ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „მაქარაშვილი და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ“

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს

მეხუთე სექციის

 

 გადაწყვეტილება (საჩივრები №№23158/20, 31365/20, 32525/20)

 

2022 წლის 1 სექტემბერი

სტრასბურგი

 

საქმე „მაქარაშვილი და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ“

 

 

მუხლი 6 § 1 (სისხლის სამართალი) • უსამართლო საქმისწარმოება მეორე მომჩივნის მიმართ, ეროვნული სასამართლოს მიერ პოლიციელების ახსნა-განმარტებების განხილვის საფუძველზე, რომლებიც მოქმედებდნენ როგორც სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანო, რადგან ჰქონდათ უფრო მაღალი სანდოობა • არ აღინიშნა საერთო უსამართლობა პირველ და მესამე მომჩივნებთან მიმართებით, სადაც მსჯავრდებას ასევე ამყარებდა სხვა მტკიცებულება

მუხლი 11 • მშვიდობიანი შეკრება • პირველი და მესამე მომჩივნების დაკავება და სანქცირება, პარლამენტის შესასვლელისკენ მიმავალი გზის გათავისუფლებაზე უარის თქმის გამო, სახელმწიფოს მიხედულების ფარგლებში • მე-11 მუხლი გამოყენებადია განზრახ მოქმედების მიმართ, რომლის მიზანია საპარლამენტო საქმიანობისთვის სერიოზული ზიანის მიყენება, მაგრამ გავლენას ახდენს „აუცილებლობის“ შეფასებაზე, დემოკრატიულ საზოგადოებაში პარლამენტის ეფექტიანი ფუნქციონირების მნიშვნელობის გათვალისწინებით • მეორე მომჩივნისთვის მსჯავრდებისა და სასჯელის დაკისრების შესაბამისი და საკმარისი მიზეზების არარსებობა

 

ეს გადაწყვეტილება საბოლოო გახდება კონვენციის 44-ე მუხლის მე-2 პუნქტში მითითებულ გარემოებებში

ის შეიძლება დაექვემდებაროს რედაქციულ შესწორებას.

 

  საქმეზე „მაქარაშვილი და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ“

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს (მეხუთე სექცია) პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

სიოფრა ო’ლირი, თავმჯდომარე, სტეფანი მოურუ-ვიკსტრომი, ლეტიფ ჰუსეინოვი,

ლადო ჭანტურია, ივანა იელიჩი, არნფინ ბარდსენი,

მატიას გიომარი, მოსამართლეები

         და ვიქტორ სოლოვეიჩიკი, სექციის განმწესრიგებელი

გაითვალისწინა რა:

(საჩივრები №№23158/20, 31365/20 და 32525/20) საქართველოს წინააღმდეგ, რომლებიც შეტანილია სასამართლოში ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის (შემდგომში „კონვენცია“) 34-ე მუხლის შესაბამისად, საქართველოს სამი მოქალაქის (შემდგომში „მომჩივნები“) მიერ დანართში მითითებულ თარიღებში; გადაწყვეტილება, რომ ეცნობოს საქართველოს მთავრობას (შემდგომში „მთავრობა“) კონვენციის მე-6 მუხლის და მე-11 მუხლის შესაბამისად არსებული საჩივრების შესახებ და საჩივრის დანარჩენი ნაწილის მიუღებლად გამოცხადების შესახებ;

მხარეთა დაკვირვებები;

2022 წლის 28 ივნისის დახურული თათბირის შემდეგ,

გამოიტანა შემდეგი გადაწყვეტილება, რომელიც იმავე დღეს იქნა მიღებული:

 

შესავალი

1. საქმე ეხება მომჩივნების საჩივარს იმის შესახებ, რომ მათი დაკავება მანიფესტაციაზე და მათი შემდგომი მსჯავრდება ადმინისტრაციული სამართალდარღვევისთვის, პოლიციის კანონიერი ბრძანებების დაუმორჩილებლობის გამო, წარმოადგენდა კონვენციის მე-6 და მე-11 მუხლების დარღვევას.

ფაქტები

2.  მომჩივნები არიან სამოქალაქო საზოგადოების აქტივისტები, რომელთაც წარმოადგენდა ბ-ნი ე.მარიკაშვილი, ადვოკატი, რომელიც იურიდიულ საქმიანობას ახორციელებს თბილისში. მომჩივნების პირადი მონაცემები მოცემულია თანდართულ ცხრილში.

3. საქართველოს მთავრობას წარმოადგენდა სახელმწიფო წარმომადგენელი იუსტიციის სამინისტროდან, ბ-ნი ბ. ძამაშვილი.

4.  საქმის ფაქტები შეიძლება შეჯამდეს შემდეგნაირად:

I. არსებული მდგომარეობის მოკლე დახასიათება

5. 2019 წლის 24 ივნისს პოლიტიკური პარტია „ქართული ოცნების“ თავმჯდომარემ, რომელიც იმ დროს პარლამენტში აბსოლუტურ უმრავლესობაში იყო, წინა დღეებში გამართული სახალხო მანიფესტაციების პასუხად განაცხადა, რომ საპარლამენტო საარჩევნო სისტემის დაგეგმილი გადასვლა შერეული საარჩევნო სისტემიდან პროპორციული წარმომადგენლობის სისტემაზე 2024 წლიდან გადმოტანილი იქნება 2020 წლისათვის. მან განაცხადა, რომ, დაჩქარებული რეფორმის გამო, 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნები ჩატარდება მხოლოდ პროპორციული წარმომადგენლობის სისტემის საფუძველზე.

6.  2019 წლის 14 ნოემბერს საქართველოს კონსტიტუციის შესწორებების პროექტმა, რომელიც მიზნად ისახავდა პროპორციული წარმომადგენლობის საარჩევნო სისტემაზე გადასვლის ხელშეწყობას, პარლამენტში ვერ დააგროვა საკმარისი ხმა (როგორც ჩანს, იმიტომ, რომ მმართველი პარტიის ზოგიერთმა წევრმა არ დაუჭირა მხარი) და, შესაბამისად, აღნიშნული პროექტი არ იქნა მიღებული. როგორც მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით მოვლენების გაშუქებიდან ჩანს, იმავე დღეს მანიფესტაცია ჩატარდა პარლამენტის შენობის წინ.

7.  2019 წლის 17 ნოემბერს პარლამენტის შენობასთან მორიგი მანიფესტაცია გაიმართა პარლამენტის მიერ ზემოაღნიშნული საკანონმდებლო შესწორებების მიუღებლობის გასაპროტესტებლად. მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით მოვლენების გაშუქებამ აჩვენა, რომ მანიფესტაციაში მონაწილეობდა დაახლოებით 5 500 ფიზიკური პირი. აღნიშნულ რაოდენობაში შედიოდნენ ოპოზიციონერი პოლიტიკოსები, სამოქალაქო საზოგადოების აქტივისტები და ჩვეულებრივი მოქალაქეები. მანიფესტაციის მონაწილეთა მოთხოვნები იყო მთავრობის გადადგომა და ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნების ჩატარება; ისინი აცხადებდნენ, რომ გააგრძელებენ პარლამენტის ფუნქციონირების დაბლოკვას, სანამ მათი მოთხოვნები არ დაკმაყოფილდებოდა. ოპოზიციონერმა პოლიტიკოსებმა პარლამენტის ერთ-ერთ შესასვლელს ბოქლომები მიამაგრეს. ეს ბოქლომები იმავე დღეს ჩამოხსნეს სამართალდამცავი ორგანოების თანამშრომლებმა. საღამოს შემოიტანეს ქვიშის ტომრები და კარვები და პარლამენტის შენობის ერთ-ერთი შესასვლელის მიმდებარედ მოათავსეს. მანიფესტაციის მონაწილეთა ნაწილმა, მათ შორის, სამმა მომჩივანმა, ღამე შენობასთან გაათენა. მანიფესტაციის მონაწილეებმა სითბოს წყაროს მისაღებად დროებითი გამოყენების მაყალის ტიპის ცხაურიანი დანადგარები დაამონტაჟეს. მთელი ამ პერიოდის განმავლობაში პოლიციელები იმყოფებოდნენ აღნიშნული მოვლენების განვითარების ადგილზე. არანაირი ინციდენტი არ დაფიქსირებულა, გარდა ზოგიერთი პოლიციელის აშკარად უშედეგო მცდელობისა, ხელი შეეშალა მანიფესტაციის მონაწილეებისთვის მაყალის ტიპის ცხაურიანი დანადგარისთვის შეშის მოტანაში.

8.  იმავე დღეს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ გამოსცა გამაფრთხილებელი განცხადება მანიფესტაციის მონაწილეთა მიმართ, მათ მიერ შესასვლელის გადაკეტვის უკანონობის შესახებ. აღნიშნული განცხადება მოუწოდებდა მანიფესტაციის ორგანიზატორებსა და მონაწილეებს, რომ ემოქმედათ მანიფესტაციის ჩატარების წესების შესაბამისად (მათ შორის, ადმინისტრაციულ შენობებთან მისასვლელის ბლოკირების შესახებ აკრძალვის ჩათვლით) და შეესრულებინათ პოლიციის კანონიერი ბრძანებები.

 

       II .  2019 წლის 18 ნოემბრის მოვლენები და მომჩივნების დაკავება

9.  2019 წლის 18 ნოემბრის დილას მანიფესტაცია განახლდა. ზოგიერთმა ორგანიზატორმა, მათ შორის, ოპოზიციონერმა პოლიტიკოსებმა, მოუწოდეს მონაწილეებს, რომ მათ გაეგრძელებინათ პარლამენტის მუშაობისთვის ხელის შეშლა მანამ, სანამ არ დაკმაყოფილდებოდა მათი მოთხოვნები, მათ შორის, ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნების ჩატარების შესახებ.

10.  პარლამენტის წევრებს, რომლებიც ცდილობდნენ შენობაში შესვლას, მანიფესტაციის მონაწილეებმა არ მისცეს შესვლის საშუალება და განაგრძეს პარლამენტის შენობის ყველა შესასვლელის გადაკეტვა.

11.  დაახლოებით დღის 2 საათზე შინაგან საქმეთა სამინისტრომ გაავრცელა განცხადება, რომლითაც მანიფესტაციის ორგანიზატორებს და მის მონაწილეებს პოლიციის კანონიერი ბრძანებების დამორჩილებისკენ მოუწოდა. სამინისტრომ აღნიშნა, რომ პოლიციამ 2019 წლის 17 ნოემბრის მანიფესტაციაზე უზრუნველყო მოქალაქეებისთვის მშვიდობიანი შეკრების თავისუფლების უფლების განსახორციელებლად აუცილებელი პირობები, მაგრამ მანიფესტაცია მოგვიანებით გახდა უკანონო. კერძოდ, მან აღნიშნა, რომ პარლამენტთან მისასვლელი გზების გადაკეტვა ეწინააღმდეგებოდა შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ კანონის მე-9 მუხლს. სამინისტრომ მოუწოდა მანიფესტაციის ორგანიზატორებსა და მის მონაწილეებს პარლამენტის მისასვლელი გზის ჩახერგვის შეწყვეტისკენ და განაცხადა, რომ წინააღმდეგ შემთხვევაში პოლიცია „შესაბამის რეაგირებას მოახდენდა კანონით [მათთვის] მინიჭებული მანდატის ფარგლებში“.

12. 16:14 საათსა და 16:52 საათს შორის პერიოდში პოლიციელები მანიფესტაციის მიმდინარეობის ადგილზე მოლაპარაკებას აწარმოებდნენ მის ორგანიზატორებთან, როგორც ეს მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების მიერ გავრცელებულ ვიდეომასალაშია ნაჩვენები. მანიფესტაციის ერთ-ერთმა ორგანიზატორმა – ოპოზიციონერმა პოლიტიკოსმა ა.ე.-მ განაცხადა – რომ მანიფესტაციის მონაწილეები პოლიციამ „ორჯერ გააფრთხილა“. პოლიციელების განცხადებები აქციის ორგანიზატორებისა და მონაწილეებისადმი მოიცავდა შემდეგს:

„ჩვენი მიზანია თქვენთან მოლაპარაკება სიტუაციის განმუხტვის მიზნით. ბარიკადები [პარლამენტის შესასვლელებთან] უნდა მოიხსნას... გზა უნდა გაიხსნას. თუ ეს არ მოხდება, შესაბამისი ზომები იქნება მიღებული. გზის ბლოკირება ერთი მიზეზია; მეორე არის საქართველოს პარლამენტის, ადმინისტრაციული შენობის ბლოკირება. ... ადგილი ჰქონდა შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ [კანონის] დარღვევას...; გთხოვთ, პატივი ეცით კანონს. ...

[თქვენ მიმართ] ჩვენი თხოვნაა გზის გახსნა და პარლამენტის შენობის შესასვლელის გაწმენდა... ეს ჩემი მეორე გაფრთხილებაა, მოგიწოდებთ, დაემორჩილოთ კანონს“.

13.  მის ადრინდელ მოწოდებებზე რეაგირების არარსებობის პირობებში, 17:00 საათზე პოლიციამ პარლამენტის შესასვლელებისა და მათკენ მიმავალი გზის გათავისუფლება დაიწყო. როგორც ჩანს, ამ მიზნით გამოყენებულ იქნა წყლის ჭავლი. მანიფესტაციაში მონაწილეთა და პოლიციელების ზუსტი რაოდენობა გაურკვეველი რჩება, მაგრამ როგორც საქმეში არსებული ვიზუალური მასალებიდან ჩანს, რამდენიმე ასეული მანიფესტაციის მონაწილე, რამდენიმე ასეული პოლიციელი და პოლიციის რამდენიმე მანქანა უნდა ყოფილიყო მოვლენების განვითარების ადგილზე.

14.  პირველი მომჩივანი დააკავეს 17:20 საათზე. ადმინისტრაციული დაკავების შესახებ ოქმში აღნიშნულია, რომ ის დააკავეს 9 აპრილის ქუჩაზე, „პარლამენტის შენობის მიმდებარე ტერიტორიაზე, სადაც იმართებოდა მანიფესტაცია“. ოქმში ნათქვამია, რომ პირველმა მომჩივანმა „გადაკეტა პარლამენტის შესასვლელი და განურჩევლად ილანძღებოდა“. პოლიციელმა, რომელმაც ოქმი შეადგინა, განაცხადა, რომ მან „მოუწოდა [პირველ მომჩივანს], დამშვიდებულიყო და დამორჩილებოდა [მის] კანონიერ მოთხოვნას, განუმარტა რა დარღვევის [ხასიათი] საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მიხედვით, რამაც პირველი მომჩივანი გახადა „კიდევ უფრო აგრესიული“. ოქმი მიუთითებდა, რომ პირველი მომჩივნის დაკავება მოხდა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 166-ე და 173-ე მუხლებში  ჩამოთვლილ დანაშაულებთან დაკავშირებით (იხ. პარაგრაფები 39-40 ქვემოთ). იდენტური დასკვნა იყო მოცემული 2019 წლის 19 ნოემბრის ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შესახებ ოქმშიც.

15. მეორე მომჩივანი დააკავეს 19:20 საათზე. ადმინისტრაციული დაკავების შესახებ ოქმში აღნიშნულია, რომ ის დააკავეს  „რუსთაველის გამზირზე, პარლამენტის შენობის მიმდებარე ტერიტორიაზე.“ ოქმში აღნიშნული იყო, რომ მეორე მომჩივანი „იგინებოდა“. ასევე აღნიშნული იყო, რომ ის იყო „მანიფესტაციის მონაწილე და ჯიუტად არ ემორჩილებოდა პოლიციელების კანონიერ ბრძანებებს“. მეორე მომჩივნის დაკავება მოხდა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევათა კოდექსის 166-ე და 173-ე მუხლების შესაბამისად. იდენტური ანგარიში იყო მოცემული 2019 წლის 19 ნოემბრის ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შესახებ ოქმში.

16.  მესამე მომჩივანი დააკავეს 17:20 საათზე. ადმინისტრაციული დაკავების შესახებ ოქმში აღნიშნულია, რომ ის დააკავეს 9 აპრილის ქუჩაზე, „პარლამენტის შენობის მიმდებარე ტერიტორიაზე, სადაც იმართებოდა მანიფესტაცია“. ანგარიშში განცხადებულია, რომ „მანიფესტაციის მონაწილეებმა, მათ შორის, [მესამე მომჩივანმა], არ შეასრულეს პოლიციის კანონიერი ბრძანება პარლამენტის შესასვლელის გათავისუფლების შესახებ (რომელიც მათ გადაკეტეს) და დაიწყეს გინება“. მესამე მომჩივნის დაკავება მოხდა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 166-ე და 173-ე მუხლების შესაბამისად. 2019 წლის 19 ნოემბრის ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ოქმში აღნიშნული იყო, რომ მესამე მომჩივანი იყო 9 აპრილის ქუჩაზე გამართული აქციის მონაწილე, დაარღვია საზოგადოებრივი წესრიგი და არ დაემორჩილა პოლიციის განმეორებით კანონიერ ბრძანებებს (მაგრამ დანაშაულის ზუსტი გარემოებების ან პოლიციის ბრძანებების დაზუსტების გარეშე და მხოლოდ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევათა კოდექსის 166-ე და 173-ე მუხლებზე მითითებით).

17.  2019 წლის 18 ნოემბრის მოვლენების დროს სულ დააკავეს 37 გამპროტესტებელი, მათ შორის, სამი მომჩივანი. ოთხმა გამპროტესტებელმა და ორმა სამართალდამცავი ორგანოების თანამშრომელმა მიიღო დაზიანებები. პარლამენტის ყველა შესასვლელი გათავისუფლებულ იქნა. შემდეგ პოლიციამ აღმართა მეტალის კონსტრუქციები პარლამენტის შენობის შესასვლელებთან, მათი გადაკეტვის აღსაკვეთად.

18.  პარლამენტის წევრებს საღამოს უკვე შეეძლოთ შენობაში შესვლა და პარლამენტის ბიუროს შეკრება (რომელიც პასუხისმგებელია პარლამენტისა და მისი წევრების ყოველდღიურ მუშაობასთან დაკავშირებულ ორგანიზაციულ და ადმინისტრაციულ საკითხებზე), რომელიც დაგეგმილი იყო 15:00 საათზე და იმ დღეს 20:30 საათზე გაიმართა.

19.  საქმის მასალების თანახმად, მეორე და მესამე მომჩივანს აღენიშნებოდა დაშავების ნიშნები დაკავების დაწესებულებაში მოთავსებისას და ამ საკითხზე სისხლის სამართლის გამოძიება დაიწყო მათივე განცხადების საფუძველზე. ამ გამოძიების შედეგი გაურკვეველია და მომჩივნებმა არ მიუთითეს ის მათ მიერ წარმოდგენილ წერილობით მასალებში.

      III. ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოება მომჩივნების წინააღმდეგ

20.   2019 წლის 19 და 20 ნოემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოში გაიმართა მოსმენები. გაერთიანებული იქნა პირველი და მეორე მომჩივნის საქმეები. მესამე მომჩივნის საქმე გადაწყდა, რომ ყოფილიყო ცალკე ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოების ნაწილი. მომჩივნებს წარმოადგენდნენ მათ მიერ არჩეული ადვოკატები. პოლიციელებმა, რომლებმაც დააკავეს მომჩივნები, მოითხოვეს, რომ სასამართლოს ისინი ეცნო დამნაშავედ წვრილმან ხულიგნობასა და პოლიციის კანონიერი ბრძანებების დაუმორჩილებლობაში. სასამართლომ დაუშვა მომჩივნების მიერ სასამართლო სხდომის გადადების მოთხოვნა, რათა საშუალება მისცემოდათ გასცნობოდნენ შესაბამის მასალას.

21. შესაბამისი მოსმენების დროს განხილული იქნა ვიდეომასალა, რომელშიც მონაწილეობდნენ პირველი და მესამე მომჩივნები, მხარეების მონაწილეობით. სამივე მომჩივანს შეეძლო კითხვების დასმა მოწმის სახით დაბარებული პოლიციელებისთვის. დაკმაყოფილდა პირველი და მეორე მომჩივნების მიერ შეტანილი მოთხოვნა მომდევნო მოწმის (რომელიც არ იყო პოლიციელი) დაკითხვის შესახებ. მესამე მომჩივანს ასეთი მოთხოვნა არ წარმოუდგენია. მოწმემ განაცხადა, რომ პირველ და მეორე მომჩივანს არ ჰქონდათ გადაკეტილი პარლამენტის შესასვლელი და არ გამოუჩენიათ დაუმორჩილებლობა პოლიციის მიმართ. სასამართლო პროცესის დროს პოლიციელებმა (მათ შორის, რომლებმაც მომჩივნები დააკავეს) მისცეს მოწმის ჩვენება და აღნიშნეს, რომ მომჩივნები იყვნენ იმ გამპროტესტებლებს შორის, რომლებმაც გადაწყვიტეს, გადაეკეტათ პარლამენტის შენობის შესასვლელი და მოგვიანებით ხელი შეუშალეს პოლიციელებს ამ შესასვლელებზე წვდომაში, მათკენ მიმავალი გზების გადაკეტვით. პოლიციელებმა ასევე განაცხადეს, რომ პირველი მომჩივანი გადაუდგა გზაზე პოლიციას, რომელიც ცდილობდა პარლამენტის შენობის შესასვლელებთან მისვლას; მესამე მომჩივანი გზაზე დაჯდა, რათა არ მიეშვა პოლიციელები პარლამენტის შენობის ერთ-ერთ შესასვლელთან, ხოლო მეორე მომჩივანი ცდილობდა გადაეკეტა გამზირი პარლამენტის წინ. რაც შეეხება მომჩივნების წარდგინებებს, პირველმა მომჩივანმა იმღერა ეროვნული ჰიმნი მოვლენების თავისი ვერსიის მოხსენების ნაცვლად; მეორე მომჩივანმა უარი თქვა ჩვენების მიცემაზე და განაცხადა, რომ სასამართლოს მიიჩნევდა მმართველი პარტიის „დუქნად“; ხოლო მესამე მომჩივანმა სადავოდ არ გახადა ვიდეომასალის ნამდვილობა, რომელშიც ჩანს, რომ ის იჯდა იმ პოლიციელების გზაზე, რომლებსაც დაწყებული ჰქონდათ პარლამენტის შენობასთან მისასვლელი გზის გათავისუფლება, მაგრამ განაცხადა, რომ ეს იყო მანიფესტაციის თავისუფლების მისი უფლების გამოხატულება. მომჩივნის წარმომადგენლები აცხადებდნენ, რომ მათი კლიენტები უბრალოდ აპროტესტებდნენ საარჩევნო რეფორმის პარლამენტის მიერ განხორციელების ჩავარდნას.

22. 2019 წლის 21 ნოემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლომ გამოიტანა ორი გადაწყვეტილება, პირველი მათგანი ეხებოდა პირველ და მეორე მომჩივანს და მეორე ეხებოდა მესამე მომჩივანს. შესაბამის გადაწყვეტილებებში მოცემული საქმის ფაქტობრივი გარემოებების აღწერა მიუთითებდა  გადაწყვეტილების გამოტანის საფუძვლად საქმის მასალებს, მხარეთა წარდგინებებს და ადმინისტრაციული დაკავების შესახებ ოქმის და ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შესახებ ოქმის შინაარსს, მომჩივნებთან დაკავშირებით (იხ. პარაგრაფები 14-16 ზემოთ).

23. პირველ და მეორე მომჩივანთან დაკავშირებით წარდგენილი მტკიცებულებების შეფასებისადმი მიდგომის მიზეზების დადგენისას სასამართლომ განაცხადა, რომ:

 „...განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს იმ პირთა მიერ მოწოდებულ ინფორმაციას, ვინც აღკვეთა [შესაბამისი] ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, იმის გათვალისწინებით, რომ [ასეთი ინფორმაცია] განსაკუთრებით ყურადსაღებია და წარმოადგენს მტკიცებულების ძალზე მნიშვნელოვან წყაროს. თვითმხილველთა ამ ჯგუფის ყურადღება [განსაკუთრებით] ფოკუსირებულია მათი პროფესიული საქმიანობის ხასიათისა და მათი საზოგადოებრივი და სამოქალაქო მოვალეობების გაცნობიერების გამო. თვითმხილველთა ამ ჯგუფის მიერ [დანაშაულის შესახებ] ინფორმაციის მიღება დაკავშირებულია მათი პროფესიული მოვალეობების შესრულებასთან, რომელსაც ისინი ახორციელებენ გარკვეული გარემოებების, ქმედებების, საგნებისა და პიროვნებების მიმართ, ყურადღების მიზანმიმართული მიქცევის გზით. ასეთი თვითმხილველების აღქმის მაღალი [ძალა]  [და] [მათი] მოწმის ჩვენებების სისრულე დაკავშირებულია იმ ფაქტთან, რომ სახელმწიფო თანამდებობის პირმა წინასწარ (თუნდაც მხოლოდ ზოგადი თვალსაზრისით) იცის მდგომარეობის ან მოვლენის ნიშნები [რაც შესაძლოა პოტენციურად იყოს დანაშაული]. ... ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა აღმკვეთ პირთა მიერ მოწოდებულ ინფორმაციას ყოველთვის აქვს უშუალო კავშირი საქმესთან, შეიცავს ინფორმაციას სასამართლოს მიერ შესაფასებელი ფაქტების შესახებ და შეესაბამება მტკიცებულებათა მისაღებობის მოთხოვნას. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სახელმწიფო თანამდებობის პირის მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებები შეიცავს მაღალი [ხარისხის] სანდოობის ნიშნებს, რაც მნიშვნელოვანია მოსამართლის შინაგანი რწმენის ჩამოყალიბებისთვის.  ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის [პირველი ნაწილის] მიხედვით, ადმინისტრაციულ ორგანოს არ აქვს უფლება, განახორციელოს კანონის მოთხოვნების საწინააღმდეგო ქმედება, რაც იწვევს კეთილსინდისიერი მმართველობის პრეზიუმირებას [და] საპირისპიროს მტკიცების ტვირთი, შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე, ეკისრება მოწინააღმდეგე მხარეს.

რაც შეეხება ადმინისტრაციული სამართალდამრღვევი პირების მიერ მიცემულ ახსნა-განმარტებას, ეს არ შეიძლება ჩაითვალოს საქმის გარემოებების დადგენის უდავო მტკიცებულებად, თუ სხვა მტკიცებულებებით არ არის დადასტურებული. ... პირების მიერ მიცემულ ახსნა-განმარტებას, რომელთა მიმართაც მიმდინარეობს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოება, ზოგადად, არ ენიჭება მაღალი სანდოობის ხარისხი, იმის გათვალისწინებით, რომ [ეს პირები] არიან დაინტერესებული მხარეები და რომ მათ მიერ მოწოდებული ინფორმაცია შესაძლოა მიზნად ისახავდეს დანაშაულის დაფარვას [და] სანქციების თავიდან აცილებას, [სხვა] მიზნებთან ერთად. შესაბამისად, ასეთი პირების მიერ მიცემული ჩვენებები ყოველთვის უნდა განიხილებოდეს საქმესთან დაკავშირებით შეგროვებულ სხვა მტკიცებულებებთან ერთად.

მოცემულ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები მოიცავს დოკუმენტებს, რომლებიც შედგენილია [სადავო] სამართალდარღვევის აღმკვეთ პირთა მიერ – ადმინისტრაციული დაკავებისა და [ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა] შესახებ ოქმებს, რომლებიც შეიცავს ინფორმაციას ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევაში ბრალდებულ პირთა სადავო ქმედებებთან დაკავშირებით. სასამართლომ ასევე მიიღო მხარეთა ახსნა-განმარტებები, მოწმეების ჩვენებები და ვიდეომასალა. ...

სასამართლო მიუთითებს, რომ საქმეში არსებული მასალებით და მხარეთა ახსნა-განმარტებით დასტურდება, რომ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევაში ბრალდებულებმა წინააღმდეგობა გაუწიეს სამართალდამცავების [მიერ გაცემულ] კანონიერ ბრძანებებს. აღნიშნული მოქცეულია ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 173-ე მუხლის ფარგლებში და სხვა მტკიცებულება, რომელიც სასამართლოს სხვაგვარად დადგენის საშუალებას მისცემდა, არ არის წარმოდგენილი.

მხარეთა ახსნა-განმარტებისა და საქმის მასალების საფუძველზე დადგინდა, რომ ... გიორგი მაქარაშვილმა [პირველმა მომჩივანმა] ჩაიდინა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა. კერძოდ, 2019 წლის 18 ნოემბერს [ის იმყოფებოდა 9 აპრილის ქუჩაზე], საქართველოს პარლამენტის შენობასთან [და] არ დაემორჩილა პოლიციის [მიერ გაცემულ] კანონიერ ბრძანებას. ...

ირაკლი კაჭარავამ [მეორე მომჩივანმა] ჩაიდინა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა. კერძოდ, 2019 წლის 18 ნოემბერს [ის] იყო რუსთაველის გამზირზე, საქართველოს პარლამენტის მიმდებარე ტერიტორიაზე... და განზრახ არ დაემორჩილა პოლიციის  [მიერ გაცემულ] კანონიერ ბრძანებას. ...

 საქმის მასალებისა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების შეფასების შემდეგ სასამართლო ადგენს, რომ [ბრალდებულს] არ ჩაუდენია ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 166-ე მუხლით გათვალისწინებული ქმედება [მსგავსი ქმედების ჩადენის უტყუარი მტკიცებულების არარსებობის გამო]. კერძოდ, [არ დადგენილა, რომ ბრალდებული] იგინებოდა საზოგადოებრივი შეკრების ადგილზე [და] დაარღვია საზოგადოებრივი წესრიგი. ...“

24.  სასამართლომ განაგრძო პოლიციის შესახებ კანონის ციტირებით და გაიმეორა, რომ პოლიციელების მიმართ არსებობს მოლოდინი, რომ ისინი იმოქმედებენ კეთილსინდისიერად მათი მოვალეობების შესრულებისას, გააჩნიათ ყველა შესაბამისი თვისება და უნარი, საკმარისად შეაფასონ სიტუაციის კონკრეტული გარემოებები. რაც შეეხება მათი ბრძანებების მიმართ დაუმორჩილებლობას, საკანონმდებლო ხელისუფლება მოითხოვდა, სასამართლოს თანახმად, დაუმორჩილებლობის დადგენას მრავალჯერადი ბრძანების პირობებში. არ ჰქონდა მნიშვნელობა, განაცხადა სასამართლომ, განსახილველი ბრძანება იყო ზოგადი ხასიათის, თუ ის გაცემული იყო კონკრეტული პირის მიმართ.

25. ამ ფონზე და პირველი და მეორე მომჩივნების ინდივიდუალურ გარემოებებთან დაკავშირებით, სასამართლომ აღნიშნა შემდეგი:

„განსახილველ საქმეში დადგინდა, რომ 2019 წლის 18 ნოემბერს თბილისში, რუსთაველის გამზირზე საპროტესტო მანიფესტაცია მიმდინარეობდა. აქციის მშვიდობიანად წარმართვასა და მოქალაქეთა კონსტიტუციური უფლებების დაცვას უზრუნველყოფდნენ პოლიციელები. [პოლიციელები] უზრუნველყოფდნენ [მანიფესტაციის მონაწილეთა] უსაფრთხოებისა და რუსთაველის გამზირზე და მიმდებარე ქუჩებზე მოქალაქეთა თავისუფლად გადაადგილების კონსტიტუციით დაცულ უფლებას. ... [ეს] ქმნის საკმარის საფუძველს [ვიფიქროთ, რომ] პოლიციელებმა, რომლებიც ვალდებული იყვნენ, წინასწარ გაეფრთხილებინათ კანონის დარღვევის შესახებ და აღმოეფხვრათ კანონდარღვევები, განახორციელეს კანონით გათვალისწინებული აუცილებელი ზომები.

საქმესთან დაკავშირებით წარმოდგენილი მტკიცებულებები, მხარეთა ახსნა-განმარტებები, მოწმეების ჩვენებები და ვიდეოჩანაწერები ადასტურებს პოლიციელების მიერ მოწოდებას და [შემდგომ] დაუმორჩილებლობას [შესაბამის] ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევაში ბრალდებული ინდივიდების მიერ. კერძოდ, სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლებმა მიმართეს სამართალდამრღვევებს, გაეთავისუფლებინათ გზა, რომ მანქანებს თავისუფლად გადაადგილება შესძლებოდათ; თუმცა [ეს მოწოდება] არ შესრულდა. სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ სამართალდამცავებმა მოითხოვეს ბრძანების შესრულება [და] რომ ეს ბრძანება ეფუძნებოდა კანონს და მიზნად ისახავდა ლეგიტიმური მიზნის მიღწევას, პიროვნებებ[ის] უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვას. შესაბამისად, ეს პირები, რომლებიც არღვევდნენ კანონს, არ დაემორჩილნენ სამართალდამცავი ორგანოების თანამშრომლების კანონიერ ბრძანებებს. აქედან გამომდინარე, სასამართლოს მიაჩნია, რომ მათ უნდა გაეთვალისწინებინათ შესაძლო რისკები, რომლებიც მოჰყვებოდა პოლიციის ბრძანებების დაუმორჩილებლობას.

სასამართლო ასევე აღნიშნავს შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ [კანონის] 11¹ მუხლის პირველ პუნქტს, რომლის მიხედვითაც [შეკრების ან მანიფესტაციის] მონაწილეთა მიერ ტრანსპორტის სავალი ნაწილის ნაწილობრივ ან სრულად გადაკეტვის შემთხვევაში მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელი ორგანო (ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს აღმასრულებელი ხელისუფლების შტო) უფლებამოსილია, მიიღოს გადაწყვეტილება ტრანსპორტის სავალი ნაწილის გახსნის ან/და ტრანსპორტის მოძრაობის აღდგენის შესახებ, თუ შეკრების ან მანიფესტაციის მონაწილეთა რაოდენობის გათვალისწინებით შეკრების ან მანიფესტაციის ჩატარება [სხვაგვარად შესაძლებელია]. როდესაც მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელი ორგანო არ ახორციელებს ან ვერ ახორციელებს [შესაბამისი დებულებით] გათვალისწინებულ უფლებამოსილებას, საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია, [მიიღოს ასეთი გადაწყვეტილება]. ამ მუხლის მეორე პუნქტის მიხედვით, [აღნიშნული] დაუშვებელია, თუ შეკრების ან მანიფესტაციის მონაწილეთა რაოდენობის გათვალისწინებით შეკრების ან მანიფესტაციის ჩატარება [სხვაგვარად] შეუძლებელია და იმის გათვალისწინებით, რომ დაცულია ამ კანონით [გათვალისწინებული] ყველა წესი. აღნიშნული დებულების მე-3 პუნქტი ითვალისწინებს, რომ მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელი ორგანო [და] საქართველოს მთავრობა ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ გადაწყვეტილებას იღებს ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, არსებული გარემოებისა და საზოგადოებრივი ინტერესის გათვალისწინებით, ამ [კანონის] მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტით დადგენილი წესის შესაბამისად. დაუშვებელია ტრანსპორტის სავალი ნაწილის ხელოვნურად გადაკეტვა, თუ ამას არ მოითხოვს შეკრების ან მანიფესტაციის მონაწილეთა რაოდენობა. აგრეთვე დაუშვებელია ტრანსპორტის სავალი ნაწილის ავტომანქანებით, სხვადასხვა კონსტრუქციით ან/და საგნით გადაკეტვა.

მხარეთა ახსნა-განმარტებების, ვიდეოჩანაწერების და სხვა მტკიცებულებების ერთობლივი ანალიზის საფუძველზე სასამართლო მიიჩნევს, რომ წინამდებარე საქმეში გზის გადაკეტვის აუცილებლობა არ არის ნაჩვენები. შესაბამისად, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევებში ბრალდებულ პირებს არ ჰქონდათ ტრანსპორტისათვის განკუთვნილი გზით სარგებლობის უფლება და პოლიციის შესახებ კანონის მიზნებიდან გამომდინარე, პოლიციელების მიერ [ამ ტერიტორიის] გათავისუფლების მრავალჯერადი მოთხოვნა, რათა მანქანებს მისცემოდათ თავისუფლად გადაადგილების საშუალება, იყო... კანონიერი, მაგრამ დარჩა [შესაბამისი] პირების [ყურადღების მიღმა] და მხოლოდ პოლიციის ჩარევით გახდა შესაძლებელი მათი გზიდან გაყვანა“.

26. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მესამე მომჩივანთან დაკავშირებით, შეიცავდა მსგავს დასაბუთებას, მტკიცებულების შეფასებასთან დაკავშირებით (იხ. პარაგრაფი 23 ზემოთ). როგორც პირველი და მეორე მომჩივნის წინააღმდეგ საქმისწარმოების შემთხვევაში, მესამე მომჩივანიც გაამართლეს წვრილმანი ხულიგნობის ბრალდებაში, მტკიცებულებების არარსებობის გამო. რაც შეეხება რაიმე დაუმორჩილებლობას პოლიციის კანონიერი ბრძანებებისადმი, შემოთავაზებული იყო დასაბუთება, რომელიც მსგავსი იყო პირველი და მეორე მომჩივნების შესახებ გადაწყვეტილებაში წარმოდგენილი დასაბუთებისა (იხ. პარაგრაფები 24-25 ზემოთ). სასამართლომ დაადგინა, რომ საქმის მასალებში არსებული მტკიცებულებები მიუთითებდა, რომ პოლიციამ გასცა კანონიერი ბრძანება, ტრანსპორტის მოძრაობისათვის გზის გათავისუფლების მიზნით და რომ მესამე მომჩივანი არ დაემორჩილა ამ ბრძანებას.

27.  პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა სამი მომჩივნის ბრალეულობა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევაში, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 173-ე მუხლის შესაბამისად (იხ. პარაგრაფი 40 ქვემოთ) და დაასაბუთა, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 33-ე და 35-ე მუხლების მითითებით (იხ. პარაგრაფი 38 ქვემოთ), რომ პირველი მომჩივნისთვის თორმეტდღიანი პატიმრობის, მეორე მომჩივნისთვის ოთხდღიანი და მესამე მომჩივნისთვის შვიდდღიანი პატიმრობის შეფარდება (ჯარიმის დაკისრების საპირისპიროდ) წარმოადგენდა ყველაზე უფრო შესაფერის სანქციას სასჯელის მიზნების მისაღწევად.

28.  2019 წლის 22 ნოემბერს მომჩივნებმა შეიტანეს საჩივარი. ისინი დავობდნენ, რომ ადმინისტრაციული დაკავება და ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შესახებ ოქმი ფორმულირებული იყო ბუნდოვანი ტერმინების გამოყენებით, რაც შეუძლებელს ხდიდა დაცვის წარმოებას და რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაში არ იყო წარმოდგენილი საკმარისი დასაბუთება მათი მსჯავრდების დასადასტურებლად. გარდა ამისა, რაც შეეხება მომჩივანთა ინდივიდუალურ გარემოებებს, აღინიშნა, რომ პირველ მომჩივანთან დაკავშირებით საქმის მასალებში არსებული ვიდეომასალა აჩვენებდა მის პოლიციის მანქანამდე მიცილებას და არა მისი დაკავების გარემოებებს. რაც შეეხება მეორე მომჩივანს, აღინიშნა, რომ არ არსებობდა ვიდეო ან სხვა მტკიცებულება, რომელიც ადასტურებდა პოლიციელების მიერ წარმოდგენილ ანგარიშს და ადმინისტრაციული დაპატიმრებისა და ადმინისტრაციული დაკავების შესახებ ოქმების შინაარსს. მესამე მომჩივანმა აღნიშნა, რომ საქმისწარმოების დროს შეფასებული ერთი ვიდეოჩანაწერი აჩვენებდა, რომ ის იჯდა გზაზე, მეორეში კი ჩანდა, რომ ის იდგა პოლიციელების წინ, ზურგზე საქართველოს დროშით და უსტვენდა, რაც წარმოადგენდა არაძალადობრივი პროტესტის ფორმას ქვეყანაში განვითარებული მოვლენების წინააღმდეგ. მომჩივნებმა განაცხადეს, რომ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმის წარმოება, თავისი ხასიათით, იყო „სისხლის სამართლის“, კონვენციის მე-6 მუხლის მნიშვნელობის ფარგლებში, რაც მოითხოვდა სისხლის სამართლის პროცესის სტანდარტების გამოყენებას, მათ შორის, პრინციპისა, რომ არავინ არ არის ვალდებული, დაამტკიცოს თავისი უდანაშაულობა და რომ ნებისმიერი ეჭვი ბრალდებულისთვის სასარგებლოდ უნდა იქნეს განხილული. მომჩივნებმა განაცხადეს, რომ მათი მსჯავრდება ნიშნავდა მანიფესტაციის ყველა მონაწილის კოლექტიურ დასჯას პარლამენტის შესასვლელების აქციის მხოლოდ ზოგიერთი მონაწილის მიერ გადაკეტვის გამო; მათ ასევე განაცხადეს, რომ ისინი ლეგიტიმურად იყენებდნენ პროტესტის გამოხატვის უფლებას, დემოკრატიულ საზოგადოებაში მნიშვნელოვან საკითხებთან დაკავშირებით. სამი მომჩივანი ასევე ამტკიცებდა, ზოგადად, რომ პოლიციამ გამოიყენა გადაჭარბებული ძალა მანიფესტაციის დასაშლელად და რომ მათი დაკავება და დასჯა უკიდურესად ცუდ ზეგავლენას მოახდენდა მშვიდობიანი შეკრების უფლებაზე.

29.  2019 წლის 25 და 26 ნოემბერს თბილისის სააპელაციო სასამართლომ, როგორც საბოლოო ინსტანციის სასამართლომ, წერილობითი სამართალწარმოების გზით, არ დააკმაყოფილა მომჩივნების საჩივრები, როგორც აშკარად დაუსაბუთებელი. მან მოკლედ აღნიშნა, რომ მომჩივნებმა ვერ აჩვენეს, თუ რა მნიშვნელოვანი საკითხები და მტკიცებულებები იყო არასაკმარისად შეფასებული ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ, კანონის რომელი მოთხოვნები დაირღვა ან/და რა შეცდომები დაუშვა პირველი ინსტანციის სასამართლომ მათი საქმეების შემოწმების დროს. სააპელაციო სასამართლომ დაამატა, რომ შესაბამისი გარემოებების შეფასებისას, პირველი ინსტანციის სასამართლომ გაითვალისწინა მომჩივნებთან დაკავშირებული საქმეების ყველა ფაქტი, რითაც გაამართლა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საჩივრების დაუშვებლად ცნობის შესახებ.

 

შესაბამისი სამართლებრივი ჩარჩო და პრაქტიკა

 

კანონი შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ (1997)

 

30.  შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ აქტის მე-2(1) მუხლი (შემდგომში „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ კანონი“ ან „კანონი“), როგორც ფორმულირებული იყო იმ დროს, ითვალისწინებდა „პირების მიერ საქართველოს კონსტიტუციით აღიარებული უფლების განხორციელებას − წინასწარი ნებართვის გარეშე შეიკრიბონ საჯაროდ და უიარაღოდ, როგორც ჭერქვეშ, ისე გარეთ.

31.  მე-2(3) მუხლი ითვალისწინებდა ამ უფლების შეზღუდვას. ის ეხებოდა საქართველოს კონსტიტუციით გათვალისწინებული ჩარევის ლეგიტიმურ მიზნებს, როგორიცაა: სახელმწიფო უსაფრთხოების ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების, ტერიტორიული მთლიანობის ან სხვათა უფლებების დაცვა; კონფიდენციალური ინფორმაციის გამჟღავნების პრევენცია; და სასამართლოს დამოუკიდებლობისა და მიუკერძოებლობის შენარჩუნება. ნებისმიერი ჩარევა ამგვარი მიზნების განხორციელებაში, მოცემული დებულების თანახმად, უნდა ყოფილიყო დაფუძნებული კანონზე, აუცილებელი დემოკრატიულ საზოგადოებაში, არადისკრიმინაციული, თანაზომიერი და ისეთი, რომ შეზღუდვით დაცული ინტერესები გადაწონიდეს მის მიერ მიყენებულ ზიანს.

32.  კანონის მე-9 მუხლის მე-3 პუნქტი ითვალისწინებდა შემდეგს:  „აკრძალულია შეკრების ან მანიფესტაციის ჩატარებისას შენობების შესასვლელების ... ბლოკირება.“

33.  მე-11(2)(ე) მუხლი ითვალისწინებდა, რომ „შეკრების ან მანიფესტაციის მონაწილეებს ეკრძალებათ „განზრახ შექმნან დაბრკოლებები ტრანსპორტის გადაადგილებისათვის, მათ შორის, დაარღვიონ ამ კანონის 11¹  მუხლის მოთხოვნები“.

34.  მე-11 ¹ მუხლის 1-ლი პუნქტის შესაბამისად, „ შეკრების ან მანიფესტაციის მონაწილეთა მიერ ტრანსპორტის სავალი ნაწილის ნაწილობრივ ან სრულად გადაკეტვის შემთხვევაში მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელი [ორგანო] უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება ...სავალი ნაწილის გახსნის ან/და ტრანსპორტის მოძრაობის აღდგენის შესახებ, თუ შეკრების ან მანიფესტაციის მონაწილეთა რაოდენობის გათვალისწინებით შეკრების ან მანიფესტაციის ჩატარება [სხვაგვარად] შესაძლებელია. როდესაც მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელი ორგანო არ ახორციელებს ან ვერ ახორციელებს ამ პუნქტით გათვალისწინებულ უფლებამოსილებას, საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია, მიიღოს გადაწყვეტილება.... სავალი ნაწილის გახსნის ან/და ... მოძრაობის აღდგენის შესახებ. კანონის 11¹ მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, ნებისმიერი ასეთი გადაწყვეტილება, უნდა ყოფილიყო მიღებული „ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, არსებული გარემოებისა და საზოგადოებრივი ინტერესის გათვალისწინებით, ამ კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტით დადგენილი წესით“.

35.  კანონის 11 ¹ მუხლის მე-4 პუნქტი ითვალისწინებდა, რომ „დაუშვებელია ტრანსპორტის სავალი ნაწილის ხელოვნურად გადაკეტვა, თუ ამას არ მოითხოვს შეკრების ან მანიფესტაციის მონაწილეთა რაოდენობა. [აგრეთვე] დაუშვებელია ტრანსპორტის სავალი ნაწილის ავტომანქანებით, სხვადასხვა კონსტრუქციით ან/და საგნით გადაკეტვა.“

36.  კანონის მე-13 მუხლის მე-3 პუნქტი ითვალისწინებდა, რომ„ამ კანონის მე-11 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის მოთხოვნის დარღვევის ან/და ამ კანონის 11¹ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების მიღების შემთხვევაში, გაფრთხილებიდან უახლოესი 15 წუთის განმავლობაში ორგანიზატორი ვალდებულია, მოუწოდოს შეკრების ან მანიფესტაციის მონაწილეებს და მიმართოს ყველა გონივრულ ქმედებას, რათა გაიხსნას ტრანსპორტის სავალი ნაწილი ან/და აღდგეს ტრანსპორტის მოძრაობა. ორგანიზატორის მხრიდან ამ წესების დაცვის შეუსრულებლობის შემთხვევაში მე-13 მუხლის მე-6 პუნქტის შესაბამისად, „სამართალდამცავი ორგანოები სავალი ნაწილის გასახსნელად ან/და ტრანსპორტის მოძრაობის აღსადგენად გამოიყენებენ საერთაშორისო სამართლითა და საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ ზომებს“.

37.  კანონის მე-13 მუხლის მე-5 პუნქტის შესაბამისად, შეკრების ან მანიფესტაციის მონაწილის მიერ ამ კანონის მე-11 მუხლის მოთხოვნათა ინდივიდუალურად დარღვევის შემთხვევაში მას დაეკისრება საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ინდივიდუალური პასუხისმგებლობა.

II .  ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი (1984)

38.  ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 33-ე მუხლი ითვალისწინებდა, რომ სასჯელის შეფარდების სტადიაზე მხედველობაში მიიღება ჩადენილი სამართალდარღვევის ხასიათი, დამრღვევის პიროვნება, მისი ბრალის ხარისხი, ქონებრივი მდგომარეობა, პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებანი. 35-ე მუხლი ითვალისწინებდა, მათ შორის, რომ წინათ ჩადენილი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა და მართლსაწინააღმდეგო ქცევის განგრძობა, აღნიშნული ქცევის შეწყვეტის შესახებ უფლებამოსილი თანამდებობის პირის მოთხოვნის მიუხედავად, წარმოადგენდა დამამძიმებელ გარემოებებს სასჯელის შეფარდების სტადიაზე.

39.  ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 166-ე მუხლი, როგორც იმ დროს იყო ფორმულირებული, განსაზღვრავდა წვრილმან ხულიგნობას, როგორც „საზოგადოებრივ ადგილებში ლანძღვა-გინება, მოქალაქეებზე შეურაცხმყოფელი გადაკიდება და სხვა ამგვარი მოქმედება, რომელიც [არღვევს] საზოგადოებრივ წესრიგსა და მოქალაქეთა სიმშვიდეს“. ის ისჯებოდა დაჯარიმებით ან/და ადმინისტრაციული პატიმრობის თხუთმეტ დღემდე ვადით.

40.  ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 173-ე მუხლი ითვალისწინებდა, რომ „სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს სამართალდამცავი ორგანოების თანამშრომლის კანონიერი განკარგულებისადმი ან მოთხოვნისადმი დაუმორჩილებლობა ... ან [ამ უკანასკნელის] შეურაცხყოფა“ ისჯებოდა ჯარიმით, სულ მცირე, 1000 ლარის ოდენობით და მაქსიმუმ 4000 ლარის ოდენობით, ან ადმინისტრაციული პატიმრობით თხუთმეტ დღემდე ვადით.

41.  174¹ მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილები ითვალისწინებდა, რომ შეკრების ან მანიფესტაციის ორგანიზებისა და ჩატარების წესების დარღვევა გამოიწვევს დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით მონაწილეებისთვის და 5000 ლარის ოდენობით – ორგანიზატორებისთვის.  174¹ მუხლის მე-4 ნაწილი ითვალისწინებს, რომ შეკრებებისა და დემონსტრაციების შესახებ კანონის მე-9, მე-11 და 11¹ მუხლებით გათვალისწინებული ნორმების დარღვევა (იხ. პარაგრაფები 32-35 ზემოთ) გამოიწვევს დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით (მონაწილეებისთვის) ან 5000 ლარის ოდენობით (ორგანიზატორებისთვის) ან ადმინისტრაციულ პატიმრობას 15 დღემდე ვადით.

42. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 271-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმის ადგილზე განხილვისას მიღებული გადაწყვეტილება შეუძლია გაასაჩივროს პირმა, რომლის მიმართაც არის გამოტანილი დადგენილება, დაზარალებულმა ან ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმის შემდგენმა.

III. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსი (1999)

43. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-14 მუხლი ითვალისწინებს, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი დოკუმენტის შემდგენი არის შესაბამისი ადმინისტრაციულ სამართალწარმოების მხარე.

 

IV. უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა

44.  2013 წლის 2 აპრილის გადაწყვეტილებაში (საქმე no. BS-544-535(K-12), რომელიც ეხებოდა პოლიციის მიერ საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევისთვის გამოტანილი ჯარიმის გაუქმებას) უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ გააკრიტიკა ქვედა ინსტანციის სასამართლოს პრაქტიკა, პოლიციელების მიერ მიცემული მტკიცებულებებისთვის ზედმეტად მაღალი მნიშვნელობის მინიჭების გამო. უზენაესმა სასამართლომ განმარტა, რომ ასეთი პრაქტიკა როგორც ჩანს, გამომდინარეობდა მისი ადრინდელი, 2007 წელში გამოტანილი გადაწყვეტილების არასწორი განმარტებიდან, რომელშიც ის ხაზს უსვამდა პოლიციის განსაკუთრებულ უნარებსა და ნოუ-ჰაუს დანაშაულის ჩადენის დადგენისას. ამასთან დაკავშირებით, უზენაესმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ მან აღნიშნულ წინა გადაწყვეტილებაში არ გამორიცხა შესაძლებლობა, რომ პოლიციელმა, რომელიც განიხილავდა სამართალდარღვევას, შეიძლება გააკეთა „არაზუსტი, ნაწილობრივი ან არაობიექტური შეფასება“. უზენაესმა სასამართლომ განმარტა, რომ „არავითარ ლოგიკურ წაკითხვას არ შეეძლო, რომ მისი ადრე გაკეთებული შეფასება [პოლიციის განსაკუთრებულ უნარებსა და ნოუ-ჰაუსთან დაკავშირებით] გარდაექმნა იმპერატიულ, სლოგანის ტიპის განცხადებად, როგორიცაა: „სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლებს აქვთ გამახვილებული ყურადღება, რაც გამომდინარეობს მათი პროფესიული საქმიანობის ხასიათიდან [და] მათი საჯარო და სამოქალაქო მოვალეობების გაცნობიერებიდან“. უზენაესმა სასამართლომ ასევე გააკრიტიკა არაფრის მომცემი განცხადება, რომ „პირების მიერ მიცემული ახსნა-განმარტება, რომლის მიმართაც მიმდინარეობს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმისწარმოება, შეიძლება მიმართული იყოს დანაშაულის დაფარვის, სანქციების თავიდან აცილებისკენ, ან სხვა მიზნებისთვის [და ასეთი ახსნა-განმარტებები] ყოველთვის უნდა იყოს დაბალანსებული სხვა მტკიცებულებებით, რომლებიც შეგროვებულია საქმესთან დაკავშირებით“. უზენაესმა სასამართლომ გამოიტანა შემდეგი დასკვნა:

„...საკასაციო სასამართლოს ხელთ არსებული ინფორმაციით [ასეთი განმარტება ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ], სამწუხაროდ, არ არის ერთჯერადი მოვლენა და, შესაბამისად, არსებობს მისი განმეორების რისკი. [ეს] მოითხოვს პრევენციული ზომების მიღებას ... რათა ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა საკმარისად და კომპეტენტურად გამოიყენონ უზენაესი სასამართლოს სამართლებრივი დასკვნები, თუ ისინი იზიარებენ მათ, მათ მიერ განსახილველი საქმეების მიმართ[.] [ზემოაღნიშნული განმარტების გაკეთებით] ქვედა ინსტანციის სასამართლოები არღვევენ ადმინისტრაციული და სამოქალაქო პროცედურის ფუნდამენტურ პრინციპებს – მიუკერძოებლობისა და მხარეთა თანასწორობისა [პრინციპს]“.

 

კანონმდებლობა

I. საჩივრების გაერთიანება

45.  საჩივრების მსგავსი თემის გათვალისწინებით, სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევს მათ ერთობლივად განხილვას, ერთიან გადაწყვეტილებაში.

II .  ექვსთვიანი ვადის დაცვა

46.  სასამართლო იმეორებს, რომ ექვსთვიანი ვადის წესი არის ავტონომიური საზოგადოებრივი პოლიტიკის წესი (იხ. საქმე Merabishvili v. Georgia [GC], no. 72508/13, § 247, 2017 წლის 28 ნოემბერი). ამიტომ ის, მთავრობის მხრიდან რაიმე შედავების არარსებობის შემთხვევაში, შეაფასებს საკითხს, დაიცვეს თუ არა მეორე და მესამე მომჩივნებმა კონვენციის 35-ე მუხლის 1-ლი პუნქტი, წარადგინეს რა საჩივრები  N31365/20 და 32525/20 2020 წლის 15 ივნისს, იმ ფაქტის მიუხედავად, რომ ეროვნული სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილება გამოტანილ იქნა 2019 წლის 26 ნოემბერს.

47. კონვენციის 32-ე მუხლის შესაბამისად, მისი განმარტებითი იურისდიქციის ციტირებით სასამართლომ დაადგინა, რომ გლობალური პანდემიის გავრცელების დროს, ინდივიდუალური შუამდგომლობის უფლების შესანარჩუნებლად, ექვსთვიანი წესის გამოთვლის მეთოდი მორგებული უნდა ყოფილიყო ამ კრიზისის რეალობაზე (იხ. საქმე Saakashvili v. Georgia (dec.), საჩივრები №№6232/20 და 22394/20, § 57, 2022 წლის 1 მარტი). შესაბამისად, თუ კალენდარული ექვსთვიანი პერიოდი დაიწყო ან ამოიწურა სასამართლოს თავმჯდომარის გადაწყვეტილებებში განსაზღვრულ ვადაში (16 მარტიდან 2020 წლის 15 ივნისამდე და ჩათვლით), ექვსთვიანი წესი კონვენციის 35-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის მიხედვით, გამონაკლისისამებრ, უნდა ჩაითვალოს შეჩერებულად, ჯამში სამი კალენდარული თვით (იქვე, §58).

48.  იმის გათვალისწინებით, რომ (i) საჩივრებთან №№31365/20 და 32525/20 დაკავშირებით კალენდარული ექვსთვიანი ვადა ამოიწურა 2020 წლის 25 მაისს

და (ii) ეს უკანასკნელი თარიღი მოექცა ზემოთ აღნიშნულ ვადაში, სასამართლო ადგენს, რომ მეორე და მესამე მომჩივნებს ჰქონდათ დამატებითი სამი თვე – 2020 წლის 25 აგვისტომდე და ჩათვლით – რომლის განმავლობაშიც შეიძლებოდა სასამართლოში საჩივრის შეტანა. ამიტომ სასამართლო ადგენს, რომ ეს საჩივრები არ შეიძლება ჩაითვალოს ვადის დარღვევით შეტანილად, კონვენციის 35-ე მუხლის 1-ელი პუნქტის მნიშვნელობის ფარგლებში, ზემოთ ჩამოთვლილი განსაკუთრებული გარემოებების გათვალისწინებით.

 

III. კონვენციის მე-6 მუხლის სავარაუდო დარღვევა

49.  კონვენციის მე-6 მუხლზე დაყრდნობით, მომჩივნები ჩიოდნენ, რომ მათ წინააღმდეგ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოება იყო უსამართლო და აცხადებდნენ, რომ ეროვნულმა სასამართლოებმა შეუსაბამოდ მიანიჭეს უპირატესობა პოლიციელების განცხადებებს მომჩივნების წინააღმდეგ, რითაც მტკიცების ტვირთი დააკისრეს ამ უკანასკნელს და რომ პროკურორის არყოფნის გამო აღნიშნული საქმისწარმოების დროს, პირველი ინსტანციის მოსამართლეს შეუთავსდა ბრალდების მხარის ფუნქციები, რაც არღვევდა სასამართლო მიუკერძოებლობის მოთხოვნას აღნიშნული დებულების 1-ლი პუნქტის შესაბამისად. მომჩივნები ასევე ჩიოდნენ, რომ არ ჰქონდათ შესაბამისი დრო და საშუალებები, რათა მოემზადებინათ თავიანთი დაცვა და რომ მათ არ ჰქონდათ შესაძლებლობა, მოწმეები მოეწვიათ მათი სახელით იმავე პირობებით, როგორიც იყო მათი მოწინააღმდეგე მხარის მოწმეებთან დაკავშირებით. კონვენციის მე-6 მუხლში, რამდენადაც შესაბამისია, ვკითხულობთ:

„1.  „ყოველი ადამიანი,     მისთვის წარდგენილი სისხლისსამართლებრივი ბრალდების საფუძვლიანობის გამორკვევისას, აღჭურვილია ... მისი საქმის სამართლიანი და საქვეყნოდ განხილვის უფლებით ... დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლოს მიერ“.

3.  ყოველ ბრალდებულს აქვს, სულ მცირე, შემდეგი უფლებები:

...

(b) ჰქონდეს საკმარისი დრო და საშუალებანი საკუთარი დაცვის მოსამზადებლად;

(d) თვითონ დაკითხოს ან დააკითხვინოს მისი ბრალდების მოწმეები, გამოაძახებინოს და დააკითხვინოს მისი დაცვის მოწმეები ბრალდების მოწმეების თანაბარ პირობებში“...

 

A. მისაღებობა

50.  მის ხელთ არსებული ყველა მასალის გათვალისწინებით, სასამართლო ადგენს, რომ მომჩივნების საჩივრები კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლი და მე-3 (b) და (d) პუნქტების შესაბამისად, შესაბამისი დროისა და საშუალებების ნაკლებობასთან დაკავშირებით, რაც მათთვის ხელმისაწვდომი იყო თავიანთი დაცვის მოსამზადებლად და ის, რომ მათ არ ჰქონდათ თავიანთი სახელით მოწვეული მოწმეების დასწრების შესაძლებლობა იმავე პირობებით, რაც მათ წინააღმდეგ ჩვენების მიმცემი მოწმეების შემთხვევაში იყო, არ ავლენს კონვენციითა თუ მისი ოქმებით გათვალისწინებული უფლებებისა და თავისუფლებების დარღვევის რაიმე ნიშანს. აქედან გამომდინარე, საჩივრის ეს ნაწილი უნდა იქნეს უარყოფილი, როგორც აშკარად დაუსაბუთებელი, კონვენციის 35-ე მუხლის მე-3 (a)-ე და მე-4 პუნქტების თანახმად.

51.  რაც შეეხება მომჩივანთა საჩივრებს დარჩენილ ნაწილში, კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტის შესაბამისად (იხ. პარაგრაფები 53-54- ქვემოთ), თუმცა მე-6 მუხლის გამოყენებადობა განსახილველი ადმინისტრაციული სამართალწარმოების მიმართ სადავო არ არის, სასამართლო მიიჩნევს, რომ აუცილებელია ამ საკითხის განხილვა. ის აღნიშნავს, რომ თითოეულ მომჩივანს მიესაჯა ადმინისტრაციული პატიმრობა, რომელიც იწვევს თავისუფლების აღკვეთას და წმინდად სადამსჯელო ხასიათისაა. ამიტომ მტკიცედ გამყარებულ თავის პრეცედენტულ სამართალზე დაყრდნობით სასამართლომ მიიჩნია, რომ წინამდებარე საქმის წარმოება უნდა იყოს კლასიფიცირებული, როგორც მომჩივნის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის ბრალდების განმსაზღვრელი, მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი ბრალდებები საქართველოს კანონმდებლობით ხასიათდება, როგორც „ადმინისტრაციული“ (იხ. საქმე Navalnyy v. Russia [GC], nos. 29580/12  და 4 სხვა, §§ 77-80, 2018 წლის 15 ნოემბერი, შემდგომი მითითებებით, და საქმე Huseynli and Others v. Azerbaijan, nos. 67360/11 და ორი სხვა, § 103, 2016 წლის 11 თებერვალი).

52.   ეს საჩივრები არც აშკარად დაუსაბუთებელია და არც მიუღებელია კონვენციის 35-ე მუხლში ჩამოთვლილი რომელიმე სხვა საფუძვლით. აქედან გამომდინარე, საჩივრები მისაღებად უნდა გამოცხადდეს.

B.  საქმის არსებითი მხარე

1.  მხარეთა წარდგინებები

 

(a) მომჩივნები

53. მომჩივნებმა განაცხადეს, რომ პროკურორის დაუსწრებლობამ მათ წინააღმდეგ განხორციელებულ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმის წარმოებისას, პირველი ინსტანციის მოსამართლეს შეეთავსა სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანოს ფუნქციები, რაც არღვევდა კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტით გათვალისწინებულ სასამართლოს მიუკერძოებლობის მოთხოვნას.

54.  მომჩივნებმა ასევე განაცხადეს, რომ ეროვნულმა სასამართლოებმა უსაფუძვლოდ და კონვენციის მე-6 მუხლის დარღვევით მიანიჭეს პრიორიტეტი პოლიციელების განცხადებებს მომჩივნების წინააღმდეგ და დააკისრეს მტკიცების ტვირთი ამ უკანასკნელთ, მიუხედავად საქმის წარმოების სისხლისსამართლებრივი ხასიათისა. შედეგად, მომჩივანთა  წარდგინებებში, სასამართლოები არ მოექცნენ მხარეებს თანასწორად და, უფრო მეტიც, არ განიხილეს მომჩივნების არცერთი არგუმენტი, რომელიც წარმოდგენილი იქნა ამ საქმისწარმოების ფარგლებში. მომჩივნებმა ასევე წამოაყენეს რიგი ზოგადი საჩივრები, რომლითაც ამტკიცებდნენ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის შეუსაბამობას კონვენციის მე-6 მუხლის მიხედვით სამართლიანი „სისხლის სამართლის“ პროცესის მოთხოვნებთან.

(b) მთავრობა

55. მთავრობამ განაცხადა, რომ მომჩივნები ძირითადად დავობდნენ მათ წინააღმდეგ საქმისწარმოების შედეგის და არა ამ საქმისწარმოების პროცედურული სამართლიანობის შესახებ. ეს დადასტურდა მთავრობის წარდგინებებში იმ ფაქტით, რომ პირველმა და მეორე მომჩივანმა უარი თქვეს ფაქტობრივი გარემოებების თავიანთი ვერსიის შეთავაზებაზე შიდასახელმწიფოებრივ დონეზე, როდესაც მათ სთხოვეს განცხადებების გაკეთება პირველი ინსტანციის სასამართლოს წინაშე. მთავრობამ შემდგომ განაცხადა, რომ – შიდასახელმწიფოებრივი კანონმდებლობის შესაბამისად და განსხვავებით იმ მდგომარეობისგან, რომელიც იყო საქმეში Karelin v. Russia (no. 926/08, §§ 64-65, 2016 წლის 20 სექტემბერი) – პროკურორის დაუსწრებლობა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმისწარმოებისას საკმაოდ იყო დაბალანსებული. კერძოდ, კანონი ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ოქმის შემდგენს ანიჭებდა პროკურორის მსგავს უფლებამოსილებებს. შესაბამისად, მათ შეეძლოთ ემოქმედათ როგორც ბრალდების მხარეს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას. შესაბამისად, არ ყოფილა, კონვენციის მე-6 მუხლის შესაბამისად, სასამართლოს მიუკერძოებლობის მოთხოვნის დარღვევა.

56.  გარდა ამისა, მთავრობის მტკიცებით, ეროვნულმა სასამართლოებმა უზრუნველყვეს მხარეთა თანასწორობა და შეჯიბრებითი პროცესი მომჩივნების საქმეში. კერძოდ, მხარეებს მიეცათ თანასწორი შესაძლებლობები, მონაწილეობა მიეღოთ საქმისწარმოებაში, წარმოედგინათ შესაბამისი მტკიცებულებები და დაესაბუთებინათ თავიანთი მოთხოვნები, დაეკითხათ ერთმანეთის მოწმეები (ჯვარედინი დაკითხვა), მათ შორის, პოლიციელები და წარედგინათ საჩივრები. მომჩივნების საქმეში პროცესის შეჯიბრებითობის პრინციპის გამოყენებამ, პრაქტიკულად, არ გამოიწვია მათზე მტკიცების ტვირთის გადატანა. ეს, მთავრობის მტკიცებით, დადასტურდა იმ ფაქტით, რომ მიუხედავად პოლიციელების მიერ წარმოდგენილი ანგარიშისა მომჩივნების მიერ სავარაუდო გინებასთან დაკავშირებით, ეროვნულმა სასამართლოებმა ვერ დაადგინეს საკმარისი მტკიცებულებების არსებობა ამ ბრალდების გასამყარებლად და მომჩივნები საბოლოოდ გამართლდნენ წვრილმანი ხულიგნობის ბრალდებასთან დაკავშირებით.

2.  სასამართლოს შეფასება

57.  შესაბამისი ზოგადი პრინციპები შეჯამებულია საქმეებში  Kress v. France ([GC], no. 39594/98, § 72, ECHR 2001-VI); Bykov v. Russia ([GC],  no. 4378/02,  §§ 88  და 90, 2009 წლის 10 მარტი);  Janosevic v. Sweden (no. 34619/97,   §§ 96-97   და   101,   ECHR   2002-VII);   Navalnyy   and Yashin v. Russia (no. 76204/11, § 82, 2014 წლის 4 დეკემბერი); Frumkin v. Russia, no. 74568/12,   §§ 159-62, 2016 წლის 5 იანვარი;   და   Karelin-ის საქმე   (ციტირებული ზემოთ, §§ 51-57).

58. სასამართლომ მხედველობაში მიიღო მომჩივნების წარდგინებები ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმისწარმოების ჩატარების მარეგულირებელი შიდასახელმწიფოებრივი კანონმდებლობის სავარაუდო არადამაკმაყოფილებელი მდგომარეობის შესახებ. თუმცა, სასამართლოს მოვალეობა არ არის შიდასახელმწიფოებრივი კანონმდებლობის ზოგადი შეფასება. სანაცვლოდ, სასამართლო უნდა შემოიფარგლოს, რამდენადაც ეს შესაძლებელია, აღნიშნული საქმიდან მის წინაშე წამოჭრილი საკითხების შესწავლით, ზოგადი კონტექსტის მხედველობიდან გაშვების გარეშე. ამიტომ ის განსაზღვრავს, გამოიწვია თუ არა წესმა, რომლითაც ჩატარდა მომჩივნების სასამართლო პროცესი, წინამდებარე საქმის განსაკუთრებული გარემოებების გათვალისწინებით, მათი უფლებების დარღვევა, კონვენციის მე-6 მუხლის შესაბამისად (იხ. საქმე Mikhaylova v. Russia, no. 46998/08, § 86, 2015 წლის 19 ნოემბერი).

59. მომჩივნების კონკრეტული საჩივრების შეფასებისას სასამართლომ არ მიიჩნია, რომ ბრალმდებლის დაუსწრებლობამ მომჩივნების ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას, თავისთავად დაარღვია ობიექტური მიუკერძოებლობის ვალდებულება, კონვენციის მე-6 მუხლის შესაბამისად. კერძოდ, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შესახებ ოქმის შემდგენი, საქართველოს შიდასახელმწიფოებრივი კანონმდებლობის შესაბამისად, არის აღნიშნული საქმისწარმოების მხარე და უფლებამოსილია, წარადგინოს სააპელაციო საჩივარი აღნიშნულ საქმის წარმოებებში ეროვნული სასამართლოების გადაწყვეტილებების წინააღმდეგ (იხ. პარაგრაფები 42-43 ზემოთ; შედარებისთვის იხილეთ და შეაპირისპირეთ Karelin-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 79, და საქმე Hasanov and Majidli v. Azerbaijan, nos. 9626/14 და 9717/14, § 39 2021 წლის 7 ოქტომბერი).

60. თუმცა, ამავდროულად სასამართლო აღნიშნავს, რომ წინამდებარე საქმის გარემოებებიდან გამომდინარე, არსებობს მჭიდრო კავშირი, ერთი მხრივ, მომჩივნების საჩივარს, რომელიც ეხება პროკურორის დაუსწრებლობას ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას მათ მიმართ და, მეორე მხრივ, ეროვნული სასამართლოების პოზიციას შორის, აღნიშნულ საქმის წარმოებებში მტკიცების ტვირთთან დაკავშირებით, მათ შორის, გარკვეული პრეზუმფციის მიღება პოლიციელების მიერ სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანოს რანგში მიცემული ჩვენებების მიმართ.

61. წინამდებარე საქმეში, პირველი ინსტანციის სასამართლომ განაცხადა, რომ პოლიციელების მიერ მიცემული ჩვენებები, რომელთაგან საქმის წარმოებაში ზოგიერთი ასევე მოქმედებდა როგორც სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანო, სარგებლობდა სანდოობის უფრო მაღალი ხარისხით (იხ. პარაგრაფები 23-24 ზემოთ). სასამართლომ ეს მტკიცება დაასაბუთა, ამოვიდა რა ე.წ. „კარგი მმართველობის პრეზუმფციიდან“, პოლიციელების მხრიდან და ამ უკანასკნელთა პროფესიული „ნოუჰაუ“-დან იმ მდგომარეობებთან დაკავშირებით, რომლებსაც მათი განცხადებები ეხებოდა. ამ დასაბუთებას დაემატა განცხადება, რომ დანაშაულში ბრალდებული პირების მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებები უნდა ჩაითვალოს არასანდოდ და შესაძლოა პასუხისმგებლობის თავიდან აცილებას ისახავდეს მიზნად, თუ სხვა მტკიცებულებებით არ იქნება დადასტურებული (იქვე). სააპელაციო სასამართლომ დაადასტურა ეს შეფასება.

62. თუმცა, სასამართლო ხაზს უსვამს, რომ პოლიციელების მიერ მიცემული მტკიცებულებებისადმი ასეთი მიდგომა სრულიად სამართლიანად გააკრიტიკა უზენაესმა სასამართლომ, როგორც ზოგადი პრინციპის საკითხი (იხ. პარაგრაფი 44 ზემოთ). მან გაიხსენა, რომ „მოწმის“ ცნება არის ავტონომიური ცნება კონვენციის სისტემაში, მიუხედავად შიდა სამართლებრივ სისტემებში არსებული კლასიფიკაციისა (იხ. საქმე Ürek and Ürek v. Turkey, no. 74845/12, § 50,  2019 წლის 30 ივლისი). სასამართლო შეაფასებს: ეროვნული სასამართლოების წინაშე არსებული მომჩივნების საქმეზე ეროვნული სასამართლოების მიდგომის გავლენას, ამ საქმეში პოლიციელების მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებების მიმართ. ამ კონტექსტში სასამართლო ითვალისწინებს იმ ფაქტს, რომ სამივე მომჩივანს წარმოადგენდნენ მათ მიერ არჩეული ადვოკატები და მათ შეეძლოთ დაეკითხათ მათი მოწინააღმდეგე მხარის მოწმეები, მათ შორის, შესაბამისი პოლიციელები (შედარებისთვის იხილეთ და შეაპირისპირეთ, საქმე Navalnyy and Gunko v. Russia, no. 75186/12, § 66, 2020 წლის 10 ნოემბერი). ის ასევე აღნიშნავს, რომ პირველმა და მეორე მომჩივნებმა არჩიეს, არ მიეცათ ჩვენება პირველი ინსტანციის სასამართლოსთვის, ხოლო მესამე მომჩივანმა აღიარა, რომ მან არ გახსნა გზა პოლიციის მითითებების მიუხედავად (იხ. პარაგრაფი 21 ზემოთ).

63. რაც მთავარია, მაშინ, როცა პირველი ინსტანციის სასამართლო ამტკიცებდა მოსაზრებას, რომ პოლიციელების ახსნა-განმარტებები, პრინციპში, საკმარისი იქნებოდა მტკიცების ტვირთის მომჩივნებზე გადასატანად, სასამართლოს მხედველობიდან არ გამორჩა ის ფაქტი, რომ, მაგალითად, პოლიციელების ბრალდება იმის შესახებ, რომ მომჩივნები იგინებოდნენ, არ აღმოჩნდა საკმარისი მტკიცების ტვირთის მომჩივნებზე გადასატანად. კერძოდ, პირველი ინსტანციის სასამართლომ აღნიშნული ბრალდება მიიჩნია სხვა მტკიცებულებებით დაუსაბუთებლად და სამივე მომჩივანი გაამართლა შესაბამის ბრალდებაში. რაც შეეხება მომჩივნების მსჯავრდებას პარლამენტის შენობისკენ მიმავალი გზის გადაკეტვისთვის, თუმცა პირველი და მესამე მომჩივნის მსჯავრდება მართლაც ძირითადად პოლიციელების მიერ წარმოდგენილ ანგარიშზე იყო დაფუძნებული, ის ასევე დასტურდებოდა სხვა მტკიცებულებებით, როგორიცაა სადავო მოვლენების შესახებ არსებული ვიდეომასალა. ეს იყო ეროვნული სასამართლოების უფლებამოსილების ფარგლებში, რომ განეხილა ასეთი მასალის შესაბამისობა და საკმარისობა პირველი და მესამე მომჩივნის მსჯავრდებისთვის. ასეთ ვითარებაში და იმის გათვალისწინებით, რომ სასამართლოს არ აქვს ეროვნული სასამართლოების წინაშე არსებული და ხელმისაწვდომი საქმის სრული მასალების იდენტური ასლი, სასამართლოს არ მიაჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთება მტკიცებულებებისადმი მის მიდგომასთან დაკავშირებით, პრაქტიკაში გავლენას ახდენდა პირველ და მესამე მომჩივნებზე, რამდენადაც ეს ეხება მათ მსჯავრდებას. ამრიგად, წინამდებარე საქმეში ადგილი არ ჰქონია კონვენციის მე-6 მუხლის დარღვევას პირველ და მესამე მომჩივანთან დაკავშირებით.

64.  ამის საპირისპიროდ და მეორე მომჩივნის მსჯავრის დადებასთან დაკავშირებით, უდავოა ის ფაქტი, რომ მის წინააღმდეგ პოლიციის ახსნა-განმარტებები არ იყო გამყარებული სხვა მტკიცებულებებით, გარდა პოლიციელების ჩვენებისა (იხ. პარაგრაფი 76 ქვემოთ, in fine). ასეთ გარემოებებში მეორე მომჩივანს, ფაქტობრივად, შეექმნა ისეთი მდგომარეობა, რომ უნდა დაემტკიცებინა თავისი უდანაშაულობა, პოლიციის ბრალდებების ჩარჩოს ფარგლებში, ბრალმდებელი მხარის განმარტების გარდა სხვა რაიმე მტკიცებულების არარსებობის პირობებში. მიუხედავად იმისა, რომ მეორე მომჩივანმა მიუთითა უდანაშაულობის პრეზუმფციის, ობიექტური მიუკერძოებლობისა და მხარეთა თანასწორობის პრინციპებზე, სასამართლო ადგენს, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს ზემოაღნიშნული მიდგომა პოლიციელების მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებების მიმართ ძირს უთხრის წინამდებარე საქმის კონკრეტულ გარემოებებში, მეორე მომჩივნის წინააღმდეგ საქმისწარმოების საერთო სამართლიანობას. არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში არის მითითებული, რომ მან საკმარისად განიხილა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიდგომა; განხილვა აუცილებელია უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის გათვალისწინებით, პოლიციის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებთან დაკავშირებით (იხ. პარაგრაფი 44 ზემოთ) და წინამდებარე საქმეში სხვა გამამყარებელი მტკიცებულების არარსებობის პირობებში. ამიტომ, წინამდებარე საქმეში ადგილი ჰქონდა კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტის დარღვევას, მეორე მომჩივანთან დაკავშირებით.

 

IV. კონვენციის მე-11 მუხლის სავარაუდო დარღვევა

65. მომჩივნები ჩიოდნენ, რომ მათი დაკავება მანიფესტაციაზე და მათი შემდგომი მსჯავრდება პოლიციის კანონიერი ბრძანებების დაუმორჩილებლობის ადმინისტრაციული სამართალდარღვევისთვის წარმოადგენდა მშვიდობიანი შეკრების მათი უფლებების დარღვევას კონვენციის მე-11 მუხლის შესაბამისად. აღნიშნულ დებულებაში ვკითხულობთ::

„1.  ყველას აქვს მშვიდობიანი შეკრებისა და სხვებთან გაერთიანების თავისუფლება, მათ შორის, პროფესიული კავშირების შექმნისა და მათში გაერთიანების უფლება საკუთარი ინტერესების დასაცავად.

2.  დაუშვებელია ამ უფლების განხორციელების შეზღუდვა გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ეს გათვალისწინებულია კანონით და აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში ეროვნული უშიშროების ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ინტერესებისათვის, უწესრიგობის ან დანაშაულის აღსაკვეთად, ჯანმრთელობისა თუ მორალის ან სხვათა უფლებებისა და თავისუფლებების დასაცავად. ეს მუხლი ვერ დააბრკოლებს სახელმწიფოს, ამ უფლების განხორციელებაზე დააწესოს კანონიერი შეზღუდვები შეიარაღებული ძალების, პოლიციის ან სახელმწიფო ადმინისტრაციის წარმომადგენლის მიმართ.

A. მისაღებობა

1.  მხარეთა წარდგინებები

(a)  მთავრობა

66.  მთავრობამ განაცხადა, რომ მომჩივნების საჩივრები იყო ან შეუთავსებელი კონვენციასთან ratione materiae ან აშკარად დაუსაბუთებელი. მათ ამასთან დაკავშირებით განაცხადეს, რომ 2019 წლის 18 ნოემბრის მანიფესტაცია უნდა განიხილებოდეს, როგორც „ძალადობის წახალისება [და] დემოკრატიული საზოგადოების საფუძვლების უარყოფა“, იმის გათვალისწინებით, რომ „მის მონაწილეებსა და ორგანიზატორებს, მათ შორის, სამივე მომჩივანს განზრახული [ჰქონდათ] საქართველოს პარლამენტის შენობის ჩახერგვა და მისი კონსტიტუციური ფუნქციების განხორციელების უნარისთვის ხელის შეშლა, განზრახ აბრკოლებდნენ რა საგზაო მოძრაობასა და არღვევდნენ ცხოვრების ჩვეულებრივ მიმდინარეობას.

67.  აგრეთვე, მთავრობამ განაცხადა, რომ მომჩივნებმა ვერ ამოწურეს შიდასამართლებრივი დაცვის ხელმისაწვდომი საშუალებები პოლიციის წინააღმდეგ, სამოქალაქო საქმის წარმოების აღძვრის მეშვეობით.

 

(b) მომჩივნები

68.  მომჩივნებმა განაცხადეს, რომ 2019 წლის 18 ნოემბრის მანიფესტაცია იყო საზოგადოების პროტესტი იმის საპასუხოდ, რომ პარლამენტმა ვერ მიიღო საკანონმდებლო შესწორებები, რომლებიც მიზნად ისახავდა მმართველი პარტიის მიერ დაპირებული საარჩევნო რეფორმის განხორციელებას. მათ განაცხადეს, რომ მანიფესტაცია არ ყოფილა ძალადობრივი და რომ მათი დაპატიმრება და მსჯავრდება არ იყო გამყარებული დამაჯერებელი მტკიცებულებითა და მიზეზებით. უფრო მეტიც, ეროვნული სასამართლოების მიდგომას ჰქონდა მსუსხავი ეფექტი მათი უფლებების განხორციელებაზე, კონვენციის მე-11 მუხლის შესაბამისად.

69. რაც შეეხება დაცვის შიდასამართლებრივი საშუალებების ამოწურვას, მომჩივნებმა განაცხადეს, რომ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოება მათ მიმართ იყო საკმარისი საფუძველი მათი სასარჩელო მოთხოვნების წარსადგენად, კონვენციის მე-11 მუხლის შესაბამისად.

2.  სასამართლოს შეფასება

70.  რაც შეეხება დაცვის შიდასამართლებრივი საშუალებების ამოწურვას, სასამართლო აღნიშნავს, რომ მომჩივნებმა, მათ მიმართ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოების მიმდინარეობისას წარმოადგინეს საჩივარი მათი დაკავებისა და მსჯავრდების კანონიერებასა და თანაზომიერებასთან დაკავშირებით, მშვიდობიანი შეკრების მათი უფლების კონტექსტში. ამიტომ მათ არ მოეთხოვებოდათ დამოუკიდებელი სამოქალაქო საქმის წარმოების დაწყება ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოებაში აღნიშნული საჩივრის უარყოფის შემდეგ.

71. რაც შეეხება მთავრობის პროტესტს მომჩივანთა საჩივრის კონვენციის მე-11 მუხლთან ratione materiae სავარაუდო შეუთავსებლობასთან დაკავშირებით, პარლამენტის შენობის ჩახერგვასთან მიმართებით, მოცემული საკითხი, საქმის გარემოებების გათვალისწინებით, მჭიდრო კავშირშია საჩივრის არსებით მხარესთან მომჩივნების უფლებებში ჩარევის სავარაუდო შემთხვევასთან დაკავშირებით აღნიშნული დებულების შესაბამისად. ამიტომ ეს პრეტენზია უნდა მიუერთდეს მომჩივნების საჩივრის არსებით მხარეს.

72.  სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ საჩივარი არც აშკარად დაუსაბუთებელია ან მიუღებელია კონვენციის 35-ე მუხლში ჩამოთვლილი რომელიმე სვა საფუძვლით. აქედან გამომდინარე, ის მისაღებად უნდა გამოცხადდეს.

 

B.   საქმის არსებითი მხარე

1.  მხარეთა წარდგინებები

(a)  მომჩივნები

73. მომჩივნებმა, მათ შორის, განაცხადეს, რომ მათი დაკავება 2019 წლის 18 ნოემბრის მანიფესტაციაზე და შემდგომი მსჯავრდება პოლიციის მიერ გაცემული კანონიერი ბრძანებებისთვის წინააღმდეგობის გაწევის გამო, იყო კონვენციის მე-11 მუხლის დარღვევა.  მომჩივნები ამტკიცებდნენ, რომ საქმესთან Kudrevičius  and  Others  v. Lithuania  ([GC], no. 37553/05, § 167, ECHR 2015) დაკავშირებული გარემოებებისაგან განსხვავებით, 2019 წლის 18 ნოემბრის მანიფესტაცია იყო პოლიტიკური პროტესტი, რომელიც გაიმართა პოლიტიკური მოვლენის საპასუხოდ და ეხებოდა მნიშვნელოვან დებატებს, მმართველი პარტიის მიერ საარჩევნო რეფორმის განხორციელების შეუსრულებელ დაპირებასთან დაკავშირებით. მომჩივნები ამტკიცებდნენ, რომ ეროვნულმა სასამართლოებმა ვერ წარმოადგინეს საკმარისი დასაბუთება პოლიციის ბრძანებების კანონიერებასთან და საკითხთან დაკავშირებით, ჩაიდინეს თუ არა მომჩივნებმა ინდივიდუალურად მათთვის მიკუთვნებული დანაშაულები; ნებისმიერ შემთხვევაში არ იყო წარმოდგენილი დასაბუთება სადავო ზომების თანაზომიერებასთან დაკავშირებით, იმდენად რამდენადაც ეს ეხებოდა მათ მშვიდობიანი შეკრების უფლებას. გარდა ამისა, მათზე დაკისრებული სანქციები გამიზნული იყო პოლიტიკური სიტყვის გამოხატვასა და მშვიდობიანი შეკრების უფლებაზე მსუსხავი ეფექტის მოხდენისთვის.

74.  მომჩივნებმა დამატებით განაცხადეს, რომ პოლიციელების ჩვენებების გარდა, არანაირი მტკიცებულება არ იყო წარმოდგენილი შიდასახელმწიფოებრივ დონეზე, რომელიც მიუთითებდა, რომ მათ პირადად გადაკეტეს პარლამენტის შენობის შესასვლელები. მაშინაც კი, თუ ვივარაუდებთ, რომ მომჩივნებმა ჩახერგეს პარლამენტი, ეროვნულ სასამართლოებს არ შეუფასებიათ ამგვარი ქცევის შედეგები და ჩარევის საჭიროება. მათ ასევე განაცხადეს, რომ საზოგადოებრივი წესრიგის ინტერესები „შეიძლება არ აღემატებოდეს მომჩივნების ინტერესებს, რომლებმაც იმიტომ ჩახერგეს  პარლამენტი, ... რომ ცდილობდნენ ცვლილებები შეეტანათ მათ მთავრობასთან მოლაპარაკებებში“. რაც შეეხება გზის გადაკეტვას, მომჩივნებმა აღნიშნეს, ზოგადად, რომ პირველმა და მესამე მომჩივნებმა აირჩიეს მანიფესტაციაზე დარჩენა იმ რწმენით, რომ მათი მშვიდობიანი შეკრების უფლების მნიშვნელობა აჭარბებდა მოძრაობის აღდგენისა და პარლამენტისთვის მიყენებული „დისკომფორტის“ მოხსნის მნიშვნელობას. მესამე მომჩივანმა დააკონკრეტა, რომ მის გზაზე დაკავებამდე მის ქცევასთან დაკავშირებული ვიდეომტკიცებულება მიუთითებდა „სხვა არაფერზე, გარდა პოლიციის ქმედებების მიმართ პასიური და მშვიდობიანი დაუმორჩილებლობისა... მისი ძირითადი უფლებების დაცვის მცდელობაში“. მეორე მომჩივანმა აღნიშნა, რომ ის დარჩა მანიფესტაციაზე მას შემდეგ, რაც პოლიციამ დაიწყო პარლამენტის შენობის შესასვლელთან შეკრებილი ხალხის დაშლა. სულ უფრო მეტმა ხალხმა დაიწყო შეკრება პარლამენტის წინ, ქვეითად მოსიარულეთა სივრცეში, რამაც რუსთაველის გამზირის გადაკეტვა გარდაუვალი გახადა, მათი სიმრავლის გამო. სამი მომჩივანი ამტკიცებდა, რომ ნებისმიერ შემთხვევაში ისინი არ იყვნენ მსჯავრდებული ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 174-ე მუხლის შესაბამისად, შეკრებებისა და მანიფესტაციების ჩატარებასთან დაკავშირებული წესების დარღვევისთვის (იხ. პარაგრაფი 41 ზემოთ).

(b) მთავრობა

75. მთავრობამ განაცხადა, რომ ეროვნული ხელისუფლების ორგანოების წარმომადგენლები სარგებლობდნენ მიხედულების ფარგლებით, მომჩივნების მიერ ცხოვრების ჩვეულებრივი მიმდინარეობისა და მოძრაობის შეფერხების გამო მათთვის დაკისრებულ სანქციებთან მიმართებით, ვინც მიზანმიმართულად მოაწყო მანიფესტაცია ისე, რომ დაირღვა შესაბამისი წესები და რეგულაციები.   კერძოდ, მანიფესტაციის ორგანიზატორებმა 2019 წლის 18 ნოემბერს ღიად მოუწოდეს პარლამენტის შენობასთან მისასვლელის გადაკეტვისკენ, რათა ხელი შეეშალათ მისი მუშაობისთვის და მოგვიანებით წინააღმდეგობა გაუწიეს პოლიციის ძალისხმევას პარლამენტის მუშაობის განახლებისთვის. აღნიშნულთან დაკავშირებით, მთავრობამ აღნიშნა, რომ პირველი და მესამე მომჩივნები არ დავობდნენ, რომ ისინი იყვნენ 2019 წლის 18 ნოემბრის მანიფესტაციის ორგანიზატორებს შორის და რომ მათ თავად აღიარეს მანიფესტაციის ობსტრუქციული მიზნები.

76.  რაც შეეხება ჩარევის თანაზომიერებას, პოლიციამ, მთავრობის წარდგინებების თანახმად, უზრუნველყო ყველა პირობა მოქალაქეებისთვის მშვიდობიანი საპროტესტო აქციის ჩასატარებლად, მათ შორის, 2019 წლის 17 ნოემბერს – განსახილველი მოვლენების წინა დღეს – და გააკეთა რამდენიმე ოფიციალური განცხადება მანიფესტაციის ჩატარების შესახებ და მნიშვნელოვანი გაფრთხილებები მისცა მანიფესტაციის მონაწილეებს. პარლამენტთან მისასვლელის გათავისუფლების შესახებ პოლიციის გაფრთხილებებისთვის ყურადღების მიუქცევლობის გამო, მანიფესტაცია, მთავრობის წარდგინებით, გახდა უკანონო და ამგვარად გავიდა მომჩივნების მშვიდობიანი შეკრების უფლების ფარგლებს მიღმა (ან სულ მცირე, დამსწრე პოლიციელებს მიეცათ მომჩივნების დაკავების უფლება და ეროვნულ სასამართლოებს – შესაბამისი სანქციების დაწესების უფლება). ეს ზომები, მთავრობის თანახმად, არ იყო არაპროპორციული არეულობის თავიდან აცილებისა და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების დაცვის ლეგიტიმური მიზნებისათვის, იმის გათვალისწინებით, რომ ჩახერგილი იყო პარლამენტის შენობა და მიმდებარე ქუჩები და საგზაო მოძრაობა იყო გადაკეტილი. ამასთან დაკავშირებით, მთავრობამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ პირველმა და მესამე მომჩივნებმა არ უარყვეს, რომ მათ დაარღვიეს პოლიციის ბრძანებები და განაგრძეს გზაზე ჯდომა, როცა პოლიციამ დაიწყო პარლამენტთან მისასვლელის გათავისუფლება. რაც შეეხება მეორე მომჩივანს, მთავრობამ განაცხადა, რომ ეროვნული სასამართლოებისთვის არ იყო წარდგენილი ვიდეომტკიცებულება მის ქმედებებთან დაკავშირებით; თუმცა, ასეთი ვიდეომასალა მაინც ხელმისაწვდომი იყო, რადგან ის გადაიცა სხვადასხვა მასობრივი ინფორმაციის საშუალებით და სასამართლოს შეეძლო, ამ მასალის განხილვის შემთხვევაში, დაესკვნა, რომ მეორე მომჩივანი მართლაც აქტიურად ცდილობდა გზის დაკავებას, პოლიციის ბრძანების აშკარა უგულებელყოფით.

77.  რაც შეეხება მომჩივნების დაკავების პოტენციურ მსუსხავ ეფექტს მშვიდობიანი შეკრების უფლების განხორციელებაზე, მთავრობამ, მათ შორის, აღნიშნა, რომ მანიფესტაციის დაშლის ნაცვლად, ხელისუფლებამ უბრალოდ დააკავა მანიფესტაციის ის მონაწილეები, რომლებმაც დაარღვიეს კანონი. რაც შეეხება შესაბამისი სანქციების პროპორციულობას, ისინი არ იყო მკაცრი და ეროვნულ სასამართლოებს ჰქონდათ მომჩივნების პირადი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეების მასალები (რაც მიუთითებს, რომ პირველმა და მესამე მომჩივანმა წარსულში ჩაიდინეს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევები), რათა ეხელმძღვანელათ გადაწყვეტილების მიღებისას ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 33-ე და 35-ე მუხლების შესაბამისად (იხ. პარაგრაფი 38 ზემოთ).

2.  სასამართლოს შეფასება

(a) ზოგადი პრინციპები

78. შეკრების თავისუფლების უფლება ძირითადი უფლებაა დემოკრატიულ საზოგადოებაში და გამოხატვის თავისუფლების უფლების მსგავსად, დემოკრატიული საზოგადოების ერთ-ერთი საფუძველია. ამრიგად, ის არ უნდა იქნეს განმარტებული შემზღუდველად (იხ. საქმე Kudrevičius and Others, ციტირებული ზემოთ, § 91 და საქმე Navalnyy v. Russia [GC], nos. 29580/12 და 4 სხვა, § 98, 2018 წლის 15 ნოემბერი).

79.  კონვენციის მე-11 მუხლი იცავს მხოლოდ „მშვიდობიანი შეკრების“ უფლებას, ცნებას, რომელიც არ ვრცელდება ისეთ მანიფესტაციაზე, სადაც ორგანიზატორებსა და მონაწილეებს ძალადობრივი განზრახვები აქვთ.  აქედან გამომდინარე მე-11 მუხლის გარანტიები ვრცელდება ყველა შეკრებაზე, გარდა იმ შეკრებებისა, როდესაც ორგანიზატორებსა და მონაწილეებს აქვთ ისეთი განზრახვები, რომ წაახალისონ ძალადობა ან სხვაგვარად უარყონ დემოკრატიული საზოგადოების საფუძვლები (იხ. საქმე Kudrevičius and Others, ციტირებული ზემოთ, § 92).

80.  მაშინაც კი, თუ არსებობს რეალური რისკი იმისა, რომ სახალხო მანიფესტაციას შეიძლება მოჰყვეს არეულობა მისი ორგანიზატორების კონტროლის მიღმა განვითარებული მოვლენების შედეგად, ასეთი მანიფესტაცია, როგორც ასეთი, არ სცილდება მე-11 მუხლის პირველი პუნქტის ფარგლებს და მასზე დაწესებული ნებისმიერი შეზღუდვა უნდა შეესაბამებოდეს ამ დებულების მე-2 პუნქტის პირობებს (იქვე, § 94).

81.  იმის დასადგენად, შეუძლია თუ არა მომჩივანს, მოითხოვოს დაცვა მე-11 მუხლის მიხედვით, სასამართლო ითვალისწინებს: (i) არსებობდა თუ არა მშვიდობიანი შეკრების განზრახვა, თუ ორგანიზატორებს ჰქონდათ ძალადობრივი განზრახვა; (ii) გამოამჟღავნა თუ არა მომჩივანმა ძალადობრივი განზრახვა, როდესაც შეუერთდა შეკრებას; და (iii) მიაყენა თუ არა მომჩივანმა ვინმეს ფიზიკური დაზიანება (იხ. საქმე Shmorgunov and Others v. Ukraine, nos. 15367/14 და 13 სხვა, § 491, 2021 წლის 21 იანვარი). ის აღნიშნავს, რომ როდესაც ორივე მხარე – როგორც მანიფესტაციის მონაწილეები, ისე პოლიცია – მონაწილეობდა ძალადობრივ მოქმედებებში, ზოგჯერ საჭიროა იმის შემოწმება, თუ ვინ დაიწყო აღნიშნული ძალადობა (იხ. საქმე Primov and Others v. Russia, no. 17391/06, § 157, 2014 წლის 12 ივნისი).

82.  თუ ზემოაღნიშნული კრიტერიუმის საფუძველზე სასამართლო მიიჩნევს, რომ მომჩივანმა ისარგებლა დაცვით მე-11 მუხლის მიხედვით, ის ყურადღებას ამახვილებს დაკისრებული სანქციის პროპორციულობის შესახებ ჩარევის ანალიზზე. სასამართლოს მიაჩნია, რომ როდესაც ინდივიდები ჩართული არიან ძალადობრივ ქმედებებში სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოები სარგებლობენ უფრო ფართო მიხედულების ფარგლებით შეკრების თავისუფლების უფლებაში ჩარევის საჭიროების შესწავლისას და სანქციის დაკისრება მსგავსი გასაკიცხი ქმედების ჩადენისას შესაძლოა მიჩნეული იქნეს კონვენციის მე-11 მუხლის გარანტიებთან თავსებადად. აღნიშნულ შემთხვევაშიც კი, თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებაში ხანგრძლივი პატიმრობა პოლიციელებთან შეუიარაღებელი დაპირისპირებისათვის, ან მათთვის ქვების ან სხვა საგნების (შუშხუნების) სროლა, რომელსაც არ გამოუწვევია სერიოზული ფიზიკური დაზიანება, ზოგიერთ შემთხვევაში მიჩნეული იქნა არაპროპორციულად (იხ. საქმე Shmorgunov and Others, ციტირებული ზემოთ, § 492).

83. მანიფესტაციის ორგანიზატორების ძალადობრივი განზრახვების მტკიცების ტვირთი ეკისრება ხელისუფლებას (იხ. საქმე Christian Democratic People’s Party v. Moldova (no. 2), no. 25196/04, § 23, 2010 წლის 2 თებერვალი).

84.  სასამართლოს აზრით, მიუხედავად იმისა, რომ არ არის იშვიათი მოვლენა თანამედროვე საზოგადოებებში, შეკრების თავისუფლების გამოყენების კონტექსტში, ფიზიკური ქცევა, რომელიც მიზანმიმართულად აფერხებს მოძრაობას და ცხოვრების ჩვეულებრივ მიმდინარეობას, რათა სერიოზულად დაარღვიოს სხვების მიერ განხორციელებული ქმედებები, ეს არ არის ამ თავისუფლების არსი, რომელიც დაცულია კონვენციის მე-11 მუხლით. საქმეების ამ მდგომარეობას შეიძლება ჰქონდეს გავლენა „აუცილებლობის“ ნებისმიერ შეფასებაზე, რომელიც უნდა განხორციელდეს მე-11 მუხლის მეორე პუნქტის შესაბამისად (იხ. საქმე Kudrevičius and Others, ციტირებული ზემოთ, § 97).

85.  ნებისმიერმა მანიფესტაციამ საერთო სარგებლობის ადგილას შეიძლება გამოიწვიოს ცხოვრების ჩვეულებრივი მიმდინარეობის გარკვეული დონის დარღვევა, მათ შორის, საგზაო მოძრაობის შეფერხება. ეს ფაქტი თავისთავად არ ამართლებს შეკრების თავისუფლების უფლებაში ჩარევას, რადგან მნიშვნელოვანია, რომ სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებმა გამოიჩინონ შემწყნარებლობის გარკვეული ხარისხი. შესაბამისი „შემწყნარებლობის ხარისხი“ არ შეიძლება განისაზღვროს in abstracto: სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს საქმის კონკრეტული გარემოებები და განსაკუთრებით „ცხოვრების ჩვეულებრივი მიმდინარეობის შეფერხების ზომები“. ასე რომ, მნიშვნელოვანია გაერთიანებებისთვის და სხვებისთვის, ვინც აწყობს მანიფესტაციებს, როგორც დემოკრატიულ პროცესში მონაწილეებისთვის, რომ დაიცვან ამ პროცესის მარეგულირებელი წესები მოქმედი რეგულაციების დაცვით (იქვე, § 155).

86.  ორგანიზატორების მიერ ამ წესების მიზანმიმართული შეუსრულებლობა და მანიფესტაციის ან მისი ნაწილის სტრუქტურირება ისე, რომ გამოიწვიოს შეფერხება ცხოვრების ჩვეულებრივი მიმდინარეობისა და სხვა აქტივობებისა ისეთი ხარისხით, რაც აღემატება გარდაუვალს ამ გარემოებებში, შეესაბამება ქცევას, რომელიც არ შეიძლება სარგებლობდეს კონვენციის შესაბამისად ისეთივე პრივილეგირებული დაცვით, როგორიც არის პოლიტიკური სიტყვა ან დებატები საზოგადოებრივი ინტერესის საკითხებზე ან ასეთ საკითხებზე მოსაზრებების მშვიდობიანი გამოვლენა. ამის საპირისპიროდ, სასამართლო მიიჩნევს, რომ ხელშემკვრელი სახელმწიფოები სარგებლობენ მიხედულების ფართო ფარგლებით, ამგვარი ქცევის შეზღუდვის მიზნით ზომების მიღების საჭიროების შეფასებისას (იქვე, § 156).

87.  მანიფესტაციაში მონაწილეების მიერ ცხოვრების ჩვეულებრივი მიმდინარეობისა და სხვათა მიერ კანონიერად განხორციელებული საქმიანობის განზრახ სერიოზული დარღვევა, როდესაც ასეთი დარღვევა უფრო მნიშვნელოვანი იყო, ვიდრე საერთო სარგებლობის ადგილას მშვიდობიანი შეკრების თავისუფლების უფლებით სარგებლობა, აღნიშნული შეიძლება ჩაითვალოს „გასაკიცხ ქმედებად“ სასამართლოს პრეცედენტული სამართლის მნიშვნელობის ფარგლებში. ამგვარმა ქცევამ შესაძლოა გაამართლოს სასჯელის დაკისრება, თუნდაც სისხლისსამართლებრივი ხასიათის (იქვე, § 173).

88. როდესაც სასამართლო ახორციელებს საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ფორმალურ გადახედვას, მისი ამოცანა არა საკუთარი შეხედულების ეროვნული ხელისუფლების შესაბამისი ორგანოების შეხედულებით ჩანაცვლებაა, არამედ მათ მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების განხილვაა მე-11 მუხლის შესაბამისად. ეს არ ნიშნავს, რომ ის უნდა შემოიფარგლოს მხოლოდ იმის გარკვევით, გამოიყენა თუ არა სახელმწიფომ თავისი დისკრეციული უფლებამოსილება გონივრულად, ყურადღებით და კეთილსინდისიერად; მან უნდა განიხილოს გასაჩივრებული ჩარევა კომპლექსურად მოცემული საქმის ფონზე და დაადგენს რა, რომ ის ემსახურებოდა „ლეგიტიმურ მიზანს“, განსაზღვროს, უპასუხებდა თუ არა ის „აუცილებელ საზოგადოებრივ საჭიროებას“ და კერძოდ, იყო თუ არა ის თანაზომიერი ამ მიზნისა და იყო თუ არა ეროვნული ხელისუფლების ორგანოების მიერ მის დასასაბუთებლად მოყვანილი მიზეზები „შესაბამისი და საკმარისი“ (იქვე, § 143). აღნიშნულის განხორციელებისას სასამართლო უნდა დარწმუნდეს, რომ ეროვნულმა ხელისუფლების ორგანოებმა გამოიყენეს სტანდარტები, რომლებიც შეესაბამებოდა მე-11 მუხლში მოცემულ პრინციპებს და, უფრო მეტიც, რომ ისინი ეყრდნობოდნენ მათ მიერ გადაწყვეტილებების გამოტანისას შესაბამისი ფაქტების მისაღებ შეფასებას (იქვე).

(b) ამ პრინციპების გამოყენება წინამდებარე საქმის მიმართ

(i) მე-11 მუხლის გამოყენებადობა და ჩარევის არსებობა

89.  უპირველეს ყოვლისა, სასამართლო აღნიშნავს, რომ 2019 წლის 18 ნოემბრის დემონსტრაცია, როგორც მომჩივნებმა აღიარეს, დაგეგმილი იყო პარლამენტის მუშაობის დასაბრკოლებლად. ამ მიზნით, მისმა ორგანიზატორებმა და ზოგიერთმა მონაწილემ გადაკეტა შენობის ყველა შესასვლელთან მისასვლელი გზა. მომჩივნების თანახმად, პროტესტის ეს ფორმა განხორციელდა იმის საპასუხოდ, რომ პარლამენტმა ვერ დაამტკიცა ადრე დაგეგმილი საარჩევნო რეფორმა, რომელიც მიზნად ისახავდა ქვეყანაში დემოკრატიული პროცესის გაუმჯობესებას. ამის საპირისპიროდ, მთავრობა ამტკიცებდა, რომ – როგორც მანიფესტაციის მიზანი – ქვეყნის მთავარ საკანონმდებლო ორგანოსთან მისასვლელი გზების გადაკეტვა და მისი დემოკრატიული ფუნქციონირების პარალიზება, თავისთავად, ეწინააღმდეგებოდა საზოგადოების დემოკრატიულ საფუძვლებს და ამგვარად წარმოადგენდა გასაკიცხ ქმედებას, ამან მანიფესტაციას და მის მონაწილეებს ჩამოართვა კონვენციის მე-11 მუხლით გათვალისწინებული გარანტიების გამოყენების უფლება.

90.  ამის საპირისპიროდ, სასამართლო იმეორებს ზოგად პრინციპებს, რომლის საფუძველზეც მე-11 მუხლით გათვალისწინებული გარანტიები ჩვეულებრივ ვრცელდება ყველა შეკრებაზე, გარდა ისეთი შეკრებებისა, სადაც ორგანიზატორებს და მონაწილეებს აქვთ ძალადობრივი მიზნები, ახალისებენ ძალადობას ან სხვა მხრივ უარყოფენ დემოკრატიული საზოგადოების საფუძვლებს (იხ. პარაგრაფი 79 ზემოთ). ამ მხრივ, მთავრობამ ვერ წარმოაჩინა, რომ 2019 წლის 18 ნოემბრის საპროტესტო აქცია განზრახული იყო, რომ ყოფილიყო ძალადობრივი, ძალადობას ახალისებდა ან ძალადობრივი გახდა მაშინ, როდესაც მიღებული იქნა მომჩივნების დაკავების შესახებ გადაწყვეტილება. არც ეროვნული სასამართლოების დასაბუთებაში ყოფილა ამაზე საუბარი (იხ. პარაგრაფები 20-29 ზემოთ).

91. რაც შეეხება საკითხს იმასთან დაკავშირებით, შეასუსტა თუ არა მანიფესტაციამ სხვაგვარად დემოკრატიული საზოგადოების საფუძვლები, სასამართლო ითვალისწინებს წინამდებარე საქმეში გამოყენებული პროტესტის ობსტრუქციულ ფორმას, მის შეუთავსებლობას მოქმედ შიდასახელმწიფოებრივ კანონმდებლობასთან და რეგულაციებთან (იხ. პარაგრაფები 32-35 ზემოთ) და იმ დაბრკოლებას, რაც მას შეეძლო შეექმნა პარლამენტში საკანონმდებლო პროცესისთვის (იხ. პარაგრაფები 7, 10 და 18 ზემოთ), რაც არ უნდა იქნეს მსუბუქად მიღებული. თუმცა, სასამართლო იმეორებს, რომ საკითხი იმასთან დაკავშირებით, მოქცეულია თუ არა შეკრება მე-11 მუხლის პირველი პუნქტის „მშვიდობიანი შეკრების“ ავტონომიურ ცნებაში, დამოუკიდებელია საკითხისგან, იყო თუ არა ეს შეკრება ჩატარებული შიდასახელმწიფოებრივი კანონმდებლობის პროცედურულ ნაწილთან შესაბამისობით, ხოლო აღნიშნული საკითხი, მხოლოდ მას შემდეგ ხდება შესაბამისი, როდესაც სასამართლო დაასკვნის, რომ შეკრება მოქცეულია შესაბამისი დებულების დაცვის მოქმედების სფეროში (იხ. Navalnyy-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 99).

92.  ამ მხრივ, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ პარლამენტის ეფექტური საქმიანობის უზრუნველყოფა არის უმნიშვნელოვანესი ღირებულება დემოკრატიული საზოგადოებისთვის (იხ. საქმე Selahattin Demirtaş v. Turkey (no. 2) [GC], no. 14305/17, § 383, 2020 წლის 22 დეკემბერი). წინამდებარე საქმეში, როდესაც სადავო შეკრებამ გადაკეტა პარლამენტის შენობა და მიზნად ისახავდა საკანონმდებლო პროცესისთვის ხელის შეშლას, პროტესტის ფორმის საშუალებით, ეს ემსახურებოდა პოლიტიკური მოსაზრებების გამოხატვის მიზანს – კერძოდ, მმართველი პარტიის მიერ თავისი ვალდებულების შეუსრულებლობის გაპროტესტებას, გადმოეტანათ საარჩევნო სისტემის რეფორმა 2024 წლიდან 2020 წელზე. იმეორებს რა, რომ არსებობს მჭიდრო კავშირი მე-11 მუხლით გათვალისწინებულ შეკრების თავისუფლების უფლებასა და მე-10 მუხლით გათვალისწინებულ გამოხატვის თავისუფლების უფლებას შორის (იქვე, § 101), სასამართლო მზად არის მოცემული საქმის გარემოებების საფუძველზე გაიზიაროს, რომ პოლიტიკოსების, სამოქალაქო აქტივისტების და ჩვეულებრივი მოქალაქეების მიერ საკანონმდებლო რეფორმის მიმდინარეობის გაპროტესტება მიზნად ისახავდა ქვეყანაში დემოკრატიული პროცესების გაუმჯობესებას, მიუხედავად იმისა, რომ პროტესტის ობსტრუქციული ფორმა იქნა გამოყენებული, აღნიშნული არ უნდა იქნეს მიჩნეული დემოკრატიული საზოგადოების საფუძვლების უარყოფად.

93.  აქედან გამომდინარე, იმის ნაცვლად რომ წინამდებარე საქმეში სრულად გამოირიცხოს კონვენციის მე-11 მუხლის გამოყენებადობა (იხ. პარაგრაფი 78 ზემოთ), ამ განზრახ მოქმედებას, რომელიც მიზნად ისახავდა ცხოვრების ჩვეულებრივი მიმდინარეობისათვის ხელის შეშლას, რათა სერიოზული დაბრკოლება შეექმნა პარლამენტის მიერ განხორციელებული საქმიანობებისთვის, ექნებოდა შედეგები „აუცილებლობის“ ყველა შეფასებაზე, რომელიც უნდა განხორციელებულიყო მე-11 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად (რაც შეეხება სასამართლოს მსგავს მიდგომას გადაკეტვის, როგორც პროტესტის ფორმის მიმართ, იხ., მათ შორის, საქმე Kudrevičius and Others, ციტირებული ზემოთ, § 97, მასში შემდგომი მითითებებით და საქმე Donat and Fassnacht-Albers v. Germany (dec.), nos. 6315/09 და 12134/09, § 67, 2014 წლის 11 თებერვალი; იხ. ასევე საქმე G. v. Germany, no. 13079/87, კომისიის 1989 წლის 6 მარტის გადაწყვეტილება, გადაწყვეტილებები და ანგარიშები 60, გვ. 263).

94.  სასამართლო, შესაბამისად, ადგენს, რომ მომჩივნებს უფლება აქვთ მიმართონ მე-11 მუხლის გარანტიებს, რომელიც, შესაბამისად, ვრცელდება წინამდებარე საქმეზედა რომ მათი დაპატიმრება და მსჯავრდება ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოებაში უტოლდებოდა მათი მშვიდობიანი შეკრების თავისუფლების უფლების გამოყენებაში ჩარევას. აქედან გამომდინარე, სასამართლო უარყოფს მთავრობის პრეტენზიას.

(ii) იყო თუ არა ჩარევა კანონით დადგენილი

95.  მანიფესტაციების ჩატარების წესები ნათლად იყო ასახული შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ კანონში და ითვალისწინებდა ადმინისტრაციული შენობების შესასვლელების გადაკეტვის და მანიფესტაციების დროს მოძრაობის განზრახ შეფერხების აკრძალვას (იხ. პარაგრაფები 32-35 ზემოთ). მოცემულ დროს მოქმედი შიდასახელმწიფოებრივი კანონმდებლობა ითვალისწინებდა ღონისძიებების სპექტრს, რომლებიც შეიძლებოდა გამოყენებული ყოფილიყო აღნიშნული წესების დარღვევის შემთხვევაში (იხ. პარაგრაფები 36 -37 და 40-41 ზემოთ). ის ფაქტი, რომ მომჩივნების მსჯავრდება დაეფუძნა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის უფრო ზოგად და არა კონკრეტულად ამ შემთხვევაში შესაფერის დებულებას (შეადარეთ პარაგრაფები 40 და 41 ზემოთ), გავლენას არ ახდენს ჩარევის კანონიერებაზე, რადგან ეს დებულებები არ იყო ურთიერთგამომრიცხველი და ითვალისწინებდა ერთნაირ საპატიმრო სანქციას.

96.  აქედან გამომდინარე, სასამართლოს მიაჩნია, რომ სადავო ზომებს ჰქონდა საფუძველი შიდასახელმწიფოებრივ კანონმდებლობაში.

(iii) შეესაბამებოდა თუ არა ჩარევა ლეგიტიმურ მიზანს

97. სასამართლოს აღიარებს, რომ მომჩივნების დაკავება და შემდგომი მსჯავრდება, კანონიერი მოთხოვნის შეუსრულებლობის გამო ადმინისტრაციული სამართალდარღვევისთვის, შეესაბამებოდა არეულობის თავიდან აცილებისა და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების დაცვის ლეგიტიმურ მიზანს.

(iv) წარმოადგენდა თუ არა ჩარევა აუცილებლობას დემოკრატიულ საზოგადოებაში

(α)   პირველი და მესამე მომჩივნები

98.  ცალკეული მომჩივნების მიმართ მიღებული კონკრეტული ზომების აუცილებლობისა და თანაზომიერების შეფასებასთან დაკავშირებით, სასამართლო აღნიშნავს, რომ 2019 წლის 18 ნოემბრის მანიფესტაცია განზრახ სტრუქტურირებული იყო ისე, რომ გამოეწვია საზოგადოების ცხოვრების ჩვეულებრივი მიმდინარეობის დარღვევა, დემოკრატიულად არჩეული საკანონმდებლო ორგანოს საქმიანობისთვის ხელის შეშლით გარკვეული პოლიტიკური მოთხოვნების დაკმაყოფილებამდე, რაც წარმოადგენს შესაბამისი წესებისა და რეგულაციების აშკარა დარღვევას (იხ. პარაგრაფები 9-10, 32-35, 41 და 74 ზემოთ). უფრო მეტიც, სასამართლოს არ შეიძლება დარჩეს ყურადღების მიღმა პირველი და მესამე მომჩივნების გარკვეულწილად ურთიერთგამომრიცხავი არგუმენტები და საკუთარი დაშვებები, რომლებიც წარმოდგენილი იქნა მის წინაშე საქმის წარმოების პროცესში, მათ მიერ პროტესტის ობსტრუქციული ფორმების არჩევასთან დაკავშირებით (პირველ რიგში პარლამენტის შენობის შესასვლელების გადაკეტვასთან დაკავშირებით, შემდეგ კი ამ შესასვლელებისკენ მიმავალ გზაზე ჯდომასთან დაკავშირებით, – როგორც ჩანს, პარლამენტის შენობაში შესასვლელების ხელახალი გახსნის მიზნით პოლიციის ძალისხმევის ჩაშლისათვის – იხ. პარაგრაფი 74 ზემოთ), დემოკრატიულ საზოგადოებაში პარლამენტის ეფექტიანი ფუნქციონირების მნიშვნელობის უგულებელყოფით (იხ., მაგალითად, საქმე Selahattin Demirtaş, ციტირებული ზემოთ, § 383). მსგავსი გადაკეტვა, ნებისმიერი მიზნითა და განზრახვით, აუცილებლად გამოიწვევდა ისეთ შეფერხებას, რაც გასცდებოდა საზოგადოებრივი წესრიგის მცირე დარღვევის დონეს (ასევე იხ. საქმე Kudrevičius and Others, ციტირებული ზემოთ, §§ 155-56; შეადარეთ Navalnyy-ის საქმე,ციტირებული ზემოთ, § 143).

99.  აღნიშნულთან დაკავშირებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ პირველ და მესამე მომჩივანს არც ძალადობრივი ქმედებები ჩაუდენიათ და არც სხვები წაუქეზებიათ ასეთ ქმედებების ჩასადენად, პარლამენტის შენობის შესასვლელების სრული გადაკეტვა და მოგვიანებით პოლიციის მცდელობები ამ შესასვლელების ხელახლა გასახსნელად, შიდა კანონმდებლობის აშკარა უგულებელყოფით, მათზე მიცემული მრავალი გაფრთხილება და პარლამენტის დემოკრატიულად არჩეული წევრების მიერ თავიანთი ფუნქციების შესრულების საჭიროებებისა და უფლებების უგულებელყოფა, რაც არსებითია ნებისმიერ დემოკრატიულ საზოგადოებაში, შეიძლება შეფასდეს, როგორც „გასაკიცხი“ საქციელი (იხ, მაგალითად, საქმე Kudrevičius and Others, ციტირებული ზემოთ, § 174; იხ. ასევე საქმე Knežević v. Montenegro (dec.), no. 54228/18, § 84, 2021 წლის 2 თებერვალი და საქმე Ekrem Can and Others v. Turkey, no. 10613/10, § 90, 2022 წლის 8 მარტი [ჯერ არ არის საბოლოო]). აღნიშნულთან დაკავშირებით, სასამართლო იმეორებს, რომ ხელშემკვრელი სახელმწიფოები სარგებლობენ მიხედულების ფართო ფარგლებით, როდესაც ასეთი ქცევის შეზღუდვის მიზნით ზომების მიღების აუცილებლობას აფასებენ, მათ შორის, თუნდაც სისხლისსამართლებრივი ხასიათის პასუხისმგებლობის ზომის დაკისრებისას (შეადარეთ, სხვა წყაროებს შორის, საქმე Kudrevičius and Others, ციტირებული ზემოთ, §§ 156 და 171-73; საქმე Chernega and Others v. Ukraine, no. 74768/10, § 264, 2019 წლის 18 ივნისი; და საქმე Drieman and Others v. Norway (dec.), no. 33678/96, 2000 წლის 4 მაისი).

100.  აღნიშნული კონტექსტის ფარგლებში მოპასუხე სახელმწიფოს უფლება ჰქონდა ჩაეთვალა, რომ საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის ინტერესები აჭარბებდა მომჩივნების ინტერესებს, რომლებმაც გადაწყვიტეს პარლამენტის შენობის შესასვლელების გადაკეტვა, ვიდრე მთავრობასთან მოლაპარაკებებში არ იქნებოდა მიღწეული მათთვის სასურველი შედეგი (იხ. § 175). სასამართლო ამასთან დაკავშირებით განსაკუთრებით ხაზს უსვამს პირველი და მესამე მომჩივნების, როგორც სამოქალაქო საზოგადოების აქტივისტების სტატუსს და იმეორებს, რომ მანიფესტაციების ორგანიზატორებმა და მონაწილეებმა, როგორც დემოკრატიული პროცესის თანამონაწილე პირებმა, პატივი უნდა სცენ ამ პროცესის მარეგულირებელ წესებს მოქმედი რეგულაციების დაცვით (იხ. საქმე Balçık and Others v. Turkey, no. 25/02, § 49, პარაგრაფები 7, 9 და 74 ზემოთ; იხ. ასევე საქმე Kudrevičius and Others, ციტირებული ზემოთ, 2007 წლის 29 ნოემბერი). აქედან გამომდინარე, მაშინ, როცა პირველი და მესამე მომჩივნების მიმართ მიღებულ ეროვნული სასამართლოების გადაწყვეტილებებში მხოლოდ მოკლედ იყო ნახსენები პარლამენტის შენობის შესასვლელების გადაკეტვის შესახებ და, სანაცვლოდ, ყურადღება გამახვილებული იყო გზის გადაკეტვაზე მომდევნო, მაგრამ დაკავშირებულ ეპიზოდში, რომელშიც პოლიცია ცდილობდა პარლამენტის შენობასთან მისასვლელის ხელახლა გახსნას, სასამართლოს, ამ ორ მოვლენას შორის კავშირის წყალობით (იხ. პარაგრაფები 12 და 21 ზემოთ) და ამ მიმართებით, ორი მომჩივნის წარდგინებებს შორის მჭიდრო კავშირის გამო (იხ. პარაგრაფი 74 ზემოთ), არ შეუძლია ჩათვალოს, გასაკიცხი ქცევის შესაზღუდად ხელისუფლებისთვის მინიჭებული მიხედულების ფარგლების გათვალისწინებით, რომ ქვეყნის ეროვნული ორგანოების გადაწყვეტილება პარლამენტის შენობის ხელახალი გახსნის აუცილებლობასა და ამ პროცესში პირველი და მესამე მომჩივნების დაკავების შესახებ იყო აშკარად თვითნებური ან არაგონივრული.

101.  რაც შეეხება ხელისუფლების მოქმედებას, პოლიციელებმა აწარმოეს მოლაპარაკებები გამპროტესტებლებთან, მათ შორის, პირველ და მესამე მომჩივანთან, აცნობეს და გააფრთხილეს ისინი შესაბამისი წესების და რეგულაციების შესახებ, მანიფესტაციის მონაწილეების მოქმედებასთან დაკავშირებით (განსაკუთრებით ადმინისტრაციული შენობების შესასვლელების გადაკეტვის აკრძალვა) პარლამენტის შენობაში შესასვლელების გახსნის მიზნით უფრო მეტად, ვიდრე მანიფესტაციის, როგორც ასეთის, დაშლისთვის (იხ. პარაგრაფები 10-12 ზემოთ). არ ყოფილა მტკიცება იმისა, რომ პოლიციის ბრძანებები იყო გაურკვეველი ან არ ისმოდა (შედარებისთვის იხ. საქმე Chernega and Others, ციტირებული ზემოთ, § 250). არც ის არის ნაჩვენები, რომ გზებისა და ადმინისტრაციული შენობების გადაკეტვის აკრძალვის შესაბამისი წესები არ იყო ჩამოყალიბებული საკმარისი სიზუსტით ან, რომ მათი გამოყენება იყო გაუთვალისწინებელი (იხ. Knežević-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 88). ამის მიუხედავად, პოლიციის არაერთგზის მოთხოვნის შემდეგ სამი შესასვლელიდან არცერთი არ გაუხსნიათ. გარდა ამისა, გამპროტესტებლებმა პოლიციას არ მისცეს საშუალება, რომ ემოქმედათ, როდესაც მათ მიიღეს პარლამენტის შენობის შესასვლელების გახსნის გადაწყვეტილება. აღნიშნული კონტექსტის ფარგლებში, სასამართლო ხაზს უსვამს, რომ პირველი და მესამე მომჩივნები არ ყოფილან მსჯავრდებული მანიფესტაციაში მონაწილეობის გამო (იხ. საქმე Barraco    v. France,    no. 31684/05,    § 46,    2009 წლის 5 მარტი და საქმე Budaházy v. Hungary, no. 41479/10, § 43, 2015 წლის 15 დეკემბერი; ასევე, შედარებისთვის იხ. საქმე Akgöl and Göl v. Turkey, nos. 28495/06 და 28516/06, § 43, 2011 წლის 17 მაისი). პირიქით, სადავო მსჯავრდება და სანქციები დაკავშირებულია მათ საბოლოო უართან, პარლამენტის შენობის შესასვლელებთან მისასვლელი გზის გათავისუფლებაზე.

102.  რაც შეეხება იმას, თუ რამდენად იყო პირველი და მესამე მომჩივნების დაკავება და დაკისრებული სანქციები თანაზომიერი, სასამართლო აღნიშნავს, რომ მომჩივნებს ჰქონდათ შესაძლებლობა, გამოეხატათ თავიანთი უკმაყოფილება პარლამენტის მიერ შესაბამისი საკანონმდებლო შესწორებების მიღების შეუსრულებლობის მიმართ და გაეხმოვანებინათ თავიანთი შეშფოთება (მანიფესტაციის სხვა მონაწილეებთან ერთად), ყოველგვარი წინასწარი შეტყობინების საჭიროების გარეშე და თავშეკავების ან უარყოფითი შედეგების გარეშე (მათ შორის, პარლამენტის შენობის შესასვლელების გადაკეტვასთან დაკავშირებით), სულ მცირე, დღენახევრის განმავლობაში (იხ. პარაგრაფები 7-13 ზემოთ; შედარებისთვის იხილეთ საქმე Akgöl and Göl, ციტირებული ზემოთ, §44). იმ ფაქტის მხედველობაში მიღებით, რომ პარლამენტის შესასვლელების გადაკეტვა არ იყო დროში შეზღუდული და, როგორც ჩანს, მიზნად ისახავდა წესრიგის დამრღვევი განგრძობადი პროტესტის ტაქტიკის გამოყენებას, მთავრობის მიერ გამპროტესტებლების მოთხოვნების შესრულების უზრუნველყოფის მიზნით (იხ. პარაგრაფები 7, 9 და 74 ზემოთ), სასამართლო არ მიჩნევს, რომ ხელისუფლების ორგანოებმა ვერ შეძლეს შეკრების მიმართ გარკვეული ხარისხის შემწყნარებლობის გამოჩენა (იხ. საქმე Éva   Molnár   v. Hungary,   no. 10346/05,   §§ 42-43, 2008 წლის 7 ოქტომბერი; შეაპირისპირეთ და შედარებისთვის იხილეთ საქმე Oya Ataman v. Turkey, no. 74552/01, § 41, ECHR 2006-XIV). გარდა ამისა, პირველი და მესამე მომჩივნები რომ დამორჩილებოდნენ ბრძანებას პარლამენტისკენ მიმავალი გზის გახსნის შესახებ, არაფერი შეუშლიდა ხელს მათ პროტესტის გაგრძელებაში (იხ. საქმე Chernega and Others, ციტირებული ზემოთ, § 265).

103.  სასამართლო ძალიან დიდ ყურადღებას იჩენს პატიმრობის სანქციების მსუსხავი ეფექტის თანაზომიერების შეფასებისას (იხ., სხვა წყაროებს შორის, Knežević-ის საქმე, § 88 და საქმე Ekrem Can and Others, §§ 93-94, ორივე ციტირებული ზემოთ, შემდგომი მითითებებით). თუმცა, წინამდებარე საქმეში, როგორც ზემოთ აღინიშნა, პირველ და მესამე მომჩივანს ადმინისტრაციული პატიმრობის სანქცია არ დაჰკისრებიათ საპროტესტო აქციის ორგანიზების ან/და მასში მონაწილეობის გამო, არამედ გზის გადაკეტვისთვის, როდესაც პოლიციელები ცდილობდნენ პარლამენტის შენობის შესასვლელის გახსნას. გზების და ადმინისტრაციული სამსახურების გადაკეტვა იყო ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, რაც ასახული იყო კანონმდებლობაში ნათელი და განჭვრეტადი წესით (იხ. პარაგრაფი 101 ზემოთ).    ზემოაღნიშნული მსჯელობის გათვალისწინებით (იხ. პარაგრაფები 98-102 ზემოთ) და პირველ და მესამე მომჩივანზე დაკისრებული ადმინისტრაციული საპატიმრო სანქციის მოკლე ხანგრძლივობის გათვალისწინებით (რაც, როგორც ჩანს, ასევე განპირობებული იყო წარსულში მათი ქმედებით – იხ. პარაგრაფები 27 და 77 ზემოთ; იხ. ასევე, საქმე Steel and Others v. the United Kingdom,

1998 წლის 23 სექტემბერი, § 107, გადაწყვეტილებებისა და განჩინებების ანგარიშები1998-VII; საქმე Chernega and Others, ციტირებული ზემოთ, § 267; და Knežević-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 88; შედარებისთვის იხილეთ და შეაპირისპირეთ საქმე Ekrem Can and Others, ციტირებული ზემოთ, §§ 93-94), სასამართლო ვერ დაარწმუნა მომჩივნების არგუმენტებმა წინამდებარე საქმის კონკრეტულ გარემოებებში, რომ ეროვნული ხელისუფლების ორგანოები გასცდნენ მიხედულების ფარგლებს პოლიციელების კანონიერი მოთხოვნების დაუმორჩილებლობის გამო მომჩივნების დაკავებითა და მათთვის სანქციების დაკისრებით.

ამდენად, წინამდებარე საქმეში ადგილი არ ჰქონია კონვენციის მე-11 მუხლის დარღვევას პირველ და მესამე მომჩივანთან დაკავშირებით.

(β)  მეორე მომჩივანი

104.  რაც შეეხება მეორე მომჩივანს, ხელმისაწვდომი ეროვნული მასალებიდან არ ჩანდა, რომ ის საპროტესტო აქციის ერთ-ერთი ორგანიზატორი იყო ან მან პირადად გადაკეტა პარლამენტის შენობის შესასვლელები, ან ხელი შეუშალა პოლიციელების მიერ მათი გახსნის მცდელობას. უფრო ზუსტად, მომჩივანი დააკავეს დაახლოებით ორი საათის შემდეგ, მას მერე, რაც პოლიციამ დაიწყო პარლამენტის შენობის გადაკეტილი შესასვლელების გახსნა. გაურკვეველი დარჩა შიდასახელმწიფოებრივ დონეზე და სასამართლოს წინაშე საქმის წარმოების მიმდინარეობისას, მოახერხა თუ არა პოლიციამ, ნაწილობრივ მაინც, გადაკეტილი შესასვლელების გახსნა. თუ მათ ნამდვილად მიაღწიეს ამ მხრივ წინსვლას, მაშინ ეს გავლენას მოახდენდა მეორე მომჩივნის დაკავების აუცილებლობისა და თანაზომიერებაზე შეფასებაზე და მის შემდგომ მსჯავრდებაზე.

105.  მეორე მომჩივნის დაპატიმრებასთან დაკავშირებული კონკრეტული გარემოებების, სულ მცირე, არსებითად სათანადო სასამართლო განხილვის არარსებობა, არ შეიძლებოდა გამოსწორებულიყო, როგორც მთავრობა გვთავაზობს, მედია საშუალებებით მოვლენების გაშუქებით (იხ. პარაგრაფი 76 ზემოთ). სასამართლოს არ ევალება, კონვენციის მე-11 მუხლის საფუძველზე საჩივრის განხილვის კონტექსტში, დაცვის შიდასამართლებრივი საშუალებების ამოწურვის შემდეგ შეითავსოს უფლებამოსილი ეროვნული ორგანოების როლი და იმოქმედოს როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლომ და შეისწავლოს დამატებითი მტკიცებულებები, რომლებზეც მოპასუხე სახელმწიფო მიუთითებს და რომელსაც არ დაეყრდნნენ ეროვნული სასამართლოები (იხ., mutatis mutandis, საქმე Demopoulos and Others v. Turkey (dec.) [GC], nos. 46113/99 და 7 სხვა, § 69, ECHR 2010, და საქმე Rubins v. Latvia, no. 79040/12, § 74, 2015 წლის 13 იანვარი). მაშინაც კი, თუ ვივარაუდებთ, რომ მეორე მომჩივანი მართლაც იყო მათ შორის, ვინც პარლამენტის შენობის წინ ფეხით მოსიარულეთა სივრციდან გადავიდა სატრანსპორტო საშუალებებისთვის განკუთვნილ გზაზე, ეროვნული სასამართლოების მიერ არ გაკეთებულა შეფასება იმის შესახებ, იყო თუ არა გზის ეს გადაკეტვა წინასწარი განზრახვით, თუ აღნიშნული გამოიწვია ადგილზე არსებულმა გარემოებებმა, როგორიცაა მანიფესტაციაში მონაწილეთა რაოდენობა და დაკავშირებული საკითხი პოლიციის მოთხოვნების „კანონიერების“ შესახებ (იხ., მაგალითად, საქმე Annenkov and Others v. Russia, no. 31475/10, § 138, 2017 წლის 25 ივლისი და საქმე Navalnyy and Gunko, ციტირებული ზემოთ, § 69, 2020 წლის 10 ნოემბერი).

106.  ამგვარად, სასამართლო მიიჩნევს, რომ ხელისუფლების ორგანოებმა ვერ აჩვენეს შესაბამისი და საკმარისი საფუძვლების არსებობა, რათა დაესაბუთებინათ, კონვენციის მე-11 მუხლის შესაბამისად, მეორე მომჩივნის უფლებების კონტექსტის ფარგლებში მისი მსჯავრდებისა და ოთხდღიანი პატიმრობის საპატიმრო სასჯელის დაკისრების აუცილებლობა და თანაზომიერება.

შესაბამისად, ადგილი ჰქონდა შესაბამისი დებულების დარღვევას მეორე მომჩივნის მიმართ.

 

V. კონვენციის 41-ე მუხლის გამოყენება

107.  კონვენციის 41-ე მუხლში ვკითხულობთ:

„თუ სასამართლო დაასკვნის, რომ დაირღვა კონვენციით ან მისი ოქმებით გათვალისწინებული უფლება, ხოლო შესაბამისი მაღალი ხელშემკვრელი მხარის შიდა სამართალი დარღვევის მხოლოდ ნაწილობრივი გამოსწორების შესაძლებლობას იძლევა, საჭიროების შემთხვევაში, სასამართლო დაზარალებულ მხარეს სამართლიან დაკმაყოფილებას მიაკუთვნებს“.

A. ზიანი

108.  მეორე მომჩივანმა მოითხოვა 5,900 ევრო (EUR) მორალური ზიანისთვის.  მან დამატებით განაცხადა, რომ შესაბამისი სამართლიანი დაკმაყოფილება ამ შემთხვევაში იქნებოდა კონვენციის მე-6 და მე-11 მუხლების დარღვევის დადგენა და საქართველოს მიერ მისაღები ზოგადი ზომების მითითება ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის რეფორმირების მიზნით.

109.  მთავრობამ განაცხადა, რომ მოთხოვნილი თანხა გადაჭარბებული იყო. რაც შეეხება მოთხოვნას ზოგად ზომებთან დაკავშირებით, მთავრობამ განაცხადა, რომ არ არსებობდა საფუძველი, მოცემული საქმის გარემოებებიდან გამომდინარე, განეხილა საკითხი კონვენციის 46-ე მუხლის შესაბამისად.

110.  სასამართლო მეორე მომჩივანს აკუთვნებს 1 600(ათას ექვსასი) ევროს (EUR) მორალურ ზიანთან დაკავშირებით, აღნიშნულ თანხას უნდა დაემატოს ნებისმიერი გადასახადი, რაც შესაძლოა დაეკისროს მომჩივანს.

111.  რაც შეეხება მოპასუხე სახელმწიფოს მიმართ დამატებითი ზომების მითითების მოთხოვნას კონვენციის 46-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლო მიუთითებს თავის დასკვნებზე კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტისა და მე-11 მუხლის შესაბამისად (იხ. პარაგრაფები 58-63 და 98-106 ზემოთ), მათ შორის, რომ სასამართლოს ამოცანა არ არის შიდასახელმწიფოებრივი კანონმდებლობის განხილვა, ზოგადად. შესაბამისად, მოპასუხე სახელმწიფომ უნდა აირჩიოს, მინისტრთა კომიტეტის ზედამხედველობის ქვეშ, ზუსტი საშუალებები, რომლებსაც გამოიყენებს მის შიდასახელმწიფოებრივ მართლწესრიგში კონვენციით ნაკისრი ვალდებულებების შესასრულებლად (იხ. საქმე Maestri v. Italy [GC], No. 39748/98, § 47, ECHR 2004‑I).

 

B. ხარჯები და დანახარჯები

112. მეორე მომჩივანს არ წარუდგენია პრეტენზია ამ საფუძვლით. შესაბამისად, სასამართლო არ არის ვალდებული, მიიღოს რაიმე გადაწყვეტილება აღნიშნულთან დაკავშირებით.

C. საურავი

113.  სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევს, რომ საურავის განაკვეთი განისაზღვროს ევროპის ცენტრალური ბანკის ზღვრული სასესხო განაკვეთით, რომელსაც უნდა დაემატოს სამი საპროცენტო პუნქტი.

 

ამ მოტივით, სასამართლო ერთსულოვნად

1.  წყვეტს, რომ გააერთიანოს საჩივრები;

   2. აერთიანებს არსებით მხარესთან მთავრობის პრეტენზიას კონვენციის მე-11 მუხლის გამოყენებასთან დაკავშირებით და უარყოფს მას;

     3. აცხადებს საჩივრებს კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, რომელიც ეხება ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოების სავარაუდო უსამართლობას და სასამართლოს მიუკერძოებლობის მოთხოვნას და მომჩივნების მშვიდობიანი შეკრების თავისუფლების უფლებას, კონვენციის მე-11 მუხლის შესაბამისად, მისაღებად, ხოლო დანარჩენ ნაწილში მიუღებლად.

      4.  ადგენს, რომ პირველ და მესამე მომჩივნებთან მიმართებით არ დარღვეულა კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტი.

     5.  ადგენს, რომ მეორე მომჩივანთან მიმართებით დაირღვა კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტი.

     6.  ადგენს, რომ პირველ და მესამე მომჩივნებთან მიმართებით არ დარღვეულა კონვენციის მე-11 მუხლი.

     7.  ადგენს, რომ მეორე მომჩივანთან მიმართებით დაირღვა კონვენციის მე-11 მუხლი.

8.  ადგენს,

(a) რომ კონვენციის 44‑ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად გადაწყვეტილების ძალაში შესვლის დღიდან სამი თვის განმავლობაში მოპასუხე სახელმწიფომ უნდა გადაუხადოს მომჩივანს 1 600 ევრო (ათას ექვსასი ევრო), რასაც უნდა დაემატოს ნებისმიერი გადასახადი, რაც შესაძლოა დაეკისროს მომჩივანს, მორალურ ზიანთან დაკავშირებით, რომელიც უნდა დაკონვერტირდეს მოპასუხე სახელმწიფოს ეროვნულ ვალუტაში გადახდის დღეს არსებული კურსით;

(b) ზემოხსენებული სამთვიანი ვადის ამოწურვიდან გადახდის განხორციელებამდე გადასახდელ თანხას დაერიცხება მარტივი პროცენტი იმ განაკვეთით, რომელიც შეესაბამება საჯარიმო პერიოდში მოქმედ ევროპის ცენტრალური ბანკის ზღვრულ სასესხო განაკვეთს, პლუს სამი საპროცენტო პუნქტი;

9.  უარყოფს მოთხოვნას სამართლიანი დაკმაყოფილების დანარჩენ ნაწილში.

შესრულებულია ინგლისურ ენაზე და მხარეებს წერილობით ეცნობა 2022 წლის 1 სექტემბერს, სასამართლოს რეგლამენტის 77-ე წესის მე-2 და მე-3 პუნქტების შესაბამისად.

 

ვიქტორ სოლოვეიჩიკი                                                სიოფრა ო’ლირი

 

სექციის განმწესრიგებელი                                                თავმჯდომარე

N

 

საჩივარი N

 

საქმის

დასახელება

 

წარდგენის

თარიღი

 

მომჩივანი

დაბადების წელი

საცხოვრებელი ადგილი

მოქალაქეობა

წარმომადგენელი

 

1.

 

23158/20

 

მაქარაშვილი საქართველოს წინააღმდეგ

 

24.05.2020

 

გიორგი მაქარაშვილი

1985

თბილისი

საქართველო

ბ-ნი ედუარდ

მარიკაშვილი

2.

31365/20

კაჭარავა საქართველოს წინააღმდეგ

15.06.2020

ირაკლი კაჭარავა

1978

ქუთაისი

საქართველო

ბ-ნი ედუარდ

მარიკაშვილი

3.

32525/20

 

ბერძენიშვილი საქართველოს წინააღმდეგ

 

15.06.2020

 

ზურაბ

ბერძენიშვილი

1991

თბილისი

საქართველო

ბ-ნი ედუარდ

მარიკაშვილი