„საქართველოს ტერიტორიის სანიტარული დაცვის წესების დამტკიცების შესახებ“

„საქართველოს ტერიტორიის სანიტარული დაცვის წესების დამტკიცების შესახებ“ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; } h1 {margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; layout-grid-mode:line;} h2 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; letter-spacing:2.75pt; font-weight:normal;} h3 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; letter-spacing:2.5pt;} h6 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; } p.MsoToc1, li.MsoToc1, div.MsoToc1 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; } p.MsoToc2, li.MsoToc2, div.MsoToc2 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:12.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; } p.MsoToc3, li.MsoToc3, div.MsoToc3 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:24.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; } p.MsoToc4, li.MsoToc4, div.MsoToc4 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:.5in; text-align:center; font-size:10.0pt; letter-spacing:5.0pt; font-weight:bold;} p.MsoFootnoteText, li.MsoFootnoteText, div.MsoFootnoteText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; } p.MsoHeader, li.MsoHeader, div.MsoHeader {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; } p.MsoFooter, li.MsoFooter, div.MsoFooter {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; } span.MsoFootnoteReference {vertical-align:super;} p.MsoTitle, li.MsoTitle, div.MsoTitle {margin-top:300.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:3.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:16.0pt; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.MsoBodyText, li.MsoBodyText, div.MsoBodyText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:14.0pt; } p.MsoBodyText2, li.MsoBodyText2, div.MsoBodyText2 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; line-height:12.0pt; font-size:10.0pt; } p.MsoPlainText, li.MsoPlainText, div.MsoPlainText {margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; page-break-before:always; font-size:10.0pt; font-style:italic;} p.MsoAutoSig, li.MsoAutoSig, div.MsoAutoSig {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; } p.MsoAcetate, li.MsoAcetate, div.MsoAcetate { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:8.0pt; } p.parlamdrst, li.parlamdrst, div.parlamdrst { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; } p.chveulebrivi, li.chveulebrivi, div.chveulebrivi { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; layout-grid-mode:line;} p.data, li.data, div.data { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.petiti, li.petiti, div.petiti { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.2pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:8.5pt; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.prezident, li.prezident, div.prezident { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; layout-grid-mode:line;} p.kanoni, li.kanoni, div.kanoni { margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:12.0pt; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.kitxva, li.kitxva, div.kitxva { margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:5.65pt; margin-left:0in; text-align:justify; text-indent:14.2pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; font-weight:bold;} p.pasuxi, li.pasuxi, div.pasuxi { margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:56.7pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:-28.35pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; } p.Style1, li.Style1, div.Style1 { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; } p.chveulebrivi-wigni, li.chveulebrivi-wigni, div.chveulebrivi-wigni { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:22.7pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; } p.satauri, li.satauri, div.satauri { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:13.0pt; font-weight:bold;} p.satauri2, li.satauri2, div.satauri2 { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.tarigi, li.tarigi, div.tarigi { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; } p.muxliparl, li.muxliparl, div.muxliparl { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.15pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-14.15pt; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.muxlixml, li.muxlixml, div.muxlixml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.tavisataurixml, li.tavisataurixml, div.tavisataurixml { margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.tavixml, li.tavixml, div.tavixml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.abzacixml, li.abzacixml, div.abzacixml { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; } p.karixml, li.karixml, div.karixml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.karisataurixml, li.karisataurixml, div.karisataurixml { margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.petitixml, li.petitixml, div.petitixml { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; } p.cignixml, li.cignixml, div.cignixml { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; } p.sataurixml, li.sataurixml, div.sataurixml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:12.0pt; font-weight:bold;} p.zogadinacilixml, li.zogadinacilixml, div.zogadinacilixml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.gansakutrebulinacilixml, li.gansakutrebulinacilixml, div.gansakutrebulinacilixml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.StylecxrilixmlSylfaen, li.StylecxrilixmlSylfaen, div.StylecxrilixmlSylfaen { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; } span.StylecxrilixmlSylfaenChar { } p.adgilixml, li.adgilixml, div.adgilixml { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.ckhrilixml, li.ckhrilixml, div.ckhrilixml { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:9.0pt; } p.danartixml, li.danartixml, div.danartixml { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:right; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-weight:bold; font-style:italic;} p.khelmoceraxml, li.khelmoceraxml, div.khelmoceraxml { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.kodixml, li.kodixml, div.kodixml { margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:255.1pt; text-align:right; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; } p.mimgebixml, li.mimgebixml, div.mimgebixml { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:14.0pt; font-weight:bold;} p.sulcvlilebaxml, li.sulcvlilebaxml, div.sulcvlilebaxml { margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.tarigixml, li.tarigixml, div.tarigixml { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.saxexml, li.saxexml, div.saxexml { margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.gazette, li.gazette, div.gazette { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:.5in; font-size:11.0pt; } p.muxligazette, li.muxligazette, div.muxligazette { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.tavigazette, li.tavigazette, div.tavigazette { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-weight:bold;} p.Normal, li.Normal, div.Normal { margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; } span.BalloonTextChar { } @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 1.0in 1.0in 1.0in;} div.Section1 {page:Section1;} @page Section2 {size:11.0in 8.5in; margin:1.0in 1.0in 1.0in 1.0in;} div.Section2 {page:Section2;} @page Section3 {size:11.0in 8.5in; margin:1.0in 1.0in 1.0in 1.0in;} div.Section3 {page:Section3;} @page Section4 {size:11.0in 8.5in; margin:1.0in 1.0in 1.0in 1.0in;} div.Section4 {page:Section4;} @page Section5 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 1.0in 1.0in 1.0in;} div.Section5 {page:Section5;} ol {margin-bottom:0in;} ul {margin-bottom:0in;} სახელ,წიფო სარეგისტრაციო კოდი 470.230.000.11.119.005.870 საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის ბრძანება №127/ნ 2003 წლის 6 ივნისი ქ. თბილისი საქართველოს ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის წესების დამტკიცების შესახებ საქართველოს ტერიტორიაზე საკარანტინო დაავადებების, მძიმე მწვავე რესპირატორული სინდრომის, კონტაგიოზური ვირუსულ-ჰემორაგიული ცხელებების, მალარიისა და ადამიანის ჯანმრთელობისათვის საშიში ფეხსახსრიანებით გადამტანი სხვა ინფექციური დაავადებების შემოტანისა და გავრცელების, სასაზღვრო ზონაში განსაკუთრებული სანიტარიულ-ეპიდემიოლოგიური რეჟიმის დაცვის ხელშეწყობის მიზნით, 1999 წლის 16 აპრილს საქართველოს პარლამენტის მიერ რატიფიცირებული საერთაშორისო კონვენციის „საზღვრებზე ტვირთის კონტროლის ჩატარების პირობების შეთანხმების შესახებ”, საერთაშორისო მედიკო-სანიტარიული წესებისა და აგრეთვე, „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ” საქართველოს კანონის 70-ე მუხლის შესაბამისად, ვბრძანებ: 1. დამტკიცდეს თანდართული „საქართველოს ტერიტორიის სანიტარიული წესები” _ სანიტარიული წესები და ნორმები. 2. ბრძანება ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე.  ა. გამყრელიძე საქართველოს ტერიტორიის სანიტარიული დაცვა სანიტარიული წესები და ნორმები სანწდან 1.1. 001-03 კარი I ზოგადი ნაწილი თავი I ზოგადი დებულებები და გამოყენების სფერო     მუხლი 1🔗 1.სანიტარიული წესები და ნორმები «საქართველოს ტერიტორიის სანიტარიული დაცვა“ (შემდგომში _ სანიტარიული წესები) შემუშავებულია საქართველოს პარლამენტის მიერ 1999 წლის 16 აპრილს რატიფიცირებული საერთაშორისო კონვენციის „საზღვრებზე ტვირთის კონტროლის ჩატარების პირობების შეთანხმების შესახებ“, საერთაშორისო მედიკო-სანიტარიული წესების, საქართველოს კანონების „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ», „სახელმწიფო საზღვრის დაცვის შესახებ“, „საბაჟო კოდექსის“ საფუძველზე და ადგენს მოთხოვნებს იმ ღონისძიებათა ორგანიზების, ჩატარებისა და შესრულების უზრუნველსაყოფად, რომლებიც მიმართულია საქართველოს ტერიტორიაზე საკარანტინო დაავადებების, კონტაგიოზური ვირუსულ-ჰემორაგიული ცხელებების, მალარიისა და ადამიანის ჯანმრთელობისათვის საშიში ფეხსახსრიანებით გადამტანი სხვა ინფექციური დაავადებების შემოტანისა და გავრცელების ასაცილებლად; ქვეყნის ტერიტორიაზე, ასევე ენდემიურ ბუნებრივ კერებში ამ ინფექციების შემოტანისა ან გამოვლენისას დაავადებათა შემთხვევების კერის ლოკალიზაციასა და ლიკვიდაციას; აგრეთვე ადამიანის ჯანმრთელობისათვის საშიში ტვირთების შემოტანისა და გადაადგილების აღკვეთას.     მუხლი 2🔗 1.  ტერიტორიის სანიტარიული დაცვა – წარმოადგენს საქართველოს მოსახლეობის სანიტარიულ-ეპიდემიოლოგიური უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ერთიანი სახელმწიფოებრივი სისტემის ნაწილს და, თავის მხრივ, შედგება საორგანიზაციო, სანიტარიულ-ჰიგიენური, ეპიდსაწინააღმდეგო, სამკურნალო-პროფილაქტიკური, ეკონომიკური, ტექნიკური და სხვა სახის ღონისძიებათა კომპლექსისაგან, რომლებიც უზრუნველყოფენ ქვეყნის ტერიტორიაზე საკარანტინო დაავადებების, კონტაგიოზური ვირუსულ-ჰემორაგიული ცხელებების, მალარიისა და ადამიანის ჯანმრთელობისათვის საშიში ფეხსახსრიანებით გადამტანი სხვა ინფექციური დაავადებების შემოტანისა და გავრცელების მაქსიმალურ შეზღუდვას; ქვეყნის ტერიტორიაზე, ასევე ენდემიურ ბუნებრივ კერებში ამ ინფექციების შემოტანისა ან გამოვლენისას დაავადებათა შემთხვევების კერის ლოკალიზაციასა და ლიკვიდაციას; აგრეთვე ადამიანის ჯანმრთელობისათვის საშიში ტვირთების შემოტანისა და გადაადგილების აღკვეთას. 2.  აღნიშნული წესები ვრცელდება საკარანტინო დაავადებებზე (შავი ჭირი, ქოლერა, ყვითელი ცხელება, ყვავილი, მძიმე მწვავე რესპირატორული სინდრომი (მმრს)), კონტაგიოზურ ვირუსულ-ჰემორაგიულ ცხელებებზე, მალარიასა და ადამიანის ჯანმრთელობითვის საშიშ სხვა ინფექციურ დაავადებებზე: ტილისმიერი ტიფი, პოლიომიელიტი, შიდსი, დიფტერია, ბოტულიზმი, ჯილეხი, ტულარემია, ლეპტოსპიროზი, დაუდგენელი ეტიოლოგიის ცხელებითი დაავადება (შემდგომში – დაავადებები). საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო (შემდგომში – სამინისტრო) უფლებამოსილია დაავადებების ჩამონათვალში შეიტანოს დამატებები და ცვლილებები, რის შესახებაც აუცილებლად უნდა შეატყობინოს შესაბამის უწყებებს, დაწესებულებებსა და ორგანიზაციებს.     მუხლი 3🔗 ადამიანის ჯანმრთელობისათვის პოტენციურად საშიში ტვირთების ჩამონათვალს, რომელზედაც ვრცელდება წინამდებარე სანიტარიული წესები, განსაზღვრავს სამინისტრო საქართველოს სანიტარიული კოდექსის საფუძველზე.     მუხლი 4🔗 სანიტარიული წესები გამოიყენება: 1.  იმ დაავადებების მიმართ, რომლებზეც ვრცელდება სანიტარიული წესები: ა) საქართველოს საზღვრის გამტარ პუნქტებზე სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობის განხორციელების დროს; ბ) საქართველოს ტერიტორიაზე ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარების დროს. 2. საქართველოს ტერიტორიაზე შემოტანილი ადამიანის ჯანმრთელობისათვის პოტენციურად საშიში ტვირთების მიმართ, საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებზე სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობის განხორციელებისა და საბაჟო პუნქტებში ტვირთების გაფორმებისას. 3. საქართველოს ტერიტორიის სანიტარიული დაცვა უზრუნველყოფილია: ა) საქართველოს ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის კომპლექსური ღონისძიებებით, რომლებსაც ახორციელებს სახელმწიფო ხელისუფლების, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები, ნებისმიერი ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის საწარმოების, ორგანიზაციებისა და დაწესებულებების პასუხისმგებელი პირები, ასევე საქართველოს სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობისა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სამსახურები და დაწესებულებები, მათი კომპეტენციის ფარგლებში; ბ) სახელმწიფო სანიტარიული და ეპიდემიოლოგიური ზედამხედველობის განხორციელებით საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მოთხოვნათა და სანიტარიულ-ჰიგიენური და ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების შესრულებაზე, აგრეთვე წინამდებარე სანიტარიული წესების მოთხოვნათა დაცვაზე; გ) სამედიცინო სანიტარიულ-საკარანტინო კონტროლის განხორციელებით ქვეყნის ტერიტორიაზე არსებულ სახელმწიფო სასაზღვრო ზოლსა და საბაჟო ზონაში; დ) მუდმივი ეპიდემიოლოგიური მეთვალყურეობის დაამყარებით შავი ჭირის, მალარიის, ტულარემიისა და სხვა ინფექციური დაავადებების ენდემიური კერების ტერიტორიებზე; ე) სანიტარიულ-ჰიგიენური და ეპიდსაწინააღმდეგო მეთოდური და ნორმატიული დოკუმენტების შემუშავებითა და დანერგვით, რომლებიც ახდენს ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის ღონისძიებების ორგანიზაციისა და ჩატარების წესის რეგლამენტირებას, ასევე დაავადებებისა და საკვებ პროდუქტებთან ან ტოქსიკურ ნივთიერებებთან დაკავშირებული არაინფექციური დაავადებების კონტროლის, დიაგნოსტიკის, მკურნალობისა და პროფილაქტიკის თანამედროვე მეთოდებს; ვ) დაავადებების ქვეყანაში შემოტანისა და გავრცელების საშიშროების შემთხვევაში საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესის მიხედვით საკარანტინო და სხვა შემზღუდველი ღონისძიებების შემოღებით, რომლებიც ითვალისწინებს მოსახლეობის ცხოვრების, საქართველოს სახელმწიფო საზღვარზე პირების გადაადგილებისა და ტვირთების შემოტანის, სამეურნეო საქმიანობისა და საქონლის რეალიზაციის (გამოყენება, მოხმარება) განსაკუთრებულ პირობებსა და რეჟიმს; ზ) პირობებისა და რეჟიმის, აგრეთვე ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის ღონისძიებათა მიზნობრივი პროგრამებისა და კომპლექსური გეგმების შემუშავებითა და განხორციელებით; თ) ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ინფორმაციის გავრცელებით მსოფლიოში საკარანტინო დაავადებებით ავადობის შესახებ; ი) საქართველოს ტერიტორიაზე დასნებოვნებული რაიონების არსებობის, დაავადებებისა და ადამიანის ჯანმრთელობისათვის პოტენციურად საშიში ტვირთების შემოტანის შემთხვევების, აგრეთვე ჩატარებული ეპიდსაწინააღმდეგო და სანიტარიულ-ჰიგიენური ღონისძიებების შესახებ ინფორმაციის გავრცელებით; კ) ინფორმაციის გაცვლით ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის საკითხების შესახებ ჯანმრთელობის დაცვის საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ნაციონალურ ორგანოებთან. თავი II ტერმინები და განმარტებები     მუხლი 5🔗  1. აეროპორტი, პორტი, რკინიგზის სადგური, ავტოსადგური – აეროპორტი, საზღვაო, სამდინარო ნავსადგურები, რკინიგზისა და საავტომობილო სადგურები, რომლებიც განსაზღვრულია საერთაშორისო გადაზიდვებისათვის გამოყენებული სატრანსპორტო საშუალებების მისაღებად და გასამგზავრებლად და სადაც ხორციელდება სასაზღვრო, საბაჟო, სამედიცინო (სანიტარიული), ვეტერინარული, ფიტოლოგიური და სხვა ანალოგიური პროცედურები და ემიგრაციული კონტროლი. 2. ბარგი – ეკიპაჟის წევრებისა და მგზავრების პირადი ნივთები. 3. დაავადებაზე ეჭვმიტანილი პირი – პირი, რომელიც სანიტარიულ-საკარანტინო სამსახურის მედპერსონალის დასკვნით შესაძლებელია იყოს ინფიცირებული რომელიმე დაავადებით. 4. დაავადების კერა (ეპიდემიური კერა) – ინფექციის გამომწვევი წყაროს ადგილსამყოფელი და მის გარშემო ტერიტორია, რომლის ფარგლებში შესაძლებელია დაავადების გამომწვევის გავრცელება, რაც განპირობებულია შესაბამისი ინფექციის გადაცემის მექანიზმით. 5. დაავადებული პირი – პირი, რომელიც არის დაავადებული რომელიმე დაავადებით, ან როგორც შემდგომში აღმოჩნდება იმყოფება ინკუბაციურ პერიოდში. 6. დაინფიცირებული რაიონი – ადმინისტრაციული ტერიტორია ან მისი ნაწილი, სადაც გამოვლინდა დაავადებული რომელიმე იმ ინფექციით, რომლებზეც ვრცელდება სანიტარიული წესები, და სადაც სოციალ-ეკონომიკური თავისებურებების, მოსახლეობის სიმჭიდროვის, მიგრაციის ინტენსივობის, არაკეთილსაიმედო სანიტარიულ-ეპიდემიოლოგიური პირობებისა და დაავადებების გამომწვევების პოტენციური წყაროებისა და გადამტანების არსებობის გათვალისწინებით იქმნება შესაძლებლობა მოცემული დაავადების გავრცელებისათვის. დაინფიცირებული რაიონის საზღვრებს ადგენს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ტერიტორიული ორგანოები სანიტარიულ-ეპიდემიოლოგიური კვლევის შედეგებზე დაყრდნობით. 7. დეზინსექცია – ღონისძიება, რომელიც ითვალისწინებს ეპიდემიოლოგიური და სანიტარიულ-ჰიგიენური მნიშვნელობის ფეხსახსრიანთა განადგურებას გემებზე, თვითმფრინავებში, მატარებლებში, ავტოსატრანსპორტო საშუალებებში, კონტეინერებში, სახელმწიფო საზღვრების გამტარ პუნქტებზე – პორტებში, რკინიგზისა და საავტომობილო სადგურებში, აგრეთვე დაავადებათა კერებში. 8. დერატიზაცია – ღონისძიება, რომელიც მიმართულია ეპიდემიოლოგიური და სანიტარიულ-ჰიგიენური მნიშვნელობის მღრღნელების გასანადგურებლად გემებზე, თვითმფრინავებში, მატარებლებში, ავტოსატრანსპორტო საშუალებებში, კონტეინერებში, პორტებში, რკინიგზისა და საავტომობილო სადგურებში, აგრეთვე დაავადებათა კერებში. 9. დღე – პერიოდი 24 საათის განმავლობაში. 10. ენდემია (ენზოოტია) – მოცემულ ტერიტორიაზე განსაზღვრული დაავადების მუდმივი არსებობა, თავისი ეპიდემიოლოგიური (ეპიზოოტიური) გამოვლინებებით. 11. ენდემიური რაიონი – შეზღუდული ტერიტორია, რომელზეც მუდმივად რეგისტრირდება დაავადების შემთხვევები და ადგილი აქვს დაავადების გამომწვევის ცირკულაციას. 12. ეპიდემია – ინფექციური (ინვაზიური) დაავადების მთელ მოსახლეობაში ან მის მნიშვნელოვან კონტინგენტებში გავრცელება. 13. ეპიდემიის საშიშროება – მდგომარეობა და პირობები, როდესაც არის დაავადების მასიური შემთხვევების აღმოცენებისა და გავრცელების ალბათობა, აგრეთვე მათი შემოტანის მაღალი ხარისხი იმ პირობებში, როდესაც არსებობს მგრძნობიარე მოსახლეობა და შესაძლებელია დაავადების გამომწვევის ინტენსიური გავრცელება. 14. იზოლაცია – ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიება მიმართული ინფექციის წყაროს (ავადმყოფი ან ბაქტერიომტარებელი) განმხოლოებისათვის ადამიანთა კოლექტივიდან (მედპერსონალის გარდა, რომლებიც ასრულებენ სამსახურებრივ მოვალეობებს). 15.  კარანტინი – ეპიდსაწინააღმდეგო და პროფილაქტიკური ღონისძიებები დაავადებების სახელმწიფოდან ან ობიექტებიდან გატანის ან შეტანის აცილების მიზნით, რომლებიც ტარდება დაინფიცირებულ რაიონებში, პორტის, აეროპორტის, რკინიგზისა და ავტოსატრანსპორტო სადგურების ტერიტორიებზე, სატრანსპორტო საშუალებებზე და გულისხმობს დაავადებულთა და მათთან კონტაქტში მყოფი პირების, ინფიცირებული ტვირთების, კონტეინერების გარკვეული დროით იზოლაციასა და მათთან კონტაქტის შეწყვეტას. 16. კონტეინერი – წარმოადგენს მრავალჯერადი გამოყენების სატრანსპორტო მოწყობილობას, რომლის კონსტრუქცია უზრუნველყოფს გადასაზიდი ტვირთის დაცვას ერთ ან სხვადასხვა სახის ტრანსპორტზე და აღჭურვილია სამარჯვებით დატვირთვისათვის, გადმოტვირთვისათვის და გადატვირთვის ოპერაციების დასაჩქარებლად. 17.  მოწმობა ვაქცინაციის შესახებ – ვაქცინაციის საერთაშორისო სერტიფიკატში დადასტურება ყვითელი ცხელების საწინააღმდეგო ვაქცინაციის ან რევაქცინაციის შესახებ დანართი 6-ის შესაბამისად. 18. თანხმობა თავისუფალ ურთიერთობაზე პორტებსა და აეროპორტებთან – საერთაშორისო მედიკო-სანიტარიული წესის შესაბამისად თანხმობის მიცემა გემისთვის პორტში შესასვლელად, მგზავრებისა და ეკიპაჟის წევრების გადმოსასმელად და შემდგომი ოპერაციების ჩატარების დასაწყებად ან თანხმობის მიცემა თვითმფრინავისათვის დაფრენის შემდგომ მგზავრების ჩამოსასმელად და შემდგომი ოპერაციების გასაგრძელებლად. 19. საერთაშორისო რეისი – გადაყვანა-გადაზიდვა ორ ან მეტ სახელმწიფოს ტერიტორიაზე განლაგებულ აეროპორტებს, პორტებს, რკინიგზებსა და ავტოსადგურებს შორის, ან რეისი ერთი სახელმწიფოს ტერიტორიაზე განლაგებულ აეროპორტებს, პორტებს, რკინიგზებსა და ავტოსადგურებს შორის, თუკი ასეთი რეისის დროს სატრანსპორტო საშუალებას ურთიერთობა აქვთ სხვა რომელიმე სახელმწიფოს პორტთან, აეროპორტთან ან სადგურთან. 20. საკარანტინო დაავადებები – ინფექციურ დაავადებათა ჯგუფი (შავი ჭირი, ქოლერა, ყვითელი ცხელება, ყვავილი, მმრს), რომელთა წინააღმდეგ გასატარებელი ღონისძიებები რეგლამენტირებულია საერთაშორისო მედიკო-სანიტარიული წესებით. 21. სანიტარიულ-ეპიდსაწინააღმდეგო კომისია (სეკ) – სახელმწიფო აღმასრულებელ ხელისუფლებასა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებთან არსებული უწყებათაშორისი ორგანო, რომელიც კოორდინაციას უწევს მოსახლეობის სანიტარიულ-ეპიდემიოლოგიური უსაფრთხოების უზრუნველყოფისკენ მიმართულ საქმიანობას. 22. სამედიცინო სანიტარიულ-საკარანტინო დათვალიერება – გემის, თვითმფრინავის, მატარებლისა ან ავტოსაგზაო სატრანსპორტო საშუალების გამოკვლევა, მასზე მყოფი პირების წინასწარი სამედიცინო დათვალიერება (იგი არ გულისხმობს სატრანსპორტო საშუალების პერიოდულ გამოკვლევას მასზე დერატიზაციის ჩატარების აუცილებლობის განსაზღვრის მიზნით), ტვირთის, ბარგის დათვალიერება, მედიკო-სანიტარიული დოკუმენტაციის შემოწმება წინამდებარე სანიტარიული წესების თანახმად და ტვირთის ხარისხისა და უსაფრთხოების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის შემოწმება. 23. სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობის სამმართველოს (განყოფილება) – საზღვაო პორტებში, აეროპორტებში, ავტოსაგზაო და სარკინიგზო გადასასვლელებზე სახელმწიფო საზღვრის გამტარი პუნქტების ტერიტორიაზე არსებულ შენობათა და სათავსოთა კომპლექსი, რომელიც გამოიყენება სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობის განხორციელებისთვის. 24. სამედიცინო სანიტარიულ-საკარანტინო კონტროლი – სახელმწიფო სანიტარიულ-ეპიდემიოლოგიური ზედამხედველობის სპეციალიზებული სახე, რომელიც ხორციელდება საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებსა და საბაჟო პუნქტებში საქართველოს კანონმდებლობით და საერთაშორისო მედიკო-სანიტარიული წესების შესაბამისად, ქვეყანაში საკარანტინო და სხვა ინფექციური დაავადებების, აგრეთვე ადამიანის ჯანმრთელობისათვის პოტენციურად საშიში ტვირთების შემოტანისა და გავრცელების აღსაკვეთად. 25. სატრანსპორტო საშუალება – მგზავრების გადასაყვანად და ტვირთების გადასატანად გამოყენებული მოძრავი სატრანსპორტო ერთეული საავტომობილო, სარკინიგზო, საზღვაო, საჰაერო, სპეციალური, მათ შორის, პნევმატური ტრანსპორტი, საქალაქო ელექტრო ტრანსპორტი, მათ შორის, მეტროპოლიტენი და საქართველოს ტერიტორიაზე განლაგებული მილსადენი ტრანსპორტი.. 26. სატრანსპორტო საშუალებების მართვაზე პასუხისმგებელი პირი (შემდგომში – პასუხისმგებელი პირი) – პირი (კაპიტანი, მეთაური, უფროსი, ბრიგადირი), რომელზეც დაკისრებულია გემზე, თვითმფრინავზე, მატარებელსა და ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე თანამდებობრივი უფლებამოვალეობანი. 27. სატრანსპორტო საშუალების ეკიპაჟი – გემზე, თვითმფრინავზე, მატარებელსა და ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე მყოფი მომსახურე პერსონალი (ეკიპაჟი, ბრიგადა). 28. სატრანსპორტო საშუალებების მფლობელი – იურიდიული ან ფიზიკური პირი, რომელიც მოცემულ პერიოდში ფლობს სატრანსპორტო საშუალებას. 29. სატრანსპორტო საწარმო – საზღვაო პორტი, აეროპორტი, რკინიგზა და ავტოსადგური, დაქვემდებარებისა და საკუთრების ფორმის მიუხედავად, რომელიც გახსნილია საერთაშორისო ურთიერთობებისთვის და, რომლის ტერიტორიაზეც ფუნქციონირებს სახელმწიფო საზღვრის გამტარი პუნქტი. 30. პროდუქცია – სამრეწვო-ტექნიკური დანიშნულების ნაწარმი, რომლის წარმოება, ტრანსპორტირება, შენახვა და გამოყენება საჭიროებს ადამიანის უშუალო მონაწილეობას, მოსახლეობის მიერ პირადი და საყოფაცხოვრებო მიზნებისათვის გამოყენებული საქონელი, საკვები პროდუქცია (მათ შორის, ეთილის სპირტი, ალკოჰოლური სასმელები და წყლის სასაქონლო პროდუქცია), თამბაქო, თამბაქოს ნაწარმი, აგრეთვე ინგრედიენტები და ნედლეული მათი წარმოებისათვის. 31. პოტენციურად საშიში პროდუქცია და ტვირთი – პროდუქცია ან ტვირთი, რომელიც შეიცავს ბიოლოგიურ, ქიმიურ, ფიზიკურ ფაქტორებს და რომლებიც ახდენენ ან შეიძლება მოახდინონ მავნე ზეგავლენა ადამიანის სიცოცხლესა და ჯანმრთელობაზე ან მომავალი თაობების ჯანმრთელობაზე. პროდუქციის უსაფრთხო გამოყენებას უზრუნველყოფს მასში აღნიშნული ფაქტორების ჰიგიენური ნორმირება და სანიტარიული ნორმების მოთხოვნების დაცვა, რომლის ჩამონათვალი განისაზღვრება და მტკიცდება კანონმდებლობით დადგენილი წესის თანახმად. 32. სახელმწიფო საზღვრის გამტარი პუნქტი – საერთაშორისო მიმოსვლისათვის ნებადართული გზატკეცილის ან გზის მონაკევთის, რკინიგზის, სადგურის, პორტის, ნავსადგურის, აეროპორტის ტერიტორიის ნაწილი, სადაც ხორციელდება საზღვრის გადაკვეთასთან დაკავშირებული სასაზღვრო და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი სხვა სახის კონტროლი. 33. სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებზე სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ინსპექცია – სამინისტროს დაქვემდებარებაში მყოფი სტრუქტურული ერთეული, რომელიც ახორციელებს ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის ღონისძიებათა კომპლექსის ორგანიზაციას, კონტროლსა და შესრულებას ქვეყნის სასაზღვრო ზოლსა და საბაჟო ზონაში. 34. სპეციალიზებული ეპიდსაწინააღმდეგო ბრიგადა (სებ) – მოძრავი ფორმირება, რომელიც მუდმივ მზადყოფნაშია ეპიდსაწინააღმდეგო და პროფილაქტიკური ღონისძიებების გასატარებლად საგანგებო სანიტარიულ-ეპიდემიოლოგიური სიტუაციებისას ან მათი წარმოშობის მოსალოდნელი საშიშროების შემთხვევაში. 35. ფრენა – დრო, თვითმფრინავის აფრენის წინ კარების დაკეტვიდან მის გახსნამდე დაფრენის შემდეგ. 36. შემოტანილი შემთხვევა – დაავადებული პირი ჩამოსული საერთაშორისო რეისით. თავი III ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის საკითხებზე ინფორმაციული უზრუნველყოფის თანამიმდევრობა (რეჟიმი)     მუხლი 6🔗 1.  საქართველოში ეპიდემიოლოგიური და ეპიზოოტიური მდგომარეობის (ტულარემია, შავი ჭირი) შესახებ სამინისტრო აგზავნის ინფორმაციას: ა) ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციაში მედიკო-სანიტარიული წესებით დადგენილი წესებითა და ვადებში; ბ) საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტში, სტატისტიკის დეპარტამენტის მიერ დადგენილი წესებითა და ვადებში; გ) სახელმწიფო ხელისუფლების აღმასრულებელ ორგანოებში, სამინისტროს დაქვემდებარებაში მყოფ ორგანოებსა და საზღვარგარეთის ქვეყნების წარმომადგენლობებში მათი მოთხოვნის შესაბამისად; დ) საქართველოს სანიტარიული ზედამხედველობის დაწესებულებებსა და ორგანიზაციებში მინისტრის მიერ დამტკიცებული დებულებით განსაზღვრული წესებითა და ვადებში. 2.  სამინისტრო აწვდის რიგგარეშე ინფორმაციას ქვეყანაში დაავადების შემოტანის ან კერის აღმოცენების შესახებ, აგრეთვე საკვებ პროდუქტებთან ან ტოქსიკურ ნივთიერებებთან დაკავშირებული მასიური არაინფექციური დაავადებების (მოშხამვების) შესახებ საქართველოს მთავრობას დადგენილი წესებით განსაზღვრულ ვადებში. 3.  საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ადგილობრივი ორგანოები აწვდის ინფორმაციებს ეპიდემიოლოგიური და ეპიზოოტიური მდგომარეობის შესახებ მხარეებში, რაიონებსა და ქალაქებში: ა) სამინისტროს სისტემის დაწესებულებებს სახელმწიფო სტატისტიკის დეპარტამენტის მიერ დადგენილი წესებითა და ვადებში; ბ) სახელმწიფო ხელისუფლების აღმასრულებელ ორგანოთა დაწესებულებებს, საწარმოებს, დაწესებულებებს, ორგანიზაციებს, ცალკეულ მოქალაქეებს მათი მოთხოვნის მიხედვით. 4.  სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობისა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სამსახურები და დაწესებულებები აწვდიან რიგგარეშე ინფორმაციებს დაავადების შემოტანის ან დაავადებების კერის აღმოცენების შესახებ, საკვები პროდუქტებით ან ტოქსიკური ნივთიერებების ზემოქმედებით გამოწვეული არაინფექციური დაავადების (მოშხამვების) მასიური შემთხვევების შესახებ, აგრეთვე იმპორტული საკვები პროდუქციის რეალიზაციის (მოხმარების) აკრძალვის ან შეჩერების შესახებ: ა) ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის დაწესებულებებს დადგენილი წესებითა და ვადებში; ბ) სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ინსპექციებს, რომლებიც მდებარეობს ქვეყნის იმ რაიონებში, სადაც იგზავნება ან საიდანაც მოდის სარეალიზაციოდ აკრძალული საკვები პროდუქტები სამინისტროს მიერ დადგენილი წესებითა და ვადებში. 5.  ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციიდან მიღებულ ინფორმაციას ანალიზს უკეთებს სამინისტროს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის დეპარტამენტი და შემდეგ აწვდის: ა) სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ინსპექციებსა და დაწესებულებებს დადგენილი წესებითა და ვადებში; ბ) სახელმწიფო აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოების დაწესებულებებს, ადგილობრივი თვითმმართველობის დაწესებულებებს, წარმოებებს, ორგანიზაციებს, დაწესებულებებსა და მოქალაქეებს მათი მოთხოვნების მიხედვით.     მუხლი 7🔗     სამედიცინო დაწესებულებებმა, მათი დაქვემდებარებისა და საკუთრების ფორმის მიუხედავად, ასევე პირებმა, რომლებიც ეწევიან კერძო სამედიცინო პრაქტიკას, დაუყოვნებლივ (არა უგვიანეს 24 საათისა) უნდა აცნობონ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ადგილობრივ ორგანოებს დაავადების თითოეული შემთხვევის შესახებ, მასზე ეჭვმიტანილი და დაავადების გამომწვევის მტარებელი პირების გამოვლენის, ხოლო იმპორტულ საკვებ პროდუქტებთან ან ტოქსიკური ნივთიერების ზემოქმედებასთან დაკავშირებული არაინფექციური დაავადებების (მოშხამვების) შემთხვევების შესახებ აცნობონ სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის სამსახურებსა და დაწესებულებებს. თავი IV ქვეყნის ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის ღონისძიებათა ორგანიზაცია     მუხლი 8🔗. 1.საქართველოს ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის ღონისძიებათა ორგანიზაცია, უზრუნველყოფა და კონტროლი სამინისტროს კომპეტენციაა და ხორციელდება სამინისტროს სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის, ტერიტორიალური ინსპექციების, სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებზე სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ინსპექციის, აგრეთვე სხვა ეპიდემიოლოგიური და სანიტარიულ-ჰიგიენური პროფილის დაწესებულებების ძალებითა და საშუალებებით შემდეგი სახით: ა) სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებზე, საერთაშორისო მიმოსვლის პორტებში, აეროპორტებში, სარკინიგზო და ავტოსადგურებში (შემდგომში – გამტარი პუნქტები)სამედიცინო სანიტარიულ-საკარანტინო კონტროლით; ბ) ქვეყნის ტერიტორიაზე დაავადებათა შემოტანის ან გამოვლინების შემთხვევაში, მათ შორის ბუნებრივ ენდემიურ კერებში, ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებებით; გ) ადამიანის ჯანმრთელობისათვის პოტენციურად საშიში ტვირთების შემოტანის შემთხვევაში სანიტარიულ-ჰიგიენური ღონისძიებებით. 2. ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის ღონისძიებათა ორგანიზაციასა და მათ შესრულებაზე კონტროლს სამხედრო ნაწილებსა და სახელმწიფო აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოების ობიექტებში, რომელთაც საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით ეკისრებათ უწყებრივი სანიტარიულ-ეპიდემიოლოგიური ზედამხედველობა, ახორციელებს შესაბამისი უფლებამოსილი სამსახურები ამ სანიტარიული წესებისა და ნორმების შესაბამისად. 3. საქართველოს ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის ღონისძიებები ხორციელდება ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე სანიტარიული დაცვის კომპლექსური გეგმების შესაბამისად, რომელთაც შეიმუშავებს ადგილობრივი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ორგანოები (დაწესებულებები) და ამტკიცებს ადგილობრივი თვითმმართველობის და მმართველობის შესაბამისი ორგანოები. თავი V სანიტარიულ-საკარანტინო კონტროლის ორგანიზაცია     მუხლი 9🔗. 1. ადამიანის ჯანმრთელობისათვის უსაფრთხო გარემოს უზრუნველსაყოფად ქვეყნის სასაზღვრო ზოლსა და საკონტროლო გამტარი პუნქტების საბაჟო ზონებში სამედიცინო სანიტარიულ-საკარანტინო კონტროლის განხორციელების მიზანია: ა) ქვეყნის ტერიტორიის სანიტარიულ-ეპიდემიოლოგიური კეთილსაიმედოობის უზრუნველსაყოფად, სასაზღვრო ზოლსა და საბაჟო ზონაში დაავადებების შემოტანისა და მაქსიმალურ შეზღუდვას; ბ) ადამიანის ჯანმრთელობისათვის საშიში, სამედიცინო სანიტარიულ კონტროლს დაქვემდებარებული ტვირთების იმპორტის, ექსპორტისა და ტრანზიტის აღკვეთა კონვენციის შესაბამისად. 2. საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად სახელმწიფო საზღვრის გამტარი პუნქტის გახსნისას, სახელმწიფო სამედიცინო სანიტარიულ-საკარანტინო კონტროლის განხორციელების ორგანიზაცია უზრუნველყოფილია: ა) სამინისტროს სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებზე სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ინსპექციის (შემდგომში – ინსპექცია) მიერ საზღვაო ნავსადგურების, აეროპორტების, საავტომობილო გადასასვლელების და რკინიგზის სადგურების სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებში; ბ) კანონმდებლობით დადგენილი წესით შესაბამისი ორგანოს გადაწყვეტილებით რკინიგზის სანიტარიული და ეპიდემიოლოგიური ზედამხედველობის ცენტრებისა და განყოფილებების მიერ რკინიგზის გადასასვლელებზე; გ) საქართველოს თავდაცვისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროების, სახელმწიფო საზღვრის დაცვის სახელმწიფო დეპარტამენტის ბრძანებებით ამავე სამინისტროებისა და დეპარტამენტების სანიტარიულ-ეპიდემიოლოგიური ქვედანაყოფების მიერ სამხედრო-საზღვაო ბაზებსა და სამხედრო აეროდრომებზე.  3. სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებზე სამედიცინო სანიტარიულ-საკარანტინო კონტროლი ხორციელდება დროებითი ან მუდმივი სქემით საერთაშორისო სატრანსპორტო გადაზიდვების რეგულარობისა და მოცულობის მიხედვით. 4. დაავადებების შემოტანის შეზღუდვისა და აღკვეთის მიზნით სატრანსპორტო საშუალებებზე სამედიცინო სანიტარიულ-საკარანტინო კონტროლი ხორციელდება: ა) მიღებული ინფორმაციის საფუძველზე, რომლის მიხედვითაც მოცემულ სატრანსპორტო საშუალებაზე იმყოფება ავადმყოფი შემდეგი კლინიკური ნიშნებით: ცხელება (38Co  და ზევით), დიარეა, პირღებინება, გამონაყარი, ლიმფური კვანძების გადიდება, სიყვითლე, სისხლჩაქცევები და სისხლდენები, ან აღმოჩნდა ინფექციის გამომწვევის გადამტანი ფეხსახსრიანები და მღრღნელები; ბ) მესაზღვრეების, მებაჟეებისა და სხვა სამსახურების მიერ გადმოცემული ინფორმაციის საფუძველზე, რომ სატრანსპორტო საშუალებაზე იმყოფება ავადმყოფი ან დაავადებაზე საეჭვო პირი ინფექციური დაავადების სიმპტომებით; გ) დაავადებებზე არაკეთილსაიმედო ქვეყნებიდან ეპიდსიტუაციის გართულების დროს შემოსულ ტრანსპორტზე, ეკიპაჟსა და მგზავრებზე; დ) შერჩევით, ეპიდსიტუაციის დადგენის მიზნით. 5. ინსპექციის სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხეველობის ქვედანაყოფები ინფორმაციას ღებულობენ ოპერატიულად, კერძოდ, სანაოსნო ტრანსპორტზე გემის აგენტისაგან, პორტში შესვლამდე 6სთ-ით ადრე, თვითმფრინავზე – აეროპორტის საწარმოო სადისპეტჩერო სამსახურიდან ჩამოფრენამდე 30წთ-ით ადრე, ხოლო მატარებლის უფროსისა და საავტომობილო საშუალებაზე პასუხისმგებელი პირისაგან – სასაზღვრო საკონტროლო პუნქტში შესვლისას. 6. სამედიცინო სანიტარიულ-საკარანტინო კონტროლი დროებითი სქემით ხორციელდება სპეციალისტთა გამსვლელი ბრიგადების (ჯგუფების) მიერ სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებზე სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ინსპექციის უფროსის ბრძანებით მაშინ, როდესაც სატრანსპორტო გადაზიდვები არარეგულარულია (დღე-ღამეში: აეროპორტებში – თვითმფრინავების ორი მოფრენა-გაფრენა, პორტებში – ერთი გემის შემოსვლა-გასვლა, 10-მდე ავტომობილის შემოსვლა-გასვლა). 7. სატრანსპორტო საშუალებების სანიტარიულ-საკარანტინო დათვალიერება და შესაბამისი დოკუმენტაციის გაფორმება მოცემულ შემთხვევაში ხორციელდება სატრანსპორტო საწარმოს განაცხადის საფუძველზე სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობის განყოფილების (პუნქტების) წინასწარი შეტყობინებით, სატრანსპორტო საშუალების შემოსვლამდე (ან გასვლამდე) არა უგვიანეს 2 საათისა. 8. სამედიცინო სანიტარიულ-საკარანტინო კონტროლი მუდმივი სქემით ხორციელდება სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობის სამმართველოს (განყოფილების) მიერ მაშინ, როდესაც სატრანსპორტო გადაზიდვები რეგულარულია (დღე-ღამეში: აეროპორტებში – თვითმფრინავების 2-ზე მეტი მოფრენა-გაფრენა, პორტებში – 1-ზე მეტი გემის შემოსვლა-გასვლა, 10-ზე მეტი ავტომობილის შემოსვლა-გასვლა).     მუხლი 10🔗 1. სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებში გადაადგილებული პირების, ყველა სახის სატრანსპორტო საშუალებების და სამედიცინო სანიტარიულ-საკარანტინო კონტროლს დაქვემდებარებული პროდუქციისა და ტვირთების კონტროლი ხორციელდება შემდეგი თანმიმდევრობით: ა) ქვეყნის ტერიტორიაზე დაავადების შემოტანის მაქსიმალურად შეზღუდვის მიზნით, სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებში შემოსულ სატრანსპორტო საშუალებებზე, გარდა სახმელეთო ტრანსპორტისა, მგზავრებსა და ეკიპაჟის წევრებზე ტარდება სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობა, რომელიც წინ უსწრებს სახელმწიფო კონტროლის ყველა სხვა სახეს; ბ) საერთაშორისო მედიკო-სანიტარიული წესების შესაბამისად შემოსული სატრანსპორტო საშუალებისათვის (გარდა სახმელეთო ტრანსპორტისა), ეკიპაჟის წევრებისა და მგზავრებისათვის თავისუფალ ურთიერთობაზე თანხმობის მიცემა სასაზღვრო სამსახურის წარმომადგენლებთან, საბაჟო ორგანოებთან, ვეტერინარული, ფიტოსანიტარიული და საემიგრაციო სამსახურების წარმომადგენლებთან; გ) ქვეყანაში შემოსული სამედიცინო სანიტარიულ-საკარანტინო კონტროლქვემდებარე პროდუქციისა და ტვირთების სამედიცინო სანიტარიულ-საკარანტინო კონტროლი (შემოწმება დოკუმენტებისა, რომლებიც ასაბუთებს შემოტანილი საქონლისა და ტვირთების შესაბამისობას საქართველოს ტერიტორიაზე მოქმედ სანიტარიულ წესებისა და ნორმების მოთხოვნებთან) ხორციელდება სასაზღვრო კონტროლის შემდეგ განბაჟებამდე; დ) ინსპექციის მიერ საბაჟო ორგანოსათვის დასკვნის წარდგენა პოტენციურად საშიში პროდუქციისა და ტვირთების გადაადგილებაზე თანხმობის შესახებ, ან იმ პროდუქციისა და ტვირთების იმპორტის, ექსპორტის და ტრანზიტის აღკვეთის ან დროებითი შეჩერების შესახებ, რომლის მიმართ სამედიცინო სანიტარიულ-საკარანტინო კონტროლის განხორციელებისას დადგენილი იქნება, რომ მათი გადაადგილება შექმნის ინფექციურ და მასობრივ არაგადამდებ დაავადებათა (მოშხამვების) გავრცელების საშიშროებას. 2.საზღვაო პორტებსა და აეროპორტებში 1-ლ პუნქტში ჩამოთვლილი ღონისძიებების გარდა, დამატებით ხორციელდება: ა) საერთაშორისო მედიკო-სანიტარიული წესების შესაბამისად სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობის სამმართველოს (განყოფილების) პასუხისმგებელი პირების მიერ, რომლებიც უზრუნველყოფენ სამედიცინო სანიტარიულ-საკარანტინო კონტროლს, სატრანსპორტო საწარმოს ადმინისტრაციისა ან სატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრესათვის თანხმობის გაცემა დაავადებებზე არაკეთილსაიმედო ქვეყნიდან მომავალი გემისა ან თვითმფრინავის თავისუფალ ურთიერთობებზე პორტთან ან აეროპორტთან, თუ გემის ან თვითმფრინავის ჩამოსვლამდე (არა უგვიანეს 30 წუთით ადრე) მიღებული შეტყობინების საფუძველზე დაავადებების შემოტანის საშიშროება არ არის; ბ) გემის კაპიტანმა რეისის გზაზე უახლოესი პორტის ან დანიშნულების პორტის სანიტარიულ-საკარანტინო სამმართველოს (განყოფილებას) დაუყოვნებლივ უნდა შეატყობინოს: ბ.ა) ბორტზე მგზავრებს ან ეკიპაჟის წევრებს (მათ შორის, გემიდან ჩასული პირები) შორის გარდაცვლილის ან დაავადების ნებისმიერი შემთხვევის შესახებ 15 დღის განმავლობაში ჩასვლის დღის გათვალისწინებით, ან საქართველოს პორტიდან გამოსვლის დღიდან გასული პერიოდის განმავლობაში (რომელი პერიოდიც უფრო მოკლეა); ბ.ბ) რადიოთი 24 სთ-ით ადრე ჩასვლამდე მგზავრებსა და ეკიპაჟის წევრებს შორის დიარეის შემთხვევათა რიცხვი (მათ შორის, ნული), რაც აღნიშნულია გემის სამედიცინო ჟურნალში მიმდინარე კრუიზის განმავლობაში; ბ.გ) დიარეის ყველა შემთხვევა, რომელსაც ადგილი ექნება 24 სთ-ით ადრე გაგზავნილი შეტყობინების შემდეგ, ჩასვლამდე არა უგვიანეს 4 სთ-ით ადრე. გ) თვითმფრინავის კაპიტანმა დაუყოვნებლივ უნდა შეატყობინოს მისი რეისის გზაზე უახლოესი აეროპორტის ან დანიშნულების აეროპორტის სანიტარიულ-საკარანტინო განყოფილებას ბორტზე მგზავრებსა და ეკიპაჟის წევრებს შორის გარდაცვალების ან ავადმყოფობის ნებისმიერი შემთხვევის შესახებ. 1.  ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციიდან ან სხვა უწყებიდან მიღებული ოპერატიული ინფორმაციების საფუძველზე სხვა ქვეყნებში ეპიდემიოლოგიური სიტუაციების გამწვავებისას ინსპექციის სტრუქტურული ქვედანაყოფები ამკაცრებენ სასაზღვრო-საკარანტინო ზედამხედველობას აღნიშნული ქვეყნების მიმართ, ხოლო საქართველოს პრეზიდენტის გადაწყვეტილების საფუძველზე სასაზღვრო გასასვლელის დროებით ჩაკეტვის ან მოძრაობის შეზღუდვისას განახორციელებს შესაბამის დამცავ ღონისძიებებს. 2.  საქართველოს ტერიტორიიდან პირების გასვლა ხორციელდება სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობის გარეშე გარდა: ა) ყვითელი ცხელების საწინააღმდეგო ვაქცინაციისა ან რევაქცინაციის საერთაშორისო მოწმობის შემოწმება.     ბ) სხვა ინფექციური დაავადებების საწინააღმდეგო ვაქცინაციის ჩატარებაზე გადაწყვეტილებას ღებულობს სამინისტრო, მსოფლიო ჯანმრთელობის დაცვის ორგანიზაციიდან მიღებული რეკომენდაციის საფუძველზე. 5.  საქართველოს ტერიტორიიდან სატრანსპორტო საშუალებების გასვლისას, ხორციელდება: ა) საზღვაო პორტებში – გემის სანიტარიულ-საკარანტინო დათვალიერების შემდეგ თანხმობის გაცემა თავისუფალ ცურვაზე გემის სანიტარიული დეკლარაციის გაფორმებით, დერატიზაციისაგან გათავისუფლების ან დერატიზაციის ჩატარების შესახებ, თუ იგი ჩატარდა _ მოწმობის გაცემა; ბ) აეროპორტებში – სანიტარიულ-საკარანტინო დათვალიერების შემდეგ თანხმობის გაცემა საერთაშორისო რეისის შესრულებაზე, თვითმფრინავის საერთო დეკლარაციის სანიტარიული ნაწილის გაფორმებით მასში პროფილაქტიკური დეზინფექციის ან სხვა ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების ჩატარების შესახებ აღნიშვნით. გ) საავტომობილო და სარკინიგზო გადასასვლელებზე – სანიტარიულ-საკარანტინო დათვალიერება არ ხორციელდება, თუ სამინისტროს მიერ არ არის მიღებული სხვა გადაწყვეტილება. 6.  სასაზღვრო ზოლსა და საბაჟო ზონაში არსებულ ობიექტებსა და სატრანსპორტო საშუალებებზე (საჰაერო, სანაოსნო) სადეზინფექციო, სადეზინსექციო და სადერატიზაციო სამუშაოები ხორციელდება სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებზე სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ინსპექციის მიერ. 7.  სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობის განხორციელების პრინციპები და მეთოდები რეგლამენტირებულია სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებზე სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ინსპექციისა და სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობის ქვედანაყოფების დებულებებით.     მუხლი 11🔗 1.  დაავადებული ადამიანის გვამის შემოტანა საქართველოს საზღვარზე არ შეიძლება, თუ მას სრულყოფილად არ აქვს ჩატარებული ბალზამირება, არ არის მოთავსებული ჰერმეტულად დახურულ ჭურჭელში, ან კრემირებული და არ ახლავს თან სამინისტროს თანხმობა. 2.  სანიტარიული წესები, რომლებიც შეიძლება გამოყენებულ იქნეს მოქმედი საერთაშორისო მედიკო-სანიტარიული წესების შესაბამისად უცხო ქვეყნის ტერიტორიაზე მყოფი საქართველოს სატრანსპორტო საშუალებების მიმართ, მოცემულია მე-2 დანართში. თავი VI ღონისძიებები, რომელიც ეხება საერთაშორისო გადაზიდვებს, ტვირთებს, საქონელს, ბარგსა და ფოსტას     მუხლი 12🔗. 1.  ტრანზიტული ტვირთების მიმართ, რომლებიც არ ჩამოიტვირთება ქვეყნის ტერიტორიაზე, გარდა ცხოველებისა, არ გამოიყენება არცერთი სანიტარიული ღონისძიება და ისინი არ ყოვნდება არც ერთ პორტში, აეროპორტსა და რკინიგზაზე ან ავტოსადგურებში. 2.  პროდუქციის (რომელიც წარმოადგენს ორ ქვეყანას შორის ვაჭრობის საგანს) დეზინფექციაზე მოწმობის გაცემა შესაძლებელია ექსპორტიორ და იმპორტიორ ქვეყნებს შორის ორმხრივი მოლაპარაკებით. 3.  საფოსტო კორესპონდენციის, გაზეთების, წიგნებისა და სხვა ბეჭდური მასალის მიმართ სანიტარიული ღონისძიებები არ გამოიყენება. 4.  საფოსტო ამანათების მიმართ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს სანიტარიული ღონისძიებები მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მათში არის ცოცხალი მწერები და ცხოველები, რომლებიც შესაძლოა გახდნენ ადამიანის რომელიმე დაავადების გადამტანები ქვეყნის ტერიტორიაზე მათი შემოტანისა ან გავრცელებისას. თავი VII  მოთხოვნები საერთაშორისო მიმოსვლის სატრანსპორტო საწარმოების ორგანიზაციისა და მოწყობის მიმართ     მუხლი 13🔗 1.  საერთაშორისო მედიკო-სანიტარიული წესების მოთხოვნათა შესასრულებლად, საერთაშორისო მიმოსვლის პორტებში, აეროპორტებში, რკინიგზაზე და ავტოსადგურებში სანიტარიულ-ჰიგიენური და ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების ორგანიზაციისა და ჩატარებას უზრუნველყოფენ სატრანსპორტო წარმოების ადმინისტრაციისა და სატრანსპორტო საშუალებების მფლობელები, რომლევიც ახორციელებენ: ა) სატრანსპორტო საშუალებების, სატრანსპორტო საწარმოების ტერიტორიისა და მასზე არსებული შენობებისა და ნაგებობების დაცვას მღრღნელებისა და ინფექციური დაავადების გადამტანების (ფეხსახსრიანების) შეღწევისა და გავრცელებისაგან, რეისის დროს სატრანსპორტო საშუალებებზე ჩვენების მიხედვით დერატიზაციისა და დეზინსექციის ჩატარებას; ბ) სატრანსპორტო საშუალებებისა და სატრანსპორტო საწარმოების მომარაგებას სანიტარიული ნორმებისა და წესების მოთხოვნათა შესაბამისი სასმელი წყლითა და საკვები პროდუქტებით;. გ) სატრანსპორტო საშუალებებიდან, სატრანსპორტო საწარმოების ტერიტორიიდან და მასზე არსებული ობიექტებიდან ჩამდინარე წყლების, ნაგვის, საწარმოო და საყოფაცხოვრებო გადანაყრების, მათ შორის, საკვები პროდუქტების ნარჩენებისა და ერთჯერადი მოხმარების ჭურჭლის მიღების, მოგროვებისა და გადაყრის ორგანიზებას, ხოლო სანიტარიულ-ეპიდემიოლოგიური ჩვენების მიხედვით კი – მათი გაუვნებლობის, უტილიზაციისა ან განადგურების ორგანიზებას; დ) სატრანსპორტო საშუალებებზე, სატრანსპორტო საწარმოების ტერიტორიასა და მასზე მდებარე ობიექტებში დეზინფექციის, დეზინსექციისა და დერატიზაციის ორგანიზებას და ჩატარებას; ე) პირველადი ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების ჩასატარებლად პორტებში, აეროპორტებსა და ავტოსადგურებში – სანიტარიული სადგომებისა და სარკინიგზო სადგურებში – სანიტარიული ჩიხების გამოყოფას; ვ) საჭირო ფართის გამოყოფას სამედიცინო სანიტარიულ-საკარანტინო პუნქტის მოსაწყობად, მათ შორის, ავადმყოფის და დაავადებაზე საეჭვო პირის დროებითი იზოლაციისა და მათთვის სამედიცინო დახმარების აღმოსაჩენად (იზოლატორები); ზ) ფართის გამოყოფას ტვირთის აიროვანი დამუშავებისათვის, როდესაც სატრანსპორტო საშუალებაზე გამოვლენილია შავი ჭირით დაავადებული (დაავადებაზე საეჭვო პირი), მკვდარი მღრღნელები და ექტოპარაზიტები; თ) ეპიდსაწინააღმდეგო მზადყოფნას სატრანსპორტო საშუალებებისა, რომლებიც ახორციელებენ საერთაშორისო გადაზიდვებს, აგრეთვე მათი მომარაგება დამცავი ტანსაცმლით, საჭირო სამედიცინო მოწყობილობებით, სამკურნალო და პროფილაქტიკური პრეპარატებით, სადეზინფექციო, სადეზინსექციო და სადერატიზაციო საშუალებებით 1-ლი დანართის შესაბამისად; ი) სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებზე შემოსვლისას (გასვლისას) სატრანსპორტო საშუალებების წარდგენას სანიტარიულ-საკარანტინო დათვალიერებაზე; კ) სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობის სამმართველოდან (განყოფილებიდან) საერთაშორისო მიმოსვლის საზღვაო და თევზსარეწი გემებისათვის, სატრანსპორტო საშუალების სანიტარიულ წესებთან შესაბამისობის შესახებ - სანიტარიული მოწმობის აღებას; ლ) დერატიზაციაზე (დერატიზაციისგან გათავისუფლების), აგრეთვე მოცემულ სატრანსპორტო საშუალებაზე (გემი, თვითმფრინავი, მატარებელი, ავტომანქანა) სანიტარიულ-ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების ჩატარების შესახებ მოწმობის მიღებას (დანართები მე-3, მე-4);     მუხლი 14🔗 1.  სატრანსპორტო საწარმოს ადმინისტრაცია და/ან სატრანსპორტო საშუალებების მფლობელებმა ორგანიზება უნდა გაუკეთონ და უზრუნველყონ სატრანსპორტო საშუალებების ეკიპაჟის წევრების მომზადება დაავადებათა პროფილაქტიკის საკითხებზე, რეისის დროს დაავადებულის ან მასზე საეჭვო პირის გამოვლენის შემთხვევაში პირველადი ეპიდსაწინააღმდეგო და სამედიცინო ღონისძიებების ჩატარების საკითხებზე. კარი II ძირითადი ნაწილი თავი VIII სპეციალური მოთხოვნები საქართველოს ტერიტორიაზე, აგრეთვე ენდემიურ ბუნებრივ კერებში დაავადებათა შემოტანის ან გამოვლენისას ეპიდსაწინააღმეგო ღონისძიებების ჩატარებისათვის     მუხლი 15🔗. 1.  ორგანოები და დაწესებულებები, რომლებიც მიეკუთვნებიან ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო სისტემას, ორგანიზებას უკეთებენ და უზრუნველყოფენ სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ინსპექციების, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის ორგანოებისა და სამკურნალო-პროფილაქტიკური დაწესებულებების მუდმივ მზადყოფნას პროფილაქტიკური და ეპიდსაწინააღდეგო ღონისძიებების ჩასატარებლად დაავადებათა შემოტანისა ან გამოვლენისას, საკარანტინო და სხვა საშიში ინფექციური დაავადებების შემოტანისა და გავრცელებისაგან ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის კომპლექსური სამხარეო, რაიონული, საქალაქო გეგმების შესაბამისად. 2.  ჯანმრთელობის დაცვის სისტემაში შემავალი სამკურნალო-პროფილაქტიკური დაწესებულებები ვალდებულნი არიან: ა) მოსახლეობისათვის სამედიცინო დახმარების აღმოჩენის ყველა ეტაპზე აქტიურად გამოავლინონ ავადმყოფები დაავადების სიმპტომებით; ბ) ორგანიზება გაუკეთონ დაავადებულის ტრანსპორტირებას ავტოტრანსპორტით (სპეციალური) ჰოსპიტალიზაციას, კლინიკურ-ეპიდემიოლოგიურ და ლაბორატორიულ გამოკვლევებსა და მკურნალობას; გ) აწარმოონ აღრიცხვა, ჩაუტარონ იზოლაცია და პროფილაქტიკური მკურნალობა დაავადებულთან კონტაქტში მყოფ პირებს; დ) ინფექციის წყაროს არსებობის პერიოდში განახორციელონ დაავადების სასიგნალო სიმპტომების მქონე ყველა ავადმყოფის პროვიზორული ჰოსპიტალიზაცია და მათთან კონტაქტში მყოფ პირებზე დააწესონ სამედიცინო მეთვალყურეობა მთელი ინკუბაციური პერიოდის განმავლობაში; ე) ჩაატარონ პნევმონიით, ლიმფადენიტებით, უცნობი ეტიოლოგიის მწვავე ცხელებებითა და დაავადებაზე საეჭვო სხვა ავადმყოფობით გარდაცვლილი გვამების გაკვეთა, აგრეთვე მოულოდნელი გარდაცვალების შემთხვევაში, როდესაც ავადმყოფს არ მიუმართავს სამედიცინო დახმარებისთვის, პათოლოგანატომიური დიაგნოზის განსაზღვრის მიზნითა და ლაბორატორიული კვლევის ჩასატარებლად შესაბამისი მასალის ასაღებად. ასეთი გვამების გაკვეთა, მათგან მასალის აღება და ტრანსპორტირება სპეციალურ ლაბორატორიებში ხორციელდება ეპიდემიოლოგიური წესების მოთხოვნათა დაცვით. 3.  საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ორგანოები და ინსპექციის ქვედანაყოფები, რომელიმე დაავადებით დაავადებულის ან მასზე საეჭვო პირის გამოვლენისას თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში უზრუნველყოფენ: ა) კერის ეპიდემიოლოგიური გამოკვლევას ინფექციის წყაროს, ინფექციით დაავადებულთან კონტაქტში მყოფი პირების, ინფექციის გადაცემის გზებისა და ფაქტორების დადგენის მიზნით; ბ) ინფექციის კერის ლოკალიზაციისა და ლიკვიდაციისათვის ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების მოცულობისა და მიმართულების განსაზღვრას; გ) ეპიდჩვენების მიხედვით კერაში დეზინფექციის, დეზინსექციის, დერატიზაციის ორგანიზებას და მათ ჩატარებაზე კონტროლს; დ) საჭიროების შემთხვევაში დასახლებულ პუნქტებსა და მიმდებარე ტერიტორიებზე კერის ზოოპარაზიტოლოგიური გამოკვლევის ჩატარებას, მისი საზღვრების დადგენის მიზნით; ე) კერის დროულ ლოკალიზაციას და ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების ჩატარებას მის სალიკვიდაციოდ; ვ) ავადმყოფთან კონტაქტში მყოფი პირების იზოლაციას და აღრიცხვას; ზ) მოსახლეობაში გაზრდილი რისკის ჯგუფებისათვის დაავადების ექსტრემალური პროფილაქტიკის ჩატარებას. 4.  დეზინფექცია, დეზინსექცია და დერატიზაცია ტარდება ისე, რომ შეძლებისდაგვარად არ მიაყენოს ზიანი და არ შეუქმნას დისკომფორტი სატრანსპორტო საშუალებებს, ტვირთსა და ცალკეულ პირებს. 5.  პირები, რომლებიც იმყოფებიან სამედიცინო მეთვალყურეობის ქვეშ, არ ექვემდებარებიან იზოლაციას და არ იზღუდებიან გადაადგილებისას. 6.  პირები, რომლებიც ექვემდებარებიან სამედიცინო მეთვალყურეობას, საჭიროების შემთხვევაში, ვალდებულნი არიან წერილობით აცნობონ თავიანთი გადაადგილების მარშრუტი, მუდმივი ან დროებითი საცხოვრებელი ადგილის მისამართი მოცემული დაავადების მთელი ინკუბაციური პერიოდის განმავლობაში, ხოლო მისამართის არარსებობის შემთხვევაში იმ ორგანიზაციის დასახელება, რომელმაც მივლინებით გააგზავნა პირი ან მიიღო იგი.     მუხლი 16🔗. 1.  იმ დაწესებულებისა და ორგანიზაციების ხელმძღვანელები, სადაც ხდება უცხოელი მოქალაქეების სწავლება, მუშაობა ან მომსახურება, ვალდებულნი არიან დაავადებაზე საეჭვო პირის გამოვლენისას ინფორმაცია მიაწოდონ ტერიტორიულ სამედიცინო დაწესებულებებსა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ორგანოებს. 2.  საგანგებო სანიტარიულ-ეპიდემიოლოგიური სიტუაციის დროს ან მისი წარმოშობის საშიშროების შემთხვევაში ეპიდსაწინააღმდეგო და პროფილაქტიკური ღონისძიებების ჩასატარებლად შეიძლება ჩართულ იქნენ სპეციალიზებული ეპიდსაწინააღმდეგო ბრიგადები (შემდგომში – სებ), რომლებიც უზრუნველყოფენ: ა) დაავადებებათა ეპიდემიური გავრცელების შემთხვევაში მათი გამოვლენის, ლოკალიზაციისა და ლიკვიდაციის ექსტრემალური ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების კომპლექსის ორგანიზებასა და ჩატარებაში მონაწილეობას; ბ) შავი ჭირის, მალარიის, ტულარემიისა და სხვა ინფექციური დაავადებების ენდემიური ბუნებრივი კერების გააქტივების შედეგად წარმოქმნილი დაავადებების შემთხვევათა ლოკალიზაციასა და ლიკვიდაციის ექსტრემალურ ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებათა კომპლექსის ორგანიზებასა და ჩატარებაში მონაწილეობას; გ) გაურკვეველი ეტიოლოგიის დაავადებათა დიაგნოსტიკასა და გარემოს ობიექტებში ბაქტერიული ეტიოლოგიის ინფექციურ დაავადებათა გამომწვევების ინდიკაციას. 3.  სებ-ი ექვემდებარება უშუალოდ სამინისტროს და თავისი საქმიანობის სფეროში მისი წარმომადგენელია. 4.  სებ-ის რაოდენობა, დებულება, საშტატო-საორგანიზაციო სტრუქტურა და სებ-ის მომარაგების ტაბელი განისაზღვრება და მტკიცდება სამინისტროს მიერ დადგენილი წესებით.     მუხლი 17🔗  საქართველოს, ან მის ფარგლებს გარეთ, დაავადებათა გავრცელების საშიშროების შემთხვევაში ქვეყნის საზღვარზე დროებით იზღუდება ან წყდება მიმოსვლა საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.     მუხლი 18🔗 1.  საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანოები ორგანიზებას უკეთებენ და უზრუნველყოფენ ინფექციის კერაში არსებული ობიექტების, ინფექციის კერასთან მიმავალი ყველა სატრანსპორტო მაგისტრალისა და საკარანტინო ზონის გარე საზღვრის დაცვას (ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის კომპლექსური გეგმის თანახმად). 2.  განსაკუთრებულ შემთხვევებში, საქართველოს პრეზიდენტის გადაწყვეტილებით, საკარანტინო ზონისა და სატრანსპორტო მაგისტრალების დაცვას უზრუნველყოფს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ან საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ჯარი. თავი IX საკარანტინო და სხვა საშიშ დაავადებებზე არაკეთილსაიმედო ქვეყნებში საქართველოს მოქალაქეების გამგზავრებისას  ჩასატარებელი სპეციალური ღონისძიებები     მუხლი 19🔗 1.  საქართველოს მოქალაქეები, რომლებიც მიემგზავრებიან დაავადებებზე არაკეთილსაიმედო ქვეყნებში, აუცილებელია: სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებში ისინი გაფრთხილებულ იქნენ სანიტარიულ-ეპიდემიოლოგიური მდგომარეობისა და დაავადებების რისკის არსებობის შესახებ იმ ქვეყნებში, სადაც ისინი მიემგზავრებიან, აგრეთვე დაავადებათა სიმპტომების, პირადი პროფილაქტიკისა და დაავადების შემთხვევაში გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ, მათ შორის, პროფილაქტიკის მიზნით მალარიის საწინააღმდეგო პრეპარატების შეძენის მიზანშეწონილობაზე. 2.  იმ ქვეყნების ჩამონათვალი, რომელთა ტერიტორიებზე გამგზავრებისას საქართველოს მოქალაქეებს მოეთხოვებათ დაავადებებისა და სხვა ინფექციების საწინააღმდეგო ვაქცინაცია, რომელთაც ითხოვს სხვა სახელმწიფოები, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ან საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციების თანახმად, დგინდება სამინისტროს მიერ და მიეწოდება საქართველოს ჯანდაცვის სახელმწიფო სისტემის ორგანოებსა და დაწესებულებებს, სახელმწიფო აღმასრულებელი ხელისუფლების დაინტერესებულ ორგანოებს, აგრეთვე ორგანიზაციებს, რომლებიც აგზავნიან მოქალაქეებს საზღვარგარეთ. 3.  ორგანიზაციები, რომლებიც მოქალაქეებს აგზავნიან დაავადებათა ბუნებრივი ენდემიური კერების მქონე ქვეყნებში, ინახავენ მონაცემებს მოქალაქეების შესახებ (სიებს) ინფიცირებულ რაიონებში მათი იქ ყოფნის დროის დასრულებიდან ერთი თვის განმავლობაში. თავი X რეისში (ფრენისას) სატრანსპორტო საშუალებებზე  ჩასატარებელი სპეციალური ღონისძიებები     მუხლი 20🔗. 1.  სატრანსპორტო საშუალებათა ადმინისტრაცია რეისში ყოფნისას (ფრენისას) ვალდებულია: ა) უზრუნველყოს სატრანსპორტო საშუალებებზე სანიტარიული წესების, სანიტარიულ-ჰიგიენური და ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარება, რომლებიც მიმართულია ეკიპაჟის წევრთა და მგზავრთა ჯანმრთელობის დაცვისაკენ; ბ) დაუყოვნებლივ აცნობოს სატრანსპორტო საშუალების მფლობელს, პასუხისმგებელ პირს და სატრანსპორტო საწარმოზე სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობის პასუხისმგებელ პირებს, სატრანსპორტო საშუალებაზე ეკიპაჟის წევრებს ან მგზავრებს შორის ინფექციურ დაავადებაზე საეჭვო პირის ან მკვდარი მღრღნელების გამოვლენის შემთხვევაში. (ინფექციურ დაავადებაზე ეჭვის საფუძველს ქმნის შემდეგი ნიშნები: ცხელება – ტემპერატურა 38Co და ზემოთ, ფაღარათი, ღებინება, გამონაყარი, ლიმფური კვანძების გადიდება, სიყვითლე, სისხლდენები ან სისხლჩაქცევები. ამავე დროს, მხედველობაში მიიღება ეპიდემიოლოგიური მონაცემები); გ) მგზავრობის დროს ინფექციურ დაავადებაზე საეჭვო პირების გამოვლენისას ჩატარდეს პირველადი ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებები, მათ შორის: ასეთი პირების დროებითი იზოლაცია; დაავადებულისთვის პირველი სამედიცინო დახმარების აღმოჩენა დანიშნულების პორტის (აეროპორტის) ან უახლოესი პორტის (აეროპორტის) სამედიცინო დაწესებულების კონსულტაციით; სატრანსპორტო საშუალებაზე მყოფი პირების ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე დაკვირვება; საზღვაო ტრანსპორტზე, თუ შესაძლებელია, დეზინფექციის, დეზინსექციისა და დერატიზაციის ჩატარება; ავადმყოფებისგან და აღმოჩენილი მკვდარი მღრღნელებისგან მასალის აღება, შენახვა და მიწოდება ლაბორატორიული კვლევისთვის; დ) აუცილებლობის შემთხვევაში, სამედიცინო დაწესებულებასთან კონსულტაციით, ავადმყოფის სასწრაფო ჰოსპიტალიზაცია უახლოეს პორტში ან დასახლებულ პუნქტში დიაგნოზის დაზუსტებისა და მკურნალობის მიზნით; ე) საზღვაო მედიკო-სანიტარიული დეკლარაციის ან საჰაერო ტრანსპორტის საერთო დეკლარაციის სანიტარიული ნაწილის გაფორმება დადგენილი წესით. თავი XI  სპეციალური მოთხოვნები შავი ჭირის შემოტანის აღსაკვეთად     მუხლი 21🔗 1.  შავი ჭირის ინკუბაციური პერიოდი წინამდებარე სანიტარიული წესებით დგინდება 6 დღის ვადით. 2.  სატრანსპორტო საშუალებების მფლობელებმა, რომლებიც საერთაშორისო მიმოსვლას აწარმოებენ, დაქვემდებარებისა და საკუთრების ფორმის მიუხედავად, უნდა უზრუნველყონ სატრანსპორტო საშუალებები მათზე მღრღნელების მოხვედრის ასაცილებელი, ასევე მღრღნელებისა და ექტოპარაზიტების გამანადგურებელი ყოველგვარი საშუალებებით. 3.  საზღვაო ტრანსპორტი შეიძლება იყოს მღრღნელებისა და შავი ჭირის გადამტანებისგან თავისუფალი, ან ჩვენების მიხედვით დაექვემდებაროს დერატიზაციას, რაზეც შესაბამისად გაიცემა დერატიზაციისგან გათავისუფლების ან დერატიზაციის ჩატარებაზე მოწმობა (დანართი მე-3), რომელსაც გასცემენ მხოლოდ პორტები, რომლებიც აღჭურვილია გემებზე დერატიზაციის ჩასატარებლად აუცილებელი საშუალებებითა და კვალიფიციური პერსონალით. 4.  საზღვარგარეთის ქვეყნებში საზღვაო პორტების, რომელთაც აქვთ უფლება გასცენ დერატიზაციისგან გათავისუფლების ან დერატიზაციის ჩატარების შესახებ მოწმობა, რაც მათ მინიჭებული აქვთ ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციისაგან, ჩამონათვალი ეცნობება სამინისტროს მიერ სახელმწიფო აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოებს, იურიდიულ და ფიზიკურ პირებს, რომელთა დაქვემდებარებაშია საერთაშორისო რეისის შემსრულებელი საზღვაო ტრანსპორტი, ასევე სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებზე სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ინსპექციას. 5.  პორტებში, რომელთა დანიშნულება ნაჩვენებია მე-4 პუნქტში, სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობის განყოფილებებს შეუძლიათ გასცენ დერატიზაციისგან გათავისუფლების მოწმობა იმ შემთხვევაში, თუ დადგენილია, რომ სატრანსპორტო საშუალება თავისუფალია მღრღნელებისგან. ასეთი მოწმობა გაიცემა, თუ გემის დათვალიერება ჩატარებულია ცარიელი ტრიუმებისა ან მხოლოდ ბალასტით ან სხვა მღრღნელებისთვის არამიმზიდველი მასალით დატვირთული ტრიუმების შემთხვევაში, ამასთან, ტვირთის ხასიათი და განლაგება ხელს არ უშლის ტრიუმების ზედმიწევნით დათვალიერებას (ტანკერების დათვალიერება შეიძლება დატვირთული ტანკებით). 6.  თუ გემის დათვალიერების შედეგად გამოვლენილ იქნა მღრღნელები ან მათი ცხოველქმედების კვალი, გემის მეპატრონემ უნდა უზრუნველყოს დერატიზაციის ჩატარება სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებზე სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ინსპექციის სანიტარიულ-საკარანტინო სამმართველოს (განყოფილების) პასუხისმგებელი პირების კონტროლის ქვეშ. 7.  გემის დერატიზაცია ტარდება ცარიელი ტრიუმების შემთხვევაში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც გადმოტვირთვა შეუძლებელია. ბალასტის ქვეშ მყოფი გემის დერატიზაცია ტარდება ჩატვირთვამდე. დერატიზაციის დამაკმაყოფილებლად დასრულების შემდეგ, ინსპექციის ქვედანაყოფები გასცემენ მოწმობას დერატიზაციის შესახებ. 8.  აღნიშნული ღონისძიებები შეიძლება გამოვიყენოთ ასევე საჰაერო, სარკინიგზო, ავტოტრანსპორტისა და კონტეინერის მიმართაც მღრღნელების ან მათი ცხოველქმედების კვალის გამოვლენის შემთხვევაში. ინსპექციის ქვედანაყოფების პასუხისმგებელი პირები იღებენ გადაწყვეტილებას დერატიზაციისა და დეზინსექციის დანიშვნის შესახებ და მიაწვდიან სატრანსპორტო საწარმოს ადმინისტრაციას ან სატრანსპორტო საშუალების მფლობელს (დანართი მე-4). 9.  დერატიზაციისგან გათავისუფლებისა და დერატიზაციის ჩატარების შესახებ მოწმობები მოქმედია ექვსი თვის განმავლობაში; შესაძლებელია ვადის ერთჯერადი გაზრდა ერთი თვით – გემისათვის, რომელიც მიემართება იმ პორტისაკენ, სადაც გადმოტვირთვის გამო დერატიზაციის ან დათვალიერების ჩატარება იქნება გაადვილებული. 10.     როდესაც საერთაშორისო რეისის მარშრუტი იწყება ისეთი ქვეყნიდან, სადაც რეგისტრირდება შავი ჭირის ფილტვის ფორმა, სატრანსპორტო საშუალებაზე მყოფი პირი ექვემდებარება სამედიცინო მეთვალყურეობას 6 დღის განმავლობაში. 11.     გემი, თვითმფრინავი, სარკინიგზო შემადგენლობა ან ავტოტრანსპორტი დანიშნულების ადგილზე ჩასვლისას ითვლება დაინფიცირებულად, თუ ბორტზე (სარკინიგზო შემადგენლობაში ან ავტოტრანსპორტში) იმყოფება შავი ჭირით დაავადებული (ან დაავადებაზე ეჭვმიტანილი). 12.     სატრანსპორტო საშუალებები დანიშნულების ადგილზე ჩასვლისას ითვლება საეჭვოდ შავი ჭირით დაინფიცირებაზე შემდეგ შემთხვევებში: ა) თუ არ არის შავი ჭირით დაავადებული, თუმცა ამ დაავადების შემთხვევას მგზავრებს ან ეკიპაჟის (ბრიგადის) წევრებს შორის ჰქონდა ადგილი წინა 6 დღის განმავლობაში; ბ) მღრღნელების დაუდგენელი მიზეზით სიკვდილიანობის გამოვლენისას; გ) მღრღნელების გამოვლენისას სატრანსპორტო საშუალებაზე, რომელიც გამოვიდა შავი ჭირის ეპიზოოტიური რაიონიდან; დ) თუ მგზავრებს ან ეკიპაჟის (ბრიგადის) წევრებს შორის არის პირი, რომელსაც შეექმნა შავი ჭირის ფილტვის ფორმით დაინფიცირების საშიშროება, მაგრამ არ იქნა იზოლირებული ეკიპაჟის (ბრიგადის) სხვა წევრებისა და მგზავრებისგან. 13.     რეისის დროს გემზე გამოვლენილი შავი ჭირით დაავადებული (დაავადებაზე საეჭვო პირი) ექვემდებარება დაუყოვნებელ ჰოსპიტალიზაციას გემის იზოლატორში უახლოეს პორტში ჩასვლამდე, სადაც არის მისი ჰოსპიტალიზაციისთვის აუცილებელი პირობები; ა) ავადმყოფს უტარებენ კომპლექსურ ეტიოტროპულ, პათოგენურ და სიმპტომურ მკურნალობას. ეტიოტროპული მკურნალობის დაწყებამდე ავადმყოფისგან ბაქტერიოლოგიური კვლევისათვის იღებენ მასალას (ნახველს, ხახის ნაცხს, თუ შესაძლებელია – სისხლსა და პუნქტატს ბუბონიდან), რომელსაც ათავსებენ სტერილურ ჰერმეტულ ჭურჭელში და ინახავენ სპეციალურ მაცივარში პორტში ჩასვლამდე, სადაც შეიძლება ამ გამოკვლევების ჩატარება; ბ) ავადმყოფთან კონტაქტში მყოფ პირებზე მყარდება სამედიცინო მეთვალყურეობა, მათ შორის, დაავადების ნიშნების (ტემპერატურა 38Co -მდე და ზევით, ინტოქსიკაცია, ლიმფადენიტი, პნევმონია) მქონე პირების ადრეული გამოვლენის მიზნით. ეპიდემიოლოგიური მაჩვენებლების მიხედვით ავადმყოფთან კონტაქტში მყოფ პირებს უტარდებათ დაუყოვნებელი პროფილაქტიკა ანტიბიოტიკებით. გემზე ტარდება დეზინფექცია, ხოლო მღრღნელების აღმოჩენის შემთხვევაში – დერატიზაცია და დეზინსექცია. აღმოჩენილი მკვდარი მღრღნელები ინახება ტომრებით მაცივრებში ბაქტერიოლოგიური კვლევისათვის. 14.     შავ ჭირზე საეჭვო გემის, თვითმფრინავის, სარკინიგზო შემადგენლობის ან ავტოტრანსპორტის საქართველოს ტერიტორიაზე შემოსვლისას მიიღება შემდეგი ზომები: ა) სატრანსპორტო საშუალების გადაყვანა სანიტარიულ ნაპირთან, სადგომზე, ჩიხში; ბ) მგზავრებსა და ეკიპაჟის (ბრიგადის) წევრებზე სამედიცინო მეთვალყურეობა 6 დღის განმავლობაში ჩამოსვლის მომენტიდან და მათი სასწრაფო პროფილაქტიკა ეპიდემიოლოგიური მაჩვენებლების მიხედვით; გ) დეზინფექცია და დეზინსექცია სატრანსპორტო საშუალებებისა, რომლებიც ითვლება დაინფიცირებულად; მღრღნელების აღმოჩენის შემთხვევაში – დერატიზაცია. 15.     ნებისმიერი სატრანსპორტო საშუალების მიმართ, რომელიც ითვლება შავი ჭირით დაინფიცირებულად, ჩამოსვლისას მიიღება შემდეგი ზომები: ა) სატრანსპორტო საშუალების გადაყვანა სანიტარიულ ნაპირთან, სადგომზე, ჩიხში; ბ) ავადმყოფთან (დაავადებაზე საეჭვო პირთან) კონტაქტში მყოფი მგზავრების და ეკიპაჟის წევრების იზოლაცია 6 დღით ჩამოსვლის მომენტიდან და სასწრაფო პროფილაქტიკის ჩატარება (გაგრძელება), გემებისთვის – რეისის დროს ავადმყოფის იზოლაციის მომენტიდან; გ) ავადმყოფის აუცილებელი ჰოსპიტალიზაცია ეპიდსაწინააღმდეგო რეჟიმის დაცვით; სატრანსპორტო საშუალების ნაწილებისა და საგნების დეზინფექცია (აუცილებლობის შემთხვევაში – დეზინსექცია), რომლებიც ითვლება დასნებოვნებულად, მათ შორის, შავი ჭირით ავადმყოფის (დაავადებაზე საეჭვო პირის) და ავადმყოფთან კონტაქტირებულთა ბარგის, თეთრეულისა და ტანსაცმლის. მღრღნელების აღმოჩენის შემთხვევაში – დერატიზაცია. ავადმყოფისა და კონტაქტირებულების ბარგის შენახვას დამუშავების შემდეგ უზრუნველყოფს სატრანსპორტო საწარმო ავადმყოფის გამოვლენის ადგილის მიხედვით. 16.     თუ საერთაშორისო რეისის შემსრულებელ ან შავი ჭირის ბუნებრივ კერაში მყოფ პირს გამოუვლინდა შავი ჭირით დაავადება საქართველოს ტერიტორიაზე, ტარდება ყველა აუცილებელი ეპიდსაწინააღმდეგო და პროფილაქტიკური ღონისძიებები წინამდებარე წესების მოთხოვნებისა და საქართველოს ტერიტორიაზე მოქმედი სხვა ნორმატიული და მეთოდური დოკუმენტების თანახმად. თავი XII სპეციალური მოთხოვნები ქოლერის შემოტანის აღსაკვეთად     მუხლი 22🔗 1.  ქოლერის ინკუბაციური პერიოდი წინამდებარე სანიტარიული წესების მიხედვით დგინდება 5 დღის ვადით. 2.  დასნებოვნებული რაიონებიდან მომავალი სატრანსპორტო საშუალებების რეისის დროს ეკიპაჟის (ბრიგადის) წევრებსა და მგზავრებს შორის ქოლერის ნიშნების (დიარეა, ღებინება) მქონე ავადმყოფის გამოვლენისას, სატრანსპორტო საშუალების პასუხისმგებელი პირი ვალდებულია შეატყობინოს ნებისმიერი ქვეყნის უახლოესი პორტის, აეროპორტის, სადგურის სანიტარიულ ორგანოებს ამის შესახებ და ითხოვოს ამ ავადმყოფის ჰოსპიტალიზაციის შესაძლებლობა. 3.  რეისის დროს ქოლერით ავადმყოფის გამოვლენისას, დანიშნულების პორტში ჩასვლამდე ავადმყოფი ექვემდებარება ჰოსპიტალიზაციასა და პათოგენურ-ეტიოტროპული მკურნალობის დაუყოვნებელ დაწყებას იზოლატორში. ეტიოტროპული მკურნალობის დაწყებამდე გემის ექიმი იღებს ავადმყოფისგან გამონაყოფებისა და პირნაღები მასის სინჯებს ბაქტერიოლოგიური კვლევისთვის და პორტში ჩასვლამდე ინახავს მათ 2%-იანი მარილის ხსნარში ჰერმეტულად დახურულ ქილებში. ქოლერით ავადმყოფთან კონტაქტირებულ პირებზე მყარდება სამედიცინო მეთვალყურეობა დაავადების ნიშნების აქტიური გამოვლენის მიზნით, ხოლო ინფიცირების აშკარა საშიშროების არსებობისას – ტარდება სასწრაფო პროფილაქტიკა ანტიბიოტიკებით. 4.  ნებისმიერი ტიპისა და დანიშნულების საზღვაო გემებიდან ორგანული და არაორგანული, თხევადი და მყარი გადანაყრების მოშორება ხდება თითოეული აუზისა და საზღვაო პორტისათვის დადგენილი წესებით. 5.  საქართველოს პორტში (აეროპორტში, სადგურში) სატრანსპორტო საშუალების ჩამოსვლისას, რომელზეც გამოვლინდა ქოლერით ავადმყოფი (დაავადებაზე საეჭვო პირი) ტარდება შემდეგი ღონისძიებები: ა) სატრანსპორტო საშუალების გადაყვანა სანიტარიულ ნაპირთან, სადგომზე, ჩიხში; ბ) ავადმყოფის აუცილებელი ჰოსპიტალიზაცია ეპიდსაწინააღმდეგო რეჟიმის მოთხოვნათა დაცვით; გ) მგზავრებისა და ეკიპაჟის (ბრიგადის) წევრების იზოლაცია (ეპიდემიოლოგიური ჩვენების მიხედვით, დაავადების რისკის გათვალისწინებით) ან მათზე სამედიცინო მეთვალყურეობა იმ ვადით, რომელიც არ აჭარბებს ინკუბაციურ პერიოდს; დ) საქართველოს მოქალაქეების (ეკიპაჟის, ბრიგადის წევრების, მგზავრების) ბაქტერიოლოგიური გამოკვლევა და პროფილაქტიკური მკურნალობა – ეპიდემიოლოგიური მაჩვენებლების მიხედვით; ე) სატრანსპორტო საშუალებების, მათ შორის, საკვები პროდუქტების, გადანაყრების, საკვების ნარჩენების დამუშავებისა და შესანახი მოწყობილობების, ავადმყოფის გამონაყოფების და მისი მოვლის საგნების, ჩამდინარე წყლებისა და ექსკრემენტების დეზინფექცია; 6.  რეისის დროსა და პორტში შესვლისას იკრძალება გაუვნებლობამდე ავადმყოფის გამონაყოფების და მისი მოვლის საგნების, ჩამდინარე წყლების, გადანაყრების, საკვების ნარჩენების, ექსკრემენტების გადაყრა ბორტიდან, ცურვის რაიონის მიუხედავად. რეისის დროს გაუვნებლობას ექვემდებარება აგრეთვე წყლის მარაგი, საკვები პროდუქტების გადამუშავებისა და შენახვის მოწყობილობები. 7.  საზღვარგარეთის მოქალაქეებისგან, რომელებიც ჩამოვიდნენ სატრანსპორტო საშუალებით და რომელზეც გამოვლინდა ქოლერით ავადმყოფი, მხოლოდ დიარეას და ღებინების შემთხვევაში იღებენ მასალას გამონაყოფებისა და პირნაღები მასიდან ბაქტერიოლოგიური კვლევისათვის; ამ დროს არ არის საჭირო მათი თანხმობის მიღება სწორი ნაწლავიდან მასალის ასაღებად. 8.  თუ რეისის დროს სატრანსპორტო საშუალებაზე გამოვლინდა ქოლერის შემთხვევა და ამ ტრანსპორტზე ტვირთს წარმოადგენს ის საკვები პროდუქტები, რომლებიც ეპიდემიოლოგიური მაჩვენებლების მიხედვით ექვემდებარება ბაქტერიოლოგიურ გამოკვლევას ქოლერის გამომწვევზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ეს ტვირთი განკუთვნილია საქართველოსათვის. 9.  სატრანსპორტო საშუალება მე-5-მე-8 პუნქტებში ჩამოთვლილი ღონისძიებების ჩატარების შემდეგ, იღებს თანხმობას პორტთან თავისუფალ ურთიერთობაზე. თავი XIII სპეციალური მოთხოვნები ყვითელი ცხელების   შემოტანის აღსაკვეთად     მუხლი 23🔗. 1.  ყვითელი ცხელების საინკუბაციო პერიოდი წინამდებარე სანიტარიული წესების მიხედვით დგინდება 6 დღის ვადით. 2.  ჩამოსულ სატრანსპორტო საშუალებაზე ან რეისის დროს ყვითელი ცხელებით ავადმყოფის (დაავადებაზე საეჭვო პირის) გამოვლენისას, ეს უკანასკნელი ექვემდებარება ჰოსპიტალიზაციას ინფექციურ სტაციონარში (რეისის დროს – ცალკე კაიუტაში). 3.  ნებისმიერ სატრანსპორტო საშუალებას, რომელიც ჩამოვიდა ყვითელი ცხელებით დასნებოვნებული რაიონიდან, უნდა ჰქონდეს მონაცემები ჩატარებულ დეზინსექციაზე, რაც შეტანილ უნდა იქნეს სანიტარიულ დეკლარაციაში (დანართი მე-5) ან საჰაერო ტრანსპორტის საერთო დეკლარაციის სანიტარიულ ნაწილში (დანართი მე-6). 4.  ყვითელი ცხელებით დასნებოვნებული რაიონიდან საჰაერო ტრანსპორტის ჩამოსვლისას სატრანსპორტო საშუალებაზე ფეხსახსრიანების არსებობის შესახებ მეთაურის შეტყობინების შემთხვევაში, სატრანსპორტო საშუალება ექვემდებარება დეზინსექციას. 5.  ყვითელი ცხელების საწინააღმდეგო ვაქცინაციის შესახებ მოწმობის არსებობა აუცილებელია გემისა ან თვითმფრინავის ეკიპაჟის ყველა წევრისათვის, რომლებმაც ისარგებლეს ყვითელი ცხელებით დაავადებულ რაიონში განლაგებული პორტებით (აეროპორტებით). ყვითელი ცხელებით დაავადებულ რაიონების ჩამონათვალი განისაზღვრება ჯანმრთელობის დაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ და ვრცელდება სამინისტროს მიერ დადგენილი წესით. 6.  საქართველოს მოქალაქეებს, რომლებიც მიემგზავრებიან ყვითელი ცხელებით დაინფიცირებული რაიონების მქონე ქვეყნებში, რეკომენდებულია ჰქონდეთ ჩატარებული ყვითელი ცხელებით დაავადების საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური აცრები სამედიცინო დაწესებულებების ამცრელ პუნქტებში (ვაქცინაციის ცენტრებში),. ვაქცინაციის ან რევაქცინაციის ჩატარების შესახებ გაიცემა საერთაშორისო მოწმობა (სერტიფიკატი) (დანართები მე-7 და მე-8). 7.  ყვითელი ცხელების საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური ვაქცინაციის ან რევაქცინაციის ჩატარების შესახებ საერთაშორისო მოწმობის (სერტიფიკატი) არ არსებობა არ წარმოადგენს წინააღმდეგობას საქართველოს მოქალაქისათვის ქვეყნიდან გასვლისას. 8.  საქართველოს მოქალაქეს, რომელსაც არა აქვს….ყვითელი ცხელების საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური აცრების ჩატარების შესახებ საერთაშორისო მოწმობა, სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობის სამმართველოს (განყოფილების) პასუხისმგებელი პირი აფრთხილებს მიმღებ პორტში (აეროპორტში) მისი ჩასვლისას ყვითელი ცხელებით დაავადების შესაძლებლობის შესახებ. 9.  მოქალაქის მიერ ყვითელი ცხელების საწინააღმდეგო ვაქცინაციის ჩატარებაზე უარის თქმის შემთხვევაში, სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობის სამმართველოს (განყოფილების) პასუხისმგებელი პირი აკეთებს ჩანაწერს ყვითელ ცხელებაზე არაკეთილსაიმედო ქვეყანაში წამსვლელ მოქალაქეთა აღრიცხვის ჟურნალში მოქალაქის მიერ ვაქცინაციის ჩატარებაზე უარის თქმის და მისი გაფრთხილების შესახებ მოქალაქის ხელის მოწერით. თავი XIII ქვეყანაში კონტაგიოზური ვირუსული ჰემორაგიული ცხელებების შემოტანის აღსაკვეთი სპეციალური მოთხოვნები     მუხლი 24🔗 1.  ლასას, ებოლასა და მარბურგის ვირუსული ჰემორაგიული ცხელებების ინკუბაციური პერიოდი აღნიშნული სანიტარიული წესების თანახმად დგინდება 21 დღის ვადით. 2.  საზღვაო ტრანსპორტზე კონტაგიოზური ვირუსული ჰემორაგიული ცხელებებით დაავადებული ან დაავადებაზე საეჭვო პირის გამოვლენის შემთხვევაში ტარდება შემდეგი ღონისძიებები: ა) დაავადებული (დაავადებაზე საეჭვო) პირი ექვემდებარება იზოლაციას ინკუბაციური პერიოდის გასვლამდე გემის იზოლატორში ან ცალკე კაიუტაში გამორთული ცენტრალური გამწოვი ვენტილაციითა და დახურული ილუმინატორებით; ბ) დაავადებულ (დაავადებაზე საეჭვო) პირთან პირდაპირ კონტაქტში მყოფი პირები იზოლირებულ უნდა იქნენ ცალკე კაიუტაში ანალოგიურ პირობებში 1-ლ პუნქტში მითითებული დროის განმავლობაში; გ) პირები, რომლებიც არ იმყოფებოდნენ პირდაპირ კონტაქტში დაავადებულ (დაავადებაზე საეჭვო) პირთან, იზოლაციას არ ექვემდებარებიან, მაგრამ მათზე მყარდება სამედიცინო მეთვალყურეობა საქართველოში ჩამოსვლის შემდეგ – საცხოვრებელი ან მივლინების ადგილის მიხედვით ტერიტორიული სამედიცინო დაწესებულების მიერ 1-ლ პუნქტში მითითებული დროის განმავლობაში. 3.  საქართველოში შემოსულ სატრანსპორტო საშუალებებზე კონტაგიოზური ვირუსულ-ჰემორაგიული ცხელებებით დაავადებული (დაავადებაზე საეჭვო) პირის გამოვლენისას სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებზე, იგი ექვემდებარება იზოლაციას (სამედიცინო ბრიგადის მოსვლამდე) იზოლატორში სათავსოს ჰერმეტიზაციისა და გამორთული ცენტრალური გამწოვი ვენტილაციის პირობებში. 4.  სატრანსპორტო საშუალება, რომელზეც გამოვლინდა კონტაგიოზური ვირუსულ-ჰემორაგიული ცხელებით დაავადებული (დაავადებაზე საეჭვო) პირი, გადაყვანილ უნდა იქნეს სანიტარიულ ნაპირზე, სადგომზე, ჩიხში. 5.  საზღვარგარეთიდან ჩამოსული ნებისმიერი სატრანსპორტო საშუალება, რომელზეც გამოვლინდა კონტაგიოზური ვირუსულ-ჰემორაგიული ცხელებებით დაავადებული (დაავადებაზე საეჭვო) პირი, ექვემდებარება აუცილებელი დასკვნითი დეზინფექციის, დერატიზაციის, დეზინსექციის ჩატარებას. 6.  კონტაგიოზური ვირუსულ-ჰემორაგიული ცხელებებით დაავადებული (დაავადებაზე საეჭვო) პირის ტრანსპორტირება უნდა მოხდეს ეპიდსაწინააღმდეგო რეჟიმის მოთხოვნათა დაცვით, პლასტიკურ ბოქსში – თუ არის ასეთი. 7.  კონტაგიოზური ვირუსულ-ჰემორაგიული ცხელებებით დაავადებული (დაავადებაზე საეჭვო) პირის ჰოსპიტალიზაცია ხდება ინფექციურ სტაციონარების ბოქსებში, სადაც დაცულია ჰერმეტულობა და გამორთულია ცენტრალური გამწოვი ვენტილაცია (უარყოფითი წნევის ბოქს-იზოლატორში – თუ არის ასეთი). 8.  კონტაგიოზური ვირუსულ-ჰემორაგიული ცხელებებით დაავადებულთათვის გამოყოფილ ინფეციურ სტაციონარებში (იზოლატორებში – დაავადებულებთან კონტაქტში მყოფი პირებისათვის) სამუშაოების ჩატარება ხორციელდება სპეციალურად მომზადებული პერსონალის მიერ I ტიპის დამცავი ტანსაცმლით ეპიდსაწინააღმდეგო რეჟიმის დაცვით, ისევე როგორც შავი ჭირის ფილტვის ფორმის დროს. თავი XIV სპეციალური მოთხოვნები ქვეყანაში მალარიისა და ადამიანის ჯანმრთელობისათვის საშიში სხვა დაავადებების, რომელთა გადაცემა ხდება ფეხსახსრიანებით, შემოტანისა და გავრცელების აღსაკვეთად     მუხლი 25🔗 1.  ნებისმიერი სატრანსპორტო საშუალება, რომელიც მოდის მალარიისა და ადამიანის ჯანმრთელობისათვის საშიში სხვა დაავადებების, რომელთა გადაცემა ხდება ფეხსახსრიანებით, ენდემიური კერებიდან უნდა იყოს თავისუფალი ფეხსახსრიანებისგან, რის გამოც ისინი ექვემდებარებიან დეზინსექციას, რომლის შესახებ მონაცემები უნდა დაფიქსირდეს საზღვაო სანიტარიულ დეკლარაციაში ან საჰაერო ტრანსპორტის საერთო დეკლარაციის სანიტარიულ ნაწილში. 2.  1-ლ პუნქტში მითითებული რაიონებიდან შემოსული სატრანსპორტო საშუალების კაპიტნისაგან (მეთაურისაგან, ბრიგადირისაგან) სატრანსპორტო საშუალებაზე ფეხსახსრიანების არსებობის შესახებ ინფორმაციის მიღებისას ან აღნიშნულ სატრანსპორტო საშუალებაზე სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებზე სანიტარიული დათვალიერების დროს ფეხსახსრიანების აღმოჩენის შემთხვევაში, სატრანსპორტო საშუალება ექვემდებარება დეზინსექციას. 3.  1-ლ და მე-2 პუნქტებში მითითებული ჩვენებების მიხედვით სატრანპორტო საშუალებებზე დეზინსექცია ხორციელდება ტვირთისა და ბარგის გადმოტვირთამდე. 4.  ენდემიური კერიდან შემოსულ სატრანსპორტო საშუალებაზე მალარიით დაავადებული (დაავადებაზე ეჭვმიტანილი) პირის გამოვლინებისას უნდა მოხდეს მისი დაუყოვნებელი ჰოსპიტალიზაცია უახლოეს პორტში, აეროპორტში, სადგურში ან უახლოეს სტაციონარში, ხოლო დენგეს ცხელებით ან იაპონური ენცეფალიტით დაავადებულის ჰოსპიტალიზაცია უნდა მოხდეს კლინიკური ჩვენებების მიხედვით. 5.  ენდემიური კერიდან შემოსულ საზღვაო გემზე მალარიით დაავადებულის ან დაავადებაზე ეჭვმიტანილის გამოვლენისას:  ა) დაავადებულს ათავსებენ გემის იზოლატორში, სისხლის სინჯის (ნაცხი და სქელი წვეთი) აღების შემდეგ უტარებენ მკურნალობას დელაგილით; თუ გემი მოდის იმ ქვეყნიდან, სადაც აღინიშნება დელაგილის მიმართ მალარიის გამომწვევის მდგრადობა, ავადმყოფს უტარდება მკურნალობა მიფლოქინით, კომბინირებული მკურნალობა ქინაქინითა და ტეტრაციკლინით (დოქსი-ციკლინით). ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციიდან მიღებული ინფორმაციის საფუძველზე სამინისტროს მიერ განისაზღვრება ქვეყნების ჩამონათვალი, სადაც აღინიშნება პრეპარატ დელაგილის მიმართ მალარიის გამომწვევის მდგრადობა; ბ) უახლოეს პორტში შესვლისთანავე ხდება ავადმყოფის ჰოსპიტალიზაცია, ხოლო სისხლის სინჯებს აბარებენ ლაბორატორიაში; გ) გემის ექიმი ან სამედიცინო დახმარებაზე პასუხისმგებელი უფროსი ოფიცერი ვალდებულია სისხლის ლაბორატორიული კვლევის შედეგები სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებზე შემოსვლისას აცნობოს სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობის სამმართველოს (განყოფილების) პასუხისმგებელ პირს დაავადებულის შესახებ ინფორმაციის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის ორგანოებისათვის გადასაცემად საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით; დ) რეისის შესრულების დროს ეკიპაჟის წევრებსა და მგზავრებზე უნდა დამყარდეს სამედიცინო მეთვალყურეობა, მალარიის კლინიკური სიმპტომების მქონე პირთა აქტიური გამოვლენის, მათგან სისხლის (ნაცხი და სქელი წვეთი) აღებისა და სათანადო ლაბორატორიული გამოკვლევების ჩატარების მიზნით. 6.  საზღვარგარეთის რეისში გასვლამდე ან რეისის დროს მალარიის ენდემიური კერების პორტებში შესვლამდე ეკიპაჟს უნდა ჩაუტარდეს ქიმიოპროფილაქტიკა. მგზავრები ინფორმირებულ უნდა იქნენ მიმღებ პორტებში ქიმიოპროფილაქტიკის ჩატარების წესებისა და სქემის შესახებ. ეკიპაჟის (ბრიგადის) წევრთა პირად ბარათებში კეთდება ჩანაწერები ენდემიურ კერებში ყოფნის ხანგრძლივობისა და ჩატარებული ქიმიოპროფილაქტიკის შესახებ (პრეპარატი, დოზა, მიღების სიხშირე და ხანგრძლივობა). 7.  გემის (თვითმფრინავის) დგომისას იმ პორტში (აეროპორტში), სადაც არსებობს 1-ლ პუნქტში აღნიშნული დაავადებების გავრცელების რისკი, სატრანსპორტო საშუალებების კაპიტნები (მეთაურები) უზრუნველყოფენ ეკიპაჟის წევრებისა და მგზავრების მიერ რეპელენტების გამოყენებას განსაკუთრებით საღამოსა და ღამის საათებში ღია ცის ქვეშ ყოფნის პირობებში, აგრეთვე უნდა მოხდეს საცხოვრებელი და სამომსახურეო სათავსოების ფანჯრების, კარების, გასასვლელებისა და ილუმინატორების დაფარვა ბადეებით, საწოლების პირეტროიდით გაჟღენთილი ფარდაგით გადაფარვა. 8.  საზღვაო, საჰაერო და სარკინიგზო ტრანსპორტის სამკურნალო-პროფილაქტიკური დაწესებულებები ვალდებულნი არიან გააგზავნონ შეტყობინება პოლიკლინიკებში ეკიპაჟის (ბრიგადის) წევრთა საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით მალარიისა და ფეხსახსრიანებით გადამტანი ადამიანის ჯანმრთელობისათვის საშიში სხვა დაავადებების ენდემიური კერების ქვეყნებში ყოფნის შესახებ მათ ამბულატორიულ ბარათებში ჩანაწერის ( „ იმყოფებოდა მალარიის, დენგეს ცხელებისა და იაპონური ენცეფალიტის მხრივ არაკეთილსაიმედო ქვეყანაში “ ) გასაკეთებლად. კლინიკური სიმპტომების გამოვლენის შემთხვევაში ეს კონტინგენტი ექვემდებარება ლაბორატორიული გამოკვლევას 1-ლ პუნქტში მითითებულ დაავადებებზე. თავი XV. გარდამავალი დებულებები ამ წესებისა და ნორმების მე-3 მუხლი ამოქმედდეს „საქართველოს სანიტარიული კოდექსის“ ამოქმედებისთანავე.  დანართი 1 თავი XV აუცილებელი ეპიდსაწინააღმდეგო საშუალებების ჩამონათვალი არაკეთილსაიმედო ქვეყნებში მიმავალი (მყოფი) გემებისათვის იმ დაავადებებზე, რომლებზეც ვრცელდება საქართველოს ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის წესები № საკუთრების დასახელება ათვლ. ერთ. რაოდე- ნობა შენიშვნა 1 2 3 4 5 I. დამცავი ტანსაცმელი 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 პიჟამო ან კომბინიზონი შავი ჭირის საწინააღმდეგო ხალათი სამედიცინო ქუდი დიდი თავსაკრავი ან კაპიუშონი რეზინის ან კირზის ჩექმები მარლა-ბამბის ნიღაბი ფოსტლები ქირურგიული რეზინის ხელთათმანები რეზინის ხელთათმანები დეზინფექტორებისათვის (ანატომიური) ბამბის წინდები დამცავი სათვალე ხელსახოცი რესპირატორი ც. ც. ც. ც. წყვ. ც. წყვ. წყვ. წყვ. წყვ. ც. ც. ც. 4 4 4 4 2 16 2 4 4 4 2 4 4 მათ შორის , პირთათვის, რომლებიც ატარებენ დერატიზაციას შეიძლება ქიმსაწინააღმდეგო დაცვის საკუთრებიდან მათ შორის , იმ პირთათვის, რომლებიც ატარებენ დერატიზაციას მტვერსაწინააღმდეგო უ-2კ, ასტრა-2, ლეპესტოკ-200 II. სამეურნეო მოხმარების საგნები 1 2 3 4 5 6 პოლიეთილენის ან მუშამბის ტომარა 1000ხ600მმ. ემალირებული სათლი (ვედრო) ყუთი-ჩემოდანი ეპიდსაწინააღმდეგო საშუალებების ჩასაწყობად დასაფენი მუშამბა პოლიეთილენის ტომრები 200X300მმ. მღრღნელების ტრანსპორტირებისთვის იგივე, ტილოსი ც. ც. ც. მ. ც. ც. 10 2 3 2 30 30 დაინფიცირებული ტანსაცმლის შესანახად გემის საკუთრებიდან III. სამკურნალო და პროფილაქტიკური საშუალებები 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 დელაგილი (ქლოროქინი) ტინდურინი (პირიმეთამინი) მეფლოხინი სულფადოქსინი ქინაქინის დიჰიდროქლორიდი 25% ქინაქინის დიჰიდროქლორიდი, ტაბლ. დოქსიციკლინი სტრეპტომიცინი ტეტრაციკლინი ინექციისათვის, 100000ერთ. ფხვნილი პერორალური ჰიდრატაციული თერაპიისათვის (გლუკოსოლანი) ნატრიუმის ქლორიდის იზოტონური ხსნარი 0,9%, 10მლ. მარილის სტანდარტული ხსნარი კვარტასოლი (ან აცესოლი, ქლოსოლი, ტრისოლი) ფლ. ფლ. შეფ. ფლ. ამპ. შეფ. გრ. გრ. ფლ. პაკ. მლ. ლ. 20 20 6 10 10 10 50 50 6 20 100 5 იმ ქვეყნებში რეისის დროს, სადაც არის მალარიის ენდემიური კერები « – « « – « « – « « – « « – « « – « « – « « – « მხოლოდ შავი ჭირით დაავადებულთა მკურნალობისთვის მხოლოდ ქოლერით დაავადებულთა მკურნალობისათვის IV. სამედიცინო ინსტრუმენტები და ინვენტარი 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 სასაგნე მინები გაუცხიმოვნებული სასაგნე მინები მოპირკეთებული პირით ბაქტერიოლოგიური ფლაკონები კორპის ან რეზინის საცობით დასაკეცი შტატივი ფლაკონებისთვის, 10 ბუდით ბაქტერიოლოგიური ფლაკონები ბამბის ტამპონით სკარიფიკატორები სისხლის ასაღბად ქილები ნახველის მოსაგროვებლად ერთჯერადი მოხმარების შპატელები შპრიცი „რეკორდი “, 5მლ-იანი ნემსები შპრიცებისათვის ერთჯერადი მოხმარების სისტემები რეჰიდრატაციული თერაპიისათვის ფონენდოსკოპი სუდნო მარლის ხელსახოცები 33X35, დასტით მინის ფანქარი ტალკი სამედიცინო თერმომეტრი ჰიგროსკოპიული ბამბა პერგამენტის ქაღალდი ბიქსი, აღებული სინჯების შესანახად და გადასაგზავნად პასტერის პიპეტები რეზინის ოყნა ც. ც. ც. ც. ც. ც. ც. ც. ც. ც. ც. ც. ც. ც. ც. გრ. ც. გრ. ფურც. ც. ც. 50 3 10 1 10 30 2 5 2 10 5 1 2 2 1 100 3 100 50 1 10 1 იმ ქვეყნებში რეისის დროს, სადაც არის მალარიის ენდემიური კერები სტერილური სტერილური გამოიყენება განავლისა და პირნაღები მა-სების მოსაგროვებლად და განსათავსებლად ამბულ. საკუთრებიდან « – « სტერილური ამბულ. საკუთრებიდან სტერილური ამბულ. საკუთრებიდან შენიშვნა: საყოფაცხოვრებო და სამედიცინო დანიშნულების სხვა ნივთები, რომლებიც აუცილებელია პროფილაქტიკური და ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების ჩასატარებლად, გამოიყენება გემზე არსებული საკუთრებიდან.  დანართი 2 თავი XVI მოწმობა დერატიზაციის შესახებ ან მოწმობა დერატიზაციისაგან გათავისუფლების შესახებ)ა) 1. თარიღი ------------------ პორტი ------------------- 2. ამ მოწმობით დგინდება დათვალიერება და დერატიზაცია (დერატიზაციისაგან გათავისუფლება)ა)  მოცემულ პორტში ზემოთ აღნიშნულ დროს საზღვარგარეთ მცურავი გემისათვის (ქვეყნის შიგნით მცურავი გემისათვის) ა) 3. საზღვარგარეთ მცურავი გემის ტონაჟი-ნეტოა),ვ) 4. ქვეყნის შიგნით მცურავი გემის ტონაჟი ტვირთით 5. დათვალიერების (დერატიზაციის)ა)  დროს 6. ტრიუმები იყო დატვირთული -------ტონა ------------ ტვირთით განყოფილებები ​ბ ) ვირთხებისკვალი ​ბ ) ვირთხების სოროები დერატიზაცია გამოვლენილია ​დ ) დამუშავებულია გაზაციის გზით ------------------------ გამოყენებული გაზი -------------------- გაზაციის ხანგრძლივობა (სთ) -------- დაჭერილია ან მოწამლულია სათავსოს მოცულობა, მ ​3 (ან კუბ. ფუტ.) დახარჯული გაზიე ​მ ნაპოვნია  ვირთხების  გვამები მექანიკური დამჭერების  ან მოწამლული  სატყუარას რაოდენობა დაჭერილია ან მოკლული  ვირთხები ტრიუმები 1.  – 2.  – 3.  – 4.  – 5.  – 6.  – 7. გემბანის დახურული სივრცეები ქვანახშირის ორმოები სამანქანო განყოფილება, წყლის ხრახნის ლილვის კორიდორი ფორპიკი და საკუჭნაო აქტერპიკი და საკუჭანო სამაშველო ნავები შტურმანის ჯიხური და რადიოჯიხური კამბუზი საკუჭნაო საკვები პროდუქტების საკუჭნაო ეკიპაჟის სათავსო ეკიპაჟის უფროსი წევრების სათავსო სამგზავრო კაიუტები გემბანზე მგზავრთა ადგილები სულ ა) არასაჭირო გადასახაზია; ბ) რომელიმე ჩამოთვლილი განყოფილების არარსებობის შემთხვევაში საჭიროა შენიშვნის გაკეთება; გ) ექსკრემენტების ძველი ან ახალი კვალი, გადაადგილების ან დაღრღნის კვალი; დ) არ არის, მცირე რაოდენობით, ზომიერი რაოდენობით ან ბევრი; ე) მიენიშნოს გამოყენებული გოგირდის ან ციანიდების წონა ან ციანის მჟავას რაოდენობა; ვ) დაზუსტდეს, ტონაჟი მითითებულია მეტრულ სისტემაში ან ტონაჟის განსაზღვრის გამოყენებული მეთოდი. 7. შენიშვნები: *დერატიზაციისაგან გათავისუფლების შემთხვევაში მიეთითოს თუ რა სახის ღონისძიებები იქნა გამოყენებული, რათა გემი გათავისუფლდეს მღრღნელებისა და შავი ჭირის გადამტანებისაგან.  *გაიცემა საერთაშორისო მედიკო-სანიტარიული წესების 54-ე მუხლის თანახმად (არ ჩამოერთმევა პორტის ხელისუფლების მიერ) 8. იმ პირის ბეჭედი, გვარი, თანამდებობა და ხელმოწერა, ვინც ჩაატარა დათვალიერება თავი XVII სატრანსპორტო საშუალებების დერატიზაციის შესახებ  მიწერილობის ფორმა დანართი 3 საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სახელმწ იფო საზღვრის გამტარ პუნქტებზე სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ინსპექცია პორტი (აეროპორტი, სადგური) „------ “------------------ 200 წ. მ ი წ ე რ ი ლ ო ბ ა გემის (თვითმფრინავის, სარკინიგზო შემადგენლობის, ავტოტრანსპორტის) დერატიზაციის შესახებ საქართველოს ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის წესების საფუძველზე მღ რნელების, მათი ცხოველქმედების კვალის, კოღოების (საჭირო გახაზეთ) აღმოჩენის გამო სატრანსპორტო საშუალება ----------- ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------- (დასახელება, რეისის №, კუთვნილება) ექვემდებარება დერატიზაციის, დეზინსექციის ჩატარებას (საჭირო გახაზეთ) -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- (მიეთითოს მეთოდი და სათავსები, რომლებიც ექვემდებარება დერატიზაციას, დეზინსექციას)  სანიტარიულ-საკარანტინო განყოფილება -----------------------------------                                                                                         (დასახელება) ექიმის გვარი, ინიციალები ---------------------------------------------                                                                                   (ხელმოწერა)                ბ.ა თავი XVIII საზღვაო სანიტარიული დეკლარაცია  დანართი 4 პორტი -------------------------------------- თარიღი -------------------------------------------- -------------------- გემის სახელწოდება ----------------- მარშრუტი -------------------------------------------- ---------------------- ეროვნება ------------------------------ კაპიტნის გვარი-------------------------------------- ---------------------- ზუსტი რეგისტრირებული ტონაჟი ----------------------------------------------------------- -------------------- მოწმობა: დერატიზაციის შესახებ გაცემის თარიღი --------------------------------- ---------------------------  დერატიზაციისგან გათავისუფლების შესახებ  გაცემის ადგილი ---------------------------------- ----------------------------------------------------------------- მგზავრების რიცხვი კაიუტაში ---------------- ეკიპაჟის წევრთა რაოდენობა ------ ---------------------------  გემბანზე ------------------ რეისის დასაწყისიდან პორტების ჩამონათვალი, რომლებშიც გემი შევიდა და მათგან გამომგზავრების თარიღები -------------------------- ----------------------შეკითხვები, რომლებიც ეხება მგზავრებისა და ეკიპაჟის                                                  პასუხი                                                (დიახ ან არა) წევრების ჯანმრთელობას:              1. რეისის განმავლობაში ჰქონდა თუ არა ადგილი შავი ჭირით, ქოლერით, ყვითელი ცხელებით ან ყვავილით დაავადების ან დაავადებაზე საეჭვო შემთხვევებს? დაწვრილებითი ცნობები შეტანილ იქნას ჩამონათვალში. ------------  2. რეგისტრირებული იყო თუ არა რეისის დროს ბორტზე შავი ჭირით დაავადების ან დაავადებაზე საეჭვო შემთხვევა ვირთხებს ან თაგვებს შორის, ხომ არ გამოვლენილა მათ შორის უჩვეულოდ მაღალი სიკვდილიანობა?            ------------  3. რეისის დროს ბორტზე ხომ არ გარდაიცვალა ვინმე, უბედური შემთხვევის გარდა, რაიმე სხვა მიზეზით? დაწვრილებითი ცნობები შეტანილ იქნას ჩამონათვალში.                                          ------------  4. ხომ არ არის ან ხომ არ იყო რეისის დროს გემზე დაავადების შემთხვევა, რომელზეც ეჭვობთ, რომ ინფექციური ბუნებისაა? დაწვრილებითი ცნობები შეტანილ იქნას ჩამონათვალში.                                          ------------  5. არის თუ არა ამჟამად ბორტზე დაავადებული პირი? დაწვრილებითი ცნობები შეტანილ იქნ ეს ჩამონათვალში.                               ------------  შენიშვნა: ექიმის არყოფნის შემთხვევაში კაპიტანმა დაავადების ინფექციურ ბუნებაზე ეჭვის მიტანისას უნდა იხელმძღვანელოს შემდეგი სიმპტომებით: ხანგრძლივად მიმდინარე ცხელება ან ცხელება, რომელსაც ახლავს სისუსტე, ან ჯირკვლების გადიდება; კანზე გამონაყარი ან წყლულები ცხელებით ან მის გარეშე; ძლიერი ფაღარათი მკვეთრი დასუსტებით; სიყვითლე, რომელსაც ახლავს ცხელება.  6. ცნობილია თუ არა თქვენთვის რაიმე სხვა მდგომარეობა ბორტზე, რასაც შეიძლება მოჰყვეს დაინფიცირება ან დაავადების გავრცელება? ----------  ზემოთ ხსენებულით ვადასტურებ, რომ დაწვრილებითი ცნობები და კითხვებზე პასუხები, რომლებიც მოყვანილია მოცემულ სანიტარიულ დეკლარაციაში (მათ შორის ჩამონათვალში), წარმოადგენს სიმართლეს და ზუსტად ასახავს ჩემს ხელთ არსებულ მონაცემებს. თარიღი -----------------------------           ხელმოწერა --------------------------                                             (კაპიტანი)  დამოწმებულია ხელმოწერით -------------------------                                                              (გემის ექიმი) შენიშვნა: (წარედგინება მოცემული ტერიტორიის გარეთ მდებარე პორტებიდან ჩამოსული გემის კაპიტნების მიერ) (ივსება ქართულ ან ინგლისურ ენაზე) დანართი 4 (გაგრძელება) ჩამონათვალი დეკლარაციისთვის დაწვრილებითი მონაცემები დაავადების ან გარდაცვალების თითოეულ შემთხვევაზე, რომლებიც რეგისტრირებულია გემზე გვარი კლასი  ან რანგი ასაკი სქესი ეროვ -ნება ჩასხდომის  პორტი ჩასხდომის  თარიღი დაავადების ხასიათი დაავადების დაწყების  თარიღი დაავადების  გამოსავალი* დაავა -დების  მიმართ მიღებული ზომები** * მიეთითოს: გამოჯანმრთელდა; ავადმყოფობა გრძელდება; გარდაიცვალა. ** მიეთითოს: ჯერ კიდევ ბორტზე იმყოფება; ბორტიდან ჩავიდა (მიეთითოს პორტის სახელწოდება); დასაფლავებულია ზღვაში. თავი XIX თვითმფრინავის საერთო დეკლარაციის სანიტარიული ნაწილი დანართი 5. სანიტარიული დეკლარაცია 1. ბორტზე გამოვლენილი დაავადებული პირები, ფრენის დაავადებისა ან უბედური შემთხვევის შედეგების გარდა (მათ შორის პირები, რომლებსაც აქვთ ისეთი სიმპტომები ან ნიშნები, როგორიცაა: გამონაყარი, ცხელება, შემცივნება, ფაღარათი), აგრეთვე დაავადებულები, რომლებიც ჩამოსმულ იქნენ რეისის დროს ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------- 2. ნებისმიერი სხვა შემთხვევა ბორტზე, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს დაავადების გავრცელება ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 3. დაწვრილებითი ცნობები ფრენის დროს ჩატარებული დეზინსექციის ან სხვა სანიტარიული დამუშავების შემთხვევის შესახებ (ადგილი, თარიღი, დრო, მეთოდი). თუ დეზინსექცია ფრენის დროს არ ჩატარებულა, მიეთითოს დაწვრილებითი მონაცემები ბოლოს ჩატარებულ დეზინსექციაზე ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------                        ხელმოწერა (თუ აუცილებელია) ------------------------------------------- შენიშვნა: ივსება ქართულ ან ინგლისურ ენაზე თავი XX ყვითელი ცხელების საწინააღმდეგო ვაქცინაციის ან რევაქცინაციის საერთაშორისო მოწმობა დანართი 6. 1. მოწმობა მასზე, რომ --------------------------------------------------------------------- 2. დაბადების დღე, თვე და წელი ----------------------------------- სქესი ------------ 3. ვისი ხელმოწერაა ------------------------------------------------------------------------ 4. იყო თუ არა ვაქცინირებული ან რევაქცინირებული ყვითელი ცხელების საწინააღმდეგოდ ცხრილში მოყვანილ თარიღში.  ცხრილი დ 7 თარიღი ვაქცინატორის თანამდებობა და ხელმოწერა ვის მიერ არის დამზადებული ვაქცინა და მისი სერიის № იმ დაწესებულების ოფიციალური ბეჭედი, სადაც ჩატარდა აცრა 1 1 2 2 3 3 4 4 5. წინამდებარე მოწმობა მოქმედია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გამოყენებული ვაქცინა ნებადართულია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ და თუ დაწესებულება, სადაც ტარდება აცრა, დამტკიცებულია იმ ტერიტორიის ჯანდაცვის ორგანოებით, სადაც არის განლაგებული ეს დაწესებულება. 6. მოწმობის შენახვის ვადაა 10 წელი, დაწყებული ვაქცინაციის შემდეგ მე-10 დღიდან, ან რევაქცინაციის შემთხვევაში, რომელიც ტარდება ამ 10 წლიან პერიოდში, მოცემული რევაქცინაციის დღიდან. 7. წინამდებარე მოწმობას ხელი უნდა მოაწეროს პირადად ექიმმა; მისი ოფიციალური ბეჭედი არ ცვლის მის პირად ხელმოწერას. 8. თითოეული ცვლილების, შესწორების შეტანის ან მოწმობის ნებისმიერი ნაწილის არასრული შევსების შემთხვევაში მოწმობა არ ჩაითვლება მოქმედად თავი XXI ვაქცინაციის შესახებ მოწმობის შევსებისა და გაცემის წესები დანართი 7.     მუხლი 27🔗. 1. თითოეული მოწმობა გაიცემა მხოლოდ ერთ პირზე, მოწმობების კოლექტიური გაცემა დაუშვებელია. ბავშვებზე გაიცემა ცალკე მოწმობები. 2. ფოტოსურათის დართვა არ არის საჭირო. 3. მოწმობა უნდა იყოს დაბეჭდილი სამ ენაზე და შევსებულ იქნეს ქართულ, ინგლისურ და ფრანგულ ენებზე, წინააღმდეგ შემთხვევაში იგი არ ჩაითვლება მოქმედად. 4. აცრების ჩატარებისა და აცრილის დაბადების თარიღები უნდა შეივსოს შემდეგი თანმიმდევრობით: დღე, თვე, წელი, ამასთან, თვის სახელწოდება უნდა დაიწეროს ასოებით და არა ციფრებით. ინგლისურად თვის სახელწოდება შეიძლება დაიწეროს შემდეგი სახით (ზოგიერთი შემოკლებით, როგორც ქვემოთ არის მოცემული): იანვარი – Jan., თებერვალი – Febr., მარტი – March, აპრილი – Apr., მაისი – May, ივნისი – June, ივლისი – July, აგვისტო – Aug., სექტემბერი – Sept., ოქტომბერი – Oct., ნოემბერი – Nov., დეკემბერი – Dec. ა) დღე და წელი აღინიშნება მხოლოდ ციფრებით, სიტყვა „წელი“ ინგლისურში არ არის საჭირო. აცრილის სქესი აღინიშნება ერთი მთავრული ასოთი: M (მამრ.) და F (მდედრ.). ბ) აცრილის გვარი უნდა იყოს დაწერილი ლათინური ასოებით ზუსტად ისე, როგორც საზღვარგარეთ გამგზავრებისას მის სხვა დოკუმენტებში. გრაფაში „ვაქცინატორის თანამდებობა და ხელმოწერა“ საკმარისია ლათინური ასოებით დაწერილი გვარის წინ დაისვას Dr. გ) ბავშვზე გაცემულ მოწმობას, თუ ბავშვმა წერა არ იცის, ხელი უნდა მოაწეროს ერთ-ერთმა მშობელმა, მეურვემ ან თანმხლებმა პირმა. 5. ყვითელი ცხელების საწინააღმდეგო ვაქცინაციის მოწმობის მოქმედებაში შესვლის თარიღები გამოითვლება ვაქცინაციის თარიღზე 10 დღის მიმატებით. მაგალითად, თუ აცრა ჩატარებულია 1 ივლისს, მაშინ ყვითელი ცხელების საწინააღმდეგო ვაქცინაციის მოწმობა მოქმედია 11 ივლისიდან.  დანართი 8 თავი XXII . მეთოდური მითითებები მესაზღვრეების, მებაჟეების, საჰაერო და სანაოსნო ტრანსპორტის ეკიპაჟის ბორტგამცილებლებისა და საზოგადოებრივი კვების ობიექტებში დასაქმებულ პირთათვის მოკლევადიანი სანიტარიულ-ეპიდემიოლოგიური განათლების კურსის ჩატარების შესახებ     მუხლი 1🔗. გამოყენების სფერო 1. წინამდებარე მეთოდური მითითებები ადგენს: ა) სამოქალაქო ავიაციისა და სამოქალაქო ტრანსპორტის ბორტგამცილებელთა მიერ პროფილაქტიკური სანიტარიულ-ჰიგიენური და ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარების მოცულობასა და წესს; ბ) მებაჟეთა და მესაზღვრეთა მიერ სასაზღვრო ზოლსა და საბაჟო ზონაში საკარანტინო და სხვა ინფექციური დაავადებების ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარების მოცულობასა და წესს; გ) სასაზღვრო ზონაში არსებულ საზოგადოებრივი კვების ობიექტებში დასაქმებულ პირთათვის სათავსების სანიტარიულ-ჰიგიენური მოწყობის, მოვლის, საკვები პროდუქტების (მ. შ. მალფუჭებადი) გადაზიდვის, შენახვის, მომზადების და რეალიზაციის ვადების, ასევე გადამდებ ინფექციურ დაავადებებზე გასატარებელი ღონისძიებების მოცულობასა და წესს. 2. პროგრამა გათვალისწინებულია საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს შესაბამისი სამსახურის სპეციალისტებისათვის, რომელთაც ეველებათ ბორტგამცილებლების, მებაჟეთა, მესაზღვრეთა და საზოგადოებრივი კვების ობიექტებში დასაქმებულ პირთათვის ჰიგიენური სწავლების ჩატარება. 3. ზემოთ აღნიშნული კონტინგენტი ჰიგიენურ სწავლებას უნდა გადიოდეს სამუშაოზე მოწყობის წინ, შემდგომ მუშაობის პერიოდში საზოგადოებრივი კვების ობიექტებში დასაქმებული პირები და ბორტგამცილებლები – წელიწადში 1-ჯერ, მებაჟეები და მესაზღვრეები – ორ წელიწადში 1-ჯერ დადგენილი პროგრამის ფარგლებში და ჩააბარონ გამოცდები.     მუხლი 2🔗. ბორტგამცილებელთა, მესაზღვრეთა და მებაჟეთა ჰიგიენური  სწავლების ორგანიზაციული ასპექტები 1.დღესდღეობით საქართველოს საზღვრები გახსნილია მსოფლიოს მრავალი ქვეყნისათვის, ხოლო მსოფლიოში კვლავ არსებობს საკარანტინო და სხვა ინფექციათა ბუნებრივი კერები (შავი ჭირი, ქოლერა, ყვითელი ცხელება და სხვ.), ამიტომ გარკვეულწილად იქმნება საქართველოში ინფექციების შემოტანის საშიშროება. ინფექციურ დაავადებებთან დაკავშირებით, ეპიდსიტუაციის გართულებისა და რეისის განმავლობაში მგზავრებსა და ეკიპაჟის წევრებს შორის კვებითი მოშხამვების შემთხვევების დროს უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება ბორტგამცილებელთა, მესაზღვრეთა და მებაჟეთა მომზადებას პროფილაქტიკური და ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების განხორციელების საქმეში. რა თქმა უნდა, ამ მიზნით მნიშვნელოვანია ავიასალონებში, აეროპორტებში, სასაზღვრო და საბაჟო ზონებში დაავადებულთა დროული გამოვლენა. ეს შესაძლებელია მხოლოდ მაშინ, თუკი ბორტგამცილებლები, სამოქალაქო ავიაციის ის თანამშრომლები, რომელთა ფუნქციებს წარმოადგენს მგზავრთა მომსახურება და მებაჟეები და მესაზღვრეები გათვითცნობიერებულნი იქნებიან ინფექციური დაავადებების ძირითადი კლინიკური ნიშნებისა და იმ ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების შესახებ, რომელიც უნდა გატარდეს თვითმფრინავის სალონში, აეროპორტის შენობაში, სასაზღვო და საბაჟო ზონაში, სასტუმროში ინფექციური სენით დაავადებულის ან დაავადებაზე ეჭვმიტანილის გამოვლენის შემთხვევაში. 2. ბორტგამცილებელს უნდა შეეძლოს რეისის განმავლობაში სალონში თავიდან აიცილოს კვებითი მოშხამვები, რისი მიზეზიც შეიძლება გახდეს პროდუქტი, სასმელი, აეროპორტის კვების ბლოკიდან შემოსული საკვები, რომელსაც დარღვეული აქვს შენახვის პირობები (ტემპერატურული რეჟიმი, ვარგისიანობისა და შენახვის ვადები). 3. ჰიგიენური სწავლების დროს ბორტგამცილებელი ღებულობს ინფორმაციას საკვების, სასმელის უხარისხობის მაჩვენებელ ტიპიურ ნიშნებზე, იმ ღონისძიებებზე, რომელიც მიმართულია ეკიპაჟის წევრებსა და მგზავრებს შორის კვებითი მოშხამვების თავიდან ასაცილებლად. სწავლების პერიოდში გამოყენებული უნდა იქნეს ბორტგამცილებელთა ანგარიშები განხორციელებული რეისების შესახებ, ჟურნალები თვითმფრინავიდან საკვების დაბრუნების შესახებ, შეტყობინებები, რომლებიც იგზავნება უხარისხო საბორტო კვების გამოვლენის ან თვითმფრინავის არადამაკმაყოფილებელი სანიტარიული მდგომარეობის შემთხვევაში. ასევე ბორტგამცილებლები, მესაზღვრეები და მებაჟეები ღებულობენ ინფორმაციას საკარანტინო და სხვა საშიში ინფექციების შესახებ პირველადი ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების გასატარებლად.     მუხლი 3🔗. საერთაშორისო და შიდა მიმოსვლის ავიახაზების  ბორტგამცილებელთა საკარანტინო და სხვა ინფექციების  საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური ღონისძიებების სწავლების გეგმა 1. საკარანტინო და სხვა ინფექციების შემოტანისა და გავრცელებისაგან საქართველოს ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის ორგანიზაციის პრინციპები (3 სთ); 2. საკარანტინო და სხვა ინფექციური დაავადებები (3 სთ); 3. ავიატრანსპორტსა და მგზავრებზე საკარანტინო კონტროლის საკითხები (3 სთ); 4. პრაქტიკული მეცადინეობა (3 სთ); 5. გამოცდა.     მუხლი 4🔗. თემების შინაარსი 1. საქართველოს ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის ორგანიზაციის პრინციპები: ა) საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო საზღვრის გამტარ პუნქტებზე სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის ინსპექციის (შემდგომში _ სანიტარიულ-საკარანტინო სამსახური) ცნება. სანიტარიულ-საკარანტინო განყოფილება (პუნქტი) და მისი ამოცანები, სანიტარიულ-საკარანტინო განყოფილების (პუნქტის) ორგანიზაციული როლი საკარანტინო და სხვა ინფექციების შემოტანისა და გავრცელებისაგან საქართველოს ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებათა გასატარებელი ნორმატიული და საკანონმდებლო საფუძველი, ბ) ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის არსი; თვითმფრინავის საერთო დეკლარაციის სანიტარიული ნაწილის შევსება და მისი მნიშვნელობა; გ) დაავადებები, რომელზეც ვრცელდება საერთაშორისო წესები; დ) ეპიდემიოლოგიური მდგომარეობა საკარანტინო დაავადებებზე ამ პერიოდისათვის მსოფლიოში, დსთ-ის ქვეყნებში; ე) ინფექციური დაავადებების ძირითადი კლინიკური ნიშნები; ვ) ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებათა ორგანიზება. 2. საკარანტინო და სხვა ინფექციები: ა) შავი ჭირი – გავრცელება მსოფლიოში, დსთ-ის ქვეყნებში; ბუნებრივი კერები; დაავადების მოკლე დახასიათება (გადაცემის გზები, დასნებოვნების მექანიზმი, კლინიკა, პროფილაქტიკა); თვითმფრინავის სალონში დაავადებულის ან დაავადებაზე საეჭვო პირის არსებობისას ბორტგამცილებელთა მიერ გასატარებელი ღონისძიებები; ბ) ქოლერა – გავრცელება მსოფლიოში, დსთ-ს ქვეყნებში; მე-7 პანდემიის თავისებურებანი; ინფექციის მოკლე დახასიათება (გადაცემის გზები, კლინიკა, პროფილაქტიკა); თვითმფრინავის სალონში დაავადებულის ან დაავადებაზე საეჭვო პირის არსებობისას ბორტგამცილებელთა მიერ გასატარებელი ღონისძიებები; გ) ყვითელი ცხელება – გავრცელება მსოფლიოში; ინფექციის მოკლე დახასიათება (გადაცემის გზები, კლინიკა, პროფილაქტიკა); ყვითელი ცხელების საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური აცრების მნიშვნელობა; დ) კონტაგიოზური ვირუსული ჰემორაგიული ცხელებები (ლასსა, ებოლა, მარბურგი); ე) გავრცელება მსოფლიოში; დაავადების მოკლე დახასიათება (გადაცემის გზები, დასნებოვნების მექანიზმი, კლინიკა, პროფილაქტიკა); თვითმფრინავის სალონში დაავადებულის ან დაავადებაზე საეჭვო პირის არსებობისას ბორტგამცილებელთა მიერ გასატარებელი ღონისძიებები; ვ) მალარია – ამ დაავადების ენდემიური რეგიონები და ქვეყნები; მედიკამენტებისადმი მდგრადი ტროპიკული მალარიის გავრცელება; დაავადების მოკლე დახასიათება (გადაცემის გზები, დასნებოვნების მექანიზმი); მალარიის სხვადასხვა კლინიკური ფორმები (ტროპიკული მალარია); მალარიის საწინაღმდეგო პრეპარატები (ქიმიოპროფილაქტიკა); პრეპარატების მიღების წესი; ცალკეული პრეპარატის მოკლე დახასიათება; კოღოებისაგან დაცვის ღონისძიებები; რეპელენტების გამოყენება; მალარიით დაავადებულისა და პარაზიტმტარებელის გამოსავლენი ღონისძიებები; ზ) სხვა ინფექციური დაავადებები (დიზენტერია, მუცლის ტიფი და პარატიფი, ვირუსული ჰეპატიტი და სხვ.); დაავადებების მოკლე დახასიათება (გადაცემის გზები, დასნებოვნების მექანიზმი, კლინიკა, პროფილაქტიკა); სალონში დაავადებულის ან დაავადებაზე საეჭვო პირის არსებობისას ბორტგამცილებელთა მიერ გასატარებელი ღონისძიებები. 3. თვითმფრინავსა და მგზავრებზე საკარანტინო კონტროლი: ა) ბორტგამცილებელთა მოქმედების ტაქტიკა (ფუნქციონალური მოვალეობა) რეისის დროს ინფექციური დაავადებების გამოვლენისა და თავიდან აცილების მიზნით; ბ) მეთვალყურეობა მგზავრების ჯანმრთელობაზე, განსაკუთრებით კი იმ პირებზე, რომლებიც ხშირად სარგებლობენ ტუალეტით (ინფექციური დაავადებების პირველი ნიშნებია: ღებინება, ფაღარათი, ცხელება, გამონაყარი, სიყვითლე, სისხლჩაქცევები და სხვ); გ) თვითმფრინავის მეთაურის ინფორმაცია ბორტზე საკარანტინო და სხვა ინფექციით დაავადებულის ან დაავადებაზე საეჭვო პირის არსებობის შესახებ; დ) საჭიროების შემთხვევაში ავადმყოფის იზოლაცია (შესაძლებლობის ფარგლებში), სალონში მისი გადაადგილების შეზღუდვა და მისთვის ცალკე ტუალეტის გამოყოფა; ე) პირნაღები მასის პაკეტებში მოგროვება; ვ) პირველადი ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარებისას პირადი პროფილაქტიკის წესების განხორციელება, კერძოდ: ავადმყოფის გამონაყოფებისაგან ტანსაცმლის დაცვა, ხელების საპნით დაბანა და სპირტით ან კალიუმპერმანგანანტის ხსნარით დამუშავება; ზ) დადგენილი ფორმის მიხედვით მგზავრებზე სიების შედგენა – რეისის №, გვარი, სახელი, დაბადების წელი, მუდმივი საცხოვრებელი მისამართი, გადაადგილების მარშრუტი, მასთან კონტაქტში მყოფი პირები; თ) აეროპორტში ჩაფრენისას სანიტარიულ-საკარანტინო განყოფილების (პუნქტის) ექიმი-ინსპექტორისთვის თვითმფრინავის საერთო დეკლარაციის სანიტარიული ნაწილის წარდგენა, ავადმყოფის მდგომარეობასა და ჩატარებულ ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებებზე ინფორმაციის მიწოდება; ი) საბორტო კვების ბლოკში ჭურჭლის ჩაბარება დეზინფექციისათვის კონტეინერზე შესაბამისი ნიშანდების მითითებით; კ) სატრანსპორტო საშუალების დაცვა მღრღნელებისა და მწერებისაგან, ჩვენების მიხედვით სალონში დეზინსექციის ჩატარება საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ ნებადართული საშუალებებით. 4. პრაქტიკული მეცადინეობა: ა) ბორტზე საკარანტინო და სხვა ინფექციით დაავადებულის ან დაავადებაზე საეჭვო პირის გამოვლინებისას პირველადი ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების განხორციელების პრაქტიკული ჩვევების გამომუშავება, ფუნქციონალური მოვალეობებისა და შეტყობინების სქემის შემუშავება.     მუხლი 5🔗. საერთაშორისო და შიდა მიმოსვლის ავიახაზების  ბორტგამცილებელთა ჰიგიენური სწავლების გეგმა 1. კვებითი მოშხამვები და მათი პროფილაქტიკა (2 სთ); 2. სანიტარიულ-ჰიგიენური მოთხოვნები საბორტო კვებისადმი (4 სთ, მათ შორის 2 სთ – პრაქტიკული მეცადინეობა); 3. ბორტგამცილებლის როლი რეისის განმავლობაში სანიტარიულ-ჰიგიენური წესების დაცვაში (2 სთ); 4. პირადი ჰიგიენის წესები (1 სთ); 5. გამოცდა.     მუხლი 6🔗. კვებითი მოშხამვები და მათი თავიდან აცილება      კვებითი მოშხამვების კლასიფიკაცია, კვებითი პროდუქტების როლი მოშხამვების განვითარებაში, მათი თავიდან აცილების ღონისძიებები. საქართველოს ტერიტორიაზე კვებითი მოშხამვების ანალიზი, მათ შორის, დაკავშირებული საბორტო კვებასთან. კვებითი მოშხამვების ეტიოლოგია. საზოგადოებრივი კვების ობიექტებისადმი წაყენებული სანიტარიულ-ჰიგიენური მოთხოვნების არსი და მალფუჭებადი პროდუქტების ვარგისიანობის ვადები. სამოქალაქო ავიაციის თვითმფრინავების ეკიპაჟის წევრებისა და მგზავრების საბორტო კვებით უზრუნველყოფის სანიტარიულ-ჰიგიენური წესების დაცვა.     მუხლი 7🔗. სანიტარიულ-ჰიგიენური მოთხოვნები საბორტო კვებისადმი 1. თეორიული მომზადების დროს ბორტგამცილებლებს აცნობენ ეკიპაჟის წევრებისა და მგზავრების საბორტო კვებით უზრუნველყოფის მოქმედი სანიტარიული წესებისა და ნორმების მოთხოვნებს, რომლებიც ეხება საბორტო კვების ასორტიმენტს, კერძების ვარგისიანობის ვადებს, რაციონის კომპლექტაციას, ჭურჭელს, გამზადებული კერძის ტრანსპორტირებას, მშრალი ყინულის გამოყენების წესს, კერძების შენახვისა და გაცემისას ტემპერატურული რეჟიმის დაცვას, აგრეთვე საბორტო კვების საამქროში დოკუმენტაციის შევსების წესებს. კონსერვები გამოყენების წინ უნდა დათვალიერდეს დეფექტების გამოვლენის, ხოლო ბოთლები გამაგრილებელი სასმელებით – მათში ნალექის ან უცხო შენარევების გამორიცხვის მიზნით. 2. ბორტგამცილებელი დაავადების გამოვლენისას (კვებითი მოშხამვის დროს ძირითადი კლინიკური ნიშნებია: სისუსტე, ტკივილი მუცლის არეში, გულისრევა, ღებინება, ფაღარათი, ხოლო მწვავე ნაწლავურ ინფექციების დროს: ტემპერატურის აწევა, შემცივნება, დიარეა, ტკივილი მუცლის არეში, გულისრევა, ღებინება, ფაღარათი) დაუყოვნებლივ აწვდის ინფორმაციას საჰაერო ხომალდის მეთაურს, შესაძლებლობის ფარგლებში იზოლაციას უკეთებს ავადმყოფს (ტუალეტთან ახლოს), ინდივიდუალურად გამოყოფს მისთვის ჭურჭელს, უზრუნველყოფს ჰიგიენური პაკეტებით (პირნაღები მასის შესაგროვებლად) და სველი ხელსახოცებით, აღმოუჩენს პირველად სამედიცინო დახმარებას. აუცილებელია აღნიშნული ფაქტის დაფიქსირება ბორტგამცილებელთა ანგარიშში. თვითმფრინავის ჩამოფრენისას კეთდება განაცხადი ბორტზე სადეზინფექციო ღონისძიებების ჩასატარებლად. კვებითი მოშხამვების (შემთხვევათა რაოდენობის მიხედვით) გამოვლენის დროს ინფორმაცია გადაიცემა იმ აეროპორტში, სადაც გაიცა საეჭვო საბორტო საკვები ან სასმელი.     მუხლი 8🔗. რეისის განმავლობაში ბორტგამცილებელთა როლი სანიტარიულ- ჰიგიენური მოთხოვნების უზრუნველყოფის საქმეში     ბორტგამცილებელი აკონტროლებს საჰაერო ხომალდზე სანიტარიულ მდგომარეობას, სალონში იცავს სისუფთავესა და წესრიგს, დროულად აცნობებს ხომალდის მეთაურს რეისისთვის თვითმფრინავის მზადყოფნას, აგრეთვე იმ ნაკლოვანებებს, რომელიც გამოვლინდა რეისისთვის მზადების პერიოდში და რეისის განმავლობაში. დროულად და სრულყოფილად აკონტროლებს საყოფაცხოვრებო და სამზარეულო-ბუფეტის მოწყობილობას, საჰაერო ხომალდის სალონის მზადყოფნას რეისისათვის, ხანგრძლივი რეისისათვის ინდივიდუალურ შეფუთვებში პლედების, ნამიანი ხელსახოცების, პირსახოცების, საპნების, დეზოდორების, დასასუფთავებელი ინვენტარის (ჯაგრისი, ცოცხი, რეზინის ხელთათმანები, სამზარეულო-ბუფეტისათვის ტექნიკური ხელსახოცები) არსებობას.     მუხლი 9🔗. ბორტგამცილებელთა სამედიცინო შემოწმება ბორტგამცილებელმა, რომელიც მონაწილეობს მგზავრებისა და ეკიპაჟის წევრების საბორტო კვებით მომსახურებაში, სამუშაოზე მოწყობის წინ და შემდგომ პერიოდულად უნდა გაიაროს ჯანმრთელობის მდგომარეობის შემოწმება საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ რეგლამენტირებულ ვადებში შესაბამისი გამოკვლევებით, რომლის შედეგები ფიქსირდება სანიტარიულ წიგნაკში.     მუხლი 10🔗. მესაზღვრეთა და მებაჟეთა სწავლების გეგმა საკარანტინო და სხვა  ინფექციების საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური ღონისძიებების  გასატარებლად 1. საკარანტინო და სხვა ინფექციების შემოტანისა და გავრცელებისაგან საქართველოს ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის ორგანიზაციის პრინციპები (3 სთ); 2. საკარანტინო და სხვა ინფექციური დაავადებები (3 სთ); 3. ტრანსპორტსა და მგზავრებზე საკარანტინო კონტროლის საკითხები (3 სთ); 4. პრაქტიკული მეცადინეობა (3 სთ); 5. გამოცდა.     მუხლი 11🔗. თემების შინაარსი 1. საქართველოს ტერიტორიის სანიტარიული დაცვის არსი; 2. დაავადებები, რომელზეც ვრცელდება საერთაშორისო წესები; 3. ეპიდემიოლოგიური მდგომარეობა საკარანტინო დაავადებებზე ამ პერიოდისათვის მსოფლიოში და დსთ-ის ქვეყნებში; 4. ინფექციური დაავადებების ძირითადი კლინიკური ნიშნები; 5. საკარანტინო და სხვა ინფექციების (შავი ჭირი, ქოლერა, ყვითელი ცხელება, კონტაგიოზური ვირუსული ინფექციები და სხვ.) გავრცელება მსოფლიოში. ამ დაავადებათა ენდემიური კერები. სასაზღვრო ზოლსა და საბაჟო ზონაში დაავადებულის ან დაავადებაზე საეჭვო პირის არსებობისას მესაზღვრეთა და მებაჟეთა მიერ გასატარებელი ღონისძიებები; 6. მალარიისა და სხვა კოღოთი გადამტანი დაავადების ენდემიური რეგიონები და ქვეყნები; დაავადების მოკლე დახასიათება (გადაცემის გზები, დასნებოვნების მექანიზმი); მალარიის და სხვა კოღოთი გადამტანი დაავადების საწინაღმდეგო პრეპარატები (ქიმიოპროფილაქტიკა); პრეპარატების მიღების წესი; ცალკეული პრეპარატის მოკლე დახასიათება; კოღოებისაგან დაცვის ღონისძიებები; რეპელენტების გამოყენება; 7. ქვეყნის საზღვარზე შემოსულ სატრანსპორტო საშუალებებსა და მგზავრებზე საკარანტინო კონტროლი: ა) მესაზღვრეთა და მებაჟეთა მოქმედების ტაქტიკა (ფუნქციონალური მოვალეობა) ინფექციური დაავადებების გამოვლენისა და თავიდან აცილების მიზნით; ბ) საკარანტინო და სხვა ინფექციით დაავადებულის ან დაავადებაზე საეჭვო პირის არსებობის შესახებ ინფორმაციის გადაცემა მათ ხელმძღვანელობასა და სანიტარიულ-საკარანტინო ზედამხედველობის განყოფილებაზე (პუნქტზე); გ) საჭიროების შემთხვევაში ავადმყოფის იზოლაცია (შესაძლებლობის ფარგლებში); დ) პირველადი ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარებისას პირადი პროფილაქტიკის წესების დაცვა, კერძოდ: ავადმყოფის გამონაყოფებისაგან ტანსაცმლის დაცვა, ხელების საპნით დაბანა და სპირტით ან კალიუმპერმანგანანტის ხსნარით დამუშავება. 8. პრაქტიკული მეცადინეობა: ა) საკარანტინო და სხვა ინფექციით დაავადებულის ან დაავადებაზე საეჭვო პირის გამოვლინებისას პირველადი ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების განხორციელების პრაქტიკული ჩვევების გამომუშავება, ფუნქციონალური მოვალეობებისა და შეტყობინების სქემის შემუშავება.     მუხლი 12🔗. სასაზღვრო ზოლსა და საბაჟო ზონაში განლაგებული ობიექტების  დეკრეტირებული კონტინგენტისათვის (საზოგადოებრივი კვების  ობიექტების ხელმძღვანელები, მიმტანები) მოკლევადიანი ჰიგიენური  სწავლების პროგრამები საზოგადოებრივი კვების ობიექტების  ხელმძღვანელების ჰიგიენური სწავლების პროგრამა (10 სთ) 1. I მეცადინეობა (2 სთ). ა) საზოგადოებრივი კვების ობიექტების შენობა-ნაგებობების მიმართ სანიტარიული მოთხოვნები (შენობისა და საწყობების დაგეგმვის საკითხები). სამეურნეო ეზოს მოვლის სანიტარიული საკითხები. სანიტარიული მოთხოვნები ინვენტარის, სამზარეულო და სასადილო ჭურჭლის მიმართ. ტექნოლოგიური აღჭურვილობის მოვლა. ჭურჭლის რეცხვის სანიტარიული რეჟიმი. სამაცივრო დანადგარების მოვლის სანიტარიული მოთხოვნები. კვების ობიექტებში არსებული საწყობ-სათავსოების მოწყობის სანიტარიული წესები. შენობის მიმდინარე და გენერალური დასუფთავების წესები და ვადები. შენობის, ინვენტარისა და მოწყობილობების დეზინფექცია. სადეზინფექციო ხსნარების მომზადებისა და გამოყენების წესები. საკარანტინო და სხვა ინფექციური დაავადებების გადამტანების წინააღმდეგ ბრძოლის ღონისძიებები. 2. II მეცადინეობა (2 სთ).  ბ) საკვები პროდუქტების ჰიგიენური მოთხოვნების შესაბამისობა ქვეყანაში მომქმედ ნორმატიული დოკუმენტებით განსაზღვრულ მოთხოვნებთან. მალფუჭებადი პროდუქტების უვარგისობის ძირითადი მაჩვენებლები. მომსახურებისათვის ჰიგიენური პირობების შექმნა (ხელსაბანი, საპონი, პირსახოცი, კარადა). რაციონალური კვების არსი. ვიტამინები და მათი შენარჩუნება საკვების მომზადებისას. მალფუჭებადი პროდუქტების შენახვისა და რეალიზაციის ვადები. ნახევარფაბრიკატი პროდუქტების შენახვისა და რეალიზაციის ვადები. ნახევარფაბრიკატი პროდუქტების დამზადებისა და გაყიდვის წესები. საკვები პროდუქტების ტრანსპორტირების წესები. 3. III მეცადინეობა (2 სთ). ა) საერთო წარმოდგენა გადამდებ დაავადებებზე. დაავადების გამომწვევი მიკრობები და ადამიანის ორგანიზმში მათი მოხვედრის გზები. საზოგადოებრივი კვების ობიექტებში მომუშავე ბაქტერიამტარებლები. ნაწლავური ინფექციებისა და ინვაზიიური დაავადებების გამომწვევები. მათი გადაცემის მექანიზმები. შესაძლო დაინფიცირების პირობები და მიზეზები. კვებითი მოშხამვების თავიდან აცილების გზები. ვენერიული დაავადებები და მათი თავიდან აცილება. 4. IV მეცადინეობა (2 სთ). ა) პროფილაქტიკური სამედიცინო გამოკვლევა, ლაბორატორიული კვლევა ბაქტერიებისა და ჭიის კვერცხის მტარებლობაზე, ტუბერკულოზზე, კანისა და ვენერიულ დაავადებებზე. პირადი ჰიგიენა. ხელების დაბანისა და დეზინფექციის წესი. სამსახურში დაუშვებლობის მიზეზები (კანის საფარველისა და პირის ღრუს ჩირქოვანი დაავადებები, ანგინა და სხვ). ხელმძღვანელის ვალდებულება, თვალყური ადევნოს ობიექტის სანიტარიულ მდგომარეობას, მომსახურე პერსონალის პირად ჰიგიენას, მათ სავალდებულო წინასწარი და პერიოდული სამედიცინო გამოკვლევების ჩატარებას. 5. V გამოკითხვა (2 სთ).     მუხლი 13🔗. საზოგადოებრივი კვების ობიექტებში დასაქმებულ მიმტანთა  ჰიგიენური სწავლების პროგრამა (6 სთ) 1. I მეცადინეობა (2 სთ). ა) სანიტარიული მოთხოვნები საზოგადოებრივი კვების ობიექტების მოწყობაზე. სანიტარიული მოთხოვნები სასადილო დარბაზის დალაგებაზე (მიმდინარე, გენერალური, სანიტარიული დღე). სადილისა და ჩაის ჭურჭლის რეცხვის წესები. ლანგრების დამუშავების სანიტარიული წესები. მალფუჭებადი საკვები პროდუქტების უვარგისობის მაჩვენებელი ძირითადი ნიშნები. მალფუჭებადი საკვები პროდუქტების (ხორცი, თევზი, ძეხვი, კონსერვი, ხორცისა და თევზის ნახევარფაბრიკატები, რძის პროდუქტები, საკონდიტრო კრემიანი ნაწარმი და სხვა) შენახვის თავისებურებანი. საკვების განმეორებითი თერმული დამუშავების მნიშვნელობა. მალფუჭებადი პროდუქტების გადაზიდვის სანიტარიული წესები. საზოგადოებრივი კვების ობიექტებზე ჰიგიენური მომსახურეობისათვის საჭირო პირობების შექმნა (ხელსაბანი, საპონი, პირსახოცი). 2. II მეცადინეობა (2 სთ). ა) საერთო წარმოდგენა გადამდებ დაავადებებზე. დაავადების გამომწვევი მიკრობები და ადამიანის ორგანიზმში მათი შეჭრის გზები. ავადმყოფი ადამიანი – ბაქტერიამტარებელი. საშიშროება, რომელსაც ქმნის საზოგადოებრივი კვების ობიექტებზე მომუშავე ბაქტერიამტარებელი. ნაწლავური დაავადებების გამომწვევები. მათი გადაცემის გზები. მოსალოდნელი დასნებოვნების მიზეზები და პირობები. დაავადების პირველი ნიშნები. კვებითი მოშხამვების გამომწვევი მიზეზები და მათი თავიდან აცილების ღონისძიებები. პროფილაქტიკური სამედიცინო გამოკვლევა, ლაბორატორიული გამოკვლევები ჭიის კვერცხების და ბაქტერიამტარებლობაზე, ტუბერკულოზზე, კანისა და ვენირიულ დაავადებებზე. პირადი ჰიგიენა. ხელების ჰიგიენა, მათი დაბანისა და დეზინფექციის წესები. სამუშაოზე დაუშვებლობა ხელებზე ჩირქოვანი დაავადებების, ანგინების, ზემო სასუნთქი გზების კატარისა და სხვ. დაავადებებით. სპეცტანსაცმელი, მისი ტარებისა და შენახვის წესები. მომსახურე პერსონალისა და დამწყები პირებისათვის ჰიგიენური სწავლების აუცილებლობა. 3. III. გამოკითხვა (2სთ).     მუხლი 14🔗. საზოგადოებრივი კვების ობიექტების ხელმძღვანელების ჰიგიენური  სწავლების პროგრამის შინაარსი 1. სამეურნეო ეზოს სისუფთავეზე დიდად არის დამოკიდებული ობიექტის სანიტარიული მდგომარეობა. ქუჩის მტვერი და ჭუჭყი აბინძურებს შენობის იატაკსა და ჰაერს, რითაც იქმნება ხელშემწყობი პირობები ბუზებისა გავრცელებისათვის. ამიტომ საჭიროა სამეურნეო ეზოს დროული დალაგება და დეზინფექცია. ზაფხულის პერიოდში ეზო უნდა მოირწყას დღეში ორჯერ დილა-საღამოს. ზამთრის სეზონში სავალი გზები იწმინდება თოვლისა და ყინულისაგან. სამეურნეო ეზოში ნაგვის მოსაგროვებლად გამოიყენება 50-100 ლ-ის ტევადობის ურნები. ისინი შენობიდან დაცილებულ უნდა იქნას არანაკლებ 25 მ-ით და მოთავსდეს მოასფალტებულ ან მოცემენტებულ ადგილზე. ურნების სადეზინფექციოდ გამოიყენება სადეზინფექციო ხსნარი. 2. საზოგადოებრივი კვების ობიექტებზე გამოყოფენ: ა) სავაჭრო (სავაჭრო დარბაზი, ბუფეტი, ფოიე, გასახდელი და ტუალეტი კლიენტებისათვის, დასასვენებელი ოთახი); ბ) საწარმოო (სამზარეულო, ხორცისა და თევზეულის, ბოსტნეულის მოსამზადებელი ოთახი, საკონდიტრო, პურის საჭრელი ოთახი, სამზარეულოსა და სასადილო დარბაზის ჭურჭლის სარეცხი ოთახები, ექსპედიციისა და შეფ-მზარეულის ოთახები); გ) საწყობი (სამაცივრო დანადგარები მალფუჭებადი პროდუქტებისათვის, კარტოფილისა და ბოსტნეულის შესანახი სათავსოები, ინვენტარის შესანახი ოთახი, სათავსოები თეთრეულისა და ტარისათვის); დ) ადმინისტრაციულ-საყოფაცხოვრებო (პერსონალისათვის გასახდელი, საშხაპე, ტუალეტი, დასასვენებელი ოთახი, ოთახი ადმინისტრაციისათვის); ე) ტექნიკური (ყველა ის სათავსო, რომელიც აუცილებელია სავენტილაციო და გათბობის სისტემების, სამაცივრო აგრეგატების ნორმალური ფუნქციონირებისათვის). 3. კვების ობიექტების დაგეგმარებისას გათვალიწინებულ უნდა იქნ ეს საამქროებისა და დამხმარე სათავსოების ისეთი განლაგება, რომ წარმოების დენადობა მთლიანად იყოს დაცული; 4. საზოგადოებრივი კვების ობიექტების ტექნოლოგიური მოწყობილობები (მექანიკური და თერმული) და ინვენტარი (სარეცხი ჩანები, საკვების დასამზადებელი მაგიდები, პროდუქტების ხელით დასამუშავებელი იარაღები) ყოველთვის სუფთა მდგომარეობაში უნდა იყოს. ყოველდღიურად, სამუშაოს დამთავრების შემდეგ, მანქანის ნაწილები უნდა გაირეცხოს ცხელ წყალში, გადაევლოს მდუღარე და გამშრალდეს. აუცილებელია ცალ-ცალკე გამოიყოს ხორცის საკეპი მანქანა უმი და მოხარშული ხორცისათვის. სამუშაოს დაწყებისა და დამთავრების შემდეგ ხორცის საკეპი მანქანები ირეცხება ცხელი წყლით, გადაევლება მდუღარე და ინახება დაშლილი სახით ; 5. საჭმლისათვის ჭურჭელი (ქვაბები) უნდა იყოს დამზადებული უჟანგავი ლითონისაგან. მაგიდების ზედაპირი, რომლებზეც ხდება საჭმლის მომზადება, უნდა იყოს გლუვი და მდგრადი სხვადასხვა ორგანული მჟავებისა და ცხელი წყლის მიმართ. ცომის საჭრელი და ბოსტნეულის დასამუშავებელი მაგიდები შეიძლება იყოს ხის. საზოგადოებრივ კვებაში გამოყენებული ჭურჭელი შეიძლება იყოს უჟანგავი მეტალის (ქრომნიკელის, ალუმინის, დურალუმინის), კერამიკისა და პლასტმასის. მეტალის ჭურჭელი ძირითადად სამზარეულოში გამოიყენება. მარცვლოვანი პროდუქტების შესანახად, გადასაზიდად, აგრეთვე სასმელი წყლის მოსამარაგებლად და მის ასადუღებლად იხმარება თუთიით დაფარული რკინისაგან დამზადებული ვედროები და ავზები. პროდუქტის საჭრელ დაფებსა და მაგიდებს გარეცხვის შემდეგ ავლებენ ცხელ წყალს. ხორცის საკეპი კუნძები ირეცხება ცხელი წყლით და იფხიკება დანით, შემდეგ აყრიან მარილს. პერიოდულად, დაზიანების შემდეგ ხორცის საკეპი კუნძის ზედაპირს ხერხავენ ; 6. საზოგადოებრივი კვების ობიექტებზე გამოყენებულ სამაცივრო დანადგარებში პროდუქტები ინახება სპეციალურად მათთვის გამოყოფილ თაროზე. მაცივრებს დასუფთავებისას ათავისუფლებენ პროდუქტებისაგან, რეცხავენ ჯერ საპნიან-სოდიანი ნარევით, ხოლო შემდეგ სადეზინფექციო ხსნარით. მაცივარში პროდუქტების შელაგება შესაძლებელია მხოლოდ მისი გულდასმით განიავებისა და გამოშრობის შემდეგ. ყინულის დადნობის შემდეგ, კამერები ირეცხება ცხელი სოდის 10%-იანი ხსნარით, შემდეგ სადეზინფექციო საშუალებებით. კამერები იწმინდება, მშრალდება და ნიავდება. სხვადასხვა საკვები პროდუქტები უნდა ინახებოდეს სხვადასხვა სამაცივრო დანადგარში. თუ ამის საშუალება არ არის, შეიძლება მათი მოთავსება ერთ მაცივარში, მხოლოდ სხვადასხვა თაროზე ; 7. საზოგადოებრივი კვების ობიექტებზე კვების პროდუქტების შესანახად მოწოდებულია სპეციალური სათავსოები – საწყობები და საკუჭნაოები. საწყობებს უნდა ჰქონდეს საკმარისი ფართი, რათა მოხდეს პროდუქტების დალაგება სახეობების მიხედვით ; ა) საწყობებში იატაკი უნდა იყოს მოცემენტებული ან მოპირკეთდეს კერამიკული ფილებით. იმ ადგილას, სადაც ინახება ხორცი და თევზი, იატაკი უნდა იყოს წყალგაუმტარი. კედლები უნდა შეიღებოს ზეთოვანი საღებავით ან დაიფაროს კერამიკული ფილებით, რაც მოსახერხებელია კედლების რეცხვისა და გასუფთავების მიზნით ; 8. პური, ბოსტნეული, მარცვლოვანი პროდუქტები უნდა ინახებოდეს ცალკე. მათთვის საწყობებში რეკომენდებულია მოეწყოს თაროები ; 9. სასაწყობე სათავსოებში აუცილებელია სისუფთავის დაცვა. დანესტიანებისა და ობის სოკოების პროფილაქტიკისათვის ისინი მუდმივად უნდა ნიავდებოდეს. პროდუქტები ინახება გარკვეული ტემპერატურისა და ტენიანობის პირობებში. სათავსოებში უნდა იყოს საკმარისი ბუნებრივი და ხელოვნური განათება. მნიშვნელოვანია პროდუქტების დაცვა სხვადასხვა დაბინძურებისაგან. ისეთი პროდუქტები, როგორიცაა: მარილი, შაქარი, ფქვილი, ბურღულეული არ შეიძლება განთავსდეს იატაკზე. მათ შესანახად უნდა მოეწყოს სპეციალური თაროები. მაკარონი, ვერმიშელი შეიძლება შენახულ იყოს ქარხნულ შეფუთვაში. მძაფრსუნიან პროდუქტებთან (დამარილებული თევზი, ყველი, სუნელები და სხვა) დაუშვებელია კვერცხის, კარაქის, ხაჭოს, ფქვილის, მარილისა და შაქრის განთავსება, ვინაიდან ისინი ადვილად იღებენ სუნს ; 10. პურს ათავსებენ ფარდაჩამოფარებულ თაროებზე. შესაძლებელია მისი შენახვა ისეთ კარადებშიც, რომლებსაც აქვთ საჰაეროები. არ შეიძლება პურის ერთმანეთზე დაყრა, იგი ამ დროს დეფორმირდება. დაუშვებელია მისი მოთავსება მარცვლოვან პროდუქტებთან, ამ დროს შეიძლება იგი დაიმტვეროს ; 11. ბოსტნეულისა და კარტოფილის შესანახი სათავსო მოწყობილი უნდა იყოს სპეციალური ჩასატვირთი ორმოებით. იგი იზოლირებული უნდა იქნ ეს სხვა პროდუქტების სათავსოებისაგან ; 12. სამაცივრო კამერებში ხორცი ინახება კავზე ჩამოკიდებული ისე, რომ იგი არ ეხებოდეს კედელს, იატაკს, ერთმანეთს. შენახვის ვადაა 2-დან 5 დღემდე. ფრინველის გაყინულ ხორცს ტოვებენ იმავე ქარხნულ ტარაში. ყუთებს ალაგებენ ისე, რომ არ დაირღვეს ჰაერის ცირკულაცია. სამაცივრო კამერებში მოხარშული ძეხვი, სოსისი, სარდელი ინახება კავზე ჩამოკიდებული სახით ; 13. საწყობის სათავსოები ყოველდღიურად უნდა განიავდეს და დასუფთავდეს, მოირეცხოს იატაკი, გადაიწმინდოს მტვერი. გენერალური დასუფთავება ტარდება კვირაში ერთხელ. ამ დღეს უნდა ჩამოიწმინდოს ჭერი და კედლები, გაირეცხოს ფანჯრები, ჩატარდეს დეზინფექცია. საწყობები დაცულ უნდა იქნას ინფექციის გადამტანებისაგან ; ა) ინფექციის გადამტანებთან ბრძოლის მიზნით, საჭიროა საზოგადოებრივი კვების ობიექტებზე დაცული იყოს სისუფთავე, სისტემატიურად მოხდეს ნაგავსაყრელების დაცლა. ისინი კვირაში 2-3 -ჯერ უნდა დამუშავდეს სადეზინფექციო ხსნარით. საკვები პროდუქტები უნდა ინახებოდეს დახურულ კარადაში, მაცივარში ან გადაფარებული ჰქონდეს დოლბანდი, თავსახური. ფანჯრებსა და სარკმელებზე აკრავენ დამცავ ბადეებს. საწყობების მღრღნელთა შეღწევადობისაგან დაცვის მიზნით, იატაკის, პლინტუსისა და კედლების ქვედა ნაწილის ღრმულები უნდა ჩაცემენტდეს, კარების ქვედა ნაწილი და ზღურბლი დაიფაროს ლითონის ფირფიტებით. ასევე, უნდა ჩაცემენტდეს წყალსადენების, გაზსადენების, ორთქლსადენებისა და სხვა ტექნიკური სადენების გარშემო არსებული ღრმულები. საკვები ნარჩენების შეგროვება უნდა ხდებოდეს მხოლოდ ლითონის თავდახურულ ჭურჭელში. მღრღნელთა გასანადგურებლად გამოიყენება მხოლოდ ქიმიური და მექანიკური საშუალებები, დაუშვებელია ბაქტერიოლოგიური პრეპარატების ხმარება ; 14. კვების პროდუქტების ვარგისიანობას განსაზღვრავს: გარეგნული სახე, გემო, სუნი, ფერი, ფორმა, ფიზიკო-ქიმიური და ბაქტერიოლ ოგიური მაჩვენებლები, შეფუთვის ფორმა. სერ ტიფიკატი (ხარისხის დამადასტურებელი) გაიცემა პროდუქტის დამამზადებელ საწარმოში. მასში მითითებულია ძირითადი მონაცემები პროდუქტის ხარისხზე, დამზადების თარიღი, შენახვის ვადები ; 15. განსაკუთრებით მალფუჭებად პროდუქტებს მიეკუთვნება: ხორცისა და თევზის ნახევარფაბრიკატები, რძე, რძის პროდუქტები, კულინარული ნაწარმი. ყველა ეს პროდუქტი მათი დამზადებისთანავე უნდა გავიდეს სავაჭრო და საზოგადოებრივი კვების ქსელში ; 16. გამზადებული საკვების თერმული დამუშავებისას მასში სხვადასხვა გზით მოხვედრილი მიკრობები ისპობა, ამიტომ ეჭვის მიტანისთანავე საკვები საჭიროებს განმეორებით თერმულ დამუშავებას. 17. პროდუქტის ვარგისიანობა განისაზღვრება ორი მეთოდით: ორგანოლეპტიკური და ლაბორატორიული. ორგანოლეპტიკური მეთოდით განისაზღვრება პროდუქტის გარეგნული სახე, მისი სუნი, ფერი, კონსისტენცია. პროდუქტები, რომლებსაც შეცვლილი აქვს ორგანოლეპტიკური მაჩვენებლები, წუნდებულია ლაბორატორიული კვლევის ჩატარების გარეშე. ლაბორატორიულად ხდება პროდუქტის ფიზიკური, ქიმიური და ბაქტერიოლოგიური გამოკვლევა. ა) მალფუჭებადი პროდუქტების შენახვის ვადები განსაზღვრული უნდა იყოს „განსაკუთრებით მალფუჭებადი პროდუქტების შენახვის ვადების შესახებ “ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2001 წლის 16 აგვისტოს №303/ნ ბრძანებით ; ბ) ადამიანის გარემომცველ სამყაროში მრავალი უმცირესი არსება – მიკრობი ბინადრობს. არსებობენ არაპათოგენური და პათოგენური მიკრობები. არაპათოგენურ მიკრობებს ადამიანი იყენებს ყოფაცხოვრებაში, კერძოდ, ამზადებს კეფირს, მაწონს, ლუდს, გამოიყენება პურ-ფუნთუშეულის ცხობისას. პათოგენურს მიეკუთვნება მიკრობები, რომლებიც იწვევენ დაავადებას – ადამიანებსა და ცხოველებში ;  ბ.ა) ნაწლავურ ინფექციებს მიეკუთვნება დიზენტერია, მუცლის ტიფი, პარატიფი, ქოლერა. ამ დაავადების დროს ინფექციის წყაროა დაავადებული ადამიანი, რომლის გამონაყოფი შეიცავს ამ დაავადებათა გამომწვევებს. ჯანმრთელი ადამიანის ორგანიზმში აღნიშნული მიკრობები შეიძლება მოხვდნენ დაბინძურებული საკვებისა და წყლის მიღებისას, აგრეთვე – ჭამის წინ ხელების დაუბანლობის შემთხვევაში. 18. ზოგიერთი ნაწლავური ინფექციების დროს მწვავე ნიშნების (გულისრევა, ღებინება, ტკივილები მუცლის არეში) გავლის შემდეგ, როდესაც ადამიანი ჯანმრთელად თვლის თავს, ის განაგრძობს დაავადების გამომწვევის გარემოში გამოყოფას (ზოგჯერ ხანგრძლივი დროის განმავლობაში). ასეთ ადამიანებს ბაქტერიამტარებლებს უწოდებენ. აუცილებელი ზომების მიღების გარეშე ისინი საშიშნი არიან გარშემომყოფთათვის. ამიტომ საზოგადოებრივი კვების ობიექტებზე თანამშრომელთა მიღების წინ, საჭიროა მათი ბაქტერიოლოგიური გამოკვლევა ბაქტერიამტარებელთა გამოვლენის მიზნით.  ნაწლავის ჩხირი – ჯანმრთელი ადამიანის ნაწლავში მუდმივად მობინადრე მიკრობია. მისი აღმოჩენა საზოგადოებრივი კვების ობიექტის პერსონალის ხელებსა და ინვენტარის ჩამონარეცხებში პერსონალის უსუფთაობის მაჩვენებელია, კერძოდ იმისა, რომ ტუალეტით სარგებლობის შემდეგ არ ხდება ხელების დაბანა და ნაწლავის ჩხირის გარდა ხელებზე, ინვენტარზე შეიძლება იყოს ნაწლავური ინფექციების გამომწვევებიც ; ა) ჭიებით დაავადებებს იწვევს ადამიანისა და ცხოველთა ორგანიზმში მობინადრე პარაზიტული ჭიები (ჰელმინთები), ისინი გამოყოფენ შხამიან ნივთიერებებს და ამით ზიანს აყენებენ ადამიანის ჯანმრთელობას. ჭიის კვერცხები ადამიანის გამონაყოფთან ერთად ვრცელდება გარემოში, საიდანაც შეიძლება მოხვდეს საკვებ პროდუქტებზე, ხოლო იქიდან – ჯანმრთელი ადამიანის ორგანიზმში. ჭიის კვერცხებით შეიძლება დაბინძურდეს წყალი, ბოსტნეული. ადამიანისთვის განსაკუთრებით საშიშია ასკარადის კვერცხები, რომლებიც მის ორგანიზმში ხვდებიან უხარისხოდ გარეცხილი ბოსტნეულით, ასევე ბუზებით დაბინძურებული პროდუქტებით. განიერი ლენტურას ჭუპრებით შეიძლება დაბინძურებული იყოს ცუდად მოხარშული ან შემწვარი თევზი. პირადი ჰიგიენის დაუცველობის შემთხვევაში ადამიანის ფრჩხილის ქვეშ სიბინძურესთან ერთად გროვდება ჭიის კვერცხები, მიკრობები. ბ) ორგანიზმში ჭიის კვერცხების მოხვედრისაგან დამცავი ძირითადი პროფილაქტიკური ღონისძიებებია: ბ.ა) ხელების დაბანა სამუშაოს დაწყების წინ და ტუალეტით სარგებლობის შემდეგ; ბ.ბ) მომუშავე პირები ვალდებულნი არიან ყოველთვის მოკლედ ჰქონდეთ დაჭრილი ფრჩხილები; .ბ.გ) ხორცისა და თევზის სრულყოფილი თერმული დამუშავება; ბ.დ) პროდუქტების დაცვა ბუზებისაგან; ბ.ე) ხილისა და ბოსტნეულის გულდასმით რეცხვა; ბ.ვ) საზოგადოებრივი კვების ობიექტზე მომუშავე პერსონალი სამსახურში მოწყობის წინ გამოკვლეულ უნდა იქნ ეს ჭიის კვერცხების მტარებლობაზე. 19. კვებითი მოშხამვა – ეწოდება მწვავე დაავადებას, რომელიც ვითარდება ისეთი საკვების მიღებისას, რომელიც შეიცავს შხამიან ნივთიერებებს (შხამიანი სოკო, შხამიანი კენკროვანი მცენარეები, აგრეთვე, ლითონთა შენაერთები, დარიშხანი), ასევე მიკრობებს ან მათ მიერ წარმოქმნილ ტოქსინებს.    კვებითი მოშხამვები ხასიათდება უეცარი დაწყებით – გულისრევით, ღებინებით, ტკივილით მუცლის არეში, სისუსტით. ზოგჯერ ტემპერატურა მატულობს საკვების მიღებიდან 4-8 საათის შემდეგ. ა) კვებითი მოშხამვები გამომწვევი მიზეზის მიხედვით იყოფა ბაქტერიული და არაბაქტერიული წარმოშობის კვებით მოშხამვებად. ბაქტერიული წარმოშობის კვებითი მოშხამვები, თავის მხრივ, იყოფა ტოქსიკოინფექციებად და ინტოქსიკაციებად. ტოქსიკოინფექციების გამომწვევ მიკროორგანიზმებს მიეკუთვნება სპეციფიკური გამომწვევები სალმონელათა ჯგუფიდან, აგრეთვე არასპეციფიკური გამომწვევები – პროტოზოა და ნაწლავის ჩხირი. სალმონელოზური ტოქსიკოინფექციები შეიძლება გამოიწვიოს მიკრობებით დაბინძურებულმა თევზის, რძის, ხორცის პროდუქტებმა, კულინარიულმა ნაწარმმა. დაავადებული საქონლის ხორცი საშიშია სალმონელოზური ინფექციების თვალსაზრისით, ამიტომ საზოგადოებრივი კვების ობიექტმა არ უნდა შეიძინოს ხორცი, რომელიც არ არის შემოწმებული შესაბამისი ვეტერინარული სამსახურის მიერ და მისი ვარგისიანობა არ არის დამოწმებული შესაბამისი ბეჭდით. სალმონელებით უფრო ხშირად ავადდება წყალში მცურავი ფრინველები, ამოტომ დიდ საფრთხეს წარმოადგენს იხვისა და ბატის უმი კვერცხი. ტოქსიკოინფექციების წარმოშობის თავიდან აცილების მიზნით, საზოგადოებრივი კვების ობიექტებში აუცილებელია: ა.ა) დენადობის პრინციპის დაცვა, კერძოდ, არ უნდა მოხდეს უმი და მომზადებული კერძის, ასევე მისი ნარჩენების ერთმანეთთან შერევა; ა.ბ) იმ კერძების დაბინძურებისაგან დაცვა, რომლებიც არ საჭიროებენ თერმულ დამუშავებას; ა.გ) მომსახურე პერსონალის რეგულარული სამედიცინო შემოწმება; ა.დ)სავაჭრო დარბაზებისა და საწყობებში სისუფთავისა და წესრიგის დაცვა. 20. კვებითი ინტოქსიკაცია – არის მოშხამვა, რომელსაც იწვევს ადამიანის სისხლში მოხვედრილი ტოქსინი (შხამი) და რომელიც წარმოიქმნება მიკრობული უჯრედების დაშლისას. ა) სტაფილოკოკური ინტოქსიკაციების გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს ადამიანი, რომელსაც აქვს კანის ჩირქოვანი დაავადება. ასეთ შემთხვევაში საზოგადოებრივი კვების ობიექტების თანამშრომლები დროებით თავისუფლდებიან სამსახურიდან. ეს აუცილებელია, რადგან ჩირქით სტაფილოკოკები შეიძლება მოხვდნენ იმ საკვებ პროდუქტებში (რძე და მისი ნაწარმი, კრემიანი საკონდიტრო ნაწარმი და ა.შ.), რომელიც მისთვის ხელსაყრელ გარემოს ქმნის. ამ მოშხამვებისაგან დაცვის პროფილაქტიკური ღონისძიებების არსი მდგომარეობს პირადი ჰიგიენის წესებისა და საკვები პროდუქტების შენახვის წესების დაცვაში ; ბ) ბოტულიზმი – მძიმე კვებითი მოშხამვაა, რომელსაც იწვევს ბოტულიზმის გამომწვევი ჩხირები. იგი ფართოდ არის გავრცელებული ბუნებაში – ნიადაგში, წყალში. დამახასიათებელი თავისებურებაა უჟანგბადო გარემოში არსებობა და გამრავლება. ბოტულიზმის ჩხირს ასეთი პირობები ექმნება შებოლილ თევზში, ხორცში, ძეხვსა და კონსერვებში. აქედან გამომდინარე, კვებითი მოშხამვების აღმოცენება ძირითადად ხდება სახლის პირობებში დამზადებული კონსერვებით. პროდუქტების შენახვისა და ტრანსპორტირების წესების დარღვევისას ნიადაგიდან ბოტულიზმის გამომწვევი ჩხირები აბინძურებენ პროდუქტებს. 21. საზოგადოებრივი კვების ობიექტებში მომუშავე პირებმა სამსახურში მოწყობის წინ და შემდგომ პერიოდულად უნდა გაიარონ ჯანმრთელობის მდგომარეობის შემოწმება საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ რეგლამენტირებულ ვადებში შესაბამისი გამოკვლევებით, რომლის შედეგები ფიქსირდება სანიტარიულ წიგნაკებში. ა) პერიოდულად უნდა ხდებოდეს მომსახურე პერსონალის დათვალიერება ხელების კანზე ჩირქოვანი გამონაყარისა და დაჩირქებული ჭრილობის გამოვლენის მიზნით. ასეთი პირები დროებით თავისუფლდებიან სამუშაოდან. 22. წარმოების ხელმძღვანელი, რომელიც კარგად არის გათვითცნობიერებული პროფესიული და პირადი ჰიგიენის წესებში, დროულად ავლენს და აღმოფხვრის ნაკლოვანებებს, რითაც ამაღლებს მომსახურეობის კულტურასა და ხელს უწყობს ადამიანთა ჯანმრთელობის დაცვას. მომსახურე პერსონალის პირადი პასუხისმგებლობა და მკაცრი კონტროლი კუჭ-ნაწლავის დაავადებებისა და კვებითი მოშხამვების თავიდან აცილების აუცილებელი პირობაა. არ შეიძლება სამსახურში თანამშრომელთა არაფხიზელ მდგომარეობაში დაშვებაც. ალკოჰოლი ანელებს ყურადღებას, ზრდის ტრავმების მიღების რისკს, იწვევს სანიტარიული წესების დარღვევას.     მუხლი 15🔗. საზოგადოებრივი კვების ობიექტების მიმტანთა ჰიგიენური სწავლების პროგრამის შინაარსი 1. ოფიციანტები საზოგადოებრივი კვების მუშაკთა იმ ჯგუფს მიეკუთვნებიან, რომელთა ქცევებზე (ჰიგიენური თვალსაზრისით) დამოკიდებულია ამ ობიექტებში მომხმარებელთა ჯა ნმრთელობა. გამზადებული საკვების დაბინძურებამ შეიძლება გამოიწვიოს სხვადასხვა მწვავე ნაწლავური დაავადებების გავრცელება. ამიტომ მუშაობის პერიოდში მიმტანებმა მკაცრად უნდა დაიცვან სანიტარიულ-ჰიგიენური წესები. 2. მიმდინარე დალაგების დროს ყოველდღიურად სამუშაოს დაწყებამდე და შემდეგ (საჭიროების შემთხვევაში – მუშაობის პერიოდშიც) იატაკი სუფთავდება სველი ცოცხით, შემდეგ კი ირეცხება; იწმინდება ფანჯრები და ინვენტარი. დიდი მნიშვნელობა ენიჭება სავენტილაციო სისტემას, ხოლო მისი არარსებობის შემთხვევაში, აუცილებელია დარბაზის სისტემატური და რეგულარული განიავება. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ზამთრის პერიოდში, როდესაც იქმნება ზემო სასუნთქი გზების ინფექციების ეპიდემიური აფეთქებების საშიშროება. კვირაში ერთხელ ტარდება გენერალური დასუფთავება კედლების, ჭერის, ფანჯრების გარეცხვა-დაწმენდით. ამ დროს რეკომენდებულია სადეზინფექციო ხსნარის გამოყენება. თვეში ერთხელ ობიექტი იკეტება სანიტარიულ დღეზე. ამ დროს დალაგების გარდა ატარებენ დეზინფექცია-დეზინსექციასაც. 3. სასადილო დარბაზის ჭურჭელი ირეცხება სამჩანიან აბაზანაში, ხოლო სამზარეულოს ჭურჭელი – ორჩანიანში. ჩაის ჭურჭელის გასარეცხად რეკომენდებულია ცალკე ორჩანიანი აბაზანა. აბაზანები უნდა იყოს დამზადებული მოთუთიებული რკინისაგან. თავდაპირველად ჭურჭელი სუფთავდება საკვები ნარჩენებისაგან. თუკი ჭურჭელი ირეცხება სარეცხ მანქანაში, მასში ჩალაგების წინ უნდა მოხდეს ჭურჭლის გავლება წყალში, რომელშიც ამატებენ შემდეგ სარეცხ საშუალებებს: 1% ტრინატრიფოსფატი, 0,5-2% კალცინირებული სოდა, სარეცხი საშუალებები. ჭურჭლის ხელით რეცხვის შემთხვევაში, საკვები ნარჩენებისაგან მისი გათავისუფლების შემდეგ, ზემოთ აღნიშნული სარეცხი საშუალებების გამოყენებით ჭურჭელი ირეცხება 45-50Co -მდე გამთბარ წყალში, რომელსაც უმატებენ სადეზინფექციო ხსნარს, შემდეგ ჭურჭელს ავლებენ 650Co -მდე გაცხელებულ წყალში. გარეცხილი ჭურჭელი არ იწმინდება, იგი შრება თაროებზე, ან საშრობ კარადაში. დანები, ჩანგლები, კოვზები ირეცხება ისევე, როგორც ჭურჭელი, რის შემდეგაც ისინი იხარშება ან მუშავდება ჰაერღუმელში. ლანგარი იწმინდება სპეციალურად მისთვის გამოყოფილი სუფთა ნაჭრით, ხოლო სამუშაოს დამთავრების შემდეგ ირეცხება ცხელი წყლით, რომელშიც დამატებულია კალცინირებული სოდა, ან სხვა ნებადართული სარეცხი საშუალება, შემდეგ ავლებენ წყალში და წმენდენ სუფთა ხელსახოცით. 4. მიმტანებს უნდა შეეძლოთ საკვების გარეგნული სახით განსაზღვრონ მისი ვარგისიანობა, ხორცის, თევზის ძეხვეულის გარეგნული სახე და სუნი უნდა შეეფერებოდეს მოცემულ პროდუქტს. 5. მალფუჭებადი პროდუქტები უნდა ინახებოდეს დაბალ ტემპერატურაზე 0-დან 6C0 -მდე 6. განსაკუთრებით მალფუჭებად პროდუქტებს მიეკუთვნება: ხორცისა და თევზის ნახევარფაბრიკატები, რძე, რძის პროდუქტები, კულინარული ნაწარმი. ყველა ეს პროდუქტი მათი დამზადებისთანავე უნდა გავიდეს სავაჭრო და საზოგადოებრივი კვების ქსელში. 7. გამზადებული საკვების თერმული დამუშავებისას მასში სხვადასხვა გზით მოხვედრილი მიკრობები ისპობა, ამიტომ ეჭვის მიტანისთანავე საკვები საჭიროებს განმეორებით თერმულ დამუშავებას. 8. მალფუჭებადი პროდუქტების გადაზიდვა წლის თბილ პერიოდში უნდა ხდებოდეს სპეციალური ტრანსპორტით (რეფრიჟერატორული, იზოთერმული კამერები), მასში ტემპერატურა +6Co -ზე მაღალი არ უნდა იყოს. 9. კაფე-რესტორნების მომხმარებელთათვის აუცილებელია ცალკე გამოიყოს ტუალეტი და ხელსაბანი, რომელიც უზრუნველყოფილია საპნითა და პირსახოცით. 10. ჯანმრთელი ადამიანის დასნებოვნების ხშირი მიზეზი ხდება დაავადებულთა უსუფთაობა. ამის თავიდან აცილების მიზნით, აუცილებელია ტუალეტით სარგებლობის შემდეგ ხელების საპნით დაბანა და დეზინფექცია სადეზინფექციო ხსნარით. 11. ზოგიერთი ნაწლავური ინფექციის მწვავე ნიშნების (გულისრევა, ღებინება, ტკივილები მუცლის არეში) გავლის შემდეგ, როდესაც ადამიანი თავს ჯანმრთელად თვლის, ის განაგრძობს დაავადების გამომწვევის გარემოში გამოყოფას (ზოგჯერ ხანგრძლივი დროის განმავლობაში). ასეთ ადამიანებს ბაქტერიამტარებლებს უწოდებენ. ისინი საშიშნი არიან გარშემომყოფთათვის, რადგან წარმოდგენა არა აქვთ დაავადების შესახებ და არ იღებენ ზომებს ჯანმრთელი ადამიანების დასნებოვნებისაგან დაცვის მიზნით, ამიტომ საზოგადოებრივი კვების ობიექტებზე თანამშრომელთა მიღების წინ, საჭიროა მათი ბაქტერიოლოგიური გამოკვლევა ბაქტერიამტარებელთა გამოვლენის მიზნით. 12. ჭიებით დაავადებებს იწვევს ადამიანისა და ცხოველთა ორგანიზმში მობინადრე პარაზიტული ჭიები (ჰელმინთები), ისინი გამოყოფენ შხამიან ნივთიერებებს და ამით ზიანს აყენებენ ადამიანის ჯანმრთელობას. ჭიის კვერცხები ადამიანის გამონაყოფთან ერთად ვრცელდება გარემოში, საიდანაც შეიძლება მოხვდეს საკვებ პროდუქტებზე, ინვენტარზე, ხოლო იქიდან – ჯანმრთელი ადამიანის ორგანიზმში. პირადი ჰიგიენის დაუცველობის შემთხვევაში ადამიანის ფრჩხილის ქვეშ სიბინძურესთან ერთად გროვდება ჭიის კვერცხები, პათოგენური მიკრობები. ამიტომ მიმტანები ვალდებულნი არიან ყოველთვის მოკლედ ჰქონდეთ დაჭრილი ფრჩხილები და იცავდნენ ხელების ჰიგიენას. 13. მიკრობებით გამოწვეულ კვებით მოშხამვებს მიეკუთვნება სალმონელოზი, ბოტულიზმი, სტაფილოკოკური ინტოქსიკაციები. 14. სალმონელოზური ტოქსიკოინფექციები ვითარდება ისეთი საკვების მიღებისას, რომელშიც არის სალმონელები. მაღალი ტემპერატურის ზემოქმედებით სალმონელები იღუპებიან, ამიტომ განსაკუთრებით საშიშროებას წარმოადგენს ის დაიფიცირებული პროდუქტი, რომელიც არ ითხოვს თერმულ დამუშავებას. სალმონელები განსაკუთრებით სწრაფად მრავლდება პაშტეტებსა და ხორცის ფარშში. ამასთანავე დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ოფიციანტთა ხელების ჰიგიენას, სუფრებისა და ჭურჭლის სისუფთავეს. 15. მიმტანმა შეიძლება სტაფილოკოკით დააინფიციროს ჭურჭელი და პროდუქტი, თუ მას ხელის კანზე აქვს ჩირქოვანი გამონაყარი, პანარიციუმი ან დაავადებულია ზემო სასუნთქი გზების სტაფილოკოკური ინფექციებით. ასეთ შემთხვევებში მიმტანი ვალდებულია აღნიშნულის შესახებ აცნობოს ობიექტის ხელმძღვანელს და მიმართოს სამედიცინო დაწესებულებას კონსულტაციის მისაღებად ან შესაბამისი მკურნალობის ჩასატარებლად. 16. საზოგადოებრივი კვების მომსახურე პერსონალი ვალდებულია გათვითცნობიერებული იყოს სქესობრივი გზით გადამდებ დაავადებებზე (სიფილისი, გონორეა და სხვ.), რაც ხელს შეუწყობს შესაბამისი ჰიგიენური ნორმების დაცვის შემთხვევაში, საზოგადოებრივი კვების მომსახურე პერსონალის დაცვას დაავადებებისაგან და ხელს შეუშლის ამ დავადებების გავრცელებას ჯანმრთელ ადამიანებში. ვენერიული დაავადებების თავიდან ასაცილებლად, აუცილებელია პირადი ჰიგიენის დაცვა. სისტემატურად უნდა მოხდეს სამედიცინო გამოკვლევა. კანზე, ლორწოვან გარსებზე გამონაყრის ან სასქესო ორგანოებიდან გამონადენის არსებობის შემთხვევაში დაუშვებელია თვითმკურნალობის ჩატარება და დაუყოვნებლივ უნდა მოხდეს ექიმთან მიმართვა. 17. ოფიციანტს უნდა ეცვას სამუშაო სპეცფორმა. იგი ვალდებულია ეკეთოს წინსაფარი, მუშაობის პერიოდში თმები შეკრული უნდა ჰქონდეს. სპეცფორმა უნდა ინახებოდეს მისთვის განკუთვნილ კარადაში პირადი ტანსაცმლისაგან განცალკევებით. 18. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება სანიტარიული წესების დაცვას ტუალეტით სარგებლობის დროს. დაუშვებელია ტუალეტში სპეცტანსცმლით შესვლა. ტუალეტით სარგებლობის შემდეგ საჭიროა ხელების დაბანა საპნით და დამუშავება სადეზინფექციო ხსნარით. 19. მიმტანები სამუშაოზე მოწყობის წინ და შემდგომ პერიოდულად უნდა გადიოდნენ ჯანმრთელობის მდგომარეობის შემოწმებას საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ რეგლამენტირებულ ვადებში შესაბამისი გამოკვლევებით, რომლის შედეგები ფიქსირდება სანიტარიულ წიგნაკებში.     მუხლი 16🔗. ცნობარი ბორტგამცილებელთათვის ნაწლავური ინფექციებისა და  კვებითი მოშხამვების პროფილაქტიკის შესახებ 1. თქვენმა პროფესიამ რეისის დროს მგზავრების მომსახურებისას მჭიდროდ დაგაკავშირათ ადამიანებთან. თქვენს მონდომებაზე, მოწესრიგებულობაზე, ჰიგიენურ განათლებაზე დიდად არის დამოკიდებული მგზავრთა არა მარტო განწყობა, არამედ მათი ჯანმრთელობაც. 2. პირი, რომელიც დაკავებულია კერძის მომზადებითა და მისი განაწილებით, აუცილებლად უნდა იცავდეს პირადი ჰიგიენის წესებს. იგი განსაკუთრებულ ყურადღებას უნდა აქცევდეს ხელების, სახის, სხეულის, ტანსაცმლის სისუფთავეს, მოკლედ უნდა იჭრიდეს ფრჩხილებს. მომსახურების პერიოდში ხელიდან უნდა იხსნიდეს ბეჭდებს. ნაკაწრი, დამწვრობა, დაჩირქებული ჭრილობა შეიძლება საკვების მიკრობებით დაბინძურების მიზეზი გახდეს, ყოველივე ეს კი კვებითი მოშხამვის წინაპირობაა. 3. გახსოვდეთ, რომ ნაწლავურ ინფექციებს (დიზენტერია, მუცლის ტიფი, ქოლერა და სხვ.) ავრცელებს დაავადებული ადამიანი. გამომწვევები შარდითა და ფეკალური მასებით გამოიყოფა გარემოში. თუკი დაავადებული ადამიანი არ იცავს პირად ჰიგიენას, არ იბანს ხელებს ტუალეტით სარგებლობის შემდეგ, მიკრობები შესაძლოა მოხვდნენ საკვებ პროდუქტებზე, ლანგარზე და გამოიწვიონ ჯანმრთელი ადამიანების დასნებოვნება. გარშემომყოფთათვის განსაკუთრებულად საშიშია ბაქტერიამტარებელი, რომელიც თავს ჯანმრთელად გრძნობს და არც კი იცის, თუ რამდენად დიდ საფრთხეს წარმოადგენს სხვებისათვის. ამიტომაც ბორტგამცილებლები, რომლებსაც პროფესიული საქმიანობისას შეხება აქვთ საკვებ პროდუქტებთან, გადიან პერიოდულ სამედიცინო დათვალიერებასა და იტარებენ პროფილაქტიკურ გამოკვლევებს. 4. საბორტო კვებით მგზავრთა მომსახურებისას ბორტგამცილებელმა უნდა ჩაიცვას ქურთუკი ან აიფაროს წინსაფარი, თმები დაიფაროს თავსაფრით ან ჩაჩით, გულდასმით დაიბანოს ხელები საპნით და გაიწმინდოს ცალკე გამოყოფილ პირსახოცზე. 5. ბორტგამცილებელმა უნდა იცოდეს, რომ კვებითი მოშხამვები ვითარდება მაშინ, როდესაც იქმნება ხელსაყრელი პირობები მიკროორგანიზმთა გასამრავლებლად, ე.ი. როცა დარღვეულია საკვები პროდუქტების შენახვის ვადები და პირობები. საბორტო კვების მიღებისას ბორტგამცილებელმა თერმომეტრის საშუალებით უნდა გაზომოს კერძის ტემპერატურა, თვალყური ადევნოს მაცივარში შენახული კერძების ტემპერატურულ რეჟიმს, აკონტროლოს ჭურჭლის რაოდენობა და ყურადღება მიაქციოს უკვე გამზადებულ საკვებზე შევსებული დოკუმენტაციის სისწორეს. 6.ბუფეტში სამუშაოს დაწყების წინ მაგიდები უნდა გაირეცხოს და გაიწმინდოს, ინვენტარი ყოველთვის უნდა იყოს წესრიგში. არ შეიძლება კერძების თეფშებზე განაწილება და გაფორმება ხელით, ამისთვის იყენებენ სპეციალურ კოვზებსა და ჩანგლებს. თითოეულ ლანგარზე თვალსაჩინო ადგილზე უნდა მოთავსდეს ნამიანი ხელსახოცი. 7. კონსერვების გახსნის წინ ყურადღება უნდა მიექცეს გარეგნულ მხარეს. მათ არ უნდა ჰქონდეს ბომბაჟი, არ უნდა იყოს ჟანგიანი, ხოლო შიგთავსი დაბინდული. ასეთი კონსერვების საკვებად გამოყენება დაუშვებელია. გახსნილი კონსერვი მაშინვე უნდა გაიცეს. 8. გამაგრილებელი სასმელების ბოთლების გახსნისას ყურადღება უნდა მიექცეს: აქვს თუ არა ნალექი, ხომ არ არის შიგთავსი საეჭვო, ეტიკეტზე მითითებულია თუ არა ვარგისიანობის ვადა. კატეგორიულად იკრძალება თვითმფრინავში ჭურჭლის რეცხვა. თვითმფრინავი უნდა იყოს უზრუნველყოფილი საჭირო რაოდენობის ჭიქებით (მგზავრზე 2-3 ცალი). 9. დასასუფთავებელი ინვენტარი უნდა იყოს შეფუთული და ინახებოდეს ბუფეტში მისთვის განკუთვნილ ადგილას. 10. ბორტგამცილებელმა უნდა იცოდეს კვებითი მოშხამვების პირველი ნიშნები: უეცარი დასაწყისი, სისუსტე, ტკივილი მუცლის არეში, გულისრევა, ღებინება, ფაღარათი. მწვავე ნაწლავური ინფექციები ხასიათდება ტემპერატურის მომატებით, შემცივნებით, შესაძლოა გულისრევა, ზოგჯერ ღებინება, ტკივილი მუცლის არეში, ფაღარათი. 11. თვითმფრინავის ბორტზე ნაწლავური ინფექციით დაავადებულის გამოვლენის შემთხვევაში ბორტგამცილებელმა აღნიშნულის შესახებ დაუყოვნებლივ უნდა აცნობოს ხომალდის მეთაურს, რომელიც ორგანიზებას უკეთებს შემდგომ ღონისძიებებს (ავადმყოფის იზოლაცია, აეროპორტზე ინფორმაციის გადაცემა და ა.შ.). 12. თვითმფრინავის აეროპორტში დაჯდომამდე უნდა მოხდეს ავადმყოფის იზოლაცია: შესაძლებლობის ფარგლებში უნდა შეიზღუდოს მგზავრთა გადაადგილება სალონში, ავადმყოფი უნდა მოთავსდეს ტუალეტთან ახლოს, მისთვის გამოიყოს ჭურჭელი, მომარაგდეს ჰიგიენური პაკეტებით. პირნაღები მასა უნდა შეგროვდეს ცალკე ვედროში, რომელიც მოთავსებულია ტუალეტში. 13. თვითმფრინავის დაფრენის შემდეგ, ექიმის მოსვლამდე იკრძალება მგზავრთა გადაადგილება სალონში, ასევე თვითმფრინავიდან ჩამოსვლა.