საქართველოს ეროვნული სტანდარტის სსტ ისო 9000:2003 ,,ხარისხის მენეჯმენტის სისტემები ძირითადი დებულებები და ლექსიკონი” დამტკიცების შესახებ

საქართველოს ეროვნული სტანდარტის სსტ ისო 9000:2003 ,,ხარისხის მენეჯმენტის სისტემები ძირითადი დებულებები და ლექსიკონი” დამტკიცების შესახებ /* Font Definitions */ @font-face {font-family:Sylfaen; panose-1:1 10 5 2 5 3 6 3 3 3;} @font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;} @font-face {font-family:"SPLiteraturuly MT";} @font-face {font-family:SPLiteraturuly;} @font-face {font-family:SPGrotesk;} @font-face {font-family:Geo_dumM;} @font-face {font-family:SPAcademi;} @font-face {font-family:SPDumbadze;} @font-face {font-family:"BPG Nino Mkhedruli";} @font-face {font-family:LitNusx;} @font-face {font-family:LitNusx_LB;} @font-face {font-family:Grigolia;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:Grigolia;} h1 {margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; layout-grid-mode:line;} h2 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; letter-spacing:2.75pt; font-weight:normal;} h3 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:2.5pt;} h6 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc1, li.MsoToc1, div.MsoToc1 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc2, li.MsoToc2, div.MsoToc2 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:12.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc3, li.MsoToc3, div.MsoToc3 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:24.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoToc4, li.MsoToc4, div.MsoToc4 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:.5in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:5.0pt; font-weight:bold;} p.MsoFootnoteText, li.MsoFootnoteText, div.MsoFootnoteText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.MsoHeader, li.MsoHeader, div.MsoHeader {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:Grigolia;} p.MsoFooter, li.MsoFooter, div.MsoFooter {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:Grigolia;} span.MsoFootnoteReference {vertical-align:super;} p.MsoTitle, li.MsoTitle, div.MsoTitle {margin-top:300.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:3.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:16.0pt; font-family:"SPGrotesk","sans-serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.MsoBodyText, li.MsoBodyText, div.MsoBodyText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:14.0pt; font-family:SPAcademi;} p.MsoBodyText2, li.MsoBodyText2, div.MsoBodyText2 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; line-height:12.0pt; font-size:12.0pt; font-family:Grigolia;} p.MsoBodyText3, li.MsoBodyText3, div.MsoBodyText3 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:10.0pt; font-family:Grigolia;} p.MsoPlainText, li.MsoPlainText, div.MsoPlainText {margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; page-break-before:always; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-style:italic;} p.MsoAutoSig, li.MsoAutoSig, div.MsoAutoSig {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:Grigolia;} p.parlamdrst, li.parlamdrst, div.parlamdrst {mso-style-name:parlamdrst; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.chveulebrivi, li.chveulebrivi, div.chveulebrivi {mso-style-name:chveulebrivi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;} p.data, li.data, div.data {mso-style-name:data; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.petiti, li.petiti, div.petiti {mso-style-name:petiti; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.2pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:8.5pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.prezident, li.prezident, div.prezident {mso-style-name:prezident; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;} p.kanoni, li.kanoni, div.kanoni {mso-style-name:kanoni; margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"Geo_dumM","serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.kitxva, li.kitxva, div.kitxva {mso-style-name:kitxva; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:5.65pt; margin-left:0in; text-align:justify; text-indent:14.2pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-weight:bold;} p.pasuxi, li.pasuxi, div.pasuxi {mso-style-name:pasuxi; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:56.7pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:-28.35pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.Style1, li.Style1, div.Style1 {mso-style-name:Style1; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.chveulebrivi-wigni, li.chveulebrivi-wigni, div.chveulebrivi-wigni {mso-style-name:chveulebrivi-wigni; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:22.7pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.satauri, li.satauri, div.satauri {mso-style-name:satauri; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:13.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; font-weight:bold;} p.satauri2, li.satauri2, div.satauri2 {mso-style-name:satauri2; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tarigi, li.tarigi, div.tarigi {mso-style-name:tarigi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:Grigolia;} p.muxliparl, li.muxliparl, div.muxliparl {mso-style-name:muxli_parl; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.15pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"SPDumbadze","serif"; font-weight:bold;} p.muxlixml, li.muxlixml, div.muxlixml {mso-style-name:muxli_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.tavisataurixml, li.tavisataurixml, div.tavisataurixml {mso-style-name:tavi_satauri_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.tavixml, li.tavixml, div.tavixml {mso-style-name:tavi_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.abzacixml, li.abzacixml, div.abzacixml {mso-style-name:abzaci_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.karixml, li.karixml, div.karixml {mso-style-name:kari_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.karisataurixml, li.karisataurixml, div.karisataurixml {mso-style-name:kari_satauri_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.petitixml, li.petitixml, div.petitixml {mso-style-name:petiti_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.cignixml, li.cignixml, div.cignixml {mso-style-name:cigni_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.sataurixml, li.sataurixml, div.sataurixml {mso-style-name:satauri_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.zogadinacilixml, li.zogadinacilixml, div.zogadinacilixml {mso-style-name:zogadi_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.gansakutrebulinacilixml, li.gansakutrebulinacilixml, div.gansakutrebulinacilixml {mso-style-name:gansakutrebuli_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.StylecxrilixmlSylfaen, li.StylecxrilixmlSylfaen, div.StylecxrilixmlSylfaen {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} span.StylecxrilixmlSylfaenChar {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; font-family:"Sylfaen","serif";} p.adgilixml, li.adgilixml, div.adgilixml {mso-style-name:adgili_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.ckhrilixml, li.ckhrilixml, div.ckhrilixml {mso-style-name:ckhrili_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:9.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.danartixml, li.danartixml, div.danartixml {mso-style-name:danarti_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:right; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold; font-style:italic;} p.khelmoceraxml, li.khelmoceraxml, div.khelmoceraxml {mso-style-name:khelmocera_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.kodixml, li.kodixml, div.kodixml {mso-style-name:kodi_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:255.1pt; text-align:right; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.mimgebixml, li.mimgebixml, div.mimgebixml {mso-style-name:mimgebi_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:14.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.sulcvlilebaxml, li.sulcvlilebaxml, div.sulcvlilebaxml {mso-style-name:sul_cvlileba_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tarigixml, li.tarigixml, div.tarigixml {mso-style-name:tarigi_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.saxexml, li.saxexml, div.saxexml {mso-style-name:saxe_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.gazette, li.gazette, div.gazette {mso-style-name:gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:.5in; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli";} p.muxligazette, li.muxligazette, div.muxligazette {mso-style-name:muxli_gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli"; font-weight:bold;} p.tavigazette, li.tavigazette, div.tavigazette {mso-style-name:tavi_gazette; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"BPG Nino Mkhedruli"; font-weight:bold;} /* Page Definitions */ @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in .75in 1.0in 1.25in;} div.Section1 {page:Section1;} /* List Definitions */ ol {margin-bottom:0in;} ul {margin-bottom:0in;} სახელმწიფო სარეგისტრაციო კოდი 300.160.060.12.216.006.171 საქართველოს სტანდარტიზაციის, მეტროლოგიისა და სერტიფიკაციის სახელმწიფო დეპარტამენტის (საქსტანდარტი) თავმჯდომარის ბრძანება №341 2003 წლის 4 ნოემბერი ქ. თბილისი საქართველოს ეროვნული სტანდარტის სსტ ისი 9000 : 2003 „ხარისხის მენეჯმენტის სისტემები. ძირითადი დებულებები და ლექსიკონი” დამტკიცების შესახებ „სტანდარტიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის მე-7 პუნქტის შესაბამისად, ვბრძანებ: 1. დამტკიცდეს საქართველოს ეროვნული სტანდარტი სსტ ისო 9000 : 2003 „ხარისხის მენეჯმენტის სისტემები. ძირითადი დებულებები და ლექსიკონი”. 2. აღნიშნული სტანდარტის გამოყენება ნებაყოფლობითია. 3. ძალადაკარგულად გამოცხადდეს საქსტანდარტის 1999 წლის 17 მაისის №72 ბრძანება საქართველოს ეროვნული სტანდარტის სსტ 30 – 99 „ხარისხის მართვა და ხარისხის უზრუნველყოფა. ლექსიკონი” დამტკიცების შესახებ. 4. ბრძანება ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. მ. ჯანიკაშვილი ხარისხის მენეჯმენტის სისტემები. ძირითადი დებულებები და ლექსიკონი 1. გამოყენების სფერო წინამდებარე საერთაშორისო სტანდარტი აღწერს ხარისხის მენეჯმენტის სისტემების ძირითად დებულებებს, რომელიც წარმოადგენს ისო 9000 სერიის სტანდარტების ობიექტს, და განსაზღვრავს შესაბამის ტერმინებს. წინამდებარე საერთაშორისო სტანდარტი შეიძლება გამოიყენებოდეს: ა) იმ ორგანიზაციათა მიერ, რომელთაც სურთ, მიაღწიონ უპირატესობას ხარისხის მენეჯმენტის სისტემების დანერგვით; ბ) იმ ორგანიზაციათა მიერ, რომელთაც სურთ, დარწმუნებულნი იყვნენ იმაში, რომ მიმწოდებლის მიერ შესრულებული იქნება პროდუქციის მიმართ მათ მიერ დადგენილი მოთხოვნები; გ) პროდუქციის მომხმარებლის მიერ; დ) მათ მიერ, ვინც დაინტერესებულია ხარისხის მენეჯმენტში გამოყენებული ტერმინოლოგიის ერთიანი გაგებით (მაგალითად, მიმწოდებლები, მომხმარებლები, მარეგლამენტირებელი ორგანოები); ე) მხარეთა მიერ, იქნება ეს ორგანიზაციის შიგა თუ გარე მხარე, რომლებიც ახდენენ ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის შეფასებას ან ამოწმებენ მას ისო 9001 სტანდარტის მოთხოვნათა შესაბამისობაზე. (მაგალითად, აუდიტორები, სერტიფიკაციის/რეგისტრაციის ორგანოები); ვ) მხარეთა მიერ, იქნება ეს ორგანიზაციის შიგა თუ გარე მხარე, რომლებიც ატარებენ კონსულტაციებს ან ასწავლიან მოცემული ორგანიზაციის შესაბამისი ხარისხის მენეჯმენტის სისტემას; ზ) შესაბამისი სტანდარტების შემმუშავებლების მიერ. 2. ხარისხის მენეკმენტის სისტემების ძირითადი დებულებები 2.1 ხარისხის მენეჯმენტის სისტემების აუცილებლობის დასაბუთება. ხარისხის მენეჯმენტის სისტემებს შეუძლიათ ხელი შეუწყონ ორგანიზაციებს მომხმარებელთა დაკმაყოფილების ამაღლებაში. მომხმარებელს ესაჭიროება პროდუქცია, რომლის მახასიათებლები დააკმაყოფილებენ მის მოთხოვნილებასა და მოლოდინს. ეს მოთხოვნილება და მოლოდინი, როგორც წესი, აისახება პროდუქციაზე მოქმედ ტექნიკურ პირობებში და ჩვეულებრივ ითვლება როგორც მომხმარებელთა მოთხოვნები. მოთხოვნები შეიძლება დადგენილი იქნეს მომხმარებლის მიერ კონტრაქტში ან განისაზღვროს თვით ორგანიზაციის მიერ. ნებისმიერ შემთხვევაში პროდუქციის მისაღებობას საბოლოოდ ადგენს მომხმარებელი. ვინაიდან მომხმარებელთა მოთხოვნილება და მოლოდინი იცვლება, ხოლო ორგანიზაციები განიცდიან კონკურენციით და ტექნიკური პროგრესით გამოწვეულ ზემოქმედებას, მათ განუწყვეტლივ უნდა სრულყონ თავიანთი პროდუქცია და თავიანთი პროცესები. ხარისხის მენეჯმენტის მიმართ სისტემური მიდგომა აიძულებს ორგანიზაციებს აწარმოონ მომხმარებელთა მოთხოვნების ანალიზი, განსაზღვრონ მომხმარებლისათვის მისაღები პროდუქციის შექმნის ხელშემწყობი პროცესები, აგრეთვე შეინარჩუნონ ეს პროცესები მართვად მდგომარეობაში. ხარისხის მენეჯმენტის სისტემა შეიძლება გახდეს მუდმივი გაუმჯობესების საფუძველი, როგორც მომხმარებელთა, ისე სხვა დაინტერესებულ მხარეთა დაკმაყოფილების ამარლების ალბათობის გაზრდის მიზნით. იგი თვით ორგანიზაციასა და მომხმარებელს აძლევს მოთხოვნებთან სრულად შესაბამისი პროდუქციის მიწოდებისა და მიღების უნარის რწმენას. 2.2. მოთხოვნები ხარისხის მენეჯმენტის სისტემებისადმი და მოთხოვნები პროდუქციისადმი ისო 9000 სერიის სტანდარტები იძლევა ხარისხის მენეჯმენტის სისტემების მიმართ მოთხოვნებსა და პროდუქციის მიმართ მოთხოვნებს შორის განსხვავების საშუალებას. მოთხოვნები ხარისხის მენეჯმენტის სისტემების მიმართ დადგენილია ისო 9001-ით, ისინი წარმოადგენენ ზოგად მოთხოვნებს და შესაძლებელია მათი გამოყენება ორგანიზაციასთან მიმართებაში მრეწველობის ან ეკონომიკის ყველა სექტორში, პროდუქციის კატეგორიის მიუხედავად. ისო 9001, როგორც ასეთი, არ ადგენს მოთხოვნებს პროდუქციის მიმართ. მოთხოვნები პროდუქციის მიმართ შეიძლება დადგენილი იქნეს მომხმარებლის ან ორგანიზაციის მიერ, რომელიც გამომდინარეობს მომხმარებლის სავარაუდო მოთხოვნებიდან ან რეგლამენტებიდან. მოთხოვნები პროდუქციისა და ზოგიერთ შემთხვევაში მასთან დაკავშირებული პროცესების მიმართ შეიძლება მოცემული იქნეს, მაგალითად, პროდუქციაზე ტექნიკურ პირობებსა და სტანდარტებში, პროცესებზე სტანდარტებში, საკონტრაქტო შეთანხმებებსა და რეგლამენტებში. 2.3. მიდგომა ხარისხის მენეჯმენტის სისტემების მიმართ ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის შემუშავებისა და დანერგვისადმი მიდგომა შედგება რამოდენიმე საფეხურისაგან, რომლებიც მოიცავს: ა) მომხმარებელთა და სხვა დაინტერესებულ მხარეთა მოთხოვნილებისა და მოლოდინის დადგენას; ბ) ხარისხის სფეროში ორგანიზაციის პოლიტიკისა და მიზნების დადგენას; გ) პროცესებისა და პასუხისმგებლობის დადგენას ხარისხის სფეროში მიზნების მისაღწევად; დ) ხარისხის სფეროში მიზნების მისაღწევად საჭირო რესურსების დადგენასა და განსაზღვრას და მათით უზრუნველყოფას; ე) მეთოდების შემუშავებას ყოველი პროცესის შედეგიანობისა და ეფექტურობის გასაზომად; ვ) ამ გაზომვების შედეგების გამოყენებას ყოველი პროცესის შედეგიანობისა და ეფექტურობის განსაზღვრისათვის; ზ) შეუსაბამობის წინასწარი გამოვლენისა და მათი მიზეზების თავიდან ასაცილებლად საჭირო საშუალებათა განსაზღვრას; თ) ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის მუდმივი გაუმჯობესებისათვის პროცესის შემუშავებასა და გამოყენებას. ასეთი მიდგომა გამოიყენება აგრეთვე ხარისხის მენეჯმენტის არსებული სისტემის სამუშაო მდგომარეობაში შენარჩუნებისა და გაუმჯობესებისათვის. ორგანიზაცია, რომელიც ზემოაღნიშნულ მიდგომას ირჩევს, თავისი პროცესების შესაძლებლობებში და პროდუქციის ხარისხში ქმნის ურყევ რწმენას, აგრეთვე უზრუნველყოფს საფუძველს მუდმივი გაუმჯობესებისათვის, რაც განაპირობებს მომხმარებელთა და სხვა დაინტერესებულ მხარეთა კმაყოფილების ამაღლებას და ორგანიზაციის წარმატებას. 2.4. პროცესული მიდგომა ნებისმიერი ქმედება ან ქმედებათა კომპლექსი, რომლის დროსაც გამოყენებულია რესურსები შემავალი მონაცემების გამომავალ მონაცემებად გარდასაქმნელად, შეიძლება განიხილებოდეს როგორც პროცესი. იმისათვის, რომ ორგანიზაციების ფუნქციონირება შედეგიანი იყოს, მათ უნდა განსაზღვრონ და მართონ მრავალრიცხოვანი ურთიერთდაკავშირებული და ურთიერთმოქმედი პროცესები. ხშირად ერთი პროცესის გამოსვლას შემდეგის შესვლა მოსდევს. ორგანიზაციის მიერ გამოყენებული პროცესების სისტემატური იდენტიფიკაცია და მენეჯმენტი, და განსაკუთრებით ასეთი პროცესების ურთიერთქმედება, შეიძლება ჩაითვალოს „პროცესულ მიდგომად“. წინამდებარე საერთაშორისო სტანდარტის დანიშნულებაა ორგანიზაციის მიერ მენეჯმენტის პროცესული მიდგომის გათვალისწინება. ნახ.1. წარმოდგენილია ისო 9000 სერიის სტანდარტებში აღწერილ პროცესულ მიდგომაზე დაფუძნებული ხარისხის მენეჯმენტის სისტემა. იგი გვიჩვენებს, რომ დაინტერესებული მხარეები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ორგანიზაციისათვის შემავალი მონაცემების წარდგენაში. დაინტერესებულ მხარეთა დაკმაყოფილებაზე დაკვირვება მოითხოვს იმ ინფორმაციის შეფასებას, რომელიც ეხება დაინტერესებულ მხარეთაგან მათი მოთხოვნილებებისა და მოლოდინის აღქმას. ნახ. 1-ზე მოცემული მოდელი არ ითვალისწინებს პროცესების დეტალიზაციას. 2.5. პოლიტიკა და მიზნები ხარისხის სფეროში პოლიტიკა და მიზნები ხარისხის სფეროში დგინდება იმისათვის, რომ იყოს ორიენტირი ორგანიზაციისათვის. ისინი განსაზღვრავენ სასურველ შედეგებს და ამ შედეგების მისაღწევად ხელს უწყობენ ორგანიზაციის მიერ რესურსების გამოყენებას. პოლიტიკა ხარისხის სფეროში უზრუნველყოფს საფუძველს ხარისხის სფეროში მიზნების შემუშავებისა და ანალიზისათვის. ხარისხის სფეროში მიზნები საჭიროა ეთანადებოდეს ხარისხის სფეროში პოლიტიკას და სწრაფვას მუდმივი გაუმჯობესებისადმი, ხოლო შედეგები უნდა იყოს ზომვადი. ხარისხის სფეროში მიზნების მიღწევამ შეიძლება პოზიტიური ზემოქმედება იქონიოს პროდუქციის ხარისხზე, სამუშაოს ეფექტურობასა და ფინანსურ მაჩვენებლებზე, და მაშასადამე, დაინტერესებულ მხარეთა დაკმაყოფილებასა და რწმენაზე. პირობითი აღნიშვნები:                     საქმიანობა, დამატებითი ღირებულება;                     ინფორმაციის ნაკადი; შენიშვნა: ფრჩხილებში მოცემული ფორმულირება არ გამოიყენება ისო 9001-ის მიმართ. ნახ. 1 ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის მოდელი, დაფუძნებული  პროცესულ მიდგომაზე 2.6. უმაღლესი ხელმძღვანელობის როლი ხარისხის მენეჯმენტის სისტემაში ლიდერობისა და რეალური ქმედებების მეშვეობით უმაღლეს ხელმძღვანელობას შეუძლია შექმნას ისეთი გარემო, რომელიც ხელს შეუწყობს მუშაკთა სრულად ჩართვას და ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის ეფექტურ მუშაობას. ხარისხის მენეჯმენტის პრინციპები (0.2) უმაღლესი ხელმძღვანელობის მიერ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს, როგორც საფუძველი მისი როლის შესასრულებლად: ა) ხარისხის სფეროში ორგანიზაციის პოლიტიკისა და მიზნების შემუშავებასა და შენარჩუნებაში; ბ) მთელს ორგანიზაციაში ხარისხის სფეროში პოლიტიკისა და მიზნების პოპულარიზაციისათვის პერსონალის თვითშეგნების ასამაღლებლად, მოტივაციისათვის და ამ პროცესებში ჩასართავად; გ) მთელს ორგანიზაციაში მომხმარებელთა მოთხოვნებზე ორიენტაციის უზრუნველყოფაში; დ) იმ შესაბამისი პროცესების დანერგვის უზრუნველყოფაში, რომლებიც ხელს უწყობენ მომხმარებელთა და სხვა დაინტერესებულ მხარეთა მოთხოვნების შესრულებას და ხარისხის სფეროში მიზნების მიღწევას; ე) ხარისხის მენეჯმენტის ეფექტური სისტემის შემუშავების, დანერგვისა და სამუშაო მდგომარეობაში შენარჩუნების უზრუნველყოფაში ხარისხის სფეროში ამ მიზნების მისაღწევად; ვ) საჭირო რესურსებით უზრუნველყოფაში; ზ) ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის პერიოდული ანალიზის ჩატარებაში; თ) ხარისხის სფეროში პოლიტიკისა და მიზნების მიმართ გადაწყვეტილებათა მიღებაში; ი) ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის გასაუმჯობესებელი ზომების გადაწყვეტილებათა მიღებაში. 2.7. დოკუმენტაცია 2.7.1 დოკუმენტაციის მნიშვნელობა დოკუმენტაცია იძლევა ქმედებათა არსისა და თანამიმდევრობის გადმოცემის საშუალებას. მათი გამოყენება ხელს უწყობს: ა) მომხმარებელთა მოთხოვნების შესაბამისობის მიღწევას და ხარისხის გაუმჯობესებას; ბ) კადრების შესაბამისი მომზადების უზრუნველყოფას; გ) განმეორებადობასა და თვალის დევნებას; დ) ობიექტური მოწმობებით უზრუნველყოფას; და ე) ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის ეფექტურობისა და მუდმივი ვარგისობის შეფასებას. დოკუმენტაციის შემუშავება არ უნდა იყოს თვითმიზანი, არამედ უნდა უმატებდეს ღირებულებას. 2.7.2 ხარისხის მენეჯმენტის სისტემებში გამოყენებული დოკუმენტების სახეები ხარისხის მენეჯმენტის სისტემებში გამოიყენება დოკუმენტების შემდეგი სახეები: ა) დოკუმენტები, რომლებიც წარმოადგენენ შეთანხმებულ ინფორმაციას ორგანიზაციის ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის შესახებ და განკუთვნილია როგორც შიგა, ისე გარე მოხმარებისათვის. ასეთ დოკუმენტებს მიეკუთვნება ხარისხის სახელმძღვანელო; ბ) დოკუმენტები, რომლებიც აღწერენ თუ როგორ გამოიყენება ხარისხის მენეჯმენტის სისტემა კონკრეტული პროდუქციის, პროექტის ან კონტრაქტის მიმართ: ასეთ დოკუმენტებს მიეკუთვნება ხარისხის გეგმები; გ) დოკუმენტები, რომლებიც ადგენენ მოთხოვნებს; ასეთ დოკუმენტებს მიეკუთვნება სპეციფიკაციები; დ) დოკუმენტები, რომლებიც შეიცავენ რეკომენდაციებს ან წინადადებებს; ასეთ დოკუმენტებს მიეკუთვნება მეთოდიკები; ე) დოკუმენტები, რომლებიც შეიცავენ ინფორმაციას იმის შესახებ, თუ როგორი თანამიმდევრობით შესრულდეს ქმედებები და პროცესები; ასეთი დოკუმენტები შეიძლება მოიცავდეს დოკუმენტირებულ პროცედურებს, სამუშაო ინსტრუქციებსა და ნახაზებს; ვ) დოკუმენტები, რომლებიც მოიცავენ შესრულებული ქმედებების ობიექტურ მოწმობებს ან მიღწეულ შედეგებს: ასეთ დოკუმენტებს განეკუთვნება ჩანაწერები. ყოველი ორგანიზაცია განსაზღვრავს საჭირო დოკუმენტაციის მოცულობას და მის მატარებლებს. ეს დამოკიდებულია ისეთ ფაქტორებზე როგორიცაა: ორგანიზაციის სახე და ზომა; პროცესების სირთულე და ურთიერთმოქმედება; პროდუქციის სირთულე; მომხმარებელთა მოთხოვნები; შესაბამისი სავალდებულო მოთხოვნები; პერსონალის დემონსტრირებული უნარი; აგრეთვე იმ სიღრმის დადგენა, რომელიც საჭიროა ხარისხის მენეჯმენტის სისტემისადმი მოთხოვნების შესრულების დასამტკიცებლად. 2.8. ხარისხის მენეჯმენტის სისტემების შეფასება 2.8.1 ხარისხის მენეჯმენტის სისტემების პროცესების შეფასება ხარისხის მენეჯმენტის სისტემების შეფასებისას საჭიროა დაისვას ოთხი ძირითადი კითხვა ყოველი შესაფასებელი პროცესის მიმართ: ა) არის თუ არა შესაბამისად გამოვლენილი და განსაზღვრული პროცესი? ბ) არის განაწილებული პასუხისმგებლობა? გ) არის დანერგილი და შენარჩუნებული სამუშაო მდგომარეობაში პროცედურები? დ) არის ეფექტური პროცესი საჭირო შედეგების მისაღებად? ზემოთ მოყვანილ კითხვებზე ერთობლივ პასუხებს შეუძლიათ განსაზღვრონ შეფასების შედეგები. ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის შეფასება შეიძლება განსხვავდებოდეს გამოყენების სფეროს მიხედვით და მოიცავდეს საქმიანობის ისეთ სახეებს, როგორიცაა ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის აუდიტი (შემოწმება) და ანალიზი, აგრეთვე თვითშეფასება. 2.8.2 ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის აუდიტი (შემოწმება) აუდიტები (შემოწმებები) გამოიყენება ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის მიმართ მოთხოვნათა შესრულების დონის განსაზღვრისათვის. აუდიტების (შემოწმებების) დაკვირვება გამოიყენება ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის ეფექტურობის შეფასებისა და მისი გაუმჯობესების შესაძლებლობის განსაზღვრისათვის. აუდიტები (შემოწმებები), რომელიც ტარდება პირველი მხარის (თვით ორგანიზაციის) მიერ ან მისი სახელით შიგა მიზნებისათვის, შეიძლება გამოყენებული იქნეს ორგანიზაციის მიერ მისი შესაბამისობის დეკლარირებისათვის. აუდიტები (შემოწმებები), რომელსაც ატარებს მეორე მხარე, შეიძლება ჩატარდეს ორგანიზაციის მომხმარებლების მიერ ან სხვა პირების მიერ მომხმარებელთა სახელით. აუდიტები (შემოწმებები), რომელსაც ატარებს მესამე მხარე, ხორციელდება გარე დამოუკიდებელი ორგანიზაციების მიერ. ასეთი ორგანიზაციები, რომლებიც, ჩვეულებრივ, აკრედიტებული არიან, ატარებენ სერტიფიკაციას მოთხოვნებთან შესაბამისობაზე, მაგალითად, ისო 9001 მოთხოვნებთან. ისო 19011 შეიცავს მეთოდურ მითითებებს აუდიტზე (შემოწმებებზე). 2.8.3 ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის ანალიზი უმაღლესი ხელმძღვანელობის ერთ-ერთი ამოცანაა ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის ვარგისობის, ადეკვატურობის, ეფექტურობისა და შედეგიანობის რეგულარული, სისტემატური შეფასება ხარისხის სფეროში პოლიტიკისა და მიზნების გათვალისწინებით. ეს ანალიზი შეიძლება მოიცავდეს ხარისხის სფეროში პოლიტიკის და მიზნების ადაპტაციის აუცილებლობის განხილვას დაინტერესებულ მხარეთა მოთხოვნებისა და მოლოდინის ცვლილებების საპასუხოდ. ანალიზი მოიცავს ქმედებებში მოთხოვნების განსაზღვრას. ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის ანალიზის დროს, სხვა საინფორმაციო წყაროებთან ერთად, გამოიყენება აუდიტების (შემოწმებების) ანგარიშები. 2.8.4 ორგანიზაციის თვითშეფასება ორგანიზაციის თვითშეფასება წარმოადგენს ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის ან სრულყოფის მოდელის მიმართ ორგანიზაციის საქმიანობის ყოველმხრივ და სისტემატურ ანალიზს და შედეგებს. თვითშეფასებას შეუძლია მოგვცეს ზოგადი წარმოდგენა ორგანიზაციის საქმიანობისა და ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის განვითარების დონეზე. მას აგრეთვე შეუძლია განსაზღვროს ორგანიზაციაში გასაუმჯობესებელი სფეროები და პრიორიტეტები. 2.9. მუდმივი გაუმჯობესება ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის მუდმივი გაუმჯობესების მიზანს წარმოადგენს მომხმარებელთა და სხვა დაინტერესებულ მხარეთა დაკმაყოფილების შესაძლებლობის ამაღლება. გაუმჯობესების ქმედებები მოიცავს: ა) არსებული მდგომარეობის ანალიზს და შეფასებას გასაუმჯობესებელი სფეროების განსაზღვრისათვის; გაუმჯობესების მიზნების დადგენას; გ) შესაძლო გადაწყვეტილებათა ძიებას მიზნის მისაღწევად; დ) გადაწყვეტილებათა შეფასებას და შერჩევას; ე) შერჩეულ გადაწყვეტილებათა შესრულებას; ვ) შესრულების შედეგების გაზომვას, შემოწმებას, ანალიზს და შეფასებას იმის დასადგენად, მიღწეულია თუ არა მიზანი; ზ) ცვლილებათა გაფორმებას. შედეგებს გაანალიზებენ გაუმჯობესების შემდგომი შესაძლებლობის დადგენის მიზნით. ამგვარად, გაუმჯობესება წარმოადგენს მუდმივ მოქმედებას. მომხმარებელთა და სხვა დაინტერესებულ მხარეთა უკუკავშირი, აუდიტები (შემოწმებები) და ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის ანალიზი შეიძლება აგრეთვე გამოყენებულ იქნეს გაუმჯობესების შესაძლებლობის განსასაზღვრავად. 2.10 სტატისტიკური მეთოდების როლი სტატისტიკური მეთოდების გამოყენებამ შეიძლება ხელი შეუწყოს ცვალებადობის გაგებას და მაშასადამე, შეუძლია დაეხმაროს ორგანიზაციებს პრობლემის გადაწყვეტაში და შედეგიანობისა და ეფექტურობის ამაღლებაში. ეს მეთოდები, ხელს უწყობენ აგრეთვე გადაწყვეტილებათა მიღების დროს არსებული მონაცემების უკეთესად გამოყენებას. ცვალებადობაზე დაკვირვება შეიძლება მრავალი სახეობის საქმიანობის მსვლელობისას და შედეგების მიხედვით, აშკარა სტაბილურობის პირობეშიც კი. ასეთი ცვალებადობის თვალის დევნება შეიძლება პროდუქციისა და პროცესების გასაზომ მახასიათებლებში. ცვალებადობა შეიძლება შეიმჩნეოდეს პროდუქციის სასიცოცხლო ციკლის სხვადასხვა სტადიებზე ბაზრის კვლევიდან, მომხმარებელთა მომსახურებამდე და უტილიზაციამდე. სტატისტიკურ მეთოდებს შეუძლიათ დახმარება ასეთი ცვალებადობის გაზომვების, აღწერის, ანალიზის, ინტერპრეტაციისა და მოდელირების დროს მაშინაც კი, როდესაც შედარებით შეზღუდულია მონაცემთა რაოდენობა. ასეთ მონაცემთა სტატისტიკურ ანალიზს შეუძლია დახმარება, ცვლილებადობის არსის, მასშტაბის და იმ მიზეზების უკეთ გაგებაში, რამაც შეიძლება ხელი შეუწყოს ცვალებადობის შედეგად პრობლემების შესაძლო წარმოქმნის წინასწარ გამოვლენას და მუდმივ გაუმჯობესებას. ხარისხის მენეჯმენტის სისტემაში სტატისტიკური მეთოდების გამოყენებაზე მეთოდური მითითებანი მოცემულია ისო/to 10017-ში. 2.11. ხარისხის მენეჯმენტის სისტემებისა და მენეჯმენტის სხვა სისტემების მიმართულებები ხარისხის მენეჯმენტის სისტემა წარმოადგენს ორგანიზაციის მენეჯმენტის სისტემის იმ ნაწილს, რომელიც მიმართულია ხარისხის სფეროში არსებული მიზნების შესაბამისად, შედეგების მიღებაზე, რათა დაკმაყოფილებულ იქნეს დაინტერესებულ მხარეთა მოთხოვნილება, მოლოდინი და მოთხოვნები. ხარისხის სფეროში მიზნები ავსებს განვითარებასთან, დაფინანსებასთან, რენტაბელობასთან, გარემოს დაცვასთან, შრომის უსაფრთხოებასთან და დაცვასთან დაკავშირებულ ორგანიზაციის სხვა მიზნებს. ორგანიზაციის მენეჯმენტის სხვადასხვა ნაწილები ხარისხის მენეჯმენტის სისტემასთან ერთად შეიძლება ინტეგრირებულ იქნენ მენეჯმენტის ერთიან სისტემაში, რომელიც გამოიყენებს საერთო ელემენტებს. მან შეიძლება გაადვილოს დაგეგმვა, რესურსების გამოყოფა, დამატებითი მიზნების განსაზღვრა და ორგანიზაციის საერთო ეფექტურობის შეფასება. ორგანიზაციის მენეჯმენტის სისტემა შეიძლება შეფასებულ იქნეს ორგანიზაციის საკუთარ მოთხოვნებთან შესაბამისობაზე. იგი შეიძლება აგრეთვე შემოწმდეს საერთაშორისო სტანდარტების მოთხოვნათა შესაბამისობაზე, როგორიცაა: ისო 9001 და ისო 14001. ეს აუდიტები (შემოწმებები) შეიძლება ტარდებოდეს ცალ-ცალკე ან ერთობლივად. 2.12. ხარისხის მენეჯმენტის სისტემებსა და სრულყოფის მოდელებს შორის ურთიერთკავშირი ისო 9000 სერიის სტანდარტებით გათვალისწინებული ხარისხის მენეჯმენტის სისტემების მიდგომები და სრულყოფის მოდელები ეფუძნება საერთო პრინციპებს. ორივე ეს მიდგომა: ა) ორგანიზაციას აძლევს საშუალებას გამოავლინოს თავისი ძლიერი და სუსტი მხარეები; ბ) მოიცავენ ზოგად მოდელებთან შედარებით შეფასების დებულებებს; გ) უზრუნველყოფენ საფუძველს მუდმივი გაუმჯობესებისათვის; დ) ითვალისწინებენ გარე აღიარების საშუალებებს. განსხვავება ისო 9000 სერიის ხარისხის მენეჯმენტის სისტემების მიდგომებსა და სრულყოფის მოდელებს შორის მდგომარეობს მათი გამოყენების სფეროებში. ისო 9000 სერიის სტანდარტები შეიცავენ მოთხოვნებს ხარისხის მენეჯმენტის სისტემების მიმართ და საქმიანობის გაუმჯობესების რეკომენდაციებს. ხარისხის მენეჯმენტის სისტემების შეფასება კი ადგენს ამ მოთხოვნების შესრულებას. სრულყოფის მოდელები შეიცავენ კრიტერიუმებს, რომლებიც იძლევიან ორგანიზაციის საქმიანობის შედარებითი შეფასების საშუალებას და ეს გამოყენებადია საქმიანობის ყველა სფეროში და ყველა დაინტერესებული მხარის მიმართ. სრულყოფის მოდელებში შეფასების კრიტერიუმები ორგანიზაციებს უზრუნველყოფენ საფუძვლით მათი საქმიანობის სხვა ორგანიზაციების საქმიანობასთან შედარებისათვის. 3. ტერმინები და განსაზღვრებები ტერმინი, რომლის განსაზღვრება მოცემულია წინამდებარე განყოფილების რომელიმე ადგილას, გამოყოფილია მსხვილი შრიფტით. შემდეგ ფრჩხილში მოცემულია მისი რიგითი ნომერი. მსხვილი შრიფტით ასეთი გამოყოფილი ტერმინი განსაზღვრებაში შეიძლება შეიცვალოს მისი საკუთარი განსაზღვრებით. მაგალითად: პროდუქცია (3.4.2) განსაზღვრულია როგორც “პროცესის შედეგი” (3.4.1); პროცესი განსაზღვრულია როგორც „საწყისის საბოლოოდ გარდამქმნელი ურთიერთდაკავშირებული ან ურთიერთმოქმედი საქმიანობის სახეობათა ერთობლიობა”. თუ ტერმინს „პროცესი“ შევცვლით მისი განმარტებით, მაშინ: პროდუქცია ხდება „საწყისის საბოლოოდ გარდამქმნელი ურთიერთდაკავშირებული და ურთიერთმოქმედი საქმიანობის სახეობათა ერთობლიობის შედეგი“. თუ ცნებას გააჩნია სპეციალური დანიშნულება კონკრეტულ კონტექსტში, მაშინ გამოყენების სფერო აღინიშნება განსაზღვრების წინ კუთხოვან ფრჩხილებში < > მოთავსებული. მაგალითად, ტექნიკური ექსპერტი <აუდიტი> (3.9.11). 3.1 ტერმინები ხარისხზე 3.1.1 ხარისხი დონე, რომლითაც საკუთარი მახასიათებლების (3.5.1) ერთობლიობა ასრულებს მოთხოვნებს (3.1.2). შენიშვნა 1. ტერმინი „ხარისხი“ შეიძლება გამოყენებული იქნეს ისეთ ზედსართავთან, როგორიცაა ცუდი, კარგი ან განსხვავებული. შენიშვნა 2. ტერმინი „საკუთარი“ ტერმინ „დაგეგმილი“-ს საპირისპიროდ აღნიშნავს არსებობას რაღაცაში, განსაკუთრებით თუ ეს ეხება მუდმივ მახასიათებელს. 3.1.2 მოთხოვნა მოთხოვნილება ან მოლოდინი, რომელიც დადგენილია, ჩვეულებრივ ივარაუდება ან წარმოადგენს სავალდებულოს. შენიშვნა 1. „ჩვეულებრივ ივარაუდება“ ნიშნავს, რომ ეს ორგანიზაციის (3.3.1), მისი მომხმარებლების (3.3.5) და სხვა დაინტერესებულ მხარეთა (3.3.7) საყოველთაოდ მიღებული პრაქტიკაა, როდესაც ივარაუდება განსახილველი მოთხოვნილებები ან მოლოდინი. 2. კონკრეტული სახის მოთხოვნის აღნიშვნისათვის შეიძლება გამოიყენებოდეს განმსაზღვრელი სიტყვები, მაგალითად, მოთხოვნები პროდუქციისადმი, მოთხოვნები ხარისხის სისტემისადმი, მომხმარებლის მოთხოვნები. 3. დადგენილ მოთხოვნას წარმოადგენს ისეთი მოთხოვნა, რომელიც განსაზღვრულია, მაგალითად, დოკუმენტში (3.7.2). 4. მოთხოვნები შეიძლება გამოყენებულ იქნეს სხვადასხვა დაინტერესებული მხარის მიერ. 3.1.3 გრადაცია კლასი, სორტი, კატეგორია ან თანრიგი, რომელიც მინიჭებული აქვს იგივე ფუნქციური გამოყენების მქონე პროდუქციის (3.4.2), პროცესის (3.4.1) ან სისტემების (3.2.1) ხარისხისადმი სხვადასხვა მოთხოვნებს (3.1.2). მაგალითი. ავიაბილეთის კლასი ან სასტუმროს კატეგორია სასტუმროების ცნობარში. შენიშვნა. ხარისხის მიმართ მოთხოვნათა განსაზღვრისას გრადაცია ჩვეულებრივ დგინდება. 3.1.4 მომხმარებელთა კმაყოფილება მომხმარებელთა მიერ მათი მოთხოვნების (3.1.2) შესრულების დონის აღქმა. შენიშვნა 1. მომხმარებელთა საჩივრები წარმოადგენს მომხმარებელთა დაკმაყოფილების დაბალი დონის ზოგად მაჩვენებელს, თუმცა მათი არარსებობა არ ნიშნავს მომხმარებელთა დაკმაყოფილების მაღალ დონეს. შენიშვნა 2. თუკი მომხმარებელთა მოთხოვნები იყო მათთან შეთანხმებული და შესრულებული, ეს აუცილებლად არ უზრუნველყოფს მომხმარებელთა მაღალ დაკმაყოფილებას. 3.1.5 შესაძლებლობები ორგანიზაციის (3.3.1), სისტემის (3.2.1) ან პროცესის (3.4.1) უნარი, აწარმოოს პროდუქცია (3.4.2), რომელიც უპასუხებს ამ პროდუქციის მიმართ მოთხოვნებს (3.1.2). შენიშვნა: ტერმინები, რომლებიც მიეკუთვნება პროცესის შესაძლებლობებს სტატისტიკის სფეროში, განსაზღვრულია ისო 3534–2-ში. 3.2. ტერმინები მენეჯმენტზე 3.2.1 სისტემა ურთიერთდაკავშირებული და ურთიერთმოქმედი ელემენტების ერთობლიობა. 3.2.2 მენეჯმენტის სისტემა სისტემა (3.2.1) პოლიტიკისა და მიზნების შემუშავებისათვის და ამ მიზნების მიღწევისათვის. იშვნა. ორგანიზაციის (3.3.1) მენეჯმენტის სისტემა შეიძლება მოიცავდეს მენეჯმენტის სხვადასხვა სისტემებს, როგორიცაა: ხარისხის მენეჯმენტის სისტემა (3.2.3), ფინანსური საქმიანობის მენეჯმენტის სისტემა ან გარემოს დაცვის მენეჯმენტის სისტემა. 3.2.3 ხარისხის მენეჯმენტის სისტემა მენეჯმენტის სისტემა (3.2.2) ორგანიზაციის (3.3.1) მმართველობისა და ხელმძღვანელობისათვის, რომელიც მისაღებია ხარისხთან (3.1.1) მიმართებაში. 3.2.4 პოლიტიკა ხარისხის სფეროში ორგანიზაციის (3.3.1) საქმიანობის ზოგადი განზრახვები და მიმართულებები ხარისხის (3.1.1) სფეროში, რომლებიც ოფიციალურადაა ფორმულირებული უმაღლესი ხელმძღვანელობის (3.2.7) მიერ. შენიშვნა 1. როგორც წესი, პოლიტიკა ხარისხის სფეროში ეთანადება ორგანიზაციის ზოგად პოლიტიკას და უზრუნველყოფს საფუძველს ხარისხის სფეროში მიზნების(3.2.5) ჩამოსაყალიბებლად. შენიშვნა 2. წინამდებარე საერთაშორისო სტანდარტში მოცემული ხარისხის მენეჯმენტის პრინციპები შეიძლება წარმოადგენდნენ ხარისხის სფეროში (იხ. 0.2) პოლიტიკის შემუშავების საფუძველს. 3.2.5 მიზნები ხარისხის სფეროში ის, რისი მიღწევაც უნდათ, ან რისკენაც მიისწრაფვიან ხარისხის (3.1.1) სფეროში. შენიშვნა 1. მიზნები ხარისხის სფეროში, ჩვეულებრივ, ეფუძნება ორგანიზაციის პოლიტიკას ხარისხის სფეროში (3.2.4). შენიშვნა 2. მიზნები ხარისხის სფეროში, ჩვეულებრივ, დგინდება ორგანიზაციის (3.3.1) შესაბამისი ფუნქციებისა და დონეებისათვის. 3.2.6 მენეჯმენტი ორგანიზაციის (3.3.1) მიერ ხელმძღვანელობისა და მართვის კოორდინირებული საქმიანობა. შენიშვნა: ინგლისურ ენაში ტერმინი „mაnაgment“ზოგჯერ გულისხმობს ადამიანებს, ანუ პირებს, ან მუშაკთა ჯგუფს, რომლებსაც გააჩნიათ ორგანიზაციის ხელმძღვანელობისა და მართვის რწმუნება და პასუხისმგებლობა. როდესაც „mაnაgment“ გამოყენება ამ აზრით ყოველთვის საჭიროა მისი გამოყენება გარკვეულ სიტყვებთან ერთად, რათა არ მოხდეს მისი არევა ზემოთ განსაზღვრულ „mაnაgment“-ის ცნებასთან. მაგალითად, არ არის მიზანშეწონილი გამოთქმა „ხელმძღვანელობამ უნდა . . . ”, მაშინ როდესაც მისაღებია „უმაღლესმა ხელმძღვანელობამ (3.2.7) უნდა . . .”. 3.2.7 უმაღლესი ხელმძღვანელობა პირი, ან მუშაკთა ჯგუფი, რომლებიც ახორციელებენ ორგანიზაციის (3.3.1) საქმიანობის მიმართულებას და მართვას უმაღლეს დონეზე. 3.2.8 ხარისხის მენეჯმენტი ორგანიზაციის (3.3.1) ხელმძღვანელობისა და მართვის კოორდინირებული საქმიანობა ხარისხთან (3.1.1) მიმართებაში. შენიშვნა. ხელმძღვანელობა და მართვა ხარისხთან მიმართებაში, ჩვეულებრივ, მოიცავს პოლიტიკის შემუშავებას ხარისხის სფეროში (3.2.4) და მიზნებს ხარისხის სფეროში (3.2.5), ხარისხის დაგეგმვას (3.2.9), ხარისხის მართვას (3.2.10), ხარისხის უზრუნველყოფას (3.2.11) და ხარისხის გაუმჯობესებას (3.2.12). 3.2.9 ხარისხის დაგეგმვა ხარისხის მენეჯმენტის (3.2.8) ნაწილი, რომელიც მიმართულია მიზნების დასახვაზე ხარისხის სფეროში (3.2.5) და განსაზღვრავს პროდუქციის სასიცოცხლო ციკლის საჭირო ოპერაციულ პროცესებს (3.4.1) და შესაბამის რესურსებს ხარისხის სფეროში მიზნების მისაღწევად. შენიშვნა: ხარისხის გეგმების (3.7.5) შემუშავება შეიძლება იყოს ხარისხის დაგეგმვის ნაწილი. 3.2.10 ხარისხის მართვა ხარისხის მენეჯმენტის (3.2.8) ნაწილი, რომელიც მიმართულია ხარისხის მიმართ მოთხოვნათა (3.1.2) შესასრულებლად. 3.2.11 ხარისხის უზრუნველყოფა ხარისხის მენეჯმენტის (3.2.8) ნაწილი, რომელიც მიმართულია რწმენის შესაქმნელად, რომ ხარისხის მიმართ მოთხოვნები (3.1.2) იქნება შესრულებული. 3.2.12 ხარისხის გაუმჯობესება ხარისხის მენეჯმენტის (3.2.8) ნაწილი, რომელიც მიმართულია ხარისხის მიმართ მოთხოვნების (3.1.2) შესრულების უნარის ასამაღლებლად. შენიშვნა. მოთხოვნები შეიძლება განეკუთვნებოდეს ნებისმიერ ასპექტს, როგორიცაა: შედეგიანობა (3.2.14), ეფექტურობა (3.2.15) ან თვალის მიდევნება (3.5.4). 3.2.13 მუდმივი გაუმჯობესება მოთხოვნების (3.1.2) შესრულების უნარის გაზრდის განმეორებადი საქმიანობა. შენიშვნა. მიზნების დასახვისა და გაუმჯობესების შესაძლებლობის ძიების პროცესი (3.4.1) წარმოადგენს მუდმივ პროცესს, რომელიც იყენებს აუდიტის (შემოწმების) დაკვირვებებს (3.9.6), და აუდიტის (შემოწმების) შედეგების (3.9.7) მიხედვით დასკვნებს, მონაცემთა ანალიზს, ხელმძღვანელობის მიერ ჩატარებულ ანალიზს (3.8.7) ან სხვა საშუალებებს, რომელთაც ჩვეულებრივ მივყავართ მაკორექტირებელ ქმედებებთან (3.6.5), ან წინმსწრებ ქმედებებთან (3.6.4). 3.2.14 შედეგიანობა დაგეგმილი საქმიანობის რეალიზაციისა და დაგეგმილი შედეგების მიღწევის დონე. 3.2.15 ეფექტურობა კავშირი მიღწეულ შედეგებსა და გამოყენებულ რესურსებს შორის. 3.3. ტერმინები ორგანიზაციაზე 3.3.1 ორგანიზაცია მუშაკთა და საჭირო საშუალებათა ჯგუფი პასუხისმგებლობის, უფლებამოსილების და ურთიერთდამოკიდებულების განაწილებით. მაგალითები. კომპანია, კორპორაცია, ფირმა, საწარმო, დაწესებულება, საქველმოქმედო ორგანიზაცია, საბითუმო ვაჭრობის ორგანიზაცია, ასოციაცია, აგრეთვე მათი ქვედანაყოფები ან მათი კომბინაცია. შენიშვნა 1. განაწილება ჩვეულებრივ მოწესრიგებულია. შენიშვნა 2. ორგანიზაცია შეიძლება იყოს სახელმწიფო ან კერძო. შენიშვნა 3. წინამდებარე განსაზღვრება ნამდვილად გამოიყენება ხარისხის მენეჯმენტის სისტემებზე (3.2.3) სტანდარტების მიმართ. ტერმინი “ორგანიზაცია” სხვაგვარად არის განსაზღვრული ისო/iek 2 სახელმძღვანელოში. 3.3.2 საორგანიზაციო სტრუქტურა პასუხისმგებლობის, უფლებამოსილებისა და ურთიერთდამოკიდებულების განაწილება მუშაკთა შორის. შენიშვნა 1. განაწილება, ჩვეულებრივ, მოწესრიგებულია. შენიშვნა 2. ოფიციალურად გაფორმებული საორგანიზაციო სტრუქტურა ხშირად მოცემულია ხარისხის სახელმძღვანელოში (3.7.4), ან ხარისხის გეგმის (3.7.5) პროექტში (3.4.3). შენიშვნა 3. საორგანიზაციო სტრუქტურის გამოყენების სფერო შეიძლება მოიცავდეს შესაბამის ურთიერთქმედებას სხვა ორგანიზაციებთან (3.3.1). 3.3.3 ინფრასტრუქტურა ორგანიზაციის (3.3.1) ფუნქციონირებისათვის აუცილებელი შენობების, მოწყობილობა-დანადგარებისა და უზრუნველყოფის სამსახურების ერთობლიობა (ორგანიზაცია). 3.3.4 საწარმოო გარემო ერთობლიობა პირობებისა, რომლებშიც სრულდება სამუშაო. შენიშვნა. პირობები მოიცავენ ფიზიკურ, სოციალურ, ფსიქოლოგიურ და ეკოლოგიურ ფაქტორებს (როგორიცაა: ტემპერატურა, აღიარებისა და წახალისების სისტემები, ერგონომიკა და ატმოსფეროს შემადგენლობა). 3.3.5 მომხმარებელი პროდუქციის (3.4.2) მიმღები ორგანიზაცია (3.3.1) ან პირი. მაგალითები. კლიენტი, დამკვეთი, საბოლოო მომხმარებელი, საცალო მოვაჭრე, ბენეფიციარი და მყიდველი. შენიშვნა. მომხმარებელი, შეიძლება იყოს შიგა ან გარე ორგანიზაციასთან მიმართებაში. 3.3.6 მიმწოდებელი პროდუქციის (3.4.2) წარმომდგენი ორგანიზაცია (3.3.1) ან პირი. მაგალითები: მწარმოებელი, ბითუმად მოვაჭრე, საცალო ვაჭრობის საწარმო ან პროდუქციის გამყიდველი, მომსახურების შემსრულებელი, ინფორმაციის მიმწოდებელი. შენიშვნა 1. ორგანიზაციასთან მიმართებით მიმწოდებელი შეიძლება იყოს შიგა ან გარე. შენიშვნა 2. საკონტრაქტო სიტუაციაში მიმწოდებელს ზოგჯერ „მოიჯარეს“ უწოდებენ. 3.3.7 დაინტერესებული მხარე ორგანიზაციის (3.3.1) საქმიანობით ან წარმატებით დაინტერესებული პირი ან ჯგუფი. მაგალითები. მომხმარებლები (3.3.5), მესაკუთრეები, ორგანიზაციის მუშაკები, მიმწოდებლები (3.3.6), ბანკირები, ასოციაციები, პარტნიორები ან საზოგადოება. შენიშვნა. ჯგუფი შეიძლება შედგებოდეს ორგანიზაციისაგან, მისი ნაწილისაგან, ან რამდენიმე ორგანიზაციისაგან. 3.4. ტერმინები პროცესებსა და პროდუქციაზე 3.4.1 პროცესი საწყისის საბოლოოდ გარდამქმნელ ურთიერთდამაკავშირებელი და ურთიერთმოქმედი საქმიანობის სახეობათა ერთობლიობა. შენიშვნა 1. პროცესის საწყისს, ჩვეულებრივ, სხვა პროცესების ბოლო წარმოადგენს. შენიშვნა 2. პროცესები ორგანიზაციაში (3.3.1), როგორც წესი, იგეგმება და ხორციელდება მართვად პირობებში, ღირებულების დამატების მიზნით. შენიშვნა 3. პროცესი, რომელშიც საბოლოო პროდუქციის (3.4.2) შესაბამისობის დადასტურება (3.6.1) გაძნელებულია ან ეკონომიურად მიზანშეუწონელია, ხშირად განეკუთვნება „სპეციალურ პროცესს“. 3.4.2 პროდუქცია  პროცესის (3.4.1) შედეგი შენიშვნა 1. არსებობს პროდუქციის ოთხი ზოგადი კატეგორია: – მომსახურება (მაგალითად, გადაზიდვები); – პროგრამული საშუალებები (მაგალითად, კომპიუტერული პროგრამა, ლექსიკონი); – ტექნიკური საშუალებები (მაგალითად, ძრავას კვანძი); – გადასამუშავებელი მასალები (მაგალითად, საპოხი მასალა); პროდუქციის მრავალი სახეობა მოიცავს ისეთ ელემენტებს, რომლებიც განეკუთვნებიან პროდუქციის სხვადასხვა ზოგადი კატეგორიებს. პროდუქციის მკუთვნება მომსახურებაზე, პროგრამულ საშუალებებზე, ტექნიკურ საშუალებებზე ან გადასამუშავებელ მასალებზე დამოკიდებულია იმაზე, თუ რომელი ელემენტი ჭარბობს. მაგალითად, მისაწოდებელი პროდუქცია „ავტომობილი” შედგება ტექნიკური საშუალებებისაგან (მაგალითად, საბურავები), გადასამუშავებელი მასალებისაგან (საწვავი, გამაცივებელი სითხე), პროგრამული საშუალებებისაგან (ძრავის პროგრამული მართვა, მძღოლის ინსტრუქცია) და მომსახურებისაგან (გამყიდველის მიერ მიცემული საექსპლუატაციო განმარტებები). შენიშვნა 2. მომსახურება სულ მცირე, ერთი ქმედების შედეგს წარმოადგენს, რომელიც აუცილებლად ხორციელდება მიმწოდებლისა (3.3.6) და მომხმარებლის (3.3.5) ურთიერთქმედებით. იგი, როგორც წესი, არამატერიალურია. მომსახურების გაწევა შეიძლება მოიცავდეს მაგალითად შემდეგს: – ქმედება, განხორციელებული მომხმარებლის მიერ მიწოდებულ მატერიალურ პროდუქციაზე (მაგალითად, ავტომობილი, რომელსაც ესაჭიროება შეკეთება); – ქმედება, განხორციელებული მომხმარებლის მიერ მოწოდებულ არამატერიალურ პროდუქციაზე (მაგალითად, განცხადება შემოსავლებზე, რომელიც საჭიროა გადასახადის სიდიდის განსაზღვრისათვის); – არამატერიალური პროდუქციის წარდგენა (მაგალითად, ინფორმაცია ცოდნის გადაცემის მხრივ); – მომხმარებლისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნა (მაგალითად, სასტუმროებსა და რესტორნებში). პროგრამული საშუალება მოიცავს ინფორმაციას და ჩვეულებრივ, არამატერიალურია, ასევე შეიძლება იქნეს მიდგომის, ოპერაციის ან პროცედურის (3.4.5) ფორმით. ტექნიკური საშუალება, როგორც წესი, მატერიალურია და მისი რაოდენობა გამოიხატება გამოანგარიშებული მახასიათებლებით (3.5.1). გადასამუშავებელი მასალები, ჩვეულებრივ, მატერიალურია და მათი რაოდენობა გამოიხატება უწყვეტი მახასიათებლებით. ტექნიკური საშუალებები და გადასამუშავებელი მასალები ხშირად წარმოადგენენ საქონელს. შენიშვნა 3. ხარისხის უზრუნველყოფა (3.2.11) უმთავრესად მიმართულია სავარაუდო პროდუქციაზე. 3.4.3 პროექტი უნიკალური პროცესი (3.4.1), რომელიც შედგება საწყის და საბოლოო ვადებთან კოორდინირებული და მართვადი საქმიანობის ერთობლიობისაგან, რომელიც წამოწყებულია კონკრეტული მოთხოვნების (3.1.2) შესაბამისი მიზნის მისაღწევად და რომელიც შეიცავს ვადების, ღირებულებისა და რესურსების შეზღუდვებს. შენიშვნა 1. ცალკეული პროექტი შეიძლება იყოს უფრო დიდი პროექტის სტრუქტურის ნაწილი. შენიშვნა 2. ზოგიერთ პროექტებში ხდება მიზნების სრულყოფა, ხოლო პროდუქციის მახასიათებლები (3.5.1) განისაზღვრება პროექტის განვითარების შესაბამისად. შენიშვნა 3. პროექტის გამოსავალი შეიძლება იყოს ერთი ნაწარმი ან პროდუქციის (3.4.2) რამდენიმე ერთეული. შენიშვნა 4. ადაპტირებულია ისო 10006 : 1997-დან. 3.4.4 დაპროექტება და შემუშავება პროცესების (3.4.1) ერთობლიობა, რომელთა მეშვეობითაც ხდება პროდუქციის (3.4.2), პროცესის (3.4.1) ან სისტემის (3.2.1) მოთხოვნების (3.1.2) დადგენილ მახასიათებლებში (3.5.1) ან ნორმატიულ - ტექნიკურ დოკუმენტაციაში (3.7.3) გადაყვანა. შენიშვნა 1. ტერმინები “დაპროექტება” და “შემუშავება” ზოგჯერ გამოიყენება როგორც სინონიმები, ზოგჯერ კი – დაპროექტების და შემუშავების პროცესის სხვადასხვა სტადიის მთლიანობაში განსასაზღვრავად. შენიშვნა 2. დაპროექტებისა და შემუშავების ობიექტის აღსანიშნავად შეიძლება გამოიყენებოდეს განმსაზღვრელი სიტყვები (მაგალითად, პროდუქციის დაპროექტება და შემუშავება, ან პროცესის დაპროექტება და შემუშავება). 3.4.5 პროცედურა საქმინობის ან პროცესის (3.4.1) განსახორციელებელი დადგენილი წესი. შენიშვნა 1. პროცედურები შეიძლება იყოს დოკუმენტირებული ან არადოკუმენტირებული. შენიშვნა 2. თუ პროცედურა დოკუმენტირებულია, ხშირად გამოიყენება ტერმინი „წერილობითი პროცედურა“ ან „დოკუმენტირებული პროცედურა“. დოკუმენტს (3.7.2), რომელიც შეიცავს პროცედურას, შეიძლება ეწოდოს „დოკუმენტირებული პროცედურა“. 3.5 ტერმინები მახასიათებლებზე 3.5.1 მახასითებელი განმასხვავებელი თვისება. შენიშვნა 1. მახასიათებელი შეიძლება იყოს საკუთარი ან მიკუთვნებული. შენიშვნა 2. მახასიათებელი შეიძლება იყოს ხარისხობრივი ან რაოდენობრივი. შენიშვნა 3. არსებობს მახასიათებლების სხვადასხვა კლასი, როგორიცაა: – ფიზიკური (მაგალითად, მექანიკური, ელექტრული, ქიმიური ან ბიოლოგიური მახასიათებლები); – ორგანოლეპტიკური (მაგალითად, სუნთან, შეგრძნებასთან, გემოსთან, მხედველობასთან, სმენასთან დაკავშირებული); – ეთიკური (მაგალითად, თავაზიანობა, პატიოსნება, სიმართლე); – დროითი (მაგალითად, პუნქტუალობა, შეუფერხებლობა, ხელმისაწვდომობა); – ერგონომიკური (მაგალითად, ფიზიოლოგიური მახასიათებლები ან დაკავშირებული ადამიანის უსაფრთხოებასთან); – ფუნქციური (მაგალითად, თვითმფრინავის მაქსიმალური სიჩქარე). 3.5.2 ხარისხის მახასიათებელი პროდუქციის (3.4.2), პროცესის (3.4.1) ან სისტემის (3.2.1) საკუთარი მახასიათებლები (3.5.1) გამომდინარე მოთხოვნებიდან (3.1.2). შენიშვნა 1. “საკუთარი” ნიშნავს რაიმეში არსებობას, განსაკუთრებით, მაშინ, თუ ეს ეხება მუდმივ მახასიათებელს. შენიშვნა 2. პროდუქციის, პროცესის ან სისტემის მიკუთვნებული მახასიათებლები (მაგალითად, პროდუქციის ფასი, პროდუქციის მესაკუთრე) არ წარმოადგენს ამ პროდუქციის, პროცესის ან სისტემის ხარისხის მახასიათებლებს. 3.5.3 საიმედოობა კრებითი ტერმინი, რომელიც გამოიყენება მზადყოფნის თვისებისა და მასზე მოქმედი შეუფერხებლობის, სარემონტო ვარგისობის და ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის უზრუნველყოფის აღსაწერად. შენიშვნა. საიმედოობა გამოიყენება მხოლოდ ზოგადი არა რაოდენობრივი თვისების აღწერისათვის [iek 60050-191:1990]. 3.5.4 თვალის დევნება ისტორიის და რაც განიხილება იმის გამოყენების ან ადგილმდებარეობის განხილვის შესაძლებლობა. შენიშვნა 1. პროდუქციის (3.4.2) განხილვისას თვალის დევნება შეიძლება ეხებოდეს: – მასალებისა და მაკომპლექტებლების წარმოშობას; – დამუშავების ისტორიას; – მიწოდების შემდეგ პროდუქციის განაწილებასა და ადგილმდებარეობას. შენიშვნა 2. მეტროლოგიის სფეროში განსაზღვრა, რომელიც მოცემულია VIM:1993, 6.10-ში, წარმოადგენს მიღებულ განსაზღვრას. 3.6. ტერმინები შესაბამისობაზე 3.6.1 შესაბამისობა მოთხოვნის (3.1.2) შესრულება. შენიშვნა 1. წინამდებარე განსაზღვრა ეთანადება სახელმძღვანელოს ისო/იეკ 2, მაგრამ მისგან განსხვავდება ფორმულირებით, რათა შეესაბამებოდეს ისო 9000 კონცეფციას. შენიშვნა 2. ინგლისურ ენაში ტერმინი „ცონფორმანცე” წარმოადგენს სინონიმს, მაგრამ ის იწვევს შეკამათებას. 3.6.2 შეუსაბამობა მოთხოვნათა (3.1.2) შეუსრულებლობა. 3.6.3 დეფექტი მოთხოვნის (3.1.2) შეუსრულებლობა, რომელიც დაკავშირებულია სავარაუდო ან დადგენილ გამოყენებასთან. შენიშვნა 1. განსხვავება ცნებებს შორის “დეფექტი” და “შეუსაბამობა” (3.6.2) მნიშვნელოვანია, ვინაიდან აქვს იურიდიული ხასიათის ქვეტექსტი, განსაკუთრებით პროდუქციის ხარისხზე პასუხისმგებლობის საკითხებთან დაკავშირებული. შესაბამისად, ტერმინი „დეფექტი” ძალზე ფრთხილად უნდა გამოიყენებოდეს. შენიშვნა 2. სავარაუდო გამოყენება, ისე როგორც ამას ვარაუდობს მომხმარებელი (3.3.5), შეიძლება დამოკიდებული იყოს ინფორმაციის ისეთ ხასიათზე, როგორიცაა მიმწოდებლის (3.3.6) მიერ წარმოდგენილი ინსტრუქცია გამოყენებასა და ტექნიკურ მომსახურებაზე. 3.6.4 გამაფრთხილებელი ქმედება წინასწარ მიღებული ქმედება პოტენციური შეუსაბამობის (3.6.2) მიზეზების ან სხვა პოტენციურად არასასურველი სიტუაციის აღმოსაფხვრელად. შენიშვნა 1. პოტენციურ შეუსაბამობას შეიძლება ჰქონდეს რამდენიმე მიზეზი. შენიშვნა 2. გამაფრთხილებელი ქმედება წინასწარ მიიღება მოვლენის ასაცილებლად მაშინ, როდესაც მაკორექტირებელი ქმედება (3.6.5) მიიღება მოვლენის ხელახალი წარმოქმნის ასაცილებლად. 3.6.5 მაკორექტირებელი ქმედება წინასწარ მიღებული ქმედება გამოვლენილი შეუსაბამობის (3.6.2) მიზეზის ან სხვა არასასურველი სიტუაციის თავიდან ასაცილებლად. შენიშვნა 1. შეუსაბამობას შეიძლება ჰქონდეს რამდენიმე მიზეზი. შენიშვნა 2. მაკორექტირებელი ქმედება წინასწარ მიიღება მოვლენის განმეორებით წარმოქმნის ასაცილებლად, მაშინ, როდესაც გამაფრთხილებელი ქმედება (3.6.4) მიიღება მოვლენის წარმოქმნის ასაცილებლად. შენიშვნა 3. არსებობს განსხვავება კორექციასა და (3.6.6) და მაკორექტირებელ ქმედებებს შორის. 3.6.6 კორექცია წინასწარ მიღებული ქმედება გამოვლენილი შეუსაბამობის (3.6.2) თავიდან ასაცილებლად. შენიშვნა 1. კორექცია შეიძლება განხორციელდეს მაკორექტირებელ ქმედებებთან (3.6.5) შეთავსებით. შენიშვნა 2. კორექცია შეიძლება მოიცავდეს გადაკეთებას (3.6.7) ან გრადაციის (3.6.8) დაწევას. 3.6.7 გადაკეთება წინასწარ მიღებული ქმედება შეუსაბამო პროდუქციის (3.4.2) მიმართ, იმისათვის, რომ იგი შეესაბამებოდეს მოთხოვნებს (3.1.2). შენიშვნა. გადაკეთებისაგან განსხვავებით რემონტი (3.6.9) შეიძლება ზემოქმედებდეს შეუსაბამო პროდუქციის ნაწილზე ან შეცვალოს იგი. 3.6.8 გრადაციის დაწევა შეუსაბამო პროდუქციის (3.4.2) გრადაციის (3.1.3) შეცვლა, იმისათვის, რომ ის შესაბამისობაში იყოს მოთხოვნებთან (3.1.2) რომლებიც განსხვავდება საწყისისაგან. 3.6.9 რემონტი წინასწარ მიღებული ქმედება შეუსაბამო პროდუქციის (3.4.2) მიმართ, რათა იგი მისაღები გახდეს სავარაუდო გამოყენებისათვის. შენიშვნა 1. რემონტი გულისხმობს შეკეთების ქმედებებს, მიღებულს ადრე შესატყვისი პროდუქციის მიმართ, მის აღსადგენად გამოყენების მიზნით, მაგალითად, როგორც ტექნიკური მომსახურების ნაწილი. შენიშვნა 2. გადაკეთებისაგან (3.6.7) განსხვავებით, რემონტი შეიძლება ზემოქმედებდეს შეუსაბამო პროდუქციის ნაწილზე ან შეცვალოს იგი. 3.6.10 შეუსაბამო პროდუქციის უტილიზაცია ქმედება შეუსაბამო პროდუქციის (3.4.2) მიმართ, რომელიც მიღებულია მისი თავდაპირველად ნავარუდევი გამოყენების თავიდან ასაცილებლად. მაგალითები. გადამუშავება, განადგურება. შენიშვნა. შეუსაბამო მომსახურების სიტუაციაში გამოყენების თავიდან აცილება ხდება მომსახურების შეწყვეტის გზით. 3.6.11 ნებართვა გადახვევაზე ნებართვა ისეთი პროდუქციის (3.4.2) გამოყენებასა ან გამოშვებაზე (3.6.13), რომელიც არ შეესაბამება დადგენილ მოთხოვნებს (3.1.2). შენიშვნა. ნებართვა გადახვევაზე, ჩვეულებრივ, ვრცელდება მოცემული პროდუქციის რაოდენობისა და დროის დადგენილი შეთანხმებული შეზღუდვებისათვის შეუსაბამო მახასიათებლების (3.5.1) მქონე პროდუქციის მიწოდებაზე. 3.6.12 ნებართვა გადახრაზე პროდუქციის წარმოებამდე პროდუქციის (3.4.2) მიმართ საწყისი დადგენილი მოთხოვნებიდან (3.1.2) გადახრაზე ნებართვა. შენიშვნა. ნებართვა გადახრაზე, როგორც წესი, გაიცემა პროდუქციის შეზღუდულ რაოდენობაზე, ან დროის შეზღუდული პერიოდისათვის, აგრეთვე კონკრეტული გამოყენებისათვის. 3.6.13 გამოშვება ნებართვა პროცესის (3.4.1) შემდეგ სტადიაზე გადასასვლელად. შენიშვნა. ინგლისურ ენაში, კომპიუტერული პროგრამული საშუალებების კონტექსტში, ტერმინს „releაse“ ხშირად უწოდებენ პროგრამულ საშუალებათა ვერსიებს. 3.7 ტერმინები დოკუმენტაციაზე 3.7.1 ინფორმაცია ნიშნადი მონაცემები 3.7.2 დოკუმენტი ინფორმაცია (3.7.1) და შესაბამისი მატარებელი. მაგალითები. ჩანაწერები (3.7.6), ნორმატიულ-ტექნიკური დოკუმენტაცია (3.7.3), პროცედურული დოკუმენტი, ნახაზი, ანგარიში, სტანდარტი. შენიშვნა 1. მატარებელი შეიძლება იყოს ქაღალდის, მაგნიტური, ელექტრონული ან ოპტიკური კომპიუტერული დისკი, ფოტოგრაფიული ან ეტალონური ნიმუში, ან კომბინაცია მათგან. შენიშვნა 2. დოკუმენტების კომპლექტს, მაგალითად ტექნიკური პირობებისა და ჩანაწერებისას, ხშირად უწოდებენ “დოკუმენტაციას”. შენიშვნა 3. ზოგიერთი მოთხოვნა (3.1.2) (მაგალითად, მოთხოვნა გარკვეულობისადმი) ეხება დოკუმენტების ყველა სახეს, მაგრამ შეიძლება იყოს სხვაგვარი მოთხოვნები ტექნიკური პირობების (მაგალითად, მოთხოვნები გადასინჯვის მართვისადმი) და ჩანაწერების (მაგალითად, მოთხოვნები აღდგენისადმი) მიმართ. 3.7.3 ნორმატიულ-ტექნიკური დოკუმენტაცია მოთხოვნების (3.1.2) დამდგენი დოკუმენტები (3.7.2). შენიშვნა: ნორმატიული დოკუმენტები შეიძლება ეხებოდეს საქმიანობას (მაგალითად, დოკუმენტირებული პროცედურა, ტექნოლოგიური დოკუმენტაცია პროცესის ან გამოცდის მეთოდებზე) ან პროდუქციას (3.4.2) (მაგალითად, ტექნიკური პირობები პროდუქციაზე, საექსპლუატაციო დოკუმენტაცია და ნახაზები). 3.7.4 ხარისხის სახელმძღვანელო დოკუმენტი (3.7.2), რომელიც განსაზღვრავს ორგანიზაციის (3.3.1) ხარისხის მენეჯმენტის სისტემას (3.2.3). შენიშვნა. ხარისხის სახელმძღვანელოები შეიძლება განსხვავდებოდეს გადმოცემის ფორმითა და დეტალებით, გამომდინარე ორგანიზაციის სიდიდისა და სირთულის შესაბამისობიდან. 3.7.5 ხარისხის გეგმა დოკუმენტი (3.7.2), რომელიც განსაზღვრავს თუ როგორი პროცედურები (3.4.5) და შესაბამისი რესურსები, როდის და ვის მიერ უნდა გამოიყენებოდეს კონკრეტული პროექტის (3.4.3), პროდუქციის (3.4.2), პროცესის (3.4.1) ან კონტრაქტის მიმართ. შენიშვნა 1. ეს პროცედურები, ჩვეულებრივ, მოიცავს იმ პროცედურებს, რომელთაც აქვთ მითითებები ხარისხის მენეჯმენტის პროცესებზე და პროდუქციის წარმოების პროცესებზე. შენიშვნა 2. ხარისხის გეგმა ხშირად მოიცავს მითითებებს ხარისხის სახელმძღვანელოს (3.7.4) თავებზე ან დოკუმენტირებულ პროცედურებზე. შენიშვნა 3. ხარისხის გეგმა, როგორც წესი, წარმოადგენს ხარისხის დაგეგმვის (3.2.9) ერთ-ერთ შედეგს. 3.7.6 ჩანაწერი დოკუმენტი (3.7.2), რომელიც მოიცავს განხორციელებული საქმიანობის მიღწეულ შედეგებს ან მოწმობას. შენიშვნა 1. ჩანაწერი შეიძლება გამოიყენებოდეს, მაგალითად, თვალის დევნების (3.5.4) და ვერიფიკაციის (3.8.4) ჩატარების მოწმობის, გამაფრთხილებელი (3.6.4) და მაკორექტირებელი ქმედებების (3.6.5) დოკუმენტირებისათვის. შენიშვნა 2. ჩვეულებრივ ჩანაწერების გადასინჯვა მართვას არ საჭიროებს. 3.8 ტერმინები შეფასებაზე 3.8.1 ობიექტური მოწმობა მონაცემები, რომლებიც ადასტურებენ რაიმეს არსებობას ან უტყუარობას. შენიშვნა. ობიექტური მოწმობის მიღება შეიძლება დაკვირვებით, გაზომვით, გამოცდით (3.8.3) და სხვა საშუალებებით. 3.8.2 კონტროლი დაკვირვებისა და მსჯელობის გზით შესაბამისობის შეფასების პროცედურა, სათანადო გაზომვების, გამოცდების ან დაკალიბრების თანხლებით. [სახელმძღვანელო (ისო/იეკ 2)]. 3.8.3 გამოცდა ერთი ან რამოდენიმე მახასიათებლის (3.5.1) განსაზღვრა დადგენილი პროცედურის (3.4.5) თანახმად. 3.8.4 ვერიფიკაცია ობიექტური მოწმობების (3.8.1) წარდგენის საშუალებით დადასტურება იმისა, რომ დადგენილი მოთხოვნები (3.1.2) შესრულებული იქნა. შენიშვნა 1. ტერმინი „ვერიფიცირებულია” გამოიყენება შესაბამისი სტატუსის აღსანიშნავად. შენიშვნა 2. დადასტურების საქმიანობა შეიძლება მოიცავდეს ისეთ საქმიანობას, როგორიცაა: – ალტერნატიული გათვლების შესრულება; – ახალი პროექტის სამეცნიერო-ტექნიკური დოკუმენტაციის (3.7.3) შედარება აპრობირებული პროექტის ანალოგიურ დოკუმენტაციასთან; – გამოცდების (3.8.3) ჩატარება და დემონსტრირება, და – დოკუმენტების ანალიზი მათ გამოშვებამდე. 3.8.5 ვალიდაცია ობიექტური მოწმობების (3.8.1) წარდგენის საშუალებით დადასტურება იმისა, რომ კონკრეტული სავარაუდო მოხმარებისათვის ან გამოყენებისათვის განკუთვნილი მოთხოვნები (3.1.2) შესრულებულია. შენიშვნა 1. ტერმინი „დადასტურებაულია” გამოიყენება შესაბამისი სტატუსის აღსანიშავად. შენიშვნა 2. გამოყენების პირობები შეიძლება იყოს რეალური ან მოდელირებული. 3.8.6 კვალიფიკაციის პროცესი დადგენილი მოთხოვნების (3.1.2) შესრულების უნარის დემონსტრირების პროცესი (3.4.1). შენიშვნა 1. ტერმინი „კვალიფიცირებულია” გამოიყენება შესაბამისი სტატუსის აღსანიშნავად. შენიშვნა 2. კვალიფიკაცია შეიძლება გავრცელდეს მუშაკებზე, პროდუქციაზე (3.4.2), პროცესებზე ან სისტემებზე (3.2.1). მაგალითი: აუდიტორების (ხარისხის სისტემის სერტიფიკაციის ექსპერტების) კვალიფიკაცია, მასალის კვალიფიკაცია. 3.8.7 ანალიზი დასახული მიზნების მისაღწევად განსახილველი ობიექტის ვარგისობის, ადეკვატურობის, შედეგიანობის (3.2.14) დადგენისათვის გაწეული საქმიანობა. შენიშვნა. ანალიზი შეიძლება აგრეთვე მოიცავდეს ეფექტურობის (3.2.15) განსაზღვრას. მაგალითები. ანალიზი ხელმძღვანელობის მხრიდან, დაპროექტებისა და შემუშავების ანალიზი, მომხმარებელთა მოთხოვნების ანალიზი და შეუსაბამობის ანალიზი. 3.9. ტერმინები აუდიტზე (შემოწმებაზე) შენიშვნა. 3.9 პუნქტში მოცემული ტერმინები და განსაზღვრებები შემუშავებული იყო ისო 19011-ის გამოქვეყნებამდე. წინამდებარე სტანდარტში შესაძლოა ისინი მოდიფიცირებული იქნენ. 3.9.1 აუდიტი (შემოწმება) აუდიტის (შემოწმების) (3.9.4) და მათი ობიექტური შეფასების მოწმობის მიღების სისტემატური, დამოუკიდებელი, დოკუმენტირებული პროცესი (3.4.1), აუდიტის (შემოწმების) შეთანხმებული კრიტერიუმების (3.9.3) შესრულების დონის დადგენის მიზნით. შენიშვნა: შიგა აუდიტები (შემოწმებები), ზოგჯერ პირველი მხარის აუდიტად (შემოწმებად) წოდებული, ტარდება ჩვეულებრივ თვით ორგანიზაციის (3.3.1) მიერ, ან მისი სახელით საკუთარი მიზნებისათვის და შეიძლება საფუძვლად დაედოს შესაბამისობის (3.6.1) დეკლარაციას. გარე აუდიტები (შემოწმებები) მოიცავენ აუდიტებს, ე.წ. “მეორე მხარის აუდიტებს” (შემოწმებებს) ან მესამე მხარის “აუდიტებს” (შემოწმებებს). მეორე მხარის აუდიტები (შემოწმებები) ტარდება ორგანიზაციის საქმიანობით დაინტერესებული მხარეების მიერ, მაგალითად, მომხმარებლების ან მათი სახელით სხვა პირების მიერ. მესამე მხარის აუდიტები (შემოწმებები) ტარდება გარე დამოუკიდებელი ორგანიზაციების მიერ. ეს ორგანიზაციები ახორციელებენ სერტიფიკაციას ან რეგისტრაციას მოთხოვნათა შესაბამისობაზე, მაგალითად, ისო 9001 და 14001 მოთხოვნებზე. თუ ხარისხის და გარემოს დაცვის მენეჯმენტის სისტემების (3.2.2) აუდიტი (შემოწმება) ტარდება ერთად, მას უწოდებენ „კომპლექსურ აუდიტს”. თუ ორი ან რამოდენიმე ორგანიზაცია ერთობლივად ატარებს შესამოწმებელი ორგანიზაციის (3.9.8) აუდიტს (შემოწმებას), მას “ერთობლივი აუდიტი” ეწოდება. 3.9.2 აუდიტის (შემოწმების) პროგრამა ერთი ან რამოდენიმე აუდიტის (შემოწმების) (3.9.1) ერთობლიობა, რომელიც დაგეგმილია კონკრეტული დროის პერიოდისათვის და მიმართულია კონკრეტული მიზნის მისაღწევად. 3.9.3 აუდიტის (შემოწმების) კრიტერიუმები ერთობლიობა პოლიტიკის, პროცედურების (3.4.5) ან მოთხოვნებისა (3.1.2), რომლებიც გამოიყენება მითითებების სახით. 3.9.4 აუდიტის (შემოწმების) მოწმობა ჩანაწერები (3.7.6), ფაქტების ან სხვა ინფორმაციის (3.7.1)გადმოცემა, რომელიც დაკავშირებულია აუდიტის (შემოწმების) კრიტერიუმებთან (3.9.3), რომელიც შეიძლება იქნეს შემოწმებული. შენიშვნა. აუდიტის (შემოწმების) მოწმობა შეიძლება იყოს ხარისხობრივი ან რაოდენობრივი. 3.9.5 აუდიტის (შემოწმების) დაკვირვებები აუდიტის (შემოწმების) მოწმობის (3.9.4) შეფასების შედეგი, აუდიტის (შემოწმების) კრიტერიუმებთან (3.9.3) დამოკიდებულებით. შენიშვნა. აუდიტის (შემოწმების) დაკვირვება შეიძლება მიუთითებდეს აუდიტის (შემოწმების) კრიტერიუმებთან შესაბამისობაზე, ან შეუსაბამობაზე, ან გაუმჯობესების შესაძლებლობაზე. 3.9.6 დასკვნა აუდიტის (შემოწმების) შედეგების მიხედვით აუდიტის (3.9.1) გამომავალი მონაცემები, რომელსაც წარმოადგენს აუდიტის (შემოწმების) ჯგუფი (3.9.10) აუდიტის მიზნებისა და აუდიტის ყველა დაკვირვების (3.9.5) განხილვის შემდეგ. 3.9.7 აუდიტის (შემოწმების) დამკვეთი აუდიტის (შემოწმების) (3.9.1) შემკვეთი ორგანიზაცია (3.3.1) ან პირი. 3.9.8 შესამოწმებელი ორგანიზაცია ორგანიზაცია (3.3.1), რომელიც ექვემდებარება აუდიტს (შემოწმებას) (3.9.1). 3.9.9. აუდიტორი (ხარისხის სისტემების სერტიფიკაციის ექსპერტი) პირი, რომელიც ფლობს კომპეტენტურობას (3.9.12) აუდიტის (შემოწმების) (3.9.1) ჩასატარებლად. 3.9.10 აუდიტის (შემოწმების) ჯგუფი აუდიტის (შემოწმების) (3.9.1) ჩამტარებელი ერთი ან რამოდენიმე აუდიტორი (ხარისხის სისტემების სერტიფიკაციის ექსპერტები) (3.9.9). შენიშვნა 1. აუდიტის ( შემოწმების) ჯგუფის ერთ-ერთი აუდიტორი, როგორც წესი, ინიშნება აუდიტის ჯგუფის ხელმძღვანელად. შენიშვნა 2. აუდიტების ჯგუფში შეიძლება შედიოდნენ სტაჟიორები და საჭიროების შემთხვევაში ტექნიკური ექსპერტები (3.9.11). შენიშვნა 3. ჯგუფის მუშაობაში შეიძლება მონაწილეობდნენ დამკვირვებლები აუდიტის წევრობის რწმუნების გარეშე. 3.9.11 ტექნიკური ექსპერტი აუდიტს (შემოწმებას) დაქვემდებარებული ობიექტის მიმართ სპეციალური ცოდნის ან გამოცდილების მქონე პირი (აუდიტი). შენიშვნა 1. სპეციალური ცოდნა ან გამოცდილება გულისხმობს ცოდნას ან გამოცდილებას აუდიტს დაქვემდებარებული ორგანიზაციის (3.3.1), პროცესის (3.4.1) ან საქმიანობის შესახებ, აგრეთვე, იმ ქვეყნის ენისა და კულტურის ცოდნას, სადაც ტარდება აუდიტი. შენიშვნა 2. ტექნიკურ ექსპერტს არა აქვს აუდიტის (შემოწმების) (3.9.10) ჯგუფში აუდიტორის (ხარისხის სისტემის სერტიფიკაციის ექსპერტის) (3.9.9) რწმუნება. 3.9.12 კომპეტენტურობა თავისი ცოდნის და შესაძლებლობების გამოყენების გამოვლენილი უნარი. 3.10 ტერმინები გაზომვების პროცესების ხარისხის უზრუნველყოფაზე შენიშვნა. 3.10 პუნქტში მოცემული ტერმინები და განსაზღვრებები შემუშავებული იყო ისო 10012-ის გამოქვეყნებამდე. წინამდებარე სტანდარტში შეიძლება ისინი მოდიფიცირებული იქნან. 3.10.1 გაზომვათა მართვის სისტემა ურთიერთდაკავშირებული და ურთიერთმოქმედი ელემენტების ერთობლიობა, რომელიც საჭიროა ვარგისობის მეტროლოგიური დადასტურების მიღწევისა (3.10.3) და გაზომვათა პროცესების (3.10.2) მუდმივი მართვისათვის. 3.10.2 გაზომვის პროცესი ოპერაციათა ერთობლიობა სიდიდის მნიშვნელობის დასადგენად. 3.10.3 ვარგისობის მეტროლოგიური დადასტურება ოპერაციათა ერთობლიობა, რომელიც საჭიროა გამზომი მოწყობილობების (3.10.4) მისი დანიშნულების მოთხოვნებთან (3.1.2) შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად. შენიშვნა 1. ვარგისობის მეტროლოგიური დადასტურება ჩვეულებრივ მოიცავს დაკალიბრებას ან ვერიფიკაციას (3.8.4), ნებისმიერ სავალდებულო იუსტირებას ან რემონტს (3.6.9) და შემდგომ გადაკალიბრებას, სავარაუდო გამოყენებისათვის განკუთვნილი მოწყობილობის მეტროლოგიურ მოთხოვნებთან შედარებას, აგრეთვე ნებისმიერ საჭირო დაპლომბვას და ნიშანდებას. შენიშვნა 2. ვარგისობის მეტროლოგიური დადასტურება არ ითვლება შესრულებულად მანამდე, ვიდრე გამზომი მოწყობილობის ვარგისობა დანიშნულებით გამოსაყენებლად არ იქნება დემონსტრირებული და დოკუმენტირებული. შენიშვნა 3. მოთხოვნები დანიშნულებით გამოყენებისადმი მოიცავს ისეთ მახასიათებლებს, როგორიცაა: დიაპაზონი, ნებადართული უნარი, მაქსიმალურად დასაშვები ცდომილება და ა.შ. შენიშვნა 4. ვარგისობის მეტროლოგიური დადასტურების მოთხოვნები ჩვეულებრივ განსხვავდება პროდუქციაზე მოთხოვნებისაგან და მათში არ რეგლამენტირდება. 3.10.4 გამზომი მოწყობილობა გაზომვის პროცესის (3.10.2) შესასრულებლად აუცილებელი გამზომი საშუალებები, პროგრამული საშუალებები, ეტალონები, სტანდარტული ნიმუშები, ან დამხმარე აპარატურა, ან მათი კომბინაცია. 3.10.5 მეტროლოგიური მახასიათებელი განმასხვავებელი თავისებურება, რომელმაც შეიძლება ზეგავლენა მოახდინოს გაზომვის შედეგებზე. შენიშვნა 1. გამზომ მოწყობილობას (3.10.4), ჩვეულებრივ, აქვს რამოდენიმე მეტროლოგიური მახასიათებელი. შენიშვნა 2. მეტროლოგიური მახასიათებლები შეიძლება იყოს დაკალიბრების საგანი. 3.10.6 მეტროლოგიური სამსახური გაზომვათა მართვის სისტემის (3.10.1) განსაზღვრასა და დანერგვაზე პასუხისმგებელი საორგანიზაციო სტრუქტურა. დანართი ა საინფორმაციო ლექსიკონის შემუშავებისას გამოყენებული მეთოდოლოგია ა.1 შესავალი ისო 9000 სერიის სტანდარტების გამოყენების უნივერსალობა მოითხოვს: – ტექნიკური აღწერილობის გამოყენებას, მაგრამ არა ტექნიკურ ენაზე, და – ჰარმონიზებული და შეთანხმებული ლექსიკონის გამოყენებას, რომელიც გასაგები იქნება ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის სტანდარტების ყველა პოტენციური მომხმარებლისათვის. ცნებები ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელია და ხარისხის მენეჯმენტის სისტემის სფეროში ცნებებს შორის კავშირის ანალიზი და ცნებათა სისტემაში მათი მოწესრიგება წარმოადგენს შეთანხმებული სტანდარტის წინაპირობას. ასეთი ანალიზი ჩატარდა წინამდებარე საერთაშორისო სტანდარტით დადგენილი ლექსიკონის შემუშავებისას. ვინაიდან შემუშავებისას გამოყენებულ ცნებათა გრაფიკული აღწერა შეიძლება სასარგებლო იყოს საინფორმაციო თვალსაზრისით, ისინი მოცემულია ა.4-ში. ა.2. სალექსიკონო ერთეულის შინაარსი და შეცვლის წესი. ცნება აყალიბებს ერთეულს ერთი ენიდან მეორე ენაზე თარგმნისას (ერთი ენის ვარიანტის გათვალისწინებით, მაგალითად, ამერიკულ-ინგლისური და ბრიტანულ-ინგლისური ენიები). ყოველ ენაზე შეირჩევა ცნების შესატყვისი, ზუსტად აღსაქმელი ტერმინი, ანუ გამოიყენება არაპირდაპირი თარგმანის მიდგომა. განსაზღვრება აიგება მხოლოდ იმ ნიშნების აღწერით, რომლებიც არსებითია ცნების იდენტიფიკაციისათვის. მნიშვნელოვანი ინფორმაცია, რომელიც ეხება ცნებას, მაგრამ არაა არსებითი მის აღსაწერად, მოცემულია ერთ ან რამდენიმე შენიშვნაში განსაზღვრებასთან. ტერმინის მისი განსაზღვრებით შეცვლისას, მინიმალური სინტაქსური ცვლილებები, არ უნდა ცვლიდეს ტექსტის მნიშვნელობას. ასეთი შეცვლა საშუალებას იძლევა მიღებული იქნეს განსაზღვრების სისწორის შემოწმების მარტივი მეთოდი. მაგრამ, თუ განსაზღვრება რთულია და შეიცავს რამოდენიმე ტერმინს, უმჯობესია შეცვლა მოხდეს ერთი ან უკიდურეს შემთხვევაში, ერთდროულად ორი განსაზღვრებით. ყველა ტერმინის მთლიანი შეცვლა ქმნის სინტაქსურ სირთულეებს და გამოუსადეგარი იქნება მნიშვნელობის გადმოსაცემად.  ა.3. კავშირი ცნებებს შორის და მათი გრაფიკული წარმოდგენა 3.1 ზოგადი დებულებები ტერმინოლოგიური მუშაობისას ცნებებს შორის კავშირი ეფუძნება სახეობების ნიშნებს შორის იერარქიულ დამოკიდებულებას ისე, რომ ცნებათა უფრო ეკონომიური აღწერა წარმოიქმნას მისი სახეობების დასახელებით და ნიშანთა აღწერით, რომლებიც განასხვავებენ მას ზემდგომი ან დაქვემდებარებული ცნებებისაგან. არსებობს ცნებათა შორის კავშირის სამი ძირითადი სახე, რომელიც წინამდებარე დანართშია წარმოდგენილი ესენია: გვარეობით-სახეობითი (ა.3.2), პარტიტიული (ა.3.3) და ასოციაციური (ა.3.4). ა.3.2. გვარეობით-სახეობითი კავშირი სუბორდინაციულ ცნებებს იერარქიის ჩარჩოში მემკვიდრეობით გადაეცემა სუპერორდინატული ცნებების თვისებები და მოიცავენ იმ თვისებათა აღწერას, რომლებითაც ისინი განსხვავდებიან სუპერორდინატული (ზემდგომი) და კოორდინაციული (დაქვემდებარებული) ცნებებისაგან, მაგალითად, გაზაფხულის, ზაფხულის, შემოდგომის და ზამთრის კავშირი წელიწადის დროსთან. გვარეობით-სახეობითი კავშირები გრაფიკულად გამოიხატება მარაოს ან უისრო ხის სახით (იხ. ნახ. ა.1). ნახ. ა.1 გვარეობით-სახეობითი კავშირის გრაფიკული გამოსახულება ა.3.3. პარტიტიული კავშირი სუბორდინაციული ცნებები ერთი იერარქიული სისტემის ჩარჩოში წარმოადგენს სუპერორდინატული ცნების ნაწილს. მაგალითად, გაზაფხული, ზაფხული, შემოდგომა და ზამთარი შეიძლება განისაზღვროს როგორც წელიწადის ნაწილები, მაშინ როდესაც კარგი ამინდის განსაზღვრა (ზაფხულის ერთ-ერთი შესაძლო დახასიათება), როგორც წელიწადის ნაწილისა, შეუსაბამოა.  არტიტიული დამოკიდებულება გამოიხატება ფოცხის სახით (იხ. ნახ. ა.2). ცალკეული ნაწილები გამოისახება ერთი ხაზით, მრავლობითი – ორით. ნახ. ა.2 პარტიტიული კავშირის გრაფიკული გამოსახულება ა 3.4 ასოციაციური კავშირი ასოციაციური კავშირი იმდენად ეკონომიური არ არის, როგორც გვარეობით-სახეობითი და პარტიტიული, თუმცა ისინი განსაზღვრავენ ცნებათა ერთ სისტემაში არსებულ ორ ცნებას შორის ურთიერთკავშირის ბუნებას, მაგალითად, მიზეზი და შედეგი, მოქმედება და ადგილი, მოქმედება და შედეგი, ინსტრუმენტი და ფუნქცია, მასალა და პროდუქცია. ასოციაციური კავშირი გამოისახება ერთი ხაზით ყოველ ბოლოზე ისრის ჩვენებით (იხ. ნახ. ა.3)  კარგი ამინდი                                         ზაფხული  ნახ. ა.3. ასოციაციური კავშირის გრაფიკული გამოსახულება. ა.4 .ცნებათა გრაფიკული გამოსახულება ა.4 – ა.13 ნახაზებზე წარმოდგენილია ცნებების გრაფიკული გამოსახულება, რომლებზეც წინამდებარე საერთაშორისო სტანდარტის მე-3 განყოფილების საგნობრივი ჯგუფებია მოცემული.  თუმცა ტერმინების განსაზღვრებები მეორდება, მაგრამ არ მეორდება შენიშვნები ცნებებთან, ამიტომ რეკომენდებულია მე-3 განყოფილების გამოყენება შენიშვნების გასაცნობად. ნახ ა.4 ცნებები ხარისხზე (3.1) ნახ. ა.5 ცნებები მენეჯმენტზე (3.2) ნახ. ა.6 ცნებები ორგანიზაციაზე (3.3) ნახ. ა.7 ცნებები პროცესსებსა და პროდუქციაზე (3.4) ნახ. ა.8 ცნებები მახასიათებლებზე (3.5) ნახ. ა.9 ცნებები შესაბამისობაზე (3.6) ნახ ა.10 ცნებები დოკუმენტაციაზე (3.7) ნახ. ა.11 ცნებები შეფასებაზე (3.8) ნახ. ა.12 ცნებები აუდიტზე (შემოწმებაზე) (3.9) ნახ. ა.13. ცნებები გაზომვათა პროცედურების ხარისხის უზრუნველყოფაზე (3.10) ანბანური მაჩვენებელი ა ანალიზი 3. 8. 7 აუდიტი (შემოწმება) 3. 9. 1 აუდიტის (შემოწმების) დაკვირვებები 3. 9. 5 აუდიტის (შემოწმების) დამკვეთი 3. 9. 7 აუდიტის (შემოწმების) კრიტერიუმები 3. 9. 3 აუდიტის (შემოწმების) მოწმობა 3. 9. 4 აუდიტის (შემოწმების) პროგრამა 3. 9. 2 აუდიტის (შემოწმების) ჯგუფი 3. 9.1 0 აუდიტორი (ხარისხის სისტემის სერტიფიკაციის ექსპერტი) 3. 9. 9 გ გადაკეთება 3. 6. 7 გაზომვათა მართვის სისტემა 3. 10. 1 გაზომვის პროცესი 3. 10. 2 გამაფრთხილებელი ქმედება 3. 6. 4 გამზომი მოწყობილობა 3. 10. 4 გამოშვება 3. 6. 13 გამოცდა 3. 8. 3 გრადაცია 3. 1. 3 გრადაცია დაწევა 3. 6. 8 დ დაინტერესებული მხარე 3. 3. 7 დაპროექტება და შემუშავება 3. 4. 4 დასკვნა აუდიტის (შემოწმების) შედეგების მიხედვით 3. 3. 6 დეფექტი 3. 6. 3 დოკუმენტი 3. 7. 2 ე ეფექტურობა 3. 2. 15 ვ ვალიდაცია 3. 8. 5 ვარგისიანობის მეტროლოგიური დადასტურება 3. 10. 3 ვერიფიკაცია 3. 8. 4 თ თვალის დევნება 3. 5. 4 ი ინფორმაცია 3. 7. 1 ინფასტრუქტურა 3. 3. 3 კ კვალიფიკაციის პროცესი 3. 8. 6 კომპეტენტურობა 3. 9. 12 კონტროლი 3. 8. 2 კორექცია 3. 6. 6 მ მაკორექტირებელი ქმედება 3. 6. 5 მახასიათებელი 3. 5. 1 მენეჯმენტი 3. 2. 6 მენეჯმენტის სისტემა 3. 2. 2 მეტროლოგიური მახასიათებელი 3. 10. 5 მეტროლოგიური სამსახური 3. 10. 6 მიზნები ხარისხის სფეროში 3. 2. 5 მიმწოდებელი 3. 3. 6 მოთხოვნა 3. 1. 2 მომხმარებელი 3. 3. 5 მომხმარებელთა კმაყოფილება 3. 1. 4 მუდმივი გაუმჯობესება 3. 2. 13 ნ ნებართვა გადახვევაზე 3. 6. 11 ნებართვა გადახრაზე 3. 6. 12 ნორმატიული – ტექნიკური დოკუმენტაცია 3. 7. 3 ო ობიექტური მოწმობა 3. 8. 1 ორგანიზაცია 3. 3. 1 პ პოლიტიკა ხარისხის სფეროში 3. 2. 4 პროდუქცია 3. 4. 2 პროექტი 3. 4. 3 პროცედურა 3. 4. 5 პროცესი 3. 4. 1 რ რემონტი 3. 6. 9 ს საიმედოობა 3. 5. 3 საორგანიზაციო სტრუქტურა 3. 3. 2 საწარმოო გარემო 3. 3. 4 სისტემა 3. 2. 1 ტ ტექნიკური ექსპერტი (აუდიტი) 3. 9. 11 უ უმაღლესი ხელმძღვანელობა 3. 2. 7 შ შედეგიანობა 3. 2. 14 შესაბამისობა 3. 6. 1 შესამოწმებელი ორგანიზაცია 3. 9. 8 შესაძლებლობები 3. 1. 5 შეუსაბამო პროდუქციის უტილიზაცია 3. 6. 10 შეუსაბამობა 3. 6. 2 ჩ ჩანაწერი 3. 7. 6 ხ ხარისხი 3. 11 ხარისხის გაუმჯობესება 3. 2. 12 ხარისხის გეგმა 3. 7. 5 ხარისხის დაგეგმვა 3. 2. 9 ხარისხის მართვა 3. 2. 10 ხარისხის მახასიათებელი 3. 5. 2 ხარისხის მენეჯმენტი 3. 2. 8 ხარისხის მენეჯმენტის სისტემა 3. 2. 3 ხარისხის სახელმძღვანელო 3. 7. 4 ხარისხის უზრუნველყოფა 3. 2. 11