სამელიორაციო სისტემის ნაგებობისათვის მიწის ზოლებისა და ნაკვეთების მიჩენა-გასხვისების სამშენებლო ნორმის დამტკიცების შესახებ

სამელიორაციო სისტემის ნაგებობისათვის მიწის ზოლებისა და ნაკვეთების მიჩენა-გასხვისების სამშენებლო ნორმის დამტკიცების შესახებ /* Font Definitions */ @font-face {font-family:Sylfaen; panose-1:1 10 5 2 5 3 6 3 3 3;} @font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;} @font-face {font-family:SPLiteraturuly;} @font-face {font-family:Geo_dumM;} @font-face {font-family:LitNusx;} @font-face {font-family:SPDumbadze;} @font-face {font-family:"Geo ABC";} @font-face {font-family:"SPLiteraturuly MT";} @font-face {font-family:SPGrotesk;} @font-face {font-family:SPAcademi;} @font-face {font-family:LitNusx_LB;} @font-face {font-family:SPKolhetiMT; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} h1 {margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; layout-grid-mode:line;} h2 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; letter-spacing:2.75pt; font-weight:normal;} h3 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:2.5pt;} h6 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc1, li.MsoToc1, div.MsoToc1 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc2, li.MsoToc2, div.MsoToc2 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:12.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc3, li.MsoToc3, div.MsoToc3 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:24.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc4, li.MsoToc4, div.MsoToc4 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:.5in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:5.0pt; font-weight:bold;} p.MsoFootnoteText, li.MsoFootnoteText, div.MsoFootnoteText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoHeader, li.MsoHeader, div.MsoHeader {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoFooter, li.MsoFooter, div.MsoFooter {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} span.MsoFootnoteReference {vertical-align:super;} p.MsoTitle, li.MsoTitle, div.MsoTitle {margin-top:300.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:3.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:16.0pt; font-family:"SPGrotesk","sans-serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.MsoBodyText, li.MsoBodyText, div.MsoBodyText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:14.0pt; font-family:SPAcademi;} p.MsoBodyText2, li.MsoBodyText2, div.MsoBodyText2 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; line-height:12.0pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoPlainText, li.MsoPlainText, div.MsoPlainText {margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; page-break-before:always; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-style:italic;} p.MsoAutoSig, li.MsoAutoSig, div.MsoAutoSig {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.parlamdrst, li.parlamdrst, div.parlamdrst {mso-style-name:parlamdrst; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.chveulebrivi, li.chveulebrivi, div.chveulebrivi {mso-style-name:chveulebrivi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;} p.data, li.data, div.data {mso-style-name:data; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.petiti, li.petiti, div.petiti {mso-style-name:petiti; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.2pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:8.5pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.prezident, li.prezident, div.prezident {mso-style-name:prezident; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;} p.kanoni, li.kanoni, div.kanoni {mso-style-name:kanoni; margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"Geo_dumM","serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.kitxva, li.kitxva, div.kitxva {mso-style-name:kitxva; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:5.65pt; margin-left:0in; text-align:justify; text-indent:14.2pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-weight:bold;} p.pasuxi, li.pasuxi, div.pasuxi {mso-style-name:pasuxi; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:56.7pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:-28.35pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.Style1, li.Style1, div.Style1 {mso-style-name:Style1; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.chveulebrivi-wigni, li.chveulebrivi-wigni, div.chveulebrivi-wigni {mso-style-name:chveulebrivi-wigni; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:22.7pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.satauri, li.satauri, div.satauri {mso-style-name:satauri; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:13.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; font-weight:bold;} p.satauri2, li.satauri2, div.satauri2 {mso-style-name:satauri2; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tarigi, li.tarigi, div.tarigi {mso-style-name:tarigi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.muxliparl, li.muxliparl, div.muxliparl {mso-style-name:muxli_parl; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.15pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:SPDumbadze; font-weight:bold;} p.muxlixml, li.muxlixml, div.muxlixml {mso-style-name:muxli_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tavisataurixml, li.tavisataurixml, div.tavisataurixml {mso-style-name:tavi_satauri_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tavixml, li.tavixml, div.tavixml {mso-style-name:tavi_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.abzacixml, li.abzacixml, div.abzacixml {mso-style-name:abzaci_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.karixml, li.karixml, div.karixml {mso-style-name:kari_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.karisataurixml, li.karisataurixml, div.karisataurixml {mso-style-name:kari_satauri_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.petitixml, li.petitixml, div.petitixml {mso-style-name:petiti_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.cignixml, li.cignixml, div.cignixml {mso-style-name:cigni_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.sataurixml, li.sataurixml, div.sataurixml {mso-style-name:satauri_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.zogadinacilixml, li.zogadinacilixml, div.zogadinacilixml {mso-style-name:zogadi_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.gansakutrebulinacilixml, li.gansakutrebulinacilixml, div.gansakutrebulinacilixml {mso-style-name:gansakutrebuli_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.StylecxrilixmlSylfaen, li.StylecxrilixmlSylfaen, div.StylecxrilixmlSylfaen {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} span.StylecxrilixmlSylfaenChar {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; font-family:"Sylfaen","serif";} p.adgilixml, li.adgilixml, div.adgilixml {mso-style-name:adgili_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.ckhrilixml, li.ckhrilixml, div.ckhrilixml {mso-style-name:ckhrili_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:9.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.danartixml, li.danartixml, div.danartixml {mso-style-name:danarti_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:right; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.khelmoceraxml, li.khelmoceraxml, div.khelmoceraxml {mso-style-name:khelmocera_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.kodixml, li.kodixml, div.kodixml {mso-style-name:kodi_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:255.1pt; text-align:right; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.mimgebixml, li.mimgebixml, div.mimgebixml {mso-style-name:mimgebi_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:14.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.sulcvlilebaxml, li.sulcvlilebaxml, div.sulcvlilebaxml {mso-style-name:sul_cvlileba_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tarigixml, li.tarigixml, div.tarigixml {mso-style-name:tarigi_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.saxexml, li.saxexml, div.saxexml {mso-style-name:saxe_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.Normal, li.Normal, div.Normal {mso-style-name:"\[Normal\]"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:"Arial","sans-serif";} /* Page Definitions */ @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 45.0pt 1.0in 45.0pt;} div.Section1 {page:Section1;} /* List Definitions */ ol {margin-bottom:0in;} ul {margin-bottom:0in;} სახელმწიფო სარეგისტრაციო კოდი 330.130.000.11.116.005.931 საქართველოს ურბანიზაციისა და მშენებლობის მინისტრის ბრძანება №19 2003 წლის 30 ივნისი ქ. თბილისი სამელიორაციო სისტემების ნაგებობებისათვის მიწის ზოლებისა და ნაკვეთების მიჩენა-გასხვისების სამშენებლო ნორმის დამტკიცების შესახებ      სამელიორაციო სისტემების ნაგებობისათვის მიწის ზოლებისა და ნაკვეთების მიჩენა-გასხვისების საკითხის რეგულირების გაუჯობესების მიზნით, საქართველოს კანონის „საამშენებლო საქმიანობის შესახებ“ მე-8 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ვბრძანებ:      1. დამიტკიცდეს სამშენებლო ნორმები „სამელიორაციო სისტემების ნაგებობებისათვის მიწის ზოლებისა და ნაკვეთების მიჩენა-გასხვისების სამშენებლო ნორმები“, დამუშავებული საქართველოს სოფლის მეურნეობისა და სურსათის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების – სამელიორაციო სისტემების მართვის დეპარტამენტის მიერ და შეთანხმებული საქართველოს სოფლის მეურნეობისა და სურსათის სამინისტროსთან, საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროსთან და საქართველოს მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტთან.      2. ბრძანება ამოქმედდეს გამოქვეყნებიდან ერთი თვის ვადაში.  მინისტრის პირველი მოადგილე  მ. ნიკოლაიშვილი სამელიორაციო სისტემების ნაგებობებისათვის მიწის ზოლებისა და ნაკვეთების მიჩენა-გასხვისების სამშენებლო ნორმები თავი I ზოგადი ნაწილი     მუხლი 1🔗 ამ ნორმებში გამოყენებული ტერმინები შეესაბამება „მიწების მელიორციის შესახებ“ საქართველოს კანონში, „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონში და ტექნიკურ ტერმინოლოგიაში დამიკვიდრებულ მნიშვნელობებს.     მუხლი 2🔗 წინამდებარე ნორმები აწესებენ სამელიორაციო სისტემებისა და მის კომპლექსში შემავალი ჰიდროტექნიკური ნაგებობებისათვის (სარწყავი, დამშრობი, წყალდამჭერი, საკოლექტორო-სადრენაჟო არხები და მილსადენი, აკვედუკი, დიუკერი, სწრაფდენი, სატუმბი სადგური, წყალმიმღები, წყალგამანაწილებელი, კაშხალი, წყალსაცავი, სალექარი, და სხვა ნაგებობები) დროებითი (მეშენებლობის პერიოდი) და მუდმივი (ექსპლუატაციის პერიოდი) უვადო სარგებლობისათვის გამოსაყოფ მიწის ზოლებისა და ნაკვეთების მიჩენა-გასხვისების ზღვრულ ზომებს.     მუხლი 3🔗 სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეკონსტრტუქციისა და ექსპლუატაციისათვის მიწის ზოლებისა და ნაკვეთების დროებითი და მუდმივი მიჩენა-გასხვისება და სარგებლობა ხორციელდება საქართველოს კანონმდებლობის, ნორმატიული აქტების და ამ ნორმების შესაბამისად, მშენებლობისა და ექსპლუატაციის ეფექტურად წარმართვისათვის (სათავე ნაგებობების და არხების წმენდის ნატანისა და დანალექისაგან, წყლის მართვა-რეგულირება, ჰიდროტექნიკური ნაგებობების რკონსტრუქცია, რემონტი, აღდგენა და სხვ).     მუხლი 4🔗 ამ ნორმების მოთხოვნათა დაცვა სავალდებულოა საქართველოს ტერიტორიაზე მოქმედი ორგანიზაციების, მიწათმოსარგებლეებისა და წყალმომხმარებლებისათვის (იურიდიული და ფიზიკური პირები), რომლებიც აწარმოებენ სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის დაპროექტებას, მშენებლობასა და ექსპლუატაციას, სახელმწიფო, კერძო, უცხოური, შერეული თუ სხვა რომელიმე ინვესტიციებით მათი განხორციელების მიუხედავად.     მუხლი 5🔗 დროებით გასხვისებული მიწის ზოლის ტერიტორია მშენებლობის დამთავრების შემდეგ ექვემდებარება რეკულტივაციას და უბრუნდება მიწის მესაკუთრეს.     მუხლი 6🔗 სამელიორაციო სისტემების არხებისათვის და კომპლექსში შემავალი ჰიდროტექნიკური ნაგებობებისათვის დროებითი სარგებლობისათვის გამოყოფილი მიწის ზოლის სიგანე და ნაკვეთები უნდა აკმაყოფილებდეს ობიექტის მშენებლობის ორგანიზაციის მოთხოვნებს და აღემატებოდეს მიუდმივ სარგებლობაში გამოსაყოფი მიწის ზოლისა და ნაკვეთების ზომებს.     მუხლი 7🔗 სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის ეფექტური ფუნქციონირებისა და მოვლა-პატრონობის განსახორციელებლად მუდმივ (უვადო) სარგებლობაში მიწის ზოლები და ნაკვეთები გადაეცემა ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.     მუხლი 8🔗 საქართველოს კანონმდებლობით და დებულებით „წყალდაცვითი ზოლის შესახებ“ გათვალისწინებული შეზღუდვები ვრცელდება ამ ნორმებით დადგენილ მუდმივ (უვადო) სარგებლობაში გადაცემულ მიწის ზოლებსა და ნაკვეთებზე.     მუხლი 9🔗 სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მშენებლობისა და რეკონსტრუქციის პროექტებით გათვავლისწინებული მიწის ზოლებისა და ნაკვეთების გამო ყოფა თანხმდება მიწის მფლობელებთან.     მუხლი 10🔗 სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის რეკონსტრუქციის დროის გამოსაყოფი მიწის ზოლებისა და ნაკვეთების ზომები განისაზღვრება მშენებლობისა და ექსპლუატაციის კონკრეტული პირობების მიხედვით, წინამდებარე ნორმებითა და განხორციელებული პროექტის გათვალისწინებით. თავი II სამელიორაციო სისტემების ნაგებობებისათვის მიწის ზოლების და ნაკვეთების მიჩენა-გასხვისების ნორმები     მუხლი 11🔗 სამელიორაციო სისტემის არხებისათვის და კომპლექსში შემავალი ჰიდროტექნიკური ნაგებობებისათვის მუდმივ სარგებლობაში გამოსაყოფი (გასხვისების) მიწის ზოლის სიგანე და ნაკვეთების ზომები უნდა უზრუნველყოფდეს როგორც ნაგებობების პარამეტრებს და არხის კონსტრუქციის განივი კვეთის ელემენტების განთავსებას სათანადო ბერმების, დამბების და კავალიერების გათვალისწინებით, ასევე საექსპლუატაციო გზების მოწყობის შესაძლებლობას, კიუვეტების გათვალისწინებით.     მუხლი 12🔗 სამელიორაციო სისტემის არხების კონსტრუქცია და მისი ჰიდრავლიკური ელემენტები განისაზღვრება რელიეფის პირობების, არხის ტრასის მიმართულების, სარწყავი მიწის ფართობის ჰიფსომეტრული ნიშნულების და ექსპლუატაციის ოპტიმალური პირობების უზრუნველყოფის გათვალისწინებით. აღნიშნულის მიხედვით, აòხი შეიძლება გაყვანილ იქნეს ჭრილში, ნახევარ ჭრილ- ნახავრადყრილში, ყრილში და ფერდობზე. არხის განივი კვეთის შემადგენელი ელემენტები მოყვანილია ქვემოთ:      ა) ჭრილში გაყვანილი მიწის არხებისათვის მუდმივ სარგებლობაში გამოსაყოფი მიწის ზოლის გასხვისების განივი კვეთის შემადგენელი ელემენტები ნახაზი 1 არხის კონსტრუქციისათვის საჭირო სრული სიგანე აღინიშნება Bსრ.სიგ და გამოითვლება ფორმულით: Bსრ.სიგ.= b + 2 (φ h + dბ  + K) . . . . . . . (1) სადაც: b –არხის ფსკერის სიგანე ; h – არხის სიღრმე, φ – არხის ფერდების დახრილობა; dბ  - ბერმების სიგანე (აიღება არანაკლები 1 მეტრისა), K -კავალიერის ფუძის სიგანე (K=1 ÷ 1,5 მ.); ბ) ნახევრადჭრილ-ნახევრადყრილში გაყვანილი მიწის არხებისათვის მუდმივ სარგებლობაში გამოსაყოფი მიწის ზოლის გასხვისების განივი კვეთის შემადგენელი ელემენტები ნახაზი 2 არხის კონსტრუქციისათვის საჭირო სრული სიგანე აღინიშნება Bსრ.სიგ  და გამოითვლება ფორმულით: B სრ.სიგ.  = b + 2 (φ x + mშ  y + d + y mგ ) . . . . . . (2) სადაც: b – არხის ფსკერის სიგანეა; x – არხის ჭრილის სიღრმე, y – მიწაყრილის სიმაღლე, φ – არხის ფერდების დახრილობა, d – დამბის ქიმის სიგანე; mშ  და mგ  დამბის შიდა და გარე ფერდების დახრილობა (ხშირ შემთხვევაში mშ  = φ); h – არხის სრული სიღრმე. გ) ყრილში გაყვანილი მიწის არხებისათვის მუდმივ სარგებლობაში გამოსაყოფი მიწის ზოლის გასხვისების განივი კვეთის შემადგენელი ელემენტები ნახაზი 3 არხის კონსტრუქციისათვის საჭირო სრული სიგანე აღინიშნება Bსრ.სიგ და გამოითვლება ფორმულით: B სრ. სიგ..=  b + 2 (φ h + d + H mგ ) . . . . . . (3) სადაც: b – არხის ფსკერის სიგანეა; h _ არხის სიღრმე; H – მიწაყრილის სრული სიმაღლე; φ – არხის ფერდების დახრილობა, d – დამბის ქიმის სიგანე; mგ  - დამბის გარე ფერდების დახრილობა დ) ფერდობზე გაყვანილი მიწის არხებისათვის მუდმივი სარგებლობაში გამოსაყოფი მიწის ზოლის გასხვისების განივი კვეთის შემადგენელი ელემენტები ნახაზი 4 არხის კონსტრუქციისათვის საჭირო სრული სიგანე აღინიშნება Bსრ.სიგ  და გამოითვლება ფორ-მულით: B სრ. სიგ..=  b + φ (h + h1 ) + mშ (h - h1 ) + dბ  + Dქ  + mგ + Bს + Bფ  . . . . . . (4) სადაც: b – არხის ფსკერის სიგანე; h – არხის სრული სიღრმე; h1  – არხის სიღრმე, ათვლილი არხის ფსკერიდან მიწაყრილის დაწყების ხაზამდე; HH– მიწაყრილის სრული სიმაღლე; φ – არხის ფერდე ბის დახრილობა, D – დამბის ქიმის სიგანე; mშ  და mგ  _ დამბის შიდა და გარე ფერდების დახრილობა, d – ზედა მხრიდან მოწყობილი ბერმის სიგანე, Bს  – არხის ზედა მხრიდან ფერდობზე მოწყობილი სამთო არხის სიგანე ზედაპირის დონეზე (Bს =0,6 ÷ 1,2 მ). Bფ  – დამუშავებული ზედა ფერდობის ქვედებული, mფ  – დამუშავებული ფერდობის ქანობი, mფ.ბ  – ფერდობის ბუნებრივი ქანობი     მუხლი 13🔗 სამელიორაციო სისტემების სათავე ნაგებობისათვის მუდმივი გასხვისების მიწის ნაკვეთზე გათვალისწინებული უნდა იყოს: ა) მდინარის კალაპოტის მონაკვეთები ნაგებობის ზედა და ქვედა ბიეფებში; ბ) ყველა ის ნაგებობა, რომელიც უზრუნველყოფს წყლის რეგულირებასა და მიღებას მაგისტრალურ არხში; გ) მაგისტრალური არხის მონაკვეთი ჰიდრომეტ რიულ საგუშაგომდე; დ) დატბორვისაგან დამცველი ჯებირები; ე) მდინარის კალაპოტის სპეციალური ზოლები სათავე უბნის მონაკვეთის გასწვრივ, სიგანით არანაკ ლებ 10 მეტრისა და დამხმარე შენობა-ნაგებობანი (მისასვლელი გზები, სამსახურებრივი შენობები, საწ ყობები და ა.შ.).     მუხლი 14🔗 სამელიორაციო სისტემების კაშხლიანი სათავე წყალმიმღები ნაგებობის ზედა ბიეფის სიგრძე მდინარის მონაკვეთში, რომელიც უნდა შევიდეს მუდ მივი გასხვისების ზოლის შემადგენლობაში მიეკუთ ვნება ნაგებობის კომპლექსს და განისაზღვრება ფორ მულით:  L = ____ მ . . . . . . . . (5)  2i სადაც: L – მდინარის შეტბორვის გავრცელების სიგრძე მ; H – წყლის საანგარიშო სიღრმე კაშხალთან ჩა კეტილი ფარების დროს მ; i – მდინარის ქანობი.     მუხლი 15🔗 სამელიორაციო სისტემების კაშხლიანი სათავე წყალმიმღები ნაგებობის ქვედა ბიეფის სიგრძე მდინარის მონაკვეთში, რომელიც უნდა შევიდეს მიწის მუდმივი გასხვისების ზოლის შემადგენლობაში დგინ დება გაშვებული წყლის შეუტბორავად გატარების უზრუნველყოფის გათვალისწინებით.     მუხლი 16🔗 სამელიორაციო სისტემების უკაშხლო წყალმიმღები ნაგებობის ან წყლის მექანიკური აწევის შემთხვევაში სათავე უბანში შემავალი მდინარის კალა პოტის მუდმივი გასხვისების ტერიტორია განისაზ ღვრება მდინარის ამ მონაკვეთზე ყველა დამცავი, მარეგულირებელი და სხვა სახის დამხმარე ნაგებო ბების განთავსების შესაძლებლობის გათვალის წინებით. გასხვისების ზოლის მინიმალური სიგრძე ზედა და ქვედა ბიეფში სათავე ნაგებობიდან არ უნ და იყოს ნაკლები 200 მეტრისა, ხოლო მაქსიმალური სიდიდე განისაზღვრება პროექტით.     მუხლი 17🔗 სამელიორაციო სისტემების სატუმბო სადგურის მიწის ნაკვეთთა მუდმივი გასხვისების ფართობი მოიცავს მთავარი სამონტაჟო კარების კედლიდან არანაკლებ 20 მეტრის, ხოლო დანარჩენი სამი კედლიდან 10-10 მეტრის ტერიტორიას, იღო ბება და აღიჭურვება ჭიშკრითა და ალაყაფის კარე ბით.     მუხლი 18🔗 სამელიორაციო სისტემებზე სალექა რის მოწყობის აუცილებლობის შემთხვევაში მუდმივი გასხვისების ფართობი უნდა გაიზარდოს იმ სიდიდე მდე, რომელიც უზრუნველყოფს მექანიზმებით ნატანი საგან სალექარის წმენდას და მის ტრანსპორტირების შესაძლებლობას. გასხვისების ზოლის სიგანე არ უნდა აღემატებოდეს 50 მეტრს.     მუხლი 19🔗 სამელიორაციო სისტემის მაგისტრა ლური მილსადენებისათვის მუდმივი გასხვისების ზო ლის სიგანე აიღება 2-2 მეტრის ოდენობით მილსა დენის პერიმეტრის ორივე მხარეს, ხოლო წყალგამ ტარ გვირაბებისათვის რელიეფისა და გვირაბის ზომების გათვალისწინებით განისაზღვრება პროექტით და აიღება არანაკლებ 15-15 მეტრისა გვირაბის ღერძიდან ორივე მხარეს.     მუხლი 20🔗 სამელიორაციო სისტემის სათვალთვა ლო, დამცლელი და მარეგულირებელი ჭებისათვის მიწის ნაკვეთების მუდმივი გასხვისების ტერიტორია აიღება ნაგებობების გარე კონტურიდან 3X3მ.     მუხლი 21🔗 სამელიორაციო სისტემის გადამრთავი კამერებისთვის მიწის ნაკვეთთა მუდმივი გასხვისების ტერიტორია განისაზღვრება 10X10 მ-ით.     მუხლი 22🔗 სამელიორაციო სისტემის ჭაბურღი ლებისათვის მიწის ნაკვეთთა მუდმივი გასხვისების ტერიტორია განისაზღვრება 5X5 მ-დან 12X12 მეტ რამდე, ძრავების სიმძლავრისა და წყლის ხარჯის შესაბამისად.     მუხლი 23🔗 სამელიორაციო სისტემის არხიბისა და კომპლექსში შემავალი ჰიდროტექნიკური ნაგებო-ბების კონსტრუქციული გადაწყვეტა, საექსპლუა ტაციო გზების განთავსება და შემადგენელი ელემენ-ტების ზომები, კონკრეტული შემთხვევისათვის განი საზღვრება პროექტით.     მუხლი 24🔗 სამელიორაციო სისტემების არხების და კომპლექსში შემავალი ჰიდროტექნიკური ნაგებო-ბების გასწვრივ საექსპლუატაციო გზის მოწყობისას გათვალისწინებული უნდა იყოს შემდეგი მოთხოვნები: ა) მანქანა-მექანიზმების შეუფერხებელი გადაადგი ლების შესაძლებლობა; ბ) არხის წმენდითი და აღდგენა-სარემონტო სამუ შაოების შესრულების დროს მანქანა-მექანიზმების მოქნილი მანევრირების შესაძლებლობა (არხებიდან დანალექის ამოღება, მანქანაზე დატვირთვა-გატანა, სამშენებლო მასალების ტრანსპორტირება-დასაწყო ბება და სხვ.).     მუხლი 25🔗 საექსპლუატაციო გზის სიგანე დამოკი დებულია როგორც არხის კონსტრუქციაზე, ზომაზე და რელიეფის პირობებზე, ასევე წმენდითი, აღდგე ნითი და სხვა საექსპლუატაციო სამუშაოების განხორ ციელების თავისებურებებზე: საექსპლუატაციო გზის მდებარეობა და პარამე ტრები კონკრეტული შემთხვევისათვის განისაზღვრება პროექტით.     მუხლი 26🔗 საექსპლუატაციო გზა ეწყობა: ა) არხის ორივე მხარეს, სიგანით – 6-6 მ, რო დესაც არხის სიგანე Bსრ.სიგ. აღემატება 12 მ. და ექსკავატორი-დრაგლაინით (მისი ტექნიკური მონაცემე ბიდან გამომდინარე), შეუძლებელია არხის ერთი მხრიდან საექსპლუატაციო სამუშაოების ჩატარება. ბ) არხის ცალ მხარეს, სიგანით – 6 მ, როდესაც არხის სიგანე Bსრ.სიგ აღემატება 6 მ. და გამოიყენება ექსკავატორ-დრაგლაინი, ციცხვის მოცულობით – 0,65 m3 . გ) არხის ცალ მხარეს, სიგანით – 6 მ, როდესაც არხის სიგანე Bსრ.სიგ შეადგენს 3-6 მ. და გამოიყენება ერთჩამჩიანი ექსკავატორი, ციცხვის მოცულობით – 0,40 m3 . დ) არხის ცალ მხარეს, სიგანით – 4 მ, როდესაც არხის სიგანე Bსრ.სიგ არ აღემატება 3 მ. და გამოი-ყენება ერთჩამჩიანი ექსკავატორი, ციცხვის მოცულო ბით – 0,25 m3 .     მუხლი 27🔗 სამელიორაციო სისტემის ღარული სარწყავი ქსელისათვის მუდმივ სარგებლობაში გამო-საყოფი მიწის ზოლის სიგანე საექსპლუატაციო გზის ჩათვლით განისაზღვრება ღარის სიმაღლის მიხედვით (პარაბოლური, ნახევარწრიული, ელიფ სური კვეთით) და შეადგენს: ა) 7 მეტრს _ როდესაც ღარის სიმაღლეა 0,4 მ; ბ) 8 მეტრს _ როდესაც ღარის სიმაღლეა 0,6 –0,8 მ; გ) 9 მეტრს _ როდესაც ღარის სიმაღლეა 1 – 1,4 მ.     მუხლი 28🔗 იმ შემთხვევაში, როდესაც საექსპლუა ტაციო გზა განთავსდება სამელიორაციო სისტემის ღარული არხის ორივე მხარეს, მუდმივი გასხვისების ზოლის სიგანეს ღარის ორივე მხრიდან ემატება 1-1 მ. ღარებზე გადასასვლელი გზის სიგანე არ უნდა აღემა ტებოდეს 4 მეტრს.     მუხლი 29🔗 სამელიორაციო სისტემის არხებისათვის დროებით და მუდმივ სარგებლობაში გამოსაყოფი მიწის ზოლის სიგანე არხების კონსტრუქციისა და საექსპლუატაციო გზის გათვალისწინებით მოყვანილია №1 და №2 დანართებში.     მუხლი 30🔗 იმ შემთხვევაში, როდესაც საექსპლუატაციო გზა განთავსდება არხის ერთ მხარეს, სამელიორაციო სისტემების ნორმალური ექსპლუატაციის უზრუნველსაყოფად დადგენილი მუდმივი გასხვისების ზოლს ემატება არხის მეორე მხრიდან 2 მეტრიანი ზოლის სიგანე. თავი III მელიორაციული დანიშნულების ტბებისა და წყალსაცავებისათვის მიწის ზოლების მიჩენა-გასხვისების ნორმები     მუხლი 31🔗 მელიორაციული დანიშნულების ტბებისა და წყალსაცავების მუდმივი გასხვისების მიწის ზოლის სიგანე ყოველი კონკრეტული ობიექტისათვის განისაზღვრება პროექტით და წყლის მაქსიმალური დონის შესაბამის სანაპირო ხაზის კიდიდან აიღება საექსპლუატაციო გზის ჩაუთვლელად არა ნაკლები 50 მეტრისა, ან ვრცელდება მათი ქვაბულის წყალგამყოფ ხაზამდე, თუ მათი დაშორება ნაკლებია აღნიშნულ მანძილზე.