ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „მამალაძე საქართველოს წინააღმდეგ“

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „მამალაძე საქართველოს წინააღმდეგ“

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება

საქმეზე
„მამალაძე საქართველოს წინააღმდეგ“

მეხუთე სექცია

(საჩივარი N 9487/19)

გადაწყვეტილება

მუხლი 6§1 (სისხლის სამართლის) • მტკიცებულების (მომწამვლელი ნივთიერების) მოპოვება და გამოყენება დეკანოზისთვის მსჯავრის დასადებად, პატრიარქის მდივან-რეფერენტის მკვლელობის მომზადებისთვის, არ ეწინააღმდეგება სამართლიანი სასამართლოს მოთხოვნებს.

მუხლი 6§1 (სისხლის სამართლის) • საჯარო განხილვა • საზოგადოების გამორიცხვა • სასამართლო პროცესი და სააპელაციო წარმოება დახურულ სხდომაზე • პირველი ინსტანციის სასამართლოს უუნარობა, რომელიც ვერ გამოსწორდა სააპელაციო ინსტანციაში, საკმარისად განეხილა ნაკლებად შემზღუდავი ზომები და სრული დახურვის ზემოქმედება • დახურული სხდომის ფორმატში გამართული სასამართლო პროცესის უარყოფითი ზეგავლენა მართლმსაჯულების სწორად განხორციელების მიმართ საზოგადოების ნდობაზე არ არის დაბალანსებული

მუხლი 6§2 • უდანაშაულობის პრეზუმფციის დარღვევა საჯარო ხელისუფლების თანამდებობის პირებისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანოების მიერ გაკეთებული საჯარო განცხადებების ერთობლიობის, საქმის მასალების მასმედიაში გავრცელებისა და არგამჟღავნების ვალდებულების არათანაბარი აღსრულების შედეგად, რაც მთავარ მოწმეს აძლევს საჯარო ბრალდებების წაყენების საშუალებას
მუხლი 35§1 • დაცვის შიდასამართლებრივი საშუალებების ამოწურვა • არ არის მოსალოდნელი, რომ მომჩივანი დაიწყებს სამოქალაქო სამართალწარმოებას • უდანაშაულობის პრეზუმფციის საჩივარი, რომელიც დაკავშირებულია საჯაროობის პრინციპის სავარაუდო დარღვევასთან და არგამჟღავნების ვალდებულების მოქმედებასთან მისი სისხლის სამართლის პროცესის ფარგლებში • უდანაშაულობის პრეზუმფცია განხილული, როგორც პროცედურული გარანტია თავად სისხლის სამართლის პროცესის კონტექსტში

სტრასბურგი

2022 წლის 3 ნოემბერი

ეს გადაწყვეტილება საბოლოო გახდება კონვენციის 44-ე მუხლის მე-2 პუნქტში განსაზღვრული გარემოებების შემთხვევაში. ის შეიძლება დაექვემდებაროს რედაქციულ შესწორებას.

საქმეში „მამალაძე საქართველოს წინააღმდეგ“

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს (მეხუთე სექცია) პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

სიოფრა ო’ლირი, თავმჯდომარე,მარტინს მიტსი,სტეფანი მურუ-ვიკსტრომი,ლატიფ ჰუსეინოვი,ლადო ჭანტურია,მატიას გუიომარი,მიკოლა გნატოვსკი, მოსამართლეები

და ვიქტორ სოლოვეიჩიკი, სექციის განმწესრიგებელი,გაითვალისწინა რა:

საჩივარი (N 9487/19) საქართველოს წინააღმდეგ, რომელიც შეტანილია ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვის კონვენციის (შემდგომში „კონვენცია“) 34-ე მუხლის შესაბამისად საქართველოს მოქალაქის, ბ-ნ გიორგი მამალაძის (შემდგომში „მომჩივანი“) მიერ 2019 წლის 31 იანვარს;

გადაწყვეტილება საქართველოს მთავრობისთვის (შემდგომში „მთავრობა“) საჩივრების შეტყობინების შესახებ კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლი და მე-2 პუნქტების შესაბამისად და საჩივრების დანარჩენი ნაწილის მიუღებლად გამოცხადების შესახებ;

მხარეთა დაკვირვებები;

2022 წლის 27 სექტემბრის დახურული თათბირის შემდეგ,გამოიტანა შემდეგი გადაწყვეტილება, რომელიც იმავე დღეს იქნა მიღებული:

შესავალი

1. წინამდებარე საქმე ეხება მომჩივნის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის პროცესის სავარაუდო უსამართლობას, დახურული სისხლის სამართლის პროცესის გამართვას და უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლების სავარაუდო დარღვევას. მომჩივანმა იჩივლა კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლი და მე-2 პუნქტებით გათვალისწინებული მისი უფლებების დარღვევასთან დაკავშირებით.

ფაქტობრივი გარემოებები

2. მომჩივანი დაიბადა 1984 წელს და დაპატიმრებულია თბილისში. მას სასამართლოში წარმოადგენდა ბ-ნი დ. ჯანდიერი, ადვოკატი, რომელიც საადვოკატო საქმიანობას ახორციელებს თბილისში.

3. საქართველოს მთავრობას წარმოადგენდა სახელმწიფო წარმომადგენელი იუსტიციის სამინისტროდან, ბ-ნი ბ. ძამაშვილი.

4. საქმის ფაქტობრივი გარემოებები შეიძლება შეჯამდეს შემდეგნაირად.

მომჩივნის წინააღმდეგ გამოძიების დაწყება

5. 2017 წლის იანვარში ი.მ.-მ, მომჩივანთან პირადი კავშირების მქონე ჟურნალისტმა, ორ ადვოკატს აცნობა, რომ მომჩივანი – დეკანოზი და საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის დაქვემდებარებაში არსებული სამედიცინო კლინიკის დირექტორი, ასევე საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის საპატრიარქოს (შემდგომში „საპატრიარქო“) ქონების მართვის სამსახურის ყოფილი დირექტორი – მას დაუკავშირდა და უთხრა, რომ ეძებდა „კალიუმის ციანიდს“ (ძალზე ტოქსიკურ ნივთიერებას). ი.მ.-მ ადვოკატებს უთხრა, რომ მისი აზრით, მიმდინარეობდა საპატრიარქოში მომუშავე რომელიღაც პირის მკვლელობის გეგმის შემუშავება. მან მიუთითა, რომ მომჩივანს სურდა ციანიდის მოპოვება ბერლინში მოგზაურობისთვის, სადაც ის აპირებდა შეერთებოდა იმ დელეგაციას, რომელიც თან ახლდა საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქ (საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის სულიერი წინამძღოლი) ილია მეორეს (შემდგომში „პატრიარქი“) დელეგაციას ამ უკანასკნელის სამედიცინო პროცედურებთან დაკავშირებით. ერთ-ერთმა ადვოკატმა ი.მ.-ს ურჩია, ჩაეწერა მომჩივანთან საუბრის შინაარსი და მტკიცებულება მიეწოდებინა სამართალდამცავი ორგანოებისთვის.

6. 2017 წლის 2 თებერვალს ი.მ., როგორც ჩანს, იმ ორი ადვოკატის თანხლებით, რომლებსაც ის მანამდე დაუკავშირდა (იხილეთ პარაგრაფი 5 ზემოთ), გამოცხადდა მთავარ პროკურატურაში და გაიმეორა მის მიერ ადვოკატებისთვის ადრე ნათქვამი.

7. იმავე დღეს, პატრიარქის დელეგაცია ბერლინში გაემგზავრა.

8. 2017 წლის 3 თებერვალს ი.მ.-მ საგამოძიებო ორგანოებს წარუდგინა სხვადასხვა აუდიო და ვიდეოჩანაწერი, ასევე მომჩივანთან გაცვლილი ტექსტური შეტყობინებების სკრინშოტები და პატარა ფურცელი, რომელიც შეიცავდა ტექსტს „კალიუმის ციანიდი“ (რომელიც, როგორც მოგვიანებით ექსპერტებმა დაადგინეს, დაწერილი იყო მომჩივნის მიერ და შეიცავდა მისი დნმ-ის კვალს) და განმარტა, რომ მომჩივანმა ეს მისთვის დაწერა, რათა თავიდან აეცილებინა სიტყვების ხმამაღლა წარმოთქმა. ი.მ.-მ ასევე წარადგინა ერთ-ერთ ადვოკატთან კომუნიკაციის სკრინშოტები. გამოძიება დაიწყო. ი.მ. დათანხმდა ხელისუფლების ორგანოებთან თანამშრომლობას და მომჩივანთან თავისი კომუნიკაციის ჩაწერის გაგრძელებას.

9. იმავე დღეს მოსამართლემ გასცა ი.მ.-ის მიერ ფარული საგამოძიებო ღონისძიებების განხორციელების უფლება. 2017 წლის 3-დან 9 თებერვლამდე პერიოდში ი.მ.-მ გააკეთა სხვადასხვა აუდიო და ვიდეოჩანაწერი და ისინი საგამოძიებო ორგანოებს წარუდგინა. ამ ჩანაწერებში, სხვა საკითხებთან ერთად, ნაჩვენები იყო სხვადასხვა განხილვა, რომელიც მოიცავდა მომჩივნის მიერ ციანიდის შოვნის თხოვას და ი.მ.-ის შესაძლო როლს მის მოპოვებაში დასახმარებლად, იმ ფასს, რომელსაც ითხოვდნენ მესამე მხარეები, რომლებიც ფლობდნენ ციანიდს და მომჩივნის მზადყოფნას, უზრუნველეყო საჭირო ფულადი თანხა, მომჩივნის კითხვებს ციანიდის მომწამვლელ თვისებებთან და გამოყენებასთან დაკავშირებით, მომჩივნის თანხმობას, მიეღო ნატრიუმის ციანიდი კალიუმის ციანიდის ნაცვლად, რომელსაც ის თავდაპირველად ეძებდა, იმ პირობით, რომ მას მსგავსი ტოქსიკურობა ახასიათებდა და ციანიდის ტოქსიკურობაზე შაქრის მოხმარების გამანეიტრალებელ ეფექტს. ი.მ.-მ და მომჩივანმა განიხილეს „ნატრიუმის ციანიდის“ თვისებები „კალიუმის ციანიდთან“ შედარებით შემდეგნაირად:

„[მომჩივანი]: რა მოხდება, თუ მას [არანაირი] ეფექტი არ ექნება? ...

[ი.მ.]: არა, მას ექნება [ეფექტი]... ეს შეიძლება გამოყენებული იქნეს წყალთან ერთად, შენ ის წყალში უნდა გახსნა

[მომჩივანი]: ნატრიუმს გულისხმობ?

[ი.მ.]: დიახ, ნატრიუმი... წყალთან ერთად

[მომჩივანი]: და ამას [კალიუმის ციანიდს] რა ვუყო?

[ი.მ.]: ეს საჭმელზე, ამაზე, უბრალოდ არ ვიცი, რაზეც გინდა, იმაზე ...

[მომჩივანი]: ... რამდენი დრო დასჭირდება მას მის მოსაწოდებლად?

[ი.მ.]: ... დაუყოვნებლივ მოგვაწვდის ... კიდევ რამე ვკითხო მას?

[მომჩივანი]: მე მხოლოდ გარანტია მინდა, რომ ის ეფექტური იქნება

[ი.მ.]: ... ყველაზე მთავარი [ის] არის, რომ ის შაქრით არ განეიტრალდეს

[მომჩივანი]: ვიცი, რომ შაქარი მას ანეიტრალებს

[ი.მ.]: თუ ვინმე შეჭამს ბევრ შაქარს ან ტკბილეულს ...

[მომჩივანი]: რამდენადაც მე ვიცი, ის [ქართულ ენაში ნაცვალსახელები გენდერულად ნეიტრალურია] ტკბილეულობას არ ჭამს, ცდილობს მისგან თავის შეკავებას ...

[ი.მ.]: სამი ათასი დოლარი და ხელი ხელს. მაგრამ ის არ რჩება [სხეულში]?

[მომჩივანი]: არ ვიცი, რატომ უნდა მაინტერესებდეს? დაე დარჩეს. ვინ აპირებს მის პოვნას?

[ი.მ.]: ახლა არავინ აპირებს მის პოვნას

[მომჩივანი]: შესაძლოა ექსპერტმა...“

ი.მ.-მ და მომჩივანმა ასევე განიხილეს, რომ მომჩივანს ეჩქარებოდა (განაცხადა, რომ მას სჭირდებოდა ნივთიერების „სასწრაფოდ“ მოპოვება) და მისი განზრახვა, ციანიდი გერმანიაში წაეღო, სადაც ის აპირებდა, შეერთებოდა პატრიარქის დელეგაციას. ჩანაწერებში ასევე ნაჩვენები იყო ი.მ.-სა და მომჩივანს შორის საუბარი დელეგაციის წევრებთან, მათ შორის, შ.თ.-სთან დაკავშირებით – პატრიარქის მდივან‑რეფერენტი (იხილეთ პარაგრაფი 12ქვემოთ) – და მის მიმართ მომჩივნის მტრული დამოკიდებულების სხვადასხვა მიზეზი, მათ შორის, მისი გავლენა ეკლესიის შიგნით. ერთ-ერთ ჩანაწერში ი.მ.-მ და მომჩივანმა განიხილეს ამ უკანასკნელის სამომავლო კარიერული გზა საპატრიარქოში, მათ შორის, მისი პოტენციური დანიშვნა შ.თ.-ის თანამდებობაზე. ი.მ.-ის კითხვაზე „რაც შეეხება [შ.თ.]-ს?“, მომჩივანმა უპასუხა იდიომატური გამოთქმის გამოყენებით („მარილზე გასვლა“), რაც გულისხმობს სიკვდილს. სხვა საუბარში ი.მ.-მ განაცხადა, რომ შ.თ.-მ „მოახერხა“, რომ ის შეეყვანათ ბერლინში გამგზავრებული პატრიარქის დელეგაციის შემადგენლობაში და მომჩივანმა გამოიყენა სხვა იდიომატური გამოთქმა, რომელიც გულისხმობდა, რომ ის მოსაკლავი იყო („დასაბრედია“).

მომჩივნის დაკავება და ჩხრეკის ღონისძიებები

10. 2017 წლის 9 თებერვალს მომჩივანმა შეიძინა ბერლინში გასამგზავრებელი თვითმფრინავის ბილეთები.

11. მომჩივნის დაკავებასთან და შემდგომ ჩხრეკასთან დაკავშირებული ოფიციალური დოკუმენტების თანახმად, 2017 წლის 10 თებერვლის დილის საათებში, მას შემდეგ, რაც მომჩივანმა უკვე გაიარა რეგისტრაცია ფრენის წინ და უკვე აპირებდა აეროპორტის შენობის დატოვებას თვითმფრინავში ჩასაჯდომად, ის პოლიციელებმა დააკავეს და გადაიყვანეს მთავარ პროკურატურაში. მისი შემოწმებული ბარგი აეროპორტის დაცვის თანამშრომლების თანდასწრებით აეროპორტის ტვირთების განყოფილებაში ამოიღეს და დალუქეს. იმავე დღის 4 საათზე ბარგს ლუქი მოხსნეს და გაჩხრიკეს მთავარ პროკურატურაში მომჩივნის, მისი ადვოკატისა და აეროპორტის დაცვის თანამშრომლის (რომელიც, როგორც ჩანს, უფრო ადრე ვერ დაესწრო საგამოძიებო ღონისძიებას) თანდასწრებით, რომლებმაც დაადასტურეს, რომ ჩემოდანზე ლუქი ხელუხლებელი იყო. მომჩივანმა შესთავაზა დახმარება ჩხრეკისას და ჩემოდანი თავისი საკუთარი კოდის გამოყენებით გახსნა. მან ფეხსაცმლის საწმენდი ამოიღო და გვერდზე გადადო. ერთ-ერთმა გამომძიებელმა მას სთხოვა მისი გახსნა. როდესაც მომჩივანმა სახურავი მოხსნა, პატარა კონტეინერი ყუთი გადმოვარდა და ძირს დავარდა. გამომძიებელმა ის აიღო და მაგიდაზე დადო. მომჩივნის მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოსთვის მიწოდებული მოვლენების ამსახველი ვერსიის თანახმად, ისიც და მისი ადვოკატიც შეეხნენ კონტეინერს, ხოლო გამომძიებლების ვერსიაში და ჩხრეკაზე დამსწრე აეროპორტის თანამშრომლის მიერ მიცემულ ანგარიშში ეს უარყოფილი იყო და იუწყებოდა, რომ კონტეინერს მხოლოდ გამომძიებელი შეეხო მისი აღებისას. აეროპორტის თანამშრომელმა ასევე განაცხადა, რომ მომჩივანმა თავის ადვოკატს სთხოვა ოთახის დატოვება მას შემდეგ, რაც კონტეინერი იატაკზე დავარდა. არც მომჩივანს, არც მის ადვოკატს და არც გამომძიებლებს ხელთათმანები არ ეკეთათ. კონტეინერის შიგნით იყო თეთრი ფხვნილი, რომელიც, როგორც მოგვიანებით გაირკვა, იყო „ნატრიუმის ციანიდი“. მომჩივანი ამტკიცებდა, რომ კონტეინერი ყუთი მას არ ეკუთვნოდა. იმავე დღეს გაჩხრიკეს მისი ბინა და ამოიღეს იარაღი და საბრძოლო მასალა. მისი განცხადებით, იარაღი მას უსაფრთხოდ შესანახად ი.მ.-მ გადასცა. მომჩივნის ბარგიდან ამოღებულ მასალაზე თითის ანაბეჭდების ექსპერტიზა არ ჩატარებულა.

12. 2017 წლის 11 თებერვალს მომჩივანს წაუყენეს ბრალი შ.თ.-ის „მკვლელობის მომზადების“ მიზნით შეთქმულებისთვის (იხილეთ პარაგრაფი 9 ზემოთ), ასევე ცეცხლსასროლი იარაღისა და საბრძოლო მასალის უკანონო შეძენასა და შენახვისთვის. ეს უკანასკნელი ბრალდება წარდგენილ იქნა მისი სახლის ჩხრეკის შედეგად.

13. იმავე დღეს მთავარმა პროკურატურამ მომჩივანს და მის ადვოკატებს დააკისრა არგამჟღავნების ვალდებულება, სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის მიხედვით (იხილეთ პარაგრაფი 54 ქვემოთ).

14. 2017 წლის 27 თებერვალს მომჩივანი გამოიკითხა. მან დაადასტურა ი.მ.-სთან მისი საუბრების შემცველი აუდიო და ვიდეოჩანაწერების ნამდვილობა (იხილეთ პარაგრაფი 9 ზემოთ). თუმცა, მან განაცხადა, რომ მისი გამონათქვამები არ გულისხმობდა შ.თ.-ის მკვლელობას და რომ მან შესაბამისი ფრაზები გამოიყენა საპატრიარქოში შ.თ.-ის გავლენის დასრულებასთან დაკავშირებით თავისი სურვილის გამოსახატად.

15. 2017 წლის 21 მარტს თბილისის საქალაქო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა მომჩივნის განცხადება 2017 წლის 10 თებერვლის დილის 5-დან 10 საათამდე პერიოდში აეროპორტის შიდა და გარე სათვალთვალო კამერით გადაღებული ჩანაწერების ამოღებაზე. სასამართლომ დაადგინა, რომ საჩივარი არ იყო გამყარებული შესაბამისი თანმხლები დოკუმენტებით და რომ, რაც კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია, არ იყო მითითებული, თუ საიდან უნდა ამოეღოთ ჩანაწერები, რომლებიც აეროპორტში არ ინახებოდა. 2017 წლის 28 მარტს სააპელაციო სასამართლომ საბოლოო გადაწყვეტილებით ძალაში დატოვა ქვედა ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები საჩივრის დაუსაბუთებლობასთან დაკავშირებით. მან, მათ შორის, აღნიშნა, რომ მომჩივნის მოთხოვნა ძალიან ზოგადი იყო. კერძოდ, პოტენციური მესამე პირების პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის დაცვის მნიშვნელობის გათვალისწინებით, სასამართლო ვერ დაუშვებდა საჩივარს, რომლითაც მოთხოვნილი იყო იმ ჩანაწერების ამოღება, რომლებიც მოიცავდა აეროპორტის მთელ გარე და შიდა ტერიტორიას. ასევე დამატებით აღინიშნა, რომ მომჩივნის ჩემოდანი ამოიღეს და დალუქეს აეროპორტის დაცვის თანამშრომლების თანდასწრებით.

საჯარო განცხადებები და მედიის მიერ გაშუქება მომჩივნის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმისწარმოებასთან დაკავშირებით

16. 2017 წლის 13 თებერვალს მთავარმა პროკურატურამ გააკეთა განცხადება მომჩივნის დაკავებასთან დაკავშირებით. მან დაადასტურა, რომ ამ უკანასკნელს ბრალად დაედო მკვლელობის მომზადება და რომ საგამოძიებო მოქმედებები დაიწყო 2017 წლის 2 თებერვალს იმ მოქალაქისგან მიღებული ინფორმაციის საფუძველზე, რომელიც შიშობდა, რომ მომჩივანი აპირებდა „მაღალი რელიგიური თანამდებობის მქონე პირის“ მკვლელობას. მთავარმა პროკურატურამ ასევე განაცხადა, რომ გამოძიებამ გამოავლინა, რომ მომჩივანმა „[შესაბამის პირს] სთხოვა მომწამვლელი ნივთიერების – ციანიდის მოპოვება“ ფულისა და მომავალში პოტენციური სარგებლის სანაცვლოდ. განცხადებაში შემდგომ ნათქვამი იყო, რომ მომჩივანი „აპირებდა გერმანიაში გამგზავრებას, სადაც პატრიარქი და მისი თანმხლები პირები იყვნენ წასული [პატრიარქის] სამკურნალოდ და [რომ მომჩივანს] სჭირდებოდა მომწამვლელი ნივთიერების მოპოვება, ვიდრე თავად გაემგზავრებოდა [გერმანიაში]“. შემდგომში ნათქვამი იყო, რომ:

„დეკანოზი გიორგი მამალაძე [მომჩივანი] ... თავისი პროფესიული საქმიანობის გამო, სისტემატურ კონტაქტში იმყოფებოდა პატრიარქთან და [მის] უახლოეს წრესთან. გამოძიების ამ ეტაპზე შეგროვებული მტკიცებულებებიდან ვლინდება, რომ გ. მამალაძე ამზადებდა ერთ-ერთი პირის მკვლელობას და სწორედ ამ მიზნით მან შეიძინა მომწამვლელი ნივთიერება ... იმ პირისგან, რომელიც ჯერ არ იყო იდენტიფიცირებული გამოძიების მიერ. თუ [ამ ნივთიერებას] გამოიყენებდნენ, ბრალდებულის დანაშაულებრივი განზრახვა განხორციელდებოდა და სასიკვდილო შედეგი გარდაუვალი იქნებოდა.

2017 წლის 10 თებერვალს მთავარი პროკურატურის თანამშრომლებმა ბრალდებული დააკავეს ... თბილისის საერთაშორისო აეროპორტში, გერმანიაში მის გამგზავრებამდე და მისი ბარგის ჩხრეკის შედეგად ამოიღეს მომწამვლელი ნივთიერება – „ნატრიუმის ციანიდი“...

გამოძიების მიერ მოპოვებული მტკიცებულებების საფუძველზე მთავარი პროკურატურა მუშაობს რამდენიმე თეორიაზე და ყველა მიმართულებით მიმდინარეობს ინტენსიური საგამოძიებო მოქმედებები...“

17. იმავე დღეს მთავარმა პროკურორმა ამ საკითხზე სპეციალური ბრიფინგი გამართა. მან თქვა, რომ „რამდენიმე თეორია [იქნა] გამოვლენილი მტკიცებულებითი მასალის საფუძველზე და [რომ] გამოძიება [მიმდინარეობდა]“. მან დამატებით განაცხადა, რომ „მოწმეების გამოკითხვა და სხვა საგამოძიებო და უსაფრთხოების ღონისძიებები ჯერ კიდევ [მიმდინარეობდა] და [რომ] ინფორმაციის გამოქვეყნებას შეიძლება [ამ პროცესისთვის] ზიანი მიეყენებინა“. მთავარ პროკურორს ჰკითხეს, პირველად იყო თუ არა პატრიარქის მოწამვლის მცდელობა. მან უპასუხა, რომ არ უთქვამს, რომ მოცემული საქმე ეხებოდა პატრიარქს.

18. იმავე დღეს, მთავარი პროკურორის ბრიფინგის შემდეგ მთავრობის რამდენიმე წარმომადგენელმა ამ საკითხზე კომენტარი გააკეთა. საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა გააკეთა შემდეგი განცხადება:

„უპირველეს ყოვლისა, მინდა გითხრათ, რომ ჩვენ ყველანი გადავურჩით სერიოზულ ტრაგედიას; დანაშაული ჩვენი ქვეყნის წინააღმდეგ, მოღალატური თავდასხმა ეკლესიაზე აღკვეთილია. მინდა აღვნიშნო, რომ სამართალდამცავმა ორგანოებმა, რომლებიც მუშაობდნენ ოპერატიულად, ეფექტურად და ზედმეტი ხმაურის გარეშე, ამ დიდი უბედურებისგან გვიხსნეს... ამ გარემოებების გათვალისწინებით, მე ჩემი პირადი დაცვის წევრები გავაგზავნე ბერლინში, სპეციალური [სახელმწიფო] დაცვის სამსახურის უფროსთან ერთად, რათა შესაძლებელი იყოს ადგილზე უსაფრთხოების ზომების გაძლიერება. ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ გამოძიება ჩატარდეს პროფესიონალურად და [რომ ის] დასრულდეს. მნიშვნელოვანია, რომ როგორც ექიმებმა დაადასტურეს, ქირურგიულმა ოპერაციამ კარგად ჩაიარა და პატრიარქი თავს კარგად გრძნობს. ვუსურვებ მას სწრაფ გამოჯანმრთელებას და ხანგრძლივ სიცოცხლეს ჩვენი ხალხისა და ქვეყნის სასიკეთოდ...“

ვიცე-პრემიერმა გააკეთა შემდეგი განცხადება:

„აღკვეთილია ყველაზე მძიმე დანაშაული. მე მჯერა, რომ ეს იყო კარგად მოფიქრებული გეგმა, რომელიც განზრახული იყო [სრულად] განსახორციელებლად. ეს არ იქნებოდა თავდასხმა მხოლოდ ეკლესიაზე, მხოლოდ მართლმადიდებელ მრევლზე, ეს იქნებოდა თავდასხმა მთელ საქართველოზე, ჩვენს ინსტიტუტებზე, შესაბამის სამსახურებზე, ქვეყნის მშვიდობასა და სიმშვიდეზე. თუმცა, [მათ] [ეს გეგმა] არ გამოუვიდათ. მინდა მადლობა გადავუხადო შესაბამის სამსახურებს, [მაგრამ] მოდით, დაველოდოთ გამოძიებას და სხვა დეტალებს, [რომლებიც] ცნობილი გახდება უახლოეს მომავალში. თუმცა, არის ერთი რამ, რისი თქმაც მსურს [და ეს არის ის], რომ ყველა ის პირი, რომელიც დამნაშავედაა იდენტიფიცირებული, უმკაცრესად დაისჯება კანონის შესაბამისად. გამოძიება გრძელდება და ჩვენ ყველაფერს შევიტყობთ, მაგრამ აშკარაა, რომ კონკრეტული პირი, მამალაძე, გერმანიაში მიემგზავრებოდა კონკრეტული საწამლავით, როცა ის დააკავეს“.

იუსტიციის მინისტრმა განაცხადა, რომ „თავიდან [იქნა] აცილებული ტრაგედია, რომელიც გამოიწვევდა არა მხოლოდ ეკლესიის, არამედ ქვეყნის დესტაბილიზაციას და [რომელიც] იქნებოდა ეროვნული ტრაგედია“. მან დასძინა, რომ „პატრიარქი უკვე საიმედო ხელში [იყო]...“.

19. იმავე დღეს, როგორც ჩანს, მომჩივანმა წერილი გაუგზავნა საპატრიარქოს, რომელშიც საუბარი იყო ეკლესიაში არსებულ კორუფციაზე. აღნიშნული წერილის შინაარსი არ გაუსაჯაროებიათ, მაგრამ მან მასმედიაში სპეკულაციები გამოიწვია.

20. 2017 წლის 14 თებერვალს მომჩივანმა იჩივლა მთავარ პროკურატურაში, არგამჟღავნების ვალდებულებასთან დაკავშირებით და მოითხოვა მისი ნაწილობრივი მოხსნა, რათა მას შესძლებოდა, საზოგადოებისთვის გაეცნო თავისი პოზიცია, სულ მცირე, მთავარი პროკურატურის მიერ 2017 წლის 13 თებერვალს გავრცელებულ ინფორმაციასთან დაკავშირებით.

21. 2017 წლის 14 თებერვალს საქართველოს სახალხო დამცველმა (დამოუკიდებელი ორგანო, რომელსაც კონსტიტუციითა და ორგანული კანონით სახალხო დამცველის შესახებ მინიჭებული აქვს მანდატი, ზედამხედველობა გაუწიოს საქართველოში ადამიანის უფლებებისა და ძირითადი თავისუფლებების დაცვას), მათ შორის, განაცხადა, რომ დაირღვა მომჩივნის უფლება უდანაშაულობის პრეზუმფციაზე. მან ასევე განაცხადა, რომ ის შეხვდა მომჩივანს, რომელიც ამტკიცებდა, რომ მისთვის ბრალი არ წაუყენებიათ მაღალი რელიგიური თანამდებობის მქონე პირთან დაკავშირებით. სახალხო დამცველმა ასევე განაცხადა, რომ მთავარ პროკურატურას უფრო მეტი ინფორმაცია უნდა გაესაჯაროებინა.

22. 2017 წლის 16 თებერვალს მთავარმა პროკურატურამ გააკეთა განცხადება, რომ არსებობდა სხვადასხვა განმარტება და ბევრი სპეკულაცია იმასთან დაკავშირებით, თუ ვინ იყო იმ ქმედებების სავარაუდო მსხვერპლი, რომლებიც მიეწერებოდა მომჩივანს. მთავარმა პროკურატურამ ასევე განაცხადა, რომ მისმა 2017 წლის 13 თებერვლის განცხადებამ მკაფიო გახადა, რომ საგამოძიებო ორგანოები მუშაობდნენ რამდენიმე თეორიაზე და რომ გამოძიების სათანადოდ წარმართვის ინტერესებიდან გამომდინარე, ის თავს შეიკავებდა საკითხის დაზუსტებისა და შესაძლო მსხვერპლის ვინაობის გამოვლენისგან.

23. 2017 წლის 20 თებერვალს მომჩივანმა იჩივლა მთავარ პროკურატურაში, რომ უდანაშაულობის პრეზუმფციაზე მისი უფლება დაირღვა მისთვის არგამჟღავნების ვალდებულების დაკისრების გამო და ამტკიცებდა, რომ საქმის მასალები გადაეცა საპატრიარქოს და რომ მთავარი პროკურატურა განაგრძობდა საზოგადოების ინფორმირებას.

24. 2017 წლის 20 თებერვლიდან 12 აპრილამდე პერიოდში მომჩივნის ადვოკატებმა სხვადასხვა მედია საშუალებაში გააკეთეს კომენტარები მომჩივნის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმის გარკვეულ ასპექტებთან დაკავშირებით. 2017 წლის 20 თებერვალს გამოცხადდა, რომ მომჩივანს ბრალი წაუყენეს „მკვლელობის მომზადებაში“, შ.თ.-სთან და არა პატრიარქთან მიმართებით. 2017 წლის 8 მარტს მომჩივნის ადვოკატმა და ი.მ.-მ ტოქშოუში წარადგინეს თავიანთი ვერსიები. ი.მ.-მ მომჩივნის ადვოკატი დაადანაშაულა ცრუ თეორიების შეთითხნაში მომჩივნის პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლების და საზოგადოებრივ აზრზე ზემოქმედების მოხდენის მიზნით. 2017 წლის 8 და 13 მარტს მომჩივნის ადვოკატებმა მოკლედ განიხილეს მომჩივნის მიერ ხელისუფლების ორგანოებისთვის გაკეთებული განცხადებების შინაარსი. მათ შორის, აღნიშნული იყო, რომ დაზარალებულმა მომჩივანს სთხოვა ციანიდის მოპოვება საიუველირო საქმისთვის. მსგავსი ინფორმაცია გამოვლინდა მომჩივნის ადვოკატების მიერ 2017 წლის 10 და 12 აპრილს გაკეთებულ სხვა კომენტარებში.

25. 2017 წლის 27 თებერვალს ი.მ.-მ ინტერვიუ მისცა მასმედიის საშუალებებს და განაცხადა, რომ მას არ სჯეროდა, რომ მომჩივანი მარტო მოქმედებდა. მან განაცხადა, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებები იყო „სანდო და ძნელად მოსასმენი“ და რომ მომჩივანმა და მისმა ადვოკატებმა იცოდნენ ამ ფაქტის შესახებ, მაგრამ, მისი აზრით, ამის მიუხედავად, ცდილობდნენ საზოგადოების შეცდომაში შეყვანას. მან მიუთითა, რომ ის თავად ეჭვობდა, რომ მომჩივანი შეთქმულებას გეგმავდა პატრიარქის მოსაკლავად და ამის შესახებ აცნობა მთავარ პროკურატურას. მან ასევე გაიმეორა, რომ ყველა გარემოება გამოძიებას უნდა დაედგინა.

26. 2017 წლის 7 მარტს მთავარმა პროკურატურამ უპასუხა მომჩივნის 2017 წლის 14 და 20 თებერვლის საჩივრებს და გაიმეორა არგამჟღავნების ვალდებულების მნიშვნელობა იმ დროს, როდესაც სისხლის სამართლის გამოძიება აქტიურად მიმდინარეობდა. მან უარი თქვა ვალდებულების მოხსნაზე მართლმსაჯულების ინტერესებისა და სისხლის სამართლის საქმისწარმოების მონაწილეთა უსაფრთხოების დაცვის მიზნით.

27. 2017 წლის 8 მარტს მომჩივნის საქმეში ერთ-ერთმა პროკურორმა გამართა პრესკონფერენცია გამოძიების წინასწარ შედეგებთან დაკავშირებით. მან განაცხადა, რომ გამოიკითხა ოცდაათზე მეტი მოწმე და განხორციელდა ოთხმოცდაათზე მეტი საგამოძიებო ღონისძიება, მათ შორის, საექსპერტო კვლევა. ი.მ. დასახელდა, როგორც პირი, რომელმაც საგამოძიებო ორგანოებს შეატყობინა, რომ მომჩივანმა მას ციანიდის მოპოვება სთხოვა. დადასტურდა, რომ მან ხელისუფლების ორგანოებს წარუდგინა მომჩივანთან შესაბამისი საუბრების ფარული ჩანაწერები და ქაღალდის ფურცელი, რომელზეც სიტყვა ციანიდი, ი.მ.-ის თანახმად, მომჩივანმა დაწერა. მთავარმა პროკურატურამ ასევე პირველად დაადასტურა, რომ სავარაუდო მსხვერპლი იყო შ.თ. (იხილეთ პარაგრაფი 12 ზემოთ). მან ასევე აღნიშნა, რომ გამოძიებას ჰქონდა ეჭვები დაზარალებულთა უფრო ფართო წრესთან დაკავშირებით, რამაც გამოიწვია პატრიარქის დაცვის გაძლიერება გერმანიაში მისი ყოფნის დროს. მომჩივნის ტელეფონზე და პირად კომპიუტერზე ჩატარებულ საექსპერტო კვლევებთან დაკავშირებით, მთავარმა პროკურატურამ, მათ შორის, განაცხადა, რომ „დადგინდა, რომ გიორგი მამალაძემ, [დაზარალებულის] მკვლელობის მიზნით, სცადა ინფორმაციის მოპოვება ინტერნეტით, Google-ის მეშვეობით, კალიუმის ციანიდთან დაკავშირებით“. იმავე დღეს, მთავარი პროკურატურის YouTube-ის არხზე აიტვირთა ვიდეო, რომელიც თვრამეტ წუთზე ოდნავ ნაკლებ ხანს გრძელდებოდა. ის მოიცავდა საუბრებს მომჩივანთან, რომელიც ჩაწერილი იყო ი.მ.-ს მიერ სხვადასხვა დროს. ვიდეოში ნაჩვენები იყო სხვადასხვა საუბარი ი.მ.-სა და მომჩივნის მონაწილეობით (იხილეთ პარაგრაფი 9 ზემოთ). შემდეგ ჩანაწერში ჩანდა მუქი ფონი ტექსტით და ზემოდან დადებული ხმით, რომელიც აცხადებდა, რომ მომჩივნის კომპიუტერის ექსპერტიზამ გამოავლინა ინფორმაცია მის მიერ მონახულებული ვებგვერდებისა და ინტერნეტში მოძიებული ინფორმაციის შესახებ, კალიუმისა და ნატრიუმის ციანიდთან დაკავშირებით, სადაც ისინი სათითაოდ იყო ჩამოთვლილი. მომჩივანსა და ი.მ.-ს და როგორც ჩანს, სხვა პირებს შორის ტექსტური შეტყობინებების გაცვლის ამონარიდი ასევე შეტანილი იყო გამოქვეყნებულ მასალაში.

28. 2017 წლის 10 მარტს ი.მ.-მ ჟურნალისტს მისცა 38-წუთიანი ინტერვიუ. მან, მათ შორის, გაიმეორა, რომ მომჩივანმა ნამდვილად სთხოვა მას დახმარება ციანიდის მოპოვებაში, რაც მან საეჭვოდ მიიჩნია. მან გადაწყვიტა რამდენიმე ადვოკატისთვის ეცნობებინა ამ თხოვნისა და თავისი ეჭვების შესახებ. ვინაიდან ადვოკატებმა მას არ დაუჯერეს, მან გადაწყვიტა, ჩაეწერა მომჩივანთან თავისი კომუნიკაცია და ეცნობებინა სამართალდამცავი ორგანოებისთვის. შემდეგ ი.მ.-მ აღწერა მომჩივანთან თავისი შემდგომი შეხვედრები. მან ასევე განაცხადა, რომ ეს იყო მისი საკუთარი ეჭვი, რომლის შესახებაც მან აცნობა მთავარ პროკურატურას, რომ მიზანში ამოღებული იყო მაღალი რანგის რელიგიური ფიგურა. ი.მ. ამტკიცებდა, რომ დარწმუნებული იყო, რომ მომჩივანმა მოახერხა ციანიდის შეძენა, იმის მიუხედავად, რომ მან არ იცოდა, სად და როგორ გაეკეთებინა ეს. მან გაიმეორა, რომ სისხლის სამართლის გამოძიება მიმდინარეობდა და ის დაადგენდა, თუ ზუსტად რა მოხდა, მათ შორის, ვინ იყო პოტენციური დაზარალებული.

29. 2017 წლის 13 მარტს, მას შემდეგ, რაც მომჩივანმა დაასრულა ბრალდების მხარისთვის თავისი ჩვენების მიცემა, რომელიც, როგორც ჩანს, აქტიური სპეკულაციების საგანი გახდა, პროკურორმა გააკეთა განცხადება, რომელშიც ნათქვამი იყო, რომ მომჩივნის განმარტებები „აბსურდული“ იყო. აღინიშნა, რომ მომჩივანმა თავდაპირველად განაცხადა, რომ ციანიდი მოთხოვნილ იქნა დაზარალებულის სახელით, საიუველირო საქმეში გამოსაყენებლად. ამის შემდეგ მომჩივანი ამტკიცებდა, რომ დაზარალებულმა თვითმკვლელობა განიზრახა აღნიშნული მომწამვლელი ნივთიერებით. მომჩივნის მიერ ფარულ ჩანაწერებში წარმოთქმულ ზოგიერთ ფრაზასთან დაკავშირებით პროკურორმა ასევე განაცხადა, რომ მომჩივანმა განმარტა, რომ ის ხუმრობდა.

30. 2017 წლის 5 აპრილს მომჩივანმა იჩივლა არგამჟღავნების ვალდებულებასთან და მისი უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლების დარღვევასთან დაკავშირებით, მთავარი პროკურატურის მიერ საქმის მასალებიდან სხვადასხვა ამონაწერის, მათ შორის, საიდუმლო ჩანაწერების გასაჯაროების გამო და მთავარ პროკურატურას ბრალად დასდო „საზოგადოებრივ აზრზე ზეგავლენის მოხდენა“ და მისი დამნაშავედ გამოყვანა. ახალი ამბების რომელიღაც სეგმენტზე მითითებით, მომჩივანი ასევე ამტკიცებდა, რომ დაირღვა მისი უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლება, მთავრობის ოფიციალური პირების მიერ გაკეთებული სხვადასხვა საჯარო განცხადებების გამო.

31. 2017 წლის 8 აპრილს მთავარმა პროკურატურამ გაიმეორა თავისი პოზიცია არგამჟღავნების ვალდებულებასთან დაკავშირებით (იხილეთ პარაგრაფი 26 ზემოთ). რაც შეეხება სხვადასხვა მასალის გავრცელებას, მან განაცხადა, რომ გაზრდილი ინტერესის გამო მან უბრალოდ აცნობა საზოგადოებას საქმეში განვითარებული მოვლენების შესახებ, გამოძიების და სისხლის სამართლის საქმისწარმოების მხარეთა ინტერესებისთვის ზიანის მიუყენებლად.

32. 2017 წლის 3 ოქტომბერს მთავარმა პროკურატურამ დაიწყო იმ ბრალდებების გამოძიება, რომლებიც ეხებოდა დახურული სისხლის სამართლის პროცესთან დაკავშირებული ინფორმაციისა და მასალის მასმედიაში გაჟონვას. 2017 წლის 4 ოქტომბერს ამასთან დაკავშირებით მომჩივნის ადვოკატები გამოკითხვაზე დაიბარეს. ამ გამოძიებასთან დაკავშირებით რაიმე დამატებითი ინფორმაცია ხელმისაწვდომი არ არის.

სასამართლო პროცესის დახურვა და მომჩივნისთვის მსჯავრის დადება

სასამართლო პროცესის დახურვა

33. 2017 წლის 19 მაისს მომჩივნის საქმის პროკურორებმა საჩივრით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს და მოითხოვეს საქმის სასამართლოში განხილვის დახურვა მართლმსაჯულების, საზოგადოებრივი ზნეობის, საზოგადოებრივი წესრიგისა და პირადი ცხოვრების საიდუმლოების ინტერესების დასაცავად. მათ შორის, ისინი ამტკიცებდნენ, რომ საქმის მასალები შეიცავდა აუდიო და ვიდეოჩანაწერებს და მოწმეთა ჩვენებებს რელიგიური მოღვაწეების, მათ შორის, მომჩივნის, ინტიმურ დეტალებთან, პირად ცხოვრებასა და მორალურ თვისებებთან დაკავშირებით. ასეთი მასალის საჯაროდ განხილვა გამოიწვევს შესაბამისი პირების უფლებების დარღვევას. გარდა ამისა, პროკურორის აზრით, პრესისა და საზოგადოებისთვის ასეთი „კატეგორიულად მიუღებელი, უარყოფითი ინფორმაციის“ გასაჯაროება შექმნის იმ რისკს, რომელიც გამოიწვევს „საზოგადოებაში მღელვარებას... მიიღებს რადიკალურ ფორმებს და საფრთხეს შეუქმნის საზოგადოებრივ წესრიგს“, იმის გათვალისწინებით, რომ საქართველოს მოსახლეობის უმრავლესობა მართლმადიდებელი ქრისტიანია. ასეთი ინფორმაციის გასაჯაროება ეწინააღმდეგებოდა საზოგადოებრივ ზნეობას, რადგან მის მიერ გამოვლენილი გარემოებები მკვეთრად ეწინააღმდეგებოდა რელიგიურ მოღვაწეებთან დაკავშირებულ ეთიკურ სტანდარტებს. პროკურორებმა ასევე აღნიშნეს, რომ უნდა დაცული ყოფილიყო სხვა (რელიგიური თანამდებობის არმქონე) მოწმეების პირადი ცხოვრების საიდუმლოება. ასევე ხდებოდა იმის მტკიცება, რომ სასამართლო პროცესის დახურვა საქმისწარმოების მხარეებს საშუალებას მისცემდა, სრულად მიეღოთ მონაწილეობა და განცხადებები გაეკეთებინათ სათუთი პირადი ინფორმაციის ფართო საზოგადოებისთვის გასაჯაროების შიშის გარეშე, რომელიც სხვაგვარად გამოხატავდა დიდ ინტერესს საქმის მიმართ. ის ასევე საშუალებას მისცემდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს, სათუთ საკითხებზე ემსჯელა საზოგადოების და მასმედიის მხრიდან ზეწოლის გარეშე. პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეახსენეს კონვენციის მე-8 მუხლით გათვალისწინებული მისი ვალდებულებების შესახებ.

34. რაც შეეხება მართლმსაჯულების ინტერესებს, პროკურორები ამტკიცებდნენ, რომ მოწმის მიმართ გამოითქვა მუქარა და ამასთან დაკავშირებით გამოყენებულ იქნა სპეციალური დაცვის ზომა. გარდა ამისა, მიმდინარეობდა სისხლის სამართლის გამოძიება საქმეში პოტენციურად ჩართულ დანარჩენ პირებთან და იმ საკითხთან დაკავშირებით, თუ სად და როგორ შეიძინა მომჩივანმა მომწამვლელი ნივთიერება. სასამართლო პროცესის საჯარო ხასიათი ამ საქმისწარმოებებს საფრთხეს შეუქმნიდა. პროკურორების განცხადება მიუთითებდა მომჩივნის ადვოკატების მიერ 2017 წლის მარტში არგამჟღავნების ვალდებულების აშკარა დარღვევებზე, საზოგადოებისთვის გარკვეული ინფორმაციის მიწოდებით და ნათქვამი იყო, რომ მხოლოდ ეს ვალდებულება, სასამართლო პროცესის დახურვის გარეშე, არაეფექტური იყო საქმესთან დაკავშირებული სათუთი ინფორმაციის გასაჯაროების თავიდან ასაცილებლად. პროკურორები ასევე ამტკიცებდნენ, რომ საქმის მასალებში არსებული სათუთი ინფორმაციის ხასიათისა და მოწმეთა დაკითხვისას მათთვის მტკიცებულებების წარდგენის საჭიროების გათვალისწინებით, სასამართლო პროცესის ნაწილობრივ დახურვა არ იქნებოდა ეფექტური მათ მიერ დასახული მიზნების მისაღწევად. ამის საპირისპიროდ, მომჩივანი შეძლებდა საქმისწარმოებებში სრულად მონაწილეობას, შეჯიბრებითობის პრინციპზე დაფუძნებული სასამართლო განხილვისა და მხარეთა თანასწორობის პრინციპების სრული დაცვით, მისგან რაიმე მტკიცებულების გასაიდუმლოების გარეშე.

35. საპასუხოდ, მომჩივანი ამტკიცებდა, რომ მას სურდა, სასამართლო პროცესი ყოფილიყო საჯარო. მან განაცხადა, რომ პროკურორების განცხადებას არ ჰქონდა საფუძველი და განიცდიდა კონკრეტული დეტალების ნაკლებობას იმის შესახებ, თუ ვის დაცვას ითხოვდნენ ისინი. რაც შეეხება მის პირად ცხოვრებას, მომჩივანმა განაცხადა, რომ მას არაფერი ჰქონდა დასამალი. ის ასევე ამტკიცებდა, რომ საქმის მასალებში არსებული პირადი და ინტიმური საუბრების ამონაწერებს არავითარი საერთო არ ჰქონდა მის წინააღმდეგ აღძრული საქმის არსთან. მომჩივანმა განაცხადა, რომ თუ ზოგიერთი მოწმის უფლებები თითქოს დაცული იყო სასამართლო პროცესის დახურვით, მისი უფლებები ასევე საჭიროებდა დაცვას – საჯარო განხილვის გამართვით – მის მიმართ გაკეთებული საბრალდებო განცხადებების და მისი დაკავებით „თავიდან აცილებულ“ დანაშაულზე მითითების გათვალისწინებით. ამასთან დაკავშირებით მან განაცხადა, რომ საქმის მთავარმა მოწმემ საზოგადოებას შეუზღუდავი და დეტალური ინფორმაცია მიაწოდა, საკუთარ თავზე აიღო რა საგამოძიებო ორგანოების როლი და რომ მთავარმა პროკურატურამ მასთან დაკავშირებით გააკეთა არაერთი განცხადება და გაავრცელა ამონაწერები საქმის მასალებში არსებული ფარული მასალიდან. ასეთ გარემოებებში და მასზე და მის ადვოკატებზე დაკისრებული არგამჟღავნების ვალდებულების გათვალისწინებით, მის თანახმად, არსებობდა საჯარო სასამართლო პროცესის ჩატარების მკაფიო საჭიროება. მომჩივანმა ასევე განაცხადა, რომ თუ სრულად საჯარო სასამართლო პროცესი შეუძლებლად ჩაითვლებოდა, მის საქმეზე პროცესის ნაწილობრივი დახურვა შესაძლებელი იყო და უნდა უზრუნველეყო საქმისწარმოების მხარეთა განსხვავებული ინტერესების დაცვა.

36. იმავე დღეს მოსამართლემ ღია სხდომაზე დაუშვა პროკურორის განცხადება სასამართლო პროცესის დახურვის შესახებ. მან გაითვალისწინა მომჩივნის არგუმენტები, მაგრამ დასაბუთებულად მიიჩნია პროკურორების განცხადება, სადაც ნათქვამი იყო, რომ პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის კონსტიტუციით გარანტირებული უფლება სასამართლოს ავალდებულებდა, პატივი ეცა რამდენიმე პირის, მათ შორის, რელიგიური მოღვაწეების პირადი ცხოვრებისთვის, რომლებსაც შეხება ჰქონდათ მომჩივნის წინააღმდეგ სამართალწარმოებასთან. აღინიშნა, რომ მსგავსი პერსონალური ინფორმაციის გათვალისწინება საჯარო სამართალწარმოების პროცესში ძირს გამოუთხრიდა საზოგადოებრივ ზნეობას. მოწმის დაცვის აუცილებლობა და ამ მოწმის მიმართ გამოთქმულ მუქარასთან დაკავშირებით მიმდინარე სისხლის სამართლის გამოძიება იყო დამატებითი საფუძველი პროკურორების განცხადების დაშვებისთვის. ამგვარად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ გამოსცა საქმის სრულად დახურვის ბრძანება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

37. 2017 წლის 5 სექტემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლომ მომჩივანი დამნაშავედ ცნო წარდგენილ ბრალდებაში (იხილეთ პარაგრაფი 12  ზემოთ) და მას მიუსაჯა ცხრა წლით თავისუფლების აღკვეთა.

38. სასამართლოს 62-გვერდიანი გადაწყვეტილება ეხებოდა საქმის მასალებში არსებულ სხვადასხვა მტკიცებულებას რამდენიმე საკითხზე. ეს მოიცავდა ოთხმოცზე მეტი მოწმის ჩვენებას, მრავალ ვიდეოდა აუდიოჩანაწერს და ტექსტურ შეტყობინებას, მომჩივნის ლეპტოპიდან ამოღებულ მონაცემებს და სხვადასხვა საექსპერტო დასკვნას და განცხადებებს, რომლებიც ადასტურებდა მტკიცებულებითი მასალის ნამდვილობას. ამ მტკიცებულებებზე, მათ შორის, მომჩივნის საკუთარ განცხადებებზე მითითებით, რომლებიც ასახულია სასამართლოს ნებართვით გაკეთებულ ფარულ ჩანაწერებში და სხვადასხვა მოწმის მიერ სასამართლოსთვის მიცემულ განცხადებებში, პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა მომჩივნის მტრული დამოკიდებულება იმ დანაშაულის დაზარალებულის მიმართ, რომელშიც მას ბრალი წაუყენეს და აღნიშნული იყო, რომ ზემოაღნიშნულ დაზარალებულს მომჩივანი აღიქვამდა იმ პირად, რომელიც მას ხელს უშლიდა მის კარიერულ წინსვლასა და ეკლესიაში გავლენის მოპოვებაში. სასამართლომ დაადგინა, რომ აუდიო და ვიდეოჩანაწერები და ტექსტური შეტყობინებები ასახავდა მომჩივნის ურთიერთობას ი.მ.-სთან (იხილეთ პარაგრაფები 9და 27 ზემოთ), ხოლო მომჩივნის პირადი მოწყობილობებიდან ამოღებულმა მონაცემებმა დაადასტურა შემდეგი: მომჩივანმა ინტერნეტში ციანიდისა და ადამიანის ორგანიზმზე მისი ზემოქმედების შესახებ ინფორმაციის მოძიება დაიწყო 2016 წლის ბოლოს და დაადგინა, რომ საქართველოში მოქმედი ოქროს მაღარო ამ ნივთიერებას იყენებდა თავის საქმიანობაში; ის დაუკავშირდა ი.მ.-ს და სთხოვა დახმარება ციანიდის მოპოვებაში; ექსპერტებმა დაადასტურეს, რომ იმ ქაღალდზე, რომელიც მომჩივანმა გადასცა ი.მ.-ს წარწერით „ციანიდი“, იყო მომჩივნის ხელწერა და გენეტიკური მასალა; მომჩივანმა ი.მ.-სთან კონტაქტი დაიწყო ნებაყოფლობით და მთელი პროცესის განმავლობაში ძალიან ფარულად მოქმედებდა; მომჩივანი და ი.მ. მეგობრულ დამოკიდებულებაში იყვნენ ერთმანეთთან, ხოლო აღწერილ მოვლენებამდე მომჩივანი რამდენჯერმე იყო ი.მ.-სთვის ის საიდუმლო წყარო, რომელმაც მას მიაწოდა ინფორმაცია ეკლესიისა და მისი ქონების მართვასთან დაკავშირებულ სხვადასხვა საკითხზე; მომჩივანმა ი.მ. აირჩია იმის გამო, რომ ამ უკანასკნელის ჟურნალისტური მუშაობა გარკვეული დროის განმავლობაში ეხებოდა ოქროს მაღაროს საქმიანობას და მომჩივანმა ივარაუდა, რომ ი.მ.-ის კავშირები ექნებოდა ოქროს მოსაპოვებლად გამოყენებულ ციანიდზე წვდომის მქონე ადამიანებთან. სასამართლომ ასევე აღნიშნა ი.მ.-ის პასიური როლი მომჩივანთან კომუნიკაციის პროცესში და მომჩივნის მიერ ციანიდის შოვნასთან დაკავშირებით აქტიური თხოვნა. მომჩივანმა ასევე ხაზი გაუსვა შემდეგს: მომჩივანი ხშირად ეკითხებოდა ი.მ.-ს თავის თხოვნის შესახებ, ციანიდის შოვნაში დახმარებასთან დაკავშირებით; მომჩივანი მხოლოდ მას შემდეგ დათანხმდა ნატრიუმის ციანიდის შოვნას, კალიუმის ციანიდის ნაცვლად, რომელსაც ის თავდაპირველად ეძებდა, რაც ინტერნეტში ინფორმაციის გადამოწმებით დარწმუნდა, რომ მას მსგავსი ტოქსიკურობა და სასიკვდილო ზემოქმედება ჰქონდა ადამიანის ორგანიზმზე; მომჩივანმა მოიძია ინფორმაცია ამ ორი ნივთიერების გამოყენების შესახებ (და დაადგინა, რომ ნატრიუმის ციანიდი უნდა გახსნილიყო წყალში, ხოლო კალიუმის ციანიდი – საკვებში); მომჩივანმა იკითხა საწამლავის ტოქსიკურობაზე შაქრის მოხმარების გამანეიტრალებელი ეფექტის შესახებ და სხვადასხვა მოწმემ დაადასტურა, რომ შ.თ., ზოგადად, თავს არიდებდა შაქრიანი საკვების მიღებას; მომჩივანმა ი.მ.-ს სთხოვა გარანტიები, რომ ის იშოვიდა გამოსაყენებლად ვარგის ციანიდს და მას ჰკითხა ექსპერტული კვლევის დროს მისი კვალის აღმოჩენის ალბათობის შესახებ; მომჩივანმა ასევე გამოხატა ინტერესი შ.თ.-ის თანამდებობაზე თავისი დანიშვნის მიმართ; მისი პასუხი ი.მ.-ის შეკითხვაზე შ.თ.-ის ბედთან დაკავშირებით, გულისხმობდა, რომ ის მკვდარი იქნებოდა, ხოლო სხვა შემთხვევაში მან იგულისხმა, რომ ის უნდა მოეკლათ; მომჩივანი ჩქარობდა ციანიდის შოვნას და ცალსახად დაადასტურა, რომ აპირებდა ციანიდის გერმანიაში წაღებას, სადაც ის უნდა შეერთებოდა პატრიარქის დელეგაციას. პირველი ინსტანციის სასამართლომ განმარტა, რომ მომჩივანი აპირებდა დაზარალებულის გერმანიაში მოწამვლას, რადგან მას სურდა, თავიდან აეცილებინა მის სხეულში ციანიდის აღმოჩენა, ვინაიდან დროის გასვლა, ექსპერტების თანახმად, შეამცირებდა ან საერთოდ გამორიცხავდა მისი კვალის აღმოჩენის შესაძლებლობას.

39. სასამართლომ სხვა არგუმენტებთან ერთად ასევე განიხილა მომჩივნის წარდგინება იმის შესახებ, რომ სწორედ დაზარალებული შ.თ. იყო ის პირი, რომელმაც მას სთხოვა ციანიდის შოვნა საიუველირო საქმისთვის გამოსაყენებლად და მიიჩნია, რომ ეს ვერსია არაა დადასტურებული საქმის მასალებში არსებული მტკიცებულებებით, მათ შორის, შ.თ.-ის საკუთარი განცხადებებით და ოქრომჭედლების მიერ დადასტურებით, რაც ცალსახად გამორიცხავს მათ საქმიანობაში ციანიდის გამოყენებას. სასამართლომ დაამატა, რომ საიდუმლოებისა და სიფრთხილის იმ ხარისხმა, რომლითაც მომჩივანი ითხოვდა ციანიდს, ასევე სხვა ურთიერთქმედებებმა ამ საკითხზე, რომელიც გამოვლინდა სხვადასხვა საგამოძიებო ღონისძიებით (მათ შორის, მისი ინტერესი საწამლავის სასიკვდილო გამოყენების შესახებ), მომჩივნის ვერსია არადამაჯერებელი გახადა. სასამართლომ მთელი სამართალწარმოების განმავლობაში მომჩივნის მიერ გაკეთებულ ახსნა-განმარტებებთან დაკავშირებით ასევე აღნიშნა, რომ მოვლენების მისეული ვერსია იცვლებოდა ბრალდების მხარის მიერ წარმოდგენილი ინფორმაციის საფუძველზე და ნებისმიერ შემთხვევაში, იყო წინააღმდეგობრივი და მოწმეთა და საქმის მასალებში არსებული სხვა მტკიცებულებებით გაუმყარებელი.

40. განიხილა რა მომჩივნის არგუმენტი, რომ მის ჩემოდანში ნაპოვნი ციანიდი მას ჩაუდეს და რომ მასზე თითის ანაბეჭდის ან სხვა ექსპერტიზა არ ჩატარებულა, სასამართლომ განაცხადა, რომ ჩემოდნის ამოღება, დალუქვა და ექსპერტიზა განხორციელდა გადაუდებელ გარემოებებში, ფარული ღონისძიებების შედეგად მიღებული იმ ინფორმაციის საფუძველზე, რომელიც იმაზე მიუთითებდა, რომ მომჩივანმა თავისი ბილეთი შეიძინა ფრენამდე რამდენიმე საათით ადრე. სასამართლოს თანახმად, ამან გაამართლა შესაბამისი ზომების განხორციელება, ამ მიზნით წინასწარი სასამართლო ნებართვის გამოუყენებლად. შემდგომში ეს ზომები სასამართლომ კანონიერად გამოაცხადა და დაცვის მხარემ არცერთი შესაბამისი სასამართლო გადაწყვეტილება არ გაასაჩივრა. სასამართლომ აეროპორტის პერსონალის მიერ მიცემულ მოწმეთა ჩვენებებზე დაყრდნობით ასევე მიიჩნია, რომ ბარგის გაყალბება შეუძლებელი იქნებოდა მომჩივნის მიერ აეროპორტში რეგისტრაციის გავლის შემდეგ. პირველი ინსტანციის სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ შემდგომში გამომძიებლების მიერ ჩემოდანზე დადებული საკეტი და ლუქი ხელუხლებელი იყო, როგორც ეს დაადასტურა ნეიტრალურმა მოწმემ (აეროპორტის თანამშრომელმა) და რომ აეროპორტის დაცვის სამსახურის რენტგენს, როგორც ეს ნაჩვენებია აეროპორტის პერსონალის მიერ გაკეთებულ განცხადებებში, არ ჰქონდა შესაძლებლობა, აღმოეჩინა პაკეტი მომჩივნის ჩემოდანში. რაც შეეხება თითის ანაბეჭდებსა და სხვა საექსპერტო კვლევებს, სასამართლომ განაცხადა, რომ თუმცა საგამოძიებო და სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანოებმა თითის ანაბეჭდების კვლევა ზედმეტად ჩათვალეს, მომჩივანს თავისუფლად შეძლო ასეთი კვლევის შეკვეთა, მაგრამ მან ეს არ გააკეთა. რაც შეეხება შეკითხვას იმასთან დაკავშირებით, თუ კონკრეტულად სად შეიძინა მომჩივანმა ციანიდი, სასამართლომ განაცხადა, რომ საქმის ამ ელემენტის დადგენის შეუძლებლობა მომჩივნის სასამართლო პროცესს არ ხდის უსამართლოს. მან დაადგინა, რომ ნარკოტიკებთან და ცეცხლსასროლ იარაღთან დაკავშირებულ ბევრ დანაშაულს ჰქონდა მსგავსი მახასიათებლები, ვინაიდან, როგორც წესი, შეუძლებელი იყო იმის დადგენა, თუ როდის და როგორ იქნა მოპოვებული დანაშაულის საგანი.

41. ზემოაღნიშნული მოსაზრებების გათვალისწინებით, სასამართლომ დაასკვნა, რომ მომჩივანი აპირებდა შ.თ.-ის მოწამვლას და განზრახ შექმნა მკვლელობის ჩადენის პირობები, რაც სისხლის სამართლის კანონმდებლობით უტოლდება „მკვლელობის მომზადებას“. რაც შეეხება მეორე პუნქტს, რომელიც ეხება ცეცხლსასროლი იარაღის და საბრძოლო მასალის ფლობას (იხილეთ პარაგრაფი 12  ზემოთ), სასამართლომ განმარტა, რომ შიდასახელმწიფოებრივი კანონმდებლობისა და პრაქტიკის შესაბამისად, ნებისმიერი მიზნით ცეცხლსასროლი იარაღის ფლობა, რომელიც გამოსაყენებლად ვარგისია, საკმარისი იყო ამ პუნქტის მიხედვით მსჯავრის დასადებად.

42. რაც შეეხება საქმის დახურულ სამართალწარმოებას და მომჩივნის ამასთან დაკავშირებულ პროტესტს, თბილისის საქალაქო სასამართლომ მოიშველია სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 182-ე მუხლი და დაასახელა მრავალი საფუძველი, რომელიც, მისი აზრით, ამართლებდა სადავო ღონისძიების გამოყენებას. მან აღნიშნა, რომ საქმის მასალები შეიცავდა „ინფორმაციას საქმისწარმოების მონაწილეთა და სხვა პირთა პირად ცხოვრებასთან დაკავშირებით, რომლის გამჟღავნებაც დაარღვევდა კონსტიტუციით დაცულ მათ უფლებას პირადი ცხოვრების პატივისცემისა“ და ამ პირების „საჯარო და პირად ინტერესებს“. გარდა ამისა, სასამართლოს თანახმად, საქმის მასალები ასევე შეიცავდა „პერსონალურ და ხშირად ინტიმურ ინფორმაციას რელიგიური მოღვაწეების შესახებ“ და მათი საჯარო განხილვა, სასამართლოს აზრით, „მნიშვნელოვან ზიანს მიაყენ[ებდა] საზოგადოების დიდ ნაწილს, საქართველოს მოსახლეობის უმრავლესობის რელიგიური მრწამსისა“ და „საზოგადოებაში დამკვიდრებული რელიგიური და ზნეობრივი პრინციპების გათვალისწინებით“. სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ საქმის მასალების თანახმად, სამართალწარმოების ცალკეული მონაწილეების მიმართ გამოყენებულ იქნა დაცვის სპეციალური ზომა და დაიწყო გამოძიება ბრალდების მხარის ერთ-ერთი მოწმის მიმართ გამოთქმული მუქარების ფაქტზე. სასამართლოს აზრით, ამ ზომებმა შექმნა იმის გონივრული მოლოდინი, რომ სამართალწარმოების საჯაროდ ჩატარება საფრთხეს შეუქმნიდა შესაბამისი პირების სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას. პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაასკვნა, რომ „პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის დაცვას, პიროვნების უსაფრთხოებისა და საზოგადოებაში დამკვიდრებული ზნეობრივი და ეთიკური ნორმების დაცვას“ მიენიჭა უპირატესობა სასამართლო პროცესის საჯაროობის ინტერესთან შედარებით. ამ მიმართებით, „სასამართლომ ხაზი გაუსვ[ა] იმას, რომ საქმისწარმოების დახურვას გავლენა [არ მოუხდენია] სასამართლოსა და საქმისწარმოების სამართლიანობაზე“. აღინიშნა, რომ „[მომჩივნის] უფლებები, რომლებიც გათვალისწინებულია საქართველოს კონსტიტუციით, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციითა და საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით, სრულად იქნა დაცული და განხორციელებული, [და რომ] [მომჩივანმა] და ექვსივე ადვოკატმა, რომლებიც იცავდნენ მის ინტერესებს, ისარგებლეს [მხარეთა თანასწორობით] საქმისწარმოების პროცესში“.

43. რაც შეეხება მომჩივანზე არგამჟღავნების ვალდებულების დაკისრებას, პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა, რომ საგამოძიებო ორგანოების ვალდებულება იყო მისი დაკისრება, რათა დაცული ყოფილიყო საგამოძიებო ორგანოების კანონიერი ინტერესები, რომ არ გაერისკათ მესამე პირებთან დაკავშირებული ინფორმაციის გამჟღავნება და საფრთხე არ შეექმნათ ცალკე სისხლის სამართლის გამოძიებისთვის (ციანიდის შეძენასთან დაკავშირებით). რაც შეეხება მომჩივნის არგუმენტს, რომ ბრალდების მხარეს ჰქონდა უფლება, საქმეზე საჯარო კომენტარი გაეკეთებინა, დაცვის მხარისგან განსხვავებით, სასამართლომ აღნიშნა, რომ დაცვის მხარემ ასევე გააკეთა შენიშვნები ტელევიზიით და საზოგადოებას მიაწოდა მოვლენების მისეული ვერსია. გარდა ამისა, სასამართლომ დაადგინა, რომ მასზე არ შეიძლებოდა გავლენა მოეხდინა სასამართლოს სხდომის დარბაზის გარეთ გაკეთებულ რაიმე განცხადებას, რადგან მის მიერ მომჩივნის საქმის განხილვა შემოიფარგლებოდა შეჯიბრებითობის პრინციპზე დაფუძნებული სასამართლო განხილვით, მხარეთა თანასწორობის პრინციპის სრული დაცვით.

44. 2017 წლის 4 ოქტომბერს მომჩივანმა შეიტანა საჩივარი. ის კატეგორიულად არ ეთანხმებოდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტებს, მტკიცებულებების შეფასებას, მატერიალური და პროცედურული სისხლის სამართლის გამოყენებას და საქმისწარმოების შედეგს, ამტკიცებდა რა, რომ მოვლენების მისეული ვერსია უფრო დამაჯერებელი იყო. ის ასევე ჩიოდა, რომ მას არ შეეძლო ეჭვქვეშ დაეყენებინა მისი ბარგიდან ამოღებული მტკიცებულებების ნამდვილობა და შეეწინააღმდეგებოდა მის გამოყენებას, იმის მტკიცებით, რომ ის აეროპორტში ჩაუდეს; და რომ მისი უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლება და საჯარო განხილვის უფლება დაირღვა, იმის მტკიცებით, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სასამართლო პროცესის დახურულ რეჟიმში გამართვის საფუძვლები საქმის მასალებიდან არ ჩანდა.

საქართველოს სახალხო დამცველის ანგარიშის გამოქვეყნება

45. 2017 წლის 15 ნოემბერს, აღნიშნა რა მომჩივნის საქმის მიმართ გაზრდილი საზოგადოებრივი ინტერესი, საქართველოს სახალხო დამცველმა ხელმისაწვდომი გახადა ანგარიში მომჩივნის სასამართლო პროცესის მის მიერ ჩატარებული მონიტორინგის შედეგებთან დაკავშირებით. დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ მისი აპარატის წარმომადგენლები ესწრებოდნენ მომჩივნის დახურული სასამართლო პროცესის ფარგლებში გამართულ ყველა მოსმენას. სახალხო დამცველმა გააკრიტიკა მოსმენების დახურვის შესახებ გადაწყვეტილება და განაცხადა, რომ ამან უარყოფითი ზემოქმედება მოახდინა მართლმსაჯულების სწორად განხორციელების მიმართ საზოგადოების ნდობაზე. მიუხედავად იმისა, რომ ანგარიშის თანახმად, საქმის მასალები „შეიცავდა გარკვეულ კონფიდენციალურ მასალას, სასამართლო პროცესის ნაწილობრივ დახურვის შესაძლებლობა არ განხორციელდა“. მან ასევე განაცხადა, რომ მხარეებს მიეცათ მოწმეების დაკითხვის და ახსნა-განმარტებების და განაცხადების გაკეთების თანასწორი შესაძლებლობა. ანგარიშში კრიტიკულად იყო შეფასებული არგამჟღავნების ვალდებულების დაკისრება და მოქმედება, სისხლის სამართლის პროცესის სრული დახურვა და მთავარი პროკურატურის და საჯარო ხელისუფლების სხვა თანამდებობის პირების მიერ მომჩივნის უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლების კონტექსტში გაკეთებული განცხადებები. ის აღნიშნავდა, რომ გარემოებებში, სადაც მთავარი პროკურატურა ავრცელებდა სხვადასხვა მასალას მასმედიაში და მთავარი მოწმე საზოგადოებისთვის კარგად იყო ცნობილი, არც გამოძიების დაცვის აუცილებლობა და არც მოწმის დაცვის მიზანი არ ამართლებდა არგამჟღავნების ვალდებულების დაკისრებას. რაც შეეხება შიდასახელმწიფოებრივი სასამართლოების უარს, ბრძანება გაეცათ აეროპორტის უსაფრთხოების კამერების ვიდეოჩანაწერების ამოღების შესახებ, სახალხო დამცველმა კითხვა, ჰქონდა თუ არა მომჩივანს მომწამვლელი ნივთიერება ჩემოდანში, მიიჩნია გადამწყვეტად მისთვის მსჯავრის დასადებად და შიდასახელმწიფოებრივი სასამართლოების უარი, ბრძანება გაეცათ ასეთი ჩანაწერების მოძიებაზე, შეაფასა როგორც „ბუნდოვანი და დაუსაბუთებელი“. სახალხო დამცველმა განაცხადა, რომ აეროპორტიდან ამოღებული ვიდეომასალა იქნებოდა მნიშვნელოვანი ნეიტრალური მტკიცებულება მომჩივნის ბრალდების დასადასტურებლად ან უარსაყოფად.

46. იმავე დღეს სახალხო დამცველის ანგარიში გააკრიტიკა მომჩივნის საქმის პროკურორმა, როგორც „არაკომპეტენტური და მიკერძოებული“, გაიმეორა რა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები რამდენიმე საკითხზე, მათ შორის, საქმისწარმოების დახურვის საჭიროებაზე, იმ განაცხადის დაუსაბუთებელ ხასიათზე, რომლითაც მოითხოვებოდა ვიდეომასალის ამოღებას და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გამამტყუნებელ განაჩენში არსებულ ვრცელ დასაბუთებაზე.

47. 2017 წლის 16 ნოემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლომ გააკეთა განცხადება, რომლითაც გააკრიტიკა სახალხო დამცველის დასკვნები. მათ შორის, მან დაადგინა, რომ მისი ანგარიში სცილდებოდა მისი აპარატის უფლებამოსილებას, ერეოდა სასამართლოს კომპეტენციაში და ცდილობდა „საზოგადოების დეზინფორმაციას“ სუბიექტური მოსაზრებებისა და პოპულისტური განცხადებების მეშვეობით. ანგარიში ასევე გააკრიტიკეს იმ ფაქტის გამო, რომ სასამართლოს სხდომებს ესწრებოდა წარმომადგენელი და არა თავად სახალხო დამცველი.

სააპელაციო საქმისწარმოების დახურვა

48. 2017 წლის 6 დეკემბერს პროკურორებმა მოითხოვეს სააპელაციო საქმისწარმოების დახურული სხდომის გამართვა. ისინი ძირითადად იმეორებდნენ პირველი ინსტანციის სასამართლოში შეტანილი საჩივრის შინაარსს (იხილეთ პარაგრაფები 33-34 ზემოთ). ისინი ასევე აცხადებდნენ, რომ მომჩივნის ერთ-ერთ ადვოკატს სიკვდილით დაემუქრნენ და მისი მანქანა დააზიანეს. ამ საკითხზე მიმდინარეობდა გამოძიება. პროკურორებმა განაცხადეს, რომ საქმისწარმოების გასაჯაროება შექმნიდა სისხლის სამართლის პროცესის მონაწილეთა მიმართ დამატებითი საფრთხეებისა და ძალადობის რისკს.

49. მომჩივანმა გაიმეორა დახურული სასამართლო პროცესის გამართვის წინააღმდეგ პირველი ინსტანციის სასამართლოს წინაშე დაყენებული თავისი არგუმენტების უმეტესობა, მათ შორის, საქმისწარმოების ნაწილობრივი დახურვის შესაძლებლობა და სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანოების მიერ მას და ი.მ.-ს შორის ფარული ჩანაწერების ნაწყვეტების გავრცელებასთან დაკავშირებული არგუმენტები, რაც მას უარყოფითი კუთხით წარმოაჩენდა.

50. იმავე დღეს თბილისის სააპელაციო სასამართლომ დაუშვა პროკურორების განცხადება ღია სხდომაზე. სასამართლომ განაცხადა, რომ ის არ იზიარებდა ბრალდების მხარის მიერ წარდგენილ ყველა არგუმენტს, მაგრამ მიიჩნევდა, რომ პერსონალური ინფორმაციის არსებობა, ძირითადად რელიგიურ მოღვაწეებთან დაკავშირებით და საქმისწარმოების მონაწილეთა პირადი უსაფრთხოების დაცვის მიზანი, განაპირობებდა სააპელაციო საქმისწარმოების დახურული სხდომის ფარგლებში გამართვას. რაც შეეხება საქმისწარმოების ნაწილობრივ დახურვის შესაძლებლობას, მოსამართლემ დაადგინა, რომ სააპელაციო საქმისწარმოების სპეციფიკური ხასიათის გამო, რომელიც ძირითადად მოიცავდა შესავალ და დასკვნით სიტყვებს და მოწინააღმდეგე მხარეების პასუხებს, შეუძლებელი იქნებოდა წინასწარ დადგენა, თუ ამ განცხადებების რომელი ნაწილი უნდა ყოფილიყო საჯარო და რომელი არა, ხოლო ამ მოსაზრებების საფუძველზე, სასამართლო პროცესის დახურვა და გახსნა. სააპელაციო სასამართლომ სახალხო დამცველის აპარატის წარმომადგენელს უფლება მისცა, დასწრებოდა დახურულ სხდომას და განეხორციელებინა მისი მონიტორინგი (არ ჩანს, რომ სახალხო დამცველმა გამოაქვეყნა ანგარიში, რომელიც ეხება სააპელაციო საქმისწარმოებას).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება

51. 2018 წლის 13 თებერვალს თბილისის სააპელაციო სასამართლომ გამოიტანა დასაბუთებული გადაწყვეტილება. მრავალი მოწმის, ექსპერტისა და საქმის სხვადასხვა ასპექტთან დაკავშირებული სხვა მტკიცებულებებისა და ამ მიმართებით მომჩივნის არგუმენტების განხილვის შემდეგ, სასამართლომ მომჩივნის ვერსია, მოვლენებთან დაკავშირებით, მიიჩნია წინააღმდეგობრივად და დაუსაბუთებლად და სრულად ძალაში დატოვა ქვედა ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება. რაც შეეხება ბრალდებას მტკიცებულების ჩადებასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ მხარი დაუჭირა ქვედა ინსტანციის სასამართლოს დასკვნებს (იხილეთ პარაგრაფი 39 ზემოთ). მათ შორის, ხაზი გაესვა იმ ფაქტს, რომ მომჩივნის ბარგი დაილუქა აეროპორტის პერსონალის თანდასწრებით, რომლებმაც მოგვიანებით დაადასტურეს, რომ არცერთ ოფიციალურ პირს ის არ დაუზიანებია. რაც შეეხება ჩემოდანში აღმოჩენილ მასალაზე თითის ანაბეჭდების შეუსწავლელობას, აღინიშნა, რომ სხვა დამადასტურებელი მტკიცებულებების არსებობის გათვალისწინებით, მხოლოდ ეს ელემენტი საკმარისი არ იყო იმის მისათითებლად, რომ მომჩივანს მტკიცებულება ჩაუდეს. ასეთი ექსპერტიზა რომ ჩატარებულიყო, მაშინ თითის ანაბეჭდების არსებობას ეჭვქვეშ დააყენებდა მომჩივანი, რომელიც დაიწყებდა იმის მტკიცებას, რომ ის ჩხრეკისას ჩემოდანს თავისი შიშველი ხელებით შეეხო. სააპელაციო სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ მომჩივნის ბრალეულობის დამადასტურებელი ბევრი მტკიცებულების ხელმისაწვდომობისა და საკმარისობის გათვალისწინებით, სისხლის სამართლის გამოძიების უუნარობას, დაედგინა, თუ სად, როდის და როგორ მოიპოვა მომჩივანმა ციანიდი, არ შეულახავს ქვედა ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები. უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლების სავარაუდო დარღვევასთან დაკავშირებით მომჩივნის საჩივარზე მკაფიო პასუხი არ იქნა გაცემული.

52. 2018 წლის 13 მარტს მომჩივანმა საჩივარი შეიტანა სამართლებრივი ნორმების დარღვევის თაობაზე, ამტკიცებდა რა, რომ სააპელაციო სასამართლომ მისი საჩივრები არასათანადოდ განიხილა.

უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება

53. 2018 წლის 1 აგვისტოს უზენაესმა სასამართლომ გამოიტანა 30-გვერდიანი გადაწყვეტილება, რომლითაც პროკურორებისა და მომჩივნის საჩივრები სამართლებრივი ნორმების დარღვევის თაობაზე გამოცხადდა მიუღებლად, როგორც აშკარად დაუსაბუთებელი. გადაწყვეტილებაში დამატებითი დეტალების მიუთითებლად აღნიშნულია, რომ ადგილი არ ჰქონია მომჩივნის კონვენციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული უფლებების დარღვევას, მათ შორის, უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლებისა და საჯარო განხილვის უფლებისა, მის წინააღმდეგ საქმისწარმოების პროცესში.

შესაბამისი სამართლებრივი ჩარჩო და პრაქტიკა

54. სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი, შესაბამისად, ითვალისწინებს შემდეგს:

მუხლი 10 – სასამართლო სხდომის საჯაროობა და ზეპირობა🔗

„1. სასამართლოს სხდომა, როგორც წესი, ტარდება საჯაროდ და ზეპირად. სხდომის დახურვა დასაშვებია მხოლოდ ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.

2. სასამართლოს მიერ მიღებული ყველა გადაწყვეტილება ცხადდება საჯაროდ...“

მუხლი 104 – გამოძიების მონაცემების გამჟღავნების დაუშვებლობა🔗

„1. პროკურორი/გამომძიებელი ვალდებულია უზრუნველყოს, რომ გამოძიების მიმდინარეობის შესახებ ინფორმაცია არ გახდეს საჯარო. ამ მიზნით ის უფლებამოსილია სისხლის სამართლის პროცესის მონაწილე დაავალდებულოს, მისი ნებართვის გარეშე არ გაამჟღავნოს საქმეში არსებული ცნობები, და გააფრთხილოს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის შესახებ [ამ ვალდებულების დარღვევისთვის].

2. მართლმსაჯულებისა და [საქმისწარმოებაში ჩართულ] მხარეთა ინტერესებიდან გამომდინარე, გამოძიებისა და საქმის სასამართლო განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე სასამართლო უფლებამოსილია მხარის შუამდგომლობით ან საკუთარი ინიციატივით მიიღოს გადაწყვეტილება [ასეთი] საქმის მონაწილეთა ან/და სასამართლო სხდომის დარბაზში მყოფ პირთა მიმართ განსახილველი საქმის გარკვეული მონაცემების საჯაროდ გავრცელებისაგან დაცვის შესახებ. აღნიშნული მოთხოვნის დარღვევა იწვევს სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.“

მუხლი 182 – სასამართლო სხდომის საჯაროობა🔗

„1. სასამართლო სხდომა, როგორც წესი, ტარდება ზეპირად და საჯაროდ.

2. სახელმწიფო საიდუმლოების შემცველ მასალებს სასამართლო დახურულ სხდომაზე განიხილავს.

3. სასამართლოს შეუძლია [საქმისწარმოების] მხარის შუამდგომლობით ან საკუთარი ინიციატივით მიიღოს გადაწყვეტილება სხდომის ნაწილობრივ ან სრულად დახურვის შესახებ:

ა) პერსონალური მონაცემების, პროფესიული ან კომერციული საიდუმლოების დაცვის მიზნით;

...

გ) პროცესის მონაწილის ან/და მისი ოჯახის წევრის (ახლო ნათესავის) პირადი უსაფრთხოების დაცვის მიზნით ან თუ გამოიყენება პროცესის მონაწილის დაცვის ის სპეციალური ღონისძიება, რომელიც მოითხოვს სასამართლო სხდომის დახურვას;

...

ე) პირადი მიმოწერის და პირადი შეტყობინების სასამართლო სხდომაზე გამოქვეყნებისას, თუ ამაზე თანახმა არ არის პირი.

4. მოსამართლე უფლებამოსილია წესრიგის დაცვის მიზნით, საკუთარი ინიციატივით ნაწილობრივ ან სრულად დახუროს სასამართლო სხდომა.

5. თუ დახურულ სასამართლო სხდომაზე საქმის განხილვის საკითხის გადაწყვეტა მოითხოვს ისეთი გარემოების საჯაროდ განხილვას, რომელიც საჯაროდ არ უნდა გაცხადდეს, და სხდომის დახურვის შუამდგომლობას მოწინააღმდეგე მხარე არ ეთანხმება, ეს საკითხი დახურულ სხდომაზე განიხილება...

7. სასამართლოს შეუძლია დაავალდებულოს დახურულ სხდომაზე დამსწრე პირი, არ გაახმაუროს ის ინფორმაცია, რომელიც მისთვის ამ სხდომაზე გახდა ცნობილი...“

სამართალი

კონვენციის მე-6 მუხლის სავარაუდო დარღვევა

55. კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლ და მე-2 პუნქტებზე დაყრდნობით, მომჩივანი ჩიოდა, რომ მისი სისხლის სამართლის პროცესი უსამართლო იყო, რადგან მას არ შეეძლო, ეჭვქვეშ დაეყენებინა ის გარემოებები, რომლებშიც მოპოვებულ იქნა მტკიცებულებები მის წინააღმდეგ; რომ გადაწყვეტილება დახურული საქმისწარმოების გამართვის და მის სასამართლო პროცესზე საზოგადოების ხელმისაწვდომობის აკრძალვის შესახებ არ იყო არც აუცილებელი და არც თანაზომიერი; და რომ სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანოებისა და საჯარო ხელისუფლების სხვა თანამდებობის პირების განცხადებები მისი დაკავების შემდეგ, მასმედიაში სხვადასხვა საქმის მასალის გავრცელება, მათ შორის, ფარული ჩანაწერებისა, და სავარაუდოდ ცალმხრივი არგასაჯაროების ვალდებულება, რომელიც მას დაეკისრა სისხლის სამართლის პროცესის ფარგლებში – ყველაფერმა ამან ხელი შეუწყო მის დამნაშავედ წარმოჩენას, რითაც დაირღვა მისი უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლება. მე-6 მუხლი, შესაბამისად, აცხადებს შემდეგს:

„1. „ყოველი ადამიანი ... მისთვის წარდგენილი სისხლისსამართლებრივი ბრალდების საფუძვლიანობის გამორკვევისას, აღჭურვილია ... მისი საქმის სამართლიანი ... განხილვის უფლებით ... სასამართლოს მიერ...“ სასამართლო გადაწყვეტილება ცხადდება საქვეყნოდ, თუმცა მთელ სასამართლო პროცესზე ან მის ნაწილზე პრესა და საზოგადოება შეიძლება არ იქნეს დაშვებული დემოკრატიულ საზოგადოებაში მორალის, საზოგადოებრივი წესრიგის ან ეროვნული უშიშროების ინტერესებისთვის, აგრეთვე, როდესაც ამას მოითხოვს არასრულწლოვანის ინტერესები ან მხარეთა პირადი ცხოვრების დაცვა, ანდა რამდენადაც, სასამართლოს აზრით, ეს მკაცრად აუცილებელია განსაკუთრებული გარემოებების არსებობის გამო, ვინაიდან საქვეყნოობა დააზარალებდა მართლმსაჯულების ინტერესებს.

2. ყოველი ბრალდებული უდანაშაულოდ მიიჩნევა, ვიდრე მისი ბრალეულობა არ დამტკიცდება კანონის შესაბამისად...“

მისაღებობა

მხარეთა წარდგინებები

56. მთავრობამ უდანაშაულობის პრეზუმფციის საკითხთან დაკავშირებით განაცხადა, რომ მომჩივანმა ვერ ამოწურა შიდასამართლებრივი დაცვის საშუალებები. კერძოდ, მათ განაცხადეს, რომ სისხლის სამართლის პროცესის მიზანი იყო ბრალდებულის ბრალეულობის ან უდანაშაულობის დადგენა და ის ვერ გამოდგებოდა კონვენციის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტთან დაკავშირებით პრეტენზიების განხილვის ფორუმად. ამის საპირისპიროდ, ცილისწამების სამოქალაქო სამართალწარმოება (იხილეთ საქმე ბათიაშვილი საქართველოს წინააღმდეგ, N 8284/07, § 49, 2019 წლის 10 ოქტომბერი) იყო უფრო შესაფერისი საშუალება. მთავრობამ წარმოადგინა ცილისწამების სამოქალაქო სამართალწარმოებასთან დაკავშირებული შიდასახელმწიფოებრივი პრეცედენტული სამართლის მაგალითები, რომლებშიც სამოქალაქო სასამართლოებმა დაადგინეს, რომ განცხადებები, რომლებიც პირებს ბრალს სდებდა დანაშაულის ჩადენაში, ამ საკითხზე საბოლოო მსჯავრის არარსებობის პირობებში, იყო ცილისმწამებლური. მათ დამატებით განაცხადეს, რომ სამოქალაქო სამართლებრივი დაცვის საშუალების ეფექტურობა უკვე დაადასტურა ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ შემდეგ საქმეებში: საქმე ტუსკია და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ (N 14237/07, § 91, 2018 წლის 11 ოქტომბერი), ბათიაშვილის საქმე (ციტირებული ზემოთ, § 82) და საქმე ქადაგიშვილი საქართველოს წინააღმდეგ (N 12391/06, § 138, 2020 წლის 14 მაისი). მთავრობამ განაცხადა, რომ ასეთი საქმისწარმოება არასოდეს დაწყებულა მთავარი პროკურატურის წინააღმდეგ და რომ თუმცა ისინი აღიძრა იმდროინდელი პრემიერ-მინისტრის, ვიცე-პრემიერისა და იუსტიციის მინისტრის წინააღმდეგ, ისინი საბოლოოდ შეწყდა მომჩივნის მიერ თავისი საჩივრის უკან გატანის შესახებ გადაწყვეტილების შემდეგ.

57. ალტერნატიულად, და თუ სამოქალაქო სამართლებრივი დაცვის საშუალება ჩაითვლებოდა იურიდიული ძალის არმქონედ, მთავრობა ამტკიცებდა, რომ მომჩივანი ვერ ჩაეტია ექვსთვიან ვადაში, რაც, მათი შეხედულებით, უნდა დაანგარიშდეს სადავო განცხადებების გაკეთების თარიღიდან და სადავო მასალის მასმედიაში გავრცელებიდან.

58. მომჩივანი ამტკიცებდა, რომ მან სათანადოდ შეიტანა საჩივარი თავისი უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლების დარღვევაზე მის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის პროცესის ფარგლებში. შესაბამისად, ის ვალდებული არ იყო, ამ საკითხზე დაეწყო და განეხორციელებინა ცალკე სამოქალაქო სამართალწარმოება. გარდა ამისა, ის ამტკიცებდა, რომ სამოქალაქო სამართლებრივი დაცვის საშუალება არ იქნებოდა ქმედითი, იმდენად, რამდენადაც საქმე არ ეხებოდა არგასაჯაროების ვალდებულების დაკისრებას. შესაბამისად, მისი აზრით, დაცვის შიდასამართლებრივი საშუალებების ამოწურვის წესები და კონვენციის 35-ე მუხლის 1-ლი პუნქტით გათვალისწინებული ვადა მის საქმეში დაცული იყო.

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს შეფასება

59. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო იმეორებს, რომ კონვენციის 35-ე მუხლის 1-ლი პუნქტით გათვალისწინებული შიდასახელმწიფოებრივი საშუალებების ამოწურვის წესის მიზანია, ხელშემკვრელ სახელმწიფოებს მიეცეთ შესაძლებლობა, აღკვეთონ ან გამოასწორონ სავარაუდო დარღვევები ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოსთვის წარდგენამდე. თუმცა ამოწურული უნდა იქნეს სამართლებრივი დაცვის მხოლოდ ის საშუალებები, რომლებიც ეხება სავარაუდო დარღვევებს და რომლებიც, ამავდროულად, ხელმისაწვდომი და საკმარისია. ასეთი სამართლებრივი დაცვის საშუალებების არსებობა საკმარისად განსაზღვრული უნდა იყოს არა მხოლოდ თეორიულად, არამედ ასევე პრაქტიკაში; წინააღმდეგ შემთხვევაში, ისინი არ იქნება მისაღები და ქმედითი; მოპასუხე სახელმწიფოს ვალდებულებაა, დაადგინოს, რომ ეს სხვადასხვა პირობა დაკმაყოფილებულია (იხილეთ საქმე Konstas v. Gecece, N 53466/07, § 28, 2011 წლის 24 მაისი).

60. გარდა ამისა, წესი გამოყენებული უნდა იქნეს გარკვეული მოქნილობისა და ზედმეტი ფორმალობის გარეშე. ის არც აბსოლუტურია და არც ავტომატურად შეიძლება მისი გამოყენება. განხილვის მიზნით, დაცულ იქნა თუ არა ის, აუცილებელია ცალკეული საქმის გარემოებების გათვალისწინება. მათ შორის, ეს ნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ რეალისტურად უნდა გაითვალისწინოს არა მხოლოდ შესაბამისი ხელშემკვრელი მხარის სამართლებრივ სისტემაში ფორმალური სამართლებრივი დაცვის საშუალებების არსებობა, არამედ ის ზოგადი კონტექსტი, რომელშიც ისინი მოქმედებს, აგრეთვე, მომჩივნის პირადი გარემოებები (იხილეთ საქმე Akdivar and Others v. Turkey, 1996 წლის 16 სექტემბერი, § 69, გადაწყვეტილებებისა და განჩინებების ანგარიშები 1996-IV და საქმე İlhan v. Turkey [GC], N 22277/93, § 59, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2000-VII; ასევე იხილეთ საქმე Fatullayev v. Azerbaijan, N 40984/07, § 151, 2010 წლის 22 აპრილი).

61. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დადგენილი პრეცედენტული სამართლის თანახმად, როდესაც გამოყენებულ იქნა სამართლებრივი დაცვის საშუალება, არ არის საჭირო სხვა საშუალების გამოყენება, რომელსაც არსებითად იგივე მიზანი აქვს (იხილეთ საქმე Kozacıoğlu v. Turkey [GC], N 2334/03, § 40, 2009 წლის 19 თებერვალი და საქმე Nicolae Virgiliu Tănase v. Romania [GC], N 41720/13, § 177, 2019 წლის 25 ივნისი).

62. ამ ფონზე და სამოქალაქო სამართლებრივი დაცვის საშუალებასთან დაკავშირებით, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებები, რომლებიც მიღებულ იქნა საქართველოსთან დაკავშირებით და რომლებზეც მიუთითებს მთავრობა (იხილეთ პარაგრაფი 56 ზემოთ), საბოლოო ჯამში არ განსაზღვრავს პრაქტიკაში სადავო სამართლებრივი დაცვის ქმედითობას. პირიქით, ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა ეროვნულ ორგანოებში წარდგენილი რაიმე საჩივრის არარსებობა, იქნება ეს სამოქალაქო თუ სისხლის სამართლის ხასიათის, რომელიც ეხება უდანაშაულობის პრეზუმფციის პრინციპის სავარაუდო დარღვევას მის მიერ განხილვაში არსებულ კონკრეტულ საქმეებში (იხილეთ საქმე ტუსკია და სხვები, § 91, ბათიაშვილის საქმე, § 82 და ქადაგიშვილის საქმე, § 138, ყველა ციტირებული ზემოთ).

63. წინამდებარე საქმეში ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ითვალისწინებს მისთვის მთავრობის მიერ წარდგენილი შიდასახელმწიფოებრივი პრეცედენტული სამართლის მაგალითებს, უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლების კონტექსტში სამოქალაქო სამართლებრივი დაცვის საშუალების ქმედითობის დასადასტურებლად. მიუხედავად იმისა, რომ ეს მაგალითები არ ეხებოდა მომჩივნის სიტუაციის იდენტურ სიტუაციას, მათ აჩვენეს, რომ სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის შესაბამისად, ცილისწამების სამოქალაქო სამართალწარმოება შეიძლება აღძრულიყო უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლების დარღვევასთან დაკავშირებულ ბრალდებებთან მიმართებით. ამასთან დაკავშირებით, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო მიიჩნევს, რომ სამოქალაქო სამართლებრივი დაცვის საშუალება, პრინციპში, შეიძლება იყოს ეფექტური გზა იმ საჩივრის განსახილველად, რომელიც ეხება სავარაუდო მიკერძოებულ განცხადებებს, რომლებიც გაკეთებულია მიმდინარე სისხლის სამართლის პროცესებთან დაკავშირებით ცალკე ან სისხლისსამართლებრივ დაცვის საშუალებებთან კომბინაციაში (იხილეთ, მაგალითად, საქმე Marchiani v. France (dec.), N 30392/03, 2008 წლის 27 მაისი; საქმე Gutsanovi v. Bulgaria, N 34529/10, §§ 176-78, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2013 (ამონაწერები); საქმე Ringwald v. Croatia (dec.) [კომიტეტი], N 14590/15 და 25405/15, §§ 54-58, 2019 წლის 22 იანვარი; და საქმე Januškevičienė v. Lithuania, N 69717/14, §§ 58-59, 2019 წლის 3 სექტემბერი). წინამდებარე საქმეში მომჩივანი არ ამტკიცებდა, რომ სამოქალაქო სამართლებრივი დაცვის საშუალება არაქმედითი იყო. მართლაც, მან წამოიწყო ცილისწამების სამოქალაქო სამართალწარმოება საჯარო ხელისუფლების ზოგიერთი თანამდებობის პირის წინააღმდეგ, მაგრამ მოგვიანებით სარჩელი უკან წაიღო (იხილეთ პარაგრაფი 56 ზემოთ). საპირისპიროდ, ის ამტკიცებდა, რომ მან ამოწურა სხვა სამართლებრივი დაცვის საშუალება, რომელსაც ის ქმედითად მიიჩნევდა – მის წინააღმდეგ აღძრული სისხლის სამართლის საქმისწარმოებები – რაც სამოქალაქო სამართლებრივი დაცვის საშუალებას ზედმეტს ხდის.

64. ამასთან დაკავშირებით, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო აღნიშნავს, რომ მომჩივნის საჩივარს კონვენციის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად სამი ასპექტი აქვს. ამრიგად, ის ეხება საჯარო ხელისუფლების თანამდებობის პირთა განცხადებებს მისი დაკავების შემდეგ, მასმედიაში საქმის სხვადასხვა მასალის, მათ შორის, ფარული ჩანაწერების გავრცელებას და სისხლის სამართლის საქმისწარმოების ფარგლებში მასზე დაკისრებულ, სავარაუდოდ, ცალმხრივი არ გასაჯაროების ვალდებულებას.

65. რაც შეეხება საჯარო ხელისუფლების თანამდებობის პირთა განცხადებებს (იხილეთ პარაგრაფები 16-18და 22 ზემოთ) და თუ ვივარაუდებთ, რომ მხოლოდ სამოქალაქო სამართლებრივი დაცვის საშუალებამ შეიძლება, სასამართლოს პრეცედენტული სამართლით დადგენილ კრიტერიუმებზე დაყრდნობით (იხილეთ პარაგრაფი 63 ზემოთ და მასში ციტირებული მითითებები), უზრუნველყოს მომჩივნის სათანადო და საკმარისი ანაზღაურება, მომჩივანს ეს საქმისწარმოება უნდა გაეგრძელებინა.

66. თუმცა, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს ყურადღების მიღმა არ რჩება ის ფაქტი, რომ წინამდებარე საქმეში შიდასახელმწიფოებრივ დონეზე უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლების შესახებ განცხადება, პირველ რიგში, ფორმულირებული იყო მომჩივნის მიერ, როგორც მჭიდროდ დაკავშირებული საჯაროობის პრინციპის სავარაუდო დარღვევასთან და არგასაჯაროების ვალდებულების მოქმედებასთან, მის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის პროცესის ფარგლებში. კერძოდ, სასამართლო პროცესის სრულად დახურვამ, რომელიც განიხილება საჯარო მოხელეებისა და მის წინააღმდეგ მთავარი მოწმის მიერ მის წინააღმდეგ გაკეთებულ განცხადებებთან მიმართებით და ფარული მასალის გავრცელებამ, მომჩივნის მტკიცებით, ხელი შეუწყო საზოგადოებაში ისეთი აღქმის ჩამოყალიბებას, რომ ის დამნაშავე იყო (იხილეთ პარაგრაფები 35 და 49 ზემოთ).

67. ასეთ გარემოებებში, იმის გათვალისწინებით, რომ უდანაშაულობის პრეზუმფცია განიხილება, როგორც პროცედურული გარანტია თავად სისხლის სამართლის პროცესის კონტექსტში (იხილეთ საქმე Allen v. the United Kingdom [GC], N 25424/09, § 93, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2013), არაგონივრული იყო მომჩივნის მიერ საქმის განხილვა სისხლის სამართლის პროცესის ფარგლებში სამართლებრივი დაცვის სხვა საშუალების გამოუყენებლად (იხილეთ ბათიაშვილის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 83). გარდა ამისა, მან ასევე დაიცვა კონვენციის 35-ე მუხლის 1-ლი პუნქტით გათვალისწინებული ექვსთვიანი ვადა.

68. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო იმასაც აღნიშნავს, რომ საჩივარი არც აშკარად დაუსაბუთებელია და არც მიუღებელი კონვენციის 35-ე მუხლში ჩამოთვლილი ნებისმიერი სხვა საფუძვლის გამო. აქედან გამომდინარე, ის მისაღებად უნდა გამოცხადდეს.

საქმის არსებითი მხარე

მომჩივნის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმისწარმოების სამართლიანობა

მხარეთა წარდგინებები

69. მომჩივანი ამტკიცებდა, რომ მის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმისწარმოება იყო უსამართლო იმ გზის გამო, რომლითაც მოიპოვეს მთავარი მტკიცებულება და ამასთან დაკავშირებული მისი უუნარობის გამო, ქმედითად შესწინააღმდეგებოდა მის მიმართ მის გამოყენებას. კერძოდ, ის ამტკიცებდა, რომ მომწამვლელი ნივთიერება, რომელიც გამოიყენებოდა მის მიერ მკვლელობის „მომზადების“ მტკიცებულებად, მას ჩემოდანში ჩაუდეს. ამასთან დაკავშირებით, მან მიუთითა ეროვნული სასამართლოების უარზე, აეროპორტიდან უსაფრთხოების კამერის ჩანაწერების ამოღებასთან დაკავშირებით, სადაც მისი ბარგი იქნა ამოღებული. მან ასევე განაცხადა, რომ აღნიშნულ მასალაზე თითის ანაბეჭდების შესწავლა არ მომხდარა. მისი აზრით, ეს უმოქმედობები გადამწყვეტი იყო, რადგან მისი ბარგიდან ამოღებული ციანიდის არარსებობისას არცერთი სხვა მტკიცებულება საკმარისი არ იყო მისთვის მსჯავრის დასადებად. ამ მიმართებით, მან ხაზი გაუსვა იმ ფაქტს, რომ გამოძიება შეკითხვასთან დაკავშირებით, თუ სავარაუდოდ როდის, სად ან როგორ შეიძინა მან უკანონო ნივთიერება, ჩამოშორებულ იქნა მის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის გამოძიებიდან და არც არასოდეს გარკვეულა.

70. მთავრობამ განაცხადა, რომ მომჩივანს შეეძლო ეჭვქვეშ დაეყენებინა სადავო მტკიცებულების ნამდვილობა და შესწინააღმდეგებოდა მის გამოყენებას და რომ ეროვნულმა სასამართლოებმა წარადგინეს საკმაო დასაბუთება მისი საჩივრების უარსაყოფად. კერძოდ, აეროპორტის სათვალთვალო კამერებიდან ჩანაწერის მოპოვების შესახებ საჩივარი იყო დაუსაბუთებელი. საპირისპიროდ, ეროვნული სასამართლოები დაეყრდნენ აეროპორტის პერსონალის მოწმეთა ჩვენებებს, რომლებიც ესწრებოდნენ მომჩივნის ბარგის ამოღებას, რათა გამოერიცხათ მტკიცებულებების რაიმე სახით ფალსიფიცირება. რაც შეეხება მომჩივნის არგუმენტებს ჩემოდნიდან ამოღებულ პაკეტზე თითის ანაბეჭდების და დნმ-ის ექსპერტიზის არარსებობასთან დაკავშირებით, ეროვნულმა სასამართლოებმა, მათ შორის, დაადგინეს, რომ ჩხრეკის დროს ის და გამომძიებლები პაკეტს შეეხნენ, რამაც თითის ანაბეჭდებისა და დნმ-ის გამოკვლევა უსარგებლო გახადა. მთავრობამ ასევე განაცხადა, რომ სადავო მტკიცებულება არ იყო ერთადერთი ან გადამწყვეტი მტკიცებულება მომჩივნის წინააღმდეგ. ამასთან დაკავშირებით, ეროვნულმა სასამართლოებმა წარადგინეს ვრცელი დასაბუთება სხვადასხვა მოწმის ჩვენებების და სხვა მტკიცებულებების საფუძველზე, რომელიც ეხება მტრულ დამოკიდებულებას დაზარალებულის მიმართ, მისი [შ.თ.-ის] მკვლელობის მომზადების მოტივებს და მის მიერ საწამლავის მოთხოვნას, იმ დასკვნის გასაკეთებლად, რომ ის გეგმავდა მის [შ.თ.-ის] მკვლელობას.

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს შეფასება

ზოგადი პრინციპები

71. მიუხედავად იმისა, რომ მე-6 მუხლი იძლევა სამართლიანად განხილვის უფლების გარანტიას, ის არ ადგენს მტკიცებულებების მისაღებობის შესახებ რაიმე წესს, როგორც ასეთს, რაც, უპირველესად, არის შიდასახელმწიფოებრივი კანონმდებლობის ფარგლებში რეგულირების საკითხი (იხილეთ საქმე Schenk v. Switzerland, 1988 წლის 12 ივლისი, § 46, სერია A N140; საქმე Jalloh v. Germany [GC], N 54810/00, §§ 94-96, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2006-IX; და საქმე Moreira Ferreira v. Portugal (N 2) [GC], N 19867/12, § 83, 2017 წლის 11 ივლისი).

72. საჭიროა, ერთმანეთისგან განვასხვავოთ მტკიცებულებების მისაღებობა (ანუ საკითხი იმის შესახებ, თუ მტკიცებულების რომელი ელემენტები შეიძლება წარედგინოს შესაბამის სასამართლოს განსახილველად) და დაცვის მხარის უფლებები იმ მტკიცებულებასთან დაკავშირებით, რომელიც რეალურად წარედგინა სასამართლოს. ასევე არსებობს განსხვავება ამ უკანასკნელსა (ანუ არის თუ არა დაცვის მხარის უფლებები სათანადოდ უზრუნველყოფილი აღებულ მტკიცებულებებთან დაკავშირებით) და სასამართლოს მიერ ამ მტკიცებულებების შემდგომ შეფასებას შორის საქმისწარმოების დასრულების შემდეგ. დაცვის მხარის უფლებების თვალსაზრისით, მე-6 მუხლით გათვალისწინებული საკითხები შეიძლება დადგეს იმასთან მიმართებით, იყო თუ არა წარდგენილი მტკიცებულება მოპასუხის სასარგებლოდ თუ მის წინააღმდეგ ისე, რომ უზრუნველყოფილი ყოფილიყო სამართლიანი პროცესი (იხილეთ საქმე Ayetullah Ay v. Turkey, N 29084/07 და 1191/08, § 125, 2020 წლის 27 ოქტომბერი, დამატებითი მითითებებით).

73. შესაბამისად, სასამართლოს როლი არ არის პრინციპში იმის დადგენა, მისაღებია თუ არა მტკიცებულების კონკრეტული სახეები – მაგალითად, უკანონოდ მოპოვებული მტკიცებულებები შიდასახელმწიფოებრივი კანონმდებლობის თვალსაზრისით – ან მართლაც იყო თუ არა მომჩივანი დამნაშავე. პასუხი უნდა გაეცეს შეკითხვას, იყო თუ არა სამართალწარმოება მთლიანობაში, მათ შორის, მტკიცებულებების მოპოვების გზა, სამართლიანი. ეს გულისხმობს მოცემული „მართლწინააღმდეგობის“ შესწავლას და იმ შემთხვევაში, როდესაც საქმე ეხება კონვენციით გათვალისწინებული სხვა უფლების დარღვევას, აღმოჩენილი დარღვევის ხასიათს (იხილეთ საქმე Bykov v. Russia [GC], N 4378/02, § 89, 2009 წლის 10 მარტი; საქმე Lee Davies v. Belgium, N 18704/05, § 41, 2009 წლის 28 ივლისი; და საქმე Prade v. Germany, N 7215/10, § 33, 2016 წლის 3 მარტი).

74. დადგენისას, იყო თუ არა საქმისწარმოება მთლიანობაში სამართლიანი, ასევე უნდა გათვალისწინებული იქნეს, იყო თუ არა დაცული დაცვის მხარის უფლებები. კერძოდ, უნდა დადგინდეს, მიეცა თუ არა მომჩივანს მტკიცებულების ნამდვილობის გასაჩივრების და მისი გამოყენებისთვის წინააღმდეგობის გაწევის შესაძლებლობა (იხილეთ საქმე Szilagyi v. Romania (dec.), N 30164/04, 2013 წლის 17 დეკემბერი). გარდა ამისა, გათვალისწინებული უნდა იქნეს მტკიცებულების ხარისხი, მათ შორის, აყენებს თუ არა ეჭვქვეშ ის გარემოებები, რომლებშიც ის იქნა მოპოვებული, მის სანდოობას ან სიზუსტეს (იხილეთ, სხვა წყაროებს შორის, Bykov-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 90; საქმე Lisica v. Croatia, N20100/06, § 49, 2010 წლის 25 თებერვალი; და Ayetullah Ay-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 126). მიუხედავად იმისა, რომ სამართლიანობის პრობლემა აუცილებლად არ წარმოიშობა იქ, სადაც მოპოვებული მტკიცებულება არ იყო გამყარებული სხვა მასალით, შეიძლება აღინიშნოს, რომ იმ შემთხვევაში, თუ მტკიცებულება ძალიან ძლიერია და არ არსებობს იმის რისკი, რომ ის არასანდო იქნება, დამადასტურებელი მტკიცებულების საჭიროება, შესაბამისად, სუსტია (იხილეთ Lee Davies-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 42; Bykov-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 90; და საქმე Bašić v. Croatia, N 22251/13, § 48, 2016 წლის 25 ოქტომბერი). ამასთან დაკავშირებით, ასევე შეიძლება გავიმეოროთ, რომ მტკიცების ტვირთი ეკისრება ბრალდების მხარეს და ნებისმიერი ეჭვი უნდა იყოს ბრალდებულის სასარგებლოდ (იხილეთ Ayetullah Ay-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 126).

75. განსაზღვრისას, იყო თუ არა საქმისწარმოება მთლიანობაში სამართლიანი, შეიძლება გათვალისწინებული იქნეს მიღებული ძლიერი საზოგადოებრივი ინტერესი კონკრეტული დანაშაულის გამოძიებისა და დასჯის მიმართ და აწონილ იქნეს ინდივიდუალურ ინტერესთან მიმართებით, რომ მის წინააღმდეგ მტკიცებულება კანონიერად იქნეს შეგროვებული (იხილეთ Jalloh-ის საქმე, § 97 და Prade-ის საქმე, § 35, ორივე ციტირებული ზემოთ).

ამ პრინციპების გამოყენება წინამდებარე საქმეში

76. ვუბრუნდებით რა წინამდებარე საქმის გარემოებებს, მომჩივანი ჩიოდა, რომ მის მიერ საკვანძოდ მიჩნეული მტკიცებულებების დაშვებამ და მის წინააღმდეგ გამოყენებამ სისხლის სამართლის პროცესი არასამართლიანად აქცია. კერძოდ, ის ამტკიცებდა, რომ მომწამვლელი ნივთიერება მას ჩემოდანში ჩაუდეს და რომ მან ვერ შეძლო იმ გარემოებების გასაჩივრება, რომლებშიც ის იყო მოპოვებული.

77. რაც შეეხება ამ მტკიცებულების ხარისხს, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო აღნიშნავს, რომ მომჩივნის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის გამოძიება დაიწყო ი.მ.-ის მიერ მიცემული ბრალეულობის დამადასტურებელი მტკიცებულებით და რომ სასამართლოს ბრძანებით დადგენილი შემდგომი ფარული საგამოძიებო ღონისძიებები მომჩივნის წინააღმდეგ (იხილეთ პარაგრაფები 5-9 ზემოთ) იყო ხელისუფლების ორგანოების მიერ მისი დაპატიმრებისა და მისი ბარგის ჩამორთმევის შესახებ გადაწყვეტილების საფუძველი (იხილეთ პარაგრაფები 10-11 ზემოთ; ასევე იხილეთ საქმე Tortladze v. Georgia, N 42371/08, § 72, 2021 წლის 18 მარტი). ამრიგად, მიუხედავად იმისა, რომ მომჩივნის ბარგის ჩამორთმევა არ ეფუძნებოდა წინასწარ სასამართლო ბრძანებას, მას წინ უძღოდა სასამართლოს ბრძანებით დადგენილი ფარული საგამოძიებო ღონისძიებები, რომლებიც, პირველი ინსტანციის სასამართლოს თანახმად, ადასტურებდა გადაუდებელ გარემოებებში მომჩივნის ბარგის ჩამორთმევის განხორციელების საჭიროებას (იხილეთ პარაგრაფი 40 ზემოთ). შესაბამისად, ეს პროცედურა არ იყო უკანონო (შეუპირისპირეთ და შეადარეთ, მაგალითად, საქმე Kobiashvili v. Georgia, N 36416/06, §§ 61 და 65, 2019 წლის 14 მარტი). გარდა ამისა, ი.მ. დაიკითხა ეროვნულ სასამართლოებში, როგორც მომჩივნის, ისე მის მიერ არჩეული ადვოკატების მონაწილეობით. გარდა ამისა, მომჩივნის ჩემოდნის ჩამორთმევასა და შემდგომ ჩხრეკასთან დაკავშირებული გარემოებები დაადასტურა აეროპორტის დაცვის თანამშრომელმა, რომელიც დაიკითხა ღია სასამართლო სხდომაზე და ჯვარედინად დაიკითხა დაცვის მხარის მიერ. ეროვნულმა სასამართლოებმა ის მიიჩნიეს ნეიტრალურ მოწმედ (იხილეთ პარაგრაფები 11და 40 ზემოთ).

78. გარდა ამისა, რაც შეეხება მომჩივნის შესაძლებლობას, ეჭვქვეშ დაეყენებინა მტკიცებულების ნამდვილობა და შესწინააღმდეგებოდა მის გამოყენებას, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო აღნიშნავს, რომ მან არ გაასაჩივრა სასამართლოს გადაწყვეტილებები, რომლებითაც შესაბამისი საგამოძიებო ღონისძიებები კანონიერად გამოცხადდა (იხილეთ პარაგრაფი 40 ზემოთ). ნებისმიერ შემთხვევაში, მას შეეძლო ეჭვქვეშ დაეყენებინა კანონიერება და მის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის პროცესის განმავლობაში ჩამორთმევის და ჩხრეკის სადავო ღონისძიების შედეგად მოპოვებული ნივთიერების ნამდვილობა. მისი არგუმენტები მისი ბარგის ჩამორთმევისა და შემდგომი ჩხრეკის გარემოებების და შედეგად მოპოვებული მტკიცებულებების სანდოობის შესახებ განიხილეს ეროვნულმა სასამართლოებმა და არ დააკმაყოფილეს დასაბუთებულ გადაწყვეტილებებში სისხლის სამართლის პროცესის მსვლელობისას (იხილეთ პარაგრაფები 39-40და 51 ზემოთ; ასევე იხილეთ Tortladze-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 73).

79. ამ ფონზე და სახალხო დამცველის შეფასების მიუხედავად (იხილეთ პარაგრაფი 45 ზემოთ), ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არ მიიჩნევს, რომ ეროვნული სასამართლოების დასაბუთება მომჩივნის მიერ აეროპორტიდან სათვალთვალო კამერის კადრების ამოღების შესახებ განცხადებასთან დაკავშირებით იყო თვითნებური (იხილეთ პარაგრაფი 15  ზემოთ) ან აშკარად უმართებულო. ეროვნულმა სასამართლოებმა ასევე განიხილეს მომჩივნის არგუმენტი სისხლის სამართლის გამოძიების უუნარობასთან დაკავშირებით, დაედგინა, თუ როდის და სად შეიძლებოდა მოეპოვებინა მას მის ჩემოდანში ნაპოვნი ნივთიერება. სასამართლოებმა საკითხი მიიჩნიეს შეუსაბამოდ, მათ წინაშე არსებული საქმის გარემოებებში (იხილეთ პარაგრაფი 40  ზემოთ). რაც შეეხება ჩემოდნიდან ამოღებულ მასალაზე თითის ანაბეჭდებისა და დნმ-ის გამოკვლევის არარსებობას, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო პრობლემად არ მიიჩნევს იმას, რომ მომჩივნის ბარგის ჩხრეკა ჩატარდა ისე, რომ მტკიცებულებების ნებისმიერი შემდგომი ექსპერტული გამოკვლევა აზრს მოკლებული გახდა, როგორც ეს ასევე ნაწილობრივ აღიარეს ადგილობრივმა სასამართლოებმა (იხილეთ პარაგრაფი 11 და 51 ზემოთ). ამასთან დაკავშირებით, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო მიიჩნევს, რომ შესაბამის თანამდებობის პირებს უნდა მიეღოთ სათანადო უსაფრთხოების წინასწარი ზომები მტკიცებულების შესაძლო დაბინძურების თავიდან ასაცილებლად (იხილეთ ასევე Tortladze-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 73). თუმცა ამ წარუმატებლობამ წინამდებარე საქმის ვითარებაში (იხილეთ პარაგრაფები 77-78 ზემოთ) ეჭვქვეშ არ დააყენა მტკიცებულებების სანდოობა.

80. გარდა ამისა, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებს იმ ფაქტს, რომ ამოღებული ნივთიერება არ იყო ერთადერთი მტკიცებულება, რომელსაც ეყრდნობოდა მომჩივნის მსჯავრი (იხილეთ პარაგრაფები 9, 37-41 და 51 ზემოთ; ასევე იხილეთ Bykov-ის საქმე, §§ 96 და 98 და Tortladze-ის საქმე, § 74, ორივე ციტირებული ზემოთ). კერძოდ, მომჩივნის დამნაშავედ ცნობისას, ეროვნული სასამართლოები დაეყრდნნენ ი.მ.-ის მიერ წარმოდგენილ ბრალეულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებას, სხვა მოწმეთა ჩვენებებს, აუდიო და ვიდეოჩანაწერებს და კომპიუტერულ მონაცემებს, რომლებიც, როგორც მრავალმა საექსპერტო კვლევამ დაადასტურა, იყო ნამდვილი, და სხვა მტკიცებულებებს. ამ გარემოებების, აგრეთვე, მოვლენების მომჩივნისეულ ვერსიაში აშკარა შეუსაბამობების გათვალისწინებით (იხილეთ პარაგრაფები 29 და 39 ზემოთ), ეროვნული სასამართლოების უფლებამოსილებაში იყო იმის განხილვა, არსებობდა თუ არა, მთლიანობაში, საკმარისად ძლიერი მტკიცებულებები იმის დასადასტურებლად, რომ მომჩივანი დამნაშავე იყო „მკვლელობის მომზადებაში“.

81. ამ გარემოებებში ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ადგენს, რომ მომჩივნის საქმის სამართალწარმოება, მთლიანობაში, არ ეწინააღმდეგებოდა სამართლიანი პროცესის მოთხოვნებს.

82. შესაბამისად, ამ მიმართებით არ დარღვეულა კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტი.

საჯაროობის პრინციპის სავარაუდო დარღვევა

მხარეთა წარდგინებები

მომჩივანი

83. მომჩივანი ამტკიცებდა, რომ არ არსებობდა არანაირი საფუძველი, რომელიც ამართლებდა სისხლის სამართლის პროცესის სრულად დახურვას. კერძოდ, მას არ სურდა, რომ მისი საკუთარი პირადი ცხოვრება საზოგადოებისგან დაფარული ყოფილიყო და საქმის მასალებში არსებული დანარჩენი პირადი ინფორმაცია არ იყო ისეთი, რომ გარანტირებული ყოფილიყო სასამართლო პროცესის სრულად დახურვა. ყოველ შემთხვევაში, არავის პირადი ცხოვრების დეტალები სასამართლო სხდომებზე არ ყოფილა განხილული და არ ფიგურირებდა გადაწყვეტილებებში.

84. რაც შეეხება მოწმეთა დაცვას, მომჩივანი ამტკიცებდა, რომ მისი საქმის მთავარი მოწმეები ჟურნალისტებს აძლევდნენ ინტერვიუებს და რომ არც მათი ვინაობა და არც მათი პოზიცია საქმესთან დაკავშირებით საიდუმლო არ იყო. რაც შეეხება სავარაუდო საფრთხეს მის წინააღმდეგ მიმდინარე გამოძიებისთვის შესაძლო თანამონაწილეებთან მიმართებით და ციანიდის შეძენასთან დაკავშირებით, რომელიც პარალელურად მიმდინარეობდა და განცალკევებულ გამოძიებას, მან განაცხადა, რომ ეს საქმისწარმოება ვერ გაამართლებდა მის დახურვას. ყოველ შემთხვევაში, მთავარ პროკურატურას, მომჩივნის თანახმად, თავი არ აურიდებია პრესისა და საზოგადოებისთვის რამდენიმე ფარული ჩანაწერის გამჟღავნებისთვის. მათ არც ი.მ.-ის სატელევიზიო გამოსვლები და განცხადებები დაუბრკოლებიათ მიმდინარე სისხლის სამართლის საქმისწარმოების მრავალ ასპექტთან დაკავშირებით.

85. მომჩივანმა ასევე განაცხადა, რომ ზნეობის და რელიგიური მოღვაწეების რეპუტაციის დაცვა არ იყო სამართალწარმოების დახურვის საფუძველი შიდასახელმწიფოებრივი კანონმდებლობის შესაბამისად. გარდა ამისა, ადგილობრივი ორგანოების მიდგომამ ეფექტურად შექმნა განსაკუთრებული რეჟიმი რელიგიური მოღვაწეების, როგორც ჯგუფის მიმართ, რამაც უზრუნველყო კანონის მათთვის ხელსაყრელი გზით გამოყენება, რითაც დაირღვა კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტით გათვალისწინებული საჯაროობის მოთხოვნა და კანონის უზენაესობის პრინციპი.

86. რაც შეეხება იმის შესახებ არგუმენტს, რომ მომჩივნის საქმეში გარკვეულ მოწმეებს დაემუქრნენ, მომჩივანი ამტკიცებდა, რომ საფუძველი იყო ზოგადი და უნდა ნაგულისხმევი ყოფილიყო ი.მ., რომელიც ტელეფონზე საუბრისას ეკამათებოდა მომჩივნის ერთ-ერთ მეგობარს მის სატელევიზიო გამოსვლებთან და განცხადებებთან დაკავშირებით. და კვლავ, აღნიშნული მოწმე ფართოდ იყო ცნობილი და იმის გათვალისწინებით, რომ ის თავად საჯაროდ შეუზღუდავად საუბრობდა საქმის ფაქტობრივად ყველა ასპექტზე, სასამართლო სხდომაზე იმავე საკითხებზე ჩვენების მიცემით მას შემდგომი საფრთხე აღარ შეექმნებოდა. გარდა ამისა, მომჩივანი ამტკიცებდა, რომ პროკურორები სააპელაციო სასამართლოს წინაშე ამტკიცებდნენ, რომ მისმა ერთ-ერთმა ადვოკატმა მიიღო მუქარა, მაგრამ იმავე ადვოკატებმა აღძრეს შუამდგომლობა საჯარო სასამართლო სხდომის ჩატარებასთან დაკავშირებით.

87. მომჩივანმა განაცხადა, რომ ადგილობრივმა სასამართლოებმა ვერ დაასაბუთეს, თუ რატომ არ იქნებოდა შესაძლებელი ნაკლებად შემზღუდავი ზომები, მაგალითად, სასამართლო პროცესის ნაწილობრივ დახურვა. მან ასევე განაცხადა, რომ მისთვის მნიშვნელოვანი იყო მის საქმესთან დაკავშირებით საჯარო ხელისუფლების თანამდებობის პირების მიერ გაკეთებული განცხადებების, სისხლის სამართლის საქმის მასალიდან გარკვეული მასალის გავრცელებისა და, მისი უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლების სავარაუდო დარღვევის გათვალისწინებით, მოვლენებთან დაკავშირებით სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანოების ვერსიის „უარყოფა“. მისი მტკიცებით, კონვენციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული მისი უფლებების შეზღუდვა ვერ დაბალანსდება საქართველოს სახალხო დამცველის მიერ სასამართლო წარმოების მონიტორინგით, რადგან სახალხო დამცველი ხელისუფლებამ მკაცრად გააკრიტიკა მის კომპეტენციასთან დაკავშირებით.

მთავრობა

88. მთავრობა ამტკიცებდა, რომ ეროვნული სასამართლოების გადაწყვეტილებას დახურული სასამართლო პროცესის გამართვასთან დაკავშირებით ჰქონდა სამართლებრივი საფუძველი, იყო სათანადოდ დასაბუთებული და მნიშვნელოვანი ხარისხით გავლენა არ მოუხდენია მომჩივნის კონვენციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებულ უფლებებზე. კერძოდ, ისინი ამტკიცებდნენ, რომ საქმის მასალები და განცხადებები, რომლებიც წარმოდგენილ იქნა შიდასახელმწიფოებრივი სამართალწარმოების ფარგლებში, მომჩივანს და სხვა რელიგიურ მოღვაწეებს აჩვენებდა „ისეთი კუთხით, რაც [იყო] კატეგორიულად მიუღებელი რელიგიური მოღვაწეებისთვის“. მტკიცებულებებს ასევე შეიძლება გამოევლინა მომჩივნისა და სხვა პირების პირადი დეტალები და ინფორმაცია სხვა პირების პირად ცხოვრებასთან დაკავშირებით, მათ შორის, ზოგიერთი ისეთი, რომელსაც შეეძლო კონკრეტული რელიგიური ფიგურების დისკრედიტაცია. განცხადებულ იქნა, რომ მომჩივნის საქმით გამოწვეული საჯაროობის გათვალისწინებით, ასეთი ინფორმაციის გავრცელებას შეიძლება „შეეცვალა საზოგადოებრივი აზრი რელიგიური მოღვაწეების მიერ დაცული ზნეობრივი სტანდარტების მიმართ და მოეხდინა ეკლესიისა და საპატრიარქოს, როგორც ინსტიტუტების, დისკრედიტაცია.“ მთავრობის მტკიცებით, „ზნეობის“ ცნება, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს შესაბამისი პრეცედენტული სამართლის გათვალისწინებით, უნდა განმარტებული იქნეს კონკრეტული საზოგადოების რეალობის გათვალისწინებით და შიდასახელმწიფოებრივმა სასამართლოებმა გააკეთეს სწორედ ეს.

89. გარდა ამისა, ხელისუფლებას მიაჩნდა, რომ მართლმსაჯულების ინტერესები, კერძოდ, იმ სხვა პირებთან დაკავშირებით ინფორმაციისა და ეჭვების გამჟღავნების შესაძლო რისკის თავიდან აცილება, რომლებიც პოტენციურად მონაწილეობდნენ მომჩივნის შესაძლო თანამონაწილეების როლში, ასევე ამართლებდა სასამართლო პროცესის დახურვას. მთავრობის აზრით, ეს ელემენტი იყო გადამწყვეტი ფაქტორი მომჩივანზე, დაზარალებულზე და ყველა მოწმეზე არგამჟღავნების ვალდებულების დასაკისრებლად. გარდა ამისა, პროკურატურამ მიიჩნია, რომ მომჩივნის საქმეში მოწმეების დაცვამ განაპირობა სასამართლო პროცესის დახურვა.

90. რაც შეეხება ნაკლებად შემზღუდავი ღონისძიებების შესაძლო არსებობას სასამართლო პროცესის სრულ დახურვასთან შედარებით, მთავრობამ განაცხადა, რომ სასამართლო პროცესის ნაწილობრივი დახურვა ეფექტური არ იქნებოდა. მათ შორის, მათ განაცხადეს, რომ სასამართლოში მოწმეთა დაკითხვის გამოყოფა ფარული ჩანაწერებისა და მომჩივნის ელექტრონული მოწყობილობებიდან ამოღებული მასალის ჩვენებიდან შეუძლებელი იქნებოდა, რადგან მოწმეთა უმეტესობა იცნობდა ამ უკანასკნელ მტკიცებულებებს. მთავრობის მტკიცებით, შეზღუდვა დაბალანსდა იმ ფაქტით, რომ მომჩივანს და მის ადვოკატებს შეუზღუდავი წვდომა ჰქონდათ სამართალწარმოებაზე და შესაბამის მტკიცებულებებზე და რომ სამართალწარმოებას ესწრებოდა და აკვირდებოდა საქართველოს სახალხო დამცველი. მათ ასევე განაცხადეს, რომ ზოგიერთ მოწმეს დაემუქრნენ და მათ სჭირდებოდათ დაცვა. დაბოლოს, მომჩივნის საქმეზე გამოტანილი გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილები საჯაროდ გამოცხადდა.

სასამართლოს შეფასება

ზოგადი პრინციპები

91. მე-6 მუხლის 1-ელ პუნქტში მითითებული სასამართლო ორგანოების წინაშე საქმისწარმოების საჯარო ხასიათი იცავს დავის მონაწილე მხარეებს მართლმსაჯულების ფარულად განხორციელებისაგან, საზოგადოებრივი კონტროლის გარეშე; ის ასევე არის ერთ-ერთი საშუალება, რომლითაც შეიძლება შენარჩუნდეს ნდობა სასამართლოს მიმართ, იქნება ის ზემდგომი თუ ქვემდგომი. ხდის რა მართლმსაჯულებას თვალსაჩინოს, საჯაროობა ხელს უწყობს მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტის მიზნის, კერძოდ, სამართლიანი პროცესის მიღწევას, რომლის გარანტიაც არის ნებისმიერი დემოკრატიული საზოგადოების ერთ-ერთი ფუნდამენტური პრინციპი, კონვენციის მნიშვნელობის ფარგლებში (იხილეთ საქმე Sutter v. Switzerland, 1984 წლის 22 თებერვალი, § 26, სერია A N 74 და საქმე Riepan v. Austria, N 35115/97, § 27, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2000‑XII).

92. მიუხედავად იმისა, რომ ევროპის საბჭოს ყველა წევრი სახელმწიფო ეთანხმება საჯაროობის ამ პრინციპს, მათი საკანონმდებლო სისტემები და სასამართლო პრაქტიკა ავლენს გარკვეულ მრავალფეროვნებას მისი განხორციელების ფარგლებსა და წესთან, ასევე სასამართლო სხდომების ჩატარებასა და გადაწყვეტილებების „გამოცხადებასთან“ დაკავშირებით. თუმცა, საკითხის ფორმალურ ასპექტს მეორეხარისხოვანი მნიშვნელობა აქვს მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტით მოთხოვნილ საჯაროობის საფუძველში არსებულ მიზანთან შედარებით. გამორჩეული ადგილი, რომელიც დემოკრატიულ საზოგადოებაში უჭირავს სამართლიანი სასამართლოს უფლებას, ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს აიძულებს, განხილვის მიზნებისთვის, რომელიც მან უნდა განახორციელოს ამ სფეროში, შეისწავლოს მოცემული პროცედურის რეალობა (იხილეთ Sutter-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 27).

93. თუმცა, მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტით სასამართლოებს არ ეკრძალებათ, მათთვის წარდგენილი საქმის თავისებურებების გათვალისწინებით, ამ პრინციპიდან გადახვევის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება: ამ დებულების ფაქტობრივი ფორმულირების შესაბამისად, „... პრესა და საზოგადოება შეიძლება სასამართლო პროცესიდან გამოირიცხოს მთლიანად ან ნაწილობრივ, დემოკრატიულ საზოგადოებაში ზნეობის, საზოგადოებრივი წესრიგის ან ეროვნული უსაფრთხოების ინტერესებიდან გამომდინარე იმ შემთხვევაში, თუ ამას მოითხოვს არასრულწლოვანთა ინტერესები ან მხარეთა პირადი ცხოვრების დაცვა, ან იმ ხარისხით, რომლითაც ეს მკაცრად აუცილებელია სასამართლოს შეხედულებით განსაკუთრებულ გარემოებებში, როდესაც საჯაროობა ზიანს აყენებს მართლმსაჯულების ინტერესებს“; სამართალწარმოების მთლიანად ან ნაწილობრივ დახურულ სხდომაზე გამართვა მკაცრად უნდა იყოს მოთხოვნილი საქმის გარემოებებით (იხილეთ, საქმე Diennet v. France, 1995 წლის 26 სექტემბერი, § 34, სერია A NN 325-A; საქმე Martinie v. France [GC], N 58675/00, § 40, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2006; და საქმე Welke and Białek v. Poland, N 15924/05, § 74, 2011 წლის 1 მარტი).

ამ პრინციპების გამოყენება წინამდებარე საქმეში

94. უპირველეს ყოვლისა, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო აღნიშნავს, რომ მომჩივნის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის პროცესის ადრეული ეტაპიდან მას, დაზარალებულსა და მოწმეებს დაეკისრათ არგასაჯაროების ვალდებულება. შემდგომში ადგილობრივმა სასამართლოებმა, ამასთან დაკავშირებით პროკურორის განცხადების საფუძველზე, გადაწყვიტეს დახურული სასამართლო პროცესის გამართვა. სასამართლო გადაწყვეტილებები, სასამართლო პროცესის სრულად დახურვასთან დაკავშირებით, ემყარებოდა შემდეგ საფუძვლებს: საქმის მასალებში სხვადასხვა პირის პირადი ცხოვრების შესახებ ინფორმაციის სავარაუდო არსებობა და კონვენციის მე-8 მუხლით გათვალისწინებული მათი უფლებების დაცვა, საზოგადოებაში დამკვიდრებული რელიგიური და ზნეობრივი პრინციპების დაცვა, მოწმეთა დაცვა და ინციდენტთან დაკავშირებულ სხვადასხვა საკითხზე მიმდინარე სისხლის სამართლის გამოძიებისთვის ზიანის მიყენების რისკის თავიდან აცილება (იხილეთ პარაგრაფები 36, 42 და 50 ზემოთ).

95. წინამდებარე საქმეში უნდა აღინიშნოს, რომ ეროვნული სასამართლოები განიხილავდნენ საქმისწარმოების დახურვის საკითხს როგორც ღია საქმისწარმოების ნაწილს და რომ მომჩივანს შეეძლო სრულად მიეღო მონაწილეობა სასამართლო პროცესში, მათ შორის, იმ პროცედურაში, რომელმაც განაპირობა ბრძანებების დახურულ სხდომაზე გამოტანა (იხილეთ პარაგრაფები 35, 36, 42 და 50 ზემოთ; ასევე იხილეთ საქმე Yam v. the United Kingdom, N 31295/11, §§ 59 და 61, 2020 წლის 16 იანვარი).

96. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ითვალისწინებს მომჩივნის იმ არგუმენტს, რომ ყველა ის საფუძველი, რომელზეც ეროვნული სასამართლოები ამყარებდნენ თავის გადაწყვეტილებას საქმისწარმოების საზოგადოებისთვის დახურვის შესახებ, ცალსახად არ იყო გათვალისწინებული შიდასახელმწიფოებრივი კანონმდებლობით. კერძოდ, საზოგადოებაში რელიგიური და ზნეობრივი პრინციპების და მართლმსაჯულების ინტერესების დაცვა არ იყო ჩამოთვლილი სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 182-ე მუხლში, როგორც დახურული სასამართლო პროცესის გამართვის შესაძლო საფუძველი (იხილეთ პარაგრაფი 54 ზემოთ). თუმცა, ეს დებულება სასამართლოებს ანიჭებდა გარკვეულ დისკრეციას საკითხის განხილვისას, დაეხურათ თუ არა სასამართლო პროცესი „წესრიგის დაცვის მიზნით“ (იხილეთ პარაგრაფი 54 ზემოთ). ნებისმიერ შემთხვევაში, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ამტკიცებს, რომ მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტი, მათთვის წარდგენილი საქმის თავისებურებების გათვალისწინებით, სასამართლოებს ხელს არ უშლის საჯაროობის პრინციპიდან გადახვევაში (იხილეთ Welke and Białek-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 74). მართლაც, მოცემულ დებულებაში პირდაპირ არის ნათქვამი, რომ საზოგადოება მთლიანად ან ნაწილობრივ შეიძლება გამოირიცხოს სასამართლო პროცესიდან, ზნეობის ინტერესებიდან გამომდინარე ან განსაკუთრებულ გარემოებებში, როდესაც საჯაროობა აზიანებს მართლმსაჯულების ინტერესებს. აქედან გამომდინარე, არ შეიძლება ითქვას, რომ ეროვნული სასამართლოების შესაბამისი გადაწყვეტილებები კანონიერ საფუძველს იყო მოკლებული.

97. ამ კონტექსტში, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ვერ დაეთანხმება ეროვნული სასამართლოების დასაბუთებას და მთავრობის შესაბამის არგუმენტებს იმასთან დაკავშირებით, რომ „საზოგადოებაში დამკვიდრებულ რელიგიურ და ზნეობრივ პრინციპებს“ (იხილეთ პარაგრაფი 42 ზემოთ) შეიძლება ჰქონდეს პრიორიტეტი კონვენციით და საქართველოს კონსტიტუციით დაცული სხვადასხვა უფლების დაბალანსების პროცესში. თუმცა, შესაბამისი გადაწყვეტილებები დახურული საქმისწარმოების შესახებ არ იყო დამყარებული მხოლოდ ამ მიზეზებზე და ეხებოდა კონვენციის მე-8 მუხლის შესაბამისად სხვადასხვა პირის უფლებების დაცვას, მოწმეთა დაცვას და ინციდენტთან დაკავშირებული სხვადასხვა საკითხზე მიმდინარე სისხლის სამართლის გამოძიებისთვის ზიანის რისკის თავიდან აცილებას (იხილეთ პარაგრაფები 36, 42 და 50 ზემოთ).

98. თითოეული საფუძვლის დეტალური შეფასების გარეშე და თუნდაც იმის ვარაუდით, რომ კუმულატიურად აღებული ეს მიზეზები ამართლებდა წინამდებარე საქმეში კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტის მიხედვით საჯაროობის პრინციპიდან გადახვევას, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო შეაფასებს, სათანადოდ განიხილეს თუ არა ეროვნულმა სასამართლოებმა ნაკლებად შემზღუდავი ღონისძიებების გამოყენების შესაძლებლობა. ამასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა, თუ რატომ იყო შეუძლებელი სასამართლო სხდომების ნაწილობრივ გახსნა, სააპელაციო საქმისწარმოების სპეციფიკური ხასიათის გათვალისწინებით (იხილეთ პარაგრაფი 50 ზემოთ). საპირისპიროდ, პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ განმარტა, თუ რატომ არ იყო შესაძლებელი სასამართლო პროცესის ნაწილობრივ დახურვა, ნაცვლად იმისა, რომ მომჩივნის მთელი სასამართლო პროცესი დახურულ სხდომაზე გაემართა (იხილეთ პარაგრაფები 36 და 42 ზემოთ). თუმცა, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო იმეორებს, რომ შესაბამისი გადაწყვეტილებების მიღებისას სასამართლოებმა უნდა შეასრულონ მკაცრი აუცილებლობის მოთხოვნა (იხილეთ პარაგრაფი 93 ზემოთ; და შეადარეთ, მაგალითად, საქმე Belashev v. Russia, N 28617/03, § 83, 2008 წლის 4 დეკემბერი და Yam-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 54).

99. მიუხედავად იმისა, რომ საზოგადოების და პრესის გამორიცხვასთან დაკავშირებით, მოპასუხის საჯარო განხილვის უფლების სავარაუდო დარღვევასთან დაკავშირებული შეკითხვა მაინცდამაინც არ არის კორელაციაში მოპასუხის მიერ მისი სხვა საპროცესო უფლებების განხორციელებისთვის რაიმე ფაქტობრივი ზიანის არსებობასთან (იხილეთ საქმე Kilin v. Russia, N 10271/12, § 111, 2021 წლის 11 მაისი), ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო მიიჩნევს, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიდგომა (იხილეთ წინა პარაგრაფი) არის პრობლემატური, თუნდაც იმის გამო, რომ სასამართლო პროცესზე მხარეთა პაექრობაში მომჩივანი ჩიოდა მასზე დაკისრებული არგასაჯაროების ვალდებულების და მისი უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლების დარღვევის გამო პირდაპირ სისხლის სამართლის დახურული პროცესის გამართვასთან დაკავშირებით და თავისი მოთხოვნის გასამყარებლად, რომელიც უკავშირდებოდა სასამართლო პროცესის ნაწილობრივ მაინც გასაჯაროებას (იხილეთ პარაგრაფი 35 ზემოთ). კერძოდ, მომჩივანზე დაკისრებულმა არგამჟღავნების ვალდებულებამ მას ხელი შეუშალა მის წინააღმდეგ საქმეზე საჯარო კომენტარის გაკეთებაში. საპირისპიროდ, პროკურატურის ორგანოებმა გააკეთეს სხვადასხვა განცხადება საქმესთან დაკავშირებით და საჯაროდ გაავრცელეს საქმის მასალების ნაწილები (იხილეთ პარაგრაფები 16-17, 22 და 27 ზემოთ). გარდა ამისა, მთავარი მოწმე თავისუფლად აძლევდა ინტერვიუს მასმედიას და აკეთებდა ბრალდების შემცველ განცხადებებს მომჩივნის წინააღმდეგ (იხილეთ პარაგრაფები 24-25და 28 ზემოთ). ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო დამატებით აღნიშნავს მზარდი საზოგადოებრივი ინტერესის უდავო არსებობას, მომჩივნის წინააღმდეგ საქმესთან დაკავშირებით. ამიტომ, მომჩივნის არგუმენტი სასამართლო პროცესის მხოლოდ ნაწილობრივ დახურვის შესაძლებლობასთან დაკავშირებით მოითხოვდა მკაფიო, დასაბუთებულ პასუხს. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოკლე განმარტება, რომ დაცვის მხარემ საჯაროდ გააკეთა კომენტარი სასამართლო პროცესზე, არგასაჯაროების ვალდებულების მოქმედების მიუხედავად და რომ სასამართლოზე გავლენას არ მოახდენდა სასამართლოს სხდომის დარბაზის გარეთ გაკეთებული განცხადებები (იხილეთ პარაგრაფი 43 ზემოთ), საკმარისად არ ეხებოდა მომჩივნის არგუმენტს, ნაკლებად შემზღუდავი ზომების გამოყენების შესაძლებლობასთან და სასამართლო პროცესის სრული დახურვის ზემოქმედებასთან დაკავშირებით, კონვენციის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებულ მის უფლებებზე, მის საქმესთან დაკავშირებულ კონკრეტულ გარემოებებში.

100. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ახლა გადადის კითხვაზე, დაბალანსდა თუ არა სასამართლო პროცესის დახურვა საკმარისად, როგორც ამას მთავრობა აცხადებს, იმ ფაქტით, რომ სახალხო დამცველის აპარატს მიეცა მასზე დაკვირვების უფლება. ამასთან დაკავშირებით, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო მიიჩნევს, რომ მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ თავის მოხსენებაში სახალხო დამცველმა თავად გააკრიტიკა სასამართლო სხდომების დახურვის შესახებ გადაწყვეტილება და ის ფაქტი, რომ სასამართლო პროცესის ნაწილობრივ დახურვის შესაძლებლობა არ განხორციელდა (იხილეთ პარაგრაფი 45 ზემოთ). გარდა ამისა, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ვერ უგულებელყოფს იმ ფაქტს, რომ მის დასკვნებს კრიტიკულად შეხვდა მთავარი პროკურატურა და პირველი ინსტანციის სასამართლო, რომელმაც დაადგინა, რომ მისი მოხსენება მომჩივნის სასამართლო პროცესთან დაკავშირებით (იხილეთ პარაგრაფი 45 ზემოთ) მიზნად ისახავდა საზოგადოების „დეზინფორმირებას“ (იხილეთ პარაგრაფები 46-47 ზემოთ). ეს ვერ შეამსუბუქებდა იმ მავნე ზეგავლენას, რაც დახურული სასამართლო პროცესის ჩატარების შესახებ გადაწყვეტილებას ამ გარემოებებში შეიძლება ჰქონოდა მართლმსაჯულების სათანადო განხორციელების მიმართ საზოგადოების ნდობაზე.

101. დაბოლოს, სააპელაციო განხილვა ასევე გაიმართა დახურულ სხდომაზე. რაც შეეხება უზენაეს სასამართლოს, მისი გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა წერილობითი საქმისწარმოების წესით. აქედან გამომდინარეობს, რომ სააპელაციო წარმოებამ არ აღმოფხვრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს უუნარობა, შეეზღუდა ღონისძიება იმით, რაც მკაცრად აუცილებელი იყო დასახული მიზნების მისაღწევად.

102. გაითვალისწინა რა ეს მოსაზრებები, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ასკვნის, რომ დაირღვა კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტი.

მომჩივნის უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლება

მხარეთა წარდგინებები

103. მომჩივანი ამტკიცებდა, რომ ადგილობრივი ორგანოების ქმედებებით და განცხადებებით დაირღვა მისი უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლება მისი ბრალის დამტკიცებამდე. კერძოდ, იმ გარემოებებში, რომლებშიც მას დაეკისრა არგასაჯაროების ვალდებულება და სისხლის სამართლის პროცესი საზოგადოებისთვის დაიხურა, ამ პროცესის გახსნის შესახებ მისი თხოვნის მიუხედავად, საჯარო ხელისუფლების სხვადასხვა თანამდებობის პირს და პროკურორებს შეეძლოთ არა მხოლოდ გაეკეთებინათ სხვადასხვა განცხადება სისხლის სამართლის საქმეში განვითარებულ მოვლენებთან დაკავშირებით, არამედ ასევე მასმედიაში გაევრცელებინათ შერჩეული ამონაწერები სისხლის სამართლის საქმის მასალიდან, იმ ფარული ჩანაწერების ჩათვლით, რომლებიც მას ადანაშაულებდა იმაში, რაშიც მას ბრალი ედებოდა. ანალოგიურად, ბრალდების მხარის მთავარმა მოწმემ თავისუფლად მისცა ინტერვიუები, რომლებშიც მას ბრალი დასდო, ხოლო თავად მომჩივანს უნდა შეესრულებინა არგასაჯაროების ვალდებულება. ამ გარემოებებმა, მომჩივნის მტკიცებით, ხელი შეუწყო მის დამნაშავედ წარმოჩენას.

104. მთავრობამ განაცხადა, რომ მომჩივნის უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლება არ დარღვეულა მისი დაკავების შემდეგ საჯარო ხელისუფლების თანამდებობის პირების მიერ გაკეთებული განცხადებების, საქმის გარკვეული მასალების მასმედიაში გავრცელების ან/და არგამჟღავნების ვალდებულების მოქმედების გამო. კერძოდ, განცხადებებში მხოლოდ ზოგადად იყო აღწერილი სავარაუდო დანაშაული, მომჩივნის საქმის მიმდინარეობასთან დაკავშირებით საზოგადოების ინფორმირების მიზნით. მათ არ დაუდანაშაულებიათ მომჩივანი რაიმე დანაშაულის ჩადენაში. ამასთან დაკავშირებით მთავრობა ამტკიცებდა, რომ მომჩივანმა და მისმა ადვოკატებმა, არგასაჯაროების ვალდებულების მიუხედავად, გააკეთეს გარკვეული განცხადებები მედიაში და გააპროტესტეს მომჩივნის უდანაშაულობა და წარადგინეს გარკვეული ინფორმაცია სისხლის სამართლის საქმისწარმოებასთან დაკავშირებით. რაც შეეხება სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანოების მიერ გარკვეული მასალების გავრცელებას, მთავრობამ აღნიშნა, რომ ეს ემსახურებოდა საზოგადოების ინფორმირების მიზანს, იმ ფაქტის გათვალისწინებით, რომ მომჩივნის საქმემ მიიპყრო მზარდი საზოგადოებრივი ინტერესი. ამის საპირისპიროდ, მომჩივანმა 2017 წლის 13 თებერვალს ასევე გაავრცელა წერილი ეკლესიაში კორუფციის შესახებ (იხილეთ პარაგრაფი 19 ზემოთ). ამით მომჩივანმა თავადაც შეუწყო ხელი მის საქმეზე საზოგადოებრივი ყურადღების მიპყრობას.

სასამართლოს შეფასება

ზოგადი პრინციპები

105. სასამართლო იმეორებს, რომ უდანაშაულობის პრეზუმფცია, რომელიც დაცულია კონვენციის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტით, წარმოადგენს სამართლიანი სასამართლოს ერთ-ერთ ელემენტს, რომელიც მოთხოვნილია 1-ლი პუნქტით. უდანაშაულობის პრეზუმფცია დაირღვევა, თუ სასამართლო გადაწყვეტილება ან საჯარო ხელისუფლების თანამდებობის პირის განცხადება სისხლის სამართლის დანაშაულის ჩადენაში ბრალდებული პირის შესახებ ასახავს იმ მოსაზრებას, რომ ის არის დამნაშავე, სანამ მისი ბრალეულობა არ დადასტურდება კანონის შესაბამისად. საკმარისია, თუნდაც რაიმე ოფიციალური დასკვნის არარსებობის შემთხვევაში, რომ არსებობდეს რაიმე დასაბუთება, რომელიც იმაზე მიუთითებს, რომ სასამართლო ან თანამდებობის პირი ბრალდებულს მიიჩნევს დამნაშავედ. ასეთი მოსაზრების ნაადრევად გამოთქმა თავად ტრიბუნალის მიერ გარდაუვალად ეწინააღმდეგება ნახსენებ პრეზუმფციას (იხილეთ, სხვა წყაროებს შორის, საქმე Deweer v. Belgium, 1980 წლის 27 თებერვალი, § 56, სერია A N 35; საქმე Minelli v. Switzerland, 1983 წლის 25 მარტი, §§ 27, 30 და 37, სერია A N 62; საქმე Allenet de Ribemont v. France, 1995 წლის 10 თებერვალი, §§ 35-36, სერია A N 308; საქმე Daktaras v. Lithuania, N 42095/98, §§ 41-44, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2000 X; და საქმე Matijašević v. Serbia, N 23037/04, § 45, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2006).

106. გარდა ამისა, ერთმანეთისგან უნდა განვასხვაოთ ის განცხადებები, რომლებიც ასახავს იმ მოსაზრებას, რომ მოცემული პირი არის დამნაშავე და ის განცხადებები, რომლებიც უბრალოდ აღწერს „საეჭვო მდგომარეობას“. პირველი არღვევს უდანაშაულობის პრეზუმფციას, ხოლო მეორე დაუსაბუთებლად მიიჩნევა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ განხილულ სხვადასხვა სიტუაციაში (იხილეთ, მათ შორის, საქმე Lutz v. Germany, 1987 წლის 25 აგვისტო, § 62, სერია A N 123 და საქმე Leutscher v. the Netherlands, 1996 წლის 26 მარტი, § 31, ანგარიშები 1996-II).

107. მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტი არეგულირებს სისხლის სამართლის საქმისწარმოებას მთლიანად, „სასამართლო დევნის შედეგის მიუხედავად“ (იხილეთ Minelli-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 30). თუმცა, როგორც კი ბრალდებული დამნაშავედ იქნება ცნობილი, პრინციპში, ის წყვეტს გამოყენებას, სასჯელის გამოტანის შემდგომი პროცედურის დროს დაყენებულ ბრალდებებთან მიმართებით (იხილეთ საქმე Phillips v. the United Kingdom, N 41087/98, § 35, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2001‑VII).

108. გამოხატვის თავისუფლება, რომელიც გარანტირებულია კონვენციის მე-10 მუხლით, მოიცავს ინფორმაციის მიღებისა და გავრცელების თავისუფლებას. შესაბამისად, მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტს არ შეუძლია ხელისუფლების ორგანოებისთვის ხელის შეშლა სისხლის სამართლის გამოძიების მიმდინარეობის შესახებ საზოგადოების ინფორმირებაში, მაგრამ მოითხოვს, რომ მათ ეს გააკეთონ მთელი იმ წინდახედულობით და სიფრთხილით, რომელიც აუცილებელია უდანაშაულობის პრეზუმფციის დასაცავად (იხილეთ Alletet de Ribemont-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 38).

109. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ დემოკრატიულ საზოგადოებაში გარდაუვალია ინფორმაციის გავრცელება სამსახურში დისციპლინარულ გადაცდომასთან დაკავშირებით სერიოზული ბრალდების წაყენებისას (იხილეთ საქმე Arrigo and Vella v. Malta (dec.), N 6569/04, 2005 წლის 10 მაისი). მან აღიარა, რომ იმ საქმეებში, სადაც მომჩივანი იყო მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ფიგურა სავარაუდო დანაშაულის ჩადენის დროს, სახელმწიფო უმაღლესი თანამდებობის პირებს, მათ შორის, გენერალურ პროკურორს, მოეთხოვებოდათ საზოგადოების ინფორმირება სავარაუდო დანაშაულისა და შემდგომი სისხლის სამართლის საქმისწარმოების შესახებ. თუმცა, ამ გარემოებას არ შეეძლო გაემართლებინა ოფიციალური პირების მიერ პრესასთან ინტერვიუებში გამოყენებული სიტყვები (იხილეთ საქმე Butkevičius v. Lithuania, N 48297/99, § 50, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2002‑II (ამონაწერები)). ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა საჯარო ხელისუფლების თანამდებობის პირთა მიერ მათ განცხადებებში სიტყვების შერჩევის მნიშვნელობა იქამდე, სანამ პირი წარდგება სასამართლოს წინაშე და მას დამნაშავედ ცნობენ კონკრეტულ სისხლის სამართლის დანაშაულში. თუმცა, არღვევს თუ არა უდანაშაულობის პრეზუმფციის პრინციპს საჯარო ხელისუფლების თანამდებობის პირის განცხადება, უნდა განისაზღვროს იმ კონკრეტული გარემოებების კონტექსტში, რომლებშიც გაკეთდა სადავო განცხადება (იხილეთ, მათ შორის, საქმე Adolf v. Austria, 1982 წლის 26 მარტი, §§ 36-41, სერია A N 49 და Daktaras-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 41). ნებისმიერ შემთხვევაში, გამოთქმული მოსაზრებები ვერ გაუთანაბრდება საჯარო ხელისუფლების თანამდებობის პირის განცხადებებს მომჩივნის ბრალეულობის შესახებ, რომლებიც საზოგადოებას დააჯერებდა, რომ ის დამნაშავეა და გამოიწვევდა უფლებამოსილი სასამართლო ხელისუფლების ორგანოს მიერ ფაქტების შეფასებას (იხილეთ Butkevičius-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 53 და საქმე Garycki v. Poland, N 14348/02, § 70, 2007 წლის 6 თებერვალი).

ამ პრინციპების გამოყენება წინამდებარე საქმეში

110. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო აღნიშნავს, რომ მომჩივანი, რომელიც იმ დროს იყო დეკანოზი და საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის დაქვემდებარებაში მოქმედი სამედიცინო კლინიკის დირექტორი, დააკავეს როგორც ეკლესიის სისტემაში მომუშავე პირის მკვლელობის მომზადებაში ეჭვმიტანილი. გარდაუვალი იყო მის წინააღმდეგ აღძრულ სისხლის სამართლის საქმეზე მზარდი საზოგადოებრივი ინტერესის მიპყრობა და მასმედიის მიერ ფართოდ გაშუქების თავიდან აცილება (იხილეთ შესაბამისი ცვლილებების გათვალისწინებით, საქმე Viorel Burzo v. Romania, N 75109/01 და 12639/02, § 160, 2009 წლის 30 ივნისი). ამასთან დაკავშირებით, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ითვალისწინებს მთავრობის არგუმენტს საზოგადოების იმ ლეგიტიმურ საჯარო ინტერესთან დაკავშირებით, რომელიც უკავშირდება ინფორმირებას სავარაუდო დანაშაულთან და შესაბამის სისხლის სამართლის პროცესთან დაკავშირებით (იხილეთ პარაგრაფი 104 ზემოთ; იხილეთ ასევე საქმე Paulikas v. Lithuania, N 57435/09, §§ 50 და 60, 2017 წლის 24 იანვარი).

111. ამ ფონზე, მომჩივნის დაკავებისთანავე გაკეთდა მრავალი საჯარო განცხადება (იხილეთ პარაგრაფები 16-18 ზემოთ). ზოგიერთი ეს განცხადება, მაგალითად, პრემიერ-მინისტრისა და იუსტიციის მინისტრისა, ცალსახად არ ამტკიცებდა, რომ მომჩივანმა დანაშაული ჩაიდინა. ამიტომ, ისინი მაინცდამაინც არ წარმოადგენდნენ მისი უდანაშაულობის უფლების დარღვევას (იხილეთ Konstas-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 41). საპირისპიროდ, ვიცე-პრემიერის განცხადება იყო უფრო ცალსახა (იხილეთ პარაგრაფი 18 ზემოთ). გარდა ამისა, სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანოებმა განაცხადეს, რომ მათ მიერ „შეგროვებულმა მტკიცებულებებმა“ გამოავლინა, რომ მომჩივანი „ამზადებდა ერთ-ერთი პირის მკვლელობას და სწორედ ამ მიზნით შეიძინა მომწამვლელი ნივთიერება“ (იხილეთ პარაგრაფი 16 ზემოთ). ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო მზად იქნებოდა ეღიარებინა, რომ მოცემულმა განცხადებამ საზოგადოებას შეატყობინა, რომ სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანოები ფლობდნენ საკმარის მასალას მომჩივნისთვის ბრალის წასაყენებლად (შეადარეთ პარაგრაფები 12 და 16 ზემოთ; იხილეთ ასევე Butkevičius-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 52). თუმცა, ხელისუფლების ორგანოები ასევე ამტკიცებდნენ, რომ „თუ [ეს ნივთიერება] გამოყენებული იქნებოდა, ბრალდებულის დანაშაულებრივი განზრახვა განხორციელდებოდა და ლეტალური შედეგი გარდაუვალი იქნებოდა“ (იხილეთ პარაგრაფი 16 ზემოთ), რაც გარკვეულწილად გასცდებოდა მომჩივნის წინააღმდეგ ბრალდების შესახებ მხოლოდ საზოგადოების ინფორმირების მიზანს.

112. რაც კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია, თავდაპირველ განცხადებებს მოჰყვა სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანოების მიერ მომჩივნის წინააღმდეგ აღძრული სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებული მასალის გავრცელება. მიუხედავად იმისა, რომ მისმა საქმემ მიიპყრო საზოგადოების დიდი ყურადღება, რაც საგამოძიებო და სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანოებისგან მოითხოვდა საზოგადოების ინფორმირებას მისი საქმის მსვლელობის შესახებ, როგორც ეს ასევე მოითხოვა სახალხო დამცველმა (იხილეთ პარაგრაფი 21 ზემოთ), სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანოებმა გაავრცელეს საქმის მასალა, რომელშიც, მათ შორის, ნაჩვენები იყო მისი აშკარა თხოვნა ციანიდის შოვნასთან დაკავშირებით, განცხადებასთან ერთად, რომ მტკიცებულებებით „დადგინდა“, რომ ის საწამლავის შესახებ ინფორმაციის მოპოვებას ცდილობდა დაზარალებულის „მკვლელობის მიზნებისთვის“ (იხილეთ პარაგრაფი 27 ზემოთ). ეს კი ის ქმედებები და განცხადებებია, რომლებიც სცილდება იმ დისკრეციის ფარგლებს და წინდახედულობას, რაც აუცილებელია მომჩივნის უდანაშაულობის პრეზუმფციის დასაცავად.

113. გარდა ამისა, როგორც მანამდე იქნა აღნიშნული (იხილეთ პარაგრაფი 99 ზემოთ), მომჩივანსა და მის წინააღმდეგ მთავარ მოწმეს დაეკისრათ არგასაჯაროების ვალდებულება. და მაინც, არ ჩანს, რომ სისხლისსამართლებრივი დევნის ორგანოები ცდილობდნენ აღესრულებინათ არგასაჯაროების ვალდებულება ამ უკანასკნელთან დაკავშირებით, რამაც მოწმეს მისცა შესაძლებლობა, საჯარო ბრალდებები წაეყენებინა მომჩივნის წინააღმდეგ, მის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებული სხვადასხვა ფაქტობრივი გარემოების განხილვისას.

114. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო მიიჩნევს, რომ კუმულატიურად აღებულ ამ ელემენტებს არ შეეძლო, არ დაერწმუნებინა საზოგადოება იმაში, რომ მომჩივანი დამნაშავე იყო, სანამ მისი ბრალეულობა კანონის მიხედვით დადასტურდებოდა, განსაკუთრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმისწარმოების დროს, ვიდრე პირველი ინსტანციის სასამართლო გამოიტანდა თავის ვერდიქტს (შეუპირისპირეთ და შეადარეთ, მაგალითად, Konstas-ის საქმე, ციტირებული ზემოთ, § 34). ამ გარემოებების მავნე ზემოქმედება მომჩივნის უდანაშაულობის პრეზუმფციის უფლებაზე ვერ კომპენსირდება მომჩივნისა და მისი ადვოკატების მიერ (რომლებიც მოგვიანებით დაიბარეს პროკურატურაში დაკითხვაზე ამასთან დაკავშირებით) გაკეთებული ზოგიერთი განცხადებით, რაც აშკარად არღვევს არგასაჯაროების ვალდებულებას ან შესაძლებლობით, შიდასახელმწიფოებრივი კანონმდებლობის შესაბამისად, რომ მოთხოვნილი იქნეს ამ ვალდებულების უარყოფა, რაც, ნებისმიერ შემთხვევაში, უარყვეს შესაბამისმა ორგანოებმა (იხილეთ პარაგრაფები 26 და 31 ზემოთ).

115. ზემოაღნიშნული მოსაზრებებიდან გამომდინარე, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ადგენს, რომ დაირღვა კონვენციის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტი წინამდებარე საქმესთან დაკავშირებულ კონკრეტულ გარემოებებში.

კონვენციის 41-ე მუხლის გამოყენება

116. კონვენციის 41-ე მუხლი ითვალისწინებს შემდეგს:

„თუ სასამართლო დაასკვნის, რომ დაირღვა კონვენციით ან მისი ოქმებით გათვალისწინებული უფლება, ხოლო შესაბამისი მაღალი ხელშემკვრელი მხარის შიდა სამართალი დარღვევის მხოლოდ ნაწილობრივი გამოსწორების შესაძლებლობას იძლევა, საჭიროების შემთხვევაში, სასამართლო დაზარალებულ მხარეს სამართლიან დაკმაყოფილებას მიაკუთვნებს.“

ზიანი

117. მომჩივანმა მოითხოვა 376 304 ლარი (GEL) მატერიალურ ზიანთან დაკავშირებით, შემოსავლის დაკარგვის გამო და 150 000 ევრო (EUR) მორალურ ზიანთან დაკავშირებით.

118. მთავრობა ამტკიცებდა, რომ არ არსებობდა კავშირი კონვენციით გათვალისწინებულ სავარაუდო დარღვევებსა და მატერიალურ ზიანთან დაკავშირებულ მოთხოვნას შორის. რაც შეეხება მორალურ ზიანს, მათ განაცხადეს, რომ მომჩივნის მოთხოვნა იყო გადაჭარბებული და რომ საკმარისი იქნებოდა დარღვევის დადგენა.

119. სასამართლო ვერ ადგენს რაიმე მიზეზობრივ კავშირს აღმოჩენილ დარღვევებსა და სავარაუდო მატერიალურ ზიანს შორის; აქედან გამომდინარე, ის ამ მოთხოვნას უარყოფს.

120. რაც შეეხება მორალურ ზიანს, სასამართლო მიიჩნევს, რომ წინამდებარე საქმის გარემოებებში დარღვევის დადგენა თავისთავად წარმოადგენს საკმარის სამართლიან დაკმაყოფილებას.

ხარჯები და დანახარჯები

121. მომჩივანმა ასევე მოითხოვა 6 360 ლარი სასამართლოში თავისი იურიდიული წარმომადგენლობისთვის და 3 058 ლარი შესაბამისი ხარჯებისა და დანახარჯებისთვის, როგორიცაა თარგმნისა და საფოსტო ხარჯები. მან წარადგინა თავის ადვოკატთან დადებული კონტრაქტი და ყველა მოთხოვნილი ხარჯისა და დანახარჯის გადახდის დამადასტურებელი საბუთი.

122. მთავრობას კომენტარი არ გაუკეთებია.

123. სასამართლოს პრეცედენტული სამართლის თანახმად, მომჩივანი უფლებამოსილია, მოითხოვოს ხარჯებისა და დანახარჯების ანაზღაურება მხოლოდ იმდენად, რამდენადაც დადასტურებულია, რომ ამ ხარჯებისა და დანახარჯების გაწევა აუცილებლობითაა გამოწვეული, ფაქტობრივადაა გაწეული და გონივრულია რაოდენობრივად. წინამდებარე საქმეში, მის ხელთ არსებული დოკუმენტებისა და ზემოაღნიშნული კრიტერიუმების გათვალისწინებით, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევს 9 418 ლარის მიკუთვნებას, ყველა პუნქტის შესაბამისად დანახარჯების დასაფარად, ნებისმიერი გადასახადის დამატებით, რომელიც შეიძლება დაეკისროს მომჩივანს.

ამ მოტივით სასამართლო ერთსულოვნად

აცხადებს საჩივარს მისაღებად;

ადგენს, რომ ადგილი არ ჰქონია კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტის დარღვევას იმ გზის გამო, რომლითაც მტკიცებულებები იქნა მოპოვებული და გამოყენებული მომჩივნის წინააღმდეგ;

ადგენს, რომ ადგილი ჰქონდა კონვენციის მე-6 მუხლის 1-ლი პუნქტის დარღვევას სისხლის სამართლის პროცესის დახურვის გამო;

ადგენს, რომ ადგილი ჰქონდა კონვენციის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის დარღვევას;

ადგენს, რომ დარღვევის დადგენა თავისთავად წარმოადგენს საკმარის სამართლიან დაკმაყოფილებას მომჩივნის მიერ განცდილი ნებისმიერი მორალური ზიანისთვის;

ადგენს,რომ მოპასუხე სახელმწიფო ვალდებულია, კონვენციის 44-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებიდან სამი თვის ვადაში მომჩივანს გადაუხადოს 9 418 ლარი (ცხრა ათას ოთხასთვრამეტი ლარი), დამატებული ნებისმიერი გადასახადი, რომელიც შეიძლება დაეკისროს მომჩივანს ხარჯებთან და დანახარჯებთან დაკავშირებით;

რომ ზემოხსენებული სამთვიანი ვადის ამოწურვიდან თანხების გადახდის სრულ განხორციელებამდე, ზემოხსენებულ გადასახდელ თანხას საჯარიმო პერიოდის განმავლობაში დაერიცხება მარტივი პროცენტი იმ განაკვეთით, რომელიც შეესაბამება საჯარიმო პერიოდში მოქმედ ევროპის ცენტრალური ბანკის ზღვრულ სასესხო განაკვეთს, რომელსაც დაემატება სამი საპროცენტო პუნქტი;

უარყოფს მომჩივნის მოთხოვნას სამართლიანი დაკმაყოფილების დანარჩენ ნაწილში.

შესრულებულია ინგლისურ ენაზე და მხარეებს წერილობით ეცნობათ 2022 წლის 3 ნოემბერს, სასამართლოს რეგლამენტის 77-ე წესის მე-2 და მე-3 პუნქტების შესაბამისად.

ვიქტორ სოლოვეიჩიკი                                                                     სიოფრა ო’ლირი
სექციის განმწესრიგებელი                                                               თავმჯდომარე