის ოპერაციებში შევა ისეთი ცვლილებები, რაც ხელს შეუწყობს გარემოზე უარყოფითი ზემოქმედების შემცირებას ისეთ დონემდე, რომელსაც სააგენტო დასაშვებად მიიჩნევს; გ) არ დაამტკიცოს გდგ, თუ ის არ აკმაყოფილებს გარემოზე უარყოფითი ზემოქმედებისაგან დაცვის კონკრეტულ მოთხოვნებს. 2. სააგენტოს შეუძლია გააგრძელოს გდგ-ს დასამტკიცებლად საჭირო ვადა 90 დღემდე, გეგმის საქართველოს გარემოსდაცვის კანონმდებლობასთან შესაბამისობაში მოსაყვანად, რაზედაც წერილობით უნდა შეატყობინოს ოპერატორს. 3. თუ სააგენტო, ამ მუხლის მეორე პუნქტში განსაზღვრულ ოთხმოცდაათ (90) დღის განმავლობაში ვერ გამოიტანს დასკვნას წარდგენილ გდგ-ზე, მაშინ გდგ ჩაითვლება დამტკიცებულად.     მუხლი 148🔗. საზოგადოების მონაწილეობა საზოგადოების ნებისმიერ წევრს შეუძლია მიმართოს სააგენტოს და მიიღოს ინფორმაცია და გაეცნოს გარემოზე ზემოქმედების შეფასების ანგარიშს. სააგენტომ უნდა დაადგინოს დროის ის პერიოდი, რომლის განმავლობაშიც საზოგადოების წარმომადგენლებს შეუძლიათ წარადგინონ წერილობითი შენიშვნები გზშ-ს ანგარიშთან დაკავშირებით. სააგენტოს ასევე შეუძლია ჩაატაროს გზშ-ს საჯარო განხილვა, თუ გადაწყვეტს, რომ ეს ნამდვილად პასუხობს საზოგადოების ინტერესებს. თავი XLIV გარემოსდაცვითი მონიტორინგის გეგმა     მუხლი 149🔗. გარემოსდაცვითი მონიტორინგის გეგმა 1. გარემოს დაცვის ნებისმიერი გეგმის აუცილებელ ელემენტს წარმოადგენს გარემოსდაცვითი მონიტორინგის გეგმა, რომელიც უნდა მომზადდეს, გარემოს შესაბამისი პარამეტრებისა და ნავთობისა და გაზის ოპერაციების შედეგად გარემოზე მნიშვნელოვანი პოტენციური ზემოქმედების დონის შესახებ სრული მიმდინარე ინფორმაციის მოსაპოვებლად. გარემოსდაცვითი მონიტორინგი უნდა განხორციელდეს ნავთობისა და გაზის ოპერაციების წარმოების მთელ პერიოდში. 2. წესებში განსაზღვრული გარემოს დაცვის მიზნების მისაღწევად, გარემოს დაცვის გეგმის შესაბამისად, გარემოსდაცვითი მონიტორინგს შეიძლება დაექვემდებაროს შემდეგი ეკოლოგიური კომპონენტები: ა) ატმოსფერული ჰაერის ხარისხი; ბ) მიწისზედა, მიწისქვეშა და ზღვის წყლების ხარისხი; გ) ნიადაგის და ზღვის ფსკერის ნალექები; დ) ფლორა და ფაუნა, მათ შორის გადაშენების პირას მყოფი ბიოლოგიური სახეობები; ე) ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობისა და ბუნების ძეგლების მდგომარეობა; ვ) ენერგიის გამოყენება; ზ) ნავთობისა და გაზისა და სხვა ნარჩენების განთავსება. თავი XLV დაღვრის თავიდან აცილების გეგმა     მუხლი 150🔗. დაღვრის თავიდან აცილების გეგმის წარდგენა ოპერატორი ვალდებულია მოამზადოს და წარადგინოს სააგენტოში ნავთობის დაღვრის თავიდან აცილების გეგმა, პოტენციურად დაღვრის გამომწვევი ნავთობისა და გაზის ნებისმიერ ოპერაციისათვის, როგორც გარემოს დაცვის გეგმის შემადგენელი ნაწილი. შავი ზღვის შელფზე წარმოებული ნავთობისა და გაზის ოპერაციებისათვის, ყოველი წარდგენილი გეგმა შესაბამისობაში უნდა მოდიოდეს სანაპირო ზონის მართვის ეროვნულ გეგმას.     მუხლი 151🔗. ცვლილების შეტანა გეგმაში ოპერატორის გადაწყვეტილებით ან სააგენტოს დასაბუთებული მოთხოვნით დაღვრის თავიდან აცილების გეგმა უნდა გადაისინჯოს და განახლდეს ყოველწლიურად. დაღვრის თავიდან აცილების გეგმაში შეტანილი ყველა ცვლილება, რომელსაც შეუძლია მნიშვნელოვანი ზემოქმედება მოახდინოს დაღვრის შემთხვევაში ოპერატორის რეაგირების შესაძლებლობებზე, უნდა იქნეს წარდგენილი და დამტკიცებული ამ წესების XIV, XVIII და XXIX თავების მიხედვით.     მუხლი 152🔗. დაღვრის თავიდან აცილების გეგმის შინაარსი დაღვრის თავიდან აცილების გეგმა უნდა შეიცავდეს: ა) სახელშეკრულებო ფართობის რუკას, რომელზეც აღნიშნული უნდა იყოს უახლოესი დასახლებული პუნქტები, განსაკუთრებული ეკოლოგიური ზონები და დაცული ტერიტორიები; დაბინძურებული საწვავის, ნავთობისა და გაზის ნარჩენებისა და ქიმიკატების შენახვისა და განთავსების პოტენციური ადგილები, სანაპირო დოკები და გასამართი სადგურების მდებარეობა; ბ) დაღვრის გავრცელების ყველაზე უარესი შემთხვევის სცენარს, რომელიც შეიძლება განვითარდეს ნავთობისა და გაზის ოპერაციების განხორციელების დროს, მათ შორის ავარიის ტიპის, ნაკადის მოცულობის, სიჩქარის და მიმართულების, დაღვრილი ნივთიერების ლოკალიზაციისა და ლიკვიდაციის მეთოდების ჩათვლით; გ) დაღვრის თავიდან აცილებისათვის საჭირო მოწყობილობისა და დამხმარე სატევების, რაოდენობას და მათი ადგილმდებარეობას სალიკვიდაციო სამუშაოებისათვის მომზადებული პერსონალის სიას; იმ ღონისძიებების ჩამონათვალს, რომელიც უნდა განხორციელდეს მნიშვნელოვან ან მცირე ამოფრქვევებისა და დაღვრების შემთხვევაში; სააგენტოში ანაგარიშგების პროცედურას; დ) იმიტირებული ვარჯიშების აღწერილობას, რომელსაც მიმართავს ოპერატორი, რათა განსაზღვროს დროის ის მონაკვეთი, რომელიც საჭირო იქნება მოწყობილობებისა და პერსონალის გამოყენებით დაღვრის შედეგების სალიკვიდაციოდ იმ ადგილებში, სადაც დაღვრები ყველაზე უფრო მოსალოდნელია ან სადაც არსებობს განსაკუთრებული ეკოლოგიური პირობები; ე) დისპერგატორების გამოყენების გეგმა, სადაც ეს შესაძლებელია გამოყენებადი მადისპერსირებელი ნივთიერებების მითითებით, მათი სხვადასხვა პირობებში გამოყენების ეფექტურობის შეფასება, მათი ტოქსიკურობის, ქიმიური შემადგენლობისა და თვისებების მოკლე აღწერა; ვ) ნავთობის დაღვრის სალიკვიდაციო ნაგებობებისა და მოწყობილობების ინსპექტირების პროცედურა, ინსპექტირების დოკუმენტაციის წარმოების ჩათვლით; ზ) ოპერატორის პასუხისმგებელი პირების ვინაობას, მათი თანამდებობების და სამსახურებრივი მოვალეობების, მისამართების, ტელეფონების, ფაქსის ნომრების და ელექტრონული ფოსტის მისამართს; თ) დამჭერი და სარინი კონსტრუქციების ან მოწყობილობების დახასიათებას, რომლებიც გამოიყენება დაღვრილი ნავთობის წყლის ან ხმელეთის ზედაპირზე მოხვედრის აღსაკვეთად, ნავთობის სხვა საჭერი/სალოკალიზაციო საშუალებების ჩათვლით; ი) დაღვრის ლიკვიდაციაზე ოპერატორის მხრიდან კოორდინატორის ან მისი არყოფნის შემთხვევაში ამ მოვალეობის შემსრულებელი სხვა პირების ტელეფონის ნომერს; კ) პროცედურებს, რომლებიც უნდა განახორციელოს ოპერატორმა, რათა უზრუნველყოს ობიექტებზე მუდმივად ერთი თანამშრომელის ყოფნა მაინც, რომელსაც გავლილი ექნება დაღვრის ლიკვიდაციის ინსტრუქტაჟი, რათა ამ პირმა საწყის ეტაპზევე მოახდინოს რეაგირება და დროულად აცნობოს პასუხისმგებელ პირებს დაღვრის თაობაზე; ლ) დაღვრის თავიდან აცილების გეგმის დამტკიცების შემდეგ სააგენტოს მიერ დასახელებული იმ ადგილობრივი და სახელმწიფო პირების სიას, ტელეფონის ნომრების მითითებით, რომლებიც მონაწილეობას მიიღებენ შემთხვევის ადგილის შესწავლასა და გაწმენდის ოპერაციების მეთვალყურეობაში და ასევე, შესაბამის სახელმწიფო ორგანოებთან მუშაობის კოორდინაციაში; მ) სააგენტოს მიერ დასაბუთებულ ნებისმიერ სხვა მოთხოვნას, რომელიც დაკავშირებულია დაღვრის ლიკვიდაციასთან.     მუხლი 153🔗. შეტყობინება მნიშვნელოვანი დაღვრის შესახებ 1. ოპერატორმა უნდა შეატყობინოს სააგენტოს ნებისმიერი მნიშვნელოვანი დაღვრის შესახებ სიტყვიერად ან წერილობით, დაღვრის აღმოჩენის მომენტიდან რაც შეიძლება სწრაფად, მაგრამ არაუგვიანეს 24 საათის განმავლობაში. სიტყვიერ შეტყობინებას თან უნდა მოსდევდეს დაუყოვნებელი წერილობითი ახსნა-განმარტება. 2. მნიშვნელოვანი დაღვრის შესახებ შეტყობინებაში მითითებული უნდა იყოს: ა) დაღვრის ადგილმდებარეობა გეოგრაფიული კოორდინატების აღნიშვნითა და ჭაბურღილის ნომერი; ბ) დაღვრის დაახლოებითი მოცულობა და დაღვრილი ნივთიერების ტიპი (ნავთობი, მჟავა, ფენის წყალი ან სხვა მყარი ან თხევადი ნივთიერებები, რომლებიც უარყოფით ზემოქმედებას ახდენს გარემოზე); გ) ოპერატორის მიერ მიღებული ზომების მდგომარეობა პირველი შეტყობინების მომენტისათვის. 3. გარდა წინამდებარე მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრული მოთხოვნებისა, ოპერატორი ვალდებულია წარუდგინოს სააგენტოს მნიშვნელოვან დაღვრასთან დაკავშირებული მონიტორინგის პერიოდული ანგარიშები მანამდე, ვიდრე არ დადგინდება, რომ აღარ არსებობს ნავთობის ან სხვა მავნე ნივთიერების საშიში რაოდენობა. 4. დაღვრის მასშტაბებიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვანი დაღვრის მონიტორინგის ანგარიშები უნდა იქნეს წარდგენილი ყოველკვირეულად ან სააგენტოს მიერ დადგენილი სიხშირით.     მუხლი 154🔗. დაღვრის ლოკალიზაცია და ლიკვიდაცია 1. დაღვრის თავიდან აცილების დამტკიცებული გეგმის შესაბამისად, ოპერატორმა უნდა მიიღოს გადაუდებელი ზომები ნებისმიერი დაღვრის აღმოჩენის შემდეგ მისი ლოკალიზაციისა და ლიკვიდაციისათვის, განსაკუთრებით საქართველოს სანაპირო ან შიდა წყალშემკრებ აუზებში წყლის ზედაპირზე, ნავთობის დაღვრის შემთხვევაში. 2. სააგენტო აძლევს ოპერატორს ნებისმიერი დაღვრის ლოკალიზაციისა და ლიკვიდაციისათვის სასწრაფო ზომების გატარების უფლებას, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა დადგინდება, რომ ოპერატორს არ ძალუძს სააგენტოს მიერ დამტკიცებული დაღვრის თავიდან აცილების გეგმის ან სხვა ალტერნატიული გეგმის განხორციელება, დაღვრის ადგილზე განსაკუთრებულ პირობების არსებობის შემთხვევაში. თუ დადგინდება რომ ოპერატორს არ შეუძლია იმოქმედოს, მაშინ სააგენტოს შეუძლია ჩაერიოს საქმეში და განახორციელოს დაღვრის თავიდან აცილების სათანადო გეგმა. 3. ოპერატორმა შეიძლება გამოიყენოს დაღვრის ლოკალიზაციის, ზემოქმედების შესუსტებისა და ლიკვიდაციის ალტერნატიული საშუალებები, ქიმიური რეაგენტების, მააბსორბირებელი ან სხვა ნივთიერებების გამოყენებით, თუ ისინი შეესაბამება დაღვრის თავიდან აცილების გეგმის ამოცანებს. თავი XLVI ნავთობისა და გაზის ნარჩენების მოცილება-გაუვნებლება     მუხლი 155🔗. ნავთობისა და გაზის ნარჩენების მოცილება-გაუვნებლების ძირითადი მოთხოვნები 1. ოპერატორმა უნდა შეინახოს, მოახდინოს ტრანსპორტირება და განათავსოს ნავთობისა და გაზის ან ყველა სხვა ნარჩენი ისე, რომ ზიანი არ მიაყენოს ადამიანების სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას, საკუთრებას, მიწისქვეშა ან მიწისზედა მტკნარ, სასმელ ან სამკურნალო წყლებს, ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობის ადგილებსა და ბუნების ძეგლებს და საფრთხე არ შეუქმნას თანამშრომლებსა და მოსახლეობას. 2. სადაც ეს შესაძლებელია, ოპერატორმა უნდა მიიღოს ნავთობისა და გაზის ნარჩენების უტილიზაციის ზომები.     მუხლი 156🔗. ნავთობისა და გაზის ნარჩენების განთავსების გეგმა ოპერატორმა, ნავთობისა და გაზის ნებისმიერი ოპერაციის განხორციელების დაწყებამდე, სააგენტოს დასამტკიცებლად უნდა წარუდგინოს ნავთობისა და გაზის ნარჩენების განთავსების გეგმა, როგორც გარემოს დაცვის გეგმის ნაწილი. ოპერატორმა მხოლოდ სააგენტოსაგან ნებართვის მიღების შემდეგ უნდა განახორციელოს ნავთობისა და გაზის ნარჩენების განთავსება ამ წესების 27-ე და 192-ე მუხლების შესაბამისად.     მუხლი 157🔗. ნავთობისა და გაზის ნარჩენების განთავსების გეგმის შინაარსი ნავთობისა და გაზის ნარჩენების განთავსების გეგმა უნდა შეიცავდეს: ა) ნავთობისა და გაზის ყველა მოსალოდნელი ნარჩენის კონტროლისა და განთავსებისათვის აუცილებელი პროცედურების აღწერას, ყოველი კონკრეტული განაცხადისათვის ან შესაბამისი გეგმისათვის; ბ) ნავთობისა და გაზის ნარჩენების ყველა სახეობის აღწერას, ნარჩენების სავარაუდო რაოდენობას, რომლებიც ექვემდებარება გაწმენდას, ტრანსპორტირებას, დატვირთვა-ჩამოტვირთვას, შენახვასა და განთავსებას ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ჩატარების პროცესში; ასევე იმ ნაგებობების აღწერას, რომლებიც განკუთვნილია თითოეული სახის საქმიანობისათვის, დასუფთავებისა და უვნებელყოფის პროცესის მოკლე ტექნოლოგიური სქემისა და გამოსაყენებელი მეთოდების ჩათვლით. გ) ნავთობისა და გაზის ნარჩენების განთავსების ადგილის ლიკვიდაციის გეგმას, როგორც დადგენილია 159-ე მუხლით; დ) სააგენტოს მიერ ნავთობისა და გაზის ან სხვა ნარჩენების განთავსებასთან დაკავშირებულ დასაბუთებულ მოთხოვნებს.     მუხლი 158🔗. ნავთობისა და გაზის ნარჩენების მოცილება-გაუვნებლებისათვის საჭირო ნაგებობები 1. ოპერატორს შეუძლია დაამონტაჟოს ნავთობისა და გაზის ნარჩენების მოცილება-გაუვნებლების ცენტრალიზებული ნაგებობები, კერძოდ: ნავთობისა და გაზის ნარჩენების დამუშავებისათვის, განთავსებისათვის, გადამუშავებისა ან მეორადი მოხმარებისათვის. ნავთობისა და გაზის ნარჩენების ცენტრალიზირებული მოცილება-გაუვნებლების ნაგებობები შეიძლება შეიცავდეს სპეციალურად გამოყოფილი ფართობს, დაბინძურებული მიწის გაწმენდისა და მისი შემდგომი გამოყენებისათვის, ამბარებს და ნარჩენების მეორადი გამოყენებისათვის საჭირო მოწყობილობებს. 2. ოპერატორს შეუძლია მიმართოს სააგენტოს ნებართვისათვის, რათა გამოიყენოს ნარჩენების მოცილება-გაუვნებლების ცენტრალიზებული ნაგებობა სხვა სახელშეკრულებო ფართობებზე წარმოქმნილი ნავთობისა და გაზის ნარჩენებისათვის.     მუხლი 159🔗. ნარჩენების მოცილება-გაუვნებლებისათვის საჭირო ნაგებობების მშენებლობის ნებართვაზე განაცხადის შინაარსი ნავთობისა და გაზის ნარჩენების მოცილება-გაუვნებლებისათვის საჭირო ნაგებობის მშენებლობის ნებართვის მისაღებად წარდგენილი განაცხადი უნდა შეიცავდეს: ა) ოპერატორის ვინაობას, მისამართს, ტელეფონისა და ფაქსის ნომრებს და უფლებამოსილი საკონტაქტო პირის ვინაობას; ბ) ნავთობისა და გაზის ნარჩენების მოცილება-გაუვნებლების ნაგებობისათვის განკუთვნილი ტერიტორიის გეგმას, რომელზედაც ნაჩვენები უნდა იქნეს სადრენაჟო ქსელები და ნებისმიერი გასადენები დამჭერი მოწყობილობებიდან და ისეთი ნაგებობებიდან, როგორებიცაა გზები, შემოღობვები, რეზერვუარები, თხრილები, შენობები და სხვა სამშენებლო კონსტრუქციები; გ) ნავთობისა და გაზის ნარჩენების ნებისმიერი სახეობის რაოდენობას, რომელსაც მიიღებს ნაგებობა და გადაამუშავებს ყოველკვარტალურად, ასევე, ნარჩენების ყოველი ტიპის მახასიათებლებს; დ) ექსპლუატაციის გეგმას, მათ შორის, შეზღუდვის გარეშე, დამუშავების მეთოდის აღწერილობას, ნაგებობის სამუშაო დატვირთვის მოსალოდნელ მოცულობას, მკვებავი ნივთიერებებისა და ნიადაგის დანამატების ტიპებს; სინჯის აღების, ინსპექციის, ტექნიკური მომსახურების და ავარიულ სიტუაციაში მოქმედების პროცედურებს, აღრიცხვის წარმოებას, ტერიტორიის დაცვა/უსაფრთხოების და ნარჩენების საბოლოო განთავსების საკითხებს; ე) სადაც ეს შესაძლებელია, გრუნტის წყლების მონიტორინგის პროცედურებს.     მუხლი 160🔗. ნავთობისა და გაზის ნარჩენებისათვის განკუთვნილი ტერიტორიის ლიკვიდაცია 1. ოპერატორმა უნდა მოამზადოს ნავთობისა და გაზის ნარჩენების ადგილის ლიკვიდაციის გეგმა ნავთობისა და გაზის ნარჩენების გადამუშავებისა და განთავსების ყველა ნაგებობისათვის, რომელიც მან სახელშეკრულებო ფართობზე გამოიყენა, ააშენა, ექსპლუატაცია გაუწია და განალაგა. გეგმა უნდა წარედგინოს სააგენტოს განსახილველად, როგორც ნავთობისა და გაზის ნარჩენების განთავსების გეგმის ნაწილი. 2. ნავთობისა და გაზის ნარჩენებისათვის განკუთვნილი ადგილის ლიკვიდაციის გეგმა უნდა შეიცავდეს:: ა) სადაც შესაძლებელია, პირვანდელ ტოპოგრაფიულ მდგომარეობამდე აღდგენისათვის საჭირო მიწის სამუშაოების მეთოდების აღწერას; ბ) ნავთობისა და გაზის ნარჩენების განთავსებისათვის გამოსაყენებელი საჭირხნი ჭაბურღილების, მათ შორის საზღვაო ჭაბურღილების ლიკვიდაციის მეთოდების აღწერას; გ) ნავთობისა და გაზის გაუსუფთავებელი და მოსაშორებელი ნარჩენების, ოპერატორის ან სახელმწიფოს პასუხისმგებლობაში მყოფ სხვა ნაგებობებში, უსაფრთხო გადატანის უზრუნველყოფისათვის საჭირო მეთოდებს; დ) უბნის ლიკვიდაციასთან დაკავშირებულ სააგენტოს ნებისმიერი სხვა შესაბამის მოთხოვნას. 3. ნავთობისა და გაზის ნარჩენებისათვის განკუთვნილი ადგილის ლიკვიდაციამდე სულ მცირე ოცდაათი (30) დღით ადრე, ოპერატორმა უნდა შეატყობინოს სააგენტოს ამის შესახებ, რათა მან საჭიროების შემთხვევაში ჩაატაროს ინსპექცია.     მუხლი 161🔗. ამბარები 1. ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ჩასატარებლად გამოსაყენებელი ამბარები უნდა აშენდეს და გამოიყენებოდეს ისე, რომ აღიკვეთოს ამბარის შიგთავსის ზედაპირულ ან გრუნტის წყლებთან კავშირი და გაჟონვით ნიადაგის დაბინძურება. 2. ამბარები უნდა აშენდეს საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის გათვალისწინებით და უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს: ა) ამბარს უნდა გააჩნდეს საკმარისი ზომა, რათა, ნალექების თავისებურებებზე მრავალწლიანი დაკვირვებების გათვალისწინებით, მასში მთლიანად განთავსედეს მოსალოდნელი მოცულობა და სათანადოდ იქნეს შენახული ამბარის დახურვის მომენტამდე; ბ) ამბარს უნდა ჰქონდეს ისეთი სიღრმე, რომელიც გამორიცხავს მიწისზედა ან გრუნტის წყლებზე ნეგატიურ ზემოქმედებას და მათ მოხვედრას ამბარში; გ) ამბარს უნდა ჰქონდეს შემოზვინვის შესაფერისი სიმაღლე, დახრილობა და აგებული უნდა იქნეს ისეთი საამშენებლო მასალით, რომელიც უნდა უზრუნველყოფდეს ამბარის სიმტკიცეს და მედეგობას, რელიეფის, ძლიერი წვიმების, ძლიერი ქარებისა და ბუნების სხვა ძალების ზემოქმედების მიმართ; დ) თუ ბურღვის პროგრამის განხორციელების დროს მოსალოდნელია მარილშემცველი ფენი ან გამოიყენება ნავთობის ფუძეზე დამზადებული ხსნარები, მაშინ ამბარი უნდა იქნეს დაპროექტებული ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით; ე) რამდენადაც ეს შესაძლებელია ამბარი უნდა იყოს სათანადოდ შემოღობილი ბადეებით, მავთულხლართებით და/ან ნებისმიერი სხვა საშუალებით და იზოლირებულ იქნეს ადამიანების, შინაური და გარეული ცხოველებისაგან. 3. სააგენტო მხარს უჭერს საექსპლუატაციო ამბარებისათვის ისეთი ალტერნატივის გამოყენებას, როგორიც არის პროცესის მოდიფიკაცია ან მიწისზედა რეზერვუარის გამოყენება, რადგან, როგორც წესი, ისინი ნაკლებ ზიანს აყენებს გარემოს. 4. ყველა საექსპლუატაციო ამბარი, რომელიც გამოიყენება ნავთობის აპკის მოსაგროვებლად, სალექრად, წყლის შესანახად და/ან ფენური წყლების ასაორთქლებლად, სათანადოდ უნდა იქნეს იზოლირებული ისეთი ბუნებრივი ან სინთეტური მასალებით, რომლებიც შეთავსებადია ამბარის მოსალოდნელ შიგთავსთან. ფსკერის საფენის მოწყობა არ არის საჭირო, თუ ოპერატორი დაასაბუთებს, რომ თიხის ფენით იზოლირების შემთხვევაში ამბარის ფსკერი იქნება წყალგაუმტარი. 5. თუ სააგენტომ დაადგინა, რომ არსებობს ზედაპირულ ან გრუნტის წყლებზე, ან ეკოლოგიურად მგრძნობიარე ტერიტორიაზე ნეგატიური ზემოქმედების საშიშროება, სააგენტომ შეიძლება ოპერატორს მოსთხოვოს იმ სარეზერვო ამბარების ჰიდროიზოლირება, რომლებიც გამოიყენება დამატებითი საბურღი ხსნარების შესანახად, ნარჩენების მოსაშორებლად, ბურღვის ოპერაციების ან ათვისების საწყისი პროცედურების ჩატარების დროს და ასევე გაუკეთოს ჰიდროიზოლიაცია კაპიტალური რემონტისათვის განკუთვნილ ამბარებს, რომლებიც გამოიყენება მომპოვებელ ჭაბურღილზე სარემონტო სამუშაოების ჩატარების პროცესში სითხეების დასაჭერად. 6. სპეციალური დანიშნულების ამბარებს, ისეთი როგორიც არის მიმღები და სალექარი ამბარები, უნდა გაუკეთდეს ჰიდროიზოლიაცია, გარდა ავარიულ დაღვრაზე რეაგირებისათვის აშენებული ამბარებისა, ან ნავთობის დასაწვავი ამბარებისა, რომლებშიც არ არსებობის კონდენსატის დაგროვების რისკი. 7. ოპერატორმა რეგულარულად (ან საჭიროებისამებრ) უნდა ჩაატაროს ინსპექცია და მონიტორინგი ამბარის ექსპლუატაციისა და სტრუქტურული მთლიანობის ყველა მოთხოვნებთან შესაბამისობისა და ამბარის შიგთავსის მიწისზედა და გრუნტის წყლებზე უარყოფითი ზემოქმედების თავიდან აცილების უზრუნველსაყოფად.     მუხლი 162🔗.ნავთობისა და გაზის ნარჩენების ჩაჭირხვნა 1. ოპერატორის მიერ გამოყენებული ყველა საჭირხნი ჭაბურღილი, რომლებშიც ხდებოდა, ნავთობისა და გაზის ოპერაციების წარმოების დროს ნავთობისა და გაზის ნარჩენების მიწისქვეშა მარილიან ფენებსა და კოლექტორებში ჩაჭირხნა უნდა იქნეს ექსპლუატირებული ნავთობისა და გაზის ნარჩენების მიწისქვეშ ჩაჭირხვნის პროგრამის შესაბამისად, რომელიც უნდა აისახოს სათანადო გეგმაში, როგორც ამ გეგმის ნაწილი. 2. ნავთობისა და გაზის ნარჩენების მიწისქვეშ ჩაჭირხვნის პროგრამამ უნდა უზრუნველყოს ყველა ჭაბურღილის დაპროექტება, მშენებლობა, გამაგრება, დაცემენტება, ექსპლუატაცია, საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის შესაბამისად და სათანადოდ დაიცვას მტკნარი, სასმელი და სამკურნალო წყლების მიწისქვეშა და მიწისზედა მდებარე წყაროები. ოპერატორმა ნავთობისა და გაზის ნარჩენების ჩაჭირხვნა უნდა განახორციელოს მხოლოდ სააგენტოსაგან შესაბამისი ნებართვის მიღების შემდეგ ამ წესების 26-ე მუხლის შესაბამისად. 3. ნავთობისა და გაზის ნარჩენების მიწისქვეშ ჩაჭირხვნის პროგრამა უნდა შეიცავდეს: ა) იმ ფენის დასახელებას, აღწერილობას და ჩაწოლის სიღრმეს, რომელშიც მოხდება ნავთობისა და გაზის ნარჩენების ჩაჭირხვნა; ბ) მიწისქვეშა და მიწისზედა მტკნარი, სასმელი და სამკურნალო წყლების აღწერილობას და სიღრმეს, რომლებზედაც შემოთავაზებულმა ოპერაციამ შეიძლება მოახდინოს ზემოქმედება; გ) სადაც ეს მიზანშეწონილია, ქიმიურ ანალიზს, წყლის ანალიზს ჩასაჭირხნი ფენიდან, ასევე ჩასაჭირხნი ფენის გახლეჩის წნევას ან ჰიდროგახლეჩის წნევის გრადიენტს; დ) გეგმას ჰორიზონტალური პროექციით ნავთობისა და გაზის ნარჩენებისათვის განკუთვნილი საჭირხნი ჭაბურღილის ადგილმდებარეობის, ჭაბურღილის დანიშნულების (მაგ. ნარჩენების განსათავსებელი ან ჩასაჭირხნი), და ნავთობისა და გაზის ყველა ჭაბურღილის მდებარეობის მითითებით; ე) სადაც ეს მიზანშეწონილია, საჭირხნი ჭაბურღილის მთელი ჭრილის (კონდუქტორის ბუნიკიდან საბოლოო სიღრმემდე) ელექტროკაროტაჟის დიაგრამას; ვ) ნავთობისა და გაზის ნარჩენების საჭირხნი ჭაბურღილის სამაგრი კოლონის სრულ აღწერილობას ნახაზითურთ, რომელზედაც ნაჩვენებია სამაგრი კოლონის ყველა სექცია, ყოველ სექციაში ცემენტის ხარისხს და ამოსვლის სიმაღლეს; ზ) მიწისზედა ნაგებობების სქემას სისტემასთან დაკავშირებული ყველა მილსადენისა და რეზერვუარის მითითებით; თ) ფლუიდების ყველა წყაროს ნუსხას, საჭირხნი ჭაბურღილების მიხედვით; ი) დღე-ღამეში ჩასაჭირხნი ფლუიდების სავარაუდო მინიმალურ და მაქსიმალურ მოცულობებს, ჭაბურღილის პირზე ჩაჭირხვნის მოსალოდნელ წნევას; კ) სააგენტოს მიერ დასაბუთებულ სხვა მოთხოვნას, რაც დაკავშირებულია ნავთობისა და გაზის ნარჩენების მიწისქვეშ ჩაჭირხვნასთან. 4. ოპერატორმა ყოველ ორ (2) წელიწადში ერთხელ უნდა შეასრულოს ყოველი საჭირხნი ჭაბურღილის გამოცდა ჰერმეტულობაზე. ასეთი გამოცდის შედეგები უნდა წარედგინოს სააგენტოს. ოპერატორმა სააგენტოს უნდა აცნობოს ყოველი მორიგი გამოცდის შესახებ, მის დაწყებამდე ერთი კვირით ადრე, რათა სააგენტო, სურვილისამებრ, დაესწროს გამოცდას და დაამოწმოს იგი. 5. ჰერმეტულობაზე გამოცდის გარდა ოპერატორმა ჩაჭირხვნის დროს უნდა აწარმოოს წნევის მონიტორინგი სამაგრ კოლონაში, სატუმბო-საკომპრესორო მილსა და რგოლურ სივრცეში; შედეგების აღრიცხვა უნდა მოხდეს ყოველთვიურად. ოპერატორმა უნდა წარუდგინოს სააგენტოს აღნიშნული ინფორმაცია ყოველწლიურად. 6. ოპერატორმა რაც შეიძლება სწრაფად უნდა აცნობოს სააგენტოს ჭაბურღილის პირზე ჩაჭირხვნის მუშა წნევის მნიშვნელოვანი ცვლილების ან მე-5 პუნქტით განსაზღვრული მონიტორინგის სხვა მონაცემების შეცვლის შემთხვევაში, რაც შეიძლება იყოს ჭაბურღილის ჰერმეტულობის დარღვევის ნიშანი. ოპერატორმა 24 სთ-ის განმავლობაში უნდა აცნობოს სააგენტოს ასეთი ფაქტის გამოვლენისა და პრობლემის გამოსასწორებლად მიღებული ზომების თაობაზე.     მუხლი 163🔗. მოპოვებული წყლის განთავსება 1. მოპოვებული წყლის განთავსებამდე ოპერატორმა უნდა გაასუფთავოს იგი იმისათვის, რათა ნავთობი და კონდენსატი არ მოხვდეს ამბარში. 2. მოპოვებული წყალი შეიძლება ჩაშვებული იქნეს: ა) ჭაბურღილში ჩაჭირხვნით ამ კარის 162-ე მუხლის შესაბამისად; ბ) აორთქლებით/ფილტრაციით სათანადოდ იზოლირებულ ან არაიზოლირებულ ამბარში 161-ე მუხლში მოყვანილი მოთხოვნების შესაბამისად; გ) განთავსება ნავთობისა და გაზის ნარჩენებთან დაკავშირებულ ნებადართულ ნაგებობებში, როგორც აღწერილია 158-ე და 159-ემუხლებში; დ) სახელმწიფო სააგენტოს ნებართვით, სახელშეკრულებო ტერიტორიის ფარგლებში არსებულ გზებზე დაღვრით, რომლებიც მდებარეობს გარემოს დაცვის კუთხით მგრძნობიარე ტერიტორიის გარეთ, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოპოვებული წყალი შეიცავს 5,000მგ/ლ შეწონილ ნაწილაკებს; ე) შავ ზღვაში ამ წესების 190-ე, 191-ე და 192-ე მუხლებში მოყვანილი მოთხოვნების შესაბამისად. 3. ნავთობისა და გაზის ოპერაციების დროს წარმოებული წყალი შეიძლება გამოყენებულ იქნეს მეორადი ნავთობგაზგაცემისათვის, ბურღვისათვის ან სხვა მიზნებისათვის, რომელიც მიღებულია საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკაში და ითვალისწინებს საქართველოს მოქმედი გარემოსდაცვითი კანონმდებლობით გათვალისწინებულ წყლის ხარისხის სტანდარტებს. თავი XLVII დამხმარე ოპერაციები     მუხლი 164🔗. დამხმარე ოპერაციების ძირითადი მოთხოვნები ოპერატორმა ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ჩატარებისათვის აუცილებელი დამხმარე ნაგებობებისათვის უნდა შეიმუშაოს გეგმა და დასახოს გარემოს დაცვასთან დაკავშირებული ღონისძიებების განხორციელების პროცედურები.     მუხლი 165🔗. მილსადენების მომსახურება და მონიტორინგი ოპერატორმა უნდა ჩაატაროს მილსადენების გამოცდა, რომელთა აშენება ან ექსპლუატაცია შეუძლია მას საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის შესაბამისად; განახორციელოს კოროზიის კონტროლის პროგრამა და უზრუნველყოს ავარიული გამორთვისა და ავარიული შეტყობინების საიმედო სისტემა.     მუხლი 166🔗. ნავთობის ტანკერები 1. ყველა ტანკერი, რომელიც გამოიყენება ოპერატორის მიერ ნავთობისა და გაზის ტრანსპორტირებისათვის საზღვაო და სანაპირო ნაგებობებიდან, უნდა იქნეს ექსპლუატირებული, სადაც ეს შესაძლებელია, გემების უსაფრთხო ექსპლუატაციისა და ზღვის გარემოს დაბინძურების თავიდან აცილების შესახებ საერთაშორისო საზღვაო კოდექსის შესაბამისად. 2. ოპერატორმა უნდა წარუდგინოს სააგენტოს თანხმობის მისაღებად იმ ტანკერების სახელები, რომელთა გამოყენებასაც ის გეგმავს. სააგენტოს შეუძლია არ გასცეს გარკვეული ტანკერის გამოყენებაზე ნებართვა, თუ გააჩნია იმის მტკიცებულება, რომ ასეთი ტანკერი მონაწილეობდა ზღვის გარემოს დაბინძურების მნიშვნელოვან ინციდენტში და არსებობს ასეთი ინციდენტის განმეორების საკმაო ალბათობა.     მუხლი 167🔗.ნახშირწყალბადების შენახვა ოპერატორმა სანაპირო ტერიტორიასა და ხმელეთზე მდებარე საცავებში უნდა: ა) განათავსონ შემნახველი რეზერვუარები გაუმტარი შემოსაზვინის შიგნით, რომელიც დაიტევს ყველაზე დიდ რეზერვუარის მოცულობას და გამორიცხავს ნავთობის დაღვრის გავრცელებას სადრენაჟო წყლებში, რომელიც უკავშირდება ზედაპირულ, გრუნტის ან ნიადაგის წყლებს; ბ) სააგენტოს მოთხოვნის შემთხვევაში შეინარჩუნოს აუცილებელი მოწყობილობების მინიმალური რაოდენობა დაღვრის ლიკვიდაციისათვის.     მუხლი 168🔗. ქიმიური ნივთიერებების შენახვა სანაპირო ტერიტორიასა და ხმელეთზე განლაგებული ქიმიური ნივთიერებების საწყობი ნაგებობების ოპერატორმა უნდა: ა) შეინახოს საშიში ქიმიური ნივთიერებები, რომლებიც მოითხოვს განსაკუთრებულ მოპყრობას, ან ადამიანისათვის ტოქსიკურია (მჟავები, დეტერგენტები და ა.შ.), უსაფრთხო ნაგებობებში, რომლებშიც შესვლა შეზღუდული იქნება; ბ) აწარმოოს ყველა ასეთი ქიმიური ნივთიერების რაოდენობის აღრიცხვა; გ) სპეციალურ რუკებზე მონიშნოს ქიმიკატების შენახვის ადგილები და მათი რაოდენობა. ასეთი რუკები უნდა მოთავსდეს შესამჩნევ, ადვილად ხელმისაწვდომ ადგილას და დაურიგდეს ექსტრემალური სიტუაციის ლიკვიდაციაზე პასუხისმგებელ პირებს. თავი XLVIII ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის კონტროლი     მუხლი 169🔗. ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის მონიტორინგის პროგრამის შინაარსი ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის მონიტორინგის პროგრამა უნდა წარმოადგენდეს გარემოს დაცვის გეგმის ნაწილს და, რამდენადაც შესაძლებელია, უნდა შეიცავდეს: ა) ობიექტების აღწერილობას, მათ ზომებს და ემისიის წყაროების რაოდენობას თითოეულ ობიექტზე მისი მუშა მდგომარეობის მითითებით; ბ) ემისიის წერტილების განსაზღვრას და სინჯის აღების სიხშირეს; გ) მონიტორინგის პარამეტრებს; დ) ტექნოლოგიის და მოწყობილობების აღწერას, რომლებიც გამოიყენება ნავთობისა და გაზის ოპერაციების დროს ემისიის მოცულობების შესამცირებლად და ნავთობისა და საქრევი გაზის შესაკრებად; ე) დამწვარი ან ატმოსფეროში გაფრქვეული ნივთიერებების სავარაუდო რაოდენობას; ვ) ნებისმიერ სხვა შესაბამის მოთხოვნას, რომელიც დაკავშირებულია ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის მონიტორიგნთან, სააგენტოს დასაბუთებული მოთხოვნით. თავი XLIX ისტორიულ- კულტურული მემკვიდრეობისა და ბუნების ძეგლების ადგილმდებარეობა     მუხლი 170🔗. ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობისა და ბუნების ძეგლების დაცვის ძირითადი მოთხოვნები ოპერატორმა უნდა მიიღოს ყველა შესაძლო ზომა ისტორიულ- კულტურული მემკვიდრეობის ადგილებისა და ბუნების ძეგლების ადრეული გამოვლენისათვის, რომლებიც შეიძლება საქართველოსათვის წარმოადგენდნენ სამეცნიერო ან ისტორიულ- კულტურული ინტერესის საგანს და შეიტანონ ანგარიშგების პროცედურები შესაბამის გეგმაში.     მუხლი 171🔗. ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობისა და ბუნების ძეგლების აღმოჩენის შეტყობინება ოპერატორმა 48 საათის განმავლობაში უნდა აცნობოს სააგენტოს თუ ადგილი ექნა ქვემოთ ჩამოთვლილიდან ერთ- ერთ აღმოჩენას: ა) იშვიათი გეოლოგიური ან მინერალური ფორმაციები და სტრუქტურები; ბ) მეტეორიტები; გ) განსაკუთრებული პალეონტოლოგიური ნარჩენები როგორც ხერხემლიანთა, ასევე უხერხემლოთა; დ) ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობის ადგილები, ბუნების ძეგლები და სხვა ობიექტები, რომლებიც სამეცნიერო ან ისტორიულ-კულტურული ინტერესის საგანს წარმოადგენს.     მუხლი 172🔗.მიწისქვეშა აღმოჩენები თუ ნავთობისა და გაზის ოპერაციების განხორციელების პროცესში აღმოჩენილ იქნა სხვა სასარგებლო წიაღისეულის ბუდობები, რომელთაც შეიძლება ჰქონდეთ კომერციული მნიშვნელობა, ოპერატორმა უნდა: ა) შეატყობინოს სააგენტოს ასეთი აღმოჩენების შესახებ; ბ) შეაგროვოს ქანების ნიმუშები და განსაზღვროს მათი ჩაწოლის სიღრმე; გ) წარადგინოს ნიმუშები სააგენტოში, მაგრამ სააგენტომ არ უნდა შეაჩეროს ნავთობისა და გაზის ოპერაციები.     მუხლი 173🔗. მიწის სამუშაოები 1. სააგენტოს შეუძლია ოპერატორის სამშენებლო ან მიწისქვეშა სამუშაოების შეჩერება დასაბუთებული პერიოდის განმავლობაში იმ უბნებზე, რომლებიც უშუალო ზემოქმედებას ახდენს სახელშეკრულებო ფართობის ფარგლებში არსებულ წესების 171-ე მუხლში ჩამოთვლილ რომელიმე აღმოჩენაზე, მანამ, სანამ სააგენტო არ მიიღებს ასეთი აღმოჩენის ექსპერტიზის შედეგებს. 2. აღმოჩენის შეტყობინებიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში სააგენტომ უნდა ჩაატაროს აღმოჩენის საექსპერტო შეფასება და აცნობოს ოპერატორს შესაბამის გეგმაში ცვლილებების შეტანის აუცილებლობის შესახებ. ასეთი ცვლილებები შეიძლება იყოს: ა) მიწისზედა ნაგებობების გადატანა აღმოჩენის ფართობის გარეთ; ბ) გაძლიერებული კონტროლის ღონისძიებები დამატებით აღმოჩენებზე, რასაც შეიძლება ჰქონდეს ადგილი, მილსადენების მშენებლობის და მიწის სამუშაოების განახლების შემდეგ. 3. სააგენტომ უნდა მიაწოდოს ოპერატორს ინფორმაცია ამ წესების 171-ე მუხლით განსაზღვრული ყველა ცნობილი ობიექტისა და მათი მდებარეობის შესახებ, ოპერატორის თხოვნით გეგმის წარდგენამდე ან ამ გეგმის შესაბამისობის შესახებ დასკვნის გაცემის დროს.     მუხლი 174🔗. მოთხოვნები საზღვაო ოპერაციების მიმართ ოპერატორმა უნდა აცნობოს სააგენტოს სახელშეკრულებო ფართობზე საზღვაო ნაგებობებისა ან სატრანსპორტო მარშრუტების მშენებლობის პროცესში აღმოჩენილი ისტორიულ-კულტურული ძეგლებისა და მათი ადგილმდებარეობის შესახებ. თავი L ინსტრუქტაჟი გარემოს დაცვით საკითხებზე     მუხლი 175🔗. ზოგადი მოთხოვნები ოპერატორი ვალდებულია შეიმუშაოს და განახორციელოს გარემოსდაცვითი ინსტუქტაჟის/სწავლების პროგრამა, რომელიც შეიძლება მოიცავდეს თანამშრომლების მომზადებას შემდეგ საკითხებში: ა) ოპერატორის გარემოს დაცვითი მიზნები, ამოცანები და მეთოდები; ბ) საქართველოს კანონმდებლობა გარემოს დაცვის შესახებ; გ) ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის კონტროლის, წყლისა და საშიში ნივთიერებების და ნარჩენების მოცილება-გაუვნებლების ან მართვის საკითხებზე ტექნიკური ინსტრუქტაჟი; დ) ინსტრუქტაჟი ოპერატორის გარემოს დაცვის გეგმის საკითხებზე; ე) ინსტრუქტაჟი ოპერატორის მხრიდან დაღვრის თავიდან აცილების გეგმის მიხედვით; ვ) ინსტრუქტაჟი გამოკვლევების, მონიტორინგის, სინჯების აღების, ტრანსპორტირებისა და ანალიზების შესრულებისას ხარისხის კონტროლისა და უზრუნველყოფის პრინციპებთან დაკავშირებით; ზ) ნებისმიერი სხვა გარემოსდაცვით საკითხზე, სააგენტოს დასაბუთებული მოთხოვნის საფუძველზე.     მუხლი 176🔗. დოკუმენტაცია ინსტრუქტაჟთან დაკავშირებით ოპერატორი ვალდებულია აწარმოოს ინსტრუქტაჟთან/სწავლებასთან დაკავშირებული დოკუმენტაცია/ჟურნალები, სადაც შეჯამებული იქნება ჩატარებული საქმიანობა. სააგენტოს სამუშაო საათებში უნდა ჰქონდეს ინსტრუქტაჟის დოკუმენტაციის შემოწმების შესაძლებლობა. კარი X ტექნიკურიბურღვა     მუხლი 203🔗. მოწყობილობის შესაბამისობა საბურღმა მოწყობილობამ ოპერაციების ჩატარების ადგილას უნდა გაუძლოს სეზონურ ოკეანოგრაფიულ და მეტეოროლოგიურ პირობებს.     მუხლი 204🔗. ინსპქტირება ოპერაციების დაწყებამდე სააგენტოს ინსპექტორები დაშვებულ უნდა იქნენ ინსპექტირებისათვის საბურღ დანადგარზე, ამ წესების 217-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად. ოპერატორმა უნდა წარუდგინოს სახელმწიფო სააგენტოს ინსპექტირების პროცესში ან მანამდე ყველა ჩატარებული შიდა ინსპექტირების ანგარიშები ან გაცემული სერტიფიკატის ასლები, რომლებიც ადასტურებენ საბურღი მოწყობილობის სტანდარტებთან შესაბამისობას და ვარგისიანობას.     მუხლი 205🔗. ნებართვა ბურღვაზე ამ პუნქტის მიზანია ოპერატორის მიერ საბურღი დანადგარისა და შესაბამისი პროცედურების გამოყენების უზრუნველყოფა საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის შესაბამისად. საზღვაო ჭაბურღილის ბურღვაზე ნებართვის განაცხადი უნდა შეიცავდეს მოთხოვნებს, რომლებიც ჩამოთვლილია წესების 78-ე მუხლში და შეძლებისდაგვარად დამატებით ინფორმაციას: ა) დაპროექტებული საბურღი დანადგარის მაქსიმალურ საექსპლუატაციო პირობებს;. ბ) საპროექტო და კონსტრუქციულ შეზღუდვებს, რომლის დროსაც საჭიროა ბურღვის პროცესის ან საბურღი დანადგარის მუშაობის გაჩერება ან მოდიფიკაცია (მაგ., გემის მოძრაობა, გადაადგილება, ღუზის დაჭიმვა, ქარის სიჩქარე, ტალღის სიმაღლე, დინებები, გაყინვა, ყინულის დატვირთვა და ა.შ.); გ) მცურავი ან ნახევრადჩასაძირი საბურღი პლატფორმის გამოყენებით საბურღი ოპერაციების ჩატარებისას უსაფრთხოების საშუალებების დამატებითი ზომების აღწერას; დ) იმ ადგილებში, სადაც მოსალოდნელია წყლის ზედაპირის გაყინვა, საბურღი, ამოფრქვევის საწინაღმდეგო და მათთან დაკავშირებული სხვა მოწყობილობის და მასალების ვარგისიანობის დახასიათებას ასეთ პირობებში სამუშაოდ; ე) მცირე სიღრმეზე ბუღრვასთან დაკავშირებული რისკის ფაქტორების გამოკვლევის შედეგებს, თუ ასეთი გამოკვლევა არსებობს; ვ) ამოფრქვევის საწინააღმდეგო წყალქვეშა მოწყობილობის აღწერილობას; თ) სხვა შესაბამის ინფორმაციას, რომელიც შეიძლება დასაბუთებულად მოითხოვოს სააგენტომ. თავი LXI ათვისებისა და კაპიტალური რემონტის ოპერაციები     მუხლი 206🔗. კონსტრუქციები სტაციონარულ პლატფორმებზე საბურღი კოშკები, ანძები, კოშკისქვეშა საფუძვლები და შესაბამისი ათვისებისა და კაპიტალური რემონტის მოწყობილობა უნდა იქნეს შერჩეული, დაპროექტებული, ექსპლუატირებული, მომსახურებული და გარემონტებული პოტენციური დატვირთვების გათვალისწინებით, რომლებიც შეიძლება წარმოიქმნას ოპერაციების წარმოების დროს. პლატფორმაზე ჭაბურღილის ასათვისებელი და მასთან დაკავშირებული მოწყობილობის გადატანამდე ოპერატორმა უნდა განსაზღვროს პლატფორმის სტრუქტურული შესაძლებლობა _ გაუძლოს მოწყობილობებსა და დაგეგმილ ოპერაციებს; გასათვალისწინებულია აგრეთვე კოროზიისაგან დაცვის ღონისძიებები, პლატფორმის ექსპლუატაციის ვადა და პლატფორმაზე ადრე მოქმედი დატვირთვა.     მუხლი 207🔗. წყალქვეშა ათვისება და კაპიტალური რემონტი წყალქვეშა ათვისებისა და კაპიტალური რემონტის ყველა ოპერაცია უნდა წარიმართოს წესების XXV თავის მოთხოვნების შესაბამისად. თავი LXII ლიკვიდაცია     მუხლი 208🔗. ძირითადი მოთხოვნები თუ მე-4 მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, წესების XXV თავის მოთხოვნებთან ერთად, ოპერატორმა უნდა განახორციელოს ყველა საზღვაო ჭაბურღილის, პლატფორმის, ნაგებობის, მილსადენებისა და მათთან დაკავშირებული მოწყობილობის ლიკვიდაცია და კონსერვაცია ამ წესების 88-ე და 89-ე მუხლებით განსაზღვრული მოთხოვნებისა და საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის შესაბამისად.     მუხლი 209🔗. ტერიტორიის გასუფთავება ჭაბურღილის პირის და სამაგრი კოლონის მთელი მოწყობილობა მოშორებულ უნდა იქნეს ზღვის ფსკერიდან მინიმუმ ოთხი (4) მეტრის სიღრმეზე ან სააგენტოს მიერ დამტკიცებულ სხვა სიღრმეზე. ოპერატორის მიერ განსაზღვრულ სიღრმეზე, ყველა ხიმინჯი და სხვა წინააღმდეგობები უნდა იქნეს აღებული საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკისა და დამტკიცებული გეგმის შესაბამისად. წყალქვეშა ჭაბურღილის პირისა და სხვა წინააღმდეგობების მოშორებისა და ტერიტორიის გასუფთავების პირობები შეიძლება გამარტივდეს ან მოიხსნას, თუ სააგენტო ჩათვლის, რომ ჭაბურღილის პირი და სხვა წინააღმდეგობები საფრთხეს არ უქმნის ზღვის გარემოს სხვა მომხმარებლებს.     მუხლი 210🔗. ტერიტორიის გასუფთავების დადასტურება ჭაბურღილის ლიკვიდაციის შემდეგ კომერციული თევზჭერის რაიონში ოპერატორმა უნდა დაადასტუროს ტერიტორიის დასუფთავება ერთი ან რამდენიმე მეთოდით: ა) ფართობზე ტრალის გათრევით ურთიერთსაპირისპირო მიმართულებით; ბ) მყვინთავების მიერ ბურღვის ადგილის ირგვლივ ტერიტორიის გამოკვლევით; გ) გვერდული ან ფსკერული ხედვის ჰიდროლოკატორის დახმარებით ბურღვის ადგილის სკანირებით; დ) სააგენტოს მიერ დამტკიცებული ნებისმიერი სხვა მეთოდით. სალიკვიდაციო ოპერაციების დასრულების შემდეგ ოპერატორმა დაუყოვნებლივ უნდა წარადგინოს სააგენტოში წერილობითი შეტყობინება, რომ ტერიტორია ფაქტობრივად განთავისუფლებულია ყველა წინააღმდეგობისაგან და ვარგისია კომერციული თევზჭერისათვის. თავი LXIII პლატფორმები და საზღვაო კონსტრუქციები     მუხლი 211🔗. პლატფორმების აგებისა და სამუშაოთა წარმოების ძირითადი მოთხოვნები 1. ოპერატორმა უნდა დააპროექტოს, დაამზადოს, დაამონტაჟოს, გამოიყენოს, ჩაუტაროს მომსახურება და ინსპექტირება ყველა საზღვაო პლატფორმას და კონსტრუქციას, საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის შესაბამისად, რათა უზრუნველყოს პლატფორმის განლაგების ადგილას ნაგებობების და კონსტრუქციების სტრუქტურული მთლიანობა, უსაფრთხო ბურღვის, ათვისების, კაპიტალური რემონტისა და ექსპლუატაციისათვის გარემოს დაცვის კონკრეტული პირობების გათვალისწინებით.     მუხლი 212🔗. გეგმის წარდგენა და დამტკიცება თუ მე-4 მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ზღვის პლატფორმის ან კონსტრუქციის აგებამდე ან აწყობამდე ოპერატორმა სააგენტოში დასამტკიცებლად უნდა წარადგინოს ყველა პლატფორმის ან ნაგებობების კონსტრუქციის მთლიანობისა და სამუშაოების წარმოების უსაფრთხოების გეგმა („უსაფრთხოების საქმე“). „უსაფრთხოების საქმეში“ უნდა იყოს განსაზღვრული, საშიშროების წინასწარი დადგენის, შეფასებისა და გადაწყვეტის გზები. ამ წესებისა და კანონმდებლობის შესაბამისად, სააგენტოს განსახილველად და დასამტკიცებლად უნდა წარედგინოს პლატფორმის ან კონსტრუქციის დეტალური სტრუქტურული სქემა. „უსაფრთხოების საქმე“ არის ოპერატორის მიერ მომზადებული დოკუმენტი, რომელიც ინახება პროექტის არსებობის მთელი პერიოდის განმავლობაში, ეს დოკუმენტი ადგენს და დაწვრილებით აღწერს უსაფრთხოების ყველა სისტემას, პოტენციურ პრობლემას და მათ გამოსასწორებლად გატარებულ ღონისძიებებს.     მუხლი 213🔗. წინადადების შინაარსი 1. თუ სხვაგვარად არ არის გათვალისწინებული მე-4 მუხლით, წინადადება არსებული ან ახალი პლატფორმების მნიშვნელოვან მოდიფიკაციაზე უნდა იქნეს წარდგენილი როგორც დამუშავების გეგმის ნაწილი და შეძლებისდაგვარად უნდა შეიცავდეს მე-2, მე-3, მე-4 და მე-5 პუნქტებით განსაზღვრულ ინფორმაციას. 2. „უსაფრთხოების საქმის“ ანალიზისათვის მშენებლობის წინა პერიოდში წარდგენილი ძირითადი ინფორმაცია უნდა მოიცავდეს: ა) პლატფორმის დანიშნულებას, ფართობის დასახელებას, ბლოკის ნომერს; ბ) პლატფორმის გეოგრაფიული კოორდინატები, მათი განლაგება გეგმაზე და მანძილი ლიცენზირებული ბლოკის უახლოეს საზღვრებამდე; გ) ნახაზები, გეგმები ჰორიზონტალურ პროექციაში, პლატფორმის წინა და გვერდითი ამაღლებები და ზედხედი, რომელზეც ზუსტადაა ასახული კონსტრუქციის ყველა ძირითადი კომპონენტი, მათ შორის, შეზღუდვის გარეშე, გასაბურღი წერტილების რიცხვი და ადგილმდებარეობა, საპროექტო მოპოვების მოცულობა, ყოველი პლატფორმის საპროექტო დატვირთვა, წყლის სიღრმე, რაც აუცილებელია მშენებლობისწინა „უსაფრთხოების საქმის“ ანალიზში მოცემული საკითხების დასასაბუთებლად და აღსაწერად; დ) კოროზიისაგან დაცვისა და ცვეთაზე მედეგობის ზოგადი გეგმა, რომელშიც უნდა იყოს წარმოდგენილი კოროზიისაგან დაცვის მეთოდების, ექსპლუატაციის სავარაუდო ვადის და მთლიანი კონსტრუქციის ხანგამძლეობის კრიტერიუმების ანალიზი; ე) დამონტაჟებული პლატფორმების პერიოდული ინსპექტირების ზოგადი გეგმა, საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის შესაბამისად. 3. მონაცემები გარემოს დაცვის შესახებ უნდა მოიცავდეს გარემოს შესახებ იმ მონაცემების შეგროვება, რომლებიც გავლენას ახდენენ პლატფორმის კონსტრუქციაზე, მონტაჟსა და ექსპლუატაციაზე, ისეთი როგორიცაა: ტალღების სიმაღლე და მათი პერიოდულობა, დინებები, ქარის საშუალო და მაქსიმალური სიჩქარის ვერტიკალური განაწილება, წყლის სიღრმე, მონაცემები შტორმებისა და მოქცევის შესახებ, ზღვის ორგანიზმების ზრდა, თოვლის, ყინულის ზემოქმედება და ჰაერისა და ზღვის ტემპერატურა. აღნიშნული მონაცემების შეგროვება უნდა მოხდეს იმის მიხედვით, თუ რამდენად გამოსაყენებელი იქნება ეს ინფორმაცია "უსაფრთხოების საქმის" მოსამზადებლად. 4. ინფორმაცია ზღვის ფსკერზე მდებარე კონსტრუქციების საძირკველის შესახებ უნდა მოიცავდეს: ა) გეოტექნიკური გამოკვლევის ანგარიში, რომელიც შეიცავს იმ ძირითადი ფენების მოკლე აღწერილობას, რომლებსაც გადაკვეთს ჭაბურღილის ლულები; სარეწაო და ლაბორატორიული გამოკვლევების შედეგებზე აგებული პროფილები; სარეწაო და ლაბორატორიული გამოკვლევების ჩამონათვალი, მოკლე დასკვნებით; ზღვის ფსკერისა და ქვენაფენი გრუნტის თვისებებისა და პირობების განსაზღვრა, ადამიანის ქმედებებით გამოწვეული რისკის ფაქტორებისა და წინააღმდეგობების გამოვლენა; ბ) გარემოს ზემოქმედებისა და ფუნდამენტზე ფუნქციონალური დატვირთვების აღწერილობა; გ) ფართობზე ქანების მოძრაობისადმი მიდრეკილების დადგენა და მისი არსებობის შემთხვევაში, თუ შესაძლებელია, დახრილობისა და ქანების სტაბილურობის ანალიზი; დ) საძირკვლის კონსტრუქციების კრიტერიუმების მოკლე აღწერა; ე) ზღვის ფსკერის გამოკვლევის მოკლე აღწერა. 5. ინფორმაცია კონსტრუქციის შესახებ უნდა მოიცავდეს: ა) პლატფორმის ექსპლუატაციის საპროექტო ვადა, და ასეთი ვადის დასაბუთებას; ბ) საპროექტო დატვირთვის პირობებისა და მათი კომბინაციების მოკლე აღწერილობას; გ) შესაბამისი მასალების ტექნიკური მახასიათებლების ჩამონათვალსა და აღწერილობას; დ) კონსტრუქციის ძირითადი ელემენტების მწყობრიდან გამოსვლის აღსაკვეთი ზომების მოკლე აღწერას; ე) ლითონის „დაღლილობის“ ანალიზთან დაკავშირებული ინფორმაციას.     მუხლი 214🔗. სააგენტოს გადაწყვეტილება პლატფორმის მშენებლობა ან მოდიფიკაციაზე ოპერატორის მიერ ახალი პლატფორმის მშენებლობის ან არსებულ პლატფორმაზე მნიშვნელოვანი მოდიფიკაციის შესახებ წინადადების შეტანიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში სააგენტომ უნდა გააანალიზოს იგი, მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება და აცნობოს ოპერატორს თავისი გადაწყვეტილების შესახებ წერილობითი ფორმით, წესების XXIX თავისა და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.     მუხლი 215🔗. სერთიფიკაცია პლატფორმაზე მუშაობის დაწყებამდე (პლატფორმის მშენებლობის ან მოსამზადებელი სამუშაოების გარდა), ოპერატორმა უნდა წარმოადგინოს ახალი პლატფორმის და კონსტრუქციის სტრუქტურული გეგმა და სპეციფიკაცია, იმ ძირითადი მოდიფიკაციების ჩათვლით, რომლებიც განსაზღვრულია წესების მე-15 მუხლით ან 213-ე მუხლის მე-2 პუნქტის გ) ქვეპუნქტით. აღნიშნული გეგმა მშენებლობის დაწყებამდე უნდა იქნეს განხილული, ხოლო მშენებლობის დასრულების შემდეგ სერტიფიცირებული შესაბამისი უწყების ან ორგანოს მიერ კონსტრუქციის გეგმით გათვალისწინებულ მაჩვენებლებთან შესაბამისობის დასადგენად. ოპერატორმა უნდა წარადგინოს ასეთი სერტიფიკატი სააგენტოში.     მუხლი 216🔗. ექსტრემალური პირობები ექსტრემალურ პირობებში კონსტრუქციის უმთავრესი ელემენტების რემონტი არსებული მდგომარეობის აღსადგენად შეიძლება განხორციელებულ იქნეს წინასწარი ნებართვის გარეშე. სააგენტოს დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს ამგვარი სარემონტო სამუშაოების ჩატარების შესახებ.     მუხლი 217🔗. დოკუმენტაცია და ობიექტებზე დაშვება 1. პლატფორმის ექსპლუატაციის მთელი ვადის განმავლობაში ოპერატორმა უნდა აწარმოოს, შეინახოს და წარუდგინოს სააგენტოს საზღვაო პლატფორმების და კონტრუქციების უსაფრთხოების დოკუმენტაცია, რომელიც მოიცავს სამუშაო ნახაზებს, საპროექტო ვარაუდებს და ანალიზს, რაც დადგენილია 213-ე მუხლის მე-2 პუნქტის ე) ქვეპუნქტით; ასევე პლატფორმების მშენებლობის დასრულების შემდგომ სერტიფიკაციასთან დაკავშირებულ გამოცდისა და შემოწმების მოკლე შინაარსს, წესების 215-ე მუხლის შესაბამისად. 2. ოპერატორმა უნდა მისცეს სააგენტოს სახელშეკრულებო ფართობზე მდებარე ყველა პლატფორმის, ხელოვნური კუნძულისა და სხვა ნაგებობების ინსპექტირების შესაძლებლობა. სააგენტომ დროულად უნდა აცნობოს ოპერატორს დაგეგმილი ინსპექტირების თაობაზე, რათა ამ უკანასკნელმა შეძლოს სათანადოდ დაგეგმოს სააგენტოს ინსპექტორების ტრანსპორტირების გრაფიკი საზღვაო ნაგებობებზე. კარი XII დოკუმენტაცია და ანგარიშგება თავი LXIV დოკუმენტაციისა და ანგარიშგების ზოგადი დებულებები     მუხლი 218🔗. დანიშნულება და მოქმედების სფერო 1. წინამდებარე კარის მიზანია საქართველოში ჩატარებული ნავთობისა და გაზის ოპერაციების შესახებ სააგენტოს სრული და სწორი ინფორმაცით უზრუნველყოფა, აღნიშნული ოპერაციების ხელშეკრულებასთან, წესებთან და სააგენტოს სამართლებრივ აქტებთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით. 2. წინამდებარე კარი არეგულირებს ნავთობისა და გაზის ოპერაციებზე ანგარიშგების წარმოებას, რაც შეზღუდვების გარეშე მოიცავს ოპერატორის მიერ ხელშეკრულების ან სხვა შეთანხმების საფუძველზე მოპოვებულ მთელ მონაცემებს. თავი LXV დოკუმენტაციის წარმოება     მუხლი 219🔗. დოკუმენტაცია ყოველმა ოპერატორმა უნდა შეადგინოს და აწარმოოს ზუსტი და სრულყოფილი დოკუმენტაცია, რომელიც დადგენილია ხელშეკრულების ან სხვა შეთანხმებების, საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობისა და წესების შესაბამისად, აგრეთვე ყველა ის დოკუმენტაცია, რომელსაც ჩვეულებრივ აწარმოებს ოპერატორი საბუღალტრო აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტებისა და საერთაშორისო ნავთობმრეწველობის პრაქტიკის შესაბამისად. დოკუმენტაცია უნდა შეიცავდეს ანგარიშებსა და მონაცემებს, რომლებიც ამ წესების შესაბამისად, ექვემდებარება შენახვას და აგრეთვე ისეთ მონაცემებს, რომელსაც ოპერატორი ჩვეულებრივ ინახავს დადგენილი წესით.     მუხლი 220🔗. შემოსავლების გადამხდელის დოკუმენტაცია შემოსავლების ყოველმა გადამხდელმა უნდა შეადგინოს და აწარმოოს ზუსტი და სრული დოკუმენტაცია, რომელშიც ნაჩვენები და განსაზღვრული იქნება: ა) ნავთობის, გაზის, თანმომყოლი ნახშირწყალბადების და სამრეწველო მნიშვნელობის მქონე სხვა ნაერთების მოპოვება და განაწილება; ბ) ასეთი ნივთიერებების გაყიდვა ან გაცვლა; გ) მათი გაყიდვის ან გაცვლის შედეგად მიღებული შემოსავლების განაწილება; დ) ყველა სხვა ანგარიშსწორება, ფულის ან სხვა ფასეულობის მიწოდება ხელშეკრულების ან სხვა შეთანხმებების შესაბამისად, რომელიც გაფორმებულია სახელმწიფოსთან ან სახელმწიფოს სახელით მოქმედ უწყებასთან.     მუხლი 221🔗. დოკუმენტების შენახვა ოპერატორები, შემოსავლების გადამხდელები ან სხვა პირები ვალდებული არიან აწარმოონ აღრიცხვა და შეინახონ დოკუმენტები მათი შექმნის თარიღიდან ექვსი წლის განმავლობაში. დოკუმენტაცია, რომელიც ექვემდებარება აუდიტორულ შემოწმებას ან შესწავლას სააგენტოს ან სხვა სახელმწიფო უწყების მიერ, ან ისეთი დოკუმენტაცია, რომელიც, ოპერატორის აზრით, შეიძლება საჭირო იყოს აუდიტორული შემოწმებისათვის ან შესწავლისათვის, უნდა იქნეს შენახული მანამდე, ვიდრე ოპერატორი სახელმწიფო სააგენტოსაგან ან სხვა სახელმწიფო უწყებისაგან არ მიიღებს წერილობით ნებართვას ასეთი დოკუმენტაციის ლიკვიდაციის თაობაზე.     მუხლი 222🔗. დოკუმენტაციის შემოწმება ამ წესებით მოთხოვნილი ყველა დოკუმენტი ან დოკუმენტის ასლი, უნდა ინახებოდეს საქართველოში. ამ კარის შესაბამისად, დოკუმენტაციის შედგენასა და შენახვაზე პასუხისმგებელი პირები ვალდებული არიან, რომ ეს დოკუმენტაცია ხელმისაწვდომი გახადონ შემოწმებისათვის. დოკუმენტები წარდგენილ უნდა იქნეს ოპერატორის, შემოსავლების გადამხდელის ან სხვა პირის დაწესებულებაში სამუშაო საათების განმავლობაში, სააგენტოს წერილობითი თხოვნის საფუძველზე. ოპერატორებს, შემოსავლების გადამხდელებსა ან სხვა პირებს უნდა მიეცეთ საკმარისი დრო საარქივო დოკუმენტების წარსადგენად. სააგენტოს არ მოეთხოვება წერილობითი შეტყობინების წარდგენა დოკუმენტაციის გამოსათხოვად, თუ მას აქვს საფუძველი ჩათვალოს რომ: დოკუმენტაცია განადგურდა ან ნადგურდება, მიიჩნევა უსარგებლოდ კონტრაქტორის მიერ, დოკუმენტაცია შეიძლება დაიმალოს ან გატანილ იქნეს საქართველოდან თავი LXVI ანგარიშგება     მუხლი 223🔗. ანგარიშგების დამატებითი მოთხოვნები ამ წესებით განსაზღვრული ანგარიშგების და ინფორმაციის წარდგენის მოთხოვნების გარდა, ყოველმა ოპერატორმა დროულად უნდა წარადგინოს წინამდებარე თავში მოთხოვნილი ზუსტი და სრულყოფილი ანგარიშები. სააგენტოს შეუძლია ოპერატორს დაუწესოს ანგარიშგების ფორმა.     მუხლი 224🔗. საორგანიზაციო ანგარიში ოპერატორი ვალდებულია სააგენტოში წარადგინოს საორგანიზაციო ანგარიში ამ წესების ძალაში შესვლიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში. იმ შემთხვევაში, როდესაც ხელშეკრულება(ები) შეთანხმებულია ან დადებულია ოპერატორთან, რომელსაც ადრე არ წარუდგენია საორგანიზაციო ანგარიში, მაშინ ის უნდა იყოს წარდგენილი სააგენტოს მიერ ხელშეკრულების/შეთანხმების ხელმოწერის ან ლიცენზიის გაცემამდე არანაკლებ ათი (10) დღით ადრე. სააგენტოს არ მოეთხოვება ხელშეკრულების ხელმოწერა ან ლიცენზიის გაცემა მანამ, სანამ არ იქნება წარდგენილი სრული საორგანიზაციო ანგარიში, რომელშიც მოცემული უნდა იყოს: ა) რეგისტრაციის უფლებამოსილების მქონე ორგანოს მიერ გაცემული კომპანიის საიმედოობის დამადასტურებელი სერტიფიკატი (თუ ასეთი არსებობს), რომელიც დათარიღებული უნდა იყოს არა უმეტეს 6 თვისა, მისი სააგენტოში წარმოდგენამდე. შეიძლება იქნეს წარმოდგენილი სერტიფიკატის დედანი ან მისი ასლი დამოწმებული შესაბამისი უფლებამოსილი ორგანოს ან სასამართლოს მიერ. ბ) ინფორმაცია კომპანიის მფლობელობისა და კონტროლის შესახებ: ბ.ა) ოპერატორის 10%-ზე მეტის მფლობელი ან მაკონტროლებელი პირის ან ფირმის სახელი და მისამართი; თუ კორპორაცია, ამხანაგობა ან სხვა იურიდიული პირი ფლობს ან აკონტროლებს აქციების 10 % მეტს, მაშინ ასეთი იურიდიული პირის აღმასრულებელი დირექტორის სახელი, ორგანიზაციის რეგისტრაციისა და მთავარი ოფისის მისამართები. ამ ქვეპუნქტში მოთხოვნილი ინფორმაცია წარმოდგენილ უნდა იქნეს კორპორაციიის უფლებამოსილი პირის მიერ დამოწმებული დოკუმენტით. ბ.ბ) სააგენტოს შეუძლია მოითხოვოს დამატებითი ინფორმაცია, რომელიც შეეხება ოპერატორის 10%-ის ან უფრო დიდი წილის მფლობელს ან მაკონტროლებელი კომპანიას და შეუძლია შემდგომ მოითხოვოს დამატებითი ინფორმაცია, რომელიც შეეხება ასეთი ფირმების მმართველებს, დირექტორებს, ხელმძღვანელ პერსონალსა და მნიშვნელოვან აქციონერებს ან პარტნიორებს. გ) კორპორაციის უფლებამოსილი პირის მიერ დამოწმებული დოკუმენტი, რომელშიც ჩამოთვლილი იქნება კომპანიის მმართველების სახელები და სამუშაო მისამართები; დ) დამოწმებული ამონაწერი, რომელიც ადასტურებს კომპანიის საქართველოში რეგისტრაციას, იქნება ეს მთავარი ოფისი თუ წარმომადგენლობა; ე) გადასახადების გადამხდელის საიდენტიფიკაციო კოდი (თუ ასეთი არსებობს). ვ) ფინანსური ინფორმაცია: ვ.ა) იმ ანგარიშვალდებულმა საწარმოებმა, რომლებიც წარუდგენენ წლიურ ანგარიშებს ან მსგავს დოკუმენტებს ფასიანი ქაღალდებით ვაჭრობის მარეგულირებელ ორგანოს, რომლის იურისდიქციის ქვეშ არიან რეგისტრაციის ადგილის ან აქციების მიმოქცევაში ყოფნის ადგილის მიხედვით, უნდა წარადგინონ: მარეგულირებელ ორგანოში შეტანილი ფინანსური მდგომარეობის უკანასკნელი ანგარიშის ასლი, დამოწმებული ამავე ორგანოს მიერ. თუ აქციების მფლობელებს დაურიგდათ წლიური ანგარიშები, მაშინ ამ ანგარიშის ასლი ასევე უნდა იქნეს წარმოდგენილი სააგენტოში. წლიური ანგარიშის მონაცემები წარდგენილ უნდა იქნეს სააგენტოში ყოველწლიურად, ფასიანი ქაღალდების მარეგულირებელ ორგანოში ამ ანგარიშების წარდგენიდან ერთი თვის განმავლობაში; ვ.ბ) არაანგარიშვალდებულ საწარმოს ან ფიზიკურ პირს მოეთხოვება წარმოადგინოს შემდეგი ინფორმაცია: ფინანსური ანგარიში, რომელმაც გაიარა აუდიტი, მომზადებულ იქნა სათანადოდ სერტიფიცირებული ბუღალტრების მიერ და სააგენტოში წარდგენამდე დათარიღებულია არა უმეტეს ერთი (1) წლისა. თუ საქმე ეხება ანგარიშვალდებული საწარმოს შვილობილ კომპანიას, მაშინ საკმარისი იქნება ასეთი კომპანიის ანგარიში, თუ ის შეიცავს ინფორმაციას, რომელიც ადეკვატურად ასახავს საქართველოში მომუშავე ფილიალის ფინანსურ მდგომარეობას. ზ) წერილი უფელბამოსილი პირისაგან, რომელიც ნიშნავს საქართველოში კომპანიის მუშაობაზე პასუხისმგებელ პირს. თ) საქართველოში ოპერაციების წარმართვაზე კომპანიის პასუხისმგებელი პირის წერილი, მისი ოფისის მისამართის, სამსახურის ტელეფონის ნომრებისა და ელექტრონული ფოსტის მისამართის მითითებით; ი) სხვა დამატებითი ინფორმაცია, რომელიც შეიძლება მოითხოვოს სააგენტომ.     მუხლი 225🔗. წლიური საორგანიზაციო ფორმა საორგანიზაციო ანგარიში უნდა განახლდეს ყოველწლიურად და წარედგინოს სააგენტოს ყოველი წლის 15 მარტამდე ან სხვა დროს სააგენტოს დასაბუთებული მოთხოვნის შესაბამისად. ასეთი ანგარიშები უნდა შეიცავდეს მხოლოდ ახალ და გადასინჯულ მონაცემებს, რომლებიც ადრე არ ყოფილა შესული საწყის საორგანიზაციო ანგარიშში.     მუხლი 226🔗. გეოლოგიური და გეოფიზიკური სამუშაოების კვარტალური ანგარიში 1. ოპერატორი ვალდებულია მოამზადოს და წარადგინოს გეოლოგიური და გეოფიზიკური სამუშაოების კვარტალური ანგარიში საანგარიშო კვარტალის მომდევნო მეორე თვის 16 რიცხვამდე. გეოლოგიური და გეოფიზიკური სამუშაოების კვარტალური ანგარიში უნდა შეიცავდეს დოკუმენტურ მოხსენებას კვარტალის განმავლობაში ჩატარებული ყველა გეოფიზიკური სამუშაოს აღწერით, ისევე როგორც, შეზღუდვების გარეშე, ყველა საწარმოო გამოკვლევის შედეგებსა და მიღებულ და დამუშავებულ სეისმურ მონაცემებს. ანგარიშში მოყვანილი ინფორმაცია ითვლება კონფიდენციალურად ექვსი (6) წლის განმავლობაში ან ხელშეკრულების შეწყვეტამდე. 2. ოპერატორმა უნდა ჩაიწეროს სახელშეკრულებო ფართობთან დაკავშირებული გეოლოგიური და გეოფიზიკური მონაცემები, აგრეთვე საკონტრაქტო ფართობთან დაკავშირებული სხვა მონაცემები, მისი საწყისი ფორმით ან მაგნიტურ ფირებზე ციფრობრივი ფორმით, შემდგომი სარგებლობის მიზნით. ასეთი მონაცემების მიღებისთანავე, ოპერატორმა უნდა გადასცეს სააგენტოს ყველა ამ მონაცემის და ინფორმაციის ასლი, კაროტაჟული დიაგრამებისა და ჭაბურღილის მონაცემების ჩათვლით.     მუხლი 227🔗. ბურღვისა და ათვისების კვარტალური ანგარიში ოპერატორი ვალდებულია მოამზადოს და წარადგინოს ბურღვისა და ათვისების კვარტალური ანგარიში, საანგარიშო კვარტალის მეორე მომდევნო თვის 16 რიცხვამდე. ბურღვისა და ათვისების კვარტალური ანგარიში უნდა შეიცავდეს კვარტალის განმავლობაში ჩატარებული ბურღვისა და ათვისების ყველა ოპერაციის აღწერის შემცველ დოკუმენტურ მოხსენებას; ისევე როგორც, შეზღუდვების გარეშე, ყველა დასრულებული ოპერაციის შედეგებსა და ყველა ბურღვითი სამუშაოს აღწერილობას, რომელიც კვარტალის ბოლოს ჯერ კიდევ განხორციელების პროცესშია. ანგარიშში მოყვანილი ინფორმაცია ითვლება კონფიდენციალურად ექვსი (6) წლის განმავლობაში ან ხელშეკრულების შეწყვეტამდე.     მუხლი 228🔗. ძებნა-ძიების, შეფასებისა და დამუშავების კვარტალური ანგარიში ყველა ოპერატორმა უნდა მოამზადოს და წარადგინოს ძებნა-ძიების, შეფასების და დამუშავების კვარტალური ანგარიში, საანგარიშო კვარტალის მეორე მომდევნო თვის 16 რიცხვამდე. ძებნა-ძიების, შეფასებისა და დამუშავების კვარტალური ანგარიში უნდა შეიცავდეს კვარტალის განმავლობაში ჩატარებული ძებნა-ძიების, შეფასებისა და დამუშავების ოპერაციების აღწერის შემცველ დოკუმენტურ მოხსენებას, ისევე როგორც, შეზღუდვების გარეშე, ყველა შესრულებული ოპერაციის შედეგებსა და ძებნა-ძიების, შეფასების და დამუშავების ყველა იმ ოპერაციის აღწერას, რომელიც კვარტალის ბოლოს ჯერ კიდევ განხორციელების პროცესშია. ანგარიშში მოყვანილი ინფორმაცია ითვლება კონფიდენციალურად ექვსი (6) წლის განმავლობაში ან ხელშეკრულების შეწყვეტამდე.     მუხლი 229🔗. მოპოვების ყოველთვიური ანგარიში ყველა ოპერატორმა უნდა მოამზადოს და წარადგინოს მოპოვების ყოველთვიური ანგარიში,საანგარიშო თვის მომდევნო თვის ბოლო დღემდე. მოპოვების ყოველთვიურ ანგარიშში მოცემული უნდა იყოს: ა) სახელშეკრულებო ფართობის ყოველი ჭაბურღილიდან მოპოვებული ნავთობისა და გაზის მთლიანი მოცულობა; ბ) სახელშეკრულებო ფართობის ყოველი ჭაბურღილიდან მოპოვებული წყლის მთლიანი მოცულობა; გ) მოპოვებული ნახშირწყალბადების განაწილება.     მუხლი 230🔗. მოპოვების წლიური ანგარიში ყველა ოპერატორმა უნდა მოამზადოს და წარადგინოს მოპოვების წლიური ანგარიში მომდევნო წლის აპრილის თვის ბოლო დღემდე ან მანამდე. მოპოვების წლიურ ანგარიშში უნდა იყოს მოცემული: ა) სახელშეკრულებო ფართობის ყოველი ჭაბურღილიდან მოპოვებული ნავთობისა და გაზის მთლიანი მოცულობა; ბ) სახელშეკრულებო ფართობის ყოველი ჭაბურღილიდან მოპოვებული წყლის მთლიანი მოცულობა; გ) მოპოვებული ნახშირწყალბადების განაწილება.     მუხლი 231🔗. სალიკვიდაციო და აღდგენითი სამუშაოების წლიური ანგარიში ყველა ოპერატორმა უნდა მოამზადოს და წარადგინოს სალიკვიდაციო და აღდგენითი სამუშაოების წლიური ანგარიში, მომდევნო წლის აპრილის ბოლო დღემდე იმ შემთხვევაში, თუ ასეთი სამუშაო ჩატარებულ იქნა. ანგარიში უნდა შეიცავდეს ჩატარებული სამუშაოების მოკლე აღწერას, სამუშაოების ჩატარების ადგილს ყოველი ჭაბურღილისა და ნაგებობის განსაზღვრის ჩათვლით, სალიკვიდაციო და აღდგენითი სამუშაოების საბოლოო ანგარიშის წარდგენის თარიღს.     მუხლი 232🔗. სალიკვიდაციო და აღდგენითი სამუშაოების საბოლოო ანგარიში ყველა ოპერატორმა უნდა მოამზადოს და წარადგინოს სალიკვიდაციო და აღდგენითი სამუშაოების საბოლოო ანგარიში კონკრეტულ ჭაბურღილთან ან ნაგებობასთან დაკავშირებული სალიკვიდაციო და/ან აღდგენითი სამუშაოების დამთავრებიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში. ანგარიში უნდა შეიცავდეს სამუშაოების, მათ შორის ლიკვიდაციაზე ნებართვის განაცხადში აღნიშნული, ან ამ წესებით მოთხოვნილი სამუშაოების აღწერას ან 88-ე მუხლის შესაბამისად სააგენტოს მიერ გაცემული ლიკვიდაციის ნებართვის პირობით მოთხოვნილი სამუშაოების შედეგების აღწერას.     მუხლი 233🔗. უსაფრთხოებასა და ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი შემთხვევის ანგარიში 1. ყველა ოპერატორმა უნდა მოამზდოს და წარადგინოს უსაფრთხოებასა და ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი შემთხვევის ანგარიში, ასეთი შემთხვევიდან 24 საათის განმავლობაში. ანგარიში უნდა შეიცავდეს სულ ცოტა შემდეგ ინფორმაციას: ა) შემთხვევის თარიღს, დროსა და ხასიათს; ბ) დაზიანებული პირის ან პირების ვინაობას, მისამართს და ტელეფონის ნომერს; გ) იყო თუ არა დაზარალებული პირი(ები) ოპერატორის, მისი მენარდეს თუ ქვემენარდეს თანამშრომელი, ან პირი, რომელსაც არ ჰქონდა კავშირი ნავთობისა და გაზის ოპერაციებთან; დ) შემთხვევის რეაგირებაზე და შესწავლაზე პასუხისმგებელი პირის სახელს, მისამართს და ტელეფონის ნომერს (სამსახურის, სახლის და მობილურის); ე) ოპერატორისათვის ცნობილი თითოეული პოტენციური მოწმის სახელს, მისამართს და ტელეფონის ნომერს. 2. ოპერატორი ვალდებულია დაუყოვნებლივ დაუმატოს ანგარიშს დამატებითი ინფორმაცია მისი მიღებისთანავე.     მუხლი 234🔗. წლიური ანგარიში უსაფრთხოებასა და ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი შემთხვევის შესახებ ყველა ოპერატორმა უნდა წარადგინოს უსაფრთხოებასა და ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი შემთხვევის შესახებ წლიური ანგარიში მომდევნო წლის აპრილის თვის ბოლო დღეს ან მანამდე. წლიური ანგარიში უნდა შეიცავდეს წლის განმავლობაში მომხდარი უსაფრთხოებასა და ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ყველა მნიშვნელოვანი შემთხვევის დაწვრილებით აღწერილობას.     მუხლი 235🔗. მნიშვნელოვანი ეკოლოგიური შემთხვევის შესახებ ანგარიში 1. ყველა ოპერატორმა უნდა წარადგინოს მნიშვნელოვანი ეკოლოგიური შემთხვევის შესახებ ანგარიში შემთხვევიდან 24 საათის განმავლობაში. ანგარიში უნდა შეიცავდეს სულ ცოტა შემდეგ ინფორმაციას: ა) შემთხვევის თარიღს, დროს, ხასიათს და სავარაუდო გამომწვევ მიზეზს; ბ) პოტენციური მოწმეების ვინაობას, მისამართს და ტელეფონის ნომრებს; გ) შემთხვევის ლიკვიდაციაზე და შესწავლაზე პასუხისმგებელი პირის სახელს, მისამართს და ტელეფონის ნომერს (სამსახურის, სახლის და მობილურის). 2. თუ შემთხვევის შედეგად ადგილი ექნა ისეთი მავნე ნივთიერებების გამოშვებას, რომლებიც პოტენციურ საშიშროებას უქმნის ადამიანებს, საკუთრებას და გარემოს, მაშინ ანგარიში უნდა განსაზღვრავდეს გამოშვებული ნივთიერებების ტიპს, მათ საშიშროებას ან პოტენციურ საშიშროებას. ანგარიშში ასევე წარმოდგენილი უნდა იყოს შემთხვევის ლიკვიდაციის დაგეგმილი ზომები. ოპერატორი ვალდებულია მიღებისთანავე, დაუყოვნებლივ დაუმატოს დამატებითი ინფორმაცია ანგარიშს.     მუხლი 236🔗. მნიშვნელოვანი ეკოლოგიური შემთხვევის წლიური ანგარიში ყველა ოპერატორმა უნდა მოამზადოს და წარადგინოს მნიშვნელოვანი ეკოლოგიური შემთხვევის წლიური ანგარიში საანგარიშო წლის მომდევნო აპრილის თვის ბოლო დღეს ან მანამდე. წლიური ანგარიში უნდა შეიცავდეს წლის განმავლობაში მომხდარი მნიშვნელოვანი ეკოლოგიური შემთხვევების დაწვრილებით აღწერილობას. თავი LXVII ფინანსური ანგარიშგება     მუხლი 237🔗. მოპოვების, ხარჯებისა და დანახარჯების ანაზღაურების და მოგების განაწილების ანგარიში ყველა ოპერატორმა უნდა მოამზადოს და წარადგინოს მოპოვების, ხარჯებისა და დანახარჯების ანაზღაურების და მოგების განაწილების კვარტალური ანგარიში საანგარიშო კვარტალის მეორე მომდევნო თვის 16 რიცხვამდე. მოპოვების, ხარჯებისა და დანახარჯების ანაზღაურების და მოგების განაწილების ანგარიში უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას მოპოვებული ნავთობისა და გაზის რაოდენობის, მათი საშუალო ფასების, ხარჯებისა და დანახარჯების ანაზღაურებისა და მოგებული ნავთობის შესახებ, R ფაქტორის წლიური გამოანგარიშებით ფორმა 1 ( REV) -ის შესაბამისად, რომელიც წარმოდგენილია ამ წესების დანართში     მუხლი 238🔗. მოგების გადასახადის ანგარიში ყველა ოპერატორმა უნდა მოამზადოს და წარადგინოს მოგების გადასახადის კვარტალური ანგარიში საანგარიშო კვარტალის მეორე მომდევნო თვის 16 რიცხვამდე, რომელიც უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას ოპერატორის შემოსავლის, კაპიტალიზებული ხარჯების, დასაბეგრი მოგებისა და მოგების გადასახადის შესახებ ფორმა 2 ( TAX)-ის შესაბამისად, რომელიც წარმოდგენილია ამ წესების დანართში.     მუხლი 239🔗. ჯამური ხარჯებისა და დანახარჯების და მათი ანაზღაურების ანგარიში ყველა ოპერატორმა უნდა მოამზადოს და წარადგინოს ჯამური ხარჯებისა და დანახარჯების და მათი ანაზღაურების კვარტალური ანგარიში, საანგარიშო კვარტალის მეორე მომდევნო თვის 16 რიცხვამდე. ჯამური ხარჯებისა და დანახარჯების და მათი ანაზღაურების ანგარიში უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას მიმდინარე წლის ხარჯებსა და დანახარჯებზე ფორმა 3 (SUM)-ის შესაბამისად, რომელიც წარმოდგენილია ამ წესების დანართში.     მუხლი 240🔗. ძებნა-ძიების ხარჯების ანგარიში ყველა ოპერატორმა უნდა მოამზადოს და წარადგინოს ძებნა-ძიების ხარჯების კვარტალური ანგარიში, საანგარიშო კვარტალის მეორე მომდევნო თვის 16 რიცხვამდე. ძებნა-ძიების ხარჯების ანგარიში უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას გეოლოგიური და გეოფიზიკური საქმიანობის, საძიებო და შეფასებითი ბურღვის, სხვა დანახარჯების შესახებ, ფორმა 4 (EXP)-ის შესაბამისად, რომელიც წარმოდგენილია ამ წესების დანართში.     მუხლი 241🔗. დამუშავებისა და მოპოვების კაპიტალური ხარჯების ანგარიში ყველა ოპერატორმა უნდა მოამზადოს და წარადგინოს დამუშავებისა და მოპოვების კაპიტალური ხარჯების კვარტალური ანგარიში საანგარიშო კვარტალის მეორე მომდევნო თვის 15 რიცხამდე. დამუშავებისა და მოპოვების კაპიტალური ხარჯების ანგარიში უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას მომპოვებელი და კაპიტალური რემონტის შემდეგ კაპიტალიზებული ჭაბურღილების ბურღვისა და ათვისების და ნაგებობათა მშენებლობისა და მოწყობილობის მონტაჟის ხარჯების შესახებ, ასევე დამუშავებისა და მოპოვების სხვა კაპიტალური ხარჯების შესახებ ფორმა 5 (DEV)-ის შესაბამისად, რომელიც წარმოდგენილია ამ წესების დანართში.     მუხლი 242🔗. საექსპლუატაციო და სალიკვიდაციო ხარჯების ანგარიში ყველა ოპერატორმა უნდა მოამზადოს და წარადგინოს საექსპლუატაციო და სალიკვიდაციო ხარჯების კვარტალური ანგარიში საანგარიშო კვარტალის მეორე მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე. საექსპლუატაციო და სალიკვიდაციო ხარჯების ანგარიში უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას პირდაპირი საოპერაციო ხარჯების, საექსპორტო ხარჯების, სალიკვიდაციო ხარჯების და საექსპლუატაციო ზედნადები ხარჯების შესახებ ფორმა 6 (OP R)–ის შესაბამისად, რომელიც წარმოდგენილია ამ წესების დანართში.     მუხლი 243🔗. საერთო-ადმინისტრაციული და მომსახურების ხარჯების ანგარიში ყველა ოპერატორმა უნდა მოამზადოს და წარადგინოს საერთო-ადმინისტრაციული და მომსახურების ხარჯების კვარტალური ანგარიში საანგარიშო კვარტალის მეორე მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე. საერთო-ადმინისტრაციული და მომსახურების ხარჯების ანგარიში უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას საერთო და ადმინისტრაციული და მომსახურების ხარჯების და მათი გადანაწილების შესახებ ფორმა 7 (ADM)–ის შესაბამისად, რომელიც წარმოდგენილია ამ წესების დანართში.     მუხლი 244🔗. სხვა აქტივების ანგარიში ყველა ოპერატორმა უნდა მოამზადოს სხვა აქტივების კვარტალური ანგარიში საანგარიშო კვარტალის მეორე მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე. სხვა აქტივების ანგარიში უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას ბურღვისა და მოპოვების, სასაქონლო-მატერიალური მარაგების, წინასწარგადახდებისა და სხვათა შესახებ ფორმა 8 (A ST)-ის შესაბამისად, რომელიც წარმოდგენილია ამ წესების დანართში. თავი LXVIII სხვა მოთხოვნები     მუხლი 245🔗. ანგარიშგების წარდგენის მისამართი 1. ამ თავში ჩამოთვლილი ყველა ანგარიში უნდა გაიგზავნოს ფოსტით, ფაქსით ან ტელექსით შემდეგ მისამართზე: საქართველო, 380077, თბილისი, ყაზბეგის გამზირი 45, საქართველოს ნავთობისა და გაზის რესურსების მარეგულირებელი სახელმწიფო სააგენტო. ფაქსის ნომერი: 25-33-11, სააგენტოს უფროსის სახელზე. 2. ანგარიში ითვლება მიღებულად, თუ იგი გადაცემულია სააგენტოში პირველ პუნქტში აღნიშნულ მისამართზე.     მუხლი 246🔗. დოკუმენტების ხელმისაწვდომობა 1. თუ ხელშეკრულებით საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობით ან ამ წესებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, მაშინ სააგენტოს განკარგულებაში არსებული მთელი ანგარიშები ხელმისაწვდომი უნდა იყოს ნებისმიერი პირისთვის სამუშაო საათებში, სააგენტოს მიერ დოკუმენტაციის კონფიდენციალურობის უზრუნველსაყოფად დაწესებული წესების შესაბამისად. პირს შეუძლია მიიღოს ანგარიშის ასლები იმ ფასად, რომელიც ასახავს სააგენტოს მიერ ასლის გადაღების ფაქტობრივ ღირებულებას. სააგენტოს, თავისი წესების შესაბამისად, შეუძლია ასეთ პირს მოსთხოვოს მისი ვინაობის, მისამართისა და პირადობის დამადასტურებელი მოწმობის წარმოდგენა, მაგრამ სააგენტოს არ შეუძლია გამოიკვლიოს ამ პირის მიერ დოკუმენტაციის ინსპექტირების მიზანი. 2. სააგენტოს შეუძლია წარუდგინოს ანგარიში კონკრეტულ პირს ან საზოგადოებას, ოპერატორის წერილობითი თანხმობის მიღების შემდეგ.     მუხლი 247🔗. კონფიდენციალური ინფორმაცია ოპერატორს შეუძლია წარადგინოს წერილობითი განაცხადი იმის შესახებ, რომ სააგენტოში წარდგენილი გეოფიზიკური, გეოლოგიური და საოპერაციო დოკუმენტაცია არის კონფიდენციალური და საზოგადოებისათვის ხელმიუწვდომელი. ასეთი განაცხადის მიღების შემდეგ სააგენტომ უნდა მოათავსოს ასეთი დოკუმენტაცია ან მონაცემები საიმედო ადგილას, საზოგადოებისათვის ხელმისაწვდომი დოკუმენტაციისაგან ცალკე. სააგენტო უფლებას აძლევს შეამოწმოს აღნიშნული დოკუმენტაცია მხოლოდ: ა) სააგენტოს უფლებამოსილ თანამშრომლს; ბ) ოპერატორის უფლებამოსილ წარმომადგენლს; გ) ერთობლივი ლიცენზიის მფლობელს ან ხელშეკრულებაში მოწილე მხარის უფლებამოსილ წარმომადგენლს; დ) საქართველოს სამართალდამცავი ორგანოს ან სასამართლოს უფლებამოსილ წარმომადგენელს; ე) ყველას სხვა პირს საქართველოს სასამართლოს წერილობითი აქტის შესაბამისად.     მუხლი 248🔗. არაკონფიდენციალური ინფორმაცია კონფიდენციალურად არ ითვლება შემდეგი დოკუმენტაცია: ა) მოპოვების წლიური ანგარიშები; ბ) ჭაბურღილების ელექტროკაროტაჟული დიაგრამები, მათი სააგენტოში წარდგენიდან ხუთი (5) წლის შემდეგ; გ) იმ ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით ნებისმიერი დოკუმენტაცია, რომლის ვადა ამოიწურა, ან რომელიც ანულირებულ იქნა; დ) ნებისმიერი დოკუმენტაცია სახელშეკრულებო ფართობის იმ ნაწილისათვის, რომელიც გამოთავისუფლდა, ან რომელიც აღარ წარმოადგენს ხელშეკრულების საგანს, იმ პირობით, რომ დოკუმენტი, რომელსაც აქვს კავშირი სახელშეკრულებო ფართობთან და იმ ფართობებთან, რომლებიც აღარ ექვემდებარებიან ხელშეკრულებას, შეიძლება ამოღებული იქნეს დოკუმენტების იმ ნაწილიდან, რომელთაც კავშირი აქვთ ხელშეკრულების ქვემდებარე ფართობთან; ე) დოკუმენტაცია, რომლის კონფიდენციალობა აკრძალულია კანონით. კარი XIII უფლებების დაცვის საშუალებები თავი LXIX უფლებების დაცვის საშუალებები     მუხლი 249🔗. შეტყობინება შესაძლო დარღვევის შესახებ თუ სააგენტომ დაადგინა, რომ ადგილი აქვს ამ წესების მოთხოვნების შესაძლო დარღვევას, სააგენტოს უფროსმა ან უფლებამოსილმა პირმა უნდა მოამზადოს და გაუგზავნოს ოპერატორის მთავარ ოფისს წინასწარი წერილობითი შეტყობინება დარღვევის შესახებ. შეტყობინება უნდა შეიცავდეს სულ მცირე შემდეგ ინფორმაციას: ა) სააგენტოს მიერ კონკრეტული საქმისათვის მინიჭებულ ნომერს; ბ) შესაძლო დარღვევის თარიღს, ადგილმდებარეობას და ხასიათს; გ) სააგენტოს მიერ მიღებული წესების მითითებას, რომლიც იქნა დარღვეული; დ) კონკრეტული ვადა, რომლის განმავლობაშიც უნდა გამოსწორდეს დარღვევა; ე)ადმინისტრაციული სახდელის ოდენობას, რომლის დარიცხვასაც აპირებს სააგენტო ამ დარღვევისათვის და ამ სახდელის ოდენობას, რომლის დარიცხვაც ნავარაუდებია შესაძლო დარღვევის გამოუსწორებლობის შემთხვევაში; ვ) სააგენტოს იმ თანამშრომლის სახელს და ტელეფონის ნომერს, რომელსაც უნდა მიმართონ დამატებითი ინფორმაციისათვის; ზ) შესაძლო დარღვევის შესახებ შეტყობინების გასაჩივრების წესს ამ კარის შესაბამისად, იმ ვადის მითითებით, რომლის განმავლობაშიც უნდა იქნეს წარდგენილი განაცხადი გასაჩივრებაზე.     მუხლი 250🔗. პასუხი შესაძლო დარღვევის შესახებ შეტყობინებაზე 1. შესაძლო დარღვევის შესახებ შეტყობინების მიღების შემდეგ, ოპერატორი უფლებამოსილია: ა) შესაძლო დარღვევის შესახებ შეტყობინებით განსაზღვრულ ვადებში გამოასწოროს პირობები, რომელიც წარმოადგენს შესაძლო დარღვევას და გადაიხადოს სააგენტოს უფროსის ბრძანებით განსაზღვრული ადმინისტრაციული სახდელი; ბ) შეეცადოს გადაწყვიტოს შეტყობინებით გათვალისწინებული საკითხი მიმოწერით ან სააგენტოს უფლებამოსილ პირებთან მოლაპარაკებით; გ) ამ კარის დებულებების შესაბამისად წარადგინოს წერილობითი განაცხადი საქმის განხილვის ჩატარების თაობაზე. 2. თუ პირი, რომელმაც მიიღო შეტყობინება შესაძლო დარღვევის შესახებ, ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში არ პასუხობს შეტყობინებაზე ზემოაღნიშნული ქვეპუნქტების შესაბამისად, მაშინ სააგენტოს უფროსი უფლებამოსილია გამოსცეს ბრძანება დარღვევის შესახებ და დაარიცხოს ამ პირს ადმინისტრაციული სახდელი.     მუხლი 251🔗. განაცხადის წარდგენის ვადა დროის პერიოდი, რომლის განმავლობაშიც მიმდინარეობდა მოლაპარაკებები სააგენტოს შეტყობინებაში მითითებული დარღვევის გამოსწორების თაობაზე, არ აგრძელებს 250- ე მუხლით გათვალისწინებულ საქმის განხილვისათვის წერილობითი განაცხადის წარდგენის ვადას, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ვადა გაგრძელდა სააგენტოს უფროსის მიერ წერილობითი ფორმით, კონკრეტული პერიოდით.     მუხლი 252🔗. შესაძლო დარღვევის შესახებ შეტყობინების გასაჩივრება ოპერატორს შეუძლია გაასაჩივროს შეტყობინება და მოითხოვოს განხილვის ჩატარება. მოთხოვნა საქმის განხილვის თაობაზე უნდა გაკეთდეს სააგენტოში წერილობითი განაცხადის შეტანის გზით, შესაძლო დარღვევის შესახებ შეტყობინების თარიღიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში. სააგენტომ რეგისტრაციაში უნდა გაატაროს განაცხადი და მიანიჭოს საქმეს ნომერი. განაცხადი უნდა შეიცავდეს შესაძლო დარღვევის შესახებ შეტყობინების გასაჩივრებისათვის აუცილებელ მოკლე ფაქტობრივ და/ ან იურიდიულ საფუძველს და უნდა იყოს ხელმოწერილი ოპერატორის, მისი უფლებამოსილი წარმომადგენლის ან ადვოკატის მიერ. თუ შეტყობინებაში შესაძლო დარღვევის შესახებ მითითებულია ერთ პირზე მეტი, მაშინ სააგენტომ უნდა გაუგზავნოს განაცხადის ასლი ყველა დაინტერესებულ პირს.     მუხლი 253🔗. სხვა დავები 1. სააგენტოს შეუძლია გადაწყვიტოს პირებს შორის წარმოქმნილი დავა, რომელიც ამ წესების შესრულებასთან ან მათ გამოყენებასთან არის დაკავშირებული. პირს შეუძლია სააგენტოს უფროსის სახელზე შეიტანოს განცხადება, რომელშიც უნდა იყოს აღნიშნული იმ ოპერატორის ვინაობა და მისამართი ვისზედაც შეტანილ იქნა საჩივარი, საჩივრის კონკრეტული მიზეზების და მოთხოვნილი პირობების ჩათვლით. სააგენტოს შეუძლია საჩივრის დაკმაყოფილება მხოლოდ ამ წესებით და კანონით დადგენილ ფარგლებში. სააგენტოს მიერ ლიცენზიის ან ნებართვის გაუმართლებლად გაუცემლობის, გაცემაზე უარის თქმის ან გაუმართლებლად გაცემის შესახებ საჩივრები შეიძლება შეტანილ იქნეს სააგენტოს წინააღმდეგ და მათი განხილვა მოხდება ამ კარში მოცემული წესების შესაბამისად. 2. საჩივრის მიღების შემდეგ სააგენტოს უფროსმა უნდა შეაფასოს საჩივრის შესაბამისობა ამ წესებთან მიმართებაში და გამოსცეს წერილობითი შეტყობინება შესაძლო დარღვევის შესახებ ამ წესების 249- ე მუხლის შესაბამისად, თუ ორივე მხარე, მოსარჩელე და სავარაუდო მოპასუხე, როგორც ნავთობისა და გაზის ოპერაციების ან ხელშეკრულების მხარეები, ექვემდებარებიან ამ წესებს და თუ ყველა სხვა შემთხვევაშიც სააგენტოსათვის მისაღებია დავის განხილვა და გადაწყვეტილების მიღება. შეტყობინებას თან უნდა დაერთოს საჩივრის ასლი და ყველა ეს დოკუმენტი დაუყოვნებლივ უნდა გადაეცეს ოპერატორს. საჩივრის შემტან პირს შეუძლია მონაწილეობა მიიღოს განხილვაში, რომელიც ჩატარდება იმ შემთხვევაში, თუ არსებობს ოპერატორის განაცხადი ასეთი განხილვის ჩატარების თაობაზე. თავი LXX დავის გადაწყვეტა     მუხლი 254🔗. დავის გადამწყვეტი პირის დანიშვნა 253- ე მუხლის შესაბამისად განხილვის ჩატარებაზე განაცხადის ან საჩივრის მიღების მომენტიდან ხუთი (5) სამუშაო დღის განმავლობაში, სააგენტოს უფროსმა უნდა დანიშნოს სააგენტოს ერთ- ერთი თანამშრომელი დავის გადასაწყვეტად და მიანიჭოს საქმეს სარეგისტრაციო ნომერი. სააგენტოს არც ერთი თანამშრომელი, რომელიც პირადად იყო ჩართული შესაძლო დარღვევის შეტყობინების მომზადებაში, არ შეიძლება დაინიშნოს დავის გადამწყვეტად.     მუხლი 255🔗. დავის დამოუკიდებელი გადამწყვეტი თუ სააგენტოს უფროსი მიიჩნევს, რომ სააგენტოს არც ერთი თანამშრომელს არ გააჩნია უნარი ან შესაბამისი კვალიფიკაცია, ადეკვატურად შეასრულოს დავის გადამწყვეტის ფუნქციები, მაშინ სააგენტოს ხელმძღვანელს შეუძლია დავის გადამწყვეტად დანიშნოს სხვა პირი, რომელიც იქნება დამოუკიდებელი, კვალიფიცირებული, მიუკერძოებელი და რომელიც არ იქნება სააგენტოს თანამშრომელი. მხარეებმა თანაბრად უნდა უზრუნველყონ დავის დამოუკიდებელი გადამწყვეტი პირის შრომის ანაზღაურება.     მუხლი 256🔗. ურთიერთობა დავის გადამწყვეტ პირთან დავის გადამწყვეტი პირის დანიშვნის შემდეგ, არც შესაძლო დარღვევის შესახებ შეტყობინებაში დასახელებულ პირს, ამ პირის წარმომადგენელს ან ადვოკატს და არც სააგენტოს თანამშრომლებს, გარდა იმ თანამშრომლებისა, რომლებიც დაინიშნებიან დავის გადამწყვეტი პირის დასახმარებლად საკანცელარიო სამუშაოებისა და მოკვლევის ჩატარებაში, არ შეუძლიათ ურთიერთობა ჰქონდეთ მასთან საქმის ფაქტობრივ ან იურიდიულ ასპექტებზე, მოწინააღმდეგე მხარის ან მოწინააღმდეგე მხარის ადვოკატის დასწრების გარეშე. თუ ურთიერთობა დავის გადამწყვეტთან ხორციელდება წერილობითი ფორმით, მაშინ ასეთი წერილის ასლი იმავდროულად უნდა გაეგზავნოს მოწინააღმდეგე მხარეს ან მის ადვოკატს.     მუხლი 257🔗. დავის გადამწყვეტი პირის უფლებამოსილება კანონით და ამ წესებით განსაზღვრულ ფარგლებში დავის გადამწყვეტმა უნდა შეაგროვოს ფაქტები, დასაბუთებები შეისწავლოს შესაბამისი კანონმდებლობა და ჩაატაროს განხილვა.     მუხლი 258🔗. დავის მხარეები დარღვევის შესახებ შეტყობინების გასაჩივრების შემთხვევაში, შეტყობინების მიმღები მხარე (მოპასუხე) და სააგენტო უნდა იქნენ წარმოდგენილი როგორც საქმის მხარეები. იმ შემთხვევაში, თუ პირის მიერ წარდგენილი საჩივარი ექვემდებარება ამ წესებს, საჩივრის შემტანი პირი (მოსარჩელე) და პირი, რომლის წინააღმდეგაც შეტანილია სარჩელი (მოპასუხე), წარმოადგენენ საქმის მხარეებს. სხვა პირების მხარეებად საქმეში ჩართვა (ინტერვენტებად) შესაძლებელია მას შემდეგ, რაც ისინი დაამტკიცებენ, რომ ფლობენ საკუთრებას ან აქვთ სხვა მატერიალური ინტერესები, რომლებზედაც მიღებულმა გადაწყვეტილებამ შეიძლება იქონიოს გავლენა, ან თუ ასეთი გავლენა გარდაუვალია. თავი LXXI დავის განხილვები     მუხლი 259🔗. დავის განხილვამდე ჩასატარებელი პროცედურა დავის გადამწყვეტმა უნდა დააწესოს შუამდგომლობის შეტანის, მტკიცებულებების წარდგენის პროცედურების დასრულებისა და საქმის შესაძლო წინასწარი განხილვის გრაფიკი. შუამდგომლობებისა და მტკიცებულებების წარდგენა უნდა მოხდეს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.     მუხლი 260🔗. დავის განხილვა დავის გადამწყვეტმა უნდა დანიშნოს განხილვა საქმის კონკრეტული გარემოებების თაობაზე და შეატყობინოს მხარეებს განხილვის დანიშვნის შესახებ. განხილვის ჩანაწერები უნდა გაკეთდეს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად გათვალისწინებული პროცედურების დაცვით. დამატებით უნდა გაკეთდეს პროცესის მიმდინარეობის აუდიო ან ვიდეო ჩანაწერიც. ყველა წერილობითი ჩვენებები, განცხადებები და წინადადებები გადაწყვეტილების თაობაზე უნდა იქნეს შეტანილი საქმის ცალკე ფაილში და უნდა ინახებოდეს სააგენტოში მუდმივად.     მუხლი 261🔗. დავაზე გადაწყვეტილების პროექტი 1. საქმის კონკრეტულ გარემოებების განხილვის დამთავრებიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში, დავის გადამწყვეტმა, მოწმეების ჩვენებებისა და მხარეების განცხადებების საფუძველზე უნდა მოამზადოს გადაწყვეტილების პროექტი. აღნიშნული პროექტი უნდა შეიცავდეს საქმის არსს, მხარეების პოზიციების აღწერას, მოწმეების მიერ წარმოდგენილი ჩვენებების მოკლე აღწერილობას, საქმის დადგენილ ფაქტებს, კანონმდებლობით განსაზღვრულ დასკვნებს და გადაწყვეტილებას, რომელიც, დავის გადამწყვეტის აზრით, უნდა მიიღოს სააგენტოს უფროსმა. გადაწყვეტილების პროექტის ასლი უნდა მიეწოდოს ყველა მხარეს. მხარეებმა ოცი (20) დღის განმავლობაში დავის გადამწყვეტს უნდა მიაწოდონ თავიანთი მოსაზრებები გადაწყვეტილების პროექტზე. დავის გადამწყვეტი არ არის ვალდებული, მაგრამ შეუძლია შეიტანოს ცვლილებები გადაწყვეტილების პროექტში, ასეთი მოსაზრების წარდგენიდან ათი (10) დღის განმავლობაში. 2. დავის გადამწყვეტმა უნდა წარუდგინოს სააგენტოს უფროსს საბოლოო გადაწყვეტილების პროექტი, განსხვავებული მოსაზრების მიღებიდან არა უგვიანეს თხუთმეტი (15) დღისა და აგრეთვე, უნდა გაუგზავნოს საბოლოო გადაწყვეტილების პროექტის ასლი ყველა დაინტერესებულ მხარეს.     მუხლი 262🔗. სააგენტოს უფროსის მოქმედება 1. სააგენტოს უფროსმა უნდა მიიღოს ან უარყოს გადაწყვეტილების პროექტი როგორც საბოლოო ადმინისტრაციული ბრძანება, ან შეუძლია შეცვალოს ან დაუბრუნოს დავის გადამწყვეტ პირს ხელახალი განხილვისათვის. საბოლოო გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ სააგენტოს უფროსმა უნდა გამოსცეს ბრძანება, რომელიც უნდა შეიცავდეს დადგენილ ფაქტებს, კანონზე დაფუძნებულ დასკვნას და მოპასუხე მხარის ადმინისტრაციული სახდელისაგან განთავისუფლების (ან არგანთავისუფლების) საფუძველს.  2. ხელმოწერილი ადმინისტრაციული ბრძანების დედანი უნდა ჩაიდოს საქმის ფაილში, ხოლო ასლი უნდა მიეწოდოს მონაწილე მხარეებს. გადაწყვეტილების მიღების პროცესში სააგენტოს უფროსმა სამართლიანად და ობიექტურად უნდა განიხილოს გადაწყვეტილების პროექტში მოცემული რეკომენდაციები და მოწმეთა ჩვენებები.  3. თუ სააგენტოს უფროსი არაფერს არ მოიმოქმედებს გადაწყვეტილების პროექტთან დაკავშირებით ოცი დღის განმავლობაში, გადაწყვეტილების პროექტი უნდა იქნეს მიღებული როგორც სააგენტოს უფროსის საბოლოო გადაწყვეტილება ამ წესების 263-ე მუხლის შესაბამისად.     მუხლი 263🔗. გადაწყვეტილების გადასიჯვა 1. 262-ე მუხლის მიხედვით სააგენტოს გადაწყვეტილების მიღებიდან ათი (10) დღის განმავლობაში, ნებისმიერ მხარეს შეუძლია სააგენტოს უფროსისაგან წერილობითი ფორმით მოითხოვოს გადაწყვეტილების შეცვლა ან გაუქმება. თუ 10 დღის განმავლობაში არც ერთი მხარე არ წარადგენს ასეთ მოთხოვნას, სააგენტოს უფროსის გადაწყვეტილება დაუყოვნებლივ გახდება საბოლოო და გამოიცემა როგორც ბრძანება.  2. მოთხოვნის წარმდგენმა მხარემ უნდა მიუთითოს გადაწყვეტილების კონკრეტული ნაწილი ან ნაწილები, რომელთა შეცვლაც მას სურს და საფუძვლად მიუთითოს შესაბამისი კანონი ან ფაქტი. სააგენტომ უნდა მიაწოდოს მოთხოვნის ასლი ყველა მხარეს, რომელთაგან თითოეულს ექნება უფლება უპასუხოს სააგენტოს უფროსს წერილობით და ამ წერილის ასლები დაუგზავნოს ყველა მხარეს მოთხოვნის მიღებიდან ათი (10) დღის განმავლობაში.  3. სააგენტოს უფროსს შეუძლია შეცვალოს ან უარყოს გადაწყვეტილების შეცვლის მოთხოვნა და დაუგზავნოს ყველა მხარეს საბოლოო, ხელმოწერილი ბრძანების ასლი.  4. თუ სააგენტოს უფროსი არ პასუხობს ბრძანების შეცვლის ან გაუქმების მოთხოვნას მისი მიღებიდან ოცდაათი (30) დღის განმავლობაში, მოთხოვნა ჩაითვლება უარყოფილად, ხოლო გადაწყვეტილებას მოეწერება ხელი როგორც საბოლოო ბრძანებას.     მუხლი 264🔗. გასაჩივრება მხარეს, რომელიც არ არის დაკმაყოფილებული საბოლოო ადმინისტრაციული ბრძანებით მიღებული გადაწყვეტილებით, შეუძლია გაასაჩივროს ბრძანებულება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის შესაბამისად. მოპასუხე მხარეს შეუძლია მოიწვიოს დამოუკიდებელი ექსპერტი ან გამოიყენოს დავების გადაწყვეტის საერთაშორისო პროცედურები, თუ ეს გათვალისწინებულია ხელშეკრულების პირობებით ან სხვა შეთანხმებებით.     მუხლი 265🔗. ექსტრემალური სიტუაცია ამ კარით განსაზღვრული დებულებები ხელს ვერ შეუშლის და ვერ დააგვიანებს სააგენტოს უფროსის ბრძანების გამოცემას ან ვერ შეზღუდავს სააგენტოს უფროსის მოვალეობას იმოქმედოს კანონით ნებადართული უფლებებით და შეწყვიტოს ან შეაჩეროს ნავთობისა და გაზის ოპერაციების წარმოება ექსტრემალური პირობებში, რაც, სააგენტოს უფროსის აზრით, აუცილებელია სიცოცხლის, ჯანმრთელობის, საკუთრებისა ან გარემოს დასაცავად. კარი XIV ტენდერი თავი LXXII ტენდერის მოწყობის ზოგადი დებულებები     მუხლი 266🔗. დანიშნულება და მოქმედების სფერო 1. ეს თავი განსაზღვრავს ტენდერის ჩატარებისა და კონკურენციის პირობებში ნავთობისა და გაზის რესურსებით სარგებლობაზე ლიცენზიის მინიჭების პროცედურებს, სახელმწიფოსათვის მაქსიმალური მოგების მიღების მიზნით. 2. წინამდებარე კარის დებულებები გამოიყენება ყველა ტენდერისათვის, რომელიც ჩატარდება საქართველოს ტერიტორიაზე ნავთობისა და გაზის რესურსებით სარგებლობაზე ლიცენზიის გასაცემად და ტენდერის შესაბამისად ხელშეკრულების თაობაზე მოლაპარაკებების წარმოების ჩათვლით.     მუხლი 267🔗. ტენდერზე გასატანი ფართობი წინამდებარე კარის შესაბამისად, ნებისმიერი მიწის ფართობი, რომელიც არ წარმოადგენს მოქმედი ლიცენზიის ან ხელშეკრულების საგანს, შეიძლება გატანილ იქნეს ტენდერზე ლიცენზიის გასაცემად. ასევე ტენდერზე შეიძლება იქნეს გატანილი ფართობის მთლიანი ან რომელიმე ნაწილი, რომელიც წარმოადგენდა არსებული ლიცენზიის ან ხელშეკრულების საგანს და რომლის ვადაც ამოიწურა, შეწყდა ან დაბრუნებულ იქნა.     მუხლი 268🔗. ხელშეკრულების სახეები სალიცენზიო ფართობი შეიძლება გაიცეს ნებისმიერი სახის ხელშეკრულების საფუძველზე, რომელიც კანონით არ არის აკრძალული და რომელიც მოიცავს, მაგრამ არ შემოიფარგლება პროდუქციის წილობრივი განაწილების, სარისკო მომსახურების ან მომსახურების, ან ნებისმიერი სხვა ფორმის ხელშეკრულებით. ყოველი სატენდერო ფართობისათვის გამოიყენება მხოლოდ ერთი სახის ხელშეკრულება. სხვადასხვა სახის ხელშეკრულებები შეიძლება იქნეს გამოყენებული სხვადასხვა ფართობისათვის, რომელიც იმავდროულად შეიძლება გამოტანილი იყოს ტენდერზე.     მუხლი 269🔗. სალიცენზიო ფართობის შერჩევა სააგენტო უფლებამოსილია ტენდერზე გაიტანოს ნებისმიერი ფართობი 267-ე მუხლის შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რომ მასზე შეიძლება იყოს შეტანილი განაცხადი LXXIII თავის შესაბამისად. თავი LXXIII წინადადებები ტენდერში მონაწილეობისათვის     მუხლი 270🔗. განაცხადების მიღება ტენდერის გამოცხადებამდე 120 დღით ადრე სააგენტო აკეთებს მოწვევას წინადადებების წარმოდგენაზე ფართობზე გამოსაცხადებელი ტენდერისთვის შემდეგი გზით: ა) აქვეყნებს ცნობას, რომ სააგენტო აპირებს მიწის ფართობზე ტენდერის გამოცხადებას და; ბ) ცნობაში მიუთითებს, რომ განიხილავს შემდეგი დაგეგმილი ტენდერისათვის მიწის ფართობებს, რომლებიც წერილობით იქნება რეკომენდებული სააგენტოსათვის ზემოაღნიშნული მოწვევის გამოცხადებიდან სამოცი დღის განმავლობაში.     მუხლი 271🔗. კონფიდენციალურობა ნებისმიერ პირს შეუძლია წერილობითი ფორმით მიმართოს სააგენტოს ნებისმიერი მიწის ფართობის ტენდერზე გატანის მიზნით, სააგენტოს მიერ განცხადების გამოქვეყნების შემდგომ ან ნებისმიერ სხვა დროს. სააგენტომ უნდა განიხილოს ყველა ასეთი წინადადება, თუმცა არ არის ვალდებული დააკმაყოფილოს ასეთი სახის მოთხოვნა და შეუძლია გაიტანოს ტენდერზე ფართობი. განაცხადი და განმცხადებლის ვინაობა უნდა დარჩეს კონფიდენციალური ამ ფართობზე ტენდერის დასრულებამდე, იმ შემთხვევაში, თუ შემოთავაზებული ფართობი ტენდერზე არ იქნა გატანილი. თავი LXXIV სამთავრობო უწყებების ინფორმირება     მუხლი 272🔗. შეტყობინების გაგზავნა სხვა სამთავრობო უწყებებისათვის ნებისმიერ ფართობზე ტენდერის გამოცხადებამდე არანაკლებ სამოცი დღით ადრე, სააგენტომ შესაბამის სამთავრობო უწყებებს უნდა წარუდგინოს ტენდერზე გამოსატანი ფართობების ჩამონათვალი, ადგილმდებარეობისა და საზღვრების აღწერილობის ჩათვლით. ეს ინფორმაცია უნდა წარედგინოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს, მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტს, ძეგლთა დაცვის დეპარტამენტს, არქეოლოგიის დეპარტამენტს, სატყეო მეურნეობის სახელმწიფო დეპარტამენტს, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ სალიცენზიო ფართობი მდებარეობს შავი ზღვის შელფზე ან სანაპირო ზოლში – საზღვაო ადმინისტრაციას და საზღვრის დაცვის სახელმწიფო დეპარტამენტს. სააგენტომ მოთხოვნისთანავე უნდა წარუდგინოს ასეთი სახის ინფორმაცია ნებისმიერ სხვა სამთავრობო უწყებას.     მუხლი 273🔗. შენიშვნები სააგენტოს შეტყობინებაზე ყველა სამთავრობო უწყებას შეუძლია მიაწოდოს სახელმწიფო სააგენტოს ინფორმაცია ფართობზე არსებული ცნობილი ეკოლოგიური, კულტურული ან სხვა თავისებურებების შესახებ, რომლებზედაც მოსალოდნელია ნავთობისა და გაზის ოპერაციების უარყოფითი ზემოქმედება ან ისეთი ფართობის შესახებ, რომელსაც სჭირდება განსაკუთრებული ნებართვა. სააგენტომ უნდა განიხილოს ინფორმაცია და მიაწოდოს თავისი მოსაზრებები ტენდერის პოტენციურ მონაწილეებს, ფართობის აღწერილობით. სააგენტოს შეუძლია, მაგრამ არაა ვალდებული წარუდგინოს პოტენციურ მონაწილეებს სამთავრობო უწყების შეტყობინებები, რომლებიც წარდგენილი იყოს არანაკლებ 30 დღით ადრე ტენდერის გამოცხადებამდე. თავი LXXV ტენდერის გამოცხადება     მუხლი 274🔗. საჯარო განცხადება ტენდერზე სააგენტომ საჯაროდ უნდა გამოაცხადოს სალიცენზიო ფართობზე ტენდერი, როგორც ეს განსაზღვრულია ამ თავში, და აგრეთვე დამატებით შეატყობინოს ტენდერის თაობაზე იმ პირებს, რომლებმაც მოითხოვეს, რომ წინასწარ მიეღოთ შეტყობინება განაცხადის გამოქვეყნების თაობაზე. განცხადება ტენდერის შესახებ უნდა გამოქვეყნდეს სატენდერო განაცხადების მიღების ბოლო ვადამდე მინიმუმ ოცდაათი დღით ადრე.     მუხლი 275🔗. ტენდერზე განცხადების შინაარსი განცხადება ტენდერის თაობაზე უნდა შეიცავდეს: ა) ტენდერზე გამოტანილი სალიცენზიო ფართობების ჩამონათვალს, ადგილმდებარეობის მითითებით; ბ) ტენდერში მონაწილეობაზე განაცხადის შემოტანის საბოლოო თარიღს და დროს; გ) განაცხადების გახსნის თარიღს, დროს და ადგილმდებარეობას; დ) მისამართს, რომელზედაც შესაძლებელი იქნება დამატებითი ინფორმაციის მიღება. თავი LXXVI ინფორმაცია ტენდერის შესახებ     მუხლი 276🔗. საინფორმაციო პაკეტი სააგენტო ვალდებულია მოამზადოს საინფორმაციო პაკეტი თითოეული სატენდერო ფართობისათვის და პაკეტი მზად უნდა იყოს ტენდერის გამოცხადების დღეს. ასეთი პაკეტი მოთხოვნისთანავე უსასყიდლოდ ხელმისაწვდომი უნდა იყოს ფოსტით და ელექტრონული ფოსტით. სააგენტომ უნდა უზრუნველყოს საინფორმაციო პაკეტის მომთხოვნი პირების კერძო კურიერით მომსახურება, თუ მომთხოვნი პირი წინასწარ ან ადგილზევე გადაიხდის კერძო კურიერის მომსახურების საფასურს.     მუხლი 277🔗. საინფორმაციო პაკეტის შინაარსი 1. საინფორმაციო პაკეტი უნდა შეიცავდეს შემდეგ ინფორმაციას: ა) სალიცენზიო ფართობების სრულ ჩამონათვალს მათი ადგილმდებარეობისა და გეოგრაფიული კოორდინატების მითითებით; ბ) თითოეული სალიცენზიო ფართობისათვის სააგენტოს მიერ დადგენილ მინიმალურ შემოსათავ აზებელ სატენდერო საფასურს; გ) ხელშეკრულების პირობებს, რომლის შესაბამისადაც გაიცემა ლიცენზია და ხელშეკრულების ფორმას, რომელიც გამოიყენება როგორც მოლაპარაკების საფუძველი ყოველი სალიცენზიო ფართობისათვის; დ) ყოველი ფართობისათვის შესაბამისი კონტრაქტის სახეობის აღწერას და კონტრაქტის ფორმას, რომელიც გამოიყენება როგორც მოლაპარაკების საფუძველი; ე) გასაცემი ლიცენზიის ფორმის ნიმუშს; ვ) ლიცენზის გაცემისა და ხელშეკრულების გაფორმების გრაფიკს; ზ) სამთავრობო უწყებებისაგან მიღებული შეტყობინებების მოკლე მიმოხილვას, თითოეული ფართობის მიხედვით, როგორც აღწერილია LXXIV თავში; თ) განაცხადის შეტანის ინსტრუქციებს ტენდერში მონაწილეებისათვის, მონაწილეობის მოსაკრებლის ოდენობისა და მისი გადახდის ფორმის ჩათვლით. 2. საინფორმაციო პაკეტი შეიძლება აგრეთვე შეიცავდეს დამატებით ინფორმაციას, რომელსაც სააგენტო ჩათვლის საჭიროდ. საინფორმაციო პაკეტი არ შეიძლება შეიცავდეს სარეკლამო მასალებს და საინფერმაციო პაკეტის მოსამზადებელი საფასური არ უნდა იქნეს გადახდილი კერძო პირის მიერ.     მუხლი 278🔗. სალიცენზიო ფართობის დამატება სახელმწიფო სააგენტომ შეიძლება დაამატოს სალიცენზიო ფართობი, ბოლო განაცხადის მიღებამდე 30 დღით ადრე. დამატებული სალიცენზიო ფართობის შესახებ განცხადების გამოქვეყნება უნდა მოხდეს ისეთივე ფორმით, როგორც პირველი განცხადების შემთხვევაში. დამატებითი საინფორმაციო პაკეტი, რომელიც უნდა შეიცავდეს 277-ე მუხლით გათვალისწინებულ ინფორმაციას, გაეგზავნება ყველა დაინტერესებულ პირს, მოთხოვნის საფუძველზე.     მუხლი 279🔗. სალიცენზიო ფართობის მოხსნა ტენდერიდან სააგენტოს უფროსი უფლებამოსილია მოხსნას სალიცენზიო ფართობი ტენდერიდან, განაცხადების გახსნამდე ნებისმიერ დროს. თავი LXXVII ტენდერში მონაწილეობის უფლება     მუხლი 280🔗. საკვალიფიკაციო მოთხოვნები ნებისმიერ პირს, საქართველოს მოქალაქეს ან უცხოელს, უფლება აქვს მიიღოს მონაწილეობა ტენდერში, მაგრამ ლიცენზია გაიცემა ან ხელშეკრულება გაფორმდება მხოლოდ იმ პირთან ან პირებთან, რომელთაც გააჩნიათ საკმარისი ფინანსური და ტექნიკური შესაძლებლობები და შესაბამისი გამოცდილება იმისათვის, რათა დააკმაყოფილონ ლიცენზიის ან ხელშეკრულების პირობები.     მუხლი 281🔗. საჭირო ინფორმაცია იმ პირმა, რომელსაც ეცნობა, რომ მისი განაცხადი საუკეთესოა, 5 დღის განმავლობაში უნდა წარმოადგინოს ფინანსური, საოპერაციო კვალიფიკაციისა და გამოცდილებასთან დაკავშირებულ ინფორმაცია, რომელიც მოთხოვნილია XII კარში (კორპორაციული რეგისტრაცია). თუ ასეთი ინფორმაცია არ იქნა წარდგენილი, მაშინ განაცხადი ჩაითვლება გაუქმებულად. თავი LXXVIII განაცხადის შეტანის პროცედურა     მუხლი 282🔗. განაცხადების შეტანა ყველა განაცხადი შეტანილ უნდა იქნეს შემდეგი სახით: ა) დაბეჭდილი განაცხადები მიიღება მხოლოდ სატენდერო შეტყობინებაში მითითებულ დრომდე. ყოველი დაბეჭდილი განაცხადი, რომელიც დაგვიანებით იქნება შეტანილი, უნდა დაუბრუნდეს განაცხადის შემტან პირს; ბ) ტენდერის მონაწილემ ან მისმა უფლებამოსილმა წარმომადგენელმა განაცხადის შეტანისას ხელი უნდა მოაწეროს და მიუთითოს თარიღი. ხელმოწერას თან უნდა ახლდეს ხელმომწერი პირის უფლებამოსილების დამადასტურებელი საბუთი. განცხადის შემტანი ხელმოწერით ადასტურებს, რომ განაცხადში შესული ინფორმაცია არის სწორი; გ) თითოეულ განაცხადს თანდართული უნდა ჰქონდეს სააგენტოს მიერ დადგენილი ტენდერში მონაწილეობის მოსაკრებლის გადახდის საგარანტიო ჩეკი, საბანკო ჩეკი, საბანკო გადარიცხვის ქვითარი, ფულადი გზავნილი ან ფულადი შენატანი, რომელიც წარმოადგენს სალიცენზიო მოსაკრებლის ნაწილს და არ ნაზღაურდება.     მუხლი 283🔗. განაცხადების გახსნა განაცხადების გახსნა უნდა მოხდეს საჯაროდ. სააგენტოს უფროსმა ხმამაღლა უნდა წაიკითხოს ყველა დროულად შეტანილი განაცხადი და გამოაცხადოს ის განახცადი, რომლის მიხედვიდაც შეთავაზებულია ყველაზე მაღალი თანხა. გადაწყვეტილება ასეთი განაცხადის მიღების ან არ მიღების შესახებ არ მიიღება განაცხადის გახსნის დროს.     მუხლი 284🔗. წინასწარი განხილვა 1. სააგენტოს უფროსის მოადგილეებისაგან შემდგარმა კომისიამ უნდა ჩაატაროს საუკეთესო განაცხადების წინასწარი განხილვა ყოველი სატენდერო ბლოკისათვის, რათა დადგინდეს: (ა) სწორად იყო თუ არა შეტანილი განაცხადი; (ბ) აჭარბებს თუ არა შემოთავაზებული თანხა, სააგენტოს მიერ დადგენილ მინიმალურ საფასურს. 2. კომისიამ განაცხადების გახსნიდან ორი დღის განმავლობაში უნდა წარუდგინოს სააგენტოს უფროსს ანგარიში, რომელიც უნდა შეიცავდეს დასკვნებს წარმოდგენილ განაცხადებთან დაკავშირებით. კომისიას შეუძლია მოითხოვოს ამ ვადის გაზრდა არა უმეტეს ათ დღემდე.     მუხლი 285🔗. სააგენტოს უფროსის წერილობითი გადაწყვეტილება სააგენტოს უფროსმა უნდა გამოსცეს წერილობითი გადაწყვეტილება საუკეთესო განაცხადის მიღების ან უარყოფის, ან საერთოდ ყველა განაცხადის უარყოფის თაობაზე. განაცხადის უარყოფა შესაძლებელია კანონთან ან ამ წესებთან შეუსაბამობის გამო, გადაწყვეტილება უნდა იქნეს გამოტანილი განაცხადის გახსნიდან ხუთი (5) დღის ვადაში. სააგენტოს უფროსი არ არის ვალდებული გამოაცხადოს განაცხადზე უარის თქმის საფუძველი.     მუხლი 286🔗. ტენდერის მონაწილეთა შეტყობინება გადაწყვეტილების მიღებიდან არა უგვიანეს სამი დღისა, სააგენტომ წერილობითი ფორმით უნდა შეატყობინოს ტენდერის ყველა მონაწილეს სააგენტოს უფროსის გადაწყვეტილების შესახებ, გამოაკრას გადაწყვეტილების ასლი სააგენტოს ოფისში ქართულ და ინგლისურ ენებზე და გაუგზავნოს გადაწყვეტილების წერილობითი ასლი და სალიცენზიო ფართობების მოკლე აღწერილობა პრეზიდენტსა და სახელმწიფო მინისტრს. გარდა ამისა, საუკეთესო განმცხადებელს უნდა ეცნობოს LXXVII თავში მოთხოვნილი ინფორმაციის წარდგენის შეასახებ.     მუხლი 287🔗. ტენდერის ანგარიშების შენახვა კომისიის განხილვის ანგარიში, სააგენტოს უფროსის წერილობითი გადაწყვეტილება და ეკონომიკურად და ტექნიკურად ყველაზე მისაღები განაცხადის მქონე მონაწილესთან გაგზავნილი შეტყობინების ასლი მუდმივად უნდა იქნეს შენახული სააგენტოს არქივში.     მუხლი 288🔗. უარი განაცხადების მიღებაზე დადგენილ ვადებში სააგენტოს უფროსის მიერ საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებაზე უარის თქმა ჩაითვლება, როგორც ყველა მიღებული განაცხადის უარყოფა იმ სალიცენზიო ფართობის ან ფართობების მიმართებაში, რომელთა დაკავშირებითაც არ იქნა დროულად მიღებული გადაწყვეტილება. სალიცენზიო ფართობისათვის ლიცენზიის მიღების ან ხელშეკრულების გაფორმების დროს, არც ერთ განმცხადებელს არ მიენიჭება უპირატესობა მხოლოდ იმ მიზეზით, რომ მან მოითხოვა სატენდერო ინფორმაცია ან შეიტანა განაცხადი. სააგენტო უფლებას იტოვებს უარი თქვას ნებისმიერ ან ყველა განაცხადზე, მიუხედავად განაცხადში აღნიშნული თანხისა და არ უნდა მიიღოს ისეთი განაცხადი, რომელიც ნაკლები იქნება სალიცენზიო ფართობისათვის დადგენილ მინიმალურ გადასახდელ თანხაზე. თავი LXXIX მოლაპარაკებები     მუხლი 289🔗. მოლაპარაკებების ჩატარების პროცედურა 1. მოლაპარაკებები ხელშეკრულებაზე და ლიცენზიის თაობაზე სააგენტოსა და ეკონომიკურად და ტექნიკურად ყველაზე მისაღებ განაცხადის წარმომდგენს შორის უნდა დაიწყოს არა უგვიანეს ოცდაათი (30) დღისა, მას შემდეგ, რაც ასეთი განაცხადის შემტანს აცნობებენ მისი განაცხადის წინასწარი მიღების შესახებ. 2. თუ სააგენტოს უფროსის მიერ სხვაგვარად არ იქნება გადაწყვეტილი, ყველა მოლაპარაკება უნდა ჩატარდეს საქართველოში, თბილისში.     მუხლი 290🔗. მოლაპარაკებების ჩაშლა საუკეთესო განაცხადზე თუ საუკეთესო განაცხადის წარმომდგენი ვერ მოახერხებს მოლაპარაკებების დაწყებას, ან თუ მოლაპარაკებების დაწყებამდე ასეთი განმცხადებელი აღმოჩნდება არაკომპეტენტური, რათა მიიღოს ლიცენზია ან გააფორმოს ხელშეკრულება, ან თუ განმცხადებელი ვერ შეასრულებს ხელშეკრულების ან ლიცენზიის პირობებს მოლაპარაკებების დამთავრების შემდეგ 291-ე მუხლში განსაზღვრულ პერიოდამდე, სააგენტოს შეუძლია შესთავაზოს ლიცენზია ტენდერის სხვა მონაწილეს.     მუხლი 291🔗. მოლაპარაკებების ვადები თუ ხელშეკრულება არ დაიდო ან ლიცენზია არ გაიცა მოლაპარაკებების დაწყებიდან ექვსი თვის განმავლობაში, ტენდერის შედეგები გაუქმდება, ლიცენზია არ გაიცემა და ხელშეკრულება არ იქნება ხელმოწერილი.     მუხლი 292🔗. მოლაპარაკების დასრულება მას შემდეგ, რაც დასრულდება მოლაპარაკებები ხელშეკრულებისა და ლიცენზიის პირობებზე და დადასტურდება, რომ ეს პირობები შესაბამისობაშია კანონთან, ხელშეკრულება უნდა დაიდოს და ლიცენზია გაიცეს კანონით დადგენილი წესით. თავი LXXX ცნობებისა და განცხადებების გამოქვეყნების წესი     მუხლი 293🔗. ცნობები და განცხადებები წინამდებარე კარის მიხედვით, ყოველი ცნობა და განცხადება გამოქვეყნებულ უნდა იქნეს გაზეთ „საქართველოს რესპუბლიკაში”, აგრეთვე საქართველოში ყველაზე ფართო გავრცელების მქონე სულ მცირე ერთ არასამთავრობო ქართულენოვან გაზეთში და საერთაშორისო ნავთობმრეწველობაში ფართო გავრცელების მქონე სულ მცირე ერთ ინგლისურენოვან გაზეთში. ასეთი ცნობა ქართულ და ინგლისურ ენებზე ასევე უნდა იქნეს გამოკრული სააგენტოს ოფისში. ფინანსური ნავთობისა და გაზის რესურსების მარეგულირებელი სახელმწიფო სააგენტო მოპოვების, ხარჯებისა და დანახარჯების ანაზღაურების და მოგების განაწილების ანგარიში სახელშეკრულებო ფართობი ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ოპერატორი –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– საანგარიშო პერიოდი –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––                              თანხები ათას აშშ დოლარებში მ ა ჩ ვ ე ნ ე ბ ლ ე ბ ი ფაქტ ობრივი დამტკიცებული წლიური გეგმა საანგარიშო კვარტალი წლის დასაწყისიდან 1 ნავთობისა და გაზის რაოდენობა 2 ნავთობის მოპოვება, ტონა: 3 საერთო მოპოვება 4 მინუს: ოპერაციებზე გამოყენებული 5 მინუს: დანაკარგები 6  სულ სასაქონლო ნავთობის რაოდენობა 7  მათ შორის: საბაზისო ნავთობი 8  საკომპენსაციო ნავთობი 9  მოგებული ნავთობი 10 გაზის მოპოვება, მლნ მ ​3 : 11 საერთო მოპოვება 12  მინუს: სამუშაოებზე გამოყენებული 13  მინუს: დანაკარგები 14 სულ სასაქონლო გაზის რაოდენობა 15  მათ შორის: საბაზისო გაზი 16  საკომპენსაციო გაზი 17  მოგებული გაზი 18 მოგებული ნავთობისა და გაზის განაწილება, ტონა, მლნ მ ​3 : 19 სახელმწიფოს წილი ნავთობი 20 სახელმწიფოს წილი გაზი 21 ინვესტორის წილი ნავთობი 22 ინვესტორის წილი გაზი 23 სახელმწიფოს წილი ნავთობი და გაზი 24  სულ სახელმწიფოს წილი ნავთობი (სტრიქონი 7+19) 25  სულ სახელმწიფოს წილი გაზი (სტრიქონი 15+20) 26 ინვესტორის წილი ნავთობი და გაზი, ტონა, მლნ მ ​3 27  სულ ინვესტორის წილი ნავთობი (სტრიქონი 8+21) 28  სულ ინვესტორის წილი გაზი (სტრიქონი 16+22) 29 ნავთობისა და გაზის ერთეულის საშუალო ფასი, აშშ დოლარი 30 ნავთობი, ტონა/ბარელი 31 გაზი, მლნ.მ ​3 /მლნ ფუტი მ ​3 32 სასაქონლო ნავთობისა და გაზის ღირებულება 33 ნავთობი (სტრიქონი 6*30) 34 გაზი (სტრიქონი 14*31) 35 სულ სასაქონლო ნავთობისა და გაზის ღირებულება 36 ინვესტორის ასანაზღაურებელი ხარჯები და დანახარჯები 37 საანგარიშო პერიოდის ანაზღაურებული ხარჯები და დანახარჯები 38 საანგარიშო პერიოდში ანაზღაურებული წინა პერიოდის აუნაზღაურებელი ხარჯები და დანახარჯები 39 სულ ოპერატორის ასანაზღაურებელი ხარჯები და დანახარჯები 40 წლიური R-ფაქტორის გაანგარიშება*: 41 ინვესტორის ჯამური შემოსავალი: 42  საანგარიშო წლის ანაზღაურებული ხარჯები და დანახარჯები 43  საანგარიშო წლის მოგებული ნავთობისა და გაზის ღირებულება 44  სულ ოპერატორის ჯამური შემოსავალი 45 ინვესტორის ჯამური ხარჯები და დანახარჯები: 46  ოპერატორის ჯამური ხარჯები და დანახარჯები** 47  სულ ოპერატორის ჯამური ხარჯები და დანახარჯები 48 R-ფაქტორი (სტრიქონი 44/47) A B C D * – გაიანგარიშება მხოლოდ წლიური მონაცემები; ** – მათ შორის გათვალისწინებულ უნდა იქნეს საერთო-ადმინისტრაციული და მომსახურების ხარჯები გადანაწილების შემდეგ კომპანიის ფინანსური დირექტორი:                                                              /ხელმოწერა/  თარიღი:                                                                                                                      ბ.ა. ფინანსური ანგარიშგების ფორმა 2 ნავთობისა და გაზის რესურსების მარეგულირებელი სახელმწიფო სააგენტო მოგების გადასახადის ანგარიში სახელშეკრულებო ფართობი –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ოპერატორი ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– საანგარიშო პერიოდი –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ათას აშშ დოლარებში მ ა ჩ ვ ე ნ ე ბ ლ ე ბ ი ფაქტ ობრივი საანგარიშო კვარტალი წლის დასაწყისიდან 1 ინვესტორის შემოსავალი 2 ასანაზღაურებელი ხარჯები და დანახარჯები: 3 საანგარიშო პერიოდის ანაზღაურებული ხარჯები და დანახარჯები 4 საანგარიშო პერიოდში ანაზღაურებული წინა პერიოდის აუნაზღაურებელი ხარჯები და დანახარჯები 5 სულ საანგარიშო პერიოდში ანაზღაურებული ხარჯები 6 საანგარიშო პერიოდში მოგებული ნავთობისა და გაზის ღირებულება 7  სულ ინვესტორის შემოსავალი (სტრიქონი 5+6) 8 ინვესტორის ხარჯები და დანახარჯები: 9 საერთო-ადმინისტრაციული ხარჯები (გადანაწილებამდე) 10 მომსახურების ხარჯები (გადანაწილებამდე) 11 საექსპლუატაციო ხარჯები 12 სალიკვიდაციო ხარჯები 13 საფინანსო ხარჯები 14 სულ ოპერატორის ხარჯები და დანახარჯები 15 ინვესტორის კაპიტალიზებული ხარჯები და მათი ანაზღაურება 16 ძებნა-ძიების ხარჯები: 17 საანგარიშო პერიოდამდე გაწეული ჯამური ხარჯები 18 საანგარიშო პერიოდის ხარჯები 19 სულ ჯამური ხარჯები (სტრიქონი 17+18) 20 ძებნა-ძიების ხარჯების ანაზღაურება: 21 საანგარიშო პერიოდამდე გაწეული ჯამური ხარჯების ანაზღაურება 22 საანგარიშო პერიოდის ხარჯების ანაზღაურება (ანაზღაურების %*მე-19 სტრიქონზე) 23 სულ ჯამური ხარჯები (სტრიქონი 21+22) 24 დამუშავებისა და მოპოვების კაპიტალური ხარჯები: 25  საანგარიშო პერიოდამდე გაწეული ჯამური ხარჯები 26  საანგარიშო პერიოდის ხარჯები 27  სულ ჯამური ხარჯები (სტრიქონი 25+26 ) 28 დამუშავებისა და მოპოვების კაპიტალური ხარჯების ანაზღაურება: 29  საანგარიშო პერიოდამდე გაწეული ჯამური ხარჯები 30  საანგარიშო პერიოდის ხარჯები (ანაზღაურების %*27-ე სტრიქონზე) 31  სულ ჯამური ხარჯები (სტრიქონი 29+30 ) 32 სულ საანგარიშო პერიოდის ანაზღაურებული ხარჯები (სტრიქონი 22+31) 33 დასაბეგრი მოგება (სტრიქონი 7-14-32) 34 მოგების გადასახადი (სტრიქონი 33*საგადასახადო განაკვეთის ––––––– %-ზე)                                                                    A             B                C კომპანიის ფინანსური დირექტორი:                                                            /ხელმოწერა/ თარიღი:                                                                                                                          ბ.ა. ფინანსური ნავთობისა და გაზის რესურსების მარეგულირებელი სახელმწიფო სააგენტო ჯამური ხარჯებისა და დანახარჯების და მათი ანაზღაურების ანგარიში სახელშეკრულებო ფართობი –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ოპერატორი ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– საანგარიშო პერიოდი –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ათას აშშ დოლარებში ხარჯები და დანახარჯები ფაქტობრივი დამტკიცებული წლიური ბიუჯეტით საანგარიშო კვარტალი წლის დასაწყისიდან 1 საანგარიშო პერიოდის ხარჯები და დანახარჯები: 2  ძებნა-ძიების 3  დამუშავებისა და მოპოვების კაპიტალური 4  საექსპლუატაციო 5  საერთო-ადმინისტრაციული 6  მომსახურების 7  სალიკვიდაციო 8  საფინანსო 9  სხვა აქტივები 10 საანგარიშო პერიოდის ხარჯებისა და დანახარჯების ჯამი 11 საანგარიშო პერიოდის ანაზღაურებული ხარჯები და დანახარჯები 12 მომავალ პერიოდზე გადასატანი საანგარიშო პერიოდის აუნაზღაურებელი ხარჯები და დანახარჯები (სტრიქონი 10-11) 13 წინა პერიოდიდან გადმოტანილი აუნაზღაურებელი ხარჯები და დანახარჯები 14 საანგარიშო პერიოდში ანაზღაურებული წინა პერიოდის აუნაზღაურებელი ხარჯები და დანახარჯები 15 მომავალ პერიოდზე გადასატანი წინა პერიოდის აუნაზღაურებელი ხარჯები და დანახარჯები (სტრიქონი 13-14) 16 მომავალ პერიოდზე გადასატანი ასანაზღაურებელი ხარჯებისა და დანახარჯების ჯამი (სტრიქონი 12+15)                                                       A           B             C              D კომპანიის ფინანსური დირექტორი                                                                      /ხელმოწერა/ თარიღი:                                                                                                                             ბ.ა. ფინანსური ანგარიშგების ფორმა 4 (EXP) ნავთობისა და გაზის რესურსების მარეგულირებელი სახელმწიფო სააგენტო ძებნა-ძიების ხარჯების ანგარიში სახელშეკრულებო ფართობი ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ოპერატორი––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– საანგარიშო კვარტალი––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ათას აშშ დოლარებში ხარჯები და დანახარჯები ფაქტიური დამტკიცებუ-ლი წლიური ბიუჯეტით საანგარიშო კვარტალი წლის დასაწყისიდან 1 გეოლოგიური და გეოფიზიკური სამუშაოები 2 გეოლოგიური და გეოფიზიკური კვლევის პროექტებით: 3 სეისმური სამუშაოები (მათ შორის შესყიდული ინფორმაცია) 4 გეოლოგიური და ტოპოგრაფიული სამუშაოები 5 გეოფიზიკური და გეოქიმიური სამუშაოები 6 აერომაგნიტური კვლევები 7 მონაცემების დამუშავება (ინტერპრეტაცია) 8 სხვა 9 სულ გეოლოგიური და გეოფიზიკური კვლევის პროექტებით 10 პირდაპირი ხარჯები: 11 შრომის ანაზღაურება (ძირითადი და დამხმარე) 12 მასალები 13 მომსახურება 14 მარაგები 15 სხვა 16 სულ პირდაპირი ხარჯები 17 სულ გეოლოგიური და გეოფიზიკური სამუშაოები 18 ძებნა-ძიებითი და შეფასებითი ბურღვა 19  დაზვერვითი ბურღვა: (გაიშიფროს ჭაბურღილების მიხედვით) 20 21 22 23 24 25 26 სულ ძებნა-ძიებითი ჭაბურღილების მიხედვით 27  შეფასებითი ბურღვა: (გაიშიფროს ჭაბურღილების მიხედვით) 28 29 30 31 32 33 34 სულ შეფასებითი ჭაბურღილების მიხედვით 35 სულ ძებნა-ძიებითი და შეფასებითი ბურღვა 36 ძებნა-ძიების სხვა ხარჯები: 37  სტრუქტურული ჭაბურღილების ბურღვა 38  მისასვლელი გზები 39  მოწყობილობა და დანადგარები 40  ზედაპირზე უფლებების შეძენა 41  სხვა 42 სულ ძებნა-ძიების სხვა ხარჯები 43 ზედნადები ხარჯები: 44 საერთო-ადმინისტრაციული 45 მომსახურების 46 სულ ზედნადები ხარჯები 47 სულ ძებნა-ძიების ხარჯები (სტრიქონი 17+35+42+46) A B C D კომპანიის ფინანსური დირექტორი                                                       /ხელმოწერა/ თარიღი                                                                                                                ბ.ა. ფინანსური ანგარიშგების ფორმა 5 (DEV) ნავთობისა და გაზის რესურსების მარეგულირებელი სახელმწიფო სააგენტო დამუშავებისა და მოპოვების კაპიტალური ხარჯების ანგარიში სახელშეკრულებო ფართობი–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ოპერატორი––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– საანგარიშო პერიოდი––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ათას აშშ დოლარებში ხარჯები და დანახარჯები ფაქტობრივი დამტკიცებული წლიური ბიუჯეტით საანგარიშო კვარტალი წლის დასაწყისიდან 1 ჭაბურღილების ბურღვა და ათვისება 2 მომპოვებელი ჭაბურღილები: (ჩამოითვალოს თითოეული ჭაბურღილი) 3 4 5 6 7 8 9 10 11 სულ მომპოვებელი ჭაბურღილების მიხედვით 12 ჭკრ-ს შემდეგ ჭაბურღილები: 13 სულ ჭკრ-ს შემდეგ ჭაბურღილების მიხედვით 14 სულ მომპოვებელი და ჭკრ-ს შემდეგ ჭაბურღილების მიხედვით 15 ნაგებობათა მშენებლობა და მონტაჟი: 16 პროექტის მართვა და წინასაინჟინრო სამუშაოები 17 სამშენებლო სამუშაოები (გზები, ხიდები და სხვა) 18 შემკრები სისტემები (ნავთობსაცავები, საწყობები) 19 შიდა მილსადენები 20 საწარმოო და გადამამუშავებელი მოწყობილობა 21 საზღვაო პლატფორმები 22 მოწყობილობის მონტაჟი 23 საწარმოო და დამხმარე შენობა-ნაგებობები 24 სხვა 25 სულ ნაგებობათა მშენებლობა და მონტაჟი 26 მოპოვების სხვა კაპიტალური ხარჯები: 27 ამწე კრანები და მოწყობილობა 28 ჭაბურღილის დასრულების მოწყობილობა და აღჭურვილობა 29 საბურღი დანადგარები 30 ბანაკები, ვაგონები და სხვა 31 სატრანსპორტო საშუალებები (მძიმე სატვირთო და სხვა ავტომანქანები) 32 სხვა 33 სულ მოპოვების სხვა კაპიტალური ხარჯები 34 მოპოვება კომერციული მოპოვების დაწყებამდე 35 საცდელი მოპოვების ხარჯები: 36 ძირითადი და დამხმარე პერსონალის შრომის ანაზღაურება 37 გადატვირთვა და ტრანსპორტი 38 მოწყობილობის იჯარა 39 სახელშეკრულებო მომსახურება 40 ინფრასტრუქტურული ტარიფი და მოსაკრებლები 41 სხვა 42 სულ მოპოვება კომერციული მოპოვების დაწყებამდე 43 მინუს: საცდელი მოპოვების გაყიდვებიდან მიღებული შემოსავალი 44 სულ საცდელ მოპოვებაზე გაწეული ხარჯები 45 ზედნადები ხარჯები: 46 საერთო-ადმინისტრაციული 47 მომსახურების 48 სულ ზედნადები ხარჯები 49 სულ დამუშავებისა და მოპოვების კაპიტალური ხარჯები (სტრიქონი 14+25+33+44+48)                                                            A             B               C               D  კომპანიის ფინანსური დირექტორი                                                             /ხელმოწერა/ თარიღი:                                                                                                                      ბ.ა. ფინანსური ანგარიშგების ფორმა 6 (OPR) ნავთობისა და გაზის რესურსების მარეგულირებელი სახელმწიფო სააგენტო საექსპლუატაციო და სალიკვიდაციო ხარჯების ანგარიში სახელშეკრულებო ფართობი––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ოპერატორი–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– საანგარიშო პერიოდი––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ათას აშშ დოლარებში ხარჯები და და ნახარჯები ფაქტობრივი დამტკიცებული წლიური ბიუჯეტით საანგარიშო კვარტალი წლის დასაწყისიდან 1 საექსპლუატაციო ხარჯები 2 პირდაპირი საექსპლუატაციო ხარჯები: 3 ძირითადი და დამხმარე პერსონალის შრომის ანაზღაურება 4 ჭაბურღილების ექსპლუატაცია 5 საწარმოო და გადამამუშავებელი დანადგარები 6 ნავთობგაზგაცემის გაზრდის ოპერაციები 7 ჭკრ*, ტესტირება, პერფორირება (არა კაპიტალური) 8 საინჟინრო მომსახურება 9 შენახვა, დამუშავება და გადაზიდვა 10 რემონტი და ტექნიკური მომსახურება 11 სხვა 12 სულ პირდაპირი საექსპლუატაციო ხარჯები 13 საექსპორტო ხარჯები: 14 ინფრასქტრუქტურული ტარიფი და საფასურები 15 სხვა 16 სულ საექსპორტო ხარჯები 17 ზედნადები ხარჯები: 18 საერთო-ადმინისტრაციული 19 მომსახურების 20 სულ ზედნადები ხარჯები 21 სულ საექსპლუატაციო ხარჯები (სრიქონი12+16+20) 22 სალიკვიდაციო ხარჯები 19  პირდაპირი სალიკვიდაციო ხარჯები: 20 ტექნიკა და აპარატურა 21 დემონტაჟი და ტრანსპორტირება 22 ტერიტორიის აღდგენა (რეკულტივირება) 23 გარემოს დაცვა 24  სხვა 25 სულ პირდაპირი სალიკვიდაციო ხარჯები 26 ზედნადები ხარჯები: 27 საერთო-ადმინისტრაციული 28 მომსახურების 29 სულ ზედნადები ხარჯები 30 სულ სალიკვიდაციო ხარჯები (სტრიქონი 25+29) 31 სალიკვიდაციო სახსრების მოძრაობა: 32 სახსრების ნაშთი საბანკო ანგარიშზე საანგარიშო პერიოდის დაწყებამდე 33 საანგარიშო პერიოდის შენატანები 34 შემოსავალი შენატანებზე გადახდილი პროცენტების სახით 35 მინუს: სალიკვიდაციო ხარჯები და დანახარჯები 36 სალიკვიდაციო სახსრების წმინდა მატება/კლება (სტრიქონი 33+34-35) 37 ნაშთი საანგარიშო პერიოდის ბოლოსათვის (სტრიქონი 32+36)                                                      A            B             C               D  * - ჭაბურღილის კაპიტალური რემონტი კომპანიის ფინანსური დირექტორი                                                          /ხელმოწერა/ თარიღი:                                                                                                                   ბ.ა. ფინანსური ანგარიშგების ფორმა 7 (ADM) ნავთობისა და გაზის რესურსების მარეგულირებელი სახელმწიფო სააგენტო  საერთო-ადმინისტრაციული და მომსახურების ხარჯების ანგარიში სახელშეკრულებო ფართობი–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ოპერატორი––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– საანგარიშო პერიოდი–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ათას აშშ დოლარებში ხარჯები და და ნახარჯები ფაქტიური დამტკიცებული წლიური ბიუჯეტით საანგარიშო კვარტალი წლის დასაწყისიდან 1 საერთო-ადმინისტრაციული ხარჯები 2 ძირითად და დამხმარე პერსონალის შრომის ანაზღაურება: 3 უცხოელი პერსონალი 4 ადგილობრივი პერსონალი 5 სულ ძირითადი და დამხმარე პერსონალის შრომის ანაზღაურება 6 შენობის იჯარა, კომუნალური მომსახურება და კავშირგაბმულობა 7 საოფისე და საველე-საოფისე ხარჯები 8 მასალა და მოწოდების ხარჯები 9 გადაზიდვები და გადაზიდვების ღირებულება 10 მივლინება ქვეყნის ფარგლებში/ფარგლებს გარეთ 11 ჯანმრთელობა, უსაფრთხოება, სოციალური უზრუნველყოფა 12 შენატანები და შემოწირულობანი 13 კადრების მომზადება 14 დაზღვევა 15 მომსახურების ხარჯები - ხელშეკრულებები მესამე მხარესთან: 16 ტექნიკური 17 შესყიდვები და მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფა 18 საფინანსო - ბუღალტრული აღრიცხვა და აუდიტი 19 კომერციული - იურიდიული და სხვა 20 მომსახურების ხარჯები - აფილირებულ კომპანიებთან საზღვარგარეთ: 21 ტექნიკური 22 შესყიდვები და მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფა 23 საფინანსო - ბუღალტრული აღრიცხვა და აუდიტი 24 კომერციული - იურიდიული და სხვა 25  ზედნადები ხარჯები ქვეყნის ფარგლებს გარეთ, (%) 26  ვალუტის კურსთაშორის სხვაობა: მოგება (+), ზარალი (-) 27  სხვა 28 სულ საერთო-ადმინისტრაციული ხარჯები 29 საერთო-ადმინისტრაციული ხარჯების გადანაწილება 30  პირდაპირი გამოქვითვები 31 დარიცხვა ძებნა-ძიებაზე 32 დარიცხვა დამუშავებასა და მოპოვებაზე 33 დარიცხვა საექსპლუატაციო ხარჯებზე 34 დარიცხვა სალიკვიდაციო ხარჯებზე 35 სულ საერთო-ადმინისტრაციული ხარჯების გადანაწილება 36 სულ საერთო-ადმინისტრაციული ხარჯები გადანაწილების შემდეგ 37 მომსახურების ხარჯები 38 ძირითადი და დამხმარე პერსონალის შრომის ანაზღაურებისა 39  ოფისები, საწყობები და საამქროები 40  სატვირთო და მსუბუქი ავტომანქანები 41  ამწე კრანები და მოწყობილობა 42  საზღვაო და საჰაერო სატრანსპორტო საშუალებები 43  გარემოს დაცვა და უსაფრთხოება 44  საწვავ-საპოხი მასალები 45  ელექტროენერგია 46  საცხოვრებელი და საყოფაცხოვრებო მომსახურება 47  წყალმომარაგება და კანალიზაცია 48  საზოგადოებრივი და გამაჯანსაღებელი დაწესებულებები 49  სხვა მომარაგება 50  საზღვარგარეთ აფილირებული კომპანიების მომსახურება 51 სულ მომსახურების ხარჯები 52 მომსახურების ხარჯების გადანაწილება: 53  პირდაპირი გამოქვითვები 54 დარიცხვა ძებნა-ძიებაზე 55 დარიცხვა დამუშავებასა და მოპოვებაზე 56 დარიცხვა საექსპლუატაციო ხარჯებზე 57 დარიცხვა სალიკვიდაციო ხარჯებზე 58 სულ მომსახურების ხარჯების გადანაწილება 59 სულ მომსახურების ხარჯები გადანაწილების შემდეგ                                                                  A          B             C               D კომპანიის საფინანსო დირექტორი:                                        /ხელმოწერა/ თარიღი:                                                                                           ბ.ა. ფინანსური ანგარიშგების ფორმა 8 (AST) ნავთობისა და გაზის რესურსების მარეგულირებელი სახელმწიფო სააგენტო სხვა აქტივების ანგარიში სახელშეკრულებო ფართობი––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ოპერატორი–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– საანგარიშო პერიოდი––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ათას აშშ დოლარებში მაჩვენებლები სხვა აქტივები ნაშთი წინა საანგარიშო პერიოდის ბოლოსათვის მიმდი-ნარე მატება მიმდინარე წლის კლება ნაშთი საანგარიშო პერიოდის ბოლოსათვის გამოყენებულია/ გადაცემულია ამოღე-ბულია გაყი-დულია სხვა სულ 1 სხვა აქტივები 2 ბურღვის სასაქონლო-მატერიალური მარაგები: 3 სატუმბო-საკომპრესორო მილები 4 ჭაბურღილის პირის და სხვა საბურღი მოწყობილობა 5 ნედლეული და მასალები 6 სხვა 7 ბურღვის სასაქონლო-მატერიალური მარაგების ჯამი 8 მოპოვების სასაქონლო-მატერიალური მარაგები: 9 მოწყობილობა 10 მასალები 11 სხვა 12 მოპოვების სასაქონლო-მატერიალური მარაგების ჯამი 13 წინასწარ გაწეული ხარჯები და სხვა 14 ბურღვაზე 15 მოპოვებაზე 16 სხვა 17 წინასწარ გაწეული ხარჯებისა და სხვათა ჯამი 18 სხვა აქტივების ჯამი (სტრიქონი 7+12+17) A B C D E F G H I კომპანიის ფინანსური დირექტორი:                                                     /ხელმოწერა/ თარიღი:                                                                                                          ბ.ა.