„უმუშევართა სოციალური დაცვის, დასაქმების ხელშეწყობისა და ჯანმრთელობის დაცვის“ 2005 წლის სახელმწიფო პროგრამების შესრულების ორგანიზაციის შესახებ
მიღების თარიღი 02.03.2005
ძალის დაკარგვა 13.06.2012
გამომცემი ორგანო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის მინისტრი
ნომერი №62/ნ
სარეგისტრაციო კოდი 470.010.010.22.035.007.110
გამოქვეყნების წყარო სსმ, 25, 02/03/2005
კონსოლიდირებული ვერსიები
დამატებითი მეტამონაცემები (15)
| 3 | 1700 და მეტი |
| 4 | პროქტოლოგია |
| 5 | აბდომინალური |
| 6 | უროლოგია |
| 7 | რბილი ქსოვილები |
| 8 | გინეკოლოგია |
| 9 | ბავშვთა |
| 10 | ნეიროონკოლოგია (მოზრდ) |
| 11 | ნეიროონკოლოგია (ბავშვთა) |
| 12 | სხივური თერაპია (გინეკ) |
| 13 | სხივური თერაპია |
| 14 | ქიმიოთერაპია |
| 15 | რესურსტევადი, მაღალტექნოლოგიური სამედიცინო მომსახურების პროგრამა * |
| 16 | გულის ქირურგიის სახელმწიფო პროგრამა |
| 17 | სოციალურად დაუცველი მოსახლეობის დამატებითი სამედიცინო მომსახურების პროგრამა * |
🕸️ გრაფი — კავშირების ვიზუალიზაცია
დოკუმენტის ტექსტი
„უმუშევართა სოციალური დაცვის, დასაქმების ხელშეწყობისა და ჯანმრთელობის დაცვის“ 2005 წლის სახელმწიფო პროგრამების შესრულების ორგანიზაციის შესახებ
/* Font Definitions */ @font-face {font-family:Helvetica; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Courier; panose-1:2 7 4 9 2 2 5 2 4 4;}
@font-face {font-family:"Tms Rmn"; panose-1:2 2 6 3 4 5 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:Helv; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 3 2 4;}
@font-face {font-family:"New York"; panose-1:2 4 5 3 6 5 6 2 3 4;}
@font-face {font-family:System; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:Wingdings; panose-1:5 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"MS Mincho"; panose-1:2 2 6 9 4 2 5 8 3 4;}
@font-face {font-family:Batang; panose-1:2 3 6 0 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:SimSun; panose-1:2 1 6 0 3 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:PMingLiU; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"MS Gothic"; panose-1:2 11 6 9 7 2 5 8 2 4;}
@font-face {font-family:Dotum; panose-1:2 11 6 0 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:SimHei; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:MingLiU; panose-1:2 2 5 9 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:Mincho; panose-1:2 2 6 9 4 3 5 8 3 5;}
@font-face {font-family:Gulim; panose-1:2 11 6 0 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:Century; panose-1:2 4 6 4 5 5 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Angsana New"; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Cordia New"; panose-1:2 11 3 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Mangal; panose-1:2 4 5 3 5 2 3 3 2 2;}
@font-face {font-family:Latha; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Sylfaen; panose-1:1 10 5 2 5 3 6 3 3 3;}
@font-face {font-family:Vrinda; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:Raavi; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:Shruti; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:Sendnya; panose-1:0 0 4 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:Gautami; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:Tunga; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Estrangelo Edessa"; panose-1:3 8 6 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;}
@font-face {font-family:"Arial Unicode MS"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Cambria; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;}
@font-face {font-family:Calibri; panose-1:2 15 5 2 2 2 4 3 2 4;}
@font-face {font-family:Tahoma; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:AcadNusx;}
@font-face {font-family:Consolas; panose-1:2 11 6 9 2 2 4 3 2 4;}
@font-face {font-family:Marlett; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"\@Batang"; panose-1:2 3 6 0 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:BatangChe; panose-1:2 3 6 9 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@BatangChe"; panose-1:2 3 6 9 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:Gungsuh; panose-1:2 3 6 0 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@Gungsuh"; panose-1:2 3 6 0 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:GungsuhChe; panose-1:2 3 6 9 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@GungsuhChe"; panose-1:2 3 6 9 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:DaunPenh; panose-1:1 1 1 1 1 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:DokChampa; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Euphemia; panose-1:2 11 5 3 4 1 2 2 1 4;}
@font-face {font-family:Vani; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"\@Gulim"; panose-1:2 11 6 0 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:GulimChe; panose-1:2 11 6 9 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@GulimChe"; panose-1:2 11 6 9 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@Dotum"; panose-1:2 11 6 0 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:DotumChe; panose-1:2 11 6 9 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@DotumChe"; panose-1:2 11 6 9 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:Impact; panose-1:2 11 8 6 3 9 2 5 2 4;}
@font-face {font-family:"Iskoola Pota"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:Kalinga; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:Kartika; panose-1:2 2 5 3 3 4 4 6 2 3;}
@font-face {font-family:"Khmer UI"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Lao UI"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Lucida Console"; panose-1:2 11 6 9 4 5 4 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Malgun Gothic"; panose-1:2 11 5 3 2 0 0 2 0 4;}
@font-face {font-family:"\@Malgun Gothic"; panose-1:2 11 5 3 2 0 0 2 0 4;}
@font-face {font-family:Meiryo; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:"\@Meiryo"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:"Meiryo UI"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:"\@Meiryo UI"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:"Microsoft Himalaya"; panose-1:1 1 1 0 1 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"Microsoft JhengHei"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:"\@Microsoft JhengHei"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:"Microsoft YaHei"; panose-1:2 11 5 3 2 2 4 2 2 4;}
@font-face {font-family:"\@Microsoft YaHei"; panose-1:2 11 5 3 2 2 4 2 2 4;}
@font-face {font-family:"\@MingLiU"; panose-1:2 2 5 9 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"\@PMingLiU"; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:MingLiU_HKSCS; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"\@MingLiU_HKSCS"; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:MingLiU-ExtB; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"\@MingLiU-ExtB"; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:PMingLiU-ExtB; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"\@PMingLiU-ExtB"; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:MingLiU_HKSCS-ExtB; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"\@MingLiU_HKSCS-ExtB"; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Mongolian Baiti"; panose-1:3 0 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"\@MS Gothic"; panose-1:2 11 6 9 7 2 5 8 2 4;}
@font-face {font-family:"MS PGothic"; panose-1:2 11 6 0 7 2 5 8 2 4;}
@font-face {font-family:"\@MS PGothic"; panose-1:2 11 6 0 7 2 5 8 2 4;}
@font-face {font-family:"MS UI Gothic"; panose-1:2 11 6 0 7 2 5 8 2 4;}
@font-face {font-family:"\@MS UI Gothic"; panose-1:2 11 6 0 7 2 5 8 2 4;}
@font-face {font-family:"\@MS Mincho"; panose-1:2 2 6 9 4 2 5 8 3 4;}
@font-face {font-family:"MS PMincho"; panose-1:2 2 6 0 4 2 5 8 3 4;}
@font-face {font-family:"\@MS PMincho"; panose-1:2 2 6 0 4 2 5 8 3 4;}
@font-face {font-family:"MV Boli"; panose-1:2 0 5 0 3 2 0 9 0 0;}
@font-face {font-family:"Microsoft New Tai Lue"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:Nyala; panose-1:2 0 5 4 7 3 0 2 0 3;}
@font-face {font-family:"Microsoft PhagsPa"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Plantagenet Cherokee"; panose-1:2 2 6 2 7 1 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Segoe Script"; panose-1:2 11 5 4 2 0 0 0 0 3;}
@font-face {font-family:"Segoe UI"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Segoe UI Semibold"; panose-1:2 11 7 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Segoe UI Light"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Segoe UI Symbol"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"\@SimSun"; panose-1:2 1 6 0 3 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:NSimSun; panose-1:2 1 6 9 3 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@NSimSun"; panose-1:2 1 6 9 3 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:SimSun-ExtB; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@SimSun-ExtB"; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"Microsoft Tai Le"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Shonar Bangla"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Microsoft Yi Baiti"; panose-1:3 0 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Microsoft Sans Serif"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Aparajita; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Ebrima; panose-1:2 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:Gisha; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:Kokila; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Leelawadee; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Microsoft Uighur"; panose-1:2 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:MoolBoran; panose-1:2 11 1 0 1 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:Utsaah; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Vijaya; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Andalus; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Arabic Typesetting"; panose-1:3 2 4 2 4 4 6 3 2 3;}
@font-face {font-family:"Simplified Arabic"; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Simplified Arabic Fixed"; panose-1:2 7 3 9 2 2 5 2 4 4;}
@font-face {font-family:"Sakkal Majalla"; panose-1:2 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Traditional Arabic"; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:Aharoni; panose-1:2 1 8 3 2 1 4 3 2 3;}
@font-face {font-family:David; panose-1:2 14 5 2 6 4 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:FrankRuehl; panose-1:2 14 5 3 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"Levenim MT"; panose-1:2 1 5 2 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:Miriam; panose-1:2 11 5 2 5 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"Miriam Fixed"; panose-1:2 11 5 9 5 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:Narkisim; panose-1:2 14 5 2 5 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:Rod; panose-1:2 3 5 9 5 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:FangSong; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@FangSong"; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@SimHei"; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:KaiTi; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@KaiTi"; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:AngsanaUPC; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Browallia New"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:BrowalliaUPC; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:CordiaUPC; panose-1:2 11 3 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:DilleniaUPC; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:EucrosiaUPC; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:FreesiaUPC; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:IrisUPC; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:JasmineUPC; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:KodchiangUPC; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:LilyUPC; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:DFKai-SB; panose-1:3 0 5 9 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"\@DFKai-SB"; panose-1:3 0 5 9 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Lucida Sans Unicode"; panose-1:2 11 6 2 3 5 4 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Arial Black"; panose-1:2 11 10 4 2 1 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Candara; panose-1:2 14 5 2 3 3 3 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Comic Sans MS"; panose-1:3 15 7 2 3 3 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Constantia; panose-1:2 3 6 2 5 3 6 3 3 3;}
@font-face {font-family:Corbel; panose-1:2 11 5 3 2 2 4 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Franklin Gothic Medium"; panose-1:2 11 6 3 2 1 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Gabriola; panose-1:4 4 6 5 5 16 2 2 13 2;}
@font-face {font-family:Georgia; panose-1:2 4 5 2 5 4 5 2 3 3;}
@font-face {font-family:"Palatino Linotype"; panose-1:2 4 5 2 5 5 5 3 3 4;}
@font-face {font-family:"Segoe Print"; panose-1:2 0 6 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Trebuchet MS"; panose-1:2 11 6 3 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Verdana; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:Webdings; panose-1:5 3 1 2 1 5 9 6 7 3;}
@font-face {font-family:"MT Extra"; panose-1:5 5 1 2 1 2 5 2 2 2;}
@font-face {font-family:Haettenschweiler; panose-1:2 11 7 6 4 9 2 6 2 4;}
@font-face {font-family:"MS Outlook"; panose-1:5 1 1 0 1 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Book Antiqua"; panose-1:2 4 6 2 5 3 5 3 3 4;}
@font-face {font-family:"Century Gothic"; panose-1:2 11 5 2 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Bookshelf Symbol 7"; panose-1:5 1 1 1 1 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"MS Reference Sans Serif"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:"MS Reference Specialty"; panose-1:5 0 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Bradley Hand ITC"; panose-1:3 7 4 2 5 3 2 3 2 3;}
@font-face {font-family:"Freestyle Script"; panose-1:3 8 4 2 3 2 5 11 4 4;}
@font-face {font-family:"French Script MT"; panose-1:3 2 4 2 4 6 7 4 6 5;}
@font-face {font-family:"Juice ITC"; panose-1:4 4 4 3 4 10 2 2 2 2;}
@font-face {font-family:"Kristen ITC"; panose-1:3 5 5 2 4 2 2 3 2 2;}
@font-face {font-family:"Lucida Handwriting"; panose-1:3 1 1 1 1 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:Mistral; panose-1:3 9 7 2 3 4 7 2 4 3;}
@font-face {font-family:Papyrus; panose-1:3 7 5 2 6 5 2 3 2 5;}
@font-face {font-family:Pristina; panose-1:3 6 4 2 4 4 6 8 2 4;}
@font-face {font-family:"Tempus Sans ITC"; panose-1:4 2 4 4 3 13 7 2 2 2;}
@font-face {font-family:"Arial Narrow"; panose-1:2 11 6 6 2 2 2 3 2 4;}
@font-face {font-family:Garamond; panose-1:2 2 4 4 3 3 1 1 8 3;}
@font-face {font-family:"Monotype Corsiva"; panose-1:3 1 1 1 1 2 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"Agency FB"; panose-1:2 11 5 3 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Arial Rounded MT Bold"; panose-1:2 15 7 4 3 5 4 3 2 4;}
@font-face {font-family:"Blackadder ITC"; panose-1:4 2 5 5 5 16 7 2 13 2;}
@font-face {font-family:"Bodoni MT"; panose-1:2 7 6 3 8 6 6 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Bodoni MT Black"; panose-1:2 7 10 3 8 6 6 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Bodoni MT Condensed"; panose-1:2 7 6 6 8 6 6 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Bookman Old Style"; panose-1:2 5 6 4 5 5 5 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Calisto MT"; panose-1:2 4 6 3 5 5 5 3 3 4;}
@font-face {font-family:Castellar; panose-1:2 10 4 2 6 4 6 1 3 1;}
@font-face {font-family:"Century Schoolbook"; panose-1:2 4 6 4 5 5 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Copperplate Gothic Bold"; panose-1:2 14 7 5 2 2 6 2 4 4;}
@font-face {font-family:"Copperplate Gothic Light"; panose-1:2 14 5 7 2 2 6 2 4 4;}
@font-face {font-family:"Curlz MT"; panose-1:4 4 4 4 5 7 2 2 2 2;}
@font-face {font-family:"Edwardian Script ITC"; panose-1:3 3 3 2 4 7 7 13 8 4;}
@font-face {font-family:Elephant; panose-1:2 2 9 4 9 5 5 2 3 3;}
@font-face {font-family:"Engravers MT"; panose-1:2 9 7 7 8 5 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Eras Bold ITC"; panose-1:2 11 9 7 3 5 4 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Eras Demi ITC"; panose-1:2 11 8 5 3 5 4 2 8 4;}
@font-face {font-family:"Eras Light ITC"; panose-1:2 11 4 2 3 5 4 2 8 4;}
@font-face {font-family:"Eras Medium ITC"; panose-1:2 11 6 2 3 5 4 2 8 4;}
@font-face {font-family:"Felix Titling"; panose-1:4 6 5 5 6 2 2 2 10 4;}
@font-face {font-family:Forte; panose-1:3 6 9 2 4 5 2 7 2 3;}
@font-face {font-family:"Franklin Gothic Book"; panose-1:2 11 5 3 2 1 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Franklin Gothic Demi"; panose-1:2 11 7 3 2 1 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Franklin Gothic Demi Cond"; panose-1:2 11 7 6 3 4 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Franklin Gothic Heavy"; panose-1:2 11 9 3 2 1 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Franklin Gothic Medium Cond"; panose-1:2 11 6 6 3 4 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Gigi; panose-1:4 4 5 4 6 16 7 2 13 2;}
@font-face {font-family:"Gill Sans MT"; panose-1:2 11 5 2 2 1 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Gill Sans MT Condensed"; panose-1:2 11 5 6 2 1 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Gill Sans Ultra Bold"; panose-1:2 11 10 2 2 1 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Gill Sans Ultra Bold Condensed"; panose-1:2 11 10 6 2 1 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Gill Sans MT Ext Condensed Bold"; panose-1:2 11 9 2 2 1 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Gloucester MT Extra Condensed"; panose-1:2 3 8 8 2 6 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"Goudy Old Style"; panose-1:2 2 5 2 5 3 5 2 3 3;}
@font-face {font-family:"Goudy Stout"; panose-1:2 2 9 4 7 3 11 2 4 1;}
@font-face {font-family:"Imprint MT Shadow"; panose-1:4 2 6 5 6 3 3 3 2 2;}
@font-face {font-family:"Lucida Sans"; panose-1:2 11 6 2 3 5 4 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Lucida Sans Typewriter"; panose-1:2 11 5 9 3 5 4 3 2 4;}
@font-face {font-family:"Maiandra GD"; panose-1:2 14 5 2 3 3 8 2 2 4;}
@font-face {font-family:"OCR A Extended"; panose-1:2 1 5 9 2 1 2 1 3 3;}
@font-face {font-family:"Palace Script MT"; panose-1:3 3 3 2 2 6 7 12 11 5;}
@font-face {font-family:Perpetua; panose-1:2 2 5 2 6 4 1 2 3 3;}
@font-face {font-family:"Perpetua Titling MT"; panose-1:2 2 5 2 6 5 5 2 8 4;}
@font-face {font-family:"Rage Italic"; panose-1:3 7 5 2 4 5 7 7 3 4;}
@font-face {font-family:Rockwell; panose-1:2 6 6 3 2 2 5 2 4 3;}
@font-face {font-family:"Rockwell Condensed"; panose-1:2 6 6 3 5 4 5 2 1 4;}
@font-face {font-family:"Rockwell Extra Bold"; panose-1:2 6 9 3 4 5 5 2 4 3;}
@font-face {font-family:"Script MT Bold"; panose-1:3 4 6 2 4 6 7 8 9 4;}
@font-face {font-family:"Tw Cen MT"; panose-1:2 11 6 2 2 1 4 2 6 3;}
@font-face {font-family:"Tw Cen MT Condensed"; panose-1:2 11 6 6 2 1 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Tw Cen MT Condensed Extra Bold"; panose-1:2 11 8 3 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Algerian; panose-1:4 2 7 5 4 10 2 6 7 2;}
@font-face {font-family:"Baskerville Old Face"; panose-1:2 2 6 2 8 5 5 2 3 3;}
@font-face {font-family:"Bauhaus 93"; panose-1:4 3 9 5 2 11 2 2 12 2;}
@font-face {font-family:"Bell MT"; panose-1:2 2 5 3 6 3 5 2 3 3;}
@font-face {font-family:"Berlin Sans FB"; panose-1:2 14 6 2 2 5 2 2 3 6;}
@font-face {font-family:"Berlin Sans FB Demi"; panose-1:2 14 8 2 2 5 2 2 3 6;}
@font-face {font-family:"Bernard MT Condensed"; panose-1:2 5 8 6 6 9 5 2 4 4;}
@font-face {font-family:"Bodoni MT Poster Compressed"; panose-1:2 7 7 6 8 6 1 5 2 4;}
@font-face {font-family:"Britannic Bold"; panose-1:2 11 9 3 6 7 3 2 2 4;}
@font-face {font-family:Broadway; panose-1:4 4 9 5 8 11 2 2 5 2;}
@font-face {font-family:"Brush Script MT"; panose-1:3 6 8 2 4 4 6 7 3 4;}
@font-face {font-family:"Californian FB"; panose-1:2 7 4 3 6 8 11 3 2 4;}
@font-face {font-family:Centaur; panose-1:2 3 5 4 5 2 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:Chiller; panose-1:4 2 4 4 3 16 7 2 6 2;}
@font-face {font-family:"Colonna MT"; panose-1:4 2 8 5 6 2 2 3 2 3;}
@font-face {font-family:"Cooper Black"; panose-1:2 8 9 4 4 3 11 2 4 4;}
@font-face {font-family:"Footlight MT Light"; panose-1:2 4 6 2 6 3 10 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Harlow Solid Italic"; panose-1:4 3 6 4 2 15 2 2 13 2;}
@font-face {font-family:Harrington; panose-1:4 4 5 5 5 10 2 2 7 2;}
@font-face {font-family:"High Tower Text"; panose-1:2 4 5 2 5 5 6 3 3 3;}
@font-face {font-family:Jokerman; panose-1:4 9 6 5 6 13 6 2 7 2;}
@font-face {font-family:"Kunstler Script"; panose-1:3 3 4 2 2 6 7 13 13 6;}
@font-face {font-family:"Lucida Bright"; panose-1:2 4 6 2 5 5 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Lucida Calligraphy"; panose-1:3 1 1 1 1 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"Lucida Fax"; panose-1:2 6 6 2 5 5 5 2 2 4;}
@font-face {font-family:Magneto; panose-1:4 3 8 5 5 8 2 2 13 2;}
@font-face {font-family:"Matura MT Script Capitals"; panose-1:3 2 8 2 6 6 2 7 2 2;}
@font-face {font-family:"Modern No\. 20"; panose-1:2 7 7 4 7 5 5 2 3 3;}
@font-face {font-family:"Niagara Engraved"; panose-1:4 2 5 2 7 7 3 3 2 2;}
@font-face {font-family:"Niagara Solid"; panose-1:4 2 5 2 7 7 2 2 2 2;}
@font-face {font-family:"Old English Text MT"; panose-1:3 4 9 2 4 5 8 3 8 6;}
@font-face {font-family:Onyx; panose-1:4 5 6 2 8 7 2 2 2 3;}
@font-face {font-family:Parchment; panose-1:3 4 6 2 4 7 8 4 8 4;}
@font-face {font-family:Playbill; panose-1:4 5 6 3 10 6 2 2 2 2;}
@font-face {font-family:"Poor Richard"; panose-1:2 8 5 2 5 5 5 2 7 2;}
@font-face {font-family:Ravie; panose-1:4 4 8 5 5 8 9 2 6 2;}
@font-face {font-family:"Informal Roman"; panose-1:3 6 4 2 3 4 6 11 2 4;}
@font-face {font-family:"Showcard Gothic"; panose-1:4 2 9 4 2 1 2 2 6 4;}
@font-face {font-family:"Snap ITC"; panose-1:4 4 10 7 6 10 2 2 2 2;}
@font-face {font-family:Stencil; panose-1:4 4 9 5 13 8 2 2 4 4;}
@font-face {font-family:"Viner Hand ITC"; panose-1:3 7 5 2 3 5 2 2 2 3;}
@font-face {font-family:Vivaldi; panose-1:3 2 6 2 5 5 6 9 8 4;}
@font-face {font-family:"Vladimir Script"; panose-1:3 5 4 2 4 4 7 7 3 5;}
@font-face {font-family:"Wide Latin"; panose-1:2 10 10 7 5 5 5 2 4 4;}
@font-face {font-family:"Wingdings 2"; panose-1:5 2 1 2 1 5 7 7 7 7;}
@font-face {font-family:"Wingdings 3"; panose-1:5 4 1 2 1 8 7 7 7 7;}
@font-face {font-family:"\@Arial Unicode MS"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:SPLiteraturuly;}
@font-face {font-family:LitNusx;}
@font-face {font-family:"SPLiteraturuly MT";}
@font-face {font-family:SPGrotesk;}
@font-face {font-family:Geo_dumM;}
@font-face {font-family:SPAcademi;}
/* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";}
h1 {margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; layout-grid-mode:line;}
h2 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; letter-spacing:2.75pt; font-weight:normal;}
h3 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:2.5pt;}
h6 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;}
p.MsoToc1, li.MsoToc1, div.MsoToc1 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;}
p.MsoToc2, li.MsoToc2, div.MsoToc2 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:12.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;}
p.MsoToc3, li.MsoToc3, div.MsoToc3 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:24.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;}
p.MsoToc4, li.MsoToc4, div.MsoToc4 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:.5in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:5.0pt; font-weight:bold;}
p.MsoFootnoteText, li.MsoFootnoteText, div.MsoFootnoteText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;}
p.MsoHeader, li.MsoHeader, div.MsoHeader {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";}
p.MsoFooter, li.MsoFooter, div.MsoFooter {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";}
span.MsoFootnoteReference {vertical-align:super;}
p.MsoTitle, li.MsoTitle, div.MsoTitle {margin-top:300.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:3.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:16.0pt; font-family:"SPGrotesk","sans-serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;}
p.MsoBodyText, li.MsoBodyText, div.MsoBodyText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:14.0pt; font-family:SPAcademi;}
p.MsoBodyTextIndent, li.MsoBodyTextIndent, div.MsoBodyTextIndent {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-weight:bold;}
p.MsoBodyText2, li.MsoBodyText2, div.MsoBodyText2 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; line-height:12.0pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";}
p.MsoPlainText, li.MsoPlainText, div.MsoPlainText {margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; page-break-before:always; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-style:italic;}
p.MsoAutoSig, li.MsoAutoSig, div.MsoAutoSig {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";}
p.parlamdrst, li.parlamdrst, div.parlamdrst {mso-style-name:parlamdrst; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;}
p.chveulebrivi, li.chveulebrivi, div.chveulebrivi {mso-style-name:chveulebrivi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;}
p.data, li.data, div.data {mso-style-name:data; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;}
p.petiti, li.petiti, div.petiti {mso-style-name:petiti; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.2pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:8.5pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;}
p.prezident, li.prezident, div.prezident {mso-style-name:prezident; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;}
p.kanoni, li.kanoni, div.kanoni {mso-style-name:kanoni; margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"Geo_dumM","serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;}
p.kitxva, li.kitxva, div.kitxva {mso-style-name:kitxva; margin-top:24.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:justify; text-indent:28.35pt; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-weight:bold;}
p.pasuxi, li.pasuxi, div.pasuxi {mso-style-name:pasuxi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:28.35pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;}
p.abzacixml, li.abzacixml, div.abzacixml {mso-style-name:abzaci_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:13.5pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";}
p.sulcvlilebaxml, li.sulcvlilebaxml, div.sulcvlilebaxml {mso-style-name:sul_cvlileba_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-indent:13.5pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.zogadinacilixml, li.zogadinacilixml, div.zogadinacilixml {mso-style-name:zogadi_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.gansakutrebulinacilixml, li.gansakutrebulinacilixml, div.gansakutrebulinacilixml {mso-style-name:gansakutrebuli_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.sataurixml, li.sataurixml, div.sataurixml {mso-style-name:satauri_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:13.5pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.tarigixml, li.tarigixml, div.tarigixml {mso-style-name:tarigi_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:13.5pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.satauri2, li.satauri2, div.satauri2 {mso-style-name:satauri2; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:13.5pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.danartixml, li.danartixml, div.danartixml {mso-style-name:danarti_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:right; text-indent:14.15pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold; font-style:italic;}
p.khelmoceraxml, li.khelmoceraxml, div.khelmoceraxml {mso-style-name:khelmocera_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.ckhrilixml, li.ckhrilixml, div.ckhrilixml {mso-style-name:ckhrili_xml; margin-top:1.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:1.0pt; margin-left:0in; font-size:9.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";}
p.mimgebixml, li.mimgebixml, div.mimgebixml {mso-style-name:mimgebi_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:13.5pt; font-size:14.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.saxexml, li.saxexml, div.saxexml {mso-style-name:saxe_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:13.5pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.adgilixml, li.adgilixml, div.adgilixml {mso-style-name:adgili_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:13.5pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.kodixml, li.kodixml, div.kodixml {mso-style-name:kodi_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:255.1pt; text-align:right; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";}
p.muxlixml, li.muxlixml, div.muxlixml {mso-style-name:muxli_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.tavixml, li.tavixml, div.tavixml {mso-style-name:tavi_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.tavisataurixml, li.tavisataurixml, div.tavisataurixml {mso-style-name:tavi_satauri_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
span.msoIns {mso-style-name:""; text-decoration:underline; color:teal;}
span.msoDel {mso-style-name:""; text-decoration:line-through; color:red;}
/* Page Definitions */ @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:67.5pt 67.5pt 49.5pt 67.5pt;}
div.Section1 {page:Section1;}
/* List Definitions */ ol {margin-bottom:0in;}
ul {margin-bottom:0in;}
სახელმწიფო სარეგისტრაციო კოდი 470.010.010.22.035.007.110
საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის
ბრძანება №62/ნ
2005 წლის 2 მარტი
ქ. თბილისი
„უმუშევართა სოციალური დაცვის, დასაქმების ხელშეწყობისა და ჯანმრთელობის დაცვის“ 2005 წლის სახელმწიფო პროგრამების შესრულების ორგანიზაციის შესახებ
“საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქართველოს კანონის 49-ე მუხლის მე-19 პუნქტისა და “ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ” საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის შესაბამისად, ვბრძანებ,
1. დამტკიცდეს:
ა) “უმუშევართა სოციალური დაცვის, დასაქმების ხელშეწყობისა და ჯანმრთელობის დაცვის” სახელმწიფო პროგრამები და ძირითადი პრინციპები (დანართი №1);
ბ) “საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვისა და სხვა სახელმწიფო პროგრამების შემსრულებლებთან ანგარიშსწორების წესი (დანართი №2).
2. ძალადაკარგულად ჩაითვალოს “უმუშევრების სოციალური დაცვის, დასაქმების ხელშეწყობის, ჯანმრთელობის დაცვისა და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა სამედიცინო და რეაბილიტაციის” 2004 წლის სახელმწიფო პროგრამების შესრულების ორგანიზაციის შესახებ” საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2004 წლის 24 აგვისტოს №214/ნ ბრძანება (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე III, 2004 წ., №94, მუხლი 800🔗).
3. ბრძანება ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე.
ლ. ჭიპაშვილი
დანართი 1
თავი I
ჯანმრთელობის ხელშეწყობის, დაავადებათა პრევენციის და ეპიდკონტროლის სახელმწიფო პროგრამა
მუხლი 1🔗. ცხოვრების ჯანსაღი წესის ხელშეწყობის, დაავადებათა პრევენციისა და სოციალურად საშიშ დაავადებათა პროფილაქტიკის პროგრამა
მიზანი:
საზოგადოებაში ჯანმრთელობის განვითარების ხელშეწყობა ცხოვრების ჯანსაღი წესის დამკვიდრების გზით, ავადობის აქტიური გამოვლენის გზით საქართველოს მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესწავლა-შეფასება და მისი გაუმჯობესების ხელშეწყობა, მის გარკვეულ ფენებსა და სოციალურ ჯგუფებზე, სოციალურად საშიშ დაავადებათა (ინფექციური და არაინფექციური) გამოვლენა, გავრცელების შეზღუდვა.
მოცემულ ეტაპზე პროგრამის რეალიზაციის აუცილებლობის დასაბუთება
მოსახლეობის არასათანადო გათვითცნობიერება საკუთარი ჯანმრთელობის შენარჩუნება-გაუმჯობესების აქტუალური საკითხების შესახებ, პროფილაქტიკური განათლების და ჯანსაღი უნარ-ჩვევების არასაკმარისი დონე. ქვეყანაში არსებული მძიმე სოციალურ-ეკონომიკური და ეკოლოგიური სიტუაცია (უმუშევრობის მაღალი დონე, დაბალი შემოსავლები, არასაიმედო წყალი და კომუნიკაციები, არცთუ უსაფრთხო საცხოვრისი, დაბინძურებული გარემო) განაპირობებს ადამიანების იმუნური, ფიზიკური და ფსიქიკური რეზისტენტობის მკვეთრ დაქვეითებას. ამას უნდა დავუმატოთ საზოგადოების პასიურობა საკუთარი ჯანმრთელობის მიმართ (სუბიექტური და ობიექტური მიზეზით), პირველადი ჯანდაცვის სისტემის ინფრასტრუქტურის არაადეკვატური განვითარება, სკოლის ჯანდაცვითი ფუნქციის სისუსტე, ცხოვრების ჯანსაღი წესის ხელშემწყობი ბიზნესის სუსტი ტემპით განვითარება.
მეორე მხრივ, სტრესორთა უნივერსალური ბუნება, ცხოვრების არაჯანსაღი წესის კომპონენტების (თამბაქო, ნარკოტიკი, დამახინჯებული სქესობრივი ცხოვრება) სრულმასშტაბიანი მარკეტინგული დაგეგმვის მქონე ლეგალური და სწრაფად პროგრესირებადი არალეგალური ბიზნესი, მავნე ჩვევების საზოგადოების ღრმა ფენებში შეღწევასა და რისკის ქვეშ მყოფი საზოგადოებრივი ფენის გაფართოებასა და გაახალგაზრდავებას განაპირობებს.
საქართველოში ნარკომანიის გავრცელების საგანგაშო მასშტაბები, გულსისხლძარღვთა და ონკოლოგიურ დაავადებათა გავრცელებისა და სიკვდილიანობის მიზეზთა შორის მაღალი დონე, იოდის დეფიციტით გამოწვეულ დარღვევათა ავადობის მაღალი მაჩვენებელი, მოსახლეობაში აივ ინფექცია/შიდსის, სგგდ, და C ჰეპატიტის აგრეთვე მაღალი გავრცელების ტენდენციები.
პროგრამის ღონისძიებანი:
1. ცხოვრების ჯანსაღი წესის დამკვიდრება (დანართი 1);
2. ავადობის აქტიური გამოვლინება და მოსახლეობის სამედიცინო-პროფილაქტიკური გასინჯვები (დანართი 2);
3. ეპიდზედამხედველობითი, მეთოდურ-პრაქტიკული ღონისძიებების გატარება ნარკომანიის წინააღმდეგ მიმართულ ღონისძიებათა ეფექტურობის თვალსაზრისით;
4. ნარკომანიის წინააღმდეგ მოსახლეობისა და მიზნობრივი ჯგუფის ინფორმირება;
5. საქართველოს რეგიონებსა და რაიონებში ნარკომანიის ეპიდზედამხედველობისა და პროფილაქტიკის წარმოება;
6. მიკროელემენტ იოდის დეფიციტით გამოწვეულ დარღვევათა გამოვლენა, სტანდარტული დიაგნოსტიკა (ცენტრალური და რეგიონული დონე – თბილისი, ქუთაისი, ბათუმი, თელავი, ზუგდიდი);
7. მიკროელემენტ იოდის დეფიციტით გამოწვეულ დარღვევათა ეპიდზედამხედველობის სისტემის ფუნქციონირება;
8. გსსდ ეპიდზედამხედველიბის სისტემის ფორმირება და ჯანდაცვის აქტივირება პროფილაქტიკის სფეროში;
8.1 გსს დაავადებულთა გამოვლენა ერთიანი სააღრიცხვო-სარეგისტრაციო ფორმების შეფასების გზით შერჩეულ თბილისის პოლიკლინიკებსა და რეგიონებში (აჭარა, გორი);
8.2 დინამიური კონტროლის განხორციელება გსს დაავადებულთა სტატისტიკური ფორმების ამოქმედებაზე (თბილისის 33 პოლიკლინიკა, ბათუმი, ხულო, გორის 3 პოლიკლინიკა), სახელმძღვანელო პრინციპების შემუშავება და დანერგვა სასწავლო-საინფორმაციო სემინარების ჩატარების გზით;
8.3 გსს დაავადებულთა გამოკვლევა შერჩეულ თბილისის პოლიკლინიკებსა და რეგიონებში (აჭარა, გორი);
9. გსსდ და მათი გამომწვევი რისკ-ფაქტორების საწინააღმდეგო პროპაგანდისტულ ღონისძიებათა შემუშავება და დანერგვა;
10. რისკის ჯგუფებში (სომატური ავადმყოფები, ნარკომანები, დაავადების წყარო და სქესობრივი კონტაქტები, მეძავები, 20 წლამდე მამაკაცები და ქალები, ჰომოსექსუალისტები და სხვა გადახრების მქონე პიროვნებები, დერმატოვენეროლოგიურ დაწესებულებაში მოსული ქალები ანთებადი პათოლოგიით) სქესობრივი გზით გადამდებ დაავადებათა დიაგნოსტიკა სახელმწიფო სამედიცინო სტანდარტების მიხედვით;
11. სგგდ ეპიდზედამხედველობის ორგანიზაცია და განხორციელება;
12. რისკის ჯგუფების (აივ ინფიცირებულ/შიდსით დაავადებულებთან სქესობრივი, საყოფაცხოვრებო და სამედიცინო კონტაქტების მქონე პირები, ნარკომანები, ჰომო და ბისექსუალები, ვენდაავადებულები, შემთხვევითი სქესობრივი კავშირების მქონე პირები, სისხლის რეციპიენტები, და C ვირუსული ჰეპატიტით დაავადებულები) შიდსის კლინიკური ნიშნების მქონე პირთა აივ ინფექციაზე სკრინინგულ და დადებითი შედეგის მიღების შემთხვევაში კონფირმაციულ გამოკვლევა სახელმწიფო სამედიცინო სტანდარტების მიხედვით;
13. რისკის ჯგუფებში შემავალ პირთა (აივ ინფიცირებულ/შიდსით დაავადებულებთან სქესობრივი, საყოფაცხოვრებო და სამედიცინო კონტაქტების მქონე პირები, ნარკომანები, ჰომო და ბისექსუალები, ვენდაავადებულები, შემთხვევითი სქესობრივი კავშირების მქონე პირები, სისხლის რეციპიენტები, და C ვირუსული ჰეპატიტით დაავადებულები) კლინიკური კონსულტაცია;
14. მოქალაქეთა სატელეფონო კონსულტაციები აივ ინფექცია/შიდსის საკითხებზე;
15. აივ ინფექცია/შიდსის ეპიდკერის და კონტაქტების კვლევა და ეპიდზედამხედველობა;
16. აივ ინფექცია/შიდსის საკითხებზე საგანმანათლებლო-პროფილაქტიკური ღონისძიებების განხორციელება (სემინარები, შეხვედრები, თემატური ბეჭდვითი მასალების მომზადება და დაბეჭდვა);
17. საორგანიზაციო-მეთოდური საქმიანობა.
18. ქვეყნის მასშტაბით დონორული სისხლის დიაგნოსტირება და C ჰეპატიტზე, აივ ინფექცია/შიდსზე, ALT და ათაშანგზე დადგენილი სახელმწიფო სამედიცინო სტანდარტების მიხედვით (როგორც სკრინინგული, ასევე კონფირმაციული კვლევები, სულ 20 000 დონაცია);
19. დონორთა აღრიცხვიანობის მოწესრიგების ხელშეწყობის მიზნით დონორთა ერთიანი სინფორმაციო ბანკის ფორმირება;
20. კიბოს რეგისტრის ფუნქციონირება, ეპიდზედამხედველობის განხორციელება;
21. ქალთა ორგანიზებულ ჯგუფებში (დიდუბე-ჩუღურეთის საშუალო სკოლების პედაგოგები) სარძევე ჯირკვლის კიბოს პროფილაქტიკა და ადრეული დიაგნოსტიკა.
მოსალოდნელი შედეგები:
პროგრამის ეფექტური განხორციელების შემთხვევაში შესაძლებელი იქნება:
Ø
საზოგადოებაში ცხოვრების ჯანსაღი წესის შენარჩუნებისა და გაძლიერების ხელშეწყობა;
Ø
თამბაქოს საწინააღმდეგო პოტენციალის გაძლიერება, მწეველთა რაოდენობის და თამბაქოს მეორადი კვამლის ზემოქმედების მასშტაბების შემცირების ხელშეწყობა;
Ø
ჯანსაღი კვების და ფიზიკური აქტივობის დანერგვის ეროვნული სამოქმედო გეგმის განვითარების ხელშეწყობა;
Ø
ტრავმატიზმისა და ოჯახური ძალადობის პრევენციის ეროვნული სამოქმედო გეგმის განვითარების ხელშეწყობა;
Ø
ალკოჰოლზმის საწინააღმდეგო და მენტალური ჯანმრთელობის ხელშეწყობის ეროვნული სამოქმედო გეგმის განვითარება, მოსახლეობის ინფორმირება;
Ø
ჯანსაღი სკოლისა და ქალაქის მეთოდოლოგიის განხორციელების ხელშეწყობა;
Ø
ცხოვრების ჯანსაღი წესის დამკვიდრების პოტენციალის განვითარების ხელშეწყობა რაიონებში;
Ø
რეპროდუქციული ჯანმრთელობის, ოჯახის დაგეგმვის, ახალგაზრდების სქესობრივი აღზრდის ხელშეწყობა მოსახლეობის ინფორმირება და პრევენციული ღონიძიებები მიზნობრივ ჯგუფებში;
Ø
საერთაშორისო თანამშრომლობა და ფართო საზოგადოების ინფორმირება ცხოვრების ჯანსაღი წესის სისტემური ღონისძიებების შესახებ;
Ø
მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის ავადობისა და ავადობის სტრუქტურის შესახებ ინფორმაციის მიღება, დამუშავების შედეგებიდან გამომდინარე გამოვლენილი გავრცელებული დაავადებების პროფილაქტიკისა და მათზე კონტროლის რეკომენდაციების შემუშავება;
Ø
ზოგადი და პროფესიით განპირობებული ავადობის გამოვლინება, პრაქტიკული და მეთოდური ხასიათის რეკომენდაციების შემუშავება;
Ø
პროსტატის კიბოს გამოვლენის ხელშეწყობა;
Ø
საზოგადოებაში ნარკომანიის წინააღმდეგ უარყოფითი დამოკიდებულების ფორმირების ხელშეწყობა, გამოვლენილ პირთა აღრიცხვიანობისა და პროფილაქტიკური მეთვალყურეობის მოწესრიგება, ქვეყანაში სამედიცინო-სოციალური რეაბილიტაციურ ღონისძიებათა გატარების მეთოდურ რეკომენდაციათა შემუშავება;
Ø
ენდემური ჩიყვის ეპიდსიტუაციის მართვა და პროფილაქტიკის შესახებ რეკომენდაციების შემუშავება, ბავშვთა კონტინგენტის სამედიცინო დახმარების ხელშეწყობა;
Ø
მოსახლეობის ინფორმირება იოდდეფიციტის პრობლემებთან მიმართებაში;
Ø
გსს დაავადებით გამოწვეული ავადობისა და სიკვდილობის სტატისტიკური მონაცემების მოპოვება;
Ø
გსსდ-ის გამომწვევი რისკ-ფაქტორების საწინააღმდეგო პროპაგანდოსტული ღონისძიებების დანერგვით გსსდ-ით გამოწვეული ავადობისა და სიკვდილიანობის შემცირება;
Ø
სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებების გამოვლენა, მათი გავრცელების მასშტაბების დადგენისა და ეპიდსიტუაციის შეფასების ხელშეწყობა;
Ø
აივ ინფიცირებულთა დროული გამოვლენა მაღალი რისკის ჯგუფის პირთა (მ.შ. ნარკომანების, ჰომოსექსუალების, მეძავების და სხვა) ნებაყოფლობითი უფასო გამოკვლევის შედეგად და აივ ინფექცია/შიდსზე მათი ცოდნის დონის გაუმჯობესება ტესტის წინა და ტესტის შემდგომი კონსულტაციის საშუალებით;
Ø
აივ ინფიცირებულებზე და მათთან კონტაქტში მყოფ პირებზე ეპიდზედამხედველობის განხორციელება და მათი, როგორც ინფექციის წყაროზე კონტროლი;
Ø
ცალკეულ რისკის ჯგუფებში აივ ინფექციის საპროფილაქტიკო ღონისძიებების უკეთ დაგეგმვის მიზნით ეპიდსიტუაციის შეფასება;
Ø
აივ ინფექცია/შიდსის საკითხებზე სამედიცინო პერსონალის მომზადების დონის ამაღლება;
Ø
აივ ინფექცია/შიდსის შესახებ მოსახლეობის ცოდნის დონის ამაღლება საგანმანათლებლო-საინფორმაციო აქციებისა და მასობრივი ღონისძიებების საშუალებით;
Ø
პროგრამის მართვისა და აივ ინფექციაზე ეპიდზედამხედველობის გაუმჯობესება ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ დონეზე და რეფერალური სისტემის ორგანიზაცია;
Ø
დონორთა სისხლის აივ ინფექციაზე B და C ჰეპატიტებსა და სიფილისზე სკრინინგული კვლევის უზრუნველყოფა და სისხლის გადასხმის გზით აღიშნული ინფექციების გადაცემის შემცირება;
Ø
აივ ინფექციით, B და C ჰეპატიტებითა და სიფილისით დაავადებულთა გამოვლენა დაავადების ადრეულ სტადიაზე, აღნიშნული ინფექციების აღრიცხვიანობის მოწესრიგება და ეპიდზედამხედველობის სრულყოფა;
Ø
დონორების საინფორმაციო ბანკის ფუნქციონირების ხელშეწყობა;
Ø
ონკოლოგიურ დაავადებათა გამოვლენის ხელშეწყობა ადრეულ სტადიაზე.
პროგრამის ბიუჯეტი
“საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად პროგრამის ბიუჯეტია 1 925.2 ათასი ლარი.
მუხლი 2🔗. ინფორმაციული სისტემების უზრუნველყოფის, ეპიდზედამხედველობისა და ეპიდსიტუაციის მართვის პროგრამა
მიზანი:
საქართველოში გავრცელებული ინფექციური სნეულებების, აგრეთვე სახელმწიფოში ამჟამად არარეგისტრირებული, მაგრამ გარკვეული ხელშემწყობი ფაქტორების გამო შესაძლებელი, საკონვენციო და სხვა საშიში გადამდები დაავადებების ეპიდზედამხედველობა, მათი შემოტანის ან აღმოცენებისა და გავრცელების საწინააღმდეგო ღონისძიებათა შემუშავება და განხორციელება (ჯანდაცვის სისტემის კომპეტენციის ფარგლებში) ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე, ავადობისა და დაავადებათა გავრცელების შემცირება. ეპიდზედამხედველობისა და სამედიცინო ინფორმაციული სისტემების ეფექტური ფუნქციონირება.
- მალარიის ადგილობრივი კერების ელიმინაცია პროფილაქტიკა.
- მართვადი ინფექციებით მოსახლეობის ავადობის მინიმუმამდე დაყვანა.
- პარაზიტულ დაავადებათა პრევენცია.
მოცემულ ეტაპზე პროგრამის რეალიზაციის აუცილებლობის დასაბუთება
- ოპერატიული, სანდო და მრავალმაჩვენებლიანი ეპიდზედამხედველობის სისტემა საშუალებას იძლევა სწრაფი და ეფექტური რეაგირება მოხდეს ეპიდსიტუაციის გამწვავებაზე, პროგნოზირებადი იყოს ეპიდსიტუაცია, განისაზღვროს უახლესი და პერსპექტიული პრიორიტეტები, მომავალი ჯანდაცვითი და სოციალური ღონისძიებების მიმართულებანი და რეალური საჭიროებები, რაც საფუძველს შეუქმნის ქვეყნის მოსახლეობის ეპიდემიოლოგიურ უსაფრთხოებას და ჯანმრთელობის შენარჩუნება-განმტკიცებას, შესაბამისად სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესებას. მოსახლეობის შობადობისა და სიკვდილიანობის აღრიცხვიანობის გაუმჯობესების ხელშეწყობა.
- დროულად და სწორად ჩატარებულ იმუნიზაციას შესწევს უნარი შეუნარჩუნოს ადამიანებს სიცოცხლე და ჯანმრთელობა, შეამციროს ინვალიდობა.
- მალარიის საწინააღმდეგო ღონისძიებათა დროული განხორციელება მალარიის ეფექტური კონტროლის საშუალებას იძლევა.
პროგრამის ღონისძიებანი:
- ეპიდაფეთქების ლიკვიდაციის ხელშეწყობა (სტანდარტული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა), შემთხვევათა დროული გამოვლენის ხელშეწყობა, დადასტურება, ეპიდკონტროლის და პროფილაქტიკური ღონისძიებანი კერაში;
- ინფექციურ დაავადებათა შემცირების სადეზინფექციო, სადერატიზაციო, სადეზინსექციო სამუშაოების გატარება ცენტრალურ დონეზე და მეთოდურ-პრაქტიკული დახმარების გაწევა, მ. შ. სპეციალიზებულ სამსახურებში;
- შიდაჰოსპიტალური ინფექციების კონტროლი;
- სამედიცინო ინფორმაციული სტანდარტული სისტემების ფუნქციონირება ადმინისტრაციულ ტერიტორიულ ერთეულზე;
- სამედიცინო სტატისტიკური ფორმების ბეჭდვა და გავრცელება;
- გარდაცვალებისა და დაბადების სამედიცინო მოწმობების იდენტიფიცირება, მონაცემთა კონტროლი და აღრიცხვიანობის გაუმჯობესების ხელშეწყობა;
- იმუნიზაციაზე ეპიდზედამხედველობის წარმოება, მონიტორინგი ადმინისტრაციულ ტერიტორიულ ერთეულზე;
- მალარიის სტანდარტული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა, ეპიდზედამხედველობა და მონიტორინგი; ეპიდ-აფეთქების ლიკვიდაცია;
- მეთოდურ-პრაქტიკული დახმარება ცენტრალურ დონეზე (ეპიდაფეთქებებზე რეაგირება);
- სადიაგნოსტიკო საშუალებების (ტესტ-სისტემების) შეძენა. (დანართი).
მოსალოდნელი შედეგები:
Ø
განსაკუთრებით საშიში და მათთან გათანაბრებული ინფექციების აღმოცენების ან შემოტანის დროული გამოვლენა და სალიკვიდაციო ღონისძიებების ოპერატიული დაგეგმვა-განხორციელების ხელშეწყობა;
Ø
ეპიდსიტუაციის გამწვავების დროული გამოვლენა, ეპიდაფეთქებების ლოკალიზაციისა და სალიკვიდაციო ღონისძიებების ოპერატიული დაგეგმვისა და განხორციელების ხელშეწყობა;
Ø
ინფექციური ავადობის აღრიცხვის გაუმჯობესების ფონზე ავადობის დონის სტატისტიკური მონაცემების სტაბილიზაცია;
Ø
ადმინისტრაციულ ტერიტორიულ ერთეულზე ეპიდსაწინააღმდეგო სამსახურების მუშაობის ეფექტურობის გაზრდის ხელშეწყობა;
Ø
ეპიდემიოლოგიური სიტუაციის გართულების შემთხვევაში ადმინისტრაციულ ტერიტორიულ ერთეულზე სპეციალიზებული სამსახურებისათვის დახმარების გაწევა;
Ø
სამთავრობო დაწესებულებებში კეთილსაიმედო ეპიდსიტუაციის შენარჩუნება;
Ø
მოსახლეობისათვის აცრების ჩატარების უზრუნველყოფის ხელშეწყობა იმუნიზაციის ეროვნული კალენდრის შესაბამისად;
Ø
საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი მალარიის კერების ელიმინაცია და მომავალში მალარიის აფეთქებების თავიდან აცილების ხელშეწყობა;
Ø
ეფექტური ჯანდაცვითი საინფორმაციო სისტემების ფუნქციონირების ხელშეწყობა.
პროგრამის ბიუჯეტი
“საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად ბიუჯეტი განსაზღვრულია 650.0 ათასი ლარით.
მუხლი 3🔗. პროგრამების მონიტორინგი და მართვის ხელშეწყობა
მიზანი:
ორგანიზაციულ-მმართველობით ღონისძიებათა ეფექტურობის გაზრდის მიზნით ცენტრალურ და რეგიონულ დონეზე საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პროგრამების (პრევენციული) განხორციელების ორგანიზაციისა და მართვის ხელშეწყობა.
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პროგრამების მომსახურება და შესაბამისად ხარჯიც (საშემსრულებლო დონეზე) მიიმართება პროგრამების განხორციელების მონიტორინგის, მოცულობითი ანალიზის სამედიცინო ეკონომიკურ-ორგანიზაციული, სამართლებრივი ასპექტების მიხედვით.
მოცემულ ეტაპზე პროგრამის რეალიზაციის აუცილებლობის დასაბუთება
“ჯანმრთელობის ხელშეწყობის, დაავადებათა პრევენციის და ეპიდკონტროლის” სახელმწიფო პროგრამების განხორციელებისათვის სათანადო მომსახურებით უზრუნველყოფა, როდესაც პროგრამის მართვის ხარჯები (საშემსრულებლო დონეზე) მიიმართება პროგრამების განხორციელების მონიტორინგის, მოცულობითი ანალიზის სამედიცინო, ეკონომიკურ-ორგანიზაციული და სამართლებრივი ასპექტების მიხედვით.
პროგრამის ღონისძიებანი:
Ø
“ჯანმრთელობის ხელშეწყობის, დაავადებათა პრევენციის და ეპიდკონტროლის” სახელმწიფო პროგრამების განხორციელების ორგანიზაციულ-მმართველობითი სისტემის ფუნქციონირება და განვითარება (“ცენტრალურ”, “რეგიონულ” და “რაიონულ” დონეზე), სათანადო კომუნიკაციური უზრუნველყოფა;
Ø
ინფორმაციული დონეზე ადგილობრივი და ცენტრალური საზოგადოებრივი ჯანდაცვითი პროგრამების მოქმედების შეფასება და ერთიანი ანალიზი;
Ø
“სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად ორგანიზაციული სამუშოების წარმოება, ხელშეკრულებების შემუშავება-გაფორმება, საექსპერტო (მ. შ. აუდიტორული) მომსახურება-კონსულტირება;
Ø
კომპიუტერული მომსახურების მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის გაუმჯობესების ხელშეწყობა;
Ø
“ჯანმრთელობის ხელშეწყობის, დაავადებათა პრევენციის და ეპიდკონტროლის” სახელმწიფო პროგრამის განხორციელების მიზნით საშემსრულებლო დონეზე ინსპექტირების (საინფორმაციო დონე) წარმოება, ადგილობრივ დონეზე (რაიონი, ქალაქი) პროგრამულ ღონისძიებათა გატარების შეფასება;
Ø
საზოგადოებრივი ჯანდაცვითი ღონისძიებების ორგანიზაციულ-მეთოდური სამუშაოების გატარება რეგიონალურ და რაიონულ დონეზე, შესაბამისი ინფორმაციული უზრუნველყოფა;
Ø
შესრულებულ სამუშაოთა მიღება, იდენტიფიკაცია, კლასიფიცირება;
Ø
ორგანიზაციულ-მმართველობითი სისტემის ფორმირება განვითარება “ცენტრალურ” დონეზე;
Ø
რეგიონალური საზ. ჯანდაცვის ცენტრის სპეციალიზებული პროგრამული ფორმების ანგარიშების წარმოება;
Ø
“ჯანმრთელობის ხელშეწყობის, დაავადებათა პრევენციის და ეპიდკონტროლის” სახელმწიფო პროგრამის განხორციელების მიზნით ეკონომიკურ-სამართლებრივი, საორგანიზაციო, საბუღალტრო მიმართულებით საშემსრულებლო დონეზე მეთოდური სამუშაოების წარმოება ადგილებზე (რეგიონი, რაიონი) გასვლებით. ასევე სიტუაციური მდგომარეობის მიხედვით მივლინებების განხორციელება;
Ø
“ჯანმრთელობის ხელშეწყობის, დაავადებათა პრევენციის და ეპიდკონტროლის” სახელმწიფო პროგრამის სატენდერო პროცედურების წარმოებისათვის საჭირო ხარჯებით უზრუნველყოფა;
Ø
პროგრამების მართვისა და დანერგვის ხელშეწყობა სამხარეო დონეზე;
Ø
სტანდარტი №7567: რეგიონულ დონეზე საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრების მიერ შესრულებული სამუშაოების მიღება, სპეციალიზებული ანალიზი პროგრამული ფორმების მეშვეობით; რაიონულ და უშუალოდ საშემსრულებლო დონეზე ინფორმაციული და პროგრამულ-ორგანიზაციული სამუშაოების უზრუნველყოფა;
Ø
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრებთან ყოველთვიური თათბირების (ანგარიშების) მომზადების ორგანიზაცია;
Ø
რეგიონულ დონეზე კონფერენციების ორგანიზება;
Ø
ყოველკვარტალური, წლიური ანალიტიკური სამუშაოების წარმოება პროგრამით განსაზღვრული სამუშაოების მიმდინარეობის შესახებ;
Ø
ჯანდაცვის სისტემაში არსებული სამედიცინო შემოწმებისა და ექსპერტიზის ორგანიზაციული უზრუნველყოფა და მონიტორინგის ხელშეწყობა;
Ø
სამედიცინო შემოწმების და ექსპერტიზის შესაბამისი ბლანკების, ფორმების ბეჭდვა.
მოსალოდნელი შედეგები:
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დეპარტამენტის, რეგიონალური და რაიონული ცენტრების მიერ პროგრამების ჭრილში შესრულებული საორგანიზაციო, სამართლებრივ-ეკონომიკური, სამედიცინო სამუშაოების გარჩევა-ანალიზი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პროგრამების შემდგომი დახვეწის მიზნით.
პროგრამის ბიუჯეტი
“საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” კანონის შესაბამისად პროგრამის ბიუჯეტია 289.900 ათასი ლარი.
ცხოვრების ჯანსაღი წესის ხელშეწყობის, დაავადებათა აქტიური გამოვლენის და სოციალურად საშიშ დაავადებათა პროფილაქტიკის 2005 წლის პროგრამის კომპონენტი
ცხოვრების ჯანსაღი წესის დამკვიდრება
მიზანი:
პროგრამის მიზანია მოსახლეობის ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება ცხოვრების ჯანსაღი წესის დამკვიდრების გზით, რისთვისაც განსაზღვრულია მოსახლეობის, პირველადი ჯანდაცვის სამსახურების და საზოგადოებრივი ჯანდაცვითი პოტენციალის მქონე სხვა სექტორების განათლება და აქტიური ჩართვა ცხოვრების ჯანსაღი წესის დამკვიდრების საქმეში, სამუშაო მეთოდოლოგიების, მულტისექტორული სახელმწიფო გეგმების შემუშავება, ადაპტირება და განხორციელება.
მოცემულ ეტაპზე პროგრამის რეალიზაციის აუცილებლობის დასაბუთება
ჩვენს ქვეყანაში საზოგადოებრივი თუ ინდივიდუალური რეზისტენტობის რესურსებსა (მათ შორის სახელმწიფო ბერკეტების) და სტრესორთა ცალკეულ მაჩვენებლებს შორის შეფარდება ამ უკანასკნელთა დიდი უპირატესობით ხასიათდება – შედეგად სახეზეა მავნე ფაქტორთა ზემოქმედების განსაკუთრებული ავთვისებიანობა, საზოგადოების ჯანმრთელობის პოტენციალის შეზღუდვა და დაავადების ახალ შემთხვევათა მატება, ქრონიზაციისა და გართულებათა განვითარების მაღალი კოეფიციენტი.
სახეზეა თამბაქოს და ნარკოტიკების მოხმარების, არაჯანსაღი კვებითი ჩვევების, მენტალური დარღვევების, დაბალი ფიზიკური აქტიობის, ტრავმატიზმის და ოჯახური ძალადობის, ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარების გავრცელების მაღალი, ზოგიერთ შემთხვევაში კი კატასტროფული დონეები, მნიშვნელოვანი პრობლემებია რეპროდუქციული ჯანმრთელობის, ოჯახის დაგეგმვის, ახალგაზრდების სქესობრივი აღზრდის მხრივ.
ზემოაღნიშნული მდგომარეობა მოითხოვს კომპლექსური სახელმწიფო ღონისძიებების განხორციელებას.
ღონისძიებები
9. თამბაქოს კონტროლის ღონისძიებები
1.1 მოწევის შეწყვეტის ხელშეწყობა – გადაგდების სატელეფონო საკონსულტაციო პროგრამის შემუშავება და დანერგვა თბილისში, გადაგდების პროგრამის ადაპტირება და პილოტირება მიზნობრივ ჯგუფებში.
1.2 პოლისიმეიქერების, ჯანდაცვის პროფესიონალების, სტუდენტების, პედაგოგების ტრენირება თამბაქოს კონტროლის საკითხებში.
1.3 სამუშაო და საზოგადოებრივ ადგილებში თამბაქოს მოხმარების შეზღუდვის ხელშეწყობა – სახელმწიფო, სამედიცინო და სასწავლო დაწესებულებებში მწეველობის შეზღუდვის კომპლექსური პროგრამების შემუშავება და პილოტირება.
1.4 თამბაქოს საწინააღმდეგო მიზნობრივი სარეკლამო კამპანია.
1.5 თამბაქოს კონტროლის მულტისექტორულ ღონისძიებათა მონიტორინგი და შეფასება, საინფორმაციო ბაზის ფორმირება.
1.6 თამბაქოს კონტროლის მულტისექტორული ღონისძიებების კოორდინაციის ხელშეწყობა.
10. ჯანსაღი კვების და ფიზიკური აქტიობის დანერგვის ღონისძიებები
2.1 მრავალდარგობრივი გეგმის შემუშავების ხელშეწყობა.
2.2 მულტისექტორული კოორდინაცია.
11. ტრავმატიზმისა და ოჯახური ძალადობის პროფილაქტიკის ღონისძიებები
3.1 ტრავმატიზმისა და ოჯახური ძალადობის პრევენციის მრავალდარგობრივი ეროვნული გეგმის შემუშავება.
12. ალკოჰოლიზმის საწინააღმდეგო და მენტალური ჯანმრთელობის ხელშეწყობის ღონისძიებები
4.1 მენტალური ჯანმრთელობის ხელშეწყობის ეროვნულ მოქმედებათა გეგმის შემუშავება.
4.2 სარეკლამო კამპანია.
13. ჯანსაღი სკოლები და ქალაქები
5.1 “თბილისი ჯანსაღი ქალაქი” პროექტის შემუშავება და განხორციელების ხელშეწყობა.
5.2 ჯანსაღი სკოლის პროექტის შემუშავება და პილოტირების ხელშეწყობა.
5.3 ცხოვრების ჯანსაღი წესის დამკვიდრების რეგიონული პროგრამების სრულყოფა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის რეგიონული სამსახურების სპეციალისტების ტრენინგი.
14. რეპროდუქციული ჯანმრთელობის, ოჯახის დაგეგმვის, ახალგაზრდების სქესობრივი აღზრდის ხელშეწყობა:
6.1 პრევენციის ღონისძიებები მიზნობრივ ჯგუფებში.
6.2 სარეკლამო კამპანია.
15. ცენტრალური საზოგადოებრივი ჯანდაცვითი ღონისძიებების ნაბეჭდი, რადიო და სატელევიზიო საინფორმაციო და სარეკლამო პროდუქციის ერთიანი მენეჯმენტი
16. საერთაშორისო თანამშრომლობა და ფართო საზოგადოების ინფორმირება
8.1 საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ვებგვერდის შემუშავება.
8.2 ჯანმრთელობის დღეების აღნიშვნა, მასობრივი აქციების ორგანიზება (29 მარტი – “საქართველო თამბაქოს გარეშე”, 7 აპრილი – ჯანდაცვის მსოფლიო დღე, 31 მაისი – “მსოფლიო თამბაქოს გარეშე”, 26 ივნისი – ნარკომანიასთან და ნარკობიზნესთან ბრძოლის დღე, 16 მაისი – შიდსით გარდაცვლილთა ხსოვნის მსოფლიო დღე, 1 დეკემბერი – შიდსთან ბრძოლის მსოფლიო დღე და სხვ.).
მოსალოდნელი შედეგები:
Ø
საზოგადოებაში ცხოვრების ჯანსაღი წესის მომხმარებელთა მხარდაჭერა, ამ წესის შენარჩუნება და გაძლიერების ხელშეწყობა;
Ø
თამბაქოს საწინააღმდეგო პოტენციალის გაძლიერება, მწეველთა რაოდენობის და თამბაქოს მეორადი კვამლის ზემოქმედების მასშტაბების შემცირების ხელშეწყობა;
Ø
ჯანსაღი კვების და ფიზიკური აქტიობის დანერგვის ეროვნული სამოქმედო გეგმის განვითარების ხელშეწყობა;
Ø
ტრავმატიზმისა და ოჯახური ძალადობის პრევენციის ეროვნული სამოქმედო გეგმის განვითარების ხელშეწყობა;
Ø
ალკოჰოლიზმის საწინააღმდეგო და მენტალური ჯანმრთელობის ხელშეწყობის ეროვნული სამოქმედო გეგმის განვითარება, მოსახლეობის ინფორმირება;
Ø
ჯანსაღი ქალაქის მეთოდოლოგიის განხორციელების ხელშეწყობა;
Ø
ჯანსაღი სკოლის მეთოდოლოგიის განხორციელების ხელშეწყობა;
Ø
ცხოვრების ჯანსაღი წესის დამკვიდრების პოტენციალის განვითარების ხელშეწყობა რაიონებში;
Ø
რეპროდუქციული ჯანმრთელობის, ოჯახის დაგეგმვისა, ახალგაზრდების სქესობრივი აღზრდის ხელშეწყობა, მოსახლეობის ინფორმირება და პრევენციული ღონისძიებები მიზნობრივ ჯგუფებში;
Ø
საერთაშორისო თანამშრომლობა და ფართო საზოგადოების ინფორმირება ცხოვრების ჯანსაღი წესის სისტემური ღონისძიებების შესახებ.
ავადობის აქტიური გამოვლინებისა და მოსახლეობის მასობრივი სამედიცინო-პროფილაქტიკური გასინჯვების კომპონენტი
მიზანი:
საქართველოს მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესწავლა-შეფასება და მისი გაუმჯობესების ხელშეწყობა, მის გარკვეულ ფენებსა და სოციალურ ჯგუფებზე (ლტოლვილები, ინვალიდები, პენსიონერები, უმწეოები, მრავალშვილიანი დედები, საეკლესიო პირები და ა.შ.) ორიენტაციით. ეროვნული ნაკრების წევრთა სპორტული მიღწევების ამაღლებისათვის მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება და ოპტიმალური ფიზიკური კონდიციის შენარჩუნება. ქალთა დისჰორმონული ოსტეოპოროზის პროფილაქტიკა (იძულებით გადაადგილებული პირები, მონაზონები, თბილისის სკოლების პედაგოგები); მავნე ფაქტორებთან კონტაქტში მყოფი მოსახლეობის, კერძოდ ჭიათურის ს/ს “ჭიათურ-მანგანუმის” მაღაროებისა და გამამდიდრებელი ფაბრიკების, აგრეთვე რუსთავის ს/ს “აზოტის” მომუშავეთა შრომის პირობებისა და ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება, პრევენციული ღონისძიებების შემუშავებით. პროსტატის კიბოს დიაგნოსტირება.
მოცემულ ეტაპზე პროგრამის რეალიზაციის აუცილებლობის დასაბუთება
ცნობილია, რომ დაავადებათა დიდი ნაწილის გამოვლენის, ან მასზე ეჭვის მიტანისათვის საკმარისია ექიმის გასინჯვა (ანამნეზი, ფიზიკალური კვლევა), შედარებით იაფად ღირებული კლინიკურ-ინსტრუმენტული და ლაბორატორიული გამოკვლევები: სისხლის, შარდის ანალიზი, გლიკემიის ხარისხის დადგენა, ეკგ, სპირომეტრია, სონოგრაფია და სხვა. დასახელებული მეთოდების მიზანმიმართული გამოყენება მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობასა და ავადობის სტრუქტურაზე ობიექტური წარმოდგენის საშუალებას იძლევა.
აღნიშნული ღონისძიების მუშაობის გამოცდილების საფუძველზე შეიძლება შემდეგი დასკვნების გაკეთება:
1. ღონისძიების განხორციელებისათვის აუცილებელია მობილური და ოპერატიული ხასიათის არსებობა;
2. მოსახლეობის უკიდურესი გაჭირვების პირობებში, ხშირად შეუძლებელია მხოლოდ რეკომენდაციებით შემოფარგვლა და აუცილებელი ხდება სიტუაციურად სამკურნალო დახმარების გაწევა პირველადი მოხმარების მედიკამენტების ერთჯერადად გაცემის გზით;
3. ადგილებზე, რეგიონული თუ რაიონული სამედიცინო დაწესებულებები, მატერიალურ-ტექნიკური აღჭურვის სიმწირის, მისი ამორტიზების ან არასაკმარისი სიმძლავრის გამო ვერ ახერხებს დიდი მოცულობის ლაბორატორიულ და ინსტრუმენტულ კვლევათა წარმოებას, რაც საბოლოო ჯამში აქვეითებს ღონისძიების ეფექტს და ართულებს ადგილზე გადაწყვეტილების მიღების პროცესს. აქედან გამომდინარე, გამართლებულია პროგრამის აღჭურვა მობილური, მაღალი გამტარობის მქონე სამედიცინო აპარატურით, რომლის მეშვეობითაც ადგილზე ხერხდება ელემენტარული ინსტრუმენტული თუ ლაბორატორიული გამოკვლევების ჩატარება;
4. პროფილაქტიკური ღონისძიების ეფექტური განხორციელებისათვის აუცილებელია საორგანიზაციო-მეთოდური, პრაქტიკული ჯგუფის ფუნქციონირება, რომელიც უფრო მოქნილს და ეფექტურს გახდის პროგრამის მართვის სისტემას, რამეთუ ნებისმიერი სამუშაო სქემის პირველადი შემოწმება, მისი შედეგიანობის დადებითი და უარყოფითი მხარეების განსაზღვრა შესაძლებელია ადგილზე, მაკოორდინირებელი ქვედანაყოფის მიერ, რაც საშუალებას იძლევა შეტანილ იქნეს სათანადო კორექცია მუშაობის უწყვეტობის პირობებში.
5. ღონისძიებათა დაგეგმვა კონკრეტულ სიტუაციაში უნდა განხორციელდეს არსებული მონაცემების შესწავლისა და ანალიზის საფუძველზე, ადგილობრივი მმართველობის ორგანოების და სხვა დაინტერესებულ ორგანიზაციათა ხელშეწყობით.
ღონისძიებანი
17. მოსახლეობის, მისი ცალკეული სოციალური ჯგუფების, სოციალურად მძიმე მდგომარეობაში მყოფი მოქალაქეებისათვის, ბავშვებისათვის, პროფესიული და სხვა ჯგუფებისათვის პროფილაქტიკური გამოკვლევების და შესაბამისად ადგილზე (სიტუაციური) მაღალკვალიფიციური პროფილაქტიკური, საკონსულტაციო დახმარების გაწევა, შესაბამისი სამკურნალწამლო საშუალებებით უზრუნველყოფა (დანართი 1);
18. საინფორმაციო, სპეციალური დოკუმენტაციით და ფორმებით, ორგანიზაციული და მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფა;
19. იმოქმედებს გამსვლელი სამედიცინო ბრიგადა, რომელიც სავარაუდოდ დაკომპლექტებული იქნება შემდეგი სპეცილისტებით: თერაპევტი, პედიატრი, ნევროპათოლოგი, ენდოკრინოლოგი, უროლოგი, ფსიქიატრი, გინეკოლოგი, ონკოლოგი, ოფთალმოლოგი, ექოსკოპისტი, ეპიდემიოლოგი, ექიმი-ლაბორანტი, უფროსი მედ.პერსონალი; ადგილებზე მოხდება მონიტორინგისა და საორგანიზაციო ჯგუფის წევრების გასვლაც. სამედიცინო ბრიგადის პერსონალის, მონიტორინგისა და საორგანიზაციო ჯგუფის წევრების გასვლითი ღონისძიებების დროს იწარმოებს დღიური ანაზღაურება (საშუალოდ 45 ლარის ოდენობით);
20. მიღებული მასალების დამუშავება და პირველადი ანალიზი; მათზე დაყრდნობით სათანადო სამედიცინო, ორგანიზაციული და პროფილაქტიკური რეკომენდაციების შემუშავება შემდგომი მოქმედების ეფექტურობის გაზრდის მიზნით, რომელსაც განახორციელებს საორგანიზაციო, ეპიდემიოლოგიურ-ანალიტიკური ჯგუფი;
21. საქართველოს ეროვნული სპორტული ნაკრები გუნდების სამედიცინო უზრუნველყოფა;
22. სპორტსმენთა ჯანმრთელობის მდგომარეობის დადგენა, ფიზიკური განვითარებისა და ფუნქციონალური მომზადების დონის განსაზღვრა, სამკურნალო ღონისძიებების გატარება;
23. მიზნობრივ ჯგუფებში ქალთა დისჰორმონული ოსტეოპოროზის პროფილაქტიკა;
24. შრომის მავნე პირობებში მომუშავეთა ჯანმრთელობის შენარჩუნების ხელშეწყობა (რუსთავი, ჭიათურა);
25. სამუშაო გარემოსა და შრომითი პროცესის მავნე ფაქტორების შესწავლა ს/ს “ჭიათურმანგანუმის” მაღაროებისა და გამამდიდრებელი ფაბრიკების და ს/ს “აზოტის” მომუშავეთა შრომის პირობების მაგალითზე.
26. პროსტატის კიბოს დიაგნოსტირება (სკრინინგი) 55-59 წლის ასაკის მამაკაცებში (500) შერჩევითი გზით სისხლში პროსტატის სპეციფიური ანტიგენის გამოკვლევა – იმუნოფერმენტული მეთოდით.
ეპიდზედამხედველობის წარმოება.
მოსალოდნელი შედეგები:
1. მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის ავადობისა და ავადობის სტრუქტურის შესახებ სანდო ინფორმაციის მიღება.
2. მიღებული ინფორმაციის დამუშავების შედეგებიდან გამომდინარე გამოვლენილი გავრცელებული დაავადებების პროფილაქტიკისა და მათზე მეთვალყურეობის კონტროლის რეკომენდაციების შემუშავება.
3. მიღებული ინფორმაციის დამუშავების შედეგებიდან გამომდინარე რეკომენდაციების შემუშავება ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულზე სამედიცინო პროგრამების სტრატეგიათა განსაზღვრისათვის და მოქმედ პროგრამებში სათანადო კორექციების შეტანისათვის.
4. მიღებული შედეგებიდან გამომდინარე, ახალი პროგრამებისა და ქვეპროგრამების შემუშავება სამედიცინო დარგში არსებული სამედიცინო პროგრამების კოორდინირება და მათი დახვეწისათვის აუცილებელი მოპოვებული ინფორმაციის გადაცემა სათანადო სამსახურებში.
5. სპორტსმენებში სხვადასხვა დაავადებებისა და სპორტული დაზიანებების მინიმუმამდე შემცირება, სპორტული ფორმის შენარჩუნებისა და შეჯიბრებაზე მაღალი სპორტული მაჩვენებლების მიღწევისათვის.
6. დისჰორმონული ოსტეოპოროზის შედეგად განვითარებულ გართულებათა ჩამოყალიბების მომატებული რისკის ჯგუფების გამოვლენა და პრევენცია, აგრეთვე ოსტეოპოროზის პრევენციის ღონისძიებათა რეკომენდაციების შემუშავება.
7. შრომის მავნე პირობებში მომუშავეთა ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესწავლა, პროფესიულ დაავადებაზე საეჭვო პირების მიზანმიმართული გამოკვლევები და სამკურნალო ღონისძიებების დასახვა, ზოგადი და პროფესიით განპირობებული ავადობის გამოვლინება, პრაქტიკული და მეთოდური ხასიათის რეკომენდაციების შემუშავება.
8. პროსტატის კიბოს ადრეულ ფაზაში გამოვლენის ხელშეწყობა.
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დეპარტამენტის მიერ განსახორციელებელი სახელმწიფო პროგრამები
№
პროგრამის დასახელება
2005 წლის გეგმა
ჯანმრთელობის ხელშეწყობის, დაავადებათა პრევენციის და ეპიდკონტროლის სახელმწიფო პროგრამა
2865100
I
ცხოვრების ჯანსაღი წესის ხელშეწყობის, დაავადებათა აქტიური გამოვლენის და სოციალურად საშიშ დაავადებათა პროფილაქტიკის პროგრამა
1925200
1
ცხოვრების ჯანსაღი წესის დამკვიდრება
180000
1.1
თამბაქოს კონტროლის ღონისძიებები
67800
1.1.1
წევის შეწყვეტის ხელშეწყობა – გადაგდების სატელეფონო საკონსულტაციო პროგრამის შემუშავება და დანერგვა თბილისში, გადაგდების პროგრამის ადაპტირება და პილოტირება მიზნობრივ ჯგუფებში
1.1.2
პოლისიმეიქერების, ჯანდაცვის პროფესიონალების, სტუდენტების, პედაგოგების ტრენირება თამბაქოს კონტროლის საკითხებში
1.1.3
სამუშაო და საზოგადოებრივ ადგილებში თამბაქოს მოხმარების შეზღუდვის ხელშეწყობა – სახელმწიფო, სამედიცინო და სასწავლო დაწესებულებებში მწეველობის შეზღუდვის კომპლექსური პროგრამების შემუშავება და პილოტირება.
1.1.4
თამბაქოს საწინააღმდეგო მიზნობრივი სარეკლამო კამპანია
1.1.5
თამბაქოს კონტროლის მულტისექტორულ ღონისძიებათა მონიტორინგი და შეფასება, საინფორმაციო ბაზის ფორმირება
1.1.6
თამბაქოს კონტროლის მულტისექტორული ღონისძიებების კოორდინაციის ხელშეწყობა
1.2
ჯანსაღი კვების და ფიზიკური აქტიობის დანერგვის ღონისძიებები
12500
1.2.1
მრავალდარგობრივი გეგმის შემუშავების ხეშეწყობა
1.2.2
მულტისექტორული კოორდინაცია
1.3
ტრავმატიზმისა და ძალადობის პროფილაქტიკის ღონისძიებები
5000
1.3.1
ტრავმატიზმის პრევენციის ყოვლისმომცველი ეროვნული გეგმის შემუშავება
5000
1.4
ალკოჰოლიზმის საწინააღმდეგო და მენტალური ჯანმრთელობის ხელშეწყობის ღონისძიებები
10000
1.4.1
მენტალური ჯანმრთელობის ხელშეწყობის ეროვნულ მოქმედებათა გეგმის შემუშავება
1.4.2
სარეკლამო კამპანია
1.5
ჯანსაღი სკოლები და ქალაქები
21500
1.5.1
“თბილისი ჯანსაღი ქალაქი” პროექტის შემუშავება და განხორციელების ხელშეწყობა
1.5.2
ინტერსექტორული კოორდინაცია
1.5.3
ექსპერტული მუშაობა
1.5.4
ჯანსაღი სკოლის პროექტის შემუშავება და პილოტირების ხელშეწყობა
1.5.5
ცჯწ რეგიონული პროგრამების სრულყოფა და სჯდ რეგიონული სამსახურების სპეციალისტების ტრენინგი
1.6
რეპროდუქციული ჯანმრთელობის, ოჯახის დაგეგმვისა, ახალგაზრდების სქესობრივი აღზრდის ხელშეწყობა:
30000
1.6.1
პრევენციის ღონისძიებები მიზნობრივ ჯგუფებში
1.6.2
სარეკლამო კამპანია
1.7
ცენტრალური საზოგადოებრივი ჯანდაცვითი ღონისძიებების ნაბეჭდი, რადიო და სატელევიზიო საინფორმაციო და სარეკლამო პროდუქციის ერთიანი მენეჯმენტი
19200
1.8
საერთაშორისო თანამშრომლობა და ფართო საზოგადოების ინფორმირება
14000
1.8.1
საზოგადობრივი ჯანდაცვის ვებგვერდის შემუშავება
1.8.2
ჯანმრთელობის დღეების აღნიშვნა მასობრივი აქციების ორგანიზება
2
ავადობის აქტიური გამოვლინება და მოსახლეობის სამედიცინო-პროფილაქტიკური გასინჯვები
334200
2.1
დაავადებათა გამოვლინება და სამკურნალო პროფილაქტიკური დახმარება
2.2
საქართველოს ეროვნული სპორტული ნაკრები გუნდების სამედიცინო უზრუნველყოფა
2.3
ქალთა დისჰორმონული ოსტეოპოროზის პროფილაქტიკა
2.4
პროფესიული დაავადებების პრევენცია
2.5
პროსტატის კიბოს დიაგნოსტირება (სკრინინგი)
3
ნარკომანიის პროფილაქტიკური ღონისძიებები
150000
3.1
ეპიდზედამხედველობითი, მეთოდურ-პრაქტიკული ღონისძიებების გატარება ნარკომანიის წინააღმდეგ მიმართულ ღონისძიებათა ეფექტურობის თვალსაზრისით
3.2
ნარკომანიის წინააღმდეგ მოსახლეობისა და მიზნობრივი ჯგუფის ინფორმირება
3.3
საქართველოს რეგიონებსა და რაიონებში ნარკომანიის ეპიდზედამხედველობისა და პროფილაქტიკის წარმოება
4
მიკროელემენტ იოდის დეფიციტით გამოწვეულ დაავადებათა პროფილაქტიკა
60000
4.1
მიკროელემენტ იოდის დეფიციტით გამოწვეულ დარღვევათა გამოვლენა (რეგიონული დონე – ქუთაისი, ბათუმი, თელავი, ზუგდიდი)
4.2
ეპიდზედამხედველობის სისტემის ფუნქციონირება
5
გულსისხლძარღვთა სისტემის დაავადებათა ეპიდზედამხედველობის სისტემის ფორმირება და პირველადი პრევენცია
40000
5.1
გ.ს.დ. ეპიდზედამხედველობის სისტემის ფორმირება და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის აქტივირება პროფილაქტიკის სფეროში
5.2
გ.ს.დ. და მათი გამომწვევი რისკ-ფაქტორების საწინააღმდეგო პროპაგანდისტულ ღონისძიებათა შემუშავება და დანერგვა
6
სქესობრივი გზით გადამდებ დაავადებათა პროფილაქტიკა
208000
6.1
სგგდ სტანდარტული დიაგნოსტიკა
6.2
ეპიდზედამხედველობა
7
შიდსის პროფილაქტიკა
251000
7.1
რისკის ჯგუფების აივ ინფექცია/შიდსზე სტანდარტული დაიგნოსტიკა
7.2
ეპიდზედამხედველობის ორგანიზაცია და განხორციელება, პროფილაქტიკურ-საგანმანათლებლო საქმიანობის უზრუნველყოფა
8
მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების უსაფრთხო სისხლით უზრუნველყოფა
678000
8.1
ეპიდზედამხედველობა და პროგრამის ღონისძიებათა განხორციელებისათვის ორგანიზაციულ-მეთოდურ-პრაქტიკული სამუშაოების წარმოება
8.2
დონორთა სისხლის სტანდარტული დიაგნოსტიკა (20 ათასი დონაცია)
8.3
დონორთა საინფორმაციო ბანკის ფუნქციონირება
9
ონკოლოგიურ დაავადებათა რეგისტრის და ეპიდზედამხედველობის განხორციელება
14040
9.1
კიბოს რეგისტრის ფუნქციონირება
9.2
ინფორმაციის ეპიდანალიზი, ორგანიზაციულ-მეთოდური და სტატისტიკური დამუშავება
10
სარძევე ჯირკვლის კიბოს პროფილაქტიკა და ადრეული დიაგნოსტიკა
9960
II
ინფორმაციული სისტემების უზრუნველყოფის, ეპიდზედამხედველობისა და ეპიდსიტუაციის მართვის პროგრამა
650000
1
ეპიდაფეთქების ლიკვიდაციის ხელშეწყობა (სტანდარტული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა)
15000
2
მალარიის სტანდარტული დიაგნოსტიკა (მ.შ. საბონიფიკაციო სამუშაოები) და მკურნალობა, პარაზიტულ დაავადებათა პრევენცია
200000
3
რეგიონულ და ადგილობრივ (ქალაქი, რაიონი) დონეზე საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინფორმაციული სისტემების ფუნქციონირება (იმუნიზაცია, ეპიდზედამხედველობა, სამედიცინო სტატისტიკის წარმოება)
365000
4
სამთავრობო დაწესებულებებში სადეზინფექციო, სადეზინსექციო და სადერატიზაციო ღონისძიებების ჩატარება
35000
5
სადეზინფექციო საქმიანობის მიმდინარეობაზე ზედამხედველობა და მეთოდური ხელმძღვანელობა. ეპიდსიტუაციის გამწვავებისას კერაში სადეზინფექციო სამუშაოების ჩატარების (დასკვნითი დეზინფექცია) ორგანიზაცია.
15000
6
მეთოდურ-პრაქტიკული დახმარება ცენტრალურ დონეზე (ეპიდაფეთქებებზე რეაგირება)
20000
III
მონიტორინგი და მართვის ხელშეწყობა
289900
1
პროგრამების განხორციელების ორგანიზაციისა და მართვის ხელშეწყობა ცენტრალურ დონეზე;
2
– პროგრამების მართვისა და დანერგვის ხელშეწყობა სამხარეო დონეზე – სტანდარტი № 7567: რეგიონულ დონეზე საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრების მიერ შესრულებული სამუშაოების მიღება, სპეციალიზებული ანალიზი პროგრამული ფორმების მეშვეობით; რაიონულ და უშუალოდ საშემსრულე
3
პროგრამების ფარგლებში შესრულებულ სამუშაოთა დამოწმება, ინსპექტირება რაიონულ, საქალაქო (სამხარეო) დონეზე
4
სამედიცინო შემოწმების და ექსპერტიზის სპეცფორმების ბეჭდვა
თავი II
მუხლი 4🔗. ფარმაცევტული სექტორის რეგულირებისა და მონიტორინგის სახელმწიფო პროგრამა
მიზანი:
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე საშუალებების ფალსიფიკაციის აღმკვეთ ღონისძიებათა რეალიზაცია.
ხარისხიანი, უსაფრთხო, ეფექტიანი და სასიცოცხლოდ აუცილებელი წამლებით მოსახლეობის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა.
სამედიცინო საზოგადოებისა და მოსახლეობის უზრუნველყოფა უწყვეტი, განახლებული, ობიექტური და ადეკვატური მოცულობის პროფესიონალური მასალით.
ამოცანები
– წამლის მავნე ზემოქმედებისაგან მოსახლეობის გარანტირებული დაცვა საქართველოში ფარმაცევტული ბაზრის მარეგულირებელი რეგლამენტაციის სრულყოფის, მის აღსრულებაზე ზედამხედველობის და პასუხისმგებლობის გაზრდა;
– ულიცენზიო დაწესებულებებში, ბაზრებსა და ბაზრობებზე წამლის რეალიზაციის აღკვეთა ადმინისტრირების გზით;
– თვითმკურნალობის მავნე შედეგების თავიდან აცილების მიზნით სამკურნალო საშუალებების რაციონალური გამოყენების უზრუნველყოფის ხელშეწყობა;
– წამლის აგრესიული და არაეთიკური რეკლამის აღკვეთა;
– ფალსიფიცირებულ სამკურნალო საშუალებების მიმოქცევისა და ფალსიფიკატორების შესახებ ობიექტური ინფორმაციის გაცემის ღონისძიებების განხორციელება;
– ფარმაცევტული დაწესებულებების მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის კომპეტენტურობის ინვენტარიზაცია;
– რეგისტრირებული სამკურნალო საშუალებების შესახებ ოფიციალური საინფორმაციო ბაზით საბაჟო, სამედიცინო და ფარმაცევტული სამსახურების უზრუნველყოფა და მიმოქცევაში არსებული ფარმაცევტული პროდუქციის სერიული აღრიცხვიანობის დაკანონება.
ბიუჯეტი
“2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქართველოს კანონით პროგრამის ბიუჯეტი განისაზღვრა 491 600 ლარი.
მოსალოდნელი შედეგები:
– შეიქმნება მსოფლიო სტანდარტებთან შესაბამისობაში მოყვანილი ფარმაცევტული ბაზრის მარეგულირებელი ნორმატიული დოკუმენტების ბაზა;
– ათვისებული და დანერგილი იქნება ფარმაცევტული პროდუქციის ლაბორატორიული კვლევის თანამედროვე, მსოფლიო სტანდარტების შესაბამისი მეთოდები;
– აღიკვეთება წამლით უკანონო ვაჭრობა;
– სამკურნალო საშუალებების შესახებ ოფიციალური მონაცემების პაკეტის შექმნა ექიმს, ფარმაცევტს, პაციენტს და სხვა მომხმარებელს მისცემს სამკურნალო საშუალებების შერჩევისას სწორი ორიენტაციის საშუალებას.
თავი III
მუხლი 5🔗. სამედიცინო დაწესებულებების ოპტიმიზაციის პროგრამა
საქართველოს მთავრობასა და მსოფლიო ბანკის საერთაშორისო ასოციაციას შორის დადებული განვითარების საკრედიტო ხელშეკრულებების “სტრუქტურული რეფორმის ხელშეწყობის პროექტი” (SRS) ნაკისრი ვალდებულებებისა და აგრეთვე, სტრუქტურული გარდაქმნის III კრედიტის (SAC III) პირობების შესაბამისად საქართველოს ჯანდაცვის სისტემაში მიმდინარეობს სტრუქტურული რეფორმა, რომლის ერთ-ერთ პრიორიტეტს წარმოადგენს სამედიცინო დაწესებულებათა ოპტიმიზაცია. ოპტიმიზაციის შედეგად წარმოშობილი ჭარბი ქონების პრივატიზება და სახელმწიფო სექტორში დარჩენილი სამედიცინო დაწესებულებების რეაბილიტაცია-აღჭურვა.
მიზანი
სახელმწიფოს მფლობელობაში არსებული სამედიცინო დაწესებულებების ტექნიკური მდგომარეობის გაუმჯობესება და აღჭურვა.
ამოცანები
შერწყმისა და რეორგანიზაციის გზით საავადმყოფოთა ოპტიმიზაცია;
– ოპტიმიზაციის პროცესში მონაწილე სამედიცინო პერსონალის სოციალური დაცვის მექანიზმების განხორციელება;
– საავადმყოფოთა ჭარბი ქონების საპრივატიზაციოდ მომზადებაში ხელშეწყობა;
– საავადმყოფოთა შენობების რეაბილიტაცია და მათი თანამედროვე სამედიცინო აპარატურით აღჭურვა.
ბიუჯეტი
„საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქართველოს კანონით პროგრამის ბიუჯეტი განისაზღვრა 3 444 500 ლარით.
სამედიცინო დაწესებულებების ოპტიმიზაციის პროგრამა
3 444 500
ოპტიმიზაციის შედეგად საზოგადოებრივ სექტორში დარჩენილ სამედიცინო დაწესებულებათა რეაბილიტაცია
2 931 736
ოპტიმიზირებული სამედიცინო დაწესებულებების აღჭურვა
512 764
მოსალოდნელი შედეგები:
სამედიცინო დაწესებულებათა გაუმჯობესებული მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა.
თავი IV
მოსახლეობის ამბულატორიული დახმარების სახელმწიფო პროგრამა
ჯანმრთელობის დაცვის ეროვნული პოლიტიკისა და სტრატეგიული გეგმის შესაბამისად, ქვეყანაში პირველადი ჯანდაცვა აღიარებულ იქნა პრიორიტეტად. ცნობილია, რომ მოსახლეობის დაახლოებით 80%-სათვის საჭირო სამედიცინო მომსახურება შესაძლებელია მიწოდებულ იქნეს პირველადი ჯანდაცვის (პჯდ) ქსელის მიერ, დაავადებათა უმრავლესობა მართვადია პჯდ დონეზე. პირველადი ჯანდაცვა წარმოადგენს სამედიცინო სერვისის ყველაზე ხარჯთეფექტურ სეგმენტს.
ქვეყანაში მიღებული პჯდ-ის განვითარების სტრატეგიის დოკუმენტის თანახმად: – პირველადი ჯანდაცვა უზრუნველყოფს მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვას, მისი სულიერი, ფიზიკური და სოციალური კეთილდღეობის ერთიანობის მიღწევას ჯანმრთელ გარემოში ადამიანების ნაყოფიერი აქტიური შრომითი საქმიანობით.
მიზანი:
მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება.
ამოცანები
o
ქვეყნის მოსახლეობის ამბულატორიული სამედიცინო დახმარების ბაზისური პაკეტის ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა;
o
რეფერალური მიმართვის საფუძველზე მოსახლეობის კვალიფიციური საკონსულტაციო მომსახურების უზრუნველყოფა;
o
პრევენციული ღონისძიებების გაძლიერების გზით მოსახლეობის ავადობის შემცირება;
o
სტაბილიზაციის მიღწევა დაფინანსებაში და დავალიანებების ნაწილობრივი დაფარვა.
ბიუჯეტი
“საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად პროგრამის ბიუჯეტი განისაზღვრა 19 673.0 ათასი ლარით.
მოსახლეობის ამბულატორიული დახმარების პროგრამა
19 673.0
1. მოსახლეობის ამბულატორიული დახმარების (მ.შ. მაღალმთიანი რეგიონების მოსახლეობის) კომპონენტი
15 513.0
მოსახლეობის ამბულატორიული დახმარება (მ.შ. მაღალმთიანი რეგიონების მოსახლეობის)
14 726.3
საოჯახო მედიცინის მოდელის დანერგვის პილოტური პროგრამა
702.7
ინკურაბელურ პაციენტთა პალიატიური სამედიცინო დახმარება
39.0
პროგრამის მართვის ხარჯები
45.0
2. სპეციალიზირებული ამბულატორიული დახმარების კომპონენტი (მ.შ. ფთიზიატრიული, ფსიქიატრიული, ონკოლოგიური და ორსულთა პატრონაჟი)
4 000.0
3. საქართველოს სამხედრო ძალებში გასაწვევ მოქალაქეთა სამედიცინო შემოწმების კომპონენტი
160.0
მუხლი 6🔗. მოსახლეობის (მ.შ. მაღალმთიანი რეგიონების მოსახლეობის) ამბულატორიული დახმარების კომპონენტი
ჯანმრთელობის დაცვის ეროვნული პოლიტიკისა და სტრატეგიული გეგმის შესაბამისად, ქვეყანაში მაღალი ხარჯთეფექტურობისა და საყოველთაო ხელმისაწვდომობის გათვალისწინებით პირველადი ჯანდაცვა აღიარებულ იქნა პრიორიტეტად და ის უნდა გახდეს მოსახლეობის სამედიცინო მომსახურების კარიბჭე. სწორედ ამიტომ, ჯანდაცვის მმართველობითი ინსტიტუტების მიერ დიდი ყურადღება ექცევა პოლიკლინიკურ-ამბულატორიული ქსელის გაძლიერებას და მის ეტაპობრივ ტრანსფორმაციას საოჯახო მედიცინის ცენტრებად, რომლებიც ადექვატურად უპასუხებენ ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარებისა და მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვის მოთხოვნილების დონეს.
რეფორმამდელ პერიოდში დარგის მოქმედების სამიზნეს წარმოადგენდა დაავადების სწორი დიაგნოსტიკა და მართვა. ჯანდაცვის ასეთი რეაქტიული ფორმიდან პროაქტიურ ფორმაზე გადასვლა პირველადი ჯანდაცვის უმნიშვნელოვანესი ამოცანაა. მაგრამ დღევანდელი მწირი ფინანსური სახელმწიფო/მუნიციპალური რესურსებით პრევენციული პროგრამების ადეკვატური განხორციელება შეუძლებელი ხდება. ამავე დროს, არსებული ფინანსებით მხოლოდ პრევენციული პროგრამების დაფინანსება სამკურნალო პროგრამების გარეშე ვერ შეუმსუბუქებს მოსახლეობას ავადმყოფობის ფინანსურ სიმძიმეს. ამიტომ წარმოდგენილი პროგრამა არის ორი მიდგომის შეჯერება, ანუ პრევენციული და სამკურნალო ღონისძიებებისა, სადაც პრევენციულ ღონისძიებათა განხორციელება დაავადებებისა და მათი გართულებების მიმართ, საშუალებას მოგვცემს თავიდან ავიცილოთ ამასთან დაკავშირებული სერიოზული მატერიალური და მორალური დანაკარგები, ხოლო სამკურნალო ღონისძიებები, მიმართული მოსახლეობის კონკრეტული ასაკობრივი ჯგუფებისათვის, შეუმსუბუქებს მათ ავადმყოფობის ფინანსურ ტვირთს.
პირველადი ჯანდაცვა იდეალური გარემოა ამ ღონისძიებათა განსახორციელებლად. მას, როგორც მოსახლეობასთან ყველაზე მეტად დაახლოებულ რგოლს, უნარი შესწევს დროულად შეაფასოს საზოგადოებაში წარმოქმნილი ჯანდაცვის საჭიროებანი და ეფექტურად გადაჭრას იგი.
მიზანი:
მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება ამბულატორიული სამედიცინო დახმარების ბაზისური პაკეტის ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფის გზით.
ამოცანები:
o
დაწესებულებების შერჩევა;
o
დაავადებათა მიმართ დამცველობითი იმუნური ფენის შექმნისა და შენარჩუნებისათვის მასობრივი აცრების კომპანიების ჩატარება;
o
პრევენციული და სამკურნალო ღონისძიებების განხორციელება დაავადებებისა და მათი გართულებების მიმართ;
o
მოსახლეობის ყველაზე მეტად დაუცველი ფენის (15 წლამდე, 65 წელს ზევით და მაღალმთიანი რაიონების მოსახლეობისთვის) პრევენციული და სამკურნალო მომსახურეობის მაქსიმალურად შესაძლებელი მოცულობით მიწოდება;
o
15-65 წლის მოსახლეობისათვის განსაკუთრებით გავრცელებული ქრონიკული დაავადებების ეფექტური მართვის უზრუნველყოფა უუნარობისა და სიცოცხლისათვის საშიში გართულებების თავიდან აცილების მიზნით (ე.წ. ვერტიკალური პროგრამა);
o
მოსახლეობისათვის სრულყოფილი ინფორმაციის მიწოდება ამბულატორიული პროგრამის ფარგლებში არსებული შეღავათების შესახებ;
o
დაავადებათა სიმპტომებისა და შედეგების კონტროლი, გართულებების ადრეული დიაგნოსტიკა და პრევენცია;
o
დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობაზე ზრუნვა;
o
ინდივიდუალური და ჯგუფური რისკების შეფასება და შემდეგ პრაქტიკული რჩევები და კონტროლი პირველადი ჯანდაცვის ექიმის მიერ;
o
ქრონიკული დაავადებების მართვის უზრუნველყოფა.
განხორციელების მეთოდოლოგია
პროგრამა ითვალისწინებს 15 წლამდე, 65 წელს ზევით და მაღალმთიანი რაიონების მოსახლეობისათვის პრევენციული და სამკურნალო მომსახურების მაქსიმალურად შესაძლებელი სრული მოცულობით მიწოდებას, ხოლო 15-65 წლის პირებისათვის – კონკრეტულ (ვერტიკალური) სამკურნალო/პრევენციულ მომსახურებას .განსაკუთრებით გავრცელებული ქრონიკული დაავადებების მართვა ინვალიდობის ან უუნარობის გამომწვევი და სიცოცხლისათვის საშიში გართულებების თავიდან აცილების მიზნით 15-დან 65 წლამდე მოსახლეობისათვის (ე.წ. ვერტიკალური პროგრამა).
ქრონიკული დაავადებების მართვა პირველადი ჯანდაცვის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ამოცანაა.
ქრონიკული პაციენტის მოვლას ესაჭიროება სხვადასხვა პრაქტიკული ჩვევების ინტეგრაცია. თუ გავითვალისწინებთ იმას, რომ ქრონიკული დაავადების განკურნება უმეტეს შემთხვევაში შეუძლებელია, მაშინ ისღა გვრჩება, რომ მაქსიმალურად შევამსუბუქოთ პაციენტის მდგომარეობა და შევინარჩუნოთ ფუნქციონირების დამაკმაყოფილებელი დონე. საჭიროა უზრუნველვყოთ სიმპტომებისა და შედეგების კონტროლი, გართულებების ადრეული დიაგნოსტიკა და პრევენცია. ეს გულისხმობს იმ პაციენტების რეგულარულ გასინჯვას, რომლებიც სისტემატურად იღებენ ამა თუ იმ მედიკამენტებს. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია დავარწმუნოთ პაციენტი, შეასრულოს დანიშნულება და მაქსიმალურად შეითვისოს მისი დაავადებისათვის შესაფერისი ცხოვრების წესი.
ქრონიკული დაავადების ერთ-ერთი დამახასიათებელია მისი რეციდიული მიმდინარეობა. გაუარესება შესაძლოა შეეხოს ფიზიოლოგიურ, ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ ფუნქციებს. ამან შეიძლება გამოიწვიოს უუნარობა, უუნარობამ კი – ინვალიდობა, რაც დამოკიდებულია იმაზე, თუ რამდენად ადაპტირებულია ეს პიროვნება გარემოსთან.
განსაკუთრებით გავრცელებული ქრონიკული დაავადებების მართვისა და ინვალიდობის ან უუნარობის გამომწვევი და სიცოცხლისათვის საშიში გართულებების თავიდან აცილების მიზნით უნდა განხორციელდეს შემდეგი ნოზოლოგიების მართვა:
o
გულის იშემიური ავადმყოფობები (კოდი 120-125, ICD - 10);
o
ჰიპერტენზიული ავადმყოფობები (კოდი I10-I15, ICD-10);
o
შაქრიანი დიაბეტი (E 10-E14, ICD-10);
o
ბრონქული ასთმა (J45, ICD-10);
o
სიმსივნეები (C00-C97, ICD-10), მეოთხე კლინიკური ჯგუფი;
o
პარკინსონის ავადმყოფობა (G20, ICD-10);
o
ეპილეფსია (G40, ICD-10).
პროგრამით გათვალისწინებული კლინიკო-დიაგნოსტიკური გამოკვლევების ჩამონათვალი
1. სისხლის საერთო ანალიზი.
2. სისხლის მოკლე ანალიზი (Hb, ლეიკოციტები, ერითროციტების დალექვის სიჩქარე).
3. გლუკოზის განსაზღვრა სისხლში.
4. სისხლის შრატში ქოლესტერინის განსაზღვრა.
5. სისხლის შრატში კრეატინინის დონის განსაზღვრა.
6. შარდის საერთო ანალიზი.
7. შარდში გლუკოზის დონის განსაზღვრა.
8. შარდში ცილის განსაზღვრა.
9. განავლის ანალიზი ფარულ სისხლდენაზე.
10. პროთრომბინის ინდექსის განსაზღვრა.
11. ელექტროკარდიოგრაფია.
12. რენტგენოგრაფია (რენტგენოლოგიური გამოკვლევა კომპონენტის ფორმატით განკუთვნილია 0-3 წლამდე ბავშვთა კონტინგენტისათვის, ფთიზიატრიული პროფილის ავადმყოფთათვის, 65 წელს ზემოთ მოსახლეობისათვის).
პროგრამით განსაზღვრული კონტინგენტი სპეციალისტის კონსულტაციასა და ლაბორატორიულ გამოკვლევებს ჩაიტარებს უბნის ექიმის გადაწყვეტილებით. ექიმის მიერ დაწესებულების შიგნით მეორე აზრის მოძიება პაციენტისათვის უფასოა. უბნის ექიმის გადაწყვეტილების გარეშე ნებისმიერი მიმართვა სპეციალისტთან ანაზღაურებული უნდა იყოს პაციენტის მიერ შიდა სტანდარტის მიხედვით (ანალოგიურად განხორციელდება ლაბორატორიული გამოკვლევების ანაზღაურება).
სამედიცინო დახმარების მოცულობა
პროგრამით გათვალისწინებული სამედიცინო დახმარების ძირითადი პაკეტი:
I დონე
სოფლის ამბულატორია:
o
ზოგადი პროფილის ექიმის კონსულტაცია (მათ შორის ბინაზე), ლაბორატორიული გამოკვლევები (მათ შორის ექსპრესდიაგნოსტიკური ტესტების გამოყენებით). საჭიროების შემთხვევაში ავადმყოფის მიმართვა რაიონის დონეზე სპეციალისტებთან კონსულტაციისთვის;
o
პროფილაქტიკური აცრების ეროვნული კალენდრით გათვალისწინებულ ბავშვთა კონტინგენტის აცრა.
II დონე
1. რაიონის/ქალაქის ამბულატორიულ-პოლიკლინიკური ქსელი
o
ზოგადი პროფილის ექიმის კონსულტაცია, ლაბორატორიული გამოკვლევები (მათ შორის ექსპრეს-დიაგნოსტიკური ტესტების გამოყენებით). საჭიროების შემთხვევაში ავადმყოფის მიმართვა სპეციალისტებთან კონსულტაციისთვის;
o
პროფილაქტიკური აცრების ეროვნული კალენდრით გათვალისწინებულ ბავშვთა კონტიგენტის აცრა;
o
ფთიზიატრიული დახმარება;
o
სამხედრო ძალებში გასაწვევ მოქალაქეთა სამედიცინო შემოწმება.
პროგრამის ფინანსური უზრუნველყოფის წესი დაფუძნებულია შემდეგ პრინციპებზე:
o
არსებული ეკონომიკური სიდუხჭირის პირობებში მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი ვერ სარგებლობს პოლიკლინიკურ-ამბულატორიული ქსელის მომსახურებით, რაც ძირითადად განპირობებულია მომსახურების საფასურითა და მოსახლეობის დიდი ნაწილის ეკონომიკური მდგომარეობით. ეს ყოველივე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს მოსახლეობის საერთო ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე. სწორედ ამიტომ, აუცილებელი ხდება იმ ფინანსური ბარიერების ლიკვიდაცია, რომელიც ამბულატორიულ მომსახურებაზე მოსახლეობის ხელმისაწვდომობას ზღუდავს;
o
პროგრამის ფარგლებში მოსახლეობის ყველაზე მეტად დაუცველი ფენა (15 წლამდე და 65 წელზე უფროსი, აგრეთვე მაღალმთიანი რაიონების მოსახლეობა) ამბულატორიულ-პოლიკლინიკურ ქსელში მიიღებს დროულ და უფასო სამედიცინო დახმარებას;
o
15-65 წლის მოსახლეობისათვის უფასო იქნება მხოლოდ ის მომსახურეობა, რომელიც მიზნად ისახავს მოსახლეობაში ყველაზე მეტად გავრცელებული დაავადებების (კერძოდ: ვერტიკალური პროგრამით განსაზღვრული დაავადებების) მკურნალობას/პრევენციას;
o
15-65 წლის მოსახლეობისათვის ყველა სხვა სახის მომსახურება, რომელიც გათვალისწინებული არ არის ვერტიკალური პროგრამებით, იქნება ფასიანი. ფასიანი მომსახურების გადასახადი განისაზღვრება ცალკეულ დაწესებულებაში არსებული შიდა სტანდარტის მიხედვით;
o
ნებისმიერი ბინაზე გამოძახება (გარდა ქვემოთ ჩამოთვლილი შემთხვევებისა) მოსახლეობისთვის იქნება ფასიანი. გამოძახების ღირებულება განისაზღვრება სამედიცინო დაწესებულების მიერ შიდა სტანდარტის შესაბამისი ტარიფით;
o
ბინაზე გამოძახებების შემთხვევები (წელიწადში 4-ჯერ), რომელიც პაციენტისათვის უფასოა:
o
სამამულო ომის მონაწილეებთან, მათთან გათანაბრებული და საქართველოს ტერიტორიალური მთლიანობისათვის ომში მონაწილე პირებთან;
o
მუდმივად (გადაადგილების უნარს მოკლებული) მწოლიარე პირებთან;
o
ონკოინკურაბელურ პაციენტებთან ბინაზე ნებისმიერი გამოძახება არის უფასო.
განხორციელების მეთოდოლოგია
ქალაქ თბილისში პროგრამაში მონაწილე დაწესებულებების შერჩევა მოხდება ტენდერის გზით. დაწესებულებების შესარჩევად სატენდერო პირობების ჩამოყალიბების დროს სოციალური დაზღვევის ერთიანმა სახელმწიფო ფონდმა უნდა გაითვალისწინოს შემდეგი მოთხოვნები:
1. თითოეულ საექიმო უბანზე უნდა ჰყავდეს მოსახლეობის განსაზღვრული რაოდენობა და შესაბამისად ჰქონდეს მინიმუმი ან მინიმუმზე მეტი საექიმო უბნების რაოდენობა, როგორც ეს არის მოცემული ცხრილი №1-ში.
2. სამიზნე მოსახლეობის განსაზღვრისას დაწესებულებამ უნდა იხელმძღვანელოს პასპორტიზაციის მონაცემებით, მაგრამ არა უმეტეს ოფიციალური სტატისტიკური მონაცემებისა (პასპორტიზაციის მონაცემების კორექტირება, როგორც რაოდენობრივი, ასევე ასაკობრივი თვალსაზრისით მოხდება ყოველკვარტალურად).
3. გააჩნდეს შესაბამისი სამედიცინო საქმიანობის ლიცენზია.
ცხრილი № 1
დაწესებულების ტიპი
ერთ საექიმო უბანზე მოსახლეობის მინიმალური რაოდენობა
ერთ დაწესებულებაზე მინიმალური უბნების რაოდენობა
ბავშვთა პოლიკლინიკა
800 ბავშვი 15 წლამდე
10 უბანი
მოზრდილთა პოლიკლინიკა
2,400 მოზრდილი
10 უბანი
საოჯახო მედიცინის ცენტრი
2000 ბავშვი და მოზრდილი
9 უბანი
შენიშვნა: გამონაკლისი დაიშვება მხოლოდ გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფის მიზნით.
სხვა რაიონებსა და ქალაქებში მოსახლეობისათვის ამბულატორიული დახმარების მიწოდებასა და პროფილაქტიკური სამკურნალო ღონისძიებების გატარებას ქვეყნის მასშტაბით უზრუნველყოფს სამედიცინო ბრიგადები, ერთიანი ფორმატით. ტერიტორიული ერთეულების დონეზე რეფერალური მიმართვის საფუძველზე მოსახლეობას სპეციალიზირებულ საკონსულტაციო მომსახურებას გაუწევს სპეციალიზირებული სამედიცინო ბრიგადები. სპეციალისტების კონსულტაცია და ლაბორატორიული გამოკვლევები განხორციელდება ზოგადი პროფილის ბრიგადის ექიმის გადაწყვეტილების შესაბამისად.
ამბულატორიებში, რომლებსაც მომსახურების უბანზე ჰყავთ 2500-მდე მოსახლე, პროგრამის ფარგლებში მონაწილეობას მიიღებს ზოგადი პროფილის 1 სამედიცინო ჯგუფი; 2500 – 4500 მოსახლეზე – 2; 4500 – 6500 მოსახლეზე – 3; 6500 – 8000 მოსახლეზე – 4 და ა.შ. მაღალმთიან რაიონებში განსხვავებული იქნება სამედიცინო ჯგუფის რაოდენობის დათვლის პრინციპი, მოსახლეობის განსახლების გეოგრაფიული თავისებურებების გათვალისწინებით. ცალკეულ შემთხვევებში შესაძლებელია დაშვებული იქნას გადახრა დაგეგმილი კონტინგენტის ოდენობიდან ასიმეტრიულად განვითარებული სამედიცინო ინფრასტრუქტურისა და სამედიცინო დახმარების გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გათვალისწინებით. სამედიცინო ჯგუფის შემადგენლობაში შედის 1 ექიმი და 1 ექთანი (მაღალმთიან რეგიონებში, ცალკეულ შემთხვევაში სამედიცინო ჯგუფის შემადგენლობაში შესაძლებელია დამატებით ექთნის ფუნქციონირება); ვინაიდან პროგრამის ფორმატით გათვალისწინებულია ბავშვთა კონტინგენტის სამედიცინო დახმარება, რეკომენდირებულია სამედიცინო ჯგუფის შემადგენლობაში დამატებით პედიატრისა და მედდის ფუნქციონერება.
სპეციალიზირებული სამედიცინო ჯგუფის შემადგენლობაში შედის ოფთალმოლოგი, ენდოკრინოლოგი, ნევროპათოლოგი, ოტორინოლარინგოლოგი, ქირურგი, ონკოლოგი და ფთიზიატრი, ლაბორანტი (ფთიზიატრიული პაციენტებისთვის – ნახველის ბაქტერიოლოგიური ანალიზი) რენტგენოლოგი, ასევე 3 ექთანი, მათ შორის 1 საშტატო ერთეულზე – DOT-მედდა, 0.5 საშტატო ერთეულზე – რენტგენო ლაბორანტი. ბავშვთა კონტინგენტის კვალიფიციური სამედიცინო დახმარებას უზრუნველყოფს ბავშვთა სპეციალიზირებული სამედიცინო ჯგუფი – ნევროპათოლოგის, ქირურგის, ოფთალმოლოგის, ოტორინოლარინგოლოგისა და ერთი ექთნის შემადგენლობით, რომელიც ამავე დროს პასუხისმგებელია ასაცრელი კაბინეტების გამართულ ფუნქციონირებაზე. რაიონულ დონეზე გათვალისწინებულია როგორც ბავშვთა, ასევე მოზრდილთა ერთი სპეციალიზირებული სამედიცინო ჯგუფის ფუნქციონირება.
სამედიცინო ჯგუფის დაკომპლექტება განხორციელდება შესაბამის სპეციალობაში სერტიფიცირებული სამედიცინო პერსონალით.
კომპონენტის ფორმატით ასევე გათვალისწინებულია სპეციალურ დაფინანსებაზე მყოფი რიგი სამედიცინო დაწესებულებების (საზღვრისპირა რაიონები, კონფლიქტური ზონები და ა.შ.) მიერ განსაზღვრულ ტერიტორიებზე განსახლებულ პირთა სამედიცინო მომსახურება.
ანაზღაურების მეთოდოლოგია ქალაქ თბილისში
1. დაწესებულებების ანაზღაურება ხდება კაპიტაციური მოდელით: ფიქსირებული ბიუჯეტირება ერთ სულ მოსახლეზე გაანგარიშებით. აღნიშნული მოდელი არსებულ პირობებში მაქსიმალურად უზრუნველყოფს მოსახლეობის ყველა ფენისათვის უნივერსალურ ხელმისაწვდომობას, სოციალური სამართლიანობის დაცვას და ქვეყნის ხელთ არსებული რესურსების გადანაწილებას მოსახლეობის ღარიბ და მდიდარ ფენებს შორის, ჯანმრთელ და დაავადებულ, ახალგაზრდა და მოხუც პიროვნებებს შორის.
2. დაწესებულების წლიური საკონტრაქტო მოცულობა განისაზღვრება პასპორტიზაციის საფუძველზე დადგენილი მოსახლეობის საერთო რაოდენობით და მათი ასაკობრივი სტრუქტურით განაწილებული შემდეგ ასაკობრივ ჯგუფებში:
ცხრილი № 2
ასაკობრივი ჯგუფები
ერთ სულ მოსახლეზე წლიურად გამოყოფილი თანხა (ლარი)
3-წლამდე
24.0
3-15 წლის ბავშვები1
7.46
15-65 წლის2
1.36
65 წლის და უფროსი
15.25
3. დაწესებულებას ყოველთვიურად გადაეხდება წლიური საკონტრაქტო ღირებულების 1/12 ნაწილი (საკონტრაქტო ღირებულების კორექტირება განხორციელდება ყოველკვარტალურად, დაწესებულებაში კონტინგენტის რაოდენობრივი და ასაკობრივი სტრუქტურის ცვლილების შესაბამისად), თუ მოსახლეობისთვის გაწეული სამედიცინო მომსახურების მოცულობა შეესაბამება პროგრამით დადგენილ მოცულობას და სრულად არის შესრულებული (მოცულობის განსაზღვრა იხილეთ ქვემოთ).
4. ცალკეული დაწესებულების წლიური საკონტრაქტო თანხა განსაზღვრული იქნება ინდივიდუალურად, რომელიც დაფიქსირდება დაწესებულებასთან გაფორმებულ ხელშეკრულებაში.
მუნიციპალური პროგრამის ფარგლებში სხვადასხვა ტიპის დაწესებულების მიერ გატარებული პაციენტ-ვიზიტების მაქსიმალური მოცულობა უბნის დონეზე შემდეგნაირია:
ცხრილი №3
დაწესებულების ტიპი
ერთ საექიმო უბანზე მოსალოდნელი დღიური* ვიზიტების რაოდენობა
ერთ საექიმო უბანზე მოსალოდნელი თვიური* ვიზიტების რაოდენობა
ერთ საექიმო უბანზე მოსალოდნელი წლიური ვიზიტების რაოდენობა
ბავშვთა პოლიკლინიკა
9,3 ვიზიტი
200 ვიზიტი 0-15 წლის ბავშვის
2400 ვიზიტი 3-15 წლის ბავშვის
მოზრდილთა პოლიკლინიკა
8,16 ვიზიტი
173 ვიზიტი
2076 ვიზიტი
საოჯახო მედიცინის ცენტრი
8,16 ვიზიტი
173 ვიზიტი
2076 ვიზიტი
* ზაფხულის თვეებში მოსალოდნელია, რომ თვიური ვიზიტების რაოდენობა იქნება ნაკლები, მაშინ როდესაც ზამთრის თვეებში იქნება მეტი.
5. პროგრამის ფარგლებში შესრულებული სამუშაოს მოცულობა განისაზღვრება ერთ საექიმო უბანზე უბნის ექიმთან პაციენტთა ვიზიტების რაოდენობით.
6. დაწესებულებას ყოველკვარტალურად განესაზღვრება მაქსიმალური მისაღები თანხის ლიმიტი. კვარტლის პირველ და მეორე თვეს დაწესებულებას აუნაზღაურდება ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაო (პროგრამით განსაზღვრული ანაზღაურების წესის შესაბამისად), ხოლო კვარტლის მესამე თვის მაჩვენებლების შესაბამისად მოხდება კვარტალური ანაზღაურების კორექტირება, მაგრამ არა უმეტეს კვარტლის ლიმიტის ფარგლებისა.
·
თუ დაწესებულებამ მიმდინარე თვეში გაატარა პროგრამით გათვალისწინებული პაციენტ-ვიზიტების 80% და მეტი, მაშინ დაწესებულებას სრულად დაეფარება მიმდინარე თვის საკონტრაქტო თანხა.
·
თუ დაწესებულებამ მიმდინარე თვეში გაატარა პროგრამით გათვალისწინებული პაციენტ-ვიზიტების 60-80%, დაწესებულებას აუნაზღაურდება მიმდინარე თვის საკონტრაქტო თანხის 80%.
·
თუ დაწესებულებამ მიმდინარე თვეში გაატარა პროგრამით გათვალისწინებული პაციენტ-ვიზიტების 40-60%, დაწესებულებას აუნაზღაურდება მიმდინარე თვის საკონტრაქტო თანხის 60% და დადგება დაწესებულებასთან კონტრაქტის შეწყვეტის საკითხი.
·
კვარტლის განმავლობაში შესრულებული სამუშაოს და შესაბამისად, დაწესებულებისადმი ასანაზღაურებელი თანხის მოცულობის კორექტირება განხორციელდება კვარტალური ანგარიშების მიხედვით.
·
პროგრამის ფარგლებში შესრულებული სამუშაოს მოცულობის მონიტორირებას განახორციელებს სპეციალურად შერჩეული ჯგუფი.
·
ანგარიშგების ფორმები მოცემული იქნება სოციალური დაზღვევის ერთიან სახელმწიფო ფონდსა და პროგრამაში მონაწილე დაწესებულებას შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებაში.
დამატებითი პირობები
§
ყველა დაწესებულება ვალდებულია კონტრაქტის დადებამდე ფონდს წარუდგინოს პროგრამაში მონაწილეობისთვის შემოთავაზებული სამედიცინო პერსონალის ზუსტი სია უბნის ექიმების, უბნის ექთნების, სპეციალისტების (70 000 მოსახლეზე 1 საშტატო ერთეული, ენდოკრინოლოგი – ერთი 50 000-ზე), ლაბორატორიის საექიმო და საექთნო კადრის და რეგისტრატორებისა და სხვა დამხმარე ექთნების მითითებით;
§
მხოლოდ ამ სიაში მითითებულ სამედიცინო პერსონალს მიეცემა ხელფასი პროგრამის შესრულებისთვის. სამედიცინო დაწესებულებები ვალდებულნი არიან პროგრამული შემოსავლების არანაკლებ 48-50% მიმართონ ზემოთ ჩამოთვლილი სამედიცინო კადრის სახელფასო ფონდში (სახელფასო ანარიცხების გათვალისწინებით), ამავე დროს დარიცხული ხელფასი პროგრამის ფარგლებში უბნის ექიმისათვის არ უნდა იყოს 120 ლარზე ნაკლები;
§
პროგრამაში მონაწილე სხვა სამედიცინო პერსონალის შრომის ანაზღაურების წესსა და ფორმებს და ხელფასის ოდენობას განსაზღვრავს უშუალოდ სამედიცინო დაწესებულება;
§
პროგრამაში მონაწილე სამედიცინო დაწესებულებების მმართველი რგოლის და დამხმარე პერსონალის შრომის ანაზღაურებაზე, სახელფასო ანარიცხების ჩათვლით, მიმართული უნდა იყოს პროგრამის შესრულების შედეგად მიღებული შემოსავლების 12-15%. სამედიცინო დაწესებულებების მმართველი რგოლის და დამხმარე პერსონალის შრომის ანაზღაურების წესსა და ფორმებს და ხელფასის ოდენობას განსაზღვრავს უშუალოდ სამედიცინო დაწესებულება;
§
პროგრამული დაფინანსების არა უმეტეს 35% მიმართული უნდა იქნეს პროგრამით გათვალისწინებული ღონისძიებებისათვის საჭირო და დაწესებულების სხვა ხარჯების დასაფარავად (მ.შ. პაციენტთა კლინიკო-ლაბორატორიული მომსახურების ასანაზღაურებლად).
სხვა რაიონებსა და ქალაქებში:
პროგრამის რეალიზაციაში მონაწილე დაწესებულების დაფინანსების წლიური საკონტრაქტო მოცულობა განისაზღვრება პასპორტიზაციით დადგენილი მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით გათვლილი სამედიცინო ბრიგადების რაოდენობის საფუძველზე. ანაზღაურების ერთეულს წარმოადგენს სამედიცინო ბრიგადა.
1 ითვალისწინებს ბავშვებს 3 წლის ასაკიდან 14 წლამდე, 11 თვემდე და 29 დღემდე.
2 ითვალისწინებს 15 წლიდან 64 წლამდე, 11 თვემდე და 29 დღემდე.
ერთი სამედიცინო ჯგუფის ხარჯთაღრიცხვა თვეში
პირდაპირი ანაზღაურება, სულ
195.5
ექიმი
115
ექთანი
80.5
დამქირავებლიდან ანარიცხები
39.1
სამკურნალო და სხვა საშუალებები
20
ლაბორატორიულ-დიაგნოსტიკური გამოკვლევები
45
სხვა ხარჯები
65
სულ
365
ერთი სამედიცინო ჯგუფის ხარჯთაღრიცხვა თვეში მაღალმთიან რაიონებში
პირდაპირი ანაზღაურება, სულ
250
ექიმი
147
ექთანი
103
დამქირავებლიდან ანარიცხები
50
სამკურნალო და სხვა საშუალებები
20
ლაბორატორიულ-დიაგნოსტიკური გამოკვლევები
30
სხვა ხარჯები
50
სულ
400
სპეციალიზებული სამედიცინო ჯგუფის შემადგენლობაში შემავალი ექიმის ხელფასი შეადგენს თვეში არანაკლებ 80 ლარს, ხოლო ექთნის – არანაკლებ 60 ლარს.
სპეციალიზებული სამედიცინო ჯგუფის შემადგენლობაში დაფინანსდება შემდეგი სპეციალისტები: ოფთალმოლოგი, ენდოკრინოლოგი, ნევროპათოლოგი, ოტორინოლარინგოლოგი, ქირურგი, ონკოლოგი და ფთიზიატრი, ლაბორანტი (ფთიზიატრიული პაციენტებისთვის – ნახველის ბაქტერიოლოგიური ანალიზი) რენტგენოლოგი, ასევე 3 ექთანი, მათ შორის 1 საშტატო ერთეულზე-DOT-მედდა, 0.5 საშტატო ერთეულზე–რენტგენოლაბორანტი. ბავშვთა კონტინგენტის – ნევროპათოლოგი, ქირურგი, ოფთალმოლოგი, ოტორინოლარინგოლოგი და ერთი ექთანი.
დასაშვებია სამედიცინო ჯგუფიის ხარჯთაღრიცხვაში მუხლებს შორის თანხების მოძრაობა 15%-ის ფარგლებში, ხელფასი მიეკუთვნება დაცულ მუხლს.
რეკომენდაცია: იქ სადაც სამოქმედო ტერიტორიაზე ზოგადი პროფილის სამედიცინო ჯგუფების რაოდენობა აღემატება 3-ს (მაღალმთიან რაიონებში 5-ს), ლაბორატორიულ-დიაგნოსტიკური გამოკვლევებისათვის განკუთვნილი თანხების 50% მოხმარდეს აღნიშნულ პროცესში მონაწილე პერსონალის ხელფასს, ამასთან, ექიმ-ლაბორანტის ხელფასი არ უნდა იყოს თვეში 70 ლარზე, ხოლო ექთნის 60 ლარზე ნაკლები.
პროგრამის მოსალოდნელი ეფექტი:
·
პირველადი ჯანდაცვის დონეზე სამედიცინო მომსახურების სხვადასხვა სახის ეფექტური კოორდინაციით და ინტეგრაციით მიიღწევა ჯანდაცვის სისტემის წინაშე მდგარი უმნიშვნელოვანესი მიზანი – მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება;
·
პირველადი ჯანდაცვა არის ეროვნული ჯანდაცვის სწორედ ის ყველაზე მეტად ეფექტური რგოლი, რომელიც ხელს შეუწყობს ჯანდაცვისათვის საჭირო ფინანსური სახსრების ოპტიმიზაციას და მათი ხარჯვის ეფექტურობის გაზრდას;
·
გამოიყენებს რა მიმართვიანობის ინსტრუმენტს, ხელს შეუწყობს მეორეული დონის ტექნოლოგიების რაციონალურ და ეფექტურ გამოყენებას, რაც საერთო ჯამში განაპირობებს ეროვნული ჯანდაცვის რესურსების ოპტიმალურ და რაციონალურ გამოყენებას;
·
პრევენციული ღონისძიებების განხორციელებით ხელს შეუწყობს მოსახლეობის ავადობის შემცირებას და/ან თავიდან აცილებას, რითაც მიიღწევა ჯანმრთელი საზოგადოება;
·
პროფილაქტიკური განათლების განხორციელებით აამაღლებს ადამიანის თვითშეგნებას იზრუნოს საკუთარ ჯანმრთელობაზე.
ამბულატორიული სამედიცინო დახმარების პროგრამით (მ.შ. საოჯახო მედიცინის ცენტრებისათვის) განსაზღვრული ღონისძიებების ჩამონათვალი
1. 1 წლამდე ასაკის ბავშვები
1.1. საპატრონაჟო სავალდებულო მინიმუმი
რაოდენობა წლის განმავლობაში
შენიშვნა
ექიმთან ვიზიტი
6
ექიმის ვიზიტი ბინაზე
1
მედდის ვიზიტი ბინაზე
10
სპეციალისტის კონსულტაცია
4
სისხლის საერთო ანალიზი
1
შარდის საერთო ანალიზი
1
საჭიროების შემთხვევაში
განავლის ანალიზი (საერთო ან ჭიის კვერცხებზე)
1
საჭიროების შემთხვევაში
რენტგენოგრაფია
1
საჭიროების შემთხვევაში
1.2 ამბულატორიული მკურნალობა
1.2.1 პროგრამით განსაზღვრული ნოზოლოგიური სტანდარტების მიხედვით
1.2.2 პროგრამით განსაზღვრული მედიკამენტებით (დანართი 2.2.1), გამოკვლევებითა და მანიპულაციებით უზრუნველყოფა—საჭიროების მიხედვით
1.2.3 ექიმისა და ექთნის ვიზიტი ბინაზე საჭიროების მიხედვით
2. 1-დან 3 წლამდე ასაკის ბავშვები
2.1 საპატრონაჟო სავალდებულო მინიმუმი
რაოდენობა წლის განმავლობაში
შენიშვნა
ექიმთან ვიზიტი
3
მედდის ვიზიტი ბინაზე
3
DOT
-ის მედდის ვიზიტი ბინაზე
12
პროფილურ პაციენტთან
სპეციალისტის კონსულტაცია
4
საჭიროების შემთხვევაში
სისხლის საერთო ანალიზი
1
სისხლის შედედების დროის განსაზღვრა
1
საჭიროების შემთხვევაში
სისხლში შაქრის (გლუკოზის)განსაზღვრა
1
საჭიროების შემთხვევაში
ე.კ.გ.
1
საჭიროების შემთხვევაში
შარდის საერთო ანალიზი
1
განავლის ანალიზი (საერთო ან ჭიის კვერცხებზე)
1
საჭიროების შემთხვევაში
რენტგენოგრაფია
1
საჭიროების შემთხვევაში:
-პროფილური ტუბპაციენტებისათვის
2.2 ამბულატორიული მკურნალობა
2.2.1 პროგრამით განსაზღვრული ნოზოლოგიური სტანდარტების მიხედვით
2.2.2 პროგრამით განსაზღვრული მედიკამენტებით (დანართი 2.2.1), გამოკვლევებითა და მანიპულაციებით უზრუნველყოფა — საჭიროების მიხედვით
2.2.3 ექიმისა და ექთნის ვიზიტი ბინაზე საჭიროების მიხედვით
საოჯახო მედიცინის მოდელის დანერგვის პილოტური პროგრამა
საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის სტრატეგიულ მიმართულებას წარმოადგენს საოჯახო მედიცინის მოდელზე დამყარებული პირველადი ჯანდაცვის სისტემის განვითარების ხელშეწყობა. დიდი ბრიტანეთისა და საქართველოს მთავრობებს შორის გაფორმებული მემორანდუმით დასაბამი მიეცა ბრიტანეთ-საქართველოს ერთობლივი პროექტის “საქართველოში პირველადი ჯანდაცვის განვითარება” დაწყებას.
პროექტის ფარგლებში ჩამოყალიბდა საოჯახო მედიცინის ხუთი სადემონსტრაციო ფუნქციონირებადი ობიექტი (საოჯახო მედიცინის ეროვნული სასწავლო ცენტრის, სააქციო საზოგადოება “ვერე-XXI”-ს, მოზრდილთა №28 პოლიკლინიკის, №1 სამკურნალო-პროფილაქტიკური ცენტრის, №9 ბავშვთა პოლიკლინიკის ბაზაზე), რისთვისაც მომზადდა სათანადო კადრები, ჩატარდა სარემონტო სამუშაოები და მოხდა დაწესებულებების აღჭურვა ავეჯით, სამედიცინო და სასწავლო ინვენტარით.
ქალაქ თბილისში საოჯახო მედიცინის მოდელის დანერგვას, საოჯახო მედიცინის ცენტრების ჩამოყალიბებასა და მათი ფუნქციონირების თავისებურებების დემონსტრირებას უდიდესი მნიშვნელობა აქვს მთლიანად ქვეყნისათვის, მსოფლიო ბანკის პირველადი ჯანდაცვის მეორე პროექტის, დიდი ბრიტანეთის საერთაშორისო განვითარების დეპარტამენტის ახალი პროექტის, ევროპის ტექნიკური დახმარების ფონდისა და პირველადი ჯანდაცვის განვითარებაზე ორიენტირებული სხვა ახალი პროექტების წარმატებით განხორციელებისათვის.
საოჯახო მედიცინის სასწავლო ცენტრები სრულიად ახალი ტიპის სამკურნალო-პროფილაქტიკური დაწესებულებებია, სადაც ყველა ასაკისა და ორივე სქესის პაციენტს შეუძლია მიიღოს მაღალი ხარისხის, კვალიფიციური, ყოვლისმომცველი, უწყვეტი, კოორდინირებული სამედიცინო დახმარება როგორც ამბულატორიულად, ასევე ბინაზე.
ყოვლისმომცველი სამედიცინო დახმარება ორიენტირებულია არა მარტო პაციენტთა სამედიცინო პრობლემებზე, არამედ მათ ჯანმრთელობასა და ჯანმრთელობის დამკვიდრებაზე, პაციენტის განათლებაზე, მათი ფსიქოლოგიური და სოციალური პრობლემების განსაზღვრასა და შესაბამისი დახმარების აღმოჩენაზე.
უწყვეტი და ხანგრძლივი ურთიერთობა ორმხრივ ვალდებულებებს ეფუძნება, რაც თავის მხრივ უზრუნველყოფს საუკეთესო სამედიცინო გამოსავლებს. ხანგრძლივი ურთიერთობა გარკვეული კომფორტის გრძნობას ბადებს და ადამიანს აღარ უხდება მუდმივად იზრუნოს ახალ გარემოში მოხვედრით გამოწვეული უხერხულობის დაძლევაზე.
კოორდინირებული სამედიცინო დახმარება გულისხმობს საჭიროების შემთხვევაში პაციენტის მიმართვას სპეციალიზებულ სამედიცინო დაწესებულებებში და სხვადასხვა დონისა და სამსახურების ერთიან ინტეგრირებული და კოორდინირებული ფუნქციონირების უზრუნველყოფას.
საოჯახო მედიცინის სასწავლო ცენტრები სამედიცინო საქმიანობის პარალელურად ახორციელებენ სასწავლო საქმიანობას. თანამედროვე მიმართულება, რომ შეიქმნას აკადემიური კლინიკური ზოგადსაექიმო პრაქტიკები (რაც განაპირობებს მოსახლეობის საჭიროებების შესაბამისი მაღალი ხარისხის სამედიცინო მომსახურების მიწოდებას, სასწავლო პროცესების გაუმჯობესების მიზნით კლინიკური მასალის გამოყენებას და სხვ.) ჩვენი ქვეყნისათვისაც აქტუალურია; მით უმეტეს, რომ წინა საერთაშორისო პროექტებიც აღნიშნული ტიპის (სასწავლო, სამეცნიერო და კლინიკური საქმიანობა) ფუნქციონირებადი დაწესებულებების შექმნა იყო. ისინი უზრუნველყოფენ საოჯახო მედიცინის მოდელისათვის ადამიანური რესურსების პროფესიულ მზადებას, იცავენ რა პრაქტიკაში სწავლებისა და მულტიდისციპლინარული სწავლების პრინციპებს.
საოჯახო მედიცინის ცენტრის – თვისობრივად ახალი ტიპის დაწესებულების ფუნქციონირების უზრუნველსაყოფად საჭიროა ახალი ინფრასტრუქტურის, მართვის სისტემებისა და ორგანიზაციული კულტურის ჩამოყალიბება. პაციენტის მოზიდვისა და საოჯახო მედიცინის მოდელის უპირატესობის დემონსტრირებისათვის სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვს მაღალი ხარისხის სამედიცინო მომსახურების მწარმოებელი სამედიცინო დაწესებულების შექმნას, რაც სამედიცინო მომსახურების ხარისხის უწყვეტი გაუმჯობესების სისტემის ჩამოყალიბებისა და სამედიცინო პერსონალის მოტივირების საფუძველზე შეიძლება იქნეს მიღწეული.
ცენტრის ეფექტური ფუნქციონირებისათვის სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვს ახალი ტიპის საექთნო სამსახურების ჩამოყალიბებას. მნიშვნელოვანია საექთნო საქმის განვითარების ხელშეწყობა, სამედიცინო მომსახურების პროცესში ექთნის როლის განსაზღვრა და მათთვის წახალისების შესაფერისი მექანიზმების ამოქმედება. პრევენციული საქმიანობა, რომელიც საოჯახო მედიცინის ქვაკუთხედია, ძირითადად საექთნო სამსახურების საშუალებით უნდა განხორციელდეს. ექთნის მიერ შესასრულებელი ძირითადი საქმიანობების ჩამონათვალი:
·
პაციენტთა ფიზიკური მდგომარეობის შეფასება
·
პაციენტთა ფსიქიკური მდგომარეობის შეფასება
·
სოციალური გარემოს შეფასება
·
მედიკამენტების გამოყენების მოქმედების შეფასება
·
საექთნო მოვლა-პატრონობა
·
მომვლელის მხარდაჭერა
·
პაციენტებისა და მათი მომვლელების განათლება, დანიშნულების ზუსტად შესრულების აუცილებლობა და მოსალოდნელი გვერდითი ეფექტების გამოვლინების შესახებ; ასრულებს თუ არა პაციენტი დანიშნულებას, ესმის თუ არა მედიკამენტის ხანგრძლივი მიღების აუცილებლობა და ა.შ.
საოჯახო მედიცინის ცენტრში პაციენტთა მოზიდვის მიზნით აუცილებელია სოციალური მარკეტინგის ღონისძიებების განხორციელება, რაც გულისხმობს პაციენტების ინფორმირების მაქსიმალურად ეფექტური გზების ფორმირებას, როგორიცაა საინფორმაციო ვიზიტები ბინაზე, პლაკატებისა და საინფორმაციო ბუკლეტების შემუშავება და გავრცელება.
პროგრამის მიზანი:
მოსახლეობისათვის მაღალი ხარისხის სამედიცინო მომსახურების მიწოდება
პროგრამის ამოცანები
1. თანამედროვე, მეცნიერულ მტკიცებულებებზე დაფუძნებული კლინიკური მდგომარეობების მართვის გაიდლაინებისა და პროტოკოლების დანერგვა;
2. მოსახლეობის საჭიროებებზე ორიენტირებული სამედიცინო სამსახურების ჩამოყალიბება;
3. კლინიკური აუდიტის სისტემის დანერგვა, რაც სამედიცინო მომსახურების რეგულარული, კრიტიკული ანალიზის საშუალებას იძლევა;
4. ახალი ტიპის საინფორმაციო სისტემების საფუძვლების ჩამოყალიბება;
5. ახალი ტიპის საექთნო სამსახურების ჩამოყალიბება;
6. მომხმარებლის საჭიროებების შეფასების ინსტრუმენტების პრაქტიკაში დანერგვა და მოსახლეობის ჯანმრთელობის საჭიროებებზე ორიენტირებული სამსახურების ჩამოყალიბება;
7. პირველადი ჯანდაცვის გუნდის წევრებისათვის (ექიმები, ექთნები, მენეჯერები, მრავალდისციპლინარული სწავლება) მომზადება-გადამზადებისა და უწყვეტი სამედიცინო განათლების სისტემის შექმნა.
8. პაციენტთა გამოძახებისა და ვიზიტების დანიშვნის საპაემანო სისტემის ჩამოყალიბება;
9. ჯანმრთელობის დამკვიდრებისა და დაავადებათა მართვის კლინიკების დანერგვა;
10. პაციენტთა (ხანდაზმულთა, მათ მომვლელთა, ბავშვთა, მაღალი რისკის პირთა და სხვ.) სანიტარიული განათლების უზრუნველყოფა მათი ინდივიდუალური საჭიროებების შესაფერისად;
11. ჯანმრთელობის სკოლებისა და სემინარების ორგანიზაცია, მათთვის საგანმანათლებლო მასალის შემუშავება და დანერგვა;
12. სამედიცინო მომსახურების პროცესში პაციენტი-თემის მონაწილეობის საფუძვლების დანერგვა, რაც ხელს შეუწყობს პაციენტის თვითპასუხისმგებლობის გაზრდას და მასთან თანამშრომლობის ჩამოყალიბებას;
13. წამლების კომპონენტთან და მათ რაციონალურ გამოყენებასთან დაკავშირებული აღრიცხვიანობის სისტემის შექმნა.
პროგრამაში მონაწილე ორგანიზაციები და შერჩეული (სამიზნე) მოსახლეობა:
პროგრამის შესრულებაში მონაწილეობას მიიღებენ ქ. თბილისში განლაგებული საოჯახო მედიცინის ცენტრები.
საოჯახო მედიცინის სამოქმედო ტერიტორიაზე მცხოვრები მოსახლეობა – 15 წლამდე და 65 წელზე მეტი ასაკის მოსახლეობა; გავრცელებული ქრონიკული დაავადებებით პაციენტები განურჩევლად ასაკისა (შაქრიანი დიაბეტი, არტერიული ჰიპერტენზია, ბრონქული ასთმა, გულის იშემიური დაავადება, ონკოინკურაბელური პაციენტები და ა.შ).
პროგრამით გათვალისწინებული დახმარების მოცულობა
პროგრამა ითვალისწინებს თბილისში მოსახლე ბავშვებისათვის და ასაკოვანთათვის პრევენციული და სამკურნალო მომსახურების მაქსიმალურად შესაძლებელი სრული მოცულობით მიწოდებას, ხოლო 15-65 წლის პირებისათვის კონკრეტული სამკურნალო/პრევენციულ მომსახურებას ანუ ამ ასაკობრივ ჯგუფში განსაკუთრებით გავრცელებული ქრონიკული დაავადებების მართვისა და ინვალიდობის ან უუნარობის გამომწვევი და სიცოცხლისათვის საშიში გართულებების თავიდან აცილების მიზნით უნდა განხორციელდეს შემდეგი ნოზოლოგიების მართვა (დაავადებებთან და ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პრობლემების მეათე გადასინჯვის საერთაშორისო სტატისტიკური კლასიფიკაციის IC – 10-ის მიხედვით):
·
გულის იშემიური ავადმყოფობები (კოდი 120-125, ICD - 10);
·
ჰიპერტენზიული ავადმყოფობები (კოდი 110-115, ICD-10)
·
შაქრიანი დიაბეტი (E 10-E14, ICD-10);
·
ბრონქული ასთმა (J45, ICD-10);
·
სიმსივნეები (D 00-D 09, ICD-10), მეოთხე კლინიკური ჯგუფი;
·
პარკინსონის ავადმყოფობა (G20, ICD-10);
·
ეპილეფსია (G40, ICD-10).
პროგრამით განსაზღვრული კლინიკო-დიაგნოსტიკური გამოკვლევების ჩამონათვალი:
1. სისხლის საერთო ანალიზი;
2. სისხლის მოკლე ანალიზი (ჰემოგლობინი, ლეიკოციტები, ერითროციტების დალექვის სიჩქარე);
3. გლუკოზის განსაზღვრა სისხლში;
4. სისხლის შრატში ქოლესტერინის განსაზღვრა;
5. სისხლის შრატში კრეატინინის განსაზღვრა;
6. შარდის საერთო ანალიზი;
7. შარდში გლუკოზის განსაზღვრა;
8. შარდში ცილის განსაზღვრა;
9. განავლის ანალიზი ფარულ სისხლდენაზე;
10. პროთომბინის ინდექსის (შედედების დროის) განსაზღვრა;
11. ელექტროკარდიოგრაფია.
კონტიგენტი (ყველა ასკობრივ ჯგუფში) სპეციალისტის კონსულტაციას დაწესებულების შიგნით და ლაბორატორიულ გამოკვლევებს ჩაიტარებს ოჯახის ექიმის გადაწყვეტილებით. ექიმისათვის დაწესებულების შიგნით მეორე აზრის მოძიება პაციენტისათვის უფასოა. ნებისმიერი მიმართვა სპეციალისტთან ოჯახის ექიმის გადაწყვეტილების გარეშე, ანაზღაურებული უნდა იყოს პაციენტის მიერ შიდა სტანდარტის მიხედვით (ანალოგიურად განხორციელდება ლაბორატორიული გამოკვლევების ანაზღაურება).
I. 65 წლის და მეტი ასაკის მოსახლეობის მაღალი ხარისხის სამედიცინო მომსახურების უზრუნველყოფა:
საოჯახო მედიცინის პრაქტიკაში ძალზედ მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს 65 წლის და მეტი ასაკის მოსახლეობის მაღალი ხარისხის სამედიცინო მომსახურების მიწოდებას.
ამოცანები:
1. ხანდაზმულთა სისტემატური უზრუნველყოფა პრევენციული პროგრამებით;
2. ხანდაზმულთა სიცოცხლის ხარისხის შენარჩუნება და გაუმჯობესება;
3. ხანდაზმულთა ინტერესების გათვალისწინება პრაქტიკის მიერ შეთავაზებული სერვისების ხელმისაწვდომობის საკითხის განხილვისას;
4. საავადმყოფოდან და/ან სხვა დაწესებულებიდან გამოწერილი პაციენტებისათვის თემში ხელახლა დამკვიდრებაში მხარდაჭერა;
5. თანაგრძნობის და ეფექტური მზრუნველობის გაწევა ტერმინალურ მდგომარეობაში მყოფი პაციენტებისათვის;
6. ხანდაზმულთა ინტერესებში მოქმედება და ამ ინტერესების დაცვა.
განხორციელების გზები:
65 წლის ზევით მოსახლეობის სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესების მიზნით შემუშავებული გაიდლაინებისა და პროტოკოლების დანერგვის ხელშეწყობა:
ა) ხანდაზმულთა და მათ მომვლელთა ინფორმაციით და შესაბამისი განათლებით უზრუნველყოფა პრაქტიკაში, რაც გულისხმობს:
- საგანმანათლებლო მასალების მომზადებასა და დაბეჭდვას;
- საგანმანათლებლო-გერიატრიული კლინიკების ორგანიზაციას, რომელიც მოიცავს შემდეგ აქტივობებს:
1. ხანდაზმულებში გავრცელებული პრობლემების სკრინინგი;
2. ხანდაზმულთა (მომვლელთა) სამკურნალო-პროფილაქტიკური განათლება;
3. ხანდაზმულთა სამედიცინო (და სოციალური) საჭიროებების იდენტიფიკაცია და პრაქტიკის რესურსების შესაფერისი მობილიზაცია.
ბ) სახლს მიჯაჭვულ ხანშიშესულ პაციენტთა ბინაზე სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესება (მათი სამედიცინო შემოწმებისა და ჯანმრთელობის საჭიროებების შეფასების მიზნით ექიმის ბინაზე ვიზიტი, ექთნის ბინაზე ვიზიტი);
გ) გამოძახებისა და საპაემანო სისტემის ჩამოყალიბების ხელშეწყობა;
დ) ხარისხის უწყვეტი გაუმჯობესების ინსტრუმენტის – აუდიტის დანერგვა (პჯდ გუნდის წევრებთან ერთად კრიტერიუმების შემუშავება, სტანდარტების დასახვა, ინფორმაციის შეგროვება-დამუშავება, რეკომენდაციების და გაუმჯობესებისათვის ღონისძიებების დასახვა და სხვ).
II. შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულთა სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესება; პრაქტიკაში რეგისტრირებული დიაბეტით დაავადებული პაციენტების ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე რეგულარული მონიტორინგის უზრუნველყოფა; მათთვის ცხოვრების ხარისხის შენარჩუნება, ინვალიდობისა და ნაადრევი სიკვდილის პრევენცია.
შაქრიანი დიაბეტი მნიშვნელოვან პრობლემას წარმოადგენს დღევანდელ საქართველოში, ვინაიდან ქვეყანაში შექმნილი პოლიტიკურ-სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა ხელსაყრელ პირობებს ქმნის ავადობის მატებისა და მისი მძიმედ მიმდინარეობისათვის.
შაქრიანი დიაბეტის, როგორც ქრონიკული დაავადების მართვისას მნიშვნელოვანია პროაქტიური ჩარევა და სისტემატური მონიტორინგი, რის განხორციელებაც შეუძლია მხოლოდ მრავალპროფილურ პირველადი ჯანდაცვის გუნდს.
მიზანი: პაციენტის სრულფასოვანი ცხოვრების უნარის შენარჩუნება, გართულებების და ინვალიდობის პროფილაქტიკა.
განხორციელების გზები:
დიაბეტით დაავადებული პაციენტისათვის სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესების მიზნით შემუშავებული გაიდლაინებისა და პროტოკოლების დანერგვის ხელშეწყობა;
ა) დიაბეტით დაავადებულთა და მათ მომვლელთა/ოჯახის წევრთა ინფორმაციით და შესაბამისი განათლებით უზრუნველყოფა პრაქტიკაში, რაც გულისხმობს:
- საგანმანათლებლი მასალების მომზადებასა და დაბეჭდვას;
- საგანმანათლებლო-დიაბეტის კლინიკების ორგანიზაციას, რომელიც მოიცავს შემდეგ აქტივობებს:
1. დიაბეტით დაავადებული პაციენტისათვის სიმპტომების (მ.შ. გლუკოზის დონის) კარგი კონტროლი და დიაბეტური გართულებების პრევენცია;
2. დიაბეტით დაავადებულ პაციენტებში მოსალოდნელი გართულებების ადრეული დიაგნოსტიკა და სპეციალისტთან საკონსულტაციოდ პაციენტის დროულად მიმართვა;
3. დიაბეტით დაავადებულთა/ოჯახის წევრთა (მომვლელთა) სამკურნალო-პროფილაქტიკური განათლება;
4. დიაბეტით დაავადებულთა სამედიცინო (და სოციალური) საჭიროებების იდენტიფიკაცია და პრაქტიკის რესურსების შესაფერისი მობილიზაცია.
ბ) სახლს მიჯაჭვულ პაციენტთა ბინაზე სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესება (მათი სამედიცინო შემოწმებისა და ჯანმრთელობის საჭიროებების შეფასების მიზნით ექიმის ბინაზე ვიზიტი, ექთნის ბინაზე ვიზიტი);
გ) გამოძახებისა და საპაემანო სისტემის ჩამოყალიბების ხელშეწყობა;
დ) ხარისხის უწყვეტი გაუმჯობესების ინსტრუმენტის – აუდიტის დანერგვა (პჯდ გუნდის წევრებთან ერთად კრიტერიუმების შემუშავება, სტანდარტების დასახვა, ინფორმაციის შეგროვება-დამუშავება, რეკომენდაციების და გაუმჯობესებისათვის ღონისძიებების დასახვა და სხვ).
III. ბრონქული ასთმით დაავადებულთა სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესება; პრაქტიკაში რეგისტრირებული ბრონქული ასთმით დაავადებული პაციენტების ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე რეგულარული მონიტორინგის უზრუნველყოფა; მათთვის ცხოვრების ხარისხის შენარჩუნება, ინვალიდობისა და ნაადრევი სიკვდილის პრევენცია
ბოლო წლებამდე ქრონიკული დაავადებების, მათ შორის ბრონქული ასთმის, მკურნალობა პირველადი სამედიცინო დახმარების სისტემაში ეფუძნებოდა რეაქტიულ ჩარევას, მაგრამ მედიცინის განვითარებამ და პრაქტიკამ ცხადყო ქრონიკული დაავადებების მართვისას პროაქტიური ჩარევის და სისტემატური მონიტორინგის მნიშვნელობა და ეფექტურობა, რომლის განხორციელებაც შესაძლებელია მხოლოდ მრავალპროფილური პირველადი ჯანდაცვის გუნდის მონაწილეობით (ზოგადი პრაქტიკის ექიმი, ექთანი სპეციალური ინტერესით ბრონქული ასთმა, უბნის ექთანი და სხვა), სხვა ფორმალურ და არაფორმალურ ორგანიზაციებთან ერთად, რომლებიც ახორციელებენ ინდივიდუალურ პირველად და უწყვეტ მეთვალყურეობას.
განხორციელების გზები:
ბრონქული ასთმით დაავადებული პაციენტისათვის სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესების მიზნით შემუშავებული გაიდლაინებისა და პროტოკოლების დანერგვის ხელშეწყობა:
ა) პაციენტის განათლება ასთმის მკურნალობაში პარტნიორობის ჩამოსაყალიბებლად;
ბ) სიმპტომების და შესაძლებლობის შემთხვევაში ფილტვის ფუნქციების შეფასების საფუძველზე ასთმის სიმძიმის დადგენა და მონიტორირება;
გ) ასთმის მაპროვოცირებელი ფაქტორების ელიმინაცია და კონტროლი;
დ) გრძელვადიანი მედიკამენტური მკურნალობის გეგმების შედგენა;
ე) გამწვავებათა მკურნალობის გეგმების შედგენა;
ვ) რეგულარული შემდგომი მეთვალყურეობა (გამოძახების სისტემის ორგანიზება).
IV. გულის იშემიური დაავადებითა და არტერიული ჰიპერტენზიით დაავადებულთა სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესება; გიდ და არტერიული ჰიპერტენზიით რეგისტრირებული პაციენტების ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე რეგულარული მონიტორინგის უზრუნველყოფა; მათთვის ცხოვრების ხარისხის შენარჩუნება, ინვალიდობისა და ნაადრევი სიკვდილის პრევენცია.
გიდ (გულის იშემიური დაავადება) განვითარებულ ქვეყნებში გულ-სისხლძარღვთა სისტემის ყველაზე გავრცელებული პათოლოგიაა და მოსახლეობის სიკვდილიანობის უხშირეს მიზეზს წარმოადგენს. საქართველოში საერთო ავადობის 70-75% გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებზე მოდის. რაც შეეხება გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებით გამოწვეულ სიკვდილობას, იგი მნიშვნელოვნად აღემატება არა მხოლოდ საშუალო ევროპულ მაჩვენებლებს, არამედ აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნების მაჩვენებლებსაც.
გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების ტვირთის შემცირების ოპტიმალურ გზად მიჩნეულია პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება როგორც პოპულაციურ, ასევე ინდივიდუალურ დონეზე.
პროგრამა ეხება გიდ-ის პრევენციის თანამედროვე მეთოდების დანერგვასა და ეფუძნება ეფექტურობის დამასტურებელ მეცნიერულ ფაქტებს.
ჯანმრთელობის დაცვის მსოფლიო ორგანიზაციისა (ჯანმო) და სხვადასხვა საერთაშორისო პროფესიული ასოციაციების მიერ გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების და მ.შ. გიდ-ის პრევენცია განიხილება როგორც ერთ-ერთი უდიდესი პრიორიტეტი.
პირველადი ჯანდაცვის დონე წარმოადგენს უნიკალურ ადგილს, სადაც შესაძლებელია გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკის როგორც შეფასება, ისე მისი კონტროლი.
ამიტომ პირველადი ჯანდაცვის დონის სამედიცინო პერსონალი აქტიურად უნდა იყოს ჩართული გიდ-ის პრევენციის სტრატეგიის განხორციელებაში – რისკის ინდივიდუალური ფაქტორების გამოვლენის, პაციენტებისათვის სათანადო რეკომენდაციების მიცემის, ხოლო აუცილებლობის შემთხვევაში – მკურნალობის რაციონალური მეთოდების შერჩევის გზით;
მისი პრევენცია არ შეიძლება ფოკუსირებული იყოს მხოლოდ ერთი რისკის ფაქტორზე. რამდენადაც გიდ-ს აქვს მრავალფაქტორული წარმოშობა, საჭიროებს მრავალფაქტორულ მიდგომას, როგორც რისკის შეფასებისას, ასევე მისი შემცირებისას. მაგ., არტერიული წნევისა და ლიპიდების შემცველობის განსაზღვრა და მდგომარეობის სიმძიმის შეფასება გიდ-ის სხვა რისკ-ფაქტორების შეფასებასთან ერთად უნდა მოხდეს.
განხორციელების გზები:
გულის იშემიური დაავადებისა და არტერიული ჰიპერტენზიის პრევენციისა და მოსახლეობის სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესების მიზნით შემუშავებული გაიდლაინებისა და პროტოკოლების დანერგვის ხელშეწყობა:
ა) გიდ-ის პირველადი, მეორეული და მესამეული პრევენცია;
ბ) გიდ სიცოცხლისათვის საშიში ფორმების (მიოკარდიუმის ინფარქტი, არასტაბილური სტენოკარდია) დროული დიაგნოსტიკა და ადრეული ჰოსპიტალიზაციის უზრუნველყოფა;
გ) პაციენტზე უწყვეტი მეთვალყურეობისა და გრძელვადიანი მკურნალობის უზრუნველყოფა (განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია გულის უკმარისობის მქონე პაციენტებში);
დ) სახლს მიჯაჭვულ პაციენტთა ბინაზე სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესება (მათი სამედიცინო შემოწმებისა და ჯანმრთელობის საჭიროებების შეფასების მიზნით ექიმის ბინაზე ვიზიტი, ექთნის ბინაზე ვიზიტი);
ე) გაუარესების ან გართულებების აღმოცენების შემთხვევაში, სპეციალისტის კონსულტაციის ან საჭირო გამოკვლევის უზრუნველყოფა;
ვ) საგანმანათლებლო კლინიკების მოწყობა (კონსულტირება) შემდეგ თემებზე:
- თამბაქოს წევა;
- ჯანსაღი კვება;
- ფიზიკური აქტივობა;
- ალკოჰოლის მოხმარება;
- არტერიული ჰიპერტენზია, მოსალოდნელი გართულებები და მათი პრევენცია და სხვ.
ზ) დიეტური და მედიკამენტური რეჟიმის სისტემატური მონიტორინგი და აუცილებლობის შემთხვევაში მისი დროული კორეგირება;
თ) დაავადებული პაციენტისა და მისი ოჯახისათვის ფსიქოლოგიური და შესაძლებლობის ფარგლებში სოციალური დახმარების გაწევა;
ი) გამოძახებისა და საპაემანო სისტემის ჩამოყალიბების ხელშეწყობა;
კ) ხარისხის უწყვეტი გაუმჯობესების ინსტრუმენტის – აუდიტის დანერგვა (პჯდ გუნდის წევრებთან ერთად კრიტერიუმების შემუშავება, სტანდარტების დასახვა, ინფორმაციის შეგროვება-დამუშავება, რეკომენდაციების და გაუმჯობესებისათვის ღონისძიებების დასახვა და სხვ.
V. ზოგადი საექიმო პრაქტიკის პირობებში ონკოლოგიური ტერმინალური პაციენტებისათვის ბინაზე მაღალი ხარისხის სამედიცინო მომსახურების უზრუნველყოფა
ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (ჯანმო) განმარტების თანახმად, პალიატიური მკურნალობა:
- უზრუნველყოფს ტერმინალური პაციენტებისათვის ტკივილისა და სხვა სიმპტომების ოპტიმალურ კონტროლს;
- განამტკიცებს სიცოცხლეს, ხოლო სიკვდილს განიხილავს, როგორც ჩვეულებრივ, ნორმალურ მოვლენას;
- არ ცდილობს სიკვდილის გადავადებას ან დაჩქარებას;
- უზრუნველყოფს პაციენტის მოვლის ფსიქოლოგიური და სულიერი ასპექტების ინტეგრირებას;
- პაციენტს სთავაზობს სისტემას, რომელიც მას აქტიური ცხოვრების უნარის მაქსიმალურად დიდხანს შენარჩუნების საშუალებას მისცემს;
- უზრუნველყოფს ოჯახზე ორიენტირებულ დახმარებას, რაც პაციენტის გარდაცვალების შემდეგ კიდევ უფრო ინტენსიური უნდა გახდეს;
- მთავარ მიზნად ისახავს პაციენტის ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებას, რამაც შესაძლოა დადებითად იმოქმედოს დაავადების მიმდინარეობაზეც;
- გამოყენებადია დაავადების მიმდინარეობის შედარებით ადრეულ ეტაპებზეც, სხვა სამკურნალო ღონისძიებებთან ერთად, რომელთა მიზანი პაციენტის სიცოცხლის გახანგრძლივებაა (მაგ. ქიმიო და სხივური თერაპია). ამ ეტაპზე პალიატიური მოვლა მიზნად ისახავს აღმოცენებული კლინიკური გართულებების გამოვლენასა და კონტროლს.
უკანასკნელ წლებში პალიატიური მკურნალობის ახალი მეთოდების დანერგვის ფონზე, აღინიშნა პაციენტისა და მისი ოჯახის კმაყოფილების მატების ტენდენცია, რაც, როგორც ვარაუდობენ, მათი საჭიროებების დროული იდენტიფიცირებისა და დაკმაყოფილების შედეგია. ამიტომ სულ უფრო მეტი ყურადღება ეთმობა პაციენტთან კომუნიკაციის ჩვევების განვითარებას, ავადმყოფთან და მის ოჯახთან ურთიერთობის ფსიქოსოციალური საფუძვლების სწავლებას.
სიმსივნური დაავადების ფონზე აღმოცენებული ტკივილის ეფექტურად მართვა შესაძლებელია მხოლოდ შემდეგი პრინციპების დაცვის საფუძველზე:
- სიმსივნური ტკივილის შემთხვევაში აუცილებელია პაციენტის მრავალმხრივი, ინტერდისციპლინარული მოვლის უზრუნველყოფა;
- ტკივილის კონტროლის განხორციელება ინდივიდუალური და პაციენტთან შეთანხმებული გეგმის შესაბამისად უნდა მოხდეს. პაციენტი უნდა წარმოიდგინოთ, როგორც პირველადი ჯანდაცვის გუნდის მთავარი ფიგურა;
- ტკივილის რეგულარული შეფასების მიზნით, აუცილებელია პაციენტის მდგომარეობის სისტემატური მონიტორინგი;
- ტკივილის კონტროლისა და პრევენციის მიზნით, უნდა მოხდეს ორივე – ფარმაკოლოგიურ და არაფარმაკოლოგიურ ღონისძიებათა გამოყენება;
- საჭიროა ტკივილის მართვის ინსტიტუციური პოლიტიკის განსაზღვრა, სადაც ნათლად იქნება ფორმულირებული ამ პროცესში (ტკივილის მართვა და მონიტორინგი) მონაწილე ყველა პირის პასუხისმგებლობა;
- მნიშვნელოვანია პალიატიურ მოვლაში პაციენტის აქტიური მონაწილეობის უზრუნველყოფა.
განხორციელების გზები:
პალიატიური პაციენტისათვის სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესების მიზნით შემუშავებული გაიდ-ლაინებისა და პროტოკოლების დანერგვის ხელშეწყობა, რაც გულისხმობს შემდეგ აქტივობებს:
ა) ონკოლოგიური ტერმინალური პაციენტების სამედიცინო საჭიროებების რეგულარული, დროულად და სრულად შეფასების უზრუნველყოფა;
ბ) ტერმინალური პაციენტის ადეკვატური საექთნო მოვლის უზრუნველყოფა;
გ) ონკოლოგიურ ტერმინალურ პაციენტებში ტკივილის კონტროლის ოპტიმალური დონის მიღწევა;
დ) ონკოლოგიურ ტერმინალურ პაციენტებში გავრცელებული ფსიქიკური პრობლემების მართვის უზრუნველყოფა; ტერმინალურ პაციენტსა და მისი ოჯახის წევრებთან ფსიქოსაგანმანათლებლო მუშაობა;
ე) ონკოლოგიურ ტერმინალურ პაციენტებში გასტრო-ინტესტინური და რესპირატორული სიმპტომების ოპტიმალური კონტროლის უზრუნველყოფა;
ვ) ტერმინალური პაციენტის ახლობლებისათვის სპეციფიკური კლინიკების მოწყობა.
VI. ჯანმრთელობის დამკვიდრება (სამიზნე კონტიგენტში-ბავშვები და მოზარდები)
ბავშვთა მოსახლეობა ინტენსიური ზრდა-განვითარების გამო მიეკუთვნება მაღალი რისკის ჯგუფს. ბავშვის განვითარების კრიტიკული პერიოდებია: 0-1 წლამდე, 3-6 წლამდე, 6 წელი – წინა სასკოლო პერიოდი (ახალი სოციალური გარემო განსაკუთრებულად სტრესულად აღიქმება და დაავადებები მატულობს), პრეპუბერტული ასაკი (11-12 წელი) და პუბერტული ასაკი (13-16 წელი).
ადრეული გასინჯვა, მონიტორინგი და სისტემატურად განახლებადი ანამნეზური ინფორმაცია სამედიცინო პერსონალისთვის საუკეთესო გამოსავლების მიღების საშუალებაა.
მოსახლეობის საერთო გაჯანსაღების თვალსაზრისით ძალზე მნიშვნელოვანია “კეთილსაიმედო სტარტი” ანუ განსაკუთრებული ზრუნვა და კონტროლი ბავშვის განვითარებაზე ყველა ასაკში.
ბავშვთა ჯანმრთელობის დაცვის პრიორიტეტულობა განპირობებულია აგრეთვე ჯანმრთელი, ჰარმონიულად განვითარებული, სოციალურად აქტიური მომავალი თაობის ფორმირების აუცილებლობით.
ჯანმრთელი განვითარება გულისხმობს ჯანდაცვის სისტემის ფუნქციონირებას ყველა ასაკობრივი ჯგუფისათვის – ბავშვობის, მოზარდობისა და მოზრდილობის წლებში.
მოზარდობის პერიოდი განსაკუთრებული პერიოდია ადამიანის ცხოვრებაში. ერთი განსაკუთრებული მიზეზის გამოც – ამ ასაკში ხშირად საფუძველი ეყრება ბევრ პათოლოგიურ პროცესს, რომელიც შემდგომში მოზრდილ ცხოვრებაში შეიძლება ცალკეულ დაავადებად ჩამოყალიბდეს.
მოზარდებში ავადობის მაღალი პოტენცილი, უპირატესად, განპირობებულია თამბაქოს მოწევითა და არასასურველი ორსულობის მაღალი მაჩვენებლით. ჩატარებულია კვლევები, რომელთა საშუალებითაც ხერხდება განისაზღვროს მოზარდთა ჯანმრთელობის სფეროში განხორციელებული ამა თუ იმ ჩარევის ეფექტიანობა. ამ ჯგუფზე ძნელია ზემოქმედება და ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ცხოვრების ჯანსაღი წესის დანერგვის სტრატეგია მათთან მიმართებაში წარმატებით განხორციელდეს. მოზარდის ფიზიკური პრობლემის უკან, რის გამოც იგი ექიმს მიმართავს, უამრავი ფარული პრობლემა და ინტერესი იმალება. არსებობს სხვა კვლევებიც, რომელთა მონაცემებიც მიუთითებენ, რომ ქცევითი პრობლემები (უხასიათობა, სირთულეები სკოლაში, კომუნიკაციის გაძნელება და ა.შ) შესაძლებელია წარმოდგენილი იყოს მოზარდების 10-15%-ში. იგივე კვლევებით აღმოჩნდა, რომ მოზარდების დიდი ნაწილი არაჯანსაღი ცხოვრების წესით ცხოვრობს, 20% ეწევა თამბაქოს, 54% მოიხმარს ალკოჰოლს, 6% იყენებს არალეგალურ მედიკამენტებს.
სამედიცინო პერსონალთან მშობლების და ბავშვების ხშირი კონტაქტი, ავად გახდომამდე, ე.წ. პროფილაქტიკური გასინჯვის მიზნით, უზრუნველყოფს ბავშვთა მოსახლეობის ჯანმრთელობის შენარჩუნებას და გაუმჯობესებას, რაც მოიცავს:
Ø
ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესებას ავადობის სიხშირისა და ნორმიდან სხვადასხვა გადახრის შემცირების გზით;
Ø
გავრცელებული დაავადებების ადრეული იდენტიფიკაციას;
Ø
ჯანმრთელი ბავშვების იდენტიფიკაციას;
Ø
ჯანმრთელობის საკითხებზე მშობლებისა და ბავშვების განათლებას;
Ø
ცხოვრების ჯანსაღი წესის დანერგვას ხელშეწყობა/კონსულტირების გზით;
Ø
აუცილებელი პროფილაქტიკული ღონისძიებების ორგანიზაციას: იმუნიზაცია, სკრინინგი, პაციენტთა განათლება;
Ø
პოპულაციაში დაავადების შემთხვევათა აღმოჩენის სისტემატური და უწყვეტი პროცესის დანერგვას.
განხორციელების გზები:
ა) ყველა ახალი პაციენტის (პირველად მიმართვისას) ჯანმრთელობის შემოწმება;
ბ) აღრიცხვაზე მყოფი ჯანმრთელი პაციენტების სისტემატური მონიტორინგი;
გ) მაღალი რისკის მქონე პაციენტების იდენტიფიკაცია, მათზე სისტემატური მონიტორინგის უზრუნველყოფა;
დ) ცხოვრების ჯანსაღი წესის დამკვიდრების ხელშეწყობა;
ე) რჩევები ცხოვრების ჯანსაღი წესის დანერგვის შესახებ უნდა მოიცავდეს შემდეგ საკითხებს:
– რჩევა თამბაქოს მოწევის შეწყვეტის თაობაზე;
– რჩევა რეგულარული ვარჯიშისა და ადეკვატური ფიზიკური დატვირთვის თაობაზე;
– რჩევა ალკოჰოლის ზომიერი მოხმარების თაობაზე;
– რჩევები ბალანსირებული კვების თაობაზე;
– სანჰიგიენური აღზრდა;
– ძალადობა ბავშვებზე;
– უსაფრთხო სექსი-სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებები;
– ნარკომანია და მასთან ბრძოლა და სხვ.
პროგრამის წარმატებით განხორციელების ხარისხის შეფასება:
I. თანამედროვე, მეცნიერულ მტკიცებულებებზე დაფუძნებული კლინიკური მდგომარეობების მართვის გაიდლაინებისა და პროტოკოლების დანერგვა და მოსახლეობის საჭიროებებზე ორიენტირებული, ხარისხიანი სამედიცინო სამსახურების ჩამოყალიბება შეფასდება შემდეგი სპეციფიკური ინდიკატორების მეშვეობით:
·
დაავადებებისა და ასაკობრივი სამიზნე კონტიგენტის პროგრამის ფარგლებში მოცვის მაჩვენებელი;
·
სპეციფიკური საორგანიზაციო-საგანმანათლებლო ინტერვენციები, პირველადი ჯანდაცვის გუნდების ფორმირების მიზნით – ჩატარებული მულტიდისციპლინარული შეხვედრების რაოდენობა;
·
პაციენტებისთვის შემუშავებულ სპეციალური სამახსოვროების რაოდენობა;
·
ლოკალური საჭიროებების გათვალისწინებით შექმნილი გაიდლაინებისა და პროტოკოლების რაოდენობა;
·
ჯანმრთელობის დამკვიდრებისა და დაავადებათა მართვის კლინიკების რაოდენობა;
·
პაციენტების ის რაოდენობა, რომელზეც დაწესებულია მიმდინარე მეთვალყურეობა;
·
პირველადი ჯანდაცვის გუნდის წევრების ბინაზე ვიზიტების რაოდენობა;
·
ჩატარებული აუდიტებისა და რეაუდიტების რაოდენობა;
·
პაციენტის/მომვლელის კმაყოფილების შესწავლა.
II. ახალი ტიპის საექთნო სამსახურების ჩამოყალიბება შეფასდება შემდეგი მაჩვენებლებით:
·
პრაქტიკის (უბნის) ექთნის მომსახურეობის მოცულობა;
·
მანიპულაციების ჩამონათვალი (ეკგ, ყურის ტუალეტი, ინექცია, შეხვევა, ნაცხი, ნაწოლების პროფილაქტიკა, შარდის ბუშტის კათეტერიზაცია, ავადმყოფის ჰიგიენური დამუშავება);
·
სამედიცინო აღჭურვილობის უტილიზაცია (ეკგ, ყურის გამოსარეცხი აპარატი, პიკფლოუმეტრი, ოტოსკოპი, ოფთალმოსკოპი, ნაყოფის ულტრაბგერა, სიმაღლის მზომი, სიგრძის მზომი, სასწორი მოზრდილთა, სასწორი ბავშვთა);
·
გამოყენებული იარაღების დამუშავება;
·
გატარებული პაციენტების რაოდენობა (მ.შ. ჯანმრთელი, ქრ. პაციენტი);
·
პაციენტთა გამოძახება (ეკუთვნის გამოცხადება არტერიული ჰიპერტენზიის, გიდის, შაქრიანი დიაბეტის, ბრონქული ასთმის, სხვა ქრონიკული დაავადების გამო);
·
ქრონიკულ პაციენტზე საექთნო მეთვალყურეობა (არტერიული ჰიპერტენზიით, გიდ შაქრიანი დიაბეტი, ბრონქული ასთმა, სხვა ქრონიკული დაავადებით);
·
პაციენტის/მომვლელის განათლება (ბრონქული ასთმის, შაქრიანი დიაბეტის, ბავშვთა სან. ჰიგიენური აღზრდის, ძუძუთი კვების საკითხებზე, ორსულთა სამკურნალო პროფილაქტიკური განათლება, ხანდაზმულთა პრობლემები, ჯანმრთელობის დამკვიდრება მაღალი რისკის ჯგუფებში) მეთვალყურეობა ჯანმრთელ პაციენტზე (მაღალი რისკის პირი; ჯანმრთელი);
·
მეთვალყურეობა სახლსა და საწოლს მიჯაჭვულ პაციენტებზე (საწოლს მიჯაჭვული პაციენტები, ონკო-ინკურაბელური პაციენტები);
·
ბინაზე საექთნო მომსახურეობა (ექიმის დავალებით, აქტიური მეთვალყურეობა, პაციენტის განათლების მიზნით, მიმდინარე ინტენსიური მეთვალყურეობა მ.შ. ონკოინკურაბელური პაციენტებთან, საწოლს მიჯაჭვულ პაციენტებთან ვიზიტი, 0-3 წლამდე ბავშვთა პატრონაჟი, ორსულთან ვიზიტი, ვიზიტი ხანდაზმულთა მდგომარეობის შესაფასებლად, ეკგ, ყურის ტუალეტი, ინექცია, შეხვევა, ნაცხი, ნაწოლების პროფილაქტიკა, შარდის ბუშტის კათეტერიზაცია, ავადმყოფის ჰიგიენური დამუშავება და სხვ.);
·
სატელეფონო კონსულტაციების ჩატარება;
·
სოციალური მარკეტინგის ჩატარება (მოსახლეობისათვის სახელმწიფო პროგრამების და საოჯახო მედიცინის პრინციპების გაცნობა).
III. ახალი ტიპის საინფორმაციო სისტემების საფუძვლების ჩამოყალიბება
მომზადდება საფუძვლები კომპიუტერული სისტემების შესაქმნელად, სადაც გამოყენებული იქნება ადმინისტრაციული, საფინანსო, დაგეგმარების, მონიტორინგისა და ევალუაციის ის მონაცემები, რაც განხორციელდება საოჯახო მედიცინის ცენტრებში:
შესრულებული სამუშაო – პაციენტების მომსახურება, მომსახურების (სადიაგნოსტიკო პროცედურების შედეგები, ჩატარებული მკურნალობა ჯანმრთელობის შესახებ განათლების ჩათვლით, მიმდინარე მეთვალყურეობა, რეფერალი მეორედ დონეზე, გამოსავლები და სხვ) შედეგები;
·
მენეჯმენტი;
·
ანაზღაურება-ხარჯების კონტროლი;
·
ეპიდემიოლოგია;
·
ანგარიშგება და რეგულაცია;
·
ხარისხის შეფასება;
·
უტილიზაციის მართვა;
·
რისკის მართვა;
·
კვლევა და განვითარება.
პროგრამის ბიუჯეტი
პროგრამის საერთო წლიური ღირებულება განისაზღვრა 936 920 ლარით, ვინაიდან პროგრამის განხორციელება დაგეგმილია 1 აპრილიდან, 9 თვეზე მისი ბიუჯეტი განისაზღვრა 702,7 ათასი ლარით. რაც პროგრამის მიმღებ ერთ სულ მოსახლეზე გადაანგარიშებით წელიწადში საშუალოდ 7.94 ლარის ტოლია. პროგრამის ცალკეული კომპონენტების ღირებულება ცალკეული ასაკობრივი ჯგუფების მიხედვით შემდეგნაირია: 65 წლის და ზემოთ ასაკის მოსახლეობაზე 18.68 ლარი, 15-65 წწ ასაკზე – 4.79, ხოლო 0-15 წწ ასაკის მოსახლეობაზე 13.43 ლარი.
პროგრამაში მონაწილე ორგანიზაციები და შერჩეული სამიზნე მოსახლეობა:
პროგრამაში მონაწილე დაწესებულებების შერჩევა ხორციელდება ტერიტორიული ხელმისაწვდომობის პრინციპით და ძირითადად საქართველოს კანონის “სახელმწიფო შესყიდვები” საფუძველზე.
პროგრამის შესრულებაში მონაწილეობას მიიღებენ ის ორგანიზაციები, რომლებიც დააკმაყოფილებენ პროგრამის მიერ წაყენებულ მოთხოვნებს:
1. თითოეულ საექიმო უბანს უნდა ჰყავდეს არანაკლებ 2000 მოსახლისა (საწყის ეტაპზე შესაძლებელია 1700 მოსახლეზე გამონაკლისის დაშვება, რომელიც 6 თვის მანძილზე უნდა შეივსოს მინიმუმ 2000-მდე);
2. ერთ დაწესებულებაზე მინიმალური უბნების რაოდენობა უნდა შეადგენდეს 9 უბანს.
3. სამიზნე მოსახლეობის განსაზღვრისას დაწესებულებამ უნდა იხელმძღვანელოს პასპორტიზაციის მონაცემებით, მაგრამ არა უმეტეს ოფიციალური სტატისტიკური მონაცემებისა (პასპორტიზაციის მონაცემების კორეგირება მოხდება ყოველკვარტალურად როგორც რაოდენობრივი, ასევე ასაკობრივი თვალსაზრისით).
4. გააჩნდეს მოქმედი ლიცენზია, რომელიც გაცემულია საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
ანაზღაურების წესი
1. დაწესებულების ანაზღაურება ხდება კაპიტაციური წესით ყოველთვიურად.
2. დაწესებულების წლიური საკონტრაქტო მოცულობა განისაზღვრება პასპორტიზაციის საფუძველზე დადგენილი მოსახლეობის საერთო რაოდენობით და მათი ასაკობრივი სტრუქტურით განაწილებულ შემდეგ ასაკობრივ ჯგუფებში:
ასაკობრივი ჯგუფები
ერთ სულ მოსახლეზე გამოყოფილი თანხა (ლარი)
0-15 წლის ბავშვები
13.43
15-65 წწ
4.79
65 წლის და უფროსი მოსახლეობა
18.68
3. დაწესებულებას ყოველთვიურად გადაეხდება წლიური საკონტრაქტო ღირებულების 1/12 ნაწილი (საკონტრაქტო ღირებულების კორექტირება განხორციელდება ყოველკვარტალურად, დაწესებულებაში კონტიგენტის რაოდენობრივი და ასაკობრივი სტრუქტურის ცვლილების შესაბამისად).
5. ცალკეული დაწესებულების წლიური საკონტრაქტო თანხა განსაზღვრული იქნება ინდივიდუალურად, რომელიც დაფიქსირდება დაწესებულებასთან გაფორმებულ ხელშეკრულებაში.
6. ანგარიშგების ფორმები მოცემული იქნება დაწესებულებასთან გაფორმებულ ხელშეკრულებაში
ინკურაბელურ პაციენტთა პალიატიური სამედიცინო დახმარება
საქართველოში პალიატიური მზრუნველობის სამსახური ჩამოყალიბების საწყის ეტაპზეა. ამდენად, პაციენტები სიმსივნური დაავადების ბოლო სტადიით (IV კლინიკური ჯგუფი), ინკურაბელური ნერვ-კუნთოვანი პათოლოგიებით, აგრეთვე ინფექციური, მათ შორის შიდსით და სხვა ავადმყოფობების ტერმინალურ სტადიაში პრაქტიკულად საკუთარი შესაძლებლობებისა და გადაწყვეტილების ამარად არიან მიტოვებული. ყოველი ახალი სიმპტომის (გულისრევის, უმადობის, ყნოსვის გაქრობის (ანოსმიის), აპათიის, კახექსიის, ნაწოლების (ზოგადად კანის სიმპტომატიკის) და პირველ რიგში ტკივილის გაჩენის (ან გაძლიერების) შემთვევაში პაციენტი მიმართავს იმ ექიმს, რომელსაც იცნობს, ან ურჩევენ ახლობლები (მათ შორის ანალოგიურ მდგომარეობაში მყოფი პაციენტები), ან რომელთა მოწვევაც მათ ხელეწიფებათ (მატერიალური თვარსაზრისით).
ყოველი ასეთი ექიმი, მათ შორის ონკოლოგიც, ასეთ პაციენტს “მკურნალობს” თავისი ცოდნისა და შესაძლებლობების ფარგლებში. მთელს მსოფლიოში, ასეთი პაციენტების მკურნალობისათვის უკანსკნელი ორი ათეული წლის მანძილზე იყენებენ საყოველთაოდ აღიარებულ სტრატეგიას – სიმპტომების კონტროლს და ტკივილის მართვას, რომელთა დეტალები ჩამოყალიბებულია შესაბამისი “გაიდლანების” სახით, რომელსაც სპეციალურ წვრთნებზე სწავლობენ და რომლითაც ხელმძღვანელობენ აღნიშნული კონტინგენტის ავადმყოფებთან მომუშავე ექიმები და ექთნები.
ინკურაბელურ ავადმყოფთა (IV კლინიკური ჯგუფი) სამედიცინო დახმარება ხდება ორი სახით: ჰოსპისში და ბინაზე. ანუ არსებობს პალიატიური სამედიცინო დახმარების ორი მოდელი: “სტაციონარული ჰოსპისი” (Hospice) და “პალიატიური დახმარება ბინაზე” (Home Hospice).
მეორე მოდელი – “პალიატიური დახმარება ბინაზე” შედარებით ეკონომიურია, რადგან ამ დროს მომვლელთა და ტექნიკურ პერსონალთა ფუნქციას ასრულებენ ოჯახის წევრები. ამდენად, ეს მოდელი ჩვენი ქვეყნისათვის უფრო მისაღებია. ამასთანავე, საქართველოს მოსახლეობის ცხოვრების ტრადიციული წესის გათვალისწინებით, საზოგადოება არ არის ფსიქოლოგიურად განწყობილი, რომ ინკურაბელური დაავადებით შეპყრობილი ოჯახის წევრი გადაიყვანონ პოსპისში, რაც აძლიერებს არგუმენტაციას ბინაზე პალიატიური დახმარების სასარგებლოდ.
აღნიშნულს ადასტურებს წინასწარ ჩატარებული 1500 ისეთი ადამიანის გამოკითხვა, რომლის ოჯახის წევრსაც, ან თვითონ მას სჭირდება პალიატიური მზრუნველობა (კვლევა ჩატარდა 2001-2002 წლებში “ღია საზოგადოების ინსტიტუტის’’, (აშშ) და ფონდ “ღია საზოგადოება – საქართველოს” მიერ დაფინანსებული გრანტის ფარგლებში).
მიზანი:
ქ. თბილისში ინკურაბელურ ავადმყოფთა ბინაზე პალიატიური მზრუნველობის განხორციელება შესაბამისი მობილური გუნდის მიერ.
პალიატიური მზრუნველობის, როგორც სისტემის შემდგომი სრულყოფის მეთოდური და ორგანიზაციული წანამძღვრების შექმნა.
ამოცანები:
o
მობილური გუნდის წევრთა მეთოდური და ტექნიკური აღჭურვა (ბროშურებით, მედიკამენტებით, აპარატურით);
o
კონსულტანტთა პანელის შექმნა;
o
ინკურაბელურ პაციენტთა “დინამიკური” ნუსხის შექმნა (ინკურაბელურ პაციენტთა “დინამიკური” ნუსხის შექმნა წარმოადგენს საქართველოს “პალიატიური რეგისტრის” შექმნის I საფეხურს; მისი შექმნა ხელს შეუწყობს “პალიატიური მზრუნველობის მობილური გუნდის” სისტემის ამოქმედებას ქვეყნის მასშტაბით);
o
პალიატიური მზრუნველობის სისტემის სრულყოფის მიზნით შესაბამისი ბიოეთიკური გარემოს შექმნის ხელშეწყობა;
o
საზოგადოების, მათ შორის პოტენციური სპონსორებისა და დონორი ორგანიზაციების მობილიზაცია;
o
მობილური გუნდის წევრების მიერ ინკურაბელურ ავადმყოფთა ბინაზე ვიზიტის ორგანიზაცია.
პალიატიური სამედიცინო დახმარების მობილურ ჯგუფში შედის:
o
2 სპეციალურად მომზადებული ექიმი (ძირითადი და სათადარიგო);
o
რაიონის ონკოლოგი, რომელიც უფლებამოსილია გამოწეროს ოპიოიდური ანალგეზური საშუალება;
o
3 სპეციალურად მომზადებული ექთანი;
o
1 მძღოლი.
დაფინანსების მეთოდოლოგია:
შემსრულებელი ორგანიზაცია შეირჩევა “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად. დაფინანსება განხორციელდება “ფონდსა” და დაწესებულებას შორის გაფორმებული ხელშეკრულების წესებითა და პირობებით.
პროგრამის განხორციელების ვადაა 01.07.2005 წ-დან 01.01.2006 წ-მდე და მისი ბიუჯეტი შეადგენს 39 000 ლარს.
მოსალოდნელი შედეგები:
ქ. თბილისში დაფუძნდება ინკურაბელურ პაციენტთა ბინაზე პალიატიური მზრუნველობის სამედიცინო (პალიატიური დახმარების) სამსახური;
პალიატიური სამედიცინო დახმარება გაეწევა 80-მდე პაციენტს (განხორციელდება 2400-მდე ვიზიტი ბინაზე);
ჩამოყალიბდება წინადადებათა პაკეტი ინკურაბელურ პაციენტთა ბინაზე პალიატიურ სამედიცინო დახმარების სამსახურის შემდგომი გაუმჯობესებისათვის;
შეიქმნება წინაპირობები (საფუძვლები) პაციენტთა ბინაზე პლიატიური სამედიცინო დახმარების მოდელის გადატანისათვის საქართველოს სხვა ქალაქებსა და რეგიონებში.
ამბულატორიის პროგრამის მონიტორინგის კომპონენტი
2005 წლის ამბულტორიული პროგრამის ერთ-ერთ პრიორიტეტად მიჩნეულია პოლიკლინიკებისა და პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებების მიმართ მოსახლეობის ნდობის გაზრდა და პოპულარიზაცია. აქედან გამომდინარე, დაწესებულებათა დაფინანსების მოცულობის განსაზღვრისას ერთ-ერთ წამყვან კრიტერიუმად შერჩეულ იქნა მოსახლეობის მიმართვიანობის მაჩვენებელი. დაფინანსების ამ წესთან დაკავშირებული შესაძლო ხარვეზების პრევენციისათვის მიზანშეწონილად ჩაითვალა პროგრამის მიმდინარეობაზე პერმანენტული მონიტორინგის დაწესება.
მიზანი:
ამბულატორიული პროგრამის ეფექტურობის შეფასება ოფიციალურად დაფიქსირებული მომართვიანობის მონიტორინგის გზით.
ამოცანები
1. მონიტორინგის ჯგუფის ჩამოყალიბება.
2. საკაბინეტო და საველე სამუშაოების ჩატარება.
3. პროგრამის მუშაობის პერიოდში მომართვიანობის ქრონომეტრაჟი ადგილებზე.
4. პროგრამის მუშაობის პერიოდში დაწესებულებაში დაფიქსირებული მომართვიანობის გადამოწმება.
ბიუჯეტი
მონიტორინგის კომპონენტის ბიუჯეტი განისაზღვრება 45 ათასი ლარით.
განხორციელების მეთოდოლოგია
მონიტორინგის განმახორციელებელი ფიზიკური ან იურიდიული პირის შერჩევა მოხდება სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ საქართველოს კანონის შესაბამისად. მონიტორინგის კომპონენტის მართვა და კოორდინაცია განხორციელდება საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდისა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ჯანმრთელობის დაცვის პოლიტიკის დეპარტამენტის მიერ. მონიტორინგის ფარგლებში ჩასატარებელ სამუშაოთა პერიოდულობა და მიღებული მონაცემების სარწმუნოობისა და განზოგადოების კრიტერიუმები განისაზღვრება საკონტრაქტო პირობებით.
მუხლი 7🔗
სპეციალიზირებული ამბულატორიული დახმარების კომპონენტი (მ.შ. ფთიზიატრიული, ფსიქიატრიული, ონკოლოგიური და ორსულთა პატრონაჟი)
კომპონენტი უზრუნველყოფს სპეციალიზირებულ ამბულატორიულ დახმარებას პირველადი ჯანდაცვის დონეზე, მათ შორის:
1. ფთიზიატრიული ამბულატორიული დახმარება
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემების თანახმად, ტუბერკულოზი წარმოადგენს კაცობრიობისათვის მზარდ საშიშროებას, რადგან ამ ინფექციის კონტროლი ვერ იქნა სრულფასოვნად უზრუნველყოფილი მრავალი ქვეყნის ჯანდაცვის სისტემების მიერ, მათ შორის საქართველოში.
ფთიზიატრიული დახმარება ეფუძნება DOT-ს სტრატეგიის მოთხოვნებს. ქვეკომპონენტით გათვალისწინებული სადიაგნოზო, სამკურნალო და პრევენციული ღონისძიებები ხორციელდება ამბულატორიულ დონეზე სახელმწიფო სტანდარტების შესაბამისად. აღნიშნული მოიცავს: პაციენტის ექიმთან ვიზიტებს, მედდის ვიზიტებს პაციენტთან ბინაზე, ნახველის ბაქტერიოსკოპულ მონიტორინგს, რენტგენოლოგიურ მონიტორინგს, კონტროლირებად სტანდარტიზირებულ ქიმიოთერაპიას I რიგის ტუბსაწინააღმდეგო მედიკამენტებით.
მიზანი:
o
ავადობის, სიკვდილობის და საზოგადოებაში ინფექციის გავრცელების შემცირება.
ამოცანები:
o
ქვეკომპონენტით გათვალისწინებული სადიაგნოზო, სამკურნალო და პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება ამბულატორიულ დონეზე;
o
DOT-ის პრინციპების და ქიმიოთერაპიის სტანდარტული სქემის მკაცრად დაცვა;
o
პირველადი ჯანდაცვის ექიმისა და მედდის პასუხისმგებლობის გაზრდა.
o
ქვეკომპონენტით გათვალისწინებული სადიაგნოზო, სამკურნალო და პრევენციული ღონისძიებების განხორციელებისას ამბულატორიულ დონეზე მკაცრად უნდა იქნეს დაცული DOT-ის პრინციპი და მისი მონიტორინგი – კონტროლირებადი სტანდარტიზირებული ქიმიოთერაპია I რიგის ტუბსაწინააღმდეგო მედიკამენტებით, ნახველის ბაქტერიოსკოპული მონიტორინგი, პაციენტის ექიმთან ვიზიტები, მედდის ვიზიტები პაციენტთან ბინაზე.
ამბულატორიაში DOT-ის ორგანიზების ძირითადი პრინციპები:
o
ამბულატორიულ პირობებში ტუბერკულოზზე სრულფასოვანი კონტროლის დაწესების მიზნით და კონტროლირებადი ქიმიოთერაპიის წარმატებით განხორციელებაში გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება DOT-ის მედდების ეფექტურ საქმიანობას;
o
კომპონენტის ფარგლებში აღნიშნული ფუნქციას შეასრულებენ ბრიგადების შემადგენლობაში მომუშავე მედდები (თანდართული ინსტრუქციის შესაბამისად) მედდების მუშაობას კოორდინაციას გაუწევენ რაიონულ დონეზე არსებული ტუბდისპანსერების ან სპეციალიზირებული ბრიგადების შემადგენლობაში მომუშავე ექიმი-ფთიზიატრები და მედდები;
o
ტუბდისპანსერების შტატში არსებული DOT-ის მედდები მსგავს სამუშაოს შეასრულებენ თავის სამოქმედო არეალში;
o
კომპონენტის ფარგლებში სამედიცინო დახმარება გაეწევა მთელი ქვეყნის მოსახლეობას.
2. ფსიქიატრიული ამბულატორიული დახმარება
ფსიქიკურ დაავადებათა უპირატესად ქრონიკული მიმდინარეობა, მკურნალობის ხანგრძლივი, მათ შორის შემანარჩუნებელი თერაპიის თითქმის მუდმივი საჭიროება, საკუთარი მდგომარეობისადმი კრიტიკის დეფიციტი და სოციალურად საშიში ტენდენციების აღმოცენების რისკი განაპირობებს ამბულატორიული ფსიქიატრიული დახმარების კომპონენტის სახელმწიფოს მიერ დაფინანსების აუცილებლობას. ამასთან, სტაციონარულ ქსელში არსებული კრიტიკული სიტუაცია განსაკუთრებულად ზრდის ამბულატორიული სამსახურის მნიშვნელობას და დატვირთვას.
მიზანი:
o
ფსიქიკური დარღვევების პროფილაქტიკა, ადრეულ ეტაპზე გამოვლენა და აღრიცხვა;
o
ფსიქიკური პრობლემების მქონე პაციენტებისათვის კვალიფიციური სპეციალიზირებული მეთვალყურეობის უზრუნველყოფა;
o
ჰოსპიტალიზაციათა რაოდენობის შემცირება.
ამოცანები:
o
აღრიცხვაზე და მეთვალყურეობის ქვეშ მყოფ პირთა (მათ შორის იძულებით მკრნალობის რეჟიმზე მყოფი) ამბულატრიული მკურნალობა;
o
ფსიქიკური პრობლემების ადრეულ ეტაპზე გამოვლენის საშუალებით გართულებების თავიდან არიდება;
o
აქტიური ამბულატორიული მეთვალყურეობის დახმარებით ფსიქიკურ ავადმყოფთა რემისიის ხანგრძლივობის გაზრდა;
o
განსხვავებულ დონეებზე მოქალაქეთა ფსიქიკური ჯანმრთელობის შეფასება;
o
დროებითი შრომისუუნარობის განსაზღვრა;
o
ინვალიდობის ნიშნების არსებობისას სპეციალიზირებულ შრომით-საექსპერტო კომისიაზე გაგზავნა;
o
ავადმყოფთათვის სამართლებრივი, სოციალურ-საყოფაცხოვრებო და საპატრონაჟო დახმარება;
o
სოციალურ-ფსიქოლოგიური დახმარების ტელეფონით მიღების საშუალების შექმნა.
ქვეკომპონენტის წარმატებით განხორციელების შემთხვევაში:
o
შემცირდება ფსიქიკური დაავადებების მწვავე შემთხვევები;
o
გაიზრდება რემისიაში მყოფი პაციენტების რაოდენობა;
o
გაუმჯობესდება ფსიქიკური პრობლემების მქონე პაციენტების ცოვრების ხარისხი.
განხორციელების მეთოდოლოგია
ქვეკომპონენტით გათვალისწინებული მომსახურების მიწოდება განხორციელდება სპეციალიზირებული ფსიქიატრიული დისპანსერული ქსელის მეშვეობით, ქვეყნის მასშტაბით, ხოლო დაფინანსება მოხდება ამბულატორიული პროგრამის ფარგლებში სახელმწიფო სამედიცინო სტანდარტის შესაბამისად წლიურ საპროგნოზო მაჩვენებლებზე დაყრდნობით, აღრიცხვაზე მყოფი კონტინგენტის რაოდენობის მიხედვით.
3. ონკოლოგიურ დაავადებათა პრევენცია და ადრეულ ეტაპზე გამოვლენა
ავთვისებიან სიმსივნეებს ავადობისა და სიკვდილიანობის სტრუქტურაში მეორე ადგილი უჭირავს. უკანასკნელ წლებში მცირდება ადრეულ ეტაპზე კურაბელურ ავადმყოფთა გამოვლენის წილი. მედიცინის განვითარების თანამედროვე ეტაპზე ონკოლოგიურ დაავადებათა 1/3 პოტენციურად განკურნებადია, ხოლო პროფილაქტიკური ღონისძიებებით შესაძლებელია ავადობის 1/3–ით შემცირება. შესაბამისად, უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება როგორც დაავადებულ კონტინგენტში კურაბელური ავადმყოფების დროულ გამოვლენას, ასევე, პროფილაქტიკურ ღონისძიებებს, რომელთა განხორციელება გაცილებით იაფი და ხარჯთეფექტურია.
მიზანი:
o
კიბოსწინა დაავადებებისა და ავთვისებიანი სიმსივნეების ადრეული ფორმების გამოვლენა;
o
ქვეყანაში ონკოდაავადებების აღრიცხვიანობის გაუმჯობესება.
ამოცანები:
o
მაღალი რისკია პოპულაციის ღრმა სამედიცინო გამოკვლევა კიბოსწინა და სიმსივნურ დაავადებათა გამოსავლენად;
o
კურაბელური ავადმყოფების დროული გამოვლენა;
o
პროფილაქტიკური ღონისძიებების განხორციელება;
o
ონკოპრევენციულ ღონისძიებათა განხორციელების მეთოდოლოგიური უზრუნველყოფა, ქვეყანაში ონკოდაავადებების აღრიცხვიანობის გაუმჯობესება.
განხორციელების მეთოდოლოგია
ქვეკომპონენტი განხორციელდება სპეციალიზებული სამედიცინო ჯგუფის საშუალებით, ჯგუფის შემადგენლობაში შემავალი ონკოლოგების მიერ.
მოსალოდნელი შედეგები:
·
შესაძლებელი გახდება კიბოსწონა დაავადებების გამოვლენა და აღნიშნულ კონტიგენტზე დისპანსერული მეთვალყურეობის დაწესება, რაც კიბოს მეორადი პროფილაქტიკის საწინდარია;
·
გაუმჯობესდება აღრიცხვიანობა;
·
კურაბელურ სტადიაში გამოვლენილი სიმსივნიანი ავადმყოფების მკურნალობა უფრო ეფექტური გახდება;
·
შემცირდება ინკურაბელურ პაციენტთა რაოდენობა.
შეფასების კრიტერიუმები:
·
კომპონენტის ეფექტურობა შეფასდება კიბოს პოპულაციური რეგისტრების მრავალპარამეტრიანი სისტემით, რომელიც მოიცავს სამედიცინო და ეკონომიკურ მახასიათებლებს.
4. ორსულთა პატრონაჟი
ორსულთა მეთვალყურეობა (პატრონაჟი) ორსულობასა და მშობიარობასთან დაკავშირებული გართულებების დროული გამოვლენის, ორსულობასთან დაკავშირებული რისკის ხარისხის შეფასებისა და მკურნალობის სათანადო ტაქტიკისა და მშობიარობის გეგმის შემუშავების შესაძლებლობას იძლევა. სათანადო მეთვალყურეობის შემთხვევაში პერინატალური სიკვდილიანობის დონე 2-2,5-ჯერ კლებულობს. ჯანმოს მიხედვით ორსულთა პატრონაჟი დადგენილი ეფექტურობის მქონე ჯანდაცვით ჩარევათა კატეგორიას განეკუთვნება, რომელიც დედათა და პერინატალური ავადობისა და სიკვდილიანობის მაჩვენებლებს ამცირებს.
მიზნები:
·
ორსულთა მეთვალყურეობა (პატრონაჟი), ორსულობასთან დაკავშირებული და მშობიარობისშემდგომი გართულებების დროულად გამოვლენა და მკურნალობა;
·
ზედამხედველობისა და სამედიცინო დახმარების უწყვეტობის შენარჩუნება.
ამოცანები:
·
სამკურნალო-პროფილაქტიკური ღონისძიებების გატარება ორსულობის, მშობიარობისა და მშობიარობის შემდგომ პერიოდში;
·
სამკურნალო პრაქტიკაში პროფილაქტიკის, დიაგნოსტიკის და მკურნალობის მტკიცებებზე დაფუძნებული მეთოდების დანერგვის ხელშეწყობა;
·
დედათა და ბავშვთა სიკვდილიანობის შემცირება, პერინატალური ავადობის მაჩვენებლების გაუმჯობესება.
განხორციელების მეთოდოლოგია:
ორსულთა პატრონაჟი წარმოებს დამტკიცებული სტანდარტის შესაბამისად, რომელიც სრულად ასახავს ფიზიოლოგიურად მიმდინარე ორსულობის დროს გასაწევი სამედიცინო დახმარების მოცულობას. ქალები გართულებული ორსულობით საჭიროებენ ინდივიდუალური რეჟიმით მეთვალყურეობას დამატებითი ვიზიტების, გამოკვლევებისა და მკურნალობის სახით, რასაც აღნიშნული სტანდარტი არ ითვალისწინებს.
მომატებული რისკის მქონე ორსულთა გამოვლენის კრიტერიუმები
სამეანო ანამნეზი
დიახ
არა
1
მკვდრადშობადობის ან პერინატალური დანაკარგების შემთხვევათა რაოდენობა
2
3 და მეტი თვითნებური აბორტი
3
ნაყოფის მასა 2500 გ-ზე ნაკლები ბოლო მშობიარობის დროს
4
ნაყოფის მასა 4500 გ-ზე მეტი ბოლო მშობიარობის დროს
5
სტაციონარული მკურნალობა ბოლო ორსულობის დროს პრეეკლამფსიის და ეკლამფსიის გამო
6
ქირურგიული ჩარევა შარდ-სასქესო ორგანოებზე (მიომექტომია, კლასიკური საკეისრო კვეთა, ქირურგიული მანიპულაციები საშვილოსნოს ყელზე)
მიმდინარე ორსულობა
1
მრავალნაყოფიანი ორსულობა
2
16- წელზე ნაკლები ასაკი
3
40-წელზე მეტი ასაკი
4
Rh იმუნიზაცია მიმდინარე ან წინა ორსულობაზე
5
საშოდან სისხლდენა
6
სიმსივნე მცირე მენჯის
7
დიასტოლური წნევა 90 მმ.ვწყ.სვ. ან მეტი
ექსტრაგენიტალური დაავადებები
1
ინსულინდამოკიდებული დიაბეტი
2
თირკმლის დაავადებები
3
გულ-სისხლძარღვთა პათოლოგია
4
სხვა ექსტრაგენიტალური დაავადებები
თუნდაც ერთი დადებითი პასუხის შემთხვევაში ორსულს ესაჭიროება გათვალისწინებული დამატებითი ვიზიტები და გამოკვლევები,
რომელიც ანაზღაურდება პაციენტის მიერ დაწესებულების შიდა სტანდარტით.
ორსულთა მეთვალყურეობის მაქსიმალური ეფექტურობის უზრუნველყოფის მიზნით რეკომენდებულია მეთვალყურეობის ადრეულ ვადაზე (13
კვ-
მდე)
დაწყება.
შეფასების კრიტერიუმები:
·
საერთო მონაცემები საქართველოს ქალაქებისა და სოფლების ქ/
კ-
ებიდან აღრიცხვაზე აყვანილ ორსულთა რაოდენობის შესახებ;
·
მშობიარეთა და მელოგინეთა სამედიცინო მომსახურების ანგარიში (
დანართი 3);
·
ორსულობის გართულებათა გამოვლენისა და მკურნალობის მაჩვენებლები;
·
დედათა და პერინატალური ავადობისა და სიკვდილიანობის მაჩვენებელი.
ორგანიზაციების შერჩევის მეთოდოლოგია
პროგრამის რეალიზაციაში მონაწილე ორგანიზაციების შერჩევა განხორციელდება “
სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“
საქართველოს კანონის შესაბამისად.
დაფინანსების მეთოდოლოგია
დაფინანსება განხორციელდება სოციალური დაზღვევის ერთიან სახელმწიფო ფონდსა და სამედიცინო დაწესებულებებს შორის დადებული ხელშეკრულების წესებითა და პირობებით.
სამედიცინო მომსახურების ხარისხის უზრუნველყოფა
სამედიცინო ხარისხს უზრუნველყოფს სამედიცინო მომსახურების სტანდარტები,
პროგრამის ეფექტური მონიტორინგი.
პროგრამის ეფექტურობის შეფასება მოხდება ექსპერტთა მიერ შემუშავებული შეფასების კრიტერიუმებზე დაყრდნობით.
მოსალოდნელი შედეგები:
მოსახლეობა უზრუნველყოფილი იქნება გეოგრაფიულად და ფინანსურად ხელმისაწვდომი ამბულატორიული მომსახურებით.
შემცირდება ავადობისა და დაავადებიანობის მაჩვენებელი,
გაუმჯობესდება ცხოვრების ხარისხი.
შეფასების კრიტერიუმები
·
სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობა;
·
მოსახლეობის მიმღებობა მიწოდებული ამბულატორიული სამედიცინო მომსახურების მიმართ;
·
ანგარიშგება;
·
ამბულატორიული სამედიცინო მომსახურების ყოვლისმომცველობა;
·
ამბულატორიული სამედიცინო მომსახურების კოორდინირება;
·
ამბულატორიული სამედიცინო მომსახურების უწყვეტობა.
მუხლი 8🔗.
საქართველოს სამხედრო ძალებში გასაწვევ მოქალაქეთა სამედიცინო შემოწმების კომპონენტი
დამოუკიდებელ სახელმწიფოს შენებაში გადამწყვეტი როლი ენიჭება ეროვნული არმიის შექმნას,
რომლის აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს საჯარისო ნაწილების დაკომპლექტება სულიერად და ფიზიკურად ჯანმრთელი ახალგაზრდობით.
მიზანი:
სავალდებულო სამხედრო სამსახურში გასაწვევთა ჯანმრთელობის მდგომარეობის შეფასება.
ამოცანები:
წვევამდელთა სამედიცინო შემოწმება;
წვევამდელთა დამატებით სამედიცინო გამოკვლევა სამხედრო ძალებში გაწვევის წინ.
განხორციელების მეთოდოლოგია:
კომპონენტის ფარგლებში ხორციელდება:
შემკრებ-
გამანაწილებელ პუნქტში მუდმივმოქმედი სამხედრო სამედიცინო-
საექსპერტო კომისიის მიერ წვევამდელთა სამედიცინო შემოწმებისას შესრულებული სამუშაოების ანაზღაურება;
შემკრებ-
გამანაწილებელ პუნქტში საჭიროების შემთხვევაში დამატებითი სამედიცინო გამოკვლევების ჩატარება;
შემკრებ-
გამანაწილებელ პუნქტში გაწვევას დაქვემდებარებული ყველა წვევამდელის ფლუოროგრაფიული გამოკვლევა.
შედეგები
საქართველოს სამხედრო ძალებში გასაწვევ ჭაბუკთა ავადობისა და პათოლოგიური მდგომარეობების დროული გამოვლენა;
სამხედრო ძალების შემადგენლობის ჯანმრთელი კონტინგენტით შევსების უზრუნველყოფა;
შეფასების კრიტერიუმები
·
სამხედრო ძალებიდან ვადაზე ადრე (
პირველ 3
თვეში)
ავადმყოფობით დაბრუნებულ ჯარისკაცთა რაოდენობა;
·
შემკრებ-
გამანაწილებელი პუნქტიდან დაბრუნებული სამხედრო სამსახურისათვის არავარგისად ცნობილ წვევამდელთა რაოდენობა;
·
იმ წვევამდელთა რაოდენობა,
რომლებიც გამწვევი კომისიების მიერ მიჩნეულ იქნენ არავარგისად სამხედრო სამსახურისათვის,
ხოლო გადამოწმებისას აღმოჩდნენ ჯანმრთელნი.
ამბულატორიის პროგრამის მონიტორინგის კომპონენტი
2005
წლის ამბულტორიული პროგრამის ერთ-
ერთ პრიორიტეტად მიჩნეულია პოლიკლინიკებისა და პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებების მიმართ მოსახლეობის ნდობის გაზრდა და პოპულარიზაცია.
აქედან გამომდინარე,
დაწესებულებათა დაფინანსების მოცულობის განსაზღვრისას ერთ-
ერთ წამყვან კრიტერიუმად შერჩეული იქნა მოსახლეობის მიმართვიანობის მაჩვენებელი.
დაფინანსების ამ წესთან დაკავშირებული შესაძლო ხარვეზების პრევენციისათვის მიზანშეწონილად ჩაითვალა პროგრამის მიმდინარეობაზე პერმანენტული მონიტორინგის დაწესება.
მიზანი:
ამბულატორიული პროგრამის ეფექტურობის შეფასება ოფიციალურად დაფიქსირებული მომართვიანობის მონიტორინგის გზით.
ამოცანები
·
მონიტორინგის ჯგუფის ჩამოყალიბება;
·
საკაბინეტო და საველე სამუშაოების ჩატარება;
·
პროგრამის მუშაობის პერიოდში მომართვიანობის ქრონომეტრაჟი ადგილებზე;
·
პროგრამის მუშაობის პერიოდში დაწესებულებაში დაფიქსირებული მომართვიანობის გადამოწმება.
ბიუჯეტი
მონიტორინგის კომპონენტის ბიუჯეტი განისაზღვრება 45
ათასი ლარით.
განხორციელების მეთოდოლოგია
მონიტორინგის ჯგუფის შერჩევა მოხდება სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ კანონის შესაბამისად.
მონიტორინგის ჯგუფის მართვა და კოორდინაცია განხორციელდება საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდისა და საქართველოს შრომის,
ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ჯანმრთელობის დაცვის პოლიტიკის დეპარტამენტის მიერ.
მონიტორინგის ჯგუფის მიერ ჩასატარებელ სამუშაოთა პერიოდულობა და მიღებული მონაცემების სარწმუნოობისა და განზოგადებითობის კრიტერიუმები განისაზღვრება საკონტრაქტო პირობებით.
მოსახლეობის ამბულატორული დახმარების სახელმწიფო პროგრამა
ბავშვთა და მოზრდილთა ამბულატორული სამედიცინო დახმარების მეთოდური რეკომენდაცია
1.
სისხლდენების დროს
1.1.
გარეგანი სისხლდენა:
1.1.1.
პარენქიმული სისხლდენა:
–
ჭრილობის ტუალეტი (
ჭრილობის მიდამოს მშრალი წესით გაწმენდა და იოდის წასმა);
–
ჭრილობის პირველადი ქირურგიული დამუშავება (
პქდ)
1.1.2.
ვენური სისხლდენა:
–
ჭრილობის ტუალეტი
–
პქდ (
სისხლძარღვის შემოჭერა)
1.1.3.
ცხვირიდან სისხლდენა (
ტრავმული):
–
ცივი ცხვირის ფუძეზე,
–
ტამპონადა,
–
სიმშვიდე,
თავის შემაღლებული მდებარეობა.
1.1.4.
იმ არეების მსხვილი სისხლძარღვებიდან სისხლდენა,
სადაც ლახტის დადება შეუძლებელია:
–
ჭრილობის ტუალეტი,
–
პქდ (
სისხლძარღვის შემოჭერა,
მომჭერის დადება)
–
ტრანსპორტირება რაიონული საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილებაში.
1.2.სისხლდენა შინაგანი ორგანოებიდან:
1.2.1.
კუჭიდან სისხლდენა:
–
შიმშილი,
სიმშვიდე,
ცივი მუცელზე;
–
ჰემოგლობინის განსაზღვრა;
–
ჰემოსტაზური თერაპია;
–
ტრანსპორტირება რაიონული საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილებაში.
1.2.2.
საშვილოსნოდან სისხლდენა:
–
სიმშვიდე,
ცივი მუცელზე;
–
ჰემოგლობინის განსაზღვრა;
–
ჰემოსტატისტიკური თერაპია;
–
ტრანსპორტირება რაიონული საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილებაში.
1.3. შინაგანი ფარული სისხლდენები:
პარენქიმული ან სისხლძარღვებით მდიდარი ორგანოებიდან –
ელენთა,
ღვიძლი,
ჯორჯალი ან ორგანოების სპონტანური გასკდომის დროს,
საშვილოსნოს გარე ორსულობა,
ელენთის სპონტანური გასკდომა).
–
ავადმყოფები შინაგანი სისხლდენით ან მასზე ეჭვის მიტანისას დაუყოვნებლივ უნდა იყვნენ გადაყვანილი რაიონული საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილებაში.
1.4. ფილტვებიდან სისხლდენა:
1.4.1.
სისხლიანი ხველის დროს:
–
იგზავნება ტუბდისპანსერში ან ონკოდისპანსერში.
1.4.2.
ფილტვებიდან სისხლდენის დროს:
–
სისხლძარღვთა შემავიწროვებელი პრეპარატები;
–
ჰემოსტატიკური პრეპარატები;
–
ტრანსპორტირება რაიონული საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილებაში.
2. ელექტრული დენით დაზიანება
2.1.
სიცოცხლის ნიშნების არარსებობისას:
–
ხელოვნური სუნთქვა:
გულის არაპირდაპირი მასაჟი;
–
კანქვეშ:
კოფეინი,
ქაფური,
ლობელინი,
ინტრავენურად –
ადრენალინი;
–
ნიშადურის სპირტის შესუნთქება;
–
ჭრილობაზე ასეპტიკური ნახვევი,
ანტიტეტანური შრატი (
ა.
ტ.
შ.);
–
ამ მდგომარეობიდან გამოყვანის შემდეგ მეთვალყურეობა 24-48
სთ.
განმავლობაში.
3. წყალში დახრჩობა
3.1.
სიცოცხლის ნიშნების არარსებობისას:
–
პირის ღრუს გაწმენდა,
სასუნთქ ნაწილში მოხვედრილი სითხის მოცილება;
–
ხელოვნური სუნთქვა:
გულის არარაპირდაპირი მასაჟი;
–
სხეულის გათბობა;
–
ამ მდგომარეობიდან გამოყვანის შემდეგ მეთვალყურეობა 24-48
სთ.
განმავლობაში.
4. დამწვრობები
4.1. თერმული დამწვრობები
4.1.1. I
ხარისხის დამწვრობა:
–
ჭრილობის ტუალეტი;
–
ასეპტიკური ნახვევი (
სპირტი,
მალამოები);
–
კანის დაზიანებისას -
ა.
ტ.
შ.;
4.1.2. II - III
ხარისხის დამწვრობა:
–
ჭრილობის ტუალეტი;
–
ასეპტიკური ნახვევი (
სპირტი,
მალამოები);
–
კანის დაზიანებისას –
ა.
ტ.
შ.;
ამბულატორიაში ნებადართულია I
ხარისხის, II - III
ხარისხის შემოსაზღვრული დამწვრობის მქონე ავადმყოფთა შემდგომი მკურნალობა.
ნებისმიერ სხვა შემთხვევაში დამწვრობის მქონე ყველა ავადმყოფი იგზავნება რაიონული საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილებაში.
4.2. ქიმიური დამწვრობები
4.2.1.
დამწვარ უბნებზე დიდი რაოდენობით ცივი წყლის გადავლება;
4.2.2.
გადავლების შემდეგ:
–
მჟავეებით დამწვრობისას –
გამოყენებულ იქნეს სოდის 2 %-
იანი ხსნარი;
–
ტუტეებით დამწვრობისას –
გამოყენებულ იქნეს ძმრის ან ლიმონმჟავას 1%-
იანი ხსნარი;
–
ჭრილობის ტუალეტი;
–
ასეპტიკური ნახვევი (
მალამოები).
II.
ამბულატორიაში ტრავმების და მოწამვლების დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის მოცულობა და ხასიათი
1. ტრავმები
1.1.
ჭრილობები:
1.1.1.
კანის,
კანქვეშა ცხიმოვანი ქსოვილის:
–
ჭრილობის ტუალეტი;
–
ასეპტიკური ნახვევი;
–
ატშ.
1.1.2. ღრმა ჭრილობები:
–
ჭრილობის ტუალეტი;
–
პირველადი ქირურგიული დამუშავება;
–
ატშ.
1.1.3.
ჭრილობები,
როცა არ არის გამორიცხული მსხვილი სისხლძარღვების,
ნერვული ღეროების,
ძვლების,
სახსრების,
შინაგანი ორგანოების დაზიანების შესაძლებლობა;
აგრეთვე კიდურების ტრავმული ამპუტაციის დროს:
–
ჭრილობის ტუალეტი;
–
ასეპტიკური ნახვევი;
–
ტრანსპორტირება რაიონულ საავადმყოფოში.
2. მოტეხილობები (ძვლების ცდომის გარეშე)
2.1.
ძვლების ნებისმიერი მოტეხილობისას,
როცა არ არის ძვლების ცდომა:
–
დროებითი იმობილიზაცია;
–
ტრანსპორტირება რაიონულ საავადმყოფოში.
2.2.
ლავიწის ძვლის მოტეხილობის დროს:
–
დაედება დეზოს ნახვევი 2-3
კვირის განმავლობაში.
–
ტრანსპორტირება რაიონულ საავადმყოფოში.
2.3.
სხივის ძვლის მოტეხილობისას ტიპიურ ადგილას:
–
წინამხრის ზურგისმხრივ ზედაპირზე თაბაშირის ლონგეტის დადება იდაყვის სახსრიდან მტევნის მაჯა -
ფალანგის სახსრამდე.
ლონგეტის სიგანე წინამხრისა და გარშემოწერილობის 3/4 -
ს უნდა მოიცავდეს.
2.4.
მაჯის ძვლების და თითების ფალანგების მოტეხილობისას;
–
თაბაშირის ლონგეტი;
2.5.
ტერფის ძვლების მოტეხილობისას:
–
თაბაშირის ლონგეტი;
2.6.
კოჭის ცალმხრივი მოტეხილობისას:
–
თაბაშირის ლონგეტი;
2.7.
ყბის მოტეხილობისას:
–
ნატეხების დროებითი ფიქსაცია;
–
გაგუდვის მოვლენების დროს –
ენის ფიქსაცია;
–
საკაცით,
მუცელზე წოლით მდგომარეობაში,
ტრანსპირტირება სპეციალიზირებულ ცენტრში.
2.8.
ხერხემლისა და ზურგის ტვინის დაზიანებისას:
–
ფარზე ტრანსპორტირება სპეციალიზირებულ ცენტრში მედდის თანხლებით.
2.9.
თავის ტვინის შერყევისას:
–
სიმშვიდე;
–
სიპტომური მკურნალობა სტაციონარში.
2.10.
თავის ტვინის ტრავმის მძიმე შემთხვევებში (
ტვინის დაჟეჟილობა,
ტვინის კომპრესია და სხვა):
–
მედპერსონალის თანხლებით სასწრაფო ტრანსპორტირება სპეციალიზირებულ ცენტრში.
3. მოწამვლები
3.1.
საკვებით მოწამვლები,
რომლებიც დაკავშირებულია საკვები ან ბაქტერიული წარმოშობის შხამიანი ნივთიერებების შემცველი პროდუქტების გამოყენებასთან.
3.1.1.
ბოტულიზმის დროს:
–
სასწრაფოდ კუჭის ამორეცხვა ზონდით,
ნატრიუმის ჰიდროკარბონატის 5% -
იანი თბილი ხსნარით;
–
სიფონური ოყნის დადგმა;
–
პერორალურად –
მარილიანი საფაღარათოს მიცემა (25-30
გრ.
მაგნიუმის სულფატი);
–
ჰოსპიტალიზაცია ინფექციურ განყოფილებაში.
3.1.2.
ტოქსიკოინფექციის დროს:
-
კუჭის ამორეცხვა;
-
პერორალურად ან ინტრავენურად (
წვეთოვნად)
მარილიანი ხსნარები.
3.1.3.
სოკოთი მოწამვლისას:
–
სასწრაფოდ კუჭის ამორეცხვა ზონდით;
–
მარილიანი საფაღარათო (25-30
გრ.
მაგნიუმის სულფატი);
–
ინტრავენურად (
წვეთოვნად) –
გლუკოზის 40%-
იანი ხსნარის 100
მლ;
–
ინტრავენურად (
წვეთოვნად) –
ნატრიუმქლორიდის 0,9%-
იანი ხსნარის 1500
მლ.
–
კანქვეშ –
ატროპინის 0,1% -
იანი ხსნარის 1
მლ-
ის ინექცია;
–
გულ-
სისხლძარღვთა საშუალებები;
–
ჰოსპიტალიზაცია სტაციონარში.
3.1.4.
მჟავეებით (
ძმრის,
გოგირდის,
აზოტის)
მოწამვლისას:
–
გაუტკივარება;
–
კანქვეშ –
ატროპინის 0,1% -
იანი ხსნარის 1
მლ-
ის ინექცია;
–
კუჭის ამორეცხვა ზონდით;
–
პერორალურად შემდეგი შემადგენლობის 20
მლ.
მიქსტურის მიცემა:
მზესუმზირის ზეთის 10%-
იანი ემულსიის 200
მლ.,
ანესთეზინი
2,0
გ.
ოქსიტეტრაციკლინის ჰიდროქლორიდი 1,0
გრ.
–
გულ-
სისხლძარღვთა საშუალებები;
–
სიპტომატიური მკურნალობა (
კუნთებში –
ჰიდროკორტიზონი 100
მგ.)
–
სისხლდენის შემაჩერებელი საშუალებები;
–
ჰოსპიტალიზაცია რაიონულ საავადმყოფოში.
3.2.
მოწამვლები მედიკამენტური საშუალებებით და ქიმიური ნივთიერებებით (
შიგნით მოხვედრისას).
3.2.1.
ვერცხლისწყალი,
ქლორი,
დარიშხანის ნაერთები:
–
კუჭის ამორეცხვა ზონდით,
–
ნაწლავთა დაცლა სიფონური ოყნით;
–
უნითიოლი (
კუნთებში 3-5
მგ/
კგ-
ის ინექცია,
განმეორებით 6-8
საათის შემდეგ,
მეორე დღეს 8-12
საათის შემდეგ;
მომდევნო 5
დღის განმავლობაში 1-2
ჯერ დღეში).
3.2.2.
წყალბადმჟავა და მისი მარილების,
ტყვიის ნაერთები:
–
კუჭის ამორეცხვა ზონდით;
–
ნაწლავთა სიფონური ოყნა;
–
ნატრიუმის თიოსულფატი (30% -
იანი ხსნარის 50
მლ-
ის ინექცია ვენაში);
–
გლუკოზა (40% -
იანი ხსნარის 50
მლ-
ის ინექცია ვენაში).
3.2.3.
თიოფოსი,
ქლოროფოსი,
კარბოფოსი და სხვა ფოსფორორგანული ნაერთები:
–
კუჭის ამორეცხვა ზონდით;
–
ნაწლავთა დაცლა სიფონური ოყნით;
–
ატროპინის 0,1%-
იანი ხსნარის 3
მლ. (
მძიმე მოწამვლებისას 15
მლ-
მდე)
ინექცია კანქვეშ პირველი საათის განმავლობაში;
–
ქოლინესთერაზის რეაქტივატორები:
დიპროქსიმი 15%-
იანი 1-5
მლ.
ვენაში ან კუნთებში.
3.2.4.
ბარბიტურატები (
ბარბიტალი,
ფენობარბიტალი,
ბარბიტალნატრიუმი):
–
კუჭის ამორეცხვა ზონდით,
–
ატროპინის 0,1%-
იანი ხსნარის 10
მლ-
ის ინექცია ვენაში;
–
კალციუმის გლუკონატის 10% -
იანი ხსნარის 10
მლ-
ის ინექცია ვენაში;
–
პირიდოქსინი – 2
მლ-
ის ინექცია კუნთებში;
–
ასკორბინის მჟავა 10%-
იანი ხსნარის ინექცია ვენაში;
–
დექსტრანი 70-
ის ხსნარის 200
მლ-
ის ვენაში წვეთოვნად გადასხმა.
3.2.5.
ატროპინი,
სკოპოლამინი,
აერონი,
შმაგა,
ლენცოფა:
–
კუჭის ამორეცხვა ზონდით;
–
ნაწლავთა დაცლა სიფონური ოყნით;
–
პილოკარპინი 1%-
იანი ხსნარის 1
მლ.
ინექცია კანქვეშ;
–
ნეოსტიგმინი 500
მკგ/
მლ-
ის ინექცია კანქვეშ.
3.2.6.
მეთილის სპირტი (
მეთანოლი):
–
კუჭის ამორეცხვა ზონდით;
–
ნაწლავთა დაცლა სიფონური ოყნით;
–
ეთილის სპირტი (30% -
იანი ხსნარის 100
მლ.
შიგნით მისაღებად ან 5%-
იანი ხსნარის 1
მლ/
კგ.
სხეულის მასაზე –
ვენაში გადასხმა).
3.2.7.
მორფინი,
კოდეინი,
ჰეროინი,
პრომედოლი:
–
პაპორფინის 0,5% -
იანი ხსნარის ინექცია 10-15
წთ-
ის შემდეგ,
მაგრამ არა უმეტეს 40-45
მგ-
ისა (0,5% -
იანი ხსნარის 8
მლ.)
III.
ცალკეული კრიტიკული მდგომარეობის დროს ამბულატორიაში პირველი სამედიცინო დახმარების მოცულობა და ხასიათი
1. ანაფილაქსიური შოკი:
–
ადრენალინი – 0,1% -
იანი ხსნარის 1
მლ-
ის ინექცია კანქვეშ;
–
პრედნიზოლონი 30
მგ.-
ის ინექცია კანქვეშ;
–
დექსტრანი 70-
ის 200
მლ-
ის ვენაში წვეთოვნად გადასხმა.
2. ბრონქული ასთმის სტატუსი:
–
ადრენალინი 0,1% -
იანი ხსნარის 1
მლ-
ის ინექცია კანქვეშ;
–
ეუფილინის 2,4%-
იანი ხსნარის 10
მლ-
ის ინექცია კანქვეშ;
–
დიმედროლის 1% -
იანი ხსნარის 1
მლ-
ის ინექცია კანქვეშ.
3. ეპილეფსიური სტატუსი:
–
დიაზეპამი – 10
მგ/2
მლ-
ის ინექცია ვენაში ან კუნთებში;
–
ენის ფიქსაცია
4. ტრავმული შოკი:
–
ტკივილგამაყუჩებლების ინექცია ვენაში ან კუნთებში;
–
დექსტრანი 70-
ის 6%-
იანი ხსნარის 200
მლ.
ვენაში,
წვეთოვნად გადასხმა.
5. ჰიპერტონული კრიზი:
–
პროპრანოლოლი 1
მგ/
მლ-
ის ინექცია ვენაში;
–
დიბაზოლი 1% -
იანი 4
მლ-
ის ინექცია ვენაში;
–
ამინოფილინი – 2,4% -
იანი ხსნარის 10
მლ-
ის ინექცია ვენაში;
–
ფუროსემიდის 20
მგ-
ის (2
მლ-
იანი ამპულა)
ინექცია ვენაში.
6. ჰიპოტონური კრიზი:
–
ჰიპერტენზიული საშუალებები –
კანქვეშ,
ვენაში;
–
ადრენალინის 0,1%-
ი ხსნარის 1
მლ-
ის ინექცია.
IV.
ამბულატორიაში მწვავე დაავადებების და ქრონიკული დაავადებების გამწვავების დიაგნოსტიკა და მკურნალობის მოცულობა და ხასიათი
1. მწვავე დაავადებები:
1.1.
მწვავე აპენდიციტი,
კუჭის წყლულის პერფორაცია,
მწვავე ქოლეცისტიტი,
ნაწლავთა მწვავე გაუვალობა,
ჩაჭედილი თიაქარი,
პერიტონიტი,
მწვავე პანკრეატიტი,
საშვილოსნოსგარე ორსულობა,
საკვერცხეების შემოგრეხვა:
–
ანამნეზის შეკრება;
–
ავადმყოფის გასინჯვა;
–
სისხლის საერთო ანალიზი;
–
მწვავე პათოლოგიაზე ეჭვის მიტანისას –
რაისაავადმყოფოში ჰოსპიტალიზაცია.
1.2.
მწვავე რესპირატორული დაავადება (
გრიპი):
–
სიმპტომური მკურნალობა.
1.3.
პერიდონტიტები:
–
ადგილობრივი მკურნალობა;
–
ანტიბაქტერიული თერაპია.
1.4.
ანგინა
1.4.1.
კატარული ანგინა:
–
ანტიბაქტერიული თერაპია;
–
სულფანილამიდები;
–
ზოგადგამამაგრებელი საშუალებები.
1.4.2.
ფოლიკულური ანგინა:
–
ანტიბაქტერიული თერაპია;
–
სულფანილამიდები;
–
ზოგადგამამაგრებელი საშუალებები.
1.4.3.
ლაკუნური ანგინა:
–
ანტიბაქტერიული თერაპია;
–
სულფანილამიდები;
–
ზოგადგამამაგრებელი საშუალებები.
1.5.
ოტიტები /
შუა ყურის ანთება/
–
ადგილობრივი მკურნალობა;
–
ანტიბაქტერიული თერაპია;
–
ზოგადგამამაგრებელი საშუალებები.
1.6.
მწვავე კონიუნქტივიტი:
–
ადგილობრივი მკურნალობა (
თვალის წვეთები,
მალამოები და ა.
შ.).
1.7.
შარდის მწვავე შეკავება:
–
ღონისძიებების გატარება შარდის ბუშტიდან შარდის ევაკუაციისათვის.
1.8.
არასტაბილური სტენოკარდია:
–
ანტიკოაგულანტები;
–
სპაზმოლიტიკები;
–
ზოგადგამამაგრებელი საშუალებები.
1.9.
მწვავე პნევმონია:
–
ანტიბაქტერიული თერაპია;
–
სულფანილამიდები;
–
ზოგადგამამაგრებელი საშუალებები.
2. ქრონიკული დაავადებების გამწვავება:
2.1.
კუჭის და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადებების გამწვავება:
–
ალუმინის ჰიდროქსიდი –
დასალევად;
–
ფამოტიდინი –
დასალევად.
2.2.
ქრონიკული ქოლეცისტიტის გამწვავება:
–
სპაზმოლიტიკები (
დასალევად და ინექციისათვის);
–
ანტიბიოტიკები (
ინექციისათვის);
–
ნაღვლმდენი საშუალებები (
დასალევად);
–
ზოგადგამამაგრებელი საშუალებები.
2.3.
პნევმონიის გამწვავება:
–
ანტიბაქტერიული თერაპია;
–
სულფანილამიდები;
–
ზოგადგამამაგრებელი საშუალებები.
2.4.
ქრონიკული ბრონქიტის გამწვავება:
–
ანტიბაქტერიული თერაპია;
–
სულფანილამიდები;
–
ზოგადგამამაგრებელი საშუალებები.
2.5.
ქრონიკული პიელონეფრიტის გამწვავება:
–
ანტიბაქტერიული თერაპია;
–
უროლიტიკები;
–
ზოგადგამამაგრებელი საშუალებები.
2.6.
ქრონიკული რადიკულიტის გამწვავება,
საჯდომი ნერვის ანთება:
–
ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები;
–
ტკივილგამაყუჩებელი საშუალებები;
–
ფიზიოპროცედურები.
2.7.
ქრონიკული კოლიტის გამწვავება:
–
სიმპტომური მკურნალობა;
–
ზოგადგამამაგრებელი თერაპია;
–
დიეტა.
2.8.
ქრონიკული გასტრიტის გამწვავება:
–
სიმპტომური მკურნალობა;
–
დიეტა.
2.9.
არტერიული ჰიპერტონია:
–
ჰიპოტენზური თერაპია;
–
ზოგადგამამაგრებელი საშუალებები.
–
სედატიური საშუალებები.
V.
ამბულატორიაში მწვავე ჩირქოვანი დაავადებების დიაგნოსტიკის და მკურნალობის მოცულობა და ხასიათი
1.
პანარიციუმი:
–
გამტარებლობითი ანესთეზია;
–
ჩირქგროვის გახსნა;
–
ჭრილობის ტუალეტი;
–
ასეპტიკური ნახევი.
2.
აბსცესი:
–
ადგილობრივი ანესთეზია;
–
აბსცესის გახსნა;
–
ჭრილობის ტუალეტი;
–
ნახვევი ჰიპერტონული ხსნარით,
შემდეგ –
მალამოიანი ნახვევი.
3.
ფლეგმონა:
–
ადგილობრივი ანესთეზია;
–
ჩირქგროვის ფართოდ გახსნა;
–
ჭრილობის ტუალეტი;
–
ნახვევი ჰიპერტონული ხსნარით,
შემდეგ –
მალამოიანი ნახვევი.
4.
ტენდოვაგინიტი:
–
ადგილობრივი ანესთეზია;
–
გახსნა;
–
ჭრილობის ტუალეტი /
ჭრილობა არ ტამპონირდება;
–
თაბაშირის ლონგეტი ან არტაშანი /
იმობილიზაცია/;
–
ასეპტიკური ნახევი.
5.
ჰიდროადენიტი:
–
ადგილობრივი ანესთეზია;
–
ჩირქგროვის ფართოდ გახსნა;
–
ჭრილობის ტუალეტი;
–
ნახვევი ჰიპერტონული ხსნარით,
შემდეგ –
მალამოიანი ნახვევი.
6.
პიოდერმია:
–
ჭრილობის ტუალეტი;
–
ასეპტიკური ნახევი;
–
ანტიბიოტიკოთერაპია;
–
ვიტამინოთერაპია.
VI. ამბულატორიაში ორსულობისა და მშობიარობისშემდგომი გართულებების მიმდინარეობის დიაგნოსტიკა და მეთვალყურეობა
პირველადი ჯანდაცვის დონეზე:
1.
სამიზნე არეალში ორსულთა გამოვლენა ადრეულ ეტაპზე,
დროული რეგისტრაცია და ქალთა კონსულტაციისათვის შეტყობინება.
2.
ამბულატორულ სამიზნე არეალში ბინაზე ნამშობიარები ქალების მოძიება,
რეგისტრაცია და ქალთა კონსულტაციებისათვის დროული შეტყობინება.
1. ორსულთა მეთვალყურეობის დაწყება და მოცულობა:
1.1.
რეკომენდებულია სამიზნე მოსახლეობაში ორსულთა გამოვლენა ორსულობის 13
კვირამდე (I
ვიზიტი ქალთა კონსულტაციაში შესრულებული უნდა იქნეს 13
კვ.
ვადამდე).
1.1.1. I
ვიზიტის ღირებულება ანაზღაურდება დადგენილ ვადაში II
ვიზიტის შესრულების შემდეგ.
1.2.
ორსულობის ვადებისა და მიმდინარეობის თავისებურებების განსაზღვრა (
ორსულობის განმავლობაში 4-
ჯერ,
სარეკომენდაციო ვადები –
მე-13
კვირამდე, 20-22
კვირაზე, 30-32
კვირაზე, 36-
ე კვირაზე);
I. ვიზიტი 13 კვირის ორსულობის ვადაზე:
o
მეან-
გინეკოლოგის კონსულტაცია;
o
სისხლის საერთო ანალიზი;
o
შარდის საერთო ანალიზი;
o
მცირე მენჯის ღრუს ორგანოთა ექოსკოპია;
o
ვასერმანის რეაქცია;
o
აივ ანტისხ.
განს.
ს./
შრ.
იმუნოფერმენტული მეთოდით;
o
სისხლის ჯგუფისა და რეზუსის განსაზღვრა;
o
საშოს ნახცის ბაქტერიოსკოპიული გამოკვლევა;
II. ვიზიტი ორსულობის 20-22 კვირაზე:
o
მეან-
გინეკოლოგის კონსულტაცია;
o
მცირე მენჯის ღრუს ორგანოების ექოსკოპია;
III.
ვიზიტი ორსულობის 30-32
კვირაზე:
o
მეან-
გინეკოლოგის კონსულტაცია;
o
შარდში ცილის რაოდენობის განსაზღვრა;
o
სისხლში ჰემოგლობინის განსაზღვრა;
IV.
ვიზიტი ორსულობის 36-
ე კვირაზე:
o
მეან-
გინეკოლოგის კონსულტაცია;
o
შარდში ცილის რაოდენობის განსაზღვრა;
1.2.1.
ანამნეზის შეგროვება:
o
დამატებითი მეთვალყურეობის საჭიროების ორსულთა გამოვლენა;
o
სკრინინგი ალკოჰოლის გამოყენებაზე (
ინფორმაცია,
რჩევები);
o
სკრინინგი თამბაქოს მოხმარებაზე (
ინფორმაცია,
რჩევები);
o
სკრინინგი ოჯახურ ძალადობაზე (
ინფორმაცია,
რჩევები);
o
სკრინინგი ნარკომანიაზე (
ინფორმაცია,
რჩევები);
o
არტერიული წნევის გაზომვა;
o
საშვილოსნოს ფუძის სიმაღლის გაზომვა (II
ვიზიტიდან);
o
ნაყოფის გულისცემის მოსმენა (II
ვიზიტიდან);
o
ლაქტაციაზე და კონტრაცეპციაზე რეკომენდაციები (II
ვიზიტიდან);
o
წონის განსაზღვრა (I ვიზიტიდან);
o
მშობიარობის გეგმის შედგენა (III ვიზიტიდან);
o
წინამდებარე ნაწილის განსაზღვრა (36-ე კვირაზე IV ვიზიტი) და პროფილაქტიკური მობრუნება თავით;
o
ფიზიკური ვარჯიშები ორსულობის დროს (რეკომენდაციები);
o
რეკომენდაციები გადაუდებელ დახმარებაზე;
o
რკინის პრეპარატის დამატება 28-ე კვირიდან (ანემიის გამოვლენის შემთხვევაში);
o
ანტირეზუს გამაგლობულინის გადასხმა რეზუს-უარყოფითი პაციენტებისათვის (28 კვირა);
o
სარძევე ჯირკვლების მდგომარეობის შეფასება.
1.2.2. ორსულობის მიმდინარეობის დადგენა (რისკის ჯგუფის გამოვლენა)
1.2.3.
ორსულის ზოგადი გარეგანი გასინჯვა;
ფილტვების,
გულის მოსმენა,
არტერიული წნევის გაზომვა;
1.2.4.
ორსულობის გარეგანი სამეანო გასინჯვა –
მენჯის გაზომვა,
საშვილოსნოს ფუძის სიმაღლის და მუცლის გარშემოწერილობის განსაზღვრა,
ორსულობის მეორე ნახევარში –
ნაყოფის მდებარეობის,
მისი წინამდებარე ნაწილის განსაზღვრა,
ნაყოფის გულისცემის მოსმენა.
1.2.5. სისხლის საერთო ანალიზი.
1.3.
ორსულის გაგზავნა რაიონულ საავადმყოფოში,
მეან-
გინეკოლოგთან.
1.4.
გართულებული მშობიარობის მიღება ბინაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში,
როცა:
–
მშობიარობა დაწყებულია;
–
ტრანსპორტირება შეუძლებელია.
2. მელოგინეთა პატრონაჟი:
2.1.
ბინაზე მელოგინეთა საპატრონაჟო ნახვა (
ექიმისა და მედდის მიერ)
მშობიარობიდან 42
დღის განმავლობაში 3-
ჯერ,
პირველი ვიზიტი გაწერიდან 6
დღეში.
VII. 0-
დან 1
წლამდე ასაკის ბავშვთა პატრონაჟი:
1. 0-დან 1 წლამდე ასაკის ბავშვთა პატრონაჟი:
1.1.
ექიმის ვიზიტი 6-
ჯერ.
1.2.
ექთნის პატრონაჟი 10-
ჯერ.
2. სამედიცინო მეთვალყურეობა და 1-დან 6 წლამდე ასაკის ბავშვებზე:
2.1.
ექიმის მიერ გასინჯვა 3-
ჯერ.
2.2
მედდის მიერ გასინჯვა 3-
ჯერ.
–
ანთროპომეტრია;
–
მხედველობის სიმახვილეს განსაზღვრა;
–
სმენის სიმახვილეს განსაზღვრა;
–
არტერიული წნევის გაზომვა;
–
ანამნეზის შეკრება;
–
ჩივილების გამოკითხვა;
–
წინასწარი დიაგნოზი /
დასკვნა;
რეკომენდაციები/;
–
სამედიცინო დოკუმენტაციის შევსება;
–
ცხოვრების ჯანსაღი წესის და ჰიგიენური ნორმების სწავლება.
3. დინამიკური მეთვალყურეობა 6-დან 15 წლამდე ასაკის ბავშვებზე:
3.1.
ექიმი მედდასთან ერთად წელიწადში ერთხელ ახორციელებს შემდეგი ღონისძიებების ჩატარებას:
–
ანთროპომეტრია;
–
მხედველობის სიმახვილეს განსაზღვრა;
–
სმენის სიმახვილეს განსაზღვრა;
–
არტერიული წნევის გაზომვა;
–
ანამნეზის შეკრება;
–
ჩივილების გამოკითხვა;
–
წინასწარი დიაგნოზი /
დასკვნა;
რეკომენდაციები/;
–
სამედიცინო დოკუმენტაციის შევსება;
–
ცხოვრების ჯანსაღი წესის და ჰიგიენური ნორმების სწავლება.
VIII.
მოსახლეობაზე დინამიური მეთვალყურეობა
1.
დინამიური მეთვალყურეობა 15
წელზე უფროსი ასაკის მოსახლეობაზე:
1.1.
ექიმი მედდასთან ერთად ახორციელებს შემდეგი ღონისძიებების ჩატარებას წელიწადში ერთხელ:
–
ანთროპრომეტრია;
–
მხედველობის სიმახვილის განსაზღვრა;
–
სმენის სიმახვილის განსაზღვრა;
–
არტერიული წნევის გაზომვა;
–
ანამნეზის შეკრება;
–
გასინჯვა ჩივილების დონეზე;
–
წინასწარი დიაგნოზი /
დასკვნა;
რეკომენდაციები/.
–
სამედიცინო დოკუმენტაციის შევსება;
–
ცხოვრების ჯანსაღი წესის სწავლება.
IX. პირველადი ჯანდაცვის ცენტრების თანამშრომელთა მოვალეობები და პასუხისმგებლობები მართვადი ინფექციებით დაავადებებთან მიმართებაში:
მოსახლეობის პროფილაქტიკური აცრებისა და იმუნიზაციის ორგანიზაცია
·
აცრას სამიზნე კონტინგენტი,
აცრების მიმდინარე კალენდრისა და პროცედურების შესაბამისად (
საქართველოს შრომის,
ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ბრძანების შესაბამისად);
·
ყველა ასაცრელისათვის განახორციელოს აცრის წინმსწრები გასინჯვა (
საქართველოს შრომის,
ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ბრძანების შესაბამისად);
·
მოახდინოს აცრებისადმი უკუჩვევებების დიაგნოსტირება სტანდარტული კრიტერიუმის მიხედვით (
საქართველოს შრომის,
ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ბრძანების შესაბამისად);
·
მოახდინოს აცრის შემდგომი გართულებების კლასიფიკაცია და აღრიცხოს ისინი სპეციალური კრიტერიუმისა და მოთხოვნების შესაბამისად;
·
დაიცვას ყველა პრაქტიკა და პროცედურა,
რაც უზრუნველყოფს აცრების უსაფრთხოებას (
საქართველოს შრომის,
ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ბრძანების შესაბამისად);
·
დაიცვას ცივი ჯაჭვის შესაბამისი მოთხოვნები ვაქცინების ტრანსპორტირებასთან,
შენახვასთან და ნარჩენების განადგურებასთან დაკავშირებით (
საქართველოს შრომის,
ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ბრძანების შესაბამისად);
·
აწარმოოს იმუნიზაციის მონაცემთა აღრიცხვა და ანგარიშგება არსებული რეგულაციებისა და პროცედურების დაცვით (
საქართველოს შრომის,
ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ბრძანების შესაბამისად):
1.
ჩაატაროს ბავშვთა მოსახლეობის აღწერა წელიწადში ერთხელ და შესაბამისად განაახლოს მონაცემთა ბაზა;
2.
თითოეული ახალი ბავშვი,
რომელიც ჩნდება მათი მოცვის არეალში,
ადეკვატურად აღირიცხოს შესაბამის ფორმებში;
3.
აცრების მიმართ უკუჩვენებებისა და “
უარის’’
აღრიცხვა აწარმოოს ბრძანებაში წარმოდგენილი ინსტრუქციების შესაბამისად;
4.
აღრიცხვოს აცრების დროულობა.
·
იმუნიზაციის მონაცემები გამოიყენოს იმუნიზაციის შესაბამისი საქმიანობების მართვისათვის:
1.
მოამზადოს აცრების წლიური გეგმა საქართველოს შრომის,
ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ბრძანებაში წარმოდგენილი მეთოდური მითითებების შესაბამისად;
2.
მოამზადოს და წარმოადგინოს ყოველთვიური ანგარიში,
სადაც წარმოდგენილი იქნება მონაცემები როგორც აცრების უკუჩვენებებისა,
უარის და აცრების დროულობის,
ასევე ვაქცინების ხარჯვის შესახებ;
3.
აწარმოოს როგორც იმუნიზაციის მოცვის,
უკუჩვენებებისა/
და დროულობის,
ასევე ვაქცინების დანაკარგის რუტინული მონიტორინგი და მიიღოს შესაბამისი ზომები სამიზნე კონტინგენტის სულ ცოტა 90%-
ის იმუნიზაციით დროულად მოცვისა და ვაქცინების ეფექტურად გამოყენების უზრუნველსაყოფად;
·
აღჭურვოს იმუნიზაციის კაბინეტი წინასწარ განსაზღვრული სტანდარტების შესაბამისად (საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ბრძანების შესაბამისად).
მოსახლეობის პროფილაქტიკური აცრებისა და იმუნიზაციის ორგანიზაცია პროფილაქტიკური აცრების ეროვნული კალენდრის შესაბამისად:
1.
ორ წლამდე ასაკის ბავშვები:
1.1.
ბცჟ ვაქცინის ერთი დოზით მინიმუმ 95%-
ით მოცვა;
1.2.
დტყ ვაქცინის 4
დოზით არანაკლებ 95%-
ით მოცვა;
1.3.
ორალური პოლიოვაქცინის 4
დოზით 98%-
ით მოცვა;
1.4.
წითელას და ყბაყურის ვაქცინების თითო დოზით არანაკლებ 95%-
ით მოცვა;
1.5.
ჰეპატიტის საწინააღმდეგო ვაქცინაციის ყველა ამცრელი კაბინეტის დონეზე შეუფერხებელი განხორციელება;
2. 5
წლის ასაკის კონტინგენტი:
2.1.
წითელას რევაქცინაციის აღდგენა;
2.2.
დტ ვაქცინით 95%-
ით მოცვა;
2.3.
ორალური პოლიოვაქცინით 95%-
ით მოცვა;
3.
ბ ჰეპატიტის საწინააღმეგო აცრების წარმოება 1
წლამდე ასაკის ბავშვთა კონტიგენტში და მოზარდებში;
4. 14
წლის ასაკში ტდ ვაქცინით არანაკლებ 95%-
ით მოცვა.
5.
მასობრივი აცრების კამპანიებისას კონტიგენტების არანაკლებ 90%-
ით მოცვა.
–
ეპიდემიოლოგიური ჩვენებით აცრების კალენდარის შესაბამისად (
ეპიდჩვენებით და/
ან მასობრივი აცრების კამპანიების ჩატარება).
ინფექციურ დაავადებათა ზედამხედველობა
·
უზრუნველყოს უფასო კონსულტაცია (
გასინჯვა)
ინფექციური დაავადებების მქონე თითოეული პაციენტისათვის,
რომელიც მიმართავს დაწესებულებას ან ხვდება დაწესებულების სამიზნე ტერიტორიაზე.
·
ინფექციური დაავადების ყველა საჭირო შემთხვევა,
რომელიც მოითხოვს ლაბორატორულ დადასტურებას არსებული მეთოდური მითითებების შესაბამისად,
გააგზავნოს შესაბამის ლაბორატორიაში (“
ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის დაწესებულებებში სტატისტიკური ანგარიშების წარდგენის შესახებ’’
საქართველოს შრომის,
ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2001
წლის 13
მარტის №104/
ნ ბრძანება).
·
დაინიშნოს შესაბამისი მკურნალობის კურსი ინფექციური დაავადების მქონე თითოეული პაციენტისათვის.
·
საჭიროების შემთხვევაში,
პაციენტები გაგზავნოს ზედა დონის დაწესებულებაში საჭირო დიაგნოსტირებისა და მკურნალობის მიზნით.
·
არსებული მოთხოვნების შესაბამისად,
აღრიცხოს ინფექციური დაავადების ყველა შემთხვევა,
მიუხედავად იმისა პაციენტი მიმართავს კერძოდ,
დაწესებულებაში თუ ვლინდება დაწესებულების სამიზნე ტერიტორიაზე (“
ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის დაწესებულებებში სტატისტიკური ანგარიშების წარდგენის შესახებ’’
საქართველოს შრომის,
ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2001
წლის 13
მარტის №104/
ნ ბრძანება).
·
თითოეული შემთხვევის შესახებ შეატყობინოს შესაბამის ინსტანციებს არსებული რეგულაციების შესაბამისად (“ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის დაწესებულებებში სტატისტიკური ანგარიშების წარდგენის შესახებ’’ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2001 წლის 13 მარტის №104/ნ ბრძანება).
·
მოამზადოს და წარმოადგინოს ინფექციური დაავადებების შესახებ თვიური ანგარიში არსებული რეგულაციების შესაბამისად (“ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის დაწესებულებებში სტატისტიკური ანგარიშების წარდგენის შესახებ” საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2001 წლის 13 მარტის №104/ნ ბრძანება).
·
ხელი შეუწყოს და დაეხმაროს რაიონის/ რეგიონის საზ. ჯანდაცვისა და დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრის მიერ ჩატარებულ ნებისმიერ ღონისძიებას, რომელსაც ადგილი აქვს შემთხვევათა/ეპიდაფეთქებების გამოკვლევისა თუ კონტროლის ქმედებების დროს დაწესებულებების სამიზნე ტერიტორიაზე.
·
დაემორჩილოს ყველა წესს, რომელიც განსაზღვრულია შესაბამისი დაწესებულებების მიერ ინფექციური დაავადებების ეპიდემიის შემთხვევაში.
·
სამიზნე ტერიტორიაზე მცხოვრებ მოსახლეობას მიაწოდეს ინფორმაცია ინფექციური დაავადებების შემთხვევების დაუყოვნებელი შეტყობინების მნიშვნელობის და მკურნალობის მოსალოდნელი რისკისა და პოტენციური უპირატესობების შესახებ. ასევე, იმის შესახებ, რომ ინფექციური დაავადებების მქონე პაციენტს შეუძლია მიიღოს ექიმის უფასო კონსულტაცია ჯანდაცვის დაწესებულებაში.
ზოგადი პრაქტიკის ბრიგადაში მომუშავე მედდის ტუბერკულოზის კონტროლთან დაკავშირებული მოვალეობები
1.
ბრიგადის სამუშაო არეალში (
რაიონული ცენტრი,
სოფელი,
დაბა,
დასახლება)
ზოგადი პრაქტიკის ექიმის მიერ გამოვლენილი ტუბერკულოზზე ეჭვმიტანილი პაცენტის და ფილტვის აქტიური ბაქტერიაგამოყოფით მიმდინარე (
მგბ+)
ტუბერკულოზით დაავადებულ ავადმყოფებთან კონტაქტში მყოფი პირების სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში სადიაგნოზო გამოკვლევაზე დროული გაგზავნა ტერიტორიულად ახლომდებარე ტუბსაწინააღმდეგო დაწესებულებაში (
დისპანსერი,
კაბინეტი).
2.
სახელმწიფო სტანდარტებით გათვალისწინებული ყველა ამბულატორული ვიზიტის შესრულება და/
ან ამბულატორიაში პაციენტთან შეხვედრა სტანდარტული ქიმიოთერაპიის ან ქიმიოპროფილაქტიკის ჩატარების მიზნით. (
როგორც ინტენსიურ და გაგრძელებით ფაზაში,
ასევე ქიმიოპროფილაქტიკის დროს).
3.
ფთიზიატრის მიერ დანიშნული ქიმიოთერაპიის სტანდარტული სქემის მკაცრი დაცვა (
მკურნალობის ვადები,
აბების რაოდენობა,
წამლების მიღების განრიგი).
4.
პაციენტის მიერ ტუბსაწინააღმდეგო მედიკამენტების უკლებლივ ყველა სადღეღამისო დოზის ერთჯერად მიღებაზე უშუალო დასწრება (
ზედამხედველობა).
5.
პაციენტის მიერ წამლების ერთჯერადი სადღეღამისო დოზის მიღების შემდეგ მისი ხელმოწერის დაფიქსირება სარეგისტრაციო ფორმა ტბ-23-
ში.
6.
პაციენტის მიერ ამბულატორიული სახელმწიფო სტანდარტებით გათვალისწინებული რეგულარული ვიზიტების უზრუნველყოფა ექიმ ფთიზიატრთან კონსულტაციებისა და გამოკვლევების (
ნახველის ანალიზი,
რენტგენოგრაფიული გამოკვლევა)
ჩატარების მიზნით.
7.
თავისი კომპეტენციის ფარგლებში პაციენტისა და მისი სოციალური გარემოს (
ოჯახის წევრები,
ნათესავები და სხვა)
ინფორმირება ტუბერკულოზის ირგვლივ.
8.
კონფიდენციალობის დაცვა.
რა იწვევს ტუბერკულოზს და როგორ გადეცემა იგი?
ტუბერკულოზის ფორმები
ტუბერკულოზის გამომწვევი მიკობაქტერია ანუ კოხის ჩხირი ორგანიზმში ხვდება ძირითადად აირ-
წვეთოვანი გზით.
კოხის ჩხირს პირობითად მჟავაგამძლე ბაქტერიასაც უწოდებენ და იგი აღინიშნება როგორც მგბ.
ფილტვის ტუბერკულოზი შეიძლება მიმდინარეობდეს ბაქტერიაგამოყოფით მგბ+ (
დადებითი)
ან მის გარეშე მგბ- (
უარყოფითი)
ფილტვის ტუბერკულოზი არის მგბ+
მაშინ,
როდესაც პაციენტის ნახველის ნაცხში მიკროსკოპით შესაძლებელია მჟავაგამძლე ბაქტერიების აღმოჩენა.
თუ მჟავაგამძლე ბაქტერიების აღმოჩენა მიკროსკოპიით არ ხდება,
ეს არის მგბ-
შემთხვევა.
ავადმყოფიდან ჯანმრთელ პირზე ინფექციის გადაცემის თვალსაზრისით,
ყველაზე საშიშია ტუბერკულოზის მგბ+
შემთხვევები.
ფილტვის ტუბერკულოზით დაავადებული ხველების,
ცემინების ან ლაპარაკის დროს ჰაერში გამოყოფს ტუბერკულოზის ჩხირების შემცველ უმცირეს წვეთებს,
რომლებიც შეიძლება მოხვდნენ ჯანმრთელი ადამიანის სასუნთქ სისტემაში (
იგულისხმება მჭიდრო კონტაქტი დახურულ სივრცეში).
ინფექციის გადაცემის საშიშროება კიდევ უფრო იზრდება,
თუ ავადმყოფთან ურთიერთობა წარმოებს ხანგრძლივი დროის განმავლობაში და თანაც ცუდად განიავებულ გარემოში.
ტუბერკულოზის გამომწვევზე დამღუპველად მოქმედებს ჰაერის განიავება და მზის სხივები.
ტუბერკულოზის განვითარებაში გამოყოფენ ორ სტადიას:
ინფიცირებასა და დაავადებას.
ინფიცირების სტადია ვითარდება მაშინ,
როდესაც ჯანმრთელ ორგანიზმში უკვე მოხვედრილია ტუბერკულოზის ჩხირი,
მაგრამ:
·
ადამიანს არა აქვს დაავადების ნიშნები;
·
ინფექციის გადაცემა არ ხდება.
ინფიცირებულთა დიდი უმრავლესობა (90%)
არ ავადდება ტუბერკულოზით და მხოლოდ 10%-
ს ცხოვრების რომელიმე ეტაპზე უვითარდება დაავადება (
იმუნური სისტემის არასრულფასოვნება,
არადამაკმაყოფილებელი სოციალური პირობები,
არასრულფასოვანი კვება,
სხვადასხვა დაავადებები).
ადრე ინფიცირებულ ადამიანს,
ტუბერკულოზით დაავადების შემთხვევაში გარკვეული დროის გასვლის შემდეგ:
·
აქვს დაავადების ნიშნები;
·
ხდება ინფექციის გადაცემა.
ტუბერკულოზის ჩხირი ძირითადად აზიანებს ფილტვის ქსოვილს,
მაგრამ გარკვეულ შემთხვევებში მან შეიძლება დააზიანოს სხვა ორგანოებიც.
თუ ტუბერკულოზური პროცესი ვითარდება მხოლოდ ფილტვის ქსოვილში,
მას ეწოდება ფილტვის ტუბერკულოზი,
თუ სხვა ორგანოებში –
ფილტვგარეშე ტუბერკულოზი.
ფილტვგარეშე ტუბერკულოზის ფორმებია:
პლევრიტი,
გულმკერდშიდა ლიმფური კვანძების ტუბერკულოზი,
ტუბერკულოზური მენინგიტი,
ძვლებისა და სახსრების აგრეთვე შარდ-
სასქესო სისტემის ტუბერკულოზი და სხვა.
როდის უნდა მივიტანოთ ეჭვი ფილტვის ტუბერკულოზზე და რას ნიშნავს კონტაქტში მყოფი პირი?
საყოველთაოდ ცნობილია,
რომ საზოგადოებაში ინფექციის გავრცელების თვალსაზრისით ყველაზე საშიშია ფილტვის ტუბერკულოზით დაავადებული მგბ+
პირი.
მოსახლეობის ტუბერკულოზისაგან დაცვის ყველაზე ეფექტური გზას წარმოადგენს: ფილტვის ტუბერკულოზზე ეჭვმიტანილი პირების დროული გამოვლენა, მათი დიაგნოსტიკა (ნახველის ნაცხის მიკროსკოპიით) და მოკლევადიანი სტანდარტული ქიმიოთერაპია მედპერსონალის უშუალო მეთვალყურეობის ქვეშ
(DOT).
ამიტომ ფილტვის ტუბერკულოზზე ეჭვმიტანილი პაციენტი დროულად უნდა გაიგზავნოს მის საცხოვრებელ ადგილთან ახლომდებარე ტუბსაწინააღმდეგო დაწესებულებაში (
ტუბკაბინეტში ან ტუბდისპანსერში),
სადაც მას სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში ჩაუტარდება ყველა აუცილებელი გამოკვლევები ტუბერკულოზის დადგენის მიზნით.
პაციენტი ფილტვის ტუბერკულოზზე ეჭვმიტანილად ითვლება იმ შემთხვევაში,
თუ სახეზეა:
რესპირატორული სიმპტომები
***
ხველა (2
ან მეტი კვირის განმავლობაში)
***
ნახველი
**
სისხლიანი ხველა
*
ტკივილი გულმკერდის არეში
*
ქოშინი
ზოგადი სიმპტომები
**
წონაში დაკლება
**
ცხელება და ოფლიანობა
*
ადვილად დაღლა
*
უმადობა
*
ხშირი გაციება
შენიშვნა:
რაც უფრო მეტია სიმპტომების წინ მდგომი წერტილების (*)
რაოდენობა,
მით უფრო მეტია აღნიშნული სიმპტომების დიაგნოსტიკური მნიშვნელობა.
ტუბერკულოზით დაავადებულ პირთან კონტაქტში მყოფი პირები
სახელმწიფო პროგრამის მიხედვით ტუბკაბინეტში ან დისპანსერში გამოკვლევას საჭიროებენ აგრეთვე ის პირები,
რომლებსაც აქვთ მჭიდრო კონტაქტი (
უმთავრესად ოჯახის წევრები,
თანამშრომლები)
ბაქტერია-
გამოყოფით მიმდინარე (
მგბ+)
ფილტვის ტუბერკულოზით დაავადებულთან.
რას ნიშნავს მოკლევადიანი სტანდარტული ქიმიოთერაპია უშუალო მეთვალყურეობის ქვეშ (DOT)
და რა სამუშაოს ასრულებს ბრიგადის მედდა?
რა არის DOT
-
ი?
DOT
არის ტუბერკულოზის სტანდარტული ქიმიოთერაპია (
ანუ მკურნალობა)
სამედიცინო პერსონალის უშუალო მეთვალყურეობის ქვეშ.
DOT
-
ინგლისურენოვანი განსაზღვრების შემოკლებული ფორმაა – Directly Observed Treatment
და ქართულად ნიშნავს მკურნალობას უშუალო მეთვალყურეობის ქვეშ.
სწორად და ბოლომდე ჩატარებული ქიმიოთერაპიის შედეგად:
·
პაციენტთა დიდი უმრავლესობა იკურნება;
·
ძალზე იშვიათია რეციდივების განვითარება;
·
მკურნალობის დაწყებიდან საშუალოდ ორი კვირის შემდეგ მგბ+
ავადმყოფი ბაქტერიაგამომყოფი აღარ არის და იგი არ ასნებოვნებს გარშემომყოფთ.
არასწორად და წყვეტილად ჩატარებული ქიმიოთერაპიის შედეგად:
·
პაციენტი არ იკურნება და მას უვითარდება წამლებისადმი გამძლე,
პრაქტიკულად უკურნებელი (
ქრონიკული)
ტუბერკულოზის ფორმა.
·
პაციენტი განაგრძობს ირგვლივმყოფთა (
ოჯახის წევრების,
ბავშვების,
თანამშრომლების)
დასნებოვნებას ისეთი ჩხირებით,
რომლებიც ვერ ნადგურდებიან ტუბსაწინააღმდეგო მედიკამენტებით.
·
საზოგადოებაში ვრცელდება პრაქტიკულად ტუბერკულოზის განუკურნებელი ფორმა,
რომელიც უხშირესად სიკვდილით მთავრდება.
ტუბერკულოზის მკურნალობა (ქიმიოთერაპია) წარ
მოებს I, II,
ან III
კატეგორიის სამკურნალო რეჟიმების მიხედვით.
I
და III
კატეგორიის მიხედვით მკურნალობის სრული კურსი გრძელდება 6
თვე,
ხოლო II
კატეგორიის მიხედვით – 8
თვე.
I, II
და III
კატეგორიის მიხედვით წარმოებული ქიმიოთერაპია წარმოდგენილია ორი ფაზით:
ინტენსიური და გაგრძელებითი.
ინტენსიური ფაზის დროს ავადმყოფს ყოველდღიურად ან კვირაში სამჯერ 2
ან 3
თვის განმავლობაში ერთდროულად ეძლევა სამი,
ოთხი ან ხუთი ტუბსაწინააღმდეგო მედიკამენტი.
ძირითადი ტუბსაწინააღმდეგო მედიკამენტებია:
რიფამპიცინი,
იზონიაზიდი,
პირაზინამიდი,
ეტამბუტოლი და სტრეპტომიცინი.
ამის გარდა,
არსებობს კომბინირებული წამლებიც:
მაგალითად,
იზონიაზიდი და რიფამპიცინი (
ეს ორი მედიკამენტი ერთ აბში).
აღნიშნული კომბინირებული პრეპარატი გაცილებით იოლია,
მარტივია მისაღებად,
რაც წარმოადგენს მის საგრძნობ უპირატესობას არაკომბინირებულ მედიკამენტებთან შედარებით.
ამრიგად:
I
სამკურნალო კატეგორიის ინტენსიურ ფაზაში პაციენტს ყოველდღიურად ან კვირაში სამჯერ ეძლევა:
რიფამპიცინი,
იზონიაზიდი,
პირაზინამიდი და ეტამბუტოლი ან სტრეპტომიცინი ანუ ოთხი მედიკამენტი.
ინტენსიური ფაზის ხანგრძლივობაა – 2
თვე.
II
სამკურნალო კატეგორიის ინტენსიურ ფაზაში –
აუცილებლად ყოველდღიურად ეძლევა რიფამპიცინი,
იზონიაზიდი,
პირაზინამიდი,
ეტამბუტოლი და სტრეპტომიცინი,
ანუ ხუთი მედიკამენტი.
ინტენსიური ფაზის ხანგრძლივობაა – 3
თვე.
III
სამკურნალო კატეგორიის ინტენსიურ ფაზაში –
ყოველდღიურად ან კვირაში სამჯერ ეძლევა რიფამპიცინი,
იზინიაზიდი და პირაზინამიდი,
ანუ სამი მედიკამენტი.
ინტენსიური ფაზის ხანგრძლივობაა – 2
თვე.
ზოგჯერ,
ქიმიოთერაპიის ინტენსიური ფაზა საკმარისი არ არის იმისათვის,
რომ შეწყდეს ბაქტერიაგამოყოფა (
მგბ+).
ასეთ შემთხვევაში (
გადაწყვეტილებას იღებს მხოლოდ ექიმი ფთიზიატრი)
ინტენსიური მკურნალობა გრძელდება კიდევ 1
თვე.
ამას ეწოდება “
დამატებითი ინტენსიური ფაზა“,
ხოლო მედიკამენტების მიღება წარმოებს ყოველდღიურად (I
ან II
რეჟიმის მიხედვით).
გაგრძელების ფაზაში ავადმყოფი ღებულობს ტუბ-
საწინააღმდეგო წამლებს კვირაში 3-
ჯერ.
გაგრძელების ფაზის ხანგრძლივობაა 4
ან 5
თვე.
ამრიგად:
I
და III
სამკურნალო კატეგორიის გაგრძელების ფაზაში პაციენტი ღებულობს რიფამპიცინს და იზონიაზიდს კვირაში სამჯერ.
გაგრძელების ფაზის ხანგრძლივობაა 4
თვე.
II სამკურნალო კატეგორიის გაგრძელების ფაზაში პაციენტი ღებულობს რიფამპიცინს, იზონიაზიდსა და ეტამბუტოლს კვირაში სამჯერ. გაგრძელების ფაზის ხანგრძლივობაა 5 თვე.
·
სახელმწიფო პროგრამის მიხედვით საშუალო სიმძიმით ან მსუბუქად მიმდინარე მგბ(-) ფილტვისა და ფილტვგარეშე ტუბერკულოზის ინტესიური ქიმიოთერაპია უხშირესად ამბულატორიაში წარმოებს.
·
მგბ(+) ფილტვის ტუბერკულოზისა და მძიმედ მიმდინარე ფილტვგარეშე ტუბერკულოზის ინტენსიური ფაზა ძირითადში სტაციონარში ხორციელდება.
·
ზოგიერთ შემთხვევაში მგბ(+) ფილტვის ტუბერკულოზის ქიმიოთერაპიიის ინტენსიური ფაზა ამბულატორიაში ტარდება.
·
უკლებლივ ყველა შემთხვევის ქიმიოთერაპიის გაგრძელების ფაზა ამბულატორიაში ხორციელდება.
·
სამკურნალო რეჟიმები, ქიმიოთერაპიის როგორც ინტენსიურ, ასევე გაგრძლების ფაზებში მკაცრად უნდა იქნეს დაცული!
·
ერთ პაციენტთან მედდისა და ექიმთან ავადმყოფის ვიზიტების რაოდენობა თვეში
ცხრილი №1
I, II, III კატეგორიის ფაზები
მედიკამენტების ყოველდღიური მიღება
მედიკამენტების კვირაში 3-ჯერ მიღება
მედდის ვიზიტი
პაციენტთან (თვეში)
ექიმთან
პაციენტის ვიზიტი (თვეში)
მედდის ვიზიტი
პაციენტთან (თვეში)
ექიმთან პაციენტის ვიზიტი (თვეში)
ინტენსიური ფაზა
22
2
12
2
გაგრძელების ფაზა
12
1
12
1
როგორ უნდა იქნეს უზრუნველყოფილი მკურნალობაზე მყოფი პაციენტი ტუბსაწინააღმდეგო მედიკამენტებით
წამლების აღრიცხვაზე, შენახვაზე, განაწილებაზე, სამკურნალო რეჟიმის დაცვაზე პასუხისმგებელნი არიან:
ტუბკაბინეტში: პოლიკლინიკის დირექტორი, ფთიზიატრი და კაბინეტის მედდა;
ტუბდისპანსერში: დისპანსერის დირექტორი, ფთიზიატრი, (პროვიზორი), უფროსი მედდა.
ბრიგადებში: ზოგადი პრაქტიკის ექიმი, ბრიგადის მედდა;
თითოეული პაციენტის ქიმიოთერაპიის ინტენსიური ან გაგრძელების ფაზისათვის აუცილებელი სამკურნალო რეჟიმის შერჩევას და წამლების დაფასოებას ახდენენ:
·
დისპანსერში – ამ საქმიანობაზე განპირობებული ფთიზიატრი და უფროსი მედდა;
·
ტუბკაბინეტში – ექიმი ფთიზიატრი და კაბინეტის მედდა.
ტუბდიპანსერში – ფთიზიატრმა (ან პროვიზორმა) და უფროსმა მედდამ, ხოლო ტუბკაბინეტში – ფთიზიატრმა და კაბინეტის მედდამ მუყაოს ყუთში უნდა მოათავსონ ერთი პაციენტის შესაბამისი ფაზისათვის საჭირო მედიკამენტების რაოდენობა, იმის მიხედვით, თუ მკურნალობის რომელ ფაზაში იმყოფება პაციენტი, ინტენსიური თუ გაგრძელებითი. დღე-ღამეში ერთჯერადად მისაღები აბები უნდა მოთავსდეს ჯერ გამჭვირვალე პარკებში და შემდეგ აღნიშნულ მუყაოს ყუთში. ყუთს უნდა დაეწეროს №; ავადმყოფის გვარი და სახელი; სამკურნალო კატეგორია და ფაზა; მკურნალობის დაწყებისა და დამთავრების თარიღი; მედიკამენტების დასახელება, დოზირება და ტაბლეტების რაოდენობა, აგრეთვე მკურნალი ექიმის ვინაობა. თუ პაციენტი შეწყვეტს მკურნალობას, 2 თვის შემდეგ მისთვის განკუთვნილი მედიკამენტები უბრუნდება პაციენტის გამომგზავნ დაწესებულებას (კაბინეტი ან დისპანსერი)
№5
ავადმყოფის გვარი,სახელი: ტუბიშვილი შიო
სამკურნლო კატეგორია და ფაზა: III კატ.
ინტენენსიური ფაზა + გაგრძელების ფაზა
მკურნლობის დაწყებისა და დამთავრების
თარიღი: 02/02/03 02/08/03
მედიკამენტების დასახელება, დოზა და
ტაბლეტების რაოდენობა: იზონიაზიდი+
რიფამპიცინი (2 კაფს.) (იგულისხმება
კომბინირებული), პირაზინამიდი (3 აბი).
ექიმის გვარი, სახელი: დოტაძე ნონა
ინტენსიურ ფაზაში მოზრდილი პაციენტისათვის საჭირო მედიკამენტების საშუალო რაოდენობა
ცხრილი№2
მედიკამენტი
ტაბლეტების რაოდენობა
I კატეგორია
(2 თვე)
II კატეგორია
(3 თვე)
III კატეგორია
(2 თვე)
ყოველდღიური მიღებისას
კვირაში
3-ჯერ მიღებისას
ყოველდღიური მიღებისას
ყოველდღიური მიღებისას
კვირაში 3-ჯერ მიღებისას
იზონიაზიდი 150 +
რიფამპიცინი 300
120
48
180
120
48
იზონიაზიდი 300 მგ
-
24
-
-
24
პირაზინამიდი 500მგ
240
96
360
240
96
ეტამბუტოლი 400მგ
180
96
270
-
-
გაგრძელების ფაზაში მოზრდილი პაციენტისათვის საჭირო მედიკამენტების საშუალო რაოდენობა
ცხრილი №3
მედიკამენტი
ტაბლეტების რაოდენობა
I კატეგორია
(4 თვე)
II კატეგორია
(5 თვე)
III კატეგორია
(4 თვე)
იზონიაზიდი 300მგ
48
60
48
იზონიაზიდი150+ რიფამპიცინი 300
96
120
96
ეტამბუტოლი 400მგ
-
180
-
პაციენტისათვის ინდივიდუალურად დაფასოებული წამლები კაბინეტის ან დისპანსერის მედდამ ადგილზე დროულად უნდა მიაწოდოს ბრიგადის მედდას, I ეტაპზე ინტ. ფაზის სრული მარაგი, შემდეგ გაგრძელების ფაზის სრული მარაგი.
წამლების დაფასოებისა და ტრანსპორტირებისათვის გამოყენებულ უნდა იქნეს დისპანსერის ან პოლიკლინიკის (სადაც არის ტუბკაბინეტი) პროგრამული ზედნადები ხარჯები.
როგორ უნდა განახორციელოს ბრიგადის მედდამ სტანდარტული ქიმიოთერაპია უშუალო მეთვალყურეობის ქვეშ (DOT)
უშუალო მეთვალყურეობა იმაზე, თუ როგორ ღებულობს პაციენტი ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო მედიკამენტებს, არის ქიმიოთერაპიის სრული მოცულობით ჩატარების ყველაზე ეფექტური საშუალება.
·
ტუბსაწინააღმდეგო მედიკამენტის სადღეღამისო დოზის მიღება ხდება დღეში ერთხელ, მედდის უშუალო მეთვალყურეობის ქვეშ.
·
დადგენილია, რომ სადღეღამისო დოზის ერთდროული მიღების შემთხვევაში წამლების სამკურნალო ეფექტი უფრო მაღალია, ვიდრე დღეში სამჯერ მიღების დროს.
·
პაციენტს არ უნდა მიეცეს ხელზე ტაბლეტები დამოუკიდებელი მიღებისათვის.
ამბულატორულ მკურნალობაზე მყოფი პაციენტის მიერ წამლების მიღება უშუალო ზედამხედველობის ქვეშ შეიძლება მოხდეს როგორც ბინაზე, ასევე სამკურნალო დაწესებულებაში (დისპანსერში, კაბინეტში, სამედიცინო ან საფერშლო პუნქტში) ან მის გარეთ, მაგალითად: სამსახურში, სასწავლებელში – მოკლედ პაციენტისათვის ხელსაყრელ ნებისმიერ ადგილას.
სტანდარული ქიმიოთერაპიის სქემებში მედიკამენტების დოზები ისე არის შერჩეული, რომ ავადმყოფთა დიდ უმრავლესობას წამლისმიერი არასასურველი რეაქციები არ უვითარდება.
მიუხედავად ამისა, გარკვეულ შემთხვევებში განვითარებული წამლისმიერი რეაქციები პრობლემებს უქმნიან როგორც პაციენტს, ისე სამედიცინო პერსონალს. ამიტომ მათი დროული აღმოჩენისათვის არსებითი მნიშვნელობა აქვს ყველა პაციენტზე მიზანმიმართული მეთვალყურეობის დაწესებას.
ტუბსაწინააღმდეგო მედიკამენტებით გამოწვეული გვერდითი რეაქციები და მათი მართვა
ცხრილი №5
გვერდითი მოვლენები
პრეპარატი
ტაქტიკა
სუსტი რეაქციები
მკურნალობა შეიძლება გაგრძელდეს, ექიმთან ერთად უნდა გადამოწმდეს დოზები
ანორექსია (უმადობა),
გულისრევა, ტკივილი მუცლის არეში
რიფამპიცინი
მკურნალობის დასაწყისში წამლის მიღება ჭამის შემდეგ
სახსრების ტკივილი;
კიდურებში წვის შეგრძნება; შარდის ნარინჯისფერი ან წითელი შეფერილობა
პირაზინამიდი
იზონიაზიდი
რიფამპიცინი
ასპირინი
პირიდოქსინი, 100მგ/დღე-ღამეში
ავადმყოფის დამშვიდება
---------------------------------
----------------------
----------------------------------------------
გამოხატული მოვლენები
კანის ქავილი, გამონაყარი,
სმენის დაქვეითება,
ნისტაგმი
სტრეპტომიცინი
შეწყდეს პრეპარატების მიღება, სასწრაფოდ ეცნობოს ექიმს
სიყვითლე
(სხვა მიზეზები გამორიცხულია)
მედიკამენტების უმრავლესობა (განსაკუთრებით იზონიაზიდი, რიფამპიცინი, პირაზინამიდი)
შეწყვეტილ იქნეს სტრეპტომიცინი
შეწყვეტილ იქნეს პრეპარატის მიღება
ღებინება და ცნობიერების დარღვევა (ეჭვი ღვიძლის მწვავე უკმარისობაზე)
მედიკამენტების უმრავლესობა
შეწყდეს ქიმიოთერაპია, სასწრაფოდ გამოკვლეულ იქნას ღვიძლის ფუნქციური მდგომარეობა, განისაზღვროს პროთრომბინის ტესტი
მხედველობის დარღვევა
(სხვა მიზეზები გამორიცხულია)
ეტამბუტოლი
შეწყდეს ეტამბუტოლის მიღება
შოკი, პურპურა, თირკმლის მწვავე უკმარისობა
რიფამპიცინი, სტრეპტომიცინი
შეწყდეს ქიმიოთერაპია
როგორ უნდა უზრუნველვყოთ ტუბერკულოზის მკურნალობის ეფექტურობის შეფასების პროცესი
მკურნალობის ეფექტურობის შეფასებისათვის ძალიან დიდი მნიშვნელობა ენიჭება მკურნალობის პროცესზე საექიმო მეთვალყურეობას და პერიოდულად ნახველის მიკროსკოპულ გამოკვლევას. ამიტომ მედდამ სახელმწიფო სტანდარტებით განსაზღვრულ ვადებში უნდა უზრუნველყოს პაციენტის ვიზიტი ტუბსაწინააღმდეგო დაწესებულებაში.
ტუბდაწესებულებაში პაციენტის სავალდებულო ვიზიტების განრიგი მედდას მითითებული აქვს სარეგისტრაციო ფორმა №23-ში.
რას წარმოადგენს სარეგისტრაციო ფორმა №23 და რისთვის არის საჭირო იგი?
ფორმა ტბ-23, უპირველეს ყოვლისა, არის ტუბსაწინააღმდეგო მედიკამენტების ხარჯვის ამსახველი დოკუმენტი, ამასთან ერთად მასში დაფიქსირებულია მედდის სამუშაო გეგმა თითოეულ პაციენტთან დაკავშირებით. ფორმა 23-ში აისახება მედდის მიერ შესრულებული სამუშაო.
ფორმა ტბ-23-ის ზედა ნაწილი ივსება ტუბდისპანსერის ან ტუბკაბინეტის ფთიზიატრის მიერ. იგი ავსებს ასევე ცხრილის იმ ნაწილს, სადაც მითითებულ უნდა იქნეს მედიკამენტების დასახელება, ტაბლეტების და ფლაკონების რაოდენობა და ბრიგადის მედდის მიერ შესასრულებელი ვიზიტების კალენდარი.
პირველი გვერდის ბოლოს ფთიზიატრის მიერ აუცილებლად უნდა დაფიქსირდეს მასთან და ლაბორატორიაში (ნახველის გამოკვლევა) პაციენტის ვიზიტების თარიღები.
პაციენტთან შეხვედრისას და მეთვალყურეობის ქვეშ მედიკამენტების მიღების შემდეგ ბრიგადის მედდამ უნდა სთხოვოს ავადმყოფს ფორმა ტბ-23-ში ხელმოწერით დაადასტუროს წამლების მიღების პროცედურა.
ფთიზიატრთან და ლაბორატორიაში ყოველი ვიზიტის შემდეგ მედდამ უნდა შემოხაზოს შესაბამისი თარიღები (იხილეთ ნიმუში).
ფორმა ტბ-23-ში არსებული ინფორმაცია ფტიზიატრს გადააქვს ფორმა ტბ-01-ში.
ონკოლოგიური კაბინეტის ექიმის ფუნქციები
·
პოლიკლინიკაში წლის განმავლობაში შემოსული პირველადი პაციენტების მიზნობრივი პროფილაქტიკური გასინჯვა;
·
კიბოსწინა, კეთილთვისებიანი და ავთვისებიანი სიმსივნეებით დაავადებული პაციენტების მიღება, მათთვის კონსულტაციების ჩატარება; მაღალი რისკის კონტინგენტის გამოკვლევა ონკომარკერებზე ექსპრესდიაგნოსტიკური მეთოდების გამოყენებით;
·
ავთვისებიანი სიმსივნით დაავადებულთა, ან კიბოზე საეჭვო შემთხვევების გაგზავნა 10 დღის ვადაში ონკოლოგიურ ცენტრში (დისპანსერში) გაღრმავებული გამოკვლევებისა და მკურნალობისათვის;
·
კიბოსწინა პათოლოგიათა და ავთვისებიანი სიმსივნით დაავადებული პაციენტების დისპანსერული მეთვალყურეობის განხორციელება: ყველა ონკოავადმყოფზე ივსება დისპანსერული მეთვალყურეობის საკონტროლო (ონკო) ბარათი (ფორმა №030V/ს), რომელსაც მიეკუთვნება მუდმივი რიგითი ნომერი. Iა კლინიკური ჯგუფის ავადმყოფებს დიაგნოზი უნდა დაუზუსტდეთ 10 დღის ვადაში და შედეგების შესაბამისად ან უნდა მოიხსნან აღრიცხვიდან, ან გადაყვანილ იქნენ სხვა კლინიკურ ჯგუფში; Iბ და II კლინიკური ჯგუფის ავადმყოფები იგზავნებიან სამკურნალოდ; III კლინიკური ჯგუფის პაციენტი მკურნალობიდან პირველ წელს უნდა გაისინჯოს 4-ჯერ, მეორე-მესამე წელს – ორჯერ, მეოთხე წელს –ერთჯერ. IV კლინიკური ჯგუფის ავადმყოფი გადაეცემა უბნის თერაპევტს, ხოლო ონკოლოგი მონაწილეობს ნარკოტიკების დანიშვნაში, პაციენტს უზრუნველყოფს რეცეპტით, საჭიროებისამებრ ატარებს კონსულტაციას და გარდაცვალების შემთხვევაში ავსებს გარდაცვალების ცნობას.
·
მურნალობაზე უარის თქმის მიზეზების ანალიზი და ავადმყოფთა ორიენტირება სწორ სამკურნალო ტაქტიკაზე.
·
დავადების დაგვიანებული შემთხვევების ანალიზი;
·
ონკოკაბინეტის სამოქმედო ტერიტორიაზე მცხოვრები ყველა ონკოლოგიური ავადმყოფის აღრიცხვა და მათზე არსებული ინფორმაციის დროული გაგზავნა ონკოცენტრში (დისპანსერში). III კლინიკური ჯგუფის პაციენტებთან მიმართებაში დაავადების რეციდივის ან გენერალიზაციის დადგენის, ან პაციენტის გარდაცვალების შემთხვევაში ყოველთვიური ინფორმაციის მიწოდება ონკოცენტრისათვის.
·
პროფილაქტიკურ-საგანმანათლებლო მუშაობა მოსახლეობაში. დაავადების მაღალი რისკის მქონე კონტინგენტის გაღრმავებულ გამოკვლევაზე ორიენტირება;
·
ონკოლოგიური მაჩვენებლების მიხედვით წლიური ანგარიშების მომზადება.
თავი V
მოსახლეობის სტაციონარული დახმარების სახელმწიფო პროგრამა
სტაციონარული სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით სახელმწიფოს მიერ შემუშავებულ იქნა მიზნობრივი ღონისძიებები, რომლებიც უზრუნველყოფენ ქვეყნის მოსახლეობისათვის სტაციონარული სამედიცინო მომსახურების ბაზისური პაკეტით გათვალისწინებულ დახმარებას.
მიზანი:
მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება.
ამოცანა
ქვეყნის მოსახლეობის სტაციონარული სამედიცინო დახმარება ბაზისური პაკეტით გათვალისწინებული მოცულობის ფარგლებში სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა.
პროგრამის რეალიზაციაზე პასუხისმგებელია საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდი.
ბიუჯეტი
“საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქრთველოს კანონის შესაბამისად პროგრამის სახელმწიფო ბიუჯეტი განისაზღვრა 56 001 ათასი ლარით.
მოსახლეობის სტაციონარული დახმარების სახელმწოფო პროგრამა
56,001.0
1
ფსიქიატრიული დახმარების კომპონენტი
3,102.0
2
ფთიზიატრიული დახმარების კომპონენტი
3,100.0
3
სამეანო დახმარების კომპონენტი
9,000.0
4
ბავშვთა (0-3 წლამდე) სამედიცინო დახმარების კომპონენტი
6,000.0
5
უმწეოთა დამატებითი სამედიცინო დახმარების კომპონენტი *
200.00
6
ინფექციურ დაავადებათა მკურნალობის კომპონენტი
2,186.0
7
ონკოლოგიურ დაავადებათა დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის კომპონენტი
4,500.0
8
რეფერალური დახმარების კომპონენტი (მეანობა, ნეონატოლოგია, ურგენტული, რეფერალური)
3,800.0
9
მოსახლეობის ურგენტული მომსახურების პროგრამა (ანტირაბიული საშუალებების გამოკლებით)
12,380.0
10
სამხედრო ძალებში გასაწვევ მოქალაქეთა დამატებითი სამედიცინო გამოკვლევის კომპონენტი
150.0
11
სასწრაფო დახმარების პროგრამა
8,543.0
12
მშობელთა მზრუნველობას მოკლებული ბავშვების და აგრეთვე იმ ბავშვების სამედიცინო დახმარების კომპონენტი, რომლებიც საჭიროებენ მუდმივ ჩანაცვლებით მკურნალობას
300.0
13
საგანგებო სიტუაციებში დაზარალებულ მოქალაქეთა სამედიცინო დახმარების კომპონენტი
20.0
14
ორგანოთა და ქსოვილთა ტრანსპლანტაციისა და დიალიზის კომპონენტი *
160.00
15
რესურსტევადი, მაღალტექნოლოგიური სამედიცინო მომსახურების პროგრამა *
640.00
16
გულის ქირურგიის სახელმწიფო პროგრამა
1,000.0
17
სოციალურად დაუცველი მოსახლეობის დამატებითი სამედიცინო მომსახურების პროგრამა *
800.00
18
ორგანოთა და ქსოვილთა ტრანსპლანტაციის კომპონენტი
120.0
* გათვალისწინებულია 2004 წელს შესრულებული სამუშაოების დავალიანების დაფარვა.
ორგანიზაციების შერჩევის მეთოდოლოგია
პროგრამის რეალიზაციაში მონაწილე ორგანიზაციების შერჩევა განხორციელდება “საქართველოს კანონი სახელმწიფო შესყიდვევის შესახებ” შესაბამისად, იქ, სადაც შეუძლებელია “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონის განხორციელება საქართველოს პარლამენტის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტთან და სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოსთან შეთანხმებით განსაზღვრავს საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო.
მოსალოდნელი შედეგები:
მოსახლეობა უზრუნველყოფილი იქნება გეოგრაფიულად და ფინანსურად ხელმისაწვდომი სტაციონარული მომსახურებით. შემცირდება სიკვდილიანობის მაჩვენებელი, ინვალიდობასთან დაკავშირებული სიცოცხლის წლები, გაუმჯობესდება ცხოვრების ხარისხი.
უზრუნველყოფილი იქნება კატასტროფებისა და საგანგებო სიტუაციებისათვის მზადყოფნა, მოსახლეობისათვის დროული და მაღალკვალიფიციური გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების აღმოჩენა და ტრანსპორტირება შესაბამისი პროფილის სამედიცინო დაწესებულებებში.
ორსულობასთან და მშობიარობასთან დაკავშირებული გართულებების შემცირება, მძიმე შემთხვევების მაღალი კვალიფიკაციის დაწესებულებაში მართვა – სტაციონარული დახმარების ხარისხის გაუმჯობესება, დედათა და ახალშობილთა სიკვდილობის თავიდან აცილება.
შეფასების კრიტერიუმები
·
სიკვდილიანობის მაჩვენებელი;
·
ავადობისა და დაავადებიანობის მაჩვენებელი;
·
თანაფარდობა სტაციონარულ /ამბულატორიულ მომართვიანობას შორის;
·
გატარებულ ავადმყოფთა რაოდენობა;
·
გამოყენებულ საწოლთა ფონდი, საწოლდღეთა რაოდენობა, საწოლზე დაყოვნების მაჩვენებელი;
·
გართულებულ შემთხვევათა პროცენტული მაჩვენებელი;
·
სტაციონარული სამედიცინო დახმარების გამოსავალი, სტაციონარული სიკვდილიანობა;
·
პროგრამის ეფექტურობის შეფასება მოხდება ექსპერტთა საბჭოს მიერ თითოეული კომპონენტისათვის შემუშავებული შეფასების კრიტერიუმებზე დაყრდნობით.
მუხლი 9🔗. ფსიქიატრიული დახმარების კომპონენტი (მ.შ. ეპილეფსიის კონტროლისა და პროფილაქტიკის სამეცნიერო პრაქტიკული ცენტრის ბაზაზე ეპილეფსიის პროფილაქტიკისა და მკურნალობის სახელმწიფო პროგრამისათვის 140,0 ათასი ლარი)
კომპონენტის ფარგლებში განხორციელდება:
·
იძულებით მკურნალობაზე მყოფი სულით ავადმყოფთა სამედიცინო დახმარება;
·
სოციალურად საშიში ავადმყოფების გაძლიერებული მეთვალყურეობის უზრუნველყოფა;
·
ფსიქოზური რეგისტრის ავადმყოფების სტაციონარული, მათ შორის ურგენტული დახმარებით უზრუნველყოფა;
·
ბავშვთა და მოზარდთა ფსიქო-რეაბილიტაციური უზრუნველყოფა;
·
მოზრდილთა ფსიქო-რეაბილიტაციური უზრუნველყოფა;
·
შემთხვევათა მართვის სამოდელო სისტემის ამოქმედება;
·
ეპილეფსიის კონტროლისა და პროფილაქტიკის სამეცნიერო-პრაქტიკული ცენტრის ბაზაზე ეპილეფსიის პროფილაქტიკა და მკურნალობა.
ბიუჯეტი
კომპონენტის ფარგლებში გათვალისწინებული ღონისძიებები
თანხა (ათას ლარებში)
სტაციონარული დახმარება
2,598.0
ბავშვთა და მოზარდთა ფსიქო-რეაბილიტაციური უზრუნველყოფა
25.0
ფსიქიკურ ავადმყოფთა (მოზრდილთა) ფსიქოსოციალური რეაბილიტაცია
25.0
პირველადი ეპიზოდის განყოფილების ფუნქციონირება
100,0
იძულებით მკურნალობაზე მყოფ პაციენტთა დაცვის ხარჯები
200.0
ეპილეფსიისა და განვითარების ცენტრის ბაზაზე ეპილეფსიის პროფილაქტიკისა და მკურნალობის სახელმწიფო პროგრამა
140.0
პროგრამის მართვის ხარჯები
14.0
სულ
3,102.0
*საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 23 აგვისტოს №496 ბრძანებულების “საქართველოს მოსახლეობის ფსიქიატრიული დახმარების შემდგომი სრულყოფის შესახებ” თანახმად, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს დაეკისრა სულით ავადმყოფთა იძულებითი მკურნალობის (ყველა შესაბამისი პირობების დაცვით) ანაზღაურება.
სტაციონარული დახმარება
ქვეყანაში მიმდინარე სოციალური და ეკონომიკური ცვლილებები თავის ასახვას ჰპოვებს ჯანმრთელობის დაცვის სისტემაზე და მათ შორის, ფსიქიატრიული დახმარების ორგანიზაციაზე. ფსიქიატრიული კონტინგენტის ავადმყოფთა სპეციფიკურობა გამოიხატება ქრონიკულად მიმდინარე დაავადებათა დომინირებაში, რომელთაც ესაჭიროებათ ხანგრძლივი მკურნალობა და პერმანენტული მეთვალყურეობა. იმ მიზეზის გამო, რომ ნათესავები და ახლობლები ხშირად უარს ამბობენ სულით ავადმყოფთა მოვლა-პატრონობაზე, ისინი მთლიანად ფსიქიატრიული დაწესებულების მზრუნველობის ქვეშ ექცევიან. მკურნალობის ხანგრძლივი კურსის საჭიროება, ავადმყოფთა სოციალურად საშიში ქმედებები და ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში შექმნილი კრიტიკული სიტუაცია განაპირობებს სახელმწიფოს მიერ დარგის დაფინანსების აუცილებლობას.
მიზნები და ამოცანები
·
იძულებით მკურნალობაზე მყოფ ავადმყოფთა მკურნალობა;
·
სოციალურად საშიშ ავადმყოფთა მკურნალობა;
·
ქრონიკულ სულით ავადმყოფთა მკურნალობა გამწვავების პერიოდში;
·
ფსიქოზური რეგისტრის აშლილობათა მკურნალობა;
·
პოსტტრავმულ სტრესულ აშლილობათა მკურნალობა.
პროგრამის განხორციელებისა და დაფინანსების მეთოდოლოგია
წინა წლების სტატისტიკაზე დაყრდნობით და გეოგრაფიული ხელისმისაწვდომობის პრინციპის დაცვით პროგრამის სრული მოცულობით განხორციელებისათვის აუცილებელია ქვეყანაში არსებული აღნიშნული ტიპის სამედიცინო დაწესებულებების მთლიანი სიმძლავრეები.
ორგანიზაციების დაფინანსება განხორციელდება დადგენილი წესით, სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში დამტკიცებულ სტანდარტებსა და წლიურ საპროგნოზო მაჩვენებლებზე დაყრდნობით. ანაზღაურების ერთეულს წარმოადგენს საწოლდღე, რომლის ღირებულება შეადგენს 6.75 ლარს (კვების ჩათვლით).
ბავშვთა და მოზარდთა ფსიქორეაბილიტაციური უზრუნველყოფა ფსიქიკურ ავადმყოფთა (მოზრდილთა) ფსიქოსოციალური რეაბილიტაცია
საქართველოში დღეისათვის ფუნქციონირებს ფსიქიატრიული დახმარების პროგრამა, რომელიც ვერ უზრუნველყოფს საჭიროებების სრულად დაფინანსებას. აღნიშნული პროგრამა მთლიანად არის ორიენტირებული მხოლოდ ბიოლოგიურ ფსიქიატრიაზე და არ ითვალისწინებს სოციალურ რეაბილიტაციას, არადა ფსიქიკურად დაავადებულ ადამიანებს აუცილებლად ესაჭიროებათ სოციალური უნარ-ჩვევების აღდგენა, რაც შეამცირებს მათ ინვალიდობას.
ფსიქიატრიული დახმარების აღნიშნული ფორმა მოწონებული და რეკომენდებულია უცხოელი ექსპერტების მიერ. იგი შეტანილია ფსიქიატრიის დარგის განვითარების 5-წლიან გეგმაში, რომელიც დამტკიცებულია შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ.
პროგრამის არსი მდგომარეობს იმაში, რომ შეამციროს ფსიქიკურად დაავადებულ ადამიანთა ინვალიდობის ხარისხი. ხელი შეუწყოს, რათა ფსიქიკურად დაავადებულმა ადამიანებმა ისწავლონ დამოუკიდებლად ცხოვრება, გაუმჯობესდეს მათი სოციალური ადაპტაციის უნარი, მოხდეს მათი ინტეგრაცია საზოგადოებაში, მაგალითად ისწავლონ მედიკამენტების სწორი მიღება, პრეპარატების გვერდითი ეფექტების ამოცნობა, განუვითარდეთ შრომითი უნარ-ჩვევები და ა.შ.
პროგრამის მიზანი
·
ფსიქიკურ ავადმყოფთა რემისიის ხანგრძლივობის გაზრდა;
·
ჰოსპიტალიზაციათა რაოდენობის შემცირება;
·
ფსიქიკურ ავადმყოფთა ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება და მათი მიკროსოციალურ გარემოში ინტეგრირება;
·
ფსიქიკური პრობლემების მქონე ბავშვებისა და მოზარდების ფსიქოლოგიური დახმარება და პრობლემებისაგან თავის დაღწევის უნარის სწავლება;
·
ფსიქიკური პრობლემების მქონე ბავშვებსა და მოზარდებთან საგანმანათლებლო საათების ჩატარება;
·
მშობლებისა და პედაგოგების ცოდნის დონის ამაღლება ფსიქიკური ჯანმრთელობისა და აღზრდის საკითხებში.
ამოცანები
·
ფსიქიკურად დაავადებული ადამიანების სოციალურად დამოუკიდებელ უნარ-ჩვევათა განვითარება, რომელიც აუცილებელია დამოუკიდებელი ცხოვრებისათვის:
·
რეციდივის მოახლოვების გამაფრთხილებელი ნიშნების იდენტიფიკაცია;
·
დაავადების გამაფრთხილებელი ნიშნების კონტროლი;
·
პერსისტენტული სიმპტომების დაძლევა;
·
პრობლემების თავის გართმევის, სიძნელეების გადალახვის სწავლება;
·
მუდმივარსებული სიმპტომების დაძლევა;
·
ალკოჰოლის, თამბაქოსა და ნარკოტიკებისაგან თავის არიდება;
·
საგანმანათლებლო პროგრამის დაძლევისათვის ინტეგრირებული სასწავლო სემინარების ჩატარება;
·
მკურნალობის პროცესის მართვა;
·
ანტიფსიქოტური მედიკამენტის შესახებ ინფორმაციის მოპოვება;
·
მედიკამენტის დამოუკიდებელი მიღებისა და სწორი შეფასების ცოდნა;
·
მედიკამენტის გვერდითი ეფექტების იდენტიფიკაცია;
·
საუბარი მედიკამენტებთან დაკავშირებულ საკითხებზე.
·
ქრონიკული ფსიქიკური აშლილობების მქონე ადამიანების კოგნიტიური, დამოუკიდებელი სოციალური ჩვევების და პრობლემების გადაწყვეტის უნარის გაუმჯობესება:
·
კოგნიტიური ფუნქციების ტრეინინგი;
·
ვერბალური კომუნიკაცია;
·
სოციალური უნარები;
·
ინტერპერსონალურ პრობლემათა გადაჭრა;
პროგრამა გამიზნულია იმისათვის, რომ ქრონიკული ფსიქიკური აშლილობის მქონე ადამიანებმა ისწავლონ რეციდივის პრევენცია, პერისტენტული სიმპტომების მართვა და ნარკოტიკებისაგან თავის არიდება.
მოსალოდნელი შედეგები:
ფსიქიკური დაავადებების მქონე ადამიანებს განუვითარდებათ სოციალურად დამოუკიდებელი უნარ-ჩვევები, რომელიც აუცილებელია დამოუკიდებელი ცხოვრებისათვის, რაც შეამცირებს მათ ინვალიდობას.
ქრონიკული ფსიქიკური აშლილობების მქონე ადამიანებს გაუუმჯობესდებათ კოგნიტიური ფუნქციები, ცხოვრებისეული პრობლემების გადაწყვეტის უნარი.
ქრონიკული ფსიქიკური აშლილობის მქონე ადამიანები ისწავლიან რეციდივის პრევენციას, პერსისტენტული სიმპტომების მართვას და ნარკოტიკებისაგან თავის არიდებას.
პროგრამის ბიუჯეტი განისაზღვრა
ბავშვთა და მოზარდთა ფსიქო-რეაბილიტაციური უზრუნველყოფა – 25 000 ლარი.
ფსიქიკურ ავადმყოფთა (მოზრდილთა) ფსიქოსოციალური რეაბილიტაცია – 25 000 ლარი.
პროგრამის ფინანსური უზრუნველყოფა განხორციელდება ერთიან სახელმწიფო ფონდსა და დაწესებულებებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების პირობებისა და წესების შესაბამისად.
პირველადი ეპიზოდის განყოფილების ფუნქციონირება
ფსიქიატრიული დახმარების ერთ-ერთ პროგრესულ ფორმას წარმოადგენს სტაციონარში ახალი გენერაციის ნეიროლეპტიკებით მწვავე, უმრავლეს შემთხვევაში პირველადი ფსიქოზური ეპიზოდის კუპირება თანამედროვე ნეიროლეფსიური პრეპარატებით. მსოფლიოს წამყვან ფსიქიატრიულ კლინიკებში შექმნილია “პირველადი ეპიზოდის კლინიკები”. მათი ეფექტი კი მდგომარეობს პაციენტის ავადმყოფური მდგომარეობის სწრაფ რედუქციაში (5-7 დღის განმავლობაში), რაც მნიშვნელოვნად ამცირებს ჰოსპიტალიზაციის ხანგრძლივობას და მასთან დაკავშირებულ ხარჯებს, ხელს უწყობს პაციენტის სწრაფ და ეფექტურ ინტეგრაციას საზოგადოებაში.
მიზანი
·
პირველადი ეპიზოდის განყოფილების ფუნქციონირება 15 საწოლზე.
ამოცანები
·
პირველადი ეპიზოდის კუპირება ახალი გენერაციის ნეიროლეპტიკების გამოყენებით;
·
პაციენტის მკურნალობა ახალი გენერაციის ნეიროლეპტიკებით სტაციონარიდან გაწერის შემდეგ ერთი კვირის განმავლობაში.
განყოფილების დატვირთვა 15 საწოლზე წელიწადში 4500 საწოლ/დღის გათვალისწინებით.
პროგრამის ბიუჯეტი შეადგენს 100 000 ლარს.
ეპილეფსიისა და განვითარების დარღვევების ცენტრის ბაზაზე ეპილეფსიის პროფილაქტიკისა და მკურნალობის სახელმწიფო პროგრამა
ეპილეფსია მეტად გავრცელებული თავის ტვინის ქრონიკული დაავადებაა, რომელიც შეიძლება განუვითარდეს ნებისმიერი ასაკის ადამიანს. ეპილეფსიით დაავადებულია მოსახლეობის 0,6—1%, განვითარებად ქვეყნებში კი მისი გავრცელების მაჩვენებელი 4-11%-ია. საქართველოში, განვითარებული ქვეყნების პარამეტრებით, მინიმუმ, 40 ათასი აქტიური ეპილეფსიით (ხანგრძლივ ანტიეპილეფსიურ მკურნალობაზე მყოფი) დაავადებული უნდა იყოს (დაავადებულთა ზუსტი ციფრი უცნობია) და მათ რიცხვს ყოველწლიურად 2000-მდე ახალი შემთხვევა ემატება. დაავადება განსაკუთრებით ხშირია ბავშვებში, მოზარდებში და ხანშიშესულ ადამიანთა შორის. არააქტიური ეპილეფსიითა და ეპილეფსიის მსგავსი მდგომარეობების მქონე ადამიანთა რიცხვი გაცილებით მეტია. ამდენად, ეპილეფსიის მიზეზით “დაზარალებულ” ბენეფიციართა რეალური რიცხვი, 2-3-ჯერ მაინც აღემატება მხოლოდ დაავადებულთა რაოდენობას (მინიმუმ, 120 000 ადამიანი) და ამის გამო მძიმე ეკონომიკურ და სტიგმატიზებულ მდგომარეობაში იმყოფება არა მხოლოდ პაციენტი, არამედ მთელი მისი ოჯახი.
ეპილეფსიის მკურნალობა ნიშნავს როგორც გულყრების, ისე ეპილეფსიის სტიგმის წინააღმდეგ ბრძოლას. მკურნალობის ეფექტურობას მნიშვნელოვნად განსაზღვრავს დროული და ზუსტი დიაგნოზი, ადეკვატურად შერჩეული ანტიეპილეფსიური პრეპარატი, წამლების მისაწვდომობა, პაციენტის მუდმივი მეთვალყურეობა, პაციენტისთვის ადეკვატური ფსიქო-სოციალური გარემო და ადეკვატური საზოგადოებრივი აზრის ფორმირება. ეპილეფსიის დიაგნოსტირება საჭიროებს სპეციფიკურ კვლევებსა და ხანგრძლივ (3-4 საათი, ზოგჯერ მეტიც) კონსულტაციებს; მკურნალობა, სულ ცოტა, 5-წელი, ხშირად კი სიცოცხლის ბოლომდე გრძელდება. მკურნალობის პერიოდში პაციენტს ესაჭიროება ანტიეპილეფსიური პრეპარატი, პერიოდული ეეგ-გამოკვლევა და ეპილეფტოლოგის კონსულტაცია, მუდმივი ამბულატორიული სპეციფიკური მეთვალყურეობა. დღეისათვის, ჩვენს ქვეყანაში დაავადების დიაგნოსტირებისა და უწყვეტი მკურნალობისათვის აუცილებელი თანხები პაციენტთა უმრავლესობას არ გააჩნია, ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამები კი მხოლოდ ეპილეფსიის ურგენტული შემთხვევების ნაწილობრივ დაფინანსებას ითვალისწინებს. დაავადების პრევენციისა და პაციენტთა მუდმივი მეთვალყურეობის კოორდინირებული სისტემა საერთოდ არ არსებობს. შესაბამისად, ჩამოუყალიბებელია ეპილეფსიის ამბულატორიული კვლევებისა და მკურნალობის სტანდარტებიც, რის გამოც პირველადი ჯანდაცვის სპეციალისტები ვერ უზრუნველყოფენ ეპილეფსიის პირველადი დიაგნოსტირების, მკურნალობისა თუ მეთვალყურეობის სპეციფიკას. აღნიშნულის მიზეზით მნიშვნელოვნადაა გაზრდილი დაავადების მძიმედ მიმდინარეობისა და ხშირი გულყრების მქონე პაციენტთა რიცხვი, დიაგნოსტიკური შეცდომების ოდენობა, დაავადებულთა გაღატაკებული ოჯახების რაოდენობა, ეპილეფსიის მქონე ადამიანთა იზოლაციისა და სტიგმატიზაციის ხარისხი, გაზრდილია უმწეოთა, ინვალიდთა და პენსიონერთა რიცხვი, სერიოზული დაბრკოლება აქვს შექმნილი პაციენტის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობასა და ცხოვრების ხარისხს.
დაავადების პრევენციის, პროფესიონალთა მიერ დაავადების ზუსტი დიაგნოსტირების, ადეკვატური ანტიეპილეფსიური მკურნალობისა და დაავადებულთა ადეკვატური მეთვალყურეობის სამსახურების მოწესრიგება, ქვეყნისათვის აუცილებელი კრიტიკული საჭიროებაა, რადგან, სოციალური და ჯანდაცვითი სახელმწიფო პოლიტიკისა და პროგრამების არქონისა და მტრული საზოგადოებრივი აზრის პირობებში საზოგადოების ამ ნაწილის უმეტესობისაგან, უახლოეს მომავალში, ჩამოყალიბდება ინვალიდთა და ანტისოციალურად განწყობილ პიროვნებათა საკმაოდ დიდი ჯგუფი.
მიზანი:
·
ანტიეპილეფსიური სამსახურის შექმნა;
·
ქვეყნისათვის ეპილეფსიის პრევენციისა და მკურნალობის ოპტიმალური მოდელის ჩამოყალიბება.
ამოცანები
·
ეპილეფსიის პროფილაქტიკის საინფორმაციო და სააღრიცხვო სისტემის ამოქმედება –ეპილეფსიის ეროვნული რეგისტრის დანერგვის გზით;
·
ეპილეფსიის გავრცელებული ფორმების ამბულატორიული მკურნალობის სისტემის ჩამოყალიბება – ამბულატორიული მკურნალობის სტანდარტების შექმნისა და დანერგვის გზით;
·
პირველადი ჯანდაცვის რგოლის ნევროლოგების ცოდნის დონის ამაღლება ეპილეფსიის საკითხებში – სასწავლო პროგრამების მომზადებითა და ტრენინგებით;
·
პაციენტთა კონსულტაცია (ეპილეფტოლოგი, ნეირო-ფსიქოლოგი) და ეეგ კვლევა.
მეთოდოლოგია
·
ეპილეფსიის პროფილაქტიკის საინფორმაციო და სააღრიცხვო სისტემის შექმნა დაავადებათა საერთაშორისო საკლასიფიკაციო და სადიაგნოსტიკო სისტემების მიხედვით;
·
პროფილაქტიკის, დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის ამბულატორიული სტანდარტებისა და სახელმძღვანელო მეთოდიკის შექმნა ეპილეფსიის გავრცელებული ფორმების, პაციენტთა ასაკის და სქესის მიხედვით;
·
პირველადი ჯანდაცვის რგოლის ნევროლოგების ტრენინგი ეპილეფსიის რეგისტრისა და ამბულატორიული სტანდარტების შესასწავლად;
·
პირველადი პაციენტების კლინიკური (ეპილეფტოლოგი, ნეიროფსიქოლოგი) და ერთჯერადი ეეგ-გამოკვლევა;
·
პაციენტთა ცხოვრების ხარისხის და პიროვნულ-ემოციური სფეროს შესაფასებელი კითხვარების მომზადება სტანდარტიზება.
·
ეპილეფსიით დაავადებული პაციენტების კლინიკური (ეპილეფტოლოგი, ნეიროფსიქოლოგი) და ერთჯერადი ეეგ-გამოკვლევა.
შეფასების ინდიკატორები
პროფილაქტიკის რგოლი
პირველადი ჯანდაცვის რგოლის დაწესებულებებში ეპიელფსიის მომართვიანობის მაჩვენებლები სამსახურის შექმნამდე და პროექტის დასრულების შემდგომ;
·
სატრენინგო მასალების, ტრენინგის ციკლების და პირველადი ჯანდაცვის რგოლის ექიმების დასწრების რაოდენობრივი მაჩვენებელები;
·
ეპილეფსიის რეგისტრში ჩართული პირველადი ჯანდაცვის რგოლის დაწესებულებებისა და პაციენტების რაოდენობა.
მკურნალობის რგოლი
·
ეპილეფსიის ცალკეულ ფორმათა მკურნალობის სტანდარტები;
·
პაციენტთა გულყრების მონიტორინგი გულყრათა სიხშირის შეფასებით;
·
პაციენტთა ცხოვრების ხარისხის და პიროვნულ-ემოციური სფეროს მაჩვენებლები;
·
ადეკვატურ მკურნალობაზე მყოფი პაციენტების რელაფსების რაოდენობა;
·
შეწყვეტილი მკურნალობის მქონე პაციენტთა რაოდენობა;
·
პაციენტთა ვიზიტისა და გამოკვლევების რაოდენობა სპეციალიზირებულ ცენტრში;
·
ადეკვატურ და არაადეკვატურ მკურნალობაზე მყოფი პაციენტების თანაფარდობა პროგრამის დაწყებამდე და მისი დასრულების შემდეგ.
·
პროექტი განხორციელდება ქ. თბილისში დიდუბე-ჩუღურეთის, გლდანი-ნაძალადევის და ისანი-სამგორის რაიონებში, ეპილეფსიისა და განვითარების დარღვევების ცენტრის მიერ 1 წლის განმავლობაში, 2 ეტაპად.
პროექტის აქტივობების გეგმა
საქმიანობა
ვადები
I ეტაპი – მოსამზადებელი:
1. ეპილეფსიის პროფილაქტიკის საინფორმაციო და სააღრიცხვო სისტემის ელექტრონული ვერსიის შექმნა.
I თვე
2. ეპილეფსიის პროფილაქტიკის, დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის ამბულატორიული სტანდარტების და სახელმძღვანელო მეთოდიკის შექმნა.
I თვე
3. პირველადი ჯანდაცვის რგოლის ექიმების სატრენინგო მასალების მოზადება ეპილეფსიის მართვის საკითხებში.
I-II თვე
4. პაციენტთა ცხოვრების ხარისხის და პიროვნულ-ემოციური სფეროს შესაფასებელი კითხვარების მომზადება სტანდარტიზება.
II-III თვე
5. დიდუბე-ჩუღურეთის, გლდანი-ნაძალადევის და ისანი-სამგორის რაიონების პოლიკლინკებთან დაკავშირება და ინფორმაციის მიწოდება ექიმებისთვის.
II-III თვე
II ეტაპი
6. პირველადი ჯანდაცვის რგოლის ნევროლოგების ტრენინგი ეპილეფსიის რეგისტრისა და ამბულატორიული სტანდარტების შესასწავლად.
IV თვე
7. პირველადი პაციენტების კლინიკური (ეპილეფტოლოგი, ნეიროფსიქოლოგი) და ერთჯერადი ეეგ-გამოკვლევა;
I-XII თვე
8. ეპილეფსიით დაავადებული პაციენტების კლინიკური (ეპილეფტოლოგი, ნეიროფსიქოლოგი) და ერთჯერადი ეეგ-გამოკვლევა.
I-XII თვე
9. ეპილეფსიის მქონე პაციენტთა პიროვნულ-ემოციური სფეროს გამოკვლევა.
I-XII თვე
10. პირველადი ჯანდაცვის რგოლის ექიმების ეპილეფტოლოგიური საქმიანობის მონიტორინგი
XI-XII თვე
მუხლი 10🔗. ფთიზიატრიული დახმარების კომპონენტი
დღეს მსოფლიოში ტუბერკულოზით იღუპება მეტი მოზრდილი და ახალგაზრდა, ვიდრე სხვა, ნებისმიერი ინფექციური დაავადებით. ტუბერკულოზით ყოველწლიურად 2-3 მილიონი ადამიანი კვდება, მათ შორის 100 000 ბავშვი. მოსახლეობის 1/3 ინფიცირებული, რომელთა 5-10% სიცოცხლის რომელიმე მონაკვეთში ავადდება ტუბერკულოზით. ბაქტერიაგამოყოფით მიმდინარე ფილტვის ტუბერკულოზით დაავადებული ადამიანი წელიწადში საშუალოდ 10-15 ადამიანს აინფიცირებს.
მსოფლიოს მასშტაბით ტუბერკულოზის ეპიდემიოლოგიური მდგომარეობის გაუარესების მთავარი ფაქტორებია:
o
ჯანდაცვის პოლიტიკაში ტუბერკულოზთან ბრძოლის ნაკლებად პრიორიტეტულობა;
o
არასასურველი სოციალურ-ეკონომიკური ტენდენციები;
o
დემოგრაფიული ცვლილებები;
o
აივ ეპიდემია.
ამ მხრივ გამონაკლისს არც საქართველო წარმოადგენს. 1991-94 წლებში მიმდინარე სამოქალაქო ომმა, აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის კონფლიქტებმა და ჯანდაცვის სისტემის სრულმა კოლაფსმა, მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობისა და ტუბერკულოზის ეპიდემიოლოგიური სიტუაციის მკვეთრი გაუარესება გამოიწვია, შესაბამისად, ტუბერკულოზის პრობლემა ქვეყანაში კვლავ აქტუალურია, ამიტომ ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ გასული საუკუნის ოთხმოცდაათიანი წლების დასაწყისში ჩვენი პლანეტის მასშტაბით ტუბერკულოზის ეპიდემიოლოგიური მდგომარეობა შეაფასა, როგორც უკიდურესად მძიმე და მსოფლიოს ქვეყნებს შესთავაზა ამ სნეულებასთან ბრძოლის ახალი, დოტს სტრატეგია.
მსოფლიო ბანკი DOT -ს სტრატეგიას მიიჩნევს ეკონომიკური თვალსაზრისით ყველაზე გამართლებულ და ეფექტურ ღონისძიებათა სისტემად და რეკომენდაციას უწევს, რომ იგი საფუძვლად დაედოს ტუბერკულოზთან ბრძოლის სახელმწიფო პროგრამებს.
დღეისთვის DOT-ს სტრატეგია დანერგილია 180-ზე მეტ ქვეყანაში, მათ შორის საქართველოშიც
მიზანი:
o
ავადობის, სიკვდილიანობისა და საზოგადოებაში ინფექციის გავრცელების შემცირება;
o
ტუბსაწინააღმდეგო მედიკამენტების მიმართ რეზისტენტობის განვითარების პრევენცია.
ამოცანები:
o
ფილტვის ტუბერკულოზის ბაქტერიაგამომყოფი (მგბ+), “ახალი შემთხვევების” სულ მცირე 70%-ის გამოვლენა;
o
ფილტვის ტუბერკულოზის ბაქტერიაგამომყოფი (მგბ+), ”ახალ შემთხვევათა” სულ მცირე 85%-ის განკურნება.
კომპონენტის შესრულებაზე პასუხისმგებელი დაწესებულებები:
სახელმწიფო პროგრამის მართვა წარმოებს საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ. ცენტრალურ დონეზე პროგრამის კოორდინაციაზე პასუხისმგებელია ტუბერკულოზისა და ფილტვის დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრი, რეგიონალურ დონეზე კი – რეგიონალური და სარაიონოთაშორისო ტუბდაწესებულებები.
ბიუჯეტი
ღონისძიება
ბიუჯეტი (ათას ლარებში)
სტაციონარული მომსახურება
2,558.0
DOT
– სოციალური მეურვეობის სამსახური თბილისში
170.5
რეფერენს კონტროლი
81.5
პროგრამის სუპერვიზია
30.0
პროგრამის მართვის ხარჯები
10.0
დევნილთა საკურორტო მომსახურება
250.0
სულ
3.100.0
* პირველი რიგის ტუბსაწინააღმდეგო მედიკამენტებით უზრუნველყოფას (პროგრამის სახელმწიფო ბიუჯეტის ზემოთ) ახორციელებს გერმანიის ტექნიკური თანამშრომლობის ორგანიზაცია GTZ.
დაფინანსების მეთოდოლოგია:
ორგანიზაციათა დაფინანსება განხორციელდება დადგენილი წესით სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში დამტკიცებულ სტანდარტებსა და წლიურ საპროგნოზო მაჩვენებლებზე დაყრდნობით. ანაზღაურების ერთეულს წარმოადგენს საწოლდღე, რომლის ღირებულება რეგიონებში შეადგენს 13.7 ლარს (კვების ჩათვლით), ქ. თბილისში კი საწოლდღის ღირებულება 18.5 ლარით განისაზღვრება (კვების ჩათვლით). ცალკეული ნოზოლოგიები დაფინანსდება შემთხვევის სახელშეკრულებო ფასით. ტენდერის ჩატარების შემთხვევაში მომსახურების ღირებულება განისაზღვრება სატენდერო პირობით.
საწოლდღის ტარიფებს შორის არსებული სხვაობა გამოწვეულია იმით, რომ არსებული სტატისტიკური მონაცემებით გართულებული შემთხვევების, მძიმე პათოლოგიების მეტი წილი მოდის თბილისის სტაციონარზე, სადაც სამედიცინო მომსახურება ხორციელდება უფრო მეტი მოცულობით (კლინიკო-დიაგნოსტიკური გამოკვლევები და სხვ.). ამასთან, თბილისში კომუნალური და ზედნადები ხარჯები უფრო მაღალია, ვიდრე რეგიონებში.
განხორციელების მეთოდოლოგია:
ქვეყანაში ტუბერკულოზზე სრულფასოვანი კონტროლი რომ დაწესდეს, ანუ შევძლოთ დასახული მიზნის მიღწევა და ამოცანების განხორციელება, აუცილებელია, შესრულდეს DOT-ს სტრატეგიის ხუთი ძირითადი ელემენტი:
1. ქვეყნის მთავრობის პოლიტიკური და ფინანსური მხარდაჭერა.
2. ეჭვმიტანილ პაციენტთაგან ტუბერკულოზის შემთხვევათა გამოვლენა ნახველის ნაცხის პირდაპირი მიკროსკოპიული გამოკვლევის საშუალებით.
3. ტუბერკულოზის ყველა შემთხვევაზე სტანდარტული მოკლევადიანი კონტროლირებადი ქიმიოთერაპიის ჩატარება სამედიცინო პერსონალის უშუალო მეთვალყურეობის ქვეშ (DOT).
4. ძირითადი ტუბსაწინააღმდეგო მედიკამენტებით რეგულარული და უწყვეტი მომარაგება.
5. შემთხვევათა გამოვლენასა და მკურნალობის შედეგებზე მონიტორინგი და სუპერვიზია (რეგისტრაცია-ანგარიშგება).
სახელმწიფო პროგრამით გათვალისწინებული სადიაგნოზო, სამკურნალო და პრევენციული ღონისძიებები დახმარების 3 დონით განისაზღვრება. პირველი დონის ფთიზიატრიულ დახმარებას აწარმოებენ ზოგადი პროფილის პოლიკლინიკებთან არსებული ტუბკაბინეტები და ტუბსაწინააღმდეგო დისპანსერების ამბულატორიული განყოფილებები. მეორე დონის დახმარება ხორციელდება ფტიზიო-პულმონოლოგიურ საავადმყოფოებსა და ტუბსაწინააღმდეგო დისპანსერების სტაციონარულ განყოფილებებში, ხოლო მესამე დონის დახმარებას ახორციელებს ტუბერკულოზისა და ფილტვის დაავადებათა ეროვნული ცენტრი.
პროგრამით გათვალისწინებული ღონისძიებები წარმოდგენილია ამბულატორიული და სტაციონარული სახელმწიფო სტანდარტების სახით, სადაც განსაზღვრულია სადიაგნოზო და სამკურნალო მოცულობები.
ტუბერკულოზზე ეჭვმიტანილმა ყველა პირმა უნდა მიმართოს სპეციალიზებულ ამბულატორიულ დაწესებულებას საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით: ტუბკაბინეტი, ტუბდისპანსერი (სამედიცინო მომსახურების პირველი დონე), სადაც მათ პროგრამის ფარგლებში უფასოდ ჩაუტარდებათ აუცილებელი (სტანდარტული) გამოკვლევები. დიაგნოსტირების შემთხვევაში პაციენტი ექცევა რეგისტრაცია-ანგარიშგების სისტემაში და იწყებს მკურნალობას. თუ ამბულატორიული სადიაგნოზო გამოკვლევების მოცულობა საკმარისი არ არის ტუბერკულოზის დიაგნოზის დასადგენად, პაციენტი იგზავნება სტაციონარულ სადიაგნოზო გამოკვლევაზე (სამედიცინო მომსახურების მეორე-მესამე დონე).
ტუბერკულოზის დიაგნოზის დადასტურების შემთხვევაში პაციენტს ენიშნება ტუბსაწინააღმდეგო ქიმიოთერაპია, რომელიც მოიცავს ორ ფაზას: ინტენსიურსა და გაგრძელებითს.
ქიმიოთერაპიის ინტენსიური ფაზა (2-3 თვე) შეიძლება ჩატარდეს როგორც სტაციონარულ, ასევე ამბულატორიულ პირობებში. სტაციონარში მკურნალობის პრიოპიტეტი ენიჭებათ ყველა მგბ+ ავადმყოფსა და ასევე მგბ– ავადმყოფებს დაავადების მძიმე მიმდინარეობით.
ქიმიოთერაპიის გაგრძელების ფაზა ტარდება ძირითადად ამბულატორიულად, საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით (4-5 თვე).
სამკურნალო კატეგორიები:
ქიმიოთერაპიის ოთხ სტანდარტულ კატეგორიად (I, II, III, IV) ავადმყოფების დაყოფას საფუძვლად უდევს:
o
ტუბერკულოზური კერის ლოკალიზაცია;
o
ბაქტერიოსკოპული გამოკვლევის შედეგები: ფილტვის ტუბერკულოზი ბაქტერიაგამოყოფით (მგბ+), ფილტვის ტუბერკულოზი ბაქტერიაგამოყოფის გარეშე (მგბ–);
o
ტუბსაწინააღმდეგო ფარმაკოლოგიური ანამნეზი და მისი შედეგი (“ახალი შემთხვევა”, “რელაფსი”, “უშედეგო მკურნალობა”, “მკურნალობა შეწყვეტის შემდეგ”, “ქრონიკული შემთხვევა”, ”სხვა”);
o
დაავადების სიმძიმე.
შეფასების კრიტერიუმები:
o
“ახალი მგბ+” შემთხვევების გამოვლენის მაჩვენებელი;
o
ფილტვის ტუბერკულოზის შემთხვევათა შორის მგბ+-ობის მაჩვენებელი;
o
“ახალი მგბ+”-ის “წარმატებული მკურნალობის” შემთხვევების მაჩვენებელი.
კომპონენტის მოსალოდნელი ეფექტი:
წარმატებით განხორციელებული პროგრამის დინამიკა ასეთია: თავდაპირველად იზრდება “ახალი მგბ+” შემთხვევების რაოდენობა, რომლის პარალელურად მცირდება “წარსულში ნამკურნალები” შემთხვევები, საბოლოოდ კი (წელიწადში 3-5%-ით) შემცირებას იწყებს “ახალ მგბ+” შემთხვევების რაოდენობა.
DOT – სოციალური მეურვეობის სამსახური ქ. თბილისში
DOT – ი, ანუ მკურნალობა უშუალო მეთვალყურეობის ქვეშ წარმოადგენს თშ სტრატეგიის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ელემენტს, რომლის განსახორციელებლადაც შეიქმნა DOT – სოციალური მეურვეობის სამსახური, რომელიც სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში მონაწილეობას მიიღებს DOT-ის განხორციელებაში მთელი თბილისის მაშტაბით.
სპეციალურად მომზადებული სამედიცინო პერსონალი (DOT-მედდა) ახდენს უშუალო მეთვალურეობას ამბულატორიულ მკურნალობაზე მყოფი პაციენტების მიერ მედიკამენტების მიღებაზე კვირაში 3-ჯერ, მკურნალობის მთელი კურსის განმავლობაში (6,7,8,9 თვე).
მკურნალობის ეს მეთოდი შეიძლება განხორციელდეს როგორც ბინაზე, ასევე სამკურნალო დაწესებულებებში (დისპანსერი, კაბინეტი, სამედიცინო პუნქტი) ან მის გარეთ, პაციენტისათვის ხელსაყრელ ნებისმიერ ადგილას.
მგრძნობელობის განსაზღვრა და რეფერენს კონტროლი სტაციონარსა და ამბულატორიაში
ტუბერკულოზთან ბრძოლაში დიდი მნიშვნელობა ენიჭება შემთხვევათა გამოვლენის ხარისხის უზრუნველყოფას და მკურნალობის პროცესის ლაბორატორიულ მონიტორინგს.
სარწმუნო დიაგნოზი შეიძლება დაისვას მხოლოდ ბაქტერიოლოგიური გამოკვლევით, რომელიც გულისხმობს ნახველში მიკობაქტერიების აღმოჩენას ბაქტერიოსკოპული და/ან კულტურალური მეთოდით, რაც ამავე დროს იძლევა ეპიდზედამხედველობის განხორციელების საშუალებას ანტიტუბერტულოზური პრეპარატების მიმართ რეზისტენტობაზე.
დიაგნოსტიკისა და სამკურნალო პროცესის ხარისხის ამაღლების მიზნით საჭიროა განხორციელდეს ბაქტერიოლოგიური დიაგნოსტიკის ხარისხის კონტროლის უზრუნველყოფა სტაციონარსა და ამბულატორიაში, რაც შესაძლებელია მხოლოდ ეროვნული რეფერენს ლაბორატორიის მიერ და გულისხმობს ტუბერტულოზზე ეჭვმიტანილი პირების ბაქტერიოლოგიურ გამოკვლევას და მკურნალობის პროცესის ლაბორატორიულ მონიტორინგს მთელი ქვეყნის ტუბსაწინააღმდეგო ქსელიდან, კერძოდ:
o
ბაქტერიოსკოპული გამოკვლევა-რეფერენს კონტროლი;
o
კულტურალური გამოკვლევა;
o
მგრძნობელობის განსაზღვრა პირველი რიგის ტუბსაწინააღმდეგო პრეპარატების მიმართ;
o
ნაცხის ხარისხის კონტროლი.
სუპერვიზია
სუპერვიზია წარმოადგენს ერთ-ერთ აუცილებელ ელემენტს DOT-ს სტრატეგიის წარმატებით დანერგვისა და სრულფასოვანი კონტროლის დაწესებისათვის. ეს არის სისტემატიური პროცესი, რომლის მიზანია ადგილზე ტუბერკულოზთან ბრძოლის ღონისძიებათა ხარისხის შეფასება, თანამშრომლებისათვის (ექიმები, მედდები, ლაბორანტები) პრაქტიკული უნარ-ჩვევების სრულყოფა, მეთოდოლოგიური და საკონსულტაციო დახმარების გაწევა, სამუშაოსადმი დამოკიდებულების გაუმჯობესება, არსებული ხარვეზების ოპერატიულად გამოვლენა და მათი დროულად მოწესრიგება.
ტუბერკულოზის სახელმწიფო და გერმანიის (საქართველო-გერმანიის სამთავრობო ხელშეკრულება) პროგრამების ფარგლებში (ჯანმო-ს რეგულაციების მიხედვით) სუპერვიზიები ტარდება რაიონული და რეგიონალური დონის დაწესებულებებში 2003 წლის მაისიდან. რაიონულ დონეზე ანუ ტუბკაბინეტებში სუპერვიზიებს ახორციელებენ რეგიონალური კოორდინატორები წელიწადში ოთხჯერ, ხოლო რეგიონალურ ტუბდისპანსერებში – ტუბერკულოზისა და ფილტვის დაავადებათა ეროვნული ცენტრის ტუბერკულოზის კონტროლის სამსახურთან არსებული ცენტრალური დონის სუპერვაიზორთა ჯგუფი, რომელიც ტარდება წელიწადში 2-ჯერ. სუპერვიზიის ჩატარებისას ჯანმოსა და ტუბერკულოზისა და ფილტვის დაავადებებთან ბრძოლის საერთაშორისო კავშირის (IUTLD) მიერ შემუშავებული რეგისტრაცია-ანგარიშგების სისტემის საშუალებით ფასდება რაიონის, რეგიონისა და შესაბამისად მთელი ქვეყნის ეპიდემიოლოგიური სიტუაცია, ტუბსაწინააღმდეგო პროგრამის ეფექტურობა.
სუპერვიზია გულისხმობს ტუბერკულოზთან ბრძოლის სახელმწიფო პროგრამაში გამოყენებული სარეგისტრაციო ფორმების შესწავლას, შემოწმებასა და ადგილზე მათ კორექციას, ავადმყოფობის ისტორიების შესწავლას, ინტერვიუირებას ექიმთან, DOT-მედდასთან, ლაბორანტთან და პაციენტთან, შესაბამისი კითხვარის მიხედვით.
სუპერვიზიის შედეგებით შესაძლებელია ტუბსაწინააღმდეგო პროგრამის ეფექტურობის შეფასება.
მუხლი 11🔗. სამეანო დახმარების კომპონენტი
o
სამეანო დახმარების კომპონენტი შედგება 3 ქვეკომპონენტისაგან:
o
სამეანო დახმარება, ახალშობილთა მოვლა სამშობიარო სახლის პირობებში;
o
ახალშობილთა სკრინინგი ფენილკეტონურიაზე;
o
მელოგინეთა სეფსისის მკურნალობა.
ბიუჯეტი
ქვეკომპონენტები
ბიუჯეტი ათასი ლ
სამეანო დახმარება, ახალშობილთა მოვლა სამშობიარო სახლის პირობებში
8 720.0
მელოგინეთა სეფსისის მკურნალობა
120.0
ფენილკეტონურიაზე ახალშობილთა სკრინინგი და ფენილკეტონურიითა და ჰიპერფენილალანინემიით დაავადებულ ბავშვთა პატრონაჟი და მკურნალობა
140.0
პროგრამის მართვის ხარჯები
20.0
სულ
9 000.0
სამეანო დახმარება, ახალშობილთა მოვლა სამშობიარო სახლის პირობებში
დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობის დაცვა სახელმწიფოს მიერ ერთ-ერთ ძირითად პრიორიტეტად არის აღიარებული. არსებული რთული დემოგრაფიული ვითარების ფონზე კომპონენტი დედათა და ბავშვთა ავადობისა და სიკვდილიანობის მაჩვენებლების შემცირებაზე არის ფოკუსირებული.
მიზნები:
o
სახელმწიფოს მიერ სამეანო დახმარების საყოველთაო ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა;
o
სამეანო დაწესებულებათა ფუნქციონირებისათვის კონკურენტუნარიანი გარემოს შექმნა;
o
დედათა და პერინატალური ავადობისა და სიკვდილიანობის მაჩვენებლების შემცირება.
ამოცანები:
o
ქალთა კონსულტაციების მიერ თითოეული ორსულისათვის სამეანო ბარათის დარიგება, რომელსაც ძალა ექნება პროგრამაში მონაწილე სამეანო დაწესებულებებში და ანაზღაურდება სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის მიერ;
o
პროგრამაში მონაწილე სამეანო დაწესებულებებისათვის მომსახურების ზღვრული ტარიფის დაწესება;
o
პროგრამაში მონაწილეობის თანაბარი შესაძლებლობის უზრუნველყოფა ქვეყნის ტერიტორიაზე მოქმედი ყველა სამეანო-გინეკოლოგიური პროფილის ლიცენზირებული დაწესებულებისათვის;
o
სახელმწიფოს მიერ დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში ნაკისრი ვალდებულებებისა და პაციენტთა უფლებების შესახებ მოსახლეობის ინფორმირება ქალთა კონსულტაციების ქსელის, ბეჭდვითი პრესისა და მასობრივი ინფორმაციის სხვა საშუალებების გამოყენებით.
კომპონენტის მოსალოდნელი შედეგი
o
ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწდომობის გაუმჯობესება;
o
ჯანსაღი კონკურენტული გარემოს პირობებში სამედიცინო მომსახურეობის ფასების კორექცია და სამედიცინო მომსახურეობის ხარისხის გაუმჯობესება;
o
მოსახლეობის ინფორმირებულობის დონის ამაღლების გზით ორსულთა უფლებების რეალიზაცია სამეანო დახმარების პროგრამის ფარგლებში.
დაფინანსების მეთოდოლოგია
პროგრამაში მონაწილე დაწესებულებების დაფინანსება განხორციელდება დადგენილი წესით და სოციალური დაზღვევის ერთიან სახელმწიფო ფონდსა და სამედიცინო დაწესებულებას შორის გაფორმებული ხელშეკრულების პირობებით.
სამეანო დახმარების კომპონენტის განხორციელებაში მონაწილეობის მიღების უფლება ექნება ქვეყნის ტერიტორიაზე მოქმედ ყველა სამეანო-გინეკოლოგიური პროფილის ლიცენზირებულ დაწესებულებას, რომელსაც შეეძლება მომსახურეობის გაწევა ზღვრული ტარიფის პირობებში.
არსებულ სტატისტიკურ მონაცემებზე დაყრდნობით გართულებული მშობიარობების, ორსულთა პათოლოგიების მკურნალობის მეტი წილი მოდის თბილისისა და ცენტრალური ქალაქების სამეანო დაწესებულებებზე და ისინი ერთგვარად წარმოადგენენ აღნიშნული შემთხვევების კოლექტორს. ამასთან, ცენტრალური ქალაქების სამეანო დაწესებულებებში სამედიცინო მომსახურეობა ხორციელდება უფრო მეტი მოცულობით (კლინიკო-დიაგნოსტიკური გამოკვლევები და სხვა), ვიდრე რაიონულ ცენტრებში. თბილისის სამეანო დაწესებულებებში კომუნალური და ზედნადები ხარჯების მეტობისა და ზემოაღნიშნულ მიზეზთა გათვალისწინებით შემოღებულ იქნა დიფერენცირებული ზღვრული ტარიფი:
თბილისი – 230 ლარი;
ქუთაისი, ბათუმი, რუსთავი – 200 ლარი;
დანარჩენ ქალაქებსა და რაიონებში – 170 ლარი;
ზღვრული ტარიფი წარმოადგენს შემთხვევის გასაშუალოებულ ფასსა და გულისხმობს სამშობიარო სახლის პირობებში ახალშობილის მოვლასა და დაბადების პირველ წუთებში ახალშობილის ვიტალური ფუნქციების შეფასებას.
სამეანო ბარათი წარმოადგენს სახელმწიფო გარანტიას დეკლარირებული დახმარების ფარგლებში. მისი გაცემა იწარმოებს ქალთა კონსულტაციებში ორსულობის 22-ე კვირიდან. სამეანო დაწესებულებაში ორსულის მოთავსების შემდგომ ბარათის მოთხოვნის შემთხვევაში ბარათი გაიცემა სამეანო დაწესებულებიდან წარმოდგენილი ფორმა №27 საფუძველზე.
მშობიარეთა მიერ მონაწილე დაწესებულებებში წარდგენილი ბარათი (თითო ყოველ პაციენტზე) სახელმწიფოს მხრიდან დაფინანსებულ იქნება ზემოაღნიშნული ზღვრული ტარიფის ფარგლებში და იგი არ დაექვემდებარება ორსულის მხრიდან თანაგადახდას. სახელმწიფო სამედიცინო სტანდარტის შესაბამისად, სამეანო დახმარებისა და ახალშობილთა მოვლის საერთო ღირებულება პროგრამაში მონაწილე სამეანო დაწესებულებებში არ უნდა აღემატებოდეს ზღვრულ ტარიფს. სტანდარტით გაუთვალისწინებელი მომსახურების (ექიმის არჩევა, კვება, სხვა სერვისული მომსახურება და ა.შ.) ღირებულება ანაზღაურდება პაციენტის მიერ.
მელოგინეთა სეფსისის მკურნალობა
ლოგინობის ხანის ინფექციური გართულებები და მელოგინეთა სეფსისი დედათა ავადობის და სიკვდილიანობის გამომწვევ მნიშვნელოვან მიზეზს წარმოადგენს. დედათა სიკვდილიანობის სტრუქტურაში სეპტიურ გართულებებს წამყვანი ადგილი უკავია ეკლამპსიასა და სამეანო სისხლდენებთან ერთად. ქვეკომპონენტი ფოკუსირებულია მელოგინეებში სეპტიურ გართულებათა ადრეულ გამოვლენასა და სათანადო მკურნალობის უზრუნველყოფაზე.
მიზნები:
o
სეფსისით გამოწვეული დედათა მძიმე ავადობისა და სიკვდილიანობის თავიდან აცილება;
o
მელოგინეთა სეფსისის შემთხვევათა მკურნალობის ხარჯების დაფარვა სახელმწიფოს მიერ დეკლარირებული დახმარების ფარგლებში.
ამოცანები:
o
მელოგინეთა სეფსისის დროული დიაგნოსტიკისა და სპეციალიზირებული დაწესებულებების მიერ კვალიფიციური დახმარების გაწევის უზრუნველყოფა;
o
სამშობიარო სახლებსა და ქალთა კონსულტაციებში ორსულთა და მელოგინეთა სათანადო ინფორმირების უზრუნველყოფა სეფსისის დუნედ მიმდინარე ფორმების ნიშნებისა და სიმპტომების შესახებ;
o
პროგრამის ფინანსური უზრუნველყოფა განხორციელდება სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდსა და სამედიცინო დაწესებულებას შორის გაფორმებული ხელშეკრულების პირობებითა და წესებით.
ქვეკომპონენტის მოსალოდნელი შედეგები:
o
ლოგინობის ხანის ინფექციურ გართულებათა მძიმე ფორმებით ავადობის შემცირება;
o
მელოგინეთა სეფსისით გამოწვეული სიკვდილიანობის შემცირება.
ფენილკეტონურიაზე ახალშობილთა სკრინინგი და ფენილკეტონურიითა და ჰიპერფენილალანინემიით დაავადებულ ბავშვთა პატრონაჟი და მკურნალობა
მსოფლიოში ცნობილი უნარშეზღუდულობის გამომწვევი მრავალი მემკვიდრული ბუნების დაავადების პრევენციისათვის წამყვანმა სპეციალისტებმა შეიმუშავეს ახალშობილთა მასიური გამოკვლევის (სკრინინგის) პროგრამები. ასეთი სახის კვლევები შესაძლებლობას იძლევა დიაგნოსტირება მოხდეს ჯერ კიდევ დავადების ლატენტურ პერიოდში. დროული სამედიცინო ჩარევა კი ხელს უშლის დაავადების კლინიკური სურათის გაშლას.
დღეისათვის საქართველოში აღინიშნება ისეთი მემკვიდრული დაავადების მაღალი სიხშირე, როგორიცაა ფენილკეტონურია, რომელიც იწვევს ოლიგოფრენიას, რის საფუძველზეც ვითარდება უნარშეზღუდულობა. მიზანშეწონილია სახელმწიფო პროგრამით მოხდეს ფენილკეტონურიის გამოსავლენი სკრინინგისა და მკურნალობის დაფინანსება. დასავლეთის ქვეყნების გამოცდილებით სკრინინგ პროგრამების ეფექტურობა დადასტურებულია. ეს პროგრამები არამარტო ამცირებენ უნარშეზღუდული პაციენტების რაოდენობას, არამედ ამცირებენ მის ხარისხსაც. ამით მკვეთრად მცირდება სახელმწიფოს მიერ გაწეული სოციალური დაცვის და სამედიცინო მომსახურების ხარჯები.
მიზნები:
o
ფენილკეტონურიით დაავადებულთა დროული გამოვლენა და უნარშეზღუდული მოსახლეობის რაოდენობის შემცირება;
o
უნარშეზღუდულობის ხარისხის შემცირება;
o
ფ.კ.უ.-ს პათოლოგიური გენის მატარებელი ოჯახების გამოვლენა.
ამოცანები:
o
ფენილალანემიის მქონე ახალშობილთა გამოვლენა;
o
ფ.კ.უ.-ს დროული დიაგნოსტიკა;
o
ფ.კ.უ.-ს გამოსავლენი მასიური კვლევის ინტეგრირება;
o
ფ.კ.უ.-ს პათოლოგიური გენების ეპიდემიოლოგიის შესწავლა საქართველოში;
o
ფ.კ.უ-ს პათოლოგიური გენების მატარებელი ოჯახების კონსულტირება ამ პათოლოგიათა პრევენციის მიზნით;
o
ფენილკეტონურიით და ფენილალანინემიით შეპყრობილ ბავშვთა პატრონაჟი და ამბულატორიული მკურნალობა;
o
გამოვლენილი ავადმყოფების ოჯახების წევრებთან ტრენინგის ჩატარება;
o
ფ.კ.უ-ს სკრინინგთან დაკავშირებული საინფორმაციო ტრენინგის ჩატარება სამშობიარო სახლებში;
o
ფ.კ.უ. მონაცემების საინფორმაციო ბანკის შექმნა.
მუხლი 12🔗. ბავშვთა (0-3 წლამდე) სამედიცინო დახმარების კომპონენტი
საქართველოში უკანასკნელი ათწლეულის მანძილზე სოციალურ-ეკონომიკური პირობების გაურესება ყველაზე მძიმედ აისახა ბავშვთა ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე. საგრძნობლად შემცირდა შობადობის დონე (1000 სულ მოსახლეზე 1990 – 17,1 %-დან 2002 წელს – 10,7%-მდე. ბუნებრივი ნამატის მახასიათებლმა მკვეთრად დაიკლო 1989 წელს 7,7 2002 წელს 0. სოციალური მონიტორინგი «ინოსენტი» 2004წ.). ასეთი დემოგრაფიული სურათის ფონზე საკმაოდ მაღალია ბავშვთა ავადობისა და მოკვდაობის მაჩვენებლები (2002 – 20,3 1000 სულ მოსახლეზე), რომელიც ბოლო 3 წლის განმავლობაში მატების ტენდენციით ხასიათდება. ბავშვთა მოკვდაობის სტრუქტურაში პირველ ადგილზეა ახალშობილობის პერიოდის პათოლოგია, ხოლო პოსტნატალურ პერიოდში წამყვანი ადგილი უჭირავს სასუნთქი სისტემის დაავადებებს, ნაწლავურ ინფექციებს, ნერვული სისტემის დაავადებებს და სხვ. განსაკუთრებით მაღალია სიკვდილობა ადრეულ ნეონატალურ პერიოდში (სიცოცხლის პირველი 7 დღე), რომლის მიხედვითაც საქართველოს პირველი ადგილი უჭირავს ევროპისა და პოსტ სოციალისტურ ქვეყნებს შორის. ბავშვთა ავადობის მაღალი მაჩვნებლების განმაპირობებელ ფაქტორებს შორის უნდა გამოიყოს ინტენსიური ზრდის პერიოდში ბავშვის არაბალანსირებული კვება, სასიცოცხლოდ აუცილებელი ვიტამინებისა და მიკროელემენტების (რკინა, იოდი და სხვ.) დეფიციტი.
ბავშვთა სულიერ და ფიზიკურ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პრობლემები სტრუქტურით პოლიმორფულია და მათი გადაჭრა საჭიროებს რამდენიმე მიმართულებით გეგმაზომიერი ღონისძიებების გატარებას, რომელთა განხორციელების მიზნით სახელმწიფო ვალდებულია ხელი შეუწყოს მოცემულ სფეროში საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარებას და მიიღოს ყველა ზომა, რათა არსებული რესურსების პირობებში მაქსიმალურად იქნეს უზრუნველყოფილი ჯანმრთელი, ჰარმონიულად განვითარებული, სოციალურად აქტიური მომავალი თაობის ფორმირება.
ბიუჯეტი
ღონისძიება
ბიუჯეტი (ათას ლარებში)
0-3 ასაკის ბავშვთა სტაციონარული მკურნალობა
5,785.8
ბავშვთა გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების კომპონენტი
199.2
პროგრამის მართვის ხარჯები
15.0
სულ
6,000.0
0-3 ასაკის ბავშვთა სტაციონარული მკურნალობა
მიზანი:
3 წლამდე ასაკის ბავშვთა ავადობისა და მოკვდაობის მაჩვენებლების შემცირება და ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება მაღალკვალიფიციური სამედიცინო დახმარების უზრუნველყოფის გზით.
ამოცანები:
·
სამ წლამდე ასაკის ბავშვთა ხარისხიანი და ხელმისაწვდომი ამბულატორიული (დღის სტაციონარი) მომსახურების უზრუნველყოფა;
·
სამ წლამდე ასაკის ბავშვთა ხარისხიანი და ხელმისაწვდომი სტაციონარული მომსახურების უზრუნველყოფა.
·
პროგრამის მოსალოდნელი ეფექტია ჯანდაცვის მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესება, ამბულატორიული და სტაციონარული სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა, რაც თავისთავად განაპირობებს ბავშვთა სიცოცხლის ხარისხის გაუმჯობესებას, ავადობისა და სიკვდილობის მაჩვენებლების შემცირებას.
დაფინანსების მეთოდოლოგია
ორგანიზაციების დაფინანსება განხორციელდება დადგენილი წესით, სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში დამტკიცებულ სტანდარტებსა და წლიურ საპროგნოზო მაჩვენებლებზე დაყრდნობით. ტენდერის ჩატარების შემთხვევაში მომსახურების ღირებულება განისაზღვრება სატენდერო პირობით.
შეფასების კრიტერიუმებია:
·
0-დან 3-წლამდე ასაკის ბავშვთა ავადობის სიხშირე;
·
ნეონატალური და ადრეული ნეონატალაური მოკვდაობის მაჩვენებლები;
·
ჩვილ ბავშვთა და ბავშვთა მოკვდაობის მაჩვენებლები;
·
სხვა სტატისტიკული მაჩვენებლები (ჰოსპიტალიზაციის რიცხვი, საწოლ-დღეთა რაოდენობა, გართულებათა განვითარების სიხშირე, იმუნიზაციის მაჩვენებელი, ბუნებრივი კვების და ექსკლუზიური ძუძუთი კვების მაჩვენებელი, დაბალი წონით დაბადებულ ბავშვთა სიხშირე და სხვ).
ბავშვთა გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების კომპონენტი
მიუხედავად დეკლარირებული ბავშვთა სამედიცინო დახმარების პრიორიტეტულობისა, სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული ამბულატორიული თუ სტაციონარული პროგრამები ხშირად არასაკმარისია, სახელმწიფოს მიერ გამოყოფილი ასიგნებანი სრულად ვერ უზრუნველყოფს იმ პრობლემების გადაჭრას, რაც ბავშვთა ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესებას განაპირობებს. ამასთან, აღსანიშნავია ისიც, რომ სახელმწიფოს მიერ გამოყოფილი ეს მწირი ფინანსებიც კი ხშირად არაეფექტურად იხარჯება.
ბავშვთა გადაუდებელ დახმარებაში არსებული პრობლემები:
·
ხანგრძლივი მიღების პროცესი – საშ. სიმძიმის პაციენტი ყოვნდება 20 – 30 წთ. მძიმე და გადაუდებელი შემთხვევა 5–10 წთ, ელ. ენერგიის არქონის შემთხვევაში – 15-20 წთ.;
·
არაეკიპირებული მიმღები მძიმე პაციენტთა მისაღებად;
·
თანამედროვე სამკურნალო სტანდარტებისა და მიდგომების არარსებობა;
·
დროული გადაუდებელი ღონისძიებების განხორციელების შეუძლებლობა;
·
არასწორი დიაგნოსტირება შესაბამისი საკვლევი აპარატურის უქონლობის გამო;
·
გართულებები დაგვიანების გამო;
·
არაადეკვატური პირველადი ჩარევა.
ძირითადი პედიატრიული პრობლემები:
·
სუნთქვის პრობლემები;
·
მოწამვლა და წამლის ზედმეტი დოზირება;
·
დამწვრობები;
·
ჭრილობები, ნაკბენები;
·
ინფექციები;
·
ტრავმები.
– გადაუდებელ დახმარებაში არსებული ზემოაღნიშნული პრობლემები მიზეზია, ერთის მხრივ, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების, მეორეს მხრივ, სახელმწიფოს მიერ გამოყოფილი თანხების ხარჯვის არაეფექტურობის:
– გართულებულ შემთხვევათა მკურნალობა გაცილებით დიდ ხარჯებთანაა დაკავშირებული;
– მაღალია ჰიპერდიაგნოსტიკის, უსაფუძვლო ჰოსპიტალიზაციის და ზედმეტად გატარებულ საწოლდღეთა მაჩვენებლები და შესაბამისად მასზე გაწეული ხარჯები.
მ. იაშვილის სახ. ბავშვთა ცენტრალურ საავადმყოფოში 2004 წლის 1 ივნისიდან ფუნქციონირებს თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების სამსახური. თუ გავაანალიზებთ კლინიკიდან მიღებული 2003 წლის და 2004 წლის შესაბამისი პერიოდის (ივნისი, ივლისი, აგვისტო) სტატისტიკურ მონაცემებს – ჰოსპიტალიზაციათა რიცხვი მიმართვიანობის ზრდის (202%) მიუხედავად შემცირდა 76%-დან 40%-მდე, ამასთან, მიმღებ განყოფილებაში დაყოვნდა გაწერილთა 67 %. ესენი არიან პოტენციურად ის პაციენტები, რომელთა ჰოსპიტალიზაციაც მოხდებოდა სხვადასხვა კლინიკაში და მათი მკურნალობისათვის სახელმწიფოს მხრიდან დაიხარჯებოდა საშუალოდ 120 ლარი თითოეულზე (დიაგნოზებზე, სახელმწიფო სტანდარტებსა და ტარიფებზე დაყრდნობით), ანუ 6 თვის განმავლობაში გადაუდებელი დახმარების სამსახურის ფუნქციონირებით თავიდან იქნა აცილებული 2471 პაციენტის არასაჭირო ჰოსპიტალიზაცია, სახელმწიფოს მხრიდან დაზოგილ იქნა 296 520 ლარი, რაც წლის განმავლობაში 593 040 ლარში აისახება. ამასთან, გასათვალისწინებელია პაციენტის მხრიდან დაზოგილი ფინანსური ხარჯი და მორალური ზიანი, რომელიც თან ახლავს ნებისმიერ ჰოსპიტალიზაციას.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია ბავშვთა გადაუდებელი დახმარების პროგრამის რეალიზაცია პირველ ეტაპზე თბილისში, შემდეგ მიღებული შედეგების გაანალიზება და გამოცდილების დანერგვა სხვა ქალაქებსა და რაიონებში.
მიზნები:
§
ბავშვთა მოსახლეობის მაღალკვალიფიციური გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების ხელმისაწვდომობა დროის ნებისმიერ მონაკვეთში;
§
სახელმწიფო პროგრამით გამოყოფილი თანხების რაციონალიზაცია და ხარჯვის ეფექტურობის ზრდა.
ამოცანები:
§
თანამედროვე აპარატურით, სტანდარტებითა და ალგორითმებით უზრუნველყოფილი გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების სამსახურის ორგანიზაცია;
§
სამსახურის დაკომპლექტება გამოცდილი ექიმებით (რეანიმატოლოგები, პედიატრები) და ექთნებით, რომლებსაც გააჩნიათ უნარჩვევები გადაუდებელი სასწრაფო სამედიცინო დახმარების აღმოსაჩენად;
§
მოსახლეობის ინფორმირება გადაუდებელი დახმარების მიღების შესაძლებლობაზე.
ბიუჯეტი
ბიუჯეტი შეადგენს 199 200 ლარს. პროგრამის დაფინანსება განხორციელდება თვეში 16 600 ლარის ოდენობით საპროგნოზო მონაცემებზე დაყრდნობით.
№
ღონისძიება
პროგნოზი (თვე)
თანხა (თვე)
გადაუდებელი სამედიცინო დახმარება
415
16 600
პროგრამის ღირებულება (წლიური)
4980
199 200
დაფინანსების მეთოდოლოგია
ორგანიზაციის დაფინანსება განხორციელდება დადგენილი წესით, წლიურ საპროგნოზო მაჩვენებლებზე დაყრდნობით. სტანდარტის ზღვრული ფასების ვარიაბელობის გამო ანაზღაურება განხორციელდება გასაშუალოებული ფასის მიხედვით.
ერთი შემთხვევის საშუალო ფასი შეადგენს 40 ლარს.
ჰოსპიტალიზაციისა და/ან განმეორებითი ვიზიტის შემთხვევა ანზღაურებას არ ექვემდებარება.
§
2005 წელს პროგრამა განხორციელდება მხოლოდ თბილისში და ტენდერის გზით შეირჩევა პროგრამაში მონაწილე ერთი დაწესებულება.
შეფასების კრიტერიუმებია:
§
არაადეკვატური ან/და დაგვიანებული ჩარევით გამოწვეული გართულებების რიცხვის მაქსიმალურად შემცირება;
§
არასწორი დიაგნოსტირებით გამოწვეულ არასაჭირო ჰოსპიტალიზაციათა კლება;
§
პირველ საათებში სიკვდილიანობის შემცირება;
§
სახელმწიფო პროგრამით გამოყოფილი თანხების რაციონალიზაცია და ხარჯვის ეფექტურობის ზრდა.
მუხლი 13🔗. ინფექციურ დაავადებათა მკურნალობის კომპონენტი
ინფექციურ დაავადებათა გავრცელების დინამიკა წარმოადგენს ქვეყნის ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის ეფექტურობის უმნიშვნელოვანეს მაჩვენებელს და გავლენას ახდენს ეკონომიკურ პროგრესზე. მსოფლიოში ყოველწლიურად ინფექციური დაავადებით 13 მილიონი ადამიანი იღუპება. საქართველო მიეკუთვნება ზომიერი აქტივობის რეგიონს. დაავადებათა სტრუქტურაში ინფექციური და პარაზიტული დაავადებები შეადგენს 1/3-ს. ბავშვებში ეს მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად მატულობს და 48%-ს აღწევს. ეპიდემიოლოგიური თავისებურებების გათვალისწინებით ინფექციური დაავადებები განეკუთვნება სოციალურად საშიშ ნოზოლოგიათა რეგისტრს. ავადობის მაჩვენებლების მზარდი დინამიკის გათვალისწინებით, სახელმწიფო პრიორიტეტების უმნიშვნელოვანეს კომპონენტად განისაზღვრა ინფექციურ დაავადებათა წინააღმდეგ მიმართული ღონისძიებები.
კომპონენტი წარმოადგენს მიზანმიმართულ, ქმედით სამკურნალო და პროფილაქტიკურ ღონისძიებათა ორგანიზებულ სისტემას და არსით მიმართულია ინფექციური დაავადებების პრობლემის გადაწყვეტასთან. ინფექციურ დაავადებებთან ბრძოლა დინამიური პროცესია, რომლის ტაქტიკა საჭიროებს პერიოდულ შესწორებებს პრიორიტეტების და არსებული რეალობის (ეპიდ. პროცესის) მიხედვით.
ბიუჯეტი
ღონისძიება
თანხა (ათას ლარებში)
აივ-ინფექცია/შიდსით დაავადებულთა მკურნალობა
395.0
ინფექციური დაავადებებით შეპყრობილ ავადმყოფთა სტაციონარული მომსახურება
1,685
ეპიდაფეთქებების დროს ავადმყოფთა სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა
100.0
პროგრამის მართვის ხარჯები
6.0
სულ
2,186.0
აივ ინფექცია/შიდსით დაავადებულთა მკურნალობა
შიდსის (შეძენილი იმუნოდეფიციტის სინდრომი) პრობლემა უმწვავესია მთელს მსოფლიოში და მიჩნეულია უდიდეს საფრთხედ კაცობრიობისათვის. 2003 წლის მონაცემებით (UNAIDS) მსოფლიოში შიდსის ვირუსით უკვე ინფიცირებულია 40 მილიონი ადამიანი, მათგან 2,5 მილიონი 15 წლამდე ასაკის ბავშვია. 2003 წელს გამოვლინდა აივ ინფექცია/შიდსის 5 მილიონი ახალი შემთხვევა, ხოლო 3 მილიონი ადამიანი გარდაიცვალა, მათ შორის - 500 000 ბავშვი.
2004 წლის დეკემბრის მონაცემებით საქართველოში რეგისტრირებულია აივ ინფექცია/შიდსის 625 შემთხვევა. სახეზეა აივ ინფექცია/შიდსის შემთხვევათა სტაბილური ზრდის ტენდენცია. მაგ: 2003 წელს რეგისტრირებული იყო შიდსის 100 ახალი შემთხვევა. 2004 წლის დეკემბრისთვის რეგისტრირებულია 150 ახალი შემთხვევა, რაც 1,5-ჯერ აღემატება წინა წლის მონაცემებს. ექსპერტთა აზრით თუ ახლავე არ იქნა მიღებული გადამჭრელი ზომები, მოსალოდნელის შიდსის შემთხვევათა სწრაფი ზრდა.
სადღეისოდ, აივ ინფექცია/შიდსის სამკურნალოდ შექმნილია მაღალეფექტური ანტირეტროვირუსული პრეპარატები. ე.წ. მაღალაქტიური ანტირეტროვირუსული მკურნალობა გულისხმობს 3 ან მეტი პრეპარატის კომბინაციას. მკურნალობა იწყება განსაზღვრულ კრიტერიუმებზე დაყრდნობით (კლინიკური ნიშნები, იმუნულოგიური მაჩვენებლები, ვირუსული დატვირთვა) და გრძელდება უწყვეტად მთელი სიცოცხლის მანძილზე. თანამედროვე მკურნალობის ფონზე აივ ინფექცია/შიდსი ქრონიკულ, მართვად დაავადებად გადაიქცა. გარდა ამისა, მკურნალობაზე მყოფი ავადმყოფები გაცილებით ნაკლებ საშიშნი არიან ინფექციის გავრცელების თვალსაზრისით.
კომბინირებული ანტირეტროვირუსული მკურნალობა გამოიყენება აივ ინფექცია/შიდსის ვერტიკალური (დედიდან ბავშვზე) გადაცემის პროფილაქტიკისთვისაც. ეს უკანასკნელი ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ მიჩნეულია პრიორიტეტულად და მიმართულია მსოფლიოში თანდაყოლილი შიდსის შემთხვევების მოსპობისკენ.
შიდსის გადაცემის პრევენციისკენ მიმართული პროფილაქტიკური მკურნალობა გამოიყენება აივ ინფიცირებულთან ექსპოზიციის შემდეგ და 75%-ით ამცირებს აივ ინფექცია/შიდსის გადაცემას.
მიზანი:
აივ ინფექცია/შიდსით დაავადებულთა დისპანსერული მეთვალყურეობის და სტაციონარული მკურნალობით უზრუნველყოფა.
ამოცანები
·
აივ ინფექცია/შიდსით ავადმყოფთა უზრუნველყოფა ამბულატორიული მომსახურეობით, მათ შორის ლაბორატორიულ-ინსტრუმენტული გამოკვლევებით;
·
აივ ინფექცია/შიდსით ავადმყოფთა უზრუნველყოფა ანტირეტროვირუსული მკურნალობით და სათანადო ლაბორატორიული მონიტორინგით;
·
აივ ინფექცია/შიდსით ავადმყოფთა უზრუნველყოფა სიმპტომური მკურნალობით (ოპორტუნისტული ინფექციების მკურნალობა და სხვ.);
·
აივ ინფექცია/შიდსით ავადმყოფთა უზრუნველყოფა სტაციონარული მკურნალობით;
·
აივ ინფიცირებულ ორსულთა უზრუნველყოფა პროფილაქტიკური მკურნალობით ნაყოფის ინფიცირების თავიდან ასაცილებლად;
·
აივ ინფიცირებული დედების ახალშობილთა უზრუნველყოფა პროფილაქტიკური მკურნალობით;
·
აივ ექსპოზირებული პირების უზრუნველყოფა ექსპოზიციის შემდგომი პროფილაქტიკური მკურნალობით.
2005 წლიდან შიდსთან, ტუბერკულოზთან და მალარიასთან ბრძოლის გლობალური ფონდის პროექტი ითვალისწინებს ყველა აივ ინფექცია/შიდსით ავადმყოფის (ვისაც დასჭირდება) უზრუნველყოფას მაღალაქტიური ანტირეტროვირუსული მკურნალობისთვის საჭირო მედიკამენტებით და მკურნალობის მონიტორინგისთვის საჭირო შემდეგი ტესტ-სისტემებით: სისხლში აივ რნმ რაოდენობრივის განსაზღვრა და სისხლში CD3, CD4, CD8 ლიმფოციტების რიცხვის განსაზღვრა (600-600 გამოკვლევა). ამჟამად, მაღალაქტიურ ანტირეტროვირუსულ მკურნალობას საჭიროებს 100-მდე აივ ინფექცია/შიდსით ავადმყოფი, რომელთა რიცხვი წლის მანძილზე მოიმატებს.
მოსალოდნელი ეფექტი
აივ ინფექცია/შიდსით დაავადებულთა სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში განხორციელებული ღონისძიებები საშუალებას მოგვცემს გახანგრძლივდეს შიდსით დაავადებულთა სიცოცხლე და გაუმჯობესდეს მათი ცხოვრების ხარისხი, სისხლში მკვეთრად შემცირდეს ვირუსის კონცენტრაცია, მოხდეს დაზიანებული იმუნური სისტემის რეაბილიტაცია; მინიმუმამდე შემცირდეს თანდაყოლილი შიდსის შემთხვევები და აივ ინფექცია/შიდსის ექსპოზიციის შემდგომი დასნებოვნება.
განხორციელების მეთოდოლოგია
ამჟამად სახელმწიფო პროგრამით გათვალისწინებული დიაგნოსტიკური, სამკურნალო და პრევენციული ღონისძიებები დახმარების მეოთხე დონით განისაზღვრება. მეოთხე დონე ხორციელდება “ს.ს. ინფექციური პათოლოგიის, შიდსის და კლინიკური იმუნოლოგიის სამეცნიერო-პრაქტიკულ ცენტრში”. 2005 წლის განმავლობაში იგეგმება 2 რეგიონული ცენტრის გახსნა ბათუმსა და ზუგდიდში, სადაც განხორციელდება მეორე დონის დახმარება.
დაფინანსების მეთოდოლოგია
ორგანიზაციების დაფინანსება განხორციელდება დადგენილი წესით, სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში დამტკიცებულ სტანდარტებსა და წლიურ საპროგნოზო მაჩვენებლებზე დაყრდნობით. პროგრამით გათვალისწინებული სამკურნალო და სადიაგნოსტიკო ღონისძიებები წარმოდგენილია ამბულატორიული და სტაციონარული სახელმწიფო სტანდარტების სახით, სადაც განსაზღვრულია დიაგნოსტიკური და სამკურნალო მოცულობები, დაავადების სიმძიმის და გართულებების მიხედვით. დონეების დიფერენცირების საფუძველს წარმოადგენს შესრულებადი სადიაგნოსტიკო და სამკურნალო ღონისძიებების მოცულობა.
შეფასების კრიტერიუმები:
·
ანტირეტროვირუსულ მკურნალობაზე მყოფ პაციენტთა საერთო რიცხვი;
·
სტაციონარულ მკურნალობაზე მყოფ აივ ინფექცია/შიდსით ავადმყოფთა რიცხვი პროგრამის მიმდინარეობის მანძილზე;
·
დისპანსერული მეთვალყურეობის მონაცემები (ავადმყოფთა საერთო რაოდენობა, გვერდითი ეფექტების გამოვლენა, მედიკამენტების მიღების რეჟიმის დაცვა და ა.შ.);
·
ანტირეტროვირუსული მკურნალობის პოტენციურ კანდიდატთა რიცხვი;
·
აივ ინფიცირებულთა რიცხვი, რომლებმაც მომართეს დაწესებულებას პროგრამის მიმდინარეობის მანძილზე;
·
მონაცემები ე.წ. “მეორე რიგის“ მედიკამენტების დანიშვნის შესახებ;
·
მონაცემები ლეტალობის შესახებ.
ინფექციური დაავადებებით შეპყრობილ ავადმყოფთა სტაციონარული მომსახურება
მიზანი:
მოსახლეობაში გადამდებ დაავადებათა გავრცელების, ავადობის, დასნებოვნების რისკისა და სიკვდილიანობის შემცირება.
ამოცანები
·
ინფექციურ ავადმყოფთა უზრუნველყოფა დროული, მაღაკვალიფიციური სამედიცინო დახმარება;
·
გადამდები ინფექციური დაავადებების მქონე ავადმყოფთა ადრეული გამოვლენა და პროფილური ჰოსპიტალიზაცია. ამით მთელი რიგი დაავადებების ქრონიზაციის საშიშროების თავიდან აცილება;
·
გავრცელების სწრაფ მახასიათებლის მქონე დაავადებათა დროული გამოვლენისა და ადეკვატური მართვის პირობებში ეპიდაფეთქებების რისკის შემცირება და ეპიდსიტუაციის მართვა;
·
დაავადების და შემთხვევის აღრიცხვის, მონიტორინგის მართვისა და ტრიაჟის სისტემის სრულყოფა;
·
სტანდარტიზებულ სამედიცინო ღონისძიებათა შესრულებაზე კონტროლის გაძლიერება;
·
გადამდებ ავადმყოფთა ინფექციურ სტაციონარებში კონცენტრირების გზით არაინფექციურ სტაციონარებში საავადმყოფოს შიდა ინფექციებისა და სამედიცინო პერსონალის ინფიცირების აღკვეთა;
·
გამოყოფილი თანხების რაციონალური განაწილების საფუძველზე სრულყოფილი სამედიცინო დახმარების წარმოება დაავადების ნოზოლოგიური ფორმის, სიმძიმის, გართულებების გათვალისწინებით.
90-იანი წლების დასაწყისში ქვეყანაში მოიშალა გეგმური იმუნიზაციის პროცესი, რამაც განაპირობა მთელი რიგი ინფექციური დაავადებების ხელახალი აღმოცენება და გავრცელება. შექმნილი რთული მდგომარეობის გამოსწორება შესაძლებელი გახდება იმუნიზაციის, ეპიდზედამხედველობისა და ინფექციურ დაავადებათა მკურნალობის სახელმწიფო პროგრამების ამუშავებით.
დღეს საქართველოში ყველაზე დიდი პრობლემა ვირუსული ჰეპატიტებია. სიმძიმისა და გამოსავლის მიხედვით პრიორიტეტულია B, C, D ჰეპატიტები. ეს დაავადებები უპირატესად ახალგაზრდა და შრომისუნარიან ასაკში გვხვდება, რასაც თან სდევს დიდი ეკონომკური ზარალი. განსაკუთრებით შემაშფოთებელი სიტუაციაა C ჰეპატიტით გამოწვეული ავადობის გამო. ეს დაავადება 60-80%-ში ქრონიკულად მიმდინარეობს, საბოლოოდ კი ღვიძლის ციროზსა და ღვიძლის პირველად კიბოს იწვევს. ეს განსაკუთრებით თვალსაჩინო გახდა 2003-2004 წლების ინფექციური პათოლოგიის ცენტრის მაგალითზე, სადაც ჰოსპიტალიზებულ ავადმყოფთა უმრავლესობა დეკომპენსირებული ღვიძლის ციროზითაა წარმოდგენილი.
ბოლო წლებში საქართველოში გახშირდა ისეთი მძიმე, სიცოცხლისათვის საშიში დაავადებები, როგორიცაა ცოფი, ბოტულიზმი და ჯილეხი. მიუხედავად იმისა, რომ ტარდება გეგმური პროფილაქტიკური აცრები, კვლავ არის დიფტერიის შემთხვევებიც.
საქართველოში ყოველთვის იყო ნაწლავთა ინფექციების პრობლემა. ბოლო წლებში აღინიშნება ეშერიხიოზების, სალმონელოზის, შიგელოზის შემთხვევების მატება. მათ შორის განსაკუთრებით საყურადღებოა შიგელებით გამოწვეული ლოკალური ეპიდ. აფეთქებები.
მენინგოკოკური ინფექცია – მენინგოკოკური სეფსისის, მენინგოკოკური მენინგიტის, ვირუსული და სხვა ბაქტერიული მენინგოენცეფალიტები განსაკუთრებულ ყურადღებას სიმძიმისა და მაღალი ლეტალობის გამო იპყრობს.
დღეისათვის მსოფლიოში ინფექტოლოგიის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პრობლემას ფაკულტატური ინფექციები წარმოადგენენ, რომელთა შორის მაღალი ავადობისა და ლეტალობის მაჩვენებლებით პირველ ადგილზეა სეპტიცემია. მიუხედავად მძლავრად განვითარებული ანტიმიკრობული თერაპიისა, როგორც მსოფლიოში, ასევე საქართველოში სეპტიცემიას, არა თუ კლების, არამედ მატების ტენდენცია აქვს. ვინაიდან, მკვეთრად იმატა რეზისტენტული შტამებით გამოწვეულმა პოლიეტიოლოგიურმა სეპტიცემიამ და დაქვეითდა მაკროორგანიზმის რეზისტენტობა, განსაკუთრებით ჩვენთან, დღევანდელი საქართველოს ეკოლოგიური და სოციალური პირობებიდან გამომდინარე. სეპტიცემიის მძიმედ მიმდინარეობას განაპირობებს ერთი მხრივ, გამომწვევთა შორის გრამუარყოფითი და ანაერობული მიკრობების მაღალი ხვედრითი წილი და მეორე მხრივ, ფონური დაავადებების არსებობა, როგორიცაა: ქრონიკული ვირუსული ინფექციები, შაქრიანი დიაბეტი, ტუბერკულოზი, აივ ინფექცია და სხვა.
დიდი პრობლემაა “მივიწყებული” და “ახლად აღმოცენებული” ინფექციები. ამის მაგალითია თითქმის 50 წლის მანძილზე დავიწყებული ამებიაზის მოულოდნელი ეპიდემია, რომელიც ძირითადად გვხვდება მისი მძიმე გართულების ღვიძლის ამებური აბსცესის სახით. ამებიაზი იმ დაავადებათა კლასიკური მაგალითია, რომელთა გავრცელება ძირითადად დამოკიდებულია სოციალურ ფაქტორებზე.
ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუარესებამ გამოიწვია ცხოველების აცრების არასრულყოფილად ჩატარება, მალარიის საწინააღმდეგო ღონისძიებების ჩავარდნა, რამაც განაპირობა ქვეყანაში, ასევე პარაზიტული დაავადებების და ზოონოზებით მოსახლეობის ავადობის მატება – ლეიშმანიოზით, მალარიით, ჯილეხით.
მოსალოდნელი შედეგი
ჯანმრთელობის დაცვის სისტემაში სახელმწიფო პროგრამების ამუშავების, მათი მუდმივი განახლების, სრულყოფის და რეგისტრაციის გაუმჯობესების პირობებში ინფექციური დაავადებები კონტროლირებად ხასიათს მიიღებს.
განხორციელების მეთოდოლოგია
სახელმწიფო პროგრამებით გათვალისწინებული სადიაგნოზო, სამკურნალო და პრევენციული ღონისძიებები დახმარების სამი დონით განისაზღვრება. მეორე დონის დახმარებას აწარმოებენ რაიონული საავადმყოფოების ინფექციურ განყოფილებებში. მესამე დონის დახმარებას ახორციელებენ რეგიონული სპეციალიზირებული საავადმყოფოები და მეოთხე დონე ხორციელდება სს “ინფექციური პათოლოგიის, შიდსის და კლინიკური იმუნოლოგიის სამეცნიერო-პრაქტიკულ ცენტრში”.
დაფინანსების მეთოდოლოგია
პროგრამით გათვალისწინებული სამკურნალო და სადიაგნოსტიკო ღონისძიებები წარმოდგენილია ამბულატორიული და სტაციონარული სახელმწიფო სტანდარტების სახით, სადაც განსაზღვრულია სავალდებულო და სარეკომენდაციო სადიაგნოსტიკო და სამკურნალო მოცულობები, დაავადების ნოზოლოგიების, მათი სიმძიმის გართულებებისა და კრიტიკული მდგომარეობების მიხედვით. დონეების დიფერენცირების საფუძველს წარმოადგენს შესრულებადი სადიაგნოსტიკო და სამკურნალო ჩამონათვალის მოცულობა.
სამედიცინო დაწესებულებებს გაწეული სამუშაოს ღირებულება აუნაზღაურდება ნოზოლოგიურ სტანდარტის შესაბამისად დადგენილი შემთხვევის საშუალო ფასის მიხედვით (სტანდარტზედა მომსახურების ღირებულებას იხდის პაციენტი). დასრულებული მკურნალობის შემთხვევაში სამედიცინო დაწესებულებას აუნაზღაურდება ტარიფით (შემთხვევის საშუალო ფასი) განსაზღვრული თანხა. განსაკუთრებულ შემთხვევაში (ლეტალური შედეგი, სხვა სამედიცინო დაწესებულებებში მკურნალობის დასრულების მიზნით ავადმყოფის გადაყვანა ან სხვა რაიმე მიზნით მკურნალობის შეწყვეტა, სხვა საავადმყოფოდან გადმოყვანილი ავადმყოფის მკურნალობა) მკურნალობის ხარჯები ანაზღაურდება ფაქტობრივად გატარებული საწოლდღეების მიხედვით, მაგრამ არა უმეტეს დადგენილი ტარიფისა შემდეგი პრინციპით:
ასანაზღაურებელი თანხა = სტანდ. ფასი/სტანდ. საწ.დღე X ფაქტობრივი საწ.დღე.
ავადმყოფის დადასტურებული არასრული ან არასწორი მკურნალობის გამო მისი განმეორებითი ან გართულებული მკურნალობისთვის გაწეულ ხარჯებს აანაზღაურებს სამედიცინო დაწესებულება.
ცალკეულ ნოზოლოგიებზე კომპონენტის ფარგლებში გათვალისწინებულია თანაგადახდა: ქრონიკული ჰეპატიტების მკურნალობაზე (კოდები: 5229, 5230, 5972, 5227, 5228, 7362, 7596, 7595, 5714, 7598, 7597) თანაგადახდა პაციენტის მხრიდან 90 ლარი, კოდი 7602 – თანაგადახდა პაციენტის მხრიდან 40 ლარი.
ქრონიკული ჰეპატიტების განმეორებითი ჰოსპიტალიზაციის შემთხვევაში (კოდები: 5976, 5974) თანაგადახდა 20% პაციენტის მხრიდან.
პარაზიტულ დაავადებათა მკურნალობა (კოდები: 7881, 7875, 7877, 7880, 5994, 7874) ითვალისწინებს პაციენტის მხრიდან 20%-იან თანაგადახდას, თანაგადახდიდან თავისუფლდებიან 3 წლამდე ასაკის პაციენტები.
მუხლი 14🔗. ონკოლოგიურ დაავადებათა დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის კომპონენტი
ავთვისებიან სიმსივნეებს ავადობისა და სიკვდილიანობის სტრუქტურაში მეორე ადგილი უკავია და არა აქვს კლების ტენდენცია. გამოვლენილი კონტინგენტის 60-70% ინკურაბელურია, ხოლო ნამკურნალებ ავადმყოფთა დიდი ნაწილი ინვალიდდება, ტოვებს აქტიურ ცხოვრებას და ხშირად საჭიროებს მომვლელს.
ადრეულ სტადიაში გამოვლენილ ავადმყოფთა მკურნალობა გაცილებით იაფი ჯდება და შორეული შედეგები ბევრად უკეთესია, ვიდრე მესამე სტადიის სიმსივნეების დროს.
პრაქტიკული ჯანდაცვის ერთ-ერთ ძირითად პრობლემად რჩება კიბოსსაწინააღმდეგო ბრძოლა, რომელიც წარმოადგენს ისეთ ღონისძიებათა ერთიან კომპლექსს, როგორიცაა ავთვისებიანი სიმსივნეების პროფილაქტიკა, გამოვლენა და დიაგნოსტიკა განვითარების ადრეულ სტადიაში, ადეკვატური მკურნალობა და დაავადებულთა რეაბილიტაცია. ამის ძირითადი პირობაა კიბოსწინა დაავადებათა და ავთვისებიანი სიმსივნეების ნაადრევი დიაგნოსტიკა. ამ უკანასკნელის მნიშვნელობა კიდევ უფრო იზრდება დღევანდელ პირობებში, რადგან ნაადრევ სტადიაში გამოვლენილი ავადმყოფების დიდ ნაწილს (50-70%) ადეკვატური მკურნალობის ჩატარების შემთხვევაში აქვს სრული განკურნების შანსი.
სამწუხაროდ, სადღეისოდ ძალიან დაბალია კურაბელურ სტადიაში ავთვისებიანი სიმსივნეების გამოვლენა, ამიტომ დღის წესრიგში დგება უკვე გამოვლენილ ავადმყოფთა კვალიფიციური მკურნალობის საკითხი, რომელიც უმეტესად კომბინირებულ ხასიათს ატარებს, დაკავშირებულია დიდ ფინანსურ დანახარჯებთან და მიუწვდომელია მოსახლეობის ფართო მასებისათვის. ამიტომ სახელმწიფო თავის თავზე იღებს მოსახლეობის ონკოლოგიურ მომსახურებას.
ძირითადი არსი, მიზანი და ამოცანები
კომპონენტი უზრუნველყოფს ონკოლოგიურ დაავადებათა დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას, ასევე ონკოლოგიური დახმარების ორგანიზაციის და დაფინანსების ფორმებსა და პირობებს. იგი არეგულირებს სუბიექტთა ურთიერთდამოკიდებულებას მოცემული სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში.
მიზანი:
მოსახლეობისათვის ონკოლოგიურ დაავადებათა დროული დიაგნოსტიკისა და II-III კლინიკური ჯგუფის და ნაწილობრივ I კლინიკური ჯგუფის ავადმყოფთა ადეკვატური მკურნალობის უზრუნველყოფა შორეული შედეგების გაუმჯობესებით.
ონკოინკურაბელური ავადმყოფების პალიატიური მზრუნველობის უზრუნველყოფა საერთაშორისო სტანდარტების მიხედვით პალიატიური მზრუნველობის ერთიანი გუნდის მიერ.
ამოცანები:
·
მაღალი რისკის პოპულაციის ღრმა სამედიცინო გამოკვლევა კიბოსწინა და სიმსივნურ დაავადებათა გამოსავლენად;
·
კურაბელურ ავადმყოფთა შერჩევა და მათი კომბინირებული და კომპლექსური მკურნალობა თანამედროვე სამედიცინო მეთოდების გამოყენებით;
·
პროგრამით მოცემული მოსახლეობის შესახებ ეპიდემიოლოგიური ინფორმაციის შეგროვება, კვლევა და შესაბამისი რეკომენდაციების შემუშავება;
·
სტაციონარული ჰოსპისის უზრუნველყოფა 5 საწოლზე.
მოსალოდნელი შედეგი
პროგრამის განხორციელება ავთვისებიანი სიმსივნეებით დაავადებულ პაციენტებს შესაძლებლობას მისცემს სახელმწიფოს დახმარებით ონკოლოგიურ ქსელში ჩაიტარონ კომპლექსური გამოკვლევები და მკურნალობა.
·
შესაძლებელი გახდება კიბოსწინა დაავადებების გამოვლენა და აღნიშნულ კონტინგენტზე დისპანსერული მეთვალყურეობის დაწესება, რაც კიბოს მეორადი პროფილაქტიკის საწინდარია;
·
კურაბელურ სტადიაში გამოვლენილი სიმსივნიანი ავადმყოფების რადიკალური მკურნალობა უფრო რაციონალური და ეფექტური იქნება;
·
მნიშვნელოვნად გაფართოვდება და გაუმჯობესდება მოსახლეობის კვალიფიციური სპეციალიზებული ონკოლოგიური მომსახურება;
·
პროგრამის განხორციელება გარდა კიბოსწინა და სიმსივნური დაავადებებისა, ხელს უწყობს სხვა სომატური დაავადებების გამოვლენასაც და გამოკვლეულ პირობებში ეს მაჩვენებელი მიაღწევს მინიმუმ 50%-ს. ასეთ კონტინგენტს დროულად მიეცემა ორიენტაცია ოპტიმალურ სამკურნალო ტაქტიკაზე;
·
საბოლოო ჯამში გამოვლენილ კონტინგენტში კურაბელური კონტინგენტის ხვედრითი წილის გაზრდა შეცვლის მოსახლეობის ფსიქოლოგიურ განწყობასა და დამოკიდებულებას ონკოლოგიური სამსახურისა და პროფილაქტიკური მედიცინისადმი;
·
შედგენილი და გამოყენებული იქნება ინსტრუმენტული და ლაბორატორული გამოკვლევების ოპტიმალური სტანდარტები სხვადასხვა ლოკალიზაციის სიმსივნეების გამოსავლენად;
·
აღრიცხვიანობის გასაუმჯობესებლად ამუშავებული იქნება კიბოს რეგისტრი, რისთვისაც გამოყენებული იქნება თანამედროვე საინფორმაციო ტექნოლოგიები და შესაბამისი კომპიუტერული ტექნიკა.
პროგრამის ბიუჯეტი
ღონისძიება
თანხა (ათას ლარებში)
ონკოლოგიურ ავადმყოფთა მკურნალობა, მ.შ. ონკოინკურაბელური პაციენტების პალიატიური მზრუნველობა.
3 350.0
ნეიროონკოლოგიურ ავადმყოფთა მკურნალობა
250.0
მოზრდილთა ონკოჰემატოლოგია
350.0
ბავშვთა ონკოჰემატოლოგია*
550.0
სულ
4 500.0
* ბავშვთა ონკოჰემატოლოგიაში გერმანული მხარის (GTZ) მიერ დამატებით შემოტანილი იქნება მედიკამენტები 250 000 ლარის მოცულობით.
1. ნეიროონკოლოგიურ ავადმყოფთა მკურნალობა
საქართველოში ყოველწლიურად 300-მდე ნეიროონკოლოგიური ავადმყოფობის ახალი შემთხვევა გამოვლინდება. მათი 90% მოდის თავის ტვინის და მისი გარსების დაზიანებაზე, ხოლო 10% – ზურგის ტვინისა და მისი გარსების დაზიანებაზე. ასაკობრივ ასპექტში, ყოველწლიურად 14 წლის ასაკამდე 10 ბავშვი ავადდება, რომლებიც ასევე მოითხოვენ სპეციალიზებულ მკურნალობას.
თავისა და ზურგის ტვინის სიმსივნეების მორფოლოგიური გრადაციის თავისებურებათა გათვალისწინებით, აგრეთვე იმის გამო, რომ როგორც ავთვისებიანი, ისე კეთილთვისებიანი სიმსივნეები იწვევს სიცოცხლისთვის ისეთ საშიშ გამოვლინებას, როგორიც კომპრესიული სინდრომია, პროგრამის წინამდებარე კომპონენტში არ არის გამიჯნული ავთვისებიანი და კეთილთვისებიანი სიმსივნეები. ამიტომ იგი ითვალისწინებს როგორც ავთვისებიანი, ისე კეთილთვისებიანი სიმსივნეების მქონე პაციენტთა დახმარებას.
ავთვისებიანი სიმსივნეების ხვედრითი წილი არსებულ კონტინგენტში 50%-ს აღემატება და მათი უმრავლესობა მოითხოვს კომბინირებულ და კომპლექსურ მკურნალობას, ე.ი. ნეიროქირურგიული ოპერაციის გარდა ასეთ ავადმყოფებს დამატებით სჭირდებათ სხივური და ქიმიოთერაპიული მკურნალობა, რასაც ისინი იღებენ ძირითადი ონკოლოგიური პროგრამიდან.
მიზანი:
მოსახლეობისათვის ნეიროონკოლოგიურ დაავადებათა დროული დიაგნოსტიკისა და ავადმყოფთა ადეკვატური მკურნალობის უზრუნველყოფა შორეული შედეგების გაუმჯობესებით.
მოსალოდნელი ეფექტი:
პროგრამის განხორციელება განაპირობებს ნეიროონკოლოგიური დახმარების ხელმისაწვდომობას მოსახლეობისათვის და ნეიროონკოლოგიურ პაციენტებს შესაძლებლობას მისცემს სახელმწიფოს დახმარებით სპეციალიზებულ დაწესებულებებში ჩაიტარონ კომპლექსური გამოკვლევები და მკურნალობა.
·
მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდება მოსახლეობის კვალიფიციური სპეციალიზებული ნეიროონკოლოგიური მომსახურება;
·
შედგენილი და გამოყენებული იქნება თავისა და ზურგის ტვინის სიმსივნეების სადიაგნოსტიკო-სამკურნალო სტანდარტები;
2. მოზრდილთა ონკოჰემატოლოგია
საქართველოში ყოველწლიურად ონკოჰემატოლოგიური დაავადებების 200-ზე მეტი ახალი შემთხვევა გამოვლინდება. მათ შორის 70-მდე ბავშვია (14 წლის ასაკამდე). მოზრდილთა ასაკში გვხვდება: ლეიკემიები – 50 შემთხვევაზე მეტი, ლიმფოგრანულომატოზი (ჰოჯკინის ლიმფომა) – 60-70 შემთხვევა, ლიმფოსარკომა (არაჰოჯკინის ლიმფომა) – 70-80 შემთხვევა. მთლიანად კონტინგენტი (დაავადებიანობა) 1500-ს აღწევს. მათ შორის 5 წელი და მეტი ცოცხალია 600-მდე ავადმყოფი (40%).
ონკოჰემატოლოგიურ პაციენტთა მკურნალობა ხანგრძლივი პროცესია და მოითხოვს ძვირადღირებული ქიმიომედიკამენტებით მკურნალობის რამდენიმე ციკლის ჩატარებას, რაც მოსახლეობის ფართო მასებისათვის სახელმწიფოს დახმარების გარეშე მიუწვდომელია. ავადდებიან ძირითადად შედარებით ახალგაზრდა და საშუალო ასაკის ადამიანები, რომელთაც წარმატებული მკურნალობის შემთხვევაში აქვთ სრული განკურნების შანსი, რომლის შემდეგაც ისინი უბრუნდებიან აქტიურ ცხოვრებას. ამდენად, ონკოჰემატოლოგიურ ავადმყოფთა მკურნალობა, ისე, როგორც მთლიანად ონკოლოგიურ ავადმყოფთა მკურნალობა, წარმოადგენს სოციალურ პრობლემასაც, რომლის გადაჭრასაც ემსახურება წინამდებარე ღონისძიება.
მიზანი:
მოსახლეობისათვის ონკოჰემატოლოგიურ დაავადებათა დროული დიაგნოსტიკისა და ავადმყოფთა ადეკვატური მკურნალობის უზრუნველყოფა შორეული შედეგების გაუმჯობესებით.
ამოცანები
·
მაღალი რისკის პოპულაციების ღრმა სამედიცინო გამოკვლევა ონკოჰემატოლოგიურ დაავადებათა გამოსავლენად;
·
ონკოჰემატოლოგიურ ავადმყოფთა მედიკამენტური და კომბინირებული მკურნალობის უზრუნველყოფა თანამედროვე სამედიცინო მეთოდების გამოყენებით;
·
რემისიაში მყოფ პაციენტთა კლინიკო-ლაბორატორიული მონიტორინგი.
კომპონენტის მოსალოდნელი შედეგი
·
პროგრამის განხორციელება განაპირობებს ონკოჰემატოლოგიური დახმარების ხელმისაწვდომობას მოსახლეობისათვის და ონკოჰემატოლოგიურ პაციენტებს შესაძლებლობას მისცემს სახელმწიფოს დახმარებით სპეციალიზებულ დაწესებულებებში ჩაიტარონ კომპლექსური გამოკვლევები და მკურნალობა.
·
ადრეულ სტადიაში გამოვლენილი ონკოჰემატოლოგიურ ავადმყოფების მკურნალობა უფრო რაციონალური და ეფექტური იქნება;
·
მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდება მოსახლეობის კვალიფიციური სპეციალიზებული ონკოჰემატოლოგიური მომსახურება.
3. ბავშვთა ასაკის ონკოჰემატოლოგია
მწვავე ლეიკემიებსა და ლიმფომებს პირველი ადგილი უჭირავს ბავშვთა ასაკის სიმსივნური დაავადებების სტრუქტურაში და აზიანებს საქართველოს ბავშვთა მოსახლეობის ყოველი 20 ათასიდან 1 ბავშვს, ანუ დაავადების ინტენსიური მაჩვენებელი უდრის – 5 / 100 000-ზე.
უკანასკნელი ათწლეულის განმავლობაში საქართველოში რადიკალურად შეიცვალა ლეიკემიებითა და ლიმფომებით დაავადებულ ბავშვთა გამოსავალი. კერძოდ, თუ 10 წლის წინ იღუპებოდა ლეიკემიით დაავადებულ ბავშვთა 98%, დღეს მკურნალობის თანამედროვე მეთოდების გამოყენებით შესაძლებელია მათი 70%-ის სრული გაჯანსაღება.
ამჟამად საქართველოში ჰემობლასტოზებისაგან გაჯანსაღებული 380 ბავშვია, რომლებიც იმყოფებიან დისპანსერულ აღრიცხვაზე.
ბავშვთა ონკოჰემატოლოგიური ცენტრი, რომელიც ფუნქციონირებს მ.იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალურ საავადმყოფოში, წარმოადგენს ერთადერთ ცენტრს საქართველოს მასშტაბით, სადაც წარმატებულად ხორციელდება ლეიკემიებისა და ლიმფომების მკურნალობა BFM პროგრამით. პროგრამის განუხორციელებლობის შემთხვევაში ლეიკემიით დაავადებული ბავშვების 100% განწირულია სასიკვდილოდ.
მიზანი და ამოცანები
ლეიკემიებით და ავთვისებიანი ლიმფომებით დაავადებულ ბავშვთა დროული დიაგნოსტიკა, პოლიქი-მიოთერაპიული პროგრამით “BFM”-ით სრულფასოვანი მკურნალობის ჩატარება და მათი 70-80%-ის გამოჯანმრთელება.
მოსალოდნელი შედეგი
პროგრამის განხორციელების შემთხვევაში მოსალოდნელია შემდეგი რეზულტატები:
მწვავე ლიმფოიდური ლეიკემიით (ALL)
დაავადებულ ბავშვთა 80%-
ში სრული კლინიკო-
ჰემატოლოგიური რემისიის მიღება,
მწვავე მიელოიდური ლეიკემიით (AML)
დაავადებულ ბავშვთა 50%-
ის სრული კლინიკო-
ჰემატოლოგიური რემისიის მიღება;
არაჰოჯკინის ლიმფომების (NHL)
შემთხვევაში – 65%-
ის,
ხოლო ჰოჯკინის ლიმფომების (HD)
შემთხვევაში – 95%-
ის გაჯანსაღება.
შეფასების კრიტერიუმები
·
პირველადი კლინიკო-ჰემატოლოგიური რემისიის მიღწევის სიხშირე, რომელმაც უნდა შეადგინოს მწვავე ლიმფოიდური ლეიკემიის შემთხვევაში – 90%, მწვ. მიელოიდური ლეიკემიის შემთხვევაში – 50%, ჰოჯკინის ლიმფომების დროს – 97%-ს, არაჰოჯკინის ლიმფომების დროს – 75%-ს;
·
პაციენტის სრული გაჯანსაღების მაჩვენებლები. – ALL- 70%, AML-38%, HD – 95%, NHL – 65%;
·
ორი წლის განმავლობაში დაცვითი თერაპიის სრულად ჩატარების შემთხვევაში 5-წლიანი გადარჩენის მაჩვენებელმა (EFS) უნდა შეადგინოს: ALL – 65%, AML – 30%, HD – 90%, NHL – 55%. აღსანიშნავია, რომ ზემოთმოყვანილი მონაცემები უახლოვდება ევროპის მოწინავე კლინიკების ანალოგიურ მაჩვენებლებს.
ონკოლოგიურ დაავადებათა დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის კომპონენტის განხორციელების მეთოდოლოგია
გამოკვლევები და მკურნალობა განხორციელდება ონკოლოგიურ დაავადებათა დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის ერთიანი ალგორითმების შესაბამისად შემუშავებული ახალი სახელმწიფო სამედიცინო სტანდარტების მიხედვით. ონკოინკურაბელური პაციენტების პალიატიური მზრუნველობის ანაზღაურება, რომელიც იფუნქციონირებს 5 საწოლზე, განხორციელდება საწოლ-დღის ფასის შესაბამისად.
ონკოინკურაბელური პაციენტების პალიატიური მზრუნველობის სტაციონარის საწოლდღის კალკულაცია:
ღონისძიებები
ლარი
მედიკამენტები და სამედიცინო მასალები
16.00
გამოკვლევები
1.60
კვება
2.60
დარიცხული ხელფასი
21.80
ხელფასი 20% ანარიცხით
4.36
გადასახადები
1.60
ზედნადები და სამეურნეო ხარჯები
4.42
სულ ხარჯი
52.40
რენტაბელობა 5%
2.62
სულ საწოლ-დღე
55.00
სტანდარტის ზღვრული ფასების დიდი ვარიაბელობის გამო ანაზღაურება განხორციელდება ნოზოლოგიურ ჯგუფებზე საშუალო ფასების მიხედვით. პროგრამის რესურსტევადობის გამო შემოღებული იქნება თანაგადახდა პაციენტის მხრიდან და თანაგადახდის წილი განსაზღვრული იქნება ნოზოლოგიურ ჯგუფების მიხედვით (იხ. ცხრილი).
პაციენტის თანაგადახდით უზრუნველყოფილი იქნება უშუალოდ სამკურნალო პროცესში მონაწილე მედპერსონალის ხელფასი, რომელიც განაწილდება ნოზოლოგიური ჯგუფების შესაბამისად (იხ. ცხრილი).
№
ნოზოლოგიური ჯგუფი
ტარიფი (ლარი)
სახ. პროგრამით ასანაზღაურებელი
პაციენტის თანაგადახდა
1
თორაკალური
1660
1110
550
2
თავკისერი
1410
980
430
3
მამოლოგია
1030
680
350
4
პროქტოლოგია
1760
1210
550
5
აბდომინური
1760
1210
550
6
უროლოგია
1760
1210
550
7
რბილი ქსოვილები
1030
680
350
8
გინეკოლოგია
1410
980
430
9
ბავშვთა
1096
1096
–
10
ნეიროონკოლოგია (მოზრ)
2600
1760
840
11
ნეიროონკოლოგია (ბავშვთა)
2600
2600
–
12
სხივური თერაპია (გინეკოლ)
1258
993
265
13
სხივური თერაპია
835
697
138
14
ქიმიოთერაპია (მედიკ. გარეშე)
150
120
30
№
განყოფილება
ოპერატორი
ანესთეზიოლოგი
I
ასისტენტი
მკურნალი
ექიმი
II
ასისტენტი
საოპ
.
და
ანესთეზ
.
მედდა
ექთანი
სხვა
რეანიმაცია
სულ
დარიცხული
1
თორაკალური
120.00
84.00
54.00
36.00
36.00
30.00
30.00
30.00
30.00
100.00
550.00
2
თავკისერი
100.00
70.00
40.00
35.00
30.00
25.00
25.00
25.00
30.00
50.00
430.00
3
მამოლოგია
80.00
56.00
32.00
28.00
24.00
20.00
20.00
20.00
20.00
50.00
350.00
4
პროქტოლოგია
120.00
84.00
54.00
36.00
36.00
30.00
30.00
30.00
30.00
100.00
550.00
5
აბდომინალური
120.00
84.00
54.00
36.00
36.00
30.00
30.00
30.00
30.00
100.00
550.00
6
უროლოგია
120.00
84.00
54.00
36.00
36.00
30.00
30.00
30.00
30.00
100.00
550.00
7
რბილი ქსოვილები
80.00
56.00
32.00
28.00
24.00
20.00
20.00
20.00
20.00
50.00
350.00
8
გინეკოლოგია
100.00
70.00
40.00
35.00
30.00
25.00
25.00
25.00
30.00
50.00
430.00
9
ბავშვთა
80.00
56.00
32.00
28.00
24.00
20.00
20.00
20.00
20.00
50.00
350.00
10
ნეიროონკოლოგია (მოზრდ)
300.00
150.00
150.00
70.00
40.00
30.00
100.00
840.00
11
ნეიროონკოლოგია (ბავშვთა)
300.00
150.00
150.00
70.00
40.00
30.00
100.00
840.00
ექიმი
ლაბორანტი
სულ
12
სხივური თერაპია (გინეკ)
150.00
75.00
40.00
265.00
13
სხივური თერაპია
75.00
38.00
25.00
138.00
14
ქიმიოთერაპია
20.00
10.00
30.00
·
მოზრდილთა ნეიროონკოლოგიაში მკურნალი ექიმის, ექთნისა და სხვა მედპერსონალის ხარჯები ანაზღაურდება სახელმწიფო პროგრამით ასანაზღაურებელი ნაწილიდან. ბავშთა სამედიცინო დახმარება (მ.შ. ქიმიოთერაპია) არ ითვალისწინებს თანაგადახდას და ყველა ხარჯი ანაზღაურებული იქნება სახელმწიფო პროგრამით ასანაზღაურებელი ნაწილიდან.
·
ონკოლოგიურ ავადმყოფთა მკურნალობის ქვეკომპონენტის ფარგლებში დიაგნოსტიკაში პაციენტის თანაგადახდა შეადგენს ფაქტობრივი ხარჯის 30%-ს, ფონდის მიერ ასანაზღაურებელი თანხა იანგარიშება ასევე ფაქტობრივი ხარჯიდან (70%), მაგრამ არა უმეტეს 100 ლარისა, კომპიუტერული ტომოგრაფიის ჩატარების შემთხვევაში – არა უმეტეს 160 ლარისა.
·
ქიმიოთერაპიაში მედიკამენტებით უზრუნველყოფაზე დამატებით დაწესდება 50%-იანი თანაგადახდა (თანაგადახდა არ შეეხება 15 წლამდე ასაკის პაციენტებს) 400 ლარის ფარგლებში, ონკოჰემატოლოგიაში – 300 ლარის ფარგლებში. მითითებული თანხების ზევით მედიკამენტების ღირებულებას პაციენტი მთლიანად ფარავს. ქიმიოთერაპიისათვის საჭირო მედიკამენტების შესყიდვა განხორციელდება ტენდერის გზით.
·
ბავშვთა ონკოჰემატოლოგიაში დაფინანსება განხორციელდება სახელმწიფო სამედიცინო სტანდარტებსა და წლიურ საპროგნოზო მონაცემებზე დაყრდნობით, დაწესებული ლიმიტების ფარგლებში. ბავშვთა ონკოჰემატოლოგია არ ითვალისწინებს პირველად დიაგნოსტიკას – დიაგნოზის დასმამდე გამოკვლევების საფასურს იხდის პაციენტი.
შეფასების კრიტერიუმები
პროგრამის ეფექტურობა შეფასდება კიბოს პოპულაციური და ჰოსპიტალური რეგისტრების მრავალპარამეტრიანი სისტემით, რომელიც მოიცავს სამედიცინო და ეკონომიკურ მახასიათებლებს.
მუხლი 15🔗. რეფერალური დახმარების კომპონენტი
სამედიცინო დაწესებულებათა ქსელის ინსტიტუციონური მოწყობის ოპტიმიზაციის პროცესში, სამედიცინო მომსახურების გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის მაღალი კოეფიციენტის შენარჩუნებისათვის კრიტიკული მნიშვნელობა ენიჭება ვერტიკალურ მართვას დაქვემდებარებული სწრაფი რეაგირების, საფეხურებრივ უწყვეტ სამედიცინო მომსახურების სისტემის არსებობას, სადაც გათვალისწინებული იქნება ქვეყნის მოსახლეობისათვის დროული და მაღალხარისხიანი გადაუდებელი (ურგენტული) სტაციონარული დახმარების ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა. არსებული რთული დემოგრაფიული ვითარების ფონზე პროგრამა ფოკუსირებული იქნება დედათა და ბავშვთა ავადობისა და სიკვდილიანობის შემცირებაზე. სოცილურ-ეკონომიკური პირობების გაუარესება ყველაზე მძიმედ აისახა ბავშვების სულიერი და ფიზიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე, რაზედაც მიუთითებს ბავშვთა ავადობისა და სიკვდილიანობის მაჩვენებელი, მათი გადაჭრა საჭიროებს რამდენიმე მიმართულებით გეგმაზომიერი ღონისძიებების გატარებას, რომელთა განხორციელების მიზნით სახელმწიფო ვალდებულია ხელი შეუწყოს მოცემულ სფეროში საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარებას და მიიღოს ყველა ზომა, რათა არსებული რესურსების პირობებში მაქსიმალურად იქნას უზრუნველყოფილი ჯანმრთელი, ჰარმონიულად განვითარებული, სოციალურად აქტიური მომავალი თაობის ფორმირება.
მიზანი:
მოსახლეობის უზრუნველყოფა საფეხურებრივი უწყვეტი სამედიცინო მომსახურებით სამედიცინო დაწესებულების გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის პირობებში კრიტიკული მდგომარეობების, კატასტროფებისა და საგანგებო სიტუაციების დროს; ასევე მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და ახალშობილთა კვალიფიციური სამედიცინო მომსახურების გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა. რეფერალური სისტემის ძირითადი მიზანია ორსულობასთან და მშობიარობასთან დაკავშირებული გართულებების თავიდან აცილება, მძიმე შემთხვევების, რთული და გართულებული შემთხვევების მაღალი კვალიფიკაციის დაწესებულებებში მართვა თანამედროვე სამედიცინო ტექნოლოგიების გამოყენებით, სტაციონარული დახმარების ხარისხის და შედეგების მონიტორინგი, ამ გზით დედათა და ახალშობილთა გარდაცვალების თავიდან აცილება.
ამოცანები
·
დაზარალებულთათვის დროული სამედიცინო დახმარების აღმოჩენა შემთხვევის ადგილზე და შემდგომი ევაკუაცია;
·
კრიტიკული და გადაუდებელი მდგომარეობების რეფერალური შემთხვევების მართვა;
·
განსაკუთრებით მნიშვნელოვან შემთხვევებში, ექსტრემალურ კლიმატურ პირობებში და ძნელად მისადგომ გეოგრაფიულ რეგიონებში გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების უზრუნველყოფა;
·
საქართველოს საკანონმდებლო, აღმასრულებელი და სასამართლო ხელისუფლების უმაღლეს თანამდებობის პირთა და საქართველოში ოფიციალური ვიზიტით მყოფი საზღვარგარეთის ქვეყნების ხელმძღვანელი დელეგაციების გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების უზრუნველყოფის სისტემის ფუნქციონირება;
·
მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და ახალშობილთა კვალიფიციური სამედიცინო მომსახურება, მძიმე შემთხვევების ადეკვატური მართვა, დედათა და ახალშობილთა სიკვდილიანობის შემცირება;
·
პროგრამის ფარგლებში განხორციელდება: უსაფრთხო მშობიარობის უზრუნველყოფა, მშობიარობასთან დაკავშირებული გართულებების მკურნალობა, ახალშობილთა მოვლა, მელოგინეთა მეთვალყურეობის ადეკვატური სისტემის ჩამოყალიბება, სამ წლამდე ასაკის ბავშვთა სტაციონარული მომსახურება, მწვავე შემთხვევების მართვა.
პროგრამის ბიუეჯეტი
პროგრამის ბიუჯეტი შეადგენს 3 800.0 ათას ლარს. დაფინანსება განხორციელდება თვეში 316,6 ათასი ლარის ოდენობით საპროგნოზო მონაცემებზე დაყრდნობით:
ღონისძიება
თანხა (თვე)
პროგნოზი (თვე)
კატასტროფებისა და საგანგებო სიტუაციების დროს დაზარალებულთათვის დროული სამედიცინო დახმარების აღმოჩენა შემთხვევის ადგილზე და შემდგომი ევაკუაციის კომპონენტით:
·
კატასტროფისათვის მზადყოფნა
·
კატასტროფის შემთხვევის მართვა და სამედიცინო შედეგების შერბილება/ლიკვიდაცია
·
კრიტიკული და გადაუდებელი მდგომარეობების რეფერალური შემთხვევების მართვა
·
განსაკუთრებით მნიშვნელოვან შემთხვევებში, ექსტრემალურ კლიმატურ პირობებში და ძნელად მისადგომ გეოგრაფიულ რეგიონებში გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების უზრუნველყოფა;
·
საქართველოს საკანონმდებლო, აღმასრულებელი და სასამართლო ხელისუფლების უმაღლეს თანამდებობის პირთა და საქართველოში ოფიციალური ვიზიტით მყოფი საზღვარგარეთის ქვეყნების ხელმძღვანელი დელეგაციების გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების უზრუნველყოფის სისტემის ფუნქციონირება;
·
მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და ახალშობილთა კვალიფიციური სამედიცინო მომსახურება, მძიმე შემთხვევების მართვა.
306
მეანობისა და ახალშობილთა მოვლის კომპონენტით
მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და ახალშობილთა კვალიფიციური სამედიცინო მომსახურება, მძიმე შემთხვევების მართვა.
220
ბავშვთა დახმარების კომპონენტით
·
ნეონატოლოგია
·
0-3 წლამდე ბავშვები
96
პროგრამის ღირებულება
316 600
622
ორგანიზაციების შერჩევის მეთოდოლოგია
პროგრამის რეალიზაციაში მონაწილე ორგანიზაციების შერჩევა განხორციელდება საქართველოს კანონის “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” შესაბამისად. პროგრამაში მონაწილე ორგანიზაციებს, დაწესებულებებს, იქ, სადაც შეუძლებელია საქართველოს კანონი “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” განხორციელება, საქართველოს პარლამენტის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტთან და სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოსთან შეთანხმებით განსაზღვრავს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო, ხოლო წინადადებებს აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით შეიმუშავებს სატენდერო კომისია.
დაფინანსების მეთოდოლოგია
დაწესებულების დაფინანსება განხორციელდება საპროგნოზო მონაცემებზე დაყრდნობით გლობალური ბიუჯეტის მეთოდით. ე.წ. “რისკის დერეფანი” (ფაქტობრივი მოცულობის გეგმურიდან შესაძლო გადახრა) განისაზღვრება სახელშეკრულებო პირობით. ბიუჯეტი გაწერილი იქნება საქართველოს ფინანასთა მინისტრის 15.03.04 წ. №153 “საქართველოს საბიუჯეტო კლასიფიკაციის შესახებ” ბრძანებით დამტკიცებული ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით:
ხარჯების დასახელება
ეკონომიკური კოდი
ფაქტობრივი ხარჯი
თვეში
ხარჯები საქონელზე და
მომსახურებაზე
10 00 00 00
316 600
შრომის ანაზღაურება
10 01 00 00
ხელფასი
10 01 01 00
დამქირავებლიდან
10 02 00 00
ანარიცხები
სოციალური დაზღვევის
ერთიან სახელმწიფო
ფონდში
10 02 01 00
მივლინებები
10 03 00 00
ქვეყნის შიგნით
10 03 01 00
სხვა საქონელი
10 04 00 00
და მომსახურება
ოფისის ხარჯები
10 04 01 00
კომუნალური
10 04 02 00
კვების ხარჯები
10 04 03 00
სამედიცინო ხარჯები
10 04 04 00
ტრანსპორტისა და ტექნიკის ექსპლუატაციისა და მოვლა შენახვის ხარჯები
10 04 06 00
სხვა ხარჯები
10 04 08 00
ძირითადი კაპიტალის
შეძენა
13 00 00 00
მანქანა-დანადგარების და
მოწყობილებების შეძენა
13 01 00 00
ტენდერის ჩატარების შემთხვევაში მომსახურების ღირებულება განისაზღვრება სატენდერო პირობით წარმოდგენილი ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით.
მოსალოდნელი შედეგები:
მოსახლეობა უზრუნველყოფილი იქნება გეოგრაფიულად და ფინანსურად ხელმისაწვდომი სტაციონარული მომსახურებით. შემცირდება სიკვდილიანობის მაჩვენებელი, ინვალიდობასთან დაკავშირებული სიცოცხლის წლები, გაუმჯობესდება ცხოვრების ხარისხი.
უზრუნველყოფილი იქნება კატასტროფებისა და საგანგებო სიტუაციებისათვის მზადყოფნა, მოსახლეობისათვის დროული და მაღალკვალიფიციური გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების აღმოჩენა და ტრანსპორტირება შესაბამისი პროფილის სამედიცინო დაწესებულებებში.
ორსულობასთან და მშობიარობასთან დაკავშირებული გართულებების შემცირება, მძიმე შემთხვევების მაღალი კვალიფიკაციის დაწესებულებაში მართვა – სტაციონარული დახმარების ხარისხის გაუმჯობესება, დედათა და ახალშობილთა გარდაცვალების თავიდან აცილება.
შეფასების კრიტერიუმები
სიკვდილიანობის მაჩვენებელი, დაავადებიანობის მაჩვენებელი, გატარებულ ავადმყოფთა რაოდენობა, გამოყენებულ საწოლთა ფონდი, საწოლდღეთა რაოდენობა, საწოლზე დაყოვნების მაჩვენებელი, გართულებულ შემთხვევათა პროცენტული მაჩვენებელი, სტაციონარული სამედიცინო დახმარების გამოსავალი, სტაციონარული სიკვდილიანობა, ნოზოლოგიების მიხედვით სამედიცინო მომსახურების შემთხვევების ფაქტობრივად გატარებული რაოდენობა, მთლიანად მოთხოვნილი თანხა – ფაქტობრივად გატარებული სამედიცინო მომსახურების შემთხვევაში საერთო რაოდენობა და სამედიცინო მომსახურების შემთხვევების ფაქტობრივი ღირებულების მიხედვით, პირდაპირი ხარჯების პროცენტული მაჩვენებელი საერთო ხარჯებთან, არაპირდაპირი ხარჯების პროცენტული მაჩვენებელი საერთო ხარჯებთან, ძირითადი სამედიცინო პერსონალის მინიმალური და საშუალო ხელფასი სამედიცინო პერსონალის დატვირთვის ნორმატიული მაჩვენებლების შესაბამისად, სამედიცინო მომსახურების შემთხვევის საშუალო ფასი, გატარებული საწოლდღეების საშუალო ფასი.
მუხლი 16🔗. მოსახლეობის ურგენტული მომსახურების პროგრამა
პროგრამის ფარგლებში განხორციელდება
·
3 წელს ზემოთ ქვეყნის მოსახლეობის ურგენტული სტაციონარული დახმარება;
·
მოსახლეობის ანტირაბიული სამედიცინო დახმარებით უზრუნველყოფა (ანტირაბიული საშუალებების გარეშე);
ბიუჯეტი
ღონისძიება
თანხა ათასი ლ.
ურგენტული სტაციონარული მომსახურება
12,255.0
უპოვართა სამედიცინო დახმარების ხელშეწყობა (საქართველოს საპატრიარქოს თერაპიული კლინიკა უპოვართათვის ბაზაზე)
60.0
პროგრამის მართვის ხარჯები
65.0
სულ
12,380.0
ურგენტული სტაციონარული მომსახურება
მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვის ყველაზე რესურსტევად სფეროს წარმოადგენს სტაციონარული მომსახურება, აქედან გამომდინარე კრიტიკული მნიშვნელობა ენიჭება დარგის ხარჯთეფექტურობის გაზრდას ხარისხის გაუმჯობესების, მოწინავე ტექნოლოგიების დანერგვის, ხარისხიანი და ეფექტური სამკურნალო პრეპარატების გამოყენებას, შესაბამისად, დაავადების კარგი გამოსავლიანობის ხარჯზე.
პროგრამის მიზნები:
·
მოსახლეობისათვის გადაუდებელი (ურგენტული) სამედიცინო დახმრების გაწევა დადგენილი ნოზოლოგიების შესაბამისად დამტკიცებულ სახელმწიფო სამედიცინო სტანდარტებისა და ტარიფების მიხედვით;
·
ურგენტული დახმარების საყოველთაო ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა;
·
ჯანმრთელობის მდგომარეობის მაჩვენებლების გაუმჯობესება;
·
შინამეურნეობათა ფინანსური დაცვის უზრუნველყოფა;
·
მომხმარებლის კმაყოფილება.
ამოცანები:
·
ურგენტული პროგრამით გათვალისწინებულ ნოზოლოგიებზე გასაშუალებული ტარიფების დაწესება;
·
ტენდერის გზით პროგრამაში მონაწილე დაწესებულებათა მაქსიმალური ოპტიმიზაცია;
·
ეფექტურობის, ხარისხის, დაფინანსებასა და ხელმისაწვდომობაში სამართლიანობის უზრუნველყოფა;
·
პროგრამაში მონაწილე დაწესებულებების მაღალხარისხიანი სამკურნალო პრეპარატებითა და სამედიცინო დანიშნულების საგნებით უზრუნველყოფა;
·
სახელმწიფოს მიერ ნაკისრი ვალდებულებებისა და პაციენტთა უფლებების შესახებ მოსახლეობის ინფორმირება მასობრივი იფორმაციის საშუალებებით;
·
საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრისა და საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის უფროსის №1/60-ს 10.11.04 წ. და №05ს 09.11.04 წ. ერთობლივი ბრძანების შესაბამისად საქართველოს საკანონმდებლო, აღმასრულებელი და სასამართლო ხელისუფლების უმაღლეს თანამდებობის პირთა და მათი ოჯახის წევრთა გეგმური და გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების სისტემის გაუმჯობესება.
გასული წლების ანალიზმა, სამედიცინო დაწესებულებების მატერიალურ-ტექნიკურ ბაზასა და მიწოდებულ სამედიცინო დახმარების მოცულობასა და ხარისხში არსებულმა დისბალანსმა, ხშირ შემთხვევაში (განსაკუთრებით რაიონებში), სამედიცინო დახმარების უალტერნატივობამ და არაკონკურენტულმა გარემომ ცხადი გახადა, რომ პროგრამის განხორციელებისას ერთიანი მიდგომა და დაფინანსების უნიფიცირებული მოდელი ეფექტს ვერ მოგვცემს. შესაბამისად, სხვადასხვა დონის სამედიცინო დახმარებასა და სხვადასხვა დარგების (მაგ: კრიტიკული მედიცინა) დაფინანსებისას გამოყენებული იქნება განსხვავებული მეთოდები.
დაფინანსების მეთოდოლოგია:
სამედიცინო დაწესებულებების გაწეული სამუშაოს ღირებულება აუნაზღაურდება ნოზოლოგიურ სტანდარტის შესაბამისად დადგენილი შემთხვევის საშუალო ფასის მიხედვით. აღნიშნული მეთოდი საშუალებას მოგვცემს მაქსიმალურად უზრუნველყოთ ხარჯებისა და სტაციონარში დაყოვნების ხანგრძლივობის შემცირება, გავზარდოთ მკურნალობის ინტენსიფიკაცია. თუმცა მნიშვნელოვანია სამედიცინო დახმარების ხარისხის მუდმივი მონიტორირება, რათა ყოველივე ზემოაღნიშნული არ მოხდეს ხარისხის გაუარესების ხარჯზე. ამასთან, არსებობს სტაციონარული დახმარების სტრუქტურის გართულების შესაძლებლობა, პრევენციისთვის გამოყენებული იქნება ლიმიტირების მექანიზმი.
დასრულებული მკურნალობის შემთხვევაში (გარდა კრიტიკული მდგომარეობისა) სამედიცინო დაწესებულებას აუნაზღაურდება ტარიფით (შემთხვევის საშუალო ფასი) განსაზღვრული თანხის 55-75%.
პროგრამული ღონისძიებების მაღალი რესურსტევადობის გამო გამოყენებული იქნება მოსახლეობის მხრიდან თანაგადახდის პრინციპი. თანაგადახდა რეგულირდება თანდართული ცხრილის შესაბამისად (აღნიშნული ეხება დასრულებულ მკურნალობას, განსაკუთრებულ შემთხვევებსა და კომბინირებულ დაავადებებს):
№
ტარიფი (ლარი)
პროგრამის წილი %
პაციენტის წილი %
1
850-მდე
55
45
2
850-1700
65
35
3
1700 და მეტი
75
25
სამიდან თხუთმეტ წლამდე ასაკის ბავშვებში პაციენტის მხრიდან თანაგადახდა იქნება 20%.
თანაგადახდა არ ვრცელდება მაღალმთიანი რაიონის მოსახლეობაზე, მხოლოდ ჩამოთვლილი რაიონების სამედიცინო დაწესებულებებში: ჭიათურა, ცაგერი, ონი, მესტია, ლენტეხი, წალკა, ყაზბეგი, თიანეთი, ახალგორი, ასპინძა, წალენჯიხა, ქედა, ხულო, შუახევი, ახმეტა, ამბროლაური, დუშეთი.
განსაკუთრებულ შემთხვევაში (ლეტალური შედეგი, სხვა სამედიცინო დაწესებულებებში მკურნალობის დასრულების მიზნით ავადმყოფის გადაყვანა ან სხვა რაიმე მიზნით მკურნალობის შეწყვეტა, სხვა საავადმყოფოდან გადმოყვანილი ავადმყოფის მკურნალობა) მკურნალობის ხარჯები ანაზღაურდება ფაქტობრივად გატარებული საწოლდღეების მიხედვით, მაგრამ არა უმეტეს დადგენილი ტარიფისა შემდეგი პრინციპით:
ასანაზღაურებელი თანხა = სტანდ. ფასი/სტანდ. საწ. დღე X ფაქტობრივი საწ.დღე.
ავადმყოფის დადასტურებული არასრული ან არასწორი მკურნალობის გამო მისი განმეორებითი ან გართულებული მკურნალობისთვის გაწეულ ხარჯებს აანაზღაურებს სამედიცინო დაწესებულება.
სამედიცინო დაწესებულების მიერ ზედმეტად მოთხოვნილი თანხა უბრუნდება გადამხდელს, განიხილება დაწესებულებასთან ხელშეკრულების შეწყვეტისა და დაწესებულების ხელმძღვანელის პირადი პასუხისმგებლობის საკითხი.
მოსახლეობის ურგენტული მომსახურების პროგრამაში გათვალისწინებულია სხვადასხვა კომბინირებული დაავადებების მკურნალობა. ჩვენს შემთხვევაში კომბინირებულ დაავადებად ჩაითვლება ის დაავადებები, რომლებიც თავის მნიშვნელობით არიან ძირითადი, მიმდინარეობს ერთდროულად და ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად, შეტანილია მოსახლეობის ურგენტული მომსახურების პროგრამის ნოზოლოგიების ჩამონათვალში და მინიჭებული აქვთ შესაბამისი კოდი (ე.წ. კომბინირებული დაავადება). კომბინირებული დაავადების არსებობის შემთხვევაში დაფინანსება განხორციელდება შემდეგი წესით:
– ანაზღაურების თვალსაზრისით განისაზღვრება ძირითადი დაავადება და მისი დაფინანსება მოხდება პროგრამის ფინანსური უზრუნველყოფის დაგენილი წესის მიხედვით, ხოლო კომბინირებულ დაავადებაში შემავალი არაძირითადი დაავადება ანაზღაურდება მისი მთლიანი ღირებულების 20%-ით. ძირითადი დაავადება (ანაზღაურების თვალსაზრისით) განისაზღვრება შემდეგი კრიტერიუმით:
1. რომელსაც აქვს ინტენსიური თერაპიის მკურნალობის კურსი;
2. რომელიც უფრო ძვირადღირებულია;
3. რომელსაც უფრო მეტი საწოლდაყოვნება აქვს.
– კომბინირებულ დაავადების დროს მთლიან ღირებულებაში იგულისხმება ძირითადი ნოზოლოგიის მთლიანი ღირებულებისა და შეუღლებული ნოზოლოგიის მთლიანი ღირებულების 20%-ის ჯამი.
– პაციენტის მკურნალობის პროცესში თანმხლები დაავადების არსებობის შემთხვევაში, რომელიც საჭიროებს გადაუდებელ დახმარებას ან გავლენას ახდენს ძირითადი დაავადების მიმდინარეობაზე, სამედიცინო დაწესებულება ვალდებულია თანმხლები დაავადების მკურნალობა უზრუნველყოს ძირითადი ნოზოლოგიური კოდით დამტკიცებული ტარიფის ფარგლებში. შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურება მოხდება ფინანსური უზრუნველყოფის დადგენილი წესის მიხედვით.
იმ ნოზოლოგიების მკურნალობის თანხები, რომლებიც ითვალისწინებენ პათომორფოლოგიური და ბიოფსიური მასალების კვლევას, ანაზღაურდება მხოლოდ სათანადო დასკვნის არსებობის შემთხვევაში.
საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრისა და საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის უფროსის №1/60-ს 10.11.04 წ. და №05ს 09.11.04 წ. ერთობლივი ბრძანების შესაბამისად საქართველოს საკანონმდებლო, აღმასრულებელი და სასამართლო ხელისუფლების უმაღლეს თანამდებობის პირთა და მათი ოჯახის წევრთა გეგმური და გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების ხარჯების ანაზღაურება განხორციელდება ერთ პირთან მოლაპარაკების გზით შერჩეული სამედიცინო დაწესებულების მიერ წარმოდგენილი ფაქტობრივი ხარჯის შესაბამისად.
დაფინანსების მეთოდოლოგია კრიტიკული მდგომარეობების დროს
კრიტიკული მდგომარეობებისათვის განისაზღვრება ერთი საწოლდღის გასაშუალოებული ტარიფი, რომელიც განსხვავებული იქნება სამედიცინო დაწესებულებებისა და რეანიმაციული სამსახურების დონეების შესაბამისად. კრიტიკული მდგომარეობების დროს, სახელმწიფო მთლიანად უზრუნველყოფს პირველი 6 დღის მკურნალობის საფასურის ანაზღაურებას. არსებულ სტატისტიკურ მონაცემებზე დაყრდნობით პირველი 6 დღის განმავლობაში საშუალო საწოლდაყოვნება არ აღემატება 2.2 დღეს. ადმინისტრირების გაუმჯობესების, სტაციონარში პაციენტების უსაფუძვლოდ დაყოვნების სტიმულის არარსებობის და ანგარიშწორების სიმარტივის მიზნით, პირველი 6 დღისთვის განისაზღვრება შემთხვევის გასაშუალოებული ტარიფი, რომელიც უდრის ერთი საწოლდღის ფასი X 2.2-ზე. პირველი 6 დღის განმავლობაში გაწეული ხარჯები პაციენტის მხრიდან თანაგადახდას არ ექვემდებარება.
მედიკამენტოზური უზრუნველყოფა
ურგენტული და გადაუდებელი დახმარების დროს სამედიცინო დაწესებულების მედიკამენტებითა და სამედიცინო დანიშნულების საგნებით უწყვეტ მომარაგებას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს. ხშირია შემთხვევები როდესაც პაციენტები თავად უზრუნველყოფენ მათთვის საჭირო მედიკამენტებისა და სამედიცინო დანიშნულების საგნების შეძენას, რაც ეჭვქვეშ აყენებს სამკურნალო საშუალებების ხარისხს, მძიმე ტვირთად აწვება “პაციენტის ჯიბეს”, ხშირ შემთხვევაში სამედიცინო დაწესებულებასა და პაციენტის მეურვეს შორის კომფლიქტის მიზეზი ხდება. ამასთან, სამედიცინო დაწესებულების მედიკამენტებისა და სამედიცინო დანიშნულების საგნების ცენტრალიზებულად შეძენის შემთხვევაში მათი ფასი შემცირდება მინიმუმ 15-17%-ით (ზოგიერთ შემთხვევაში 20-25 %-ით), ვიდრე ცალკეული კლინიკების მიერ გახორციელებული შესყიდვების დროს. პროგრამის რეალიზაციისათვის საჭირო მედიკამენტებისა და სამედიცინო დანიშნულების საგნების მოცულობიდან გამომდინარე ეკონომია წლის განმავლობაში სავარაუდოდ შეადგენს 1-1.2 მილიონ ლარს.
განისაზღვრება იმ მედიკამენტებისა და სამედიცინო დანიშნულების საგნების ჩამონათვალი და საპროგნოზო რაოდენობა, რომელიც საჭიროა აღნიშნული პროგრამის რეალიზაციისათვის 2005 წლის განმავლობაში. ტენდერის წესით შეირჩევა მომწოდებელი ფარმაცევტული კომპანია (რომელსაც გააჩნია სათანადო ქსელი საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე), გაფორმდება სამმხრივი ხელშეკრულება ფონდს, მონაწილე სამედიცინო დაწესებულებასა და სააფთიაქო ბაზას შორის. სამედიცინო დაწესებულებას პროგნოზულ მაჩვენებლებზე დაყრდნობით განესაზღვრება მედიკამენტებისა და სამედიცინო დანიშნულების საგნების მოხმარების თვიური ლიმიტი. სამედიცინო დაწესებულება ლიმიტის ფარგლებში, მისთვის საჭირო პერიოდულობით, მოახდენს სააფთიაქო ბაზიდან პროგრამის უზრუნველსაყოფად საჭირო მედიკამენტებისა და სამედიცინო დანიშნულების საგნების გატანას და დადგენილ ვადებში შესრულებულ სამუშაოსთან ერთად წარადგენს ფონდში სააფთიაქო ბაზასთან გაფორმებული ურთიერთშედარების აქტს. სააფთიაქო ბაზას მედიკამენტების საფასური აუნაზღაურდება საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის მიერ. სამედიცინო დაწესებულებას უფლება აქვს სხვა ფარმაცევტულ დაწესებულებაში მოახდინოს მედიკამენტებისა და სამედიცინო დანიშნულების საგნების შეძენა, თუ აღნიშნული არ შედის ტენდერით განსაზღვრულ საერთო ჩამონათვალში და/ან შესყიდვას ახორციელებს უფრო იაფად.
2. უპოვართა სამედიცინო დახმარების ხელშეწყობა
(საქართველოს საპატრიარქოს თერაპიული კლინიკა უპოვართათვის ბაზაზე)
პროგრამის არსი:
ეკონომიკური კრიზისი, რომელიც მეორე ათეული წელია მძვინვარებს ქვეყანაში, ბუნებრივია აისახა მოსახლეობის სოციალურ მდგომარეობასა და ჯანმრთელობაზე.
საქართველოში ყოველთვის არსებობდა ურთიერთდახმარებისა და თანადგომის ტრადიცია. გაჭირვებული თანამოძმის დახმარება ეკონომიკური სიდუხჭირის ზღვარზე მყოფი ქვეყნის პირობებში თითოეული მოქალაქის მოვალეობაა.
ამ პირობებში განსაკუთრებულ არსს იძენს აღნიშნული პროგრამა, რომელიც უსახსრობით გატანჯულ ავადმყოფთა განკურნება-გამოჯანმრთელებას, მათ მიმართ ზრუნვისა და ყურადღების გამოჩენას, სულიერ, მორალურ მხარდაჭერას გულისხმობს. კლინიკა ხომ პროგრამას საქართველოს საპატრიარქოსა და პირადად უწმინდეს და უნეტარეს საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია მეორის მხარდაჭერითა და ლოცვა-კურთხევით ახორციელებს.
პროგრამის მიზანი:
უპოვართა ფენის მიმართ მაღალკვალიფიციური სამედიცინო დახმარების აღმოჩენა.
პროგრამის ამოცანები:
უპოვარ ავადმყოფთა ამბულატორიული და სტაციონარული მიღება.
ავადმყოფთა გამოკვლევა-დიაგნოსტიკა.
ავადმყოფთა მკურნალობა.
დაავადებათა პროფილაქტიკა.
ავადმყოფთა სამედიცინო განათლება.
დისპანსერიზაცია.
პროგრამის ობიექტის მდგომარეობა და მოცემულ ეტაპზე პროგრამის რეალიზაციის აუცილებლობის დასაბუთება:
დღეისათვის უმწეოთა სტაციონარული დახმარების პროგრამაში გათვალისწინებულია თერაპიული პროფილის დაავადებების მცირე ნაწილი, დანარჩენი ასეული თერაპიული დაავადების დადგენის და მკურნალობის ღირებულებას იხდის პაციენტი, რაც დიდ ტვირთად აწვება ისედაც მძიმე ფინანსურ მდგომარეობაში მყოფ მოსახლეობას.
პროგრამის განხორციელება საშუალებას აძლევს უპოვრებს, ბერებს, მონაზვნებს, სასულიერო პირებს და მათი ოჯახის წევრებს უფასოდ გამოიკვლიონ და იმკურნალონ ის დაავადებები, რომელიც არ შედის სხვა სახელმწიფო პროგრამებში და გაუსაძლისს ხდის მათ ცხოვრებას.
პროგრამის მოსალოდნელი ეფექტი:
უპოვართა სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესება და ამის შედეგად მათი სოციალური რეაბილიტაცია.
პროგრამის რეალიზაციაზე პასუხისმგებელია საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო.
პროგრამას ახორციელებს საქართველოს საპატრიარქოს თერაპიული კლინიკა (უპოვართათვის).
პროგრამის პიუჯეტი შეადგენს 60.0 ათას ლარს.
პროგრამის დაფინანსება განხორციელდება საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსა და საქართველოს საპატრიარქოს თერაპიულ კლინიკას (უპოვართათვის) შორის გაფორმებული ხელშეკრულების წესებითა და პირობებით დამტკიცებული სახელმწიფო სტანდარტების ფარგლებში.
3. ანტირაბიული სამედიცინო დახმარება
მოსახლეობის ურგენტული მომსახურეობის პროგრამა ითვალისწინებს ანტირაბიულ სამედიცინო დახმარებას, რომელიც შედგება ჭრილობების პირველადი ქირურგიული დამუშავებისა და ანტირაბიული სამკურნალო პროფილაქტიკური იმუნიზაციისაგან.
ანტირაბიულ სამედიცინო დახმარებას ექვემდებარებიან პირები ცხოველით დაკბენის, დაკაწვრისა და დადორბლის შემთხვევაში. ანტირაბიული პროფილაქტიკური იმუნიზაცია უტარდებათ პირებს, რომელთა სამუშაო დაკავშირებულია ჰიდროფობიით დაავადების რისკთან: ლაბორატორიების თანამშრომლებს, რომლებიც მუშაობენ ცოფის “ქუჩის” ვირუსთან, ვეტერინარებს, მონადირეებს, მეტყევეებს, ძაღლების დამჭერი ბრიგადის წევრებს, სასაკლაოს მუშაკებს, ტაქსიდერმისტებს.
ანტირაბიული სამედიცინო დახმარების განხორციელება და დაფინანსება მოხდება დამტკიცებული სამედიცინო სტანდარტებისა და ტარიფების შესაბამისად. სტანდარტით გათვალისწინებული დახმარება პაციენტისათვის უფასოა (პაციენტის მხრიდან თანაგადახდას არ ითვალისწინებს). ტეტანუსის საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური ვაქცინაციისა და მძიმე კატეგორიის დაკბენის შემთხვევაში ჭრილობის ქირურგიული დამუშავების ხარჯებს აანაზღაურებს პაციენტი.
ანტირაბიული სამედიცინო დახმარების განხორციელებისათვის ხელშეკრულება გაფორმდება მხოლოდ იმ სამედიცინო დაწესებულებებთან, სადაც საჭიროების შემთხვევაში შესაძლებელი იქნება ინტენსიური თერაპიისა და რეანიმაციული ღონისძიებების ჩატარება.
4. პროგრამის მართვის ხარჯები
პროგრამის მართვის ხარჯები ითვალისწინებს პროგრამის კოორდინატორების შრომით ანაზღაურებასა და კრიტიკულ და გადაუდებელ მდგომარეობათა სამედიცინო მართვის ერთიანი რეფერალური სისტემის მოდელის შემუშავებას.
საბჭოური ჯანმრთელობის დაცვის სისტემებისაგან საქართველომ მემკვიდრეობით მიიღო საავადმყოფოთა ჭარბი რაოდენობა, რომელთა საწოლთა ფონდი მაშინდელ ნორმებთან შედარებითაც კი მაღალი იყო. ჯანმრთელობის დაცვის რეფორმირების პროცესში მთავრობა შეეცადა მათ შემცირებას, მაგრამ საწოლთა რაოდენობის მნიშვნელოვნად კლებასთან ერთად ისინი მოსახლეობის უმრავლესობისათვის ფინანსურად ხელმიუწვდომელი გახდა და აქედან გამომდინარე, შემცირდა მათი დატვირთვის მაჩვენებელიც. მოიშალა რეფერალური სისტემაც. საავადმყოფოების წინაშე მწვავედ დგას შენობების შენარჩუნებისა და და აღჭურვილობით უზრუნველყოფის პრობლემა. საქართველოში ჯანდაცვის ობიექტები ძალიან ძველია და მათი შენახვა დიდ ხარჯებთანაა დაკავშირებული. შესაბამისად, ქვეყანაში სტაციონარულ საწოლდღეებზე მოთხოვნის დადგენა ერთ-ერთი პრიორიტეტული ამოცანაა. აღნიშნულის გაანგარიშებისას აუცილებელია პირველ რიგში სიცოცხლისათვის საშიში პათოლოგიების მკურნალობის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა და ამ მიმართულებით შესაბამისი სტრატეგიის შემუშავება.
მიზანი:
·
კრიტიკულ და გადაუდებელ მდგომარეობათა სამედიცინო მართვის ერთიანი რეფერალური სისტემის მოდელის შემუშავება.
ამოცანები
·
ქვეყანაში მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა, მელოგინეთა და ახალშობილთა, კრიტიკულ და გადაუდებელ მდგომარეობაში, მწვავე ტრავმით, მძიმე ინფექციური პათოლოგიით და მწვავე ქირურგიული პათოლოგიით პაციენტთა სამედიცინო უზრუველყოფის ერთიანი სისტემის პროექტის შემუშავება;
·
რაიონის დონეზე გადაუდებელი შემთხვევების ადგილზე დახმარებისა და ტრანსპორტირებისათვის სტაბილიზაციის მექანიზმების შემუშავება;
·
ტერიტორიული ხელმისაწვდომობის გათვალისწინებით ქვეყნის მასშტაბით გადაუდებელ დახმარებისთვის სტაციონარული ქსელის მოწყობის პროექტის შემუშავება.
განხორციელების მეთოდოლოგია
შემსრულებელი ორგანიზაციის (ან ფიზიკურ პირთა საინიციატივო ჯგუფის) შერჩევა მოხდება “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის მიერ. პროგრამის კოორდინაციას განახორციელებს საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ჯანდაცვის პოლიტიკის დეპარტამენტი.
მუხლი 17🔗. სამხედრო ძალებში გასაწვევ მოქალაქეთა დამატებითი სამედიცინო გამოკვლევის კომპონენტი
დამოუკიდებელი სახელმწიფოს აუცილებელ ატრიბუტს ქმედითუნარიანი, ძლიერი და პროფესიონალური ეროვნული არმია წარმოადგენს. ასეთი არმია სულიერად და ფიზიკურად ჯანმრთელი ჭაბუკებისაგან ფორმირდება, მისი დაკომპლექტება ჯანმრთელი წვევამდელებით მნიშვნელოვან საკითხს და პრობლემას წარმოადგენს.
კომპონენტის მიზანს წარმოადგენს საქართველოს სამხედრო ძალების ჯანმრთელი კონტიგენტით შევსების უზრუნველყოფა.
კომპონენტის ფარგლებში განხორციელდება წვევამდელთა დამატებითი სამედიცინო შემოწმება სამხედრო ძალებში გაწვევისათვის.
ღონისძიება
თანხა (ათას ლარებში)
წვევამდელთა დამატებითი სამედიცინო გამოკვლევა
150.0
სულ
150.0
დაფინანსების მეთოდოლოგია
ორგანიზაციების დაფინანსება განხორციელდება შესრულებული სამუშაოს მიხედვით, სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში დამტკიცებული სტანდარტების ტარიფებსა და წლიურ საპროგნოზო მაჩვენებლებზე დაყრდნობით. ტენდერის ჩატარების შემთხვევაში მომსახურების ღირებულება განისაზღვრება სატენდერო პირობით.
მუხლი 18🔗. სასწრაფო დახმარების პროგრამა
უკანასკნელი წლების განმავლობაში ქვეყანაში განვითარებულმა მოვლენებმა, მოსახლეობის გარკვეული ნაწილის ეკონომიკური და ყოფითი პირობების გაუარესებამ, უარყოფითი ზეგავლენა იქონია მათ ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე. მკვეთრად მოიმატა სხვადასხვა სისტემის მწვავე პათოლოგიებით დაავადებულთა რიცხვმა. იმატა დაავადების პირველ საათებში სიკვდილობის შემთხვევებმა. ხშირ შემთხვევაში პაციენტისათვის მიუწვდომელი გახდა პირველადი გადაუდებელი დახმარებაც კი.
პროგრამის მიზნები:
·
მოსახლეობის უზრუნველყოფა უფასო, სრულყოფილი და ოპერატიული სასწრაფო სამედიცინო მომსახურებით;
·
სასწრაფო დახმარების სამსახურის მიერ ეფექტური და კვალიფიციური სამედიცინო მომსახურების განხორციელება.
პროგრამის ამოცანები:
მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის გაუმჯობესება;
მაღალკვალიფიციური გადაუდებელი დახმარების ორგანიზება;
პერსონალის გადამზადება.
ბიუჯეტი:
№
ღონისძიება
თანხა (ათას ლარებში)
1
სასწრაფო დახმარების პროგრამა
8 543.0
1.1.
სასწრაფო-სამედიცინო დახმარება
8 043.0
1.2.
ტრეინინგების, პროგრამის მართვისა და საპრომოციო ხარჯები
70.0
1.3.
კავშირგაბმულობისა და სატელიტური სისტემის უზრუნველყოფის ხარჯები
430.0
განხორციელების მეთოდოლოგია
პროგრამა განხორციელდება მთელი საქართველოს მაშტაბით ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის მაქსიმალური უზრუნველყოფით. მანქანებითა და სამედიცინო ბრიგადებით დაკომპლექტება მოხდება შემდეგი დაანგარიშებით: – ერთი მანქანა ყოველ 30 000 მოსახლეზე, მაგრამ არა უმცირეს ორისა ყოველ რაიონზე. განსხვავებული პრინციპებით დაკომპლექტდება თბილისის, ქუთაისისა და ბათუმის სასწრაფო დახმარების სამსახურები.
თბილისი
ქუთაისი
ბათუმი
სხვა რაიონები და ქალაქები
რაოდ.
ხელფ.
რაოდ.
ხელფ.
რაოდ.
ხელფ.
რაოდ.
ხელფ.
დირექტორი (მთავარი ექიმი)
1
270
1
220
1
220
70
180
მოადგილე
2
220
1
200
1
200
-
-
ექიმი
306
190
34
180
28
180
585
140
ექთანი
12
130
34
120
28
120
585
110
მძღოლი
102
125
34
120
28
120
585
100
დისპეტჩერი
108
125
9
100
9
100
280
90
დაფინანსების მეთოდოლოგია
სასწრაფო სამედიცინო დახმარების სამსახურების დაფინანსება განხორციელდება გლობალური ბიუჯეტის მეთოდით ინფრასტრუქტურის სიმძლავრესა და პერსონალის რაოდენობაზე დაყრდნობით. იგი ითვალისწინებს ადმინიტრაციისა და მედპერსონალის ხელფასის, მედიკამენტებისა და სამედიცინო დანიშნულების საგნების, საწვავის, კავშირგაბმულობისა და სხვა ხარჯებს. შესაბამისად, აღნიშნული პროგრამის ფარგლებში ხარჯები ქალაქებსა და რაიონებში განაწილებულია შემდეგნაირად:
თბილისი – 2 203 000 ლარი;
ბათუმი – 232 320 ლარი;
ქუთაისი – 290 880 ლარი;
სხვა რაიონები და ქალაქები – 5 366 800 ლარი.
პროგრამა ახალი ფორმატით ძალაში შევა 2005 წლის 1 მაისიდან, მანამდე დაფინანსება განხორციელდება 2004 წლის პროგრამების შესაბამისად.
ტრეინინგების, პროგრამის მართვისა და საპრომოციო ხარჯები
სახელმწიფო სასწრაფო სამედიცინო დახმარების სამსახურის სამედიცინო პერსონალის ცოდნა უხშირეს შემთხვევაში სამწუხაროდ შემოიფარგლება მხოლოდ პრედიპლომური სამედიცინო განათლების დროს მიღებული ინფორმაციითა და პრაქტიკული მუშაობის გამოცდილებით. ფაქტია, რომ პრეჰოსპიტალურ ეტაპზე მომუშავე ბევრ ექიმს არ გაუვლია სათანადო სასწავლო-საწვრთნელი კურსები, აგრეთვე სამსახურს არ გააჩნია იმის საშუალება, რომ გამოიწეროს უახლესი ლიტერატურა, საიდანაც შეიძლება მსოფლიოში არსებული ახალი მონაცემებისა და პროტოკოლების გაცნობა. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე პერსონალს არ გააჩნია ინფორმაცია გადაუდებელი დახმარების თანამედროვე პრინციპებზე, ამა თუ იმ კრიტიკული მდგომარეობის მკურნალობის საერთაშორისო ალგორითმებზე/გაიდ-ლაინებზე. გარდა ამისა, ზოგიერთი ექიმი ვერ ფლობს პაციენტის გადასარჩენად ისეთ აუცილებელ მანიპულაციებს, როგორიცაა გულ-ფილტვის რეანიმაცია, ხელოვნური ვენტილაცია, ინტუბაცია, დეფიბრილაცია, ინტრავენური კათეტერიზაცია, გულმკერდის დეკომპრესია, კრიკოთირეოტომია და ა.შ.
რაც შეეხება ამ სტრუქტურაში მომუშავე სხვა არასამედიცინო პერსონალს, კერძოდ, მძღოლებსა და დისპეტჩერებს (საქართველოში მათ ხშირად საერთოდ არ გააჩნიათ პირველი დახმარების არანაირი ცოდნა), მათი შესაბამისი პროგრამით მომზადება არანაკლებ მნიშვნელოვანია მთელი სამსახურის, როგორც ერთი მთლიანი წარმატებული და ურთიერთშეთანხმებული მუშაობისთვის. ეს თავისთავად მნიშვნელოვნად ზრდის გადაუდებელი დახმარების ეფექტურობას. მაგალითისთვის, მთელს მსოფლიოში დისპეტჩერის მოვალეობა არ შემოიფარგლება მხოლოდ გამოძახების მიღებით, არამედ, ბრიგადის შემთხვევის ადგილზე მისვლამდე (რაც ჩვენს ქვეყანაში დღესდღეისობით ჯერ კიდევ პრობლემატურია), პაციენტის ზოგადი მდგომარეობის დამძიმების თავიდან აცილებისა და ზოგ შემთხვევაში დაზარალებულის სიცოცხლის შენარჩუნების მიზნით მათ ევალებათ შემთხვევის მართვა წინასწარ დამტკიცებული სადისპეტჩერო პროტოკოლების მიხედვით.
ანალოგიურად მსოფლიოს თითქმის ყველა ქვეყანაში სასწარაფო სამედიცინო სამსახურის მძღოლს აქვს მიღებული პირველი დახმარების ცოდნა და საჭიროების შემთხვევაში (მრავლობითი დაზარალებული, პოლიტრავმა, კატასტროფა და ა.შ.) ის შეიძლება იყოს გამოყენებული დაზარალებულებისთვის გადაუდებელი დახმარების გაწევისას.
მიზანი:
სახელმწიფო სასწრაფო სამედიცინო დახმარების სამსახურის პერსონალის მომზადება/ გადამზადება.
ამოცანები:
·
სახელმწიფო სასწრაფო სამედიცინო დახმარების სამსახურის პერსონალისთვის ერთიანი მომზადება/გადამზადების კურსების ორგანიზება სათანადო სასწავლო პროგრამების ფარგლებში:
·
გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების პრეჰოსპიტალური ეტაპი ექიმებისათვის;
·
გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების (პრეჰოსპიტალური ეტაპი) ექთნებისთვის;
·
პირველი დახმარება მძღოლებისთვის;
·
პირველი დახმარება და სადისპეტჩერო პროტოკოლები დისპეტჩერებისათვის.
ძალზედ მნიშვნელოვანია სასწავლო პროცესი მოიცავდეს არამარტო თბილისს, არამედ, რეგიონებს. ძირითადი აქცენტი უნდა გაკეთდეს მაღალმთიან, დედაქალაქიდან დაშორებულ რეგიონებზე, სადაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მაღალპროფესიონალური კადრების არსებობა. დანარჩენი რეგიონების მოცვა აუცილებელი იქნება მომავალში პროექტის ეტაპობრივი განხორციელების შედაგად.
სასწავლო პროცესი უნდა შედგებოდეს როგორც საერთაშორისო სტანდარტებზე/მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მედიცინის თანამედროვე მიდგომების თეორიული ნაწილისგან, ასევე მის მსვლელობაში შესაძლებელი უნდა იყოს აუცილებელი პრაქტიკული ჩვევების (ინტუბაცია, დეფიბრლიაცია, გულ-ფილტვის რეანიმაცია და ა.შ.) ათვისება. მნიშვნელოვანია სწავლების დროს სიტუაციური სცენარებისა და კატასტროფის იმიტაციების ჩატარება, რაც საშუალებას მისცემს მსმენელებს გამოიყენონ/განამტკიცონ მიღებული ცოდნა რეალობასთან მაქსიმალურად მიახლოებულ სიტუაციაში.
მოსალოდნელი შედეგები:
·
ამაღლდება სახელმწიფო სასწრაფო სამედიცინო სამსახურის პერსონალის ცოდნა გადაუდებელ დახმარებაში თანამედროვე საერთაშორისო სტანდარტების მიხედვით;
·
პერსონალი აითვისებს პრაქტიკულ ჩვევებს, რომელიც ხშირ შემთხვევაში აუცილებელია პაციენტის სიცოცხლის გადასარჩენად;
·
მომზადდება დისპეტჩერები, რაც გაზრდის გადაუდებელი დახმარების ხარისხს, რადგან ბრიგადა მიიღებს უფრო სრულყოფილ ინფორმაციას შემთხვევაზე/დაზარალებულის ზოგად მდგომარეობაზე, რაც ძალზედ მნიშვნელოვანია დროის ფაქტორის თვალსაზრისით (შესაძლებელი გახდება პლატინის ნახევარი საათის შემცირება). გარდა ამისა ექიმის შემთხვევის ადგილზე მისვლამდე დისპეტჩერი შესძლებს შემთხვევის მართვას სათანადო სადისპეტჩერო პროტოკოლების მიხედვით, რაც აისახება გადაუდებელი დახმარების ეფექტურობაზე;
·
მძღოლების სათანდო მომზადების შემდეგ სამედიცინო ბრიგადას საშუალება მიეცემა გამოიყენოს ის საჭიროების შემთხვევაში გადაუდებელი დახმარების უფრო ეფექტური და ხარისხიანი გაწევისათვის;
·
ექიმების, ექთნების, მძღოლებისა და დისპეტჩერებისთვის ერთიანი სასწავლო პროცესის ჩატარების შედეგად შესაძლებელი იქნება რეალურ სიტუაციებში პერსონალმა ურთიერთშეთანხმებულად, ეფექტურად და კვალიფიციურად შეასრულოს დაკისრებული ფუნქცია;
·
პერსონალის მიერ სათანადო თეორიული ცოდნისა და პრაქტიკული ჩვევების ათვისების შემდეგ შესაძლებელი იქნება პრეჰოსპიტალური გადაუდებელი დახმარების ეფექტურობის გაზრდა, პრეჰოსპიტალური სიკვდილიანობის შემცირება, პაციენტთა შორეული პროგნოზის გაუმჯობესება, რეაგირების დროის მინიმიზაცია, პრეჰოსპიტალური და ჰოსპიტალური ეტაპის დიაგნოზთა თანხვედრა;
ყველაფერი ზემოთაღნიშნულის შედეგად გაიზრდება პრეჰოსპიტალური გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების ხარჯთეფექტურობა.
კავშირგაბმულობისა და სატელიტური სისტემის უზრუნველყოფის ხარჯები
პროგრამის განხორციელებისათვის მნიშვნელოვანია სასწრაფო დახმარების ერთიანი კავშირგაბმულობის სისტემის შექმნა და სატელიტური სისტემის ფუნქციონირება სასწრაფო დახმარების მანქანების ლოკალიზაციის მონიტორინგის უზრუნველსაყოფად.
აპარატურის, აღჭურვილობისა და მომსახურების შესყიდვა განხორციელდება “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად.
მუხლი 19🔗. მშობელთა მზრუნველობას მოკლებული ბავშვების და იმ ბავშვების სამედიცინო დახმარების კომპონენტი, რომლებიც საჭიროებენ მუდმივ ჩანაცველებით მკურნალობას
მშობელთა მზრუნველობას მოკლებულ ბავშვთა საერთო რაოდენობა ბავშვთა სახლებში 4500-მდეა (45-მდე დაწესებულება). ამის გარდა, ექსპერტული მონაცემებით ძირითადად თბილისში, 1000 – 1500 “ქუჩის” ბავშვია, რომელთა ნაწილი აღრიცხული და დამაგრებულია ღია ტიპის არასამთავრობო ბავშვთა თავშესაფრებში. კონტიგენტის რაოდენობის შემცირების ტენდენცია არ შეიმჩნევა. ამჟამად აღსაზრდელთა გამოვლენა, აღრიცხვა და ბავშვთა დაწესებულებებში მათი ორგანიზება 1998–2000 წლებთან შედარებით გაუმჯობესებულია – რაც რაოდენობის მატებაზეც აისახა. ბავშვთა ეს ჯგუფები მოავადეა ძირითადად ქრონიკული, ხშირად დამაინვალიდებელი პათოლოგიებით და მათი 20% აუცილებელ სტაციონარულ მკურნალობას ექვემდებარება, ხოლო 40%-მდე სხვადასხვა ამბოლატორიული დაავადებების მატარებელია, რომელთა პრევენცია ადრეულ ეტაპზე – შესაძლებელია. იმის გამო, რომ დაავადებების უმრავლესობა სერიოზულ, მაღალი დონის გამოკვლევებს და მკურნალობას მოითხოვს, არსებული პრობლემა – აღნიშნულ ბავშვთა სამედიცინო დახმარება – ცენტრალიზებულად უნდა მოხდეს. ამავე პროგრამის ფარგლებში მუდმივ, ჩანაცვლებითი მკურნალობის კურსს გაივლიან ის ბავშვები, რომლებიც წლის მანძილზე საჭიროებენ რამდენიმე განმეორებით ჰოსპიტალიზაციას განსაზღვრული პათოლოგიების არსებობის შემთხვევაში. ამ უმძიმესი, იშვიათი, წლობით მიმდინარე დაავადებების მკურნალობის დაფინანსება დღევანდელი ოჯახებისათვის – უმძიმესი ტვირთია. პროგნოზულად ამ პაციენტთა რაოდენობა წლის მანძილზე 100-150-ია.
კომპონენტის ფარგლებში განხორციელდება:
·
3-14 წლამდე ასაკის მშობელთა მზრუნველობას მოკლებული ბავშვების რუტინული და ღრმა სამედიცინო შემოწმება, მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობის მონიტორინგი ბავშვთა სახლებში;
·
საჭიროების შემთხვევაში ზემოაღნიშნული კონტინგენტის ამბულატორიული და სტაციონარული მკურნალობა სახელმწიფო პროგრამით გათვალისწინებული სტანდარტების შესაბამისად (მკურნალობის პერიოდში კვებით უზრუნველყოფა);
·
იმ ბავშვების სამედიცინო დახმარების ორგანიზაციის სრულყოფა, რომელთაც ესაჭიროებათ მუდმივი ჩანაცვლებითი მკურნალობა და რომლის გარეშეც ამ კონტინგენტის ინვალიდობა ან მაღალი ლეტალობა გარდაუვალია.
·
დეინსტუციონალიზაციის პროცესში ჩართული ბავშვების ფსიქოსომატური კვლევა.
ბიუჯეტი
№
ღონისძიება
თანხა (ათას ლარებში)
1
მშობელთა მზრუნველობას მოკლებული და მუდმივ ჩანაცვლებით მკურნალობას დაქვემდებარებული ბავშვების (3-15 წლამდე) სამედიცინო დახმარების პროგრამა
300.0
1.1.
მშობელთა მზრუნველობას მოკლებული ბავშვების სტანდარტული, რუტინული და ღრმა სამედიცინო შემოწმებები (25-30 გასვლა)
110.0
1.2.
მშობელთა მზრუნველობას მოკლებული ბავშვების ამბულატორიული და სტაციონარული მკურნალობა კვების ჩათვლით (კვება – თითო ბავშვზე 2 ლარი დღე-ღამეში)
140.0
1.3.
მუდმივ და ჩანაცვლებით მკურნალობას დაქვემდებარებულ ბავშვთა სტაციონარული გამოკვლევა და მკურნალობა
50.0
პროგრამის მიზანი და ამოცანები:
o
მშობელთა მზრუნველობას მოკლებულ ბავშვთა მაღალპროფესიული, ფართოპროფილიანი სამედიცინო დახმარება თანამედროვე სტანდარტებით აღჭურვილი, გამოცდილი კადრებით დაკომპლექტებულ მძლავრ სამედიცინო ცენტრში, სადაც ბავშვთა ნოზოლოგიების 80%-ზე მეტის მკურნალობაა შესაძლებელი.
o
საქართველოს ბავშვთა მისახლეობის იმ ნაწილის სამედიცინო დახმარება, რომელნიც დაავადებულნი არიან იშვიათი, ძალზე მძიმე დამაინვალიდებელი ან ლეტალობის გამომწვევი ქრონიკული დაავადებებით და მუდმივი ჩანაცვლებითი მკურნალობის კურსის გარეშე წელიწადში რამდენიმეჯერ მათი მდგომარეობა გაუარესდება. ეს დახმარება უნდა მოხდეს სპეციალიზებულ განყოფილებებში, თბილისის იმ კლინიკაში, სადაც არის ამისათვის საჭირო განყოფილებები.
მუდმივ, ჩანაცვლებით მკურნალობას დაქვემდებარებული დაავადებები, რომლებიც მთლიანად უნდა დაფინანსდეს კომპონენტის ფარგლებში:
1. ბარძაყის თანდაყოლილი ამოვარდნილობა. ფიქსატორის ამოღება;
2. ბარძაყის თანდაყოლილი ამოვარდნილობები. ოპერაციის შემდგომ რეაბილიტაცია;
3. რეგიონული ენტერიტი;
4. მალაბსორბცია, გამოწვეული ტოლერანტობის დარღვევით;
5. ცელიაკია;
6. ცისტური ფიბროზი (მუკოვისციდოზი);
7. იუვენილური დერმატომიოზიტი;
8. იუვენილური მაანკილოზებელი სპონდილიტი (ბეხტერევის დაავადება);
9. რეიტერის დაავადება;
10. სისტემური სკლეროზი (სკლეროდერმია);
11. სისტემური წითელი მგლურა;
12. ბეხჩეტის დაავადება, იუვენილური პოლიარტერიტი, ვეგენერის გრანულომატოზი, კან-ლორწოვან-ლიმფური კვანძების სინდრომი;
მუდმივ ჩანაცვლებით მკურნალობას დაქვემდებარებული დაავადებები, რომელთა თანაგადახდა (20%) დაფინანსდება კომპონენტის ფარგლებში:
1. შაქრიანი დიაბეტი (18 წლამდე ასაკის);
2. უშაქრო დიაბეტი;
3. ბარძაყის თანდაყოლილი ამოვარდნილობა – ცალმხრივი, ორმხრივი;
4. ოპერაცია: ბარძაყის თავის ჩაყენება, ძვალკვეთა, რეკონსტრუქცია;
5. ლულოვანი ძვლების ქრონიკული ოსტეომიელიტის გამწვავება კონსერვატიული მკურნალობა;
6. ქრონიკული ოსტეომიელიტი – სეკვესტრექტომია;
7. მინკოვსკი-შოფარის ჰემოლიზური ანემია;
8. დიდი თალასემია (ჰემოლიზური კრიზით);
9. ანემია, გამოწვეული ფერმენტული დარღვევებით;
10. მედიკამენტოზური ჰემოლიზი;
11. შონლაინ-ჰენოხის დაავადება;
12. იდიოპათიური თრომბოციტოპენიური პურპურა;
13. იუვენილური რევმატოიდული ართრიტი;
14. ჰიპერთირეოდიზმი ჩიყვითა და ჩიყვის გარეშე.
პროგრამის მოსალოდნელი შედეგი:
ლეტალობის შემცირება;
ინვალიდობის შემცირება 15 – 20%-ით;
ავადობის შემცირება 30%-ით;
მშობელთა მზრუნველობას მოკლებული 3–15 წლის ასაკის ბავშვთა სამედიცინო მოთხოვნილებების შესახებ ბაზისური მონაცემების დადგენა.
დაფინანსების მეთოდოლოგია
ორგანიზაციების დაფინანსება განხორციელდება შესრულებული სამუშაოს მიხედვით, სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში დამტკიცებული სტანდარტების ტარიფებსა და წლიურ საპროგნოზო მაჩვენებლებზე დაყრდნობით. 3-15 წლამდე ასაკის ბავშვთა სტაციონარული სამედიცინო დახმარება განხორციელდება 3-15 წლამდე ბავშვთა სამედიცინო დახმარების სტანდარტების შესაბამისად. იმ შემთხვევაში, თუ პათოლოგია არ შედის სახელმწიფო პროგრამების სტანდარტებში, მისი მკურნალობა განხორციელდება დამტკიცებული შიდა სტანდარტების მიხედვით. ტენდერის ჩატარების შემთხვევაში მომსახურების ღირებულება განისაზღვრება სატენდერო პირობით.
ეფექტიანობის კრიტერიუმები:
o
ლეტალობის მაჩვენებელი;
o
მკურნალობის ეფექტურობის მაჩვენებელი (გაუმჯობესება, გამოჯანმრთელება, ინვალიდობის კორექცია);
o
ადრე გამოვლენილ დაავადებათა კლება.
მუხლი 20🔗. საგანგებო სიტუაციებში დაზარალებულ მოქალაქეთა სამედიცინო დახმარების კომპონენტი
კონფლიქტურ ზონებში საგანგებო სიტუაციების დროს დაზარალებულთა სამედიცინო მომსახურების გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის მაღალი კოეფიციენტის შენარჩუნებისათვის კრიტიკული მნიშვნელობა ენიჭება ვერტიკალურ მართვას დაქვემდებარებული სწრაფი რეაგირების, საფეხურებრივ უწყვეტ სამედიცინო მომსახურების სისტემის არსებობას, სადაც გათვალისწინებული იქნება დროული და მაღალკვალიფიციური სტაციონარული დახმარების ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა.
პროგრამის მიზანი:
საგანგებო სიტუაციების დროს დაზარალებულთა უზრუნველყოფა სტაციონარული სამედიცინო მომსახურებით.
პროგრამის ამოცანები
საგანგებო სიტუაციების დროს დაზარალებულთა უზრუნველყოფა მაღალკვალიფიციური სტაციონარული სამედიცინო მომსახურებით შესაბამის სამედიცინო დაწესებულებებში.
საგანგებო სიტუაციების დროს დაზარალებულთა სამედიცინო მომსახურების ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა
პროგრამის ბიუჯეტი
“საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად კომპონენტის ბიუჯეტი განისაზღვრა 20 ათასი ლარით.
ორგანიზაციების შერჩევის მეთოდოლოგია
პროგრამის რეალიზაციაში მონაწილე ორგანიზაციების შერჩევა განხორციელდება საქართველოს კანონი “სახელმწიფო შესყიდვევის შესახებ” შესაბამისად, კერძოდ: საგანგებო სიტუაციის დადგომის პირობებში გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის პრინციპის დაცვით ერთ პირთან მოლაპარაკების გზით.
დაფინანსების მეთოდოლოგია
დაფინანსება განხორციელდება შესრულებული სამუშაოს მოცულობის შესაბამისად წარმოდგენილი ხარჯების საფუძველზე.
მოსალოდნელი შედეგები:
საგანგებო სიტუაციების დადგომისას დაზარალებულები უზრუნველყოფილ იქნებიან გეოგრაფიულად და ფინანსურად ხელმისაწვდომი სტაციონარული მომსახურებით.
შეფასების კრიტერიუმები
გატარებულ ავადმყოფთა რაოდენობა, გამოყენებულ საწოლთა ფონდი, საწოლდღეთა რაოდენობა, საწოლზე დაყოვნების მაჩვენებელი, გართულებულ შემთხვევათა პროცენტული მაჩვენებელი, სტაციონარული სამედიცინო დახმარების გამოსავალი, სტაციონარული სიკვდილიანობა.
მუხლი 21🔗. გულის ქირურგიის სახელმწიფო პროგრამა
საქართველოში, ისევე როგორც მსოფლიოს სხვა მრავალ ქვეყანაში, გულის თანდაყოლილი მანკები თანდაყოლილ მანკებს შორის სიხშირით მესამე ადგილზეა, სიკვდილიანობით კი პირველი ადგილი უჭირავს. აღნიშნულ პაციენტთა ქირურგიული მკურნალობის ეფექტურობა განაპირობებს რესურსტევადი კარდიოქირურგიული დახმარების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფის აუცილებლობას. პროგრამა ითვალისწინებს გულის თანდაყოლილი მანკებით დაავადებულთა (თბილისის, აჭარის ა/რ, ფოთის მოსახლეობის გარდა) ქირურგიულ მკურნალობას.
გარდა თანდაყოლილი მანკებისა, მნიშვნელოვანია იმ კარდიოლოგიურ პრობლემათა რეგულირება, რომლებიც ქირურგიულ ჩარევას საჭიროებენ.
ბიუჯეტი:
ღონისძიება
თანხა (ათას ლარებში)
გულის ქირურგიის სახელმწიფო პროგრამა
1 000.0
გულის თანდაყოლილი მანკების ქირურგიული მკურნალობა
700.0
მოზრდილთა გულის ქირურგია
300.0
მიზანი:
o
გულის თანდაყოლილი მანკებით დაავადებულთა და კარდიოქირურგიული დახმარების საჭიროების მქონე პაციენტთა შორის (თბილისის, აჭარის ა/რ, ფოთის მოსახლეობის გარდა) ინვალიდობისა და სიკვდილიანობის შემცირება.
ამოცანები:
o
დროული ქირურგიული მკურნალობა;
o
ქირურგიული მკურნალობის შემდგომი მეთვალყურეობა.
დაფინანსების მეთოდოლოგია
დაფინანსება განხორციელდება დადგენილი წესით, სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში დამტკიცებულ სტანდარტებსა და წლიურ საპროგნოზო მაჩვენებლებზე დაყრდნობით. ტენდერის ჩატარების შემთხვევაში მომსახურების ღირებულება განისაზღვრება სატენდერო პირობით. მოზრდილთა კარდიოქირურგიულ მკურნალობაში გათვალისწინებულია 25%-იანი თანაგადახდა.
მოსალოდნელი შედეგი:
წელიწადში 60-მდე გულის თანდაყოლილი მანკის ენდოვასკულარული სამკურნალო და სადიაგნოსტიკო პროცედურა საერთო სიკვდილობით არა უმეტეს 0.5%;
წელიწადში დაახლოებით 100-მდე კარდიოქირურგიული ოპერაციის ჩატარება საერთო სიკვდილობით არა უმეტეს 5%.
მუხლი 22🔗. ორგანოთა და ქსოვილთა ტრანსპლანტაციის კომპონენტი
თირკმლის ქრონიკული უკმარისობის ტერმინალური სტადია მიეკუთვნება უძიმესი დაავადებების რეესტრს და სათანადო მაღალტექნოლოგიური მკურნალობის გარეშე იწვევს ლეტალურ გამოსავალს. საკითხის მაღალი მორალურ-ეთიკური კოეფიციენტისა და სამკურნალო ღონისძიებების რესურსტევადობის გათვალისწინებით სახელმწიფო უზრუნველყოფს თირკმლის ქრონიკული უკმარისობის ტერმინალური სტადიით დაავადებულ პაციენტთა თირკმლის ტრანსპლანტაციის ოპერაციით უზრუნველყოფას. გარდა ეკონომიკური ეფექტისა, აღნიშნული ოპერაცია ხასიათდება დაავადებულთა სოციალური რეაბილიტაციის მაღალი პროცენტული მაჩვენებლით. თირკმლის გადანერგვას ექვემდებარება ჰემოდიალიზზე მყოფ პაციაენტთა დაახლოებით 50%.
მიზანი:
თირკმლის ქრონიკული უკმარისობის ტერმინალური სტადიის მქონე პაციენტთა თირკმლის გადანერგვის ორგანიზაციული და ფინანსური უზრუნველყოფა.
ამოცანები:
o
დონორ-რეციპიენტთა სელექცია;
o
იმუნოსუპრესული მკურნალობის სქემის ოპტიმიზაცია;
o
იმუნოლოგიური კვლევის მეთოდების სრულყოფა;
o
თირკმლის ქრონიკული უკმარისობის ტერმინალური სტადიის მქონე პაციენტთა მაღალტქნოლოგიური ქირურგიული მკურნალობა (თირკმლის ტრანსპლანტაცია);
o
პოსტოპერაციული მეთვალყურეობის სამსახურის გაუმჯობესება.
o
ტრანსპლანტალოგთა ასოციაციის საინფორმაციო ბანკის ბაზაზე შერჩეული თირკმლის გადანერგვის საჭიროების მქონე პაციენტების ოპერაციული მკურნალობა განხორციელდება საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ბიოეთიკის ეროვნული საბჭოს რეკომენდაციის საფუძველზე.
დაფინანსების მეთოდოლოგია
კომპონენტის ბიუჯეტი შეადგენს 120 000 ლარს. დაფინანსება განხორციელდება დადგენილი წესით, სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში დამტკიცებულ სტანდარტებსა და წლიურ საპროგნოზო მაჩვენებლებზე დაყრდნობით.
თავი VI
მოსახლეობის სპეციფიკური მედიკამენტებით უზრუნველყოფის სახელმწიფო პროგრამა
საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის პრიორიტეტულ პრობლემად რჩება ინვალიდობის გამომწვევი და მძიმე ქრონიკულ დაავადებათა მქონე ავადმყოფთა სასიცოცხლოდ აუცილებელი მედიკამენტებითა და საკვები დანამატებით უზრუნველყოფის საკითხი, რასაც დაემატა სიცოცხლისათვის საშიში ზოგიერთი მდგომარეობის დროს შესაბამისი კატეგორიის მოსახლეობის სპეციალური დანიშნულების სამკურნალო საშუალებებით უზრუნველყოფა დაავადების მკურნალობისა და პროფილაქტიკის მიზნით.
ბიუჯეტი
“საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად, პროგრამის ბიუჯეტი განისაზღვრა 9,062.0 ათასი ლარით.
მოსახლეობის სპეციფიკური მედიკამენტებით უზრუნველყოფის პროგრამა
9,062.0
დიაბეტით დაავადებულ მოზრდილ ავადმყოფთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფის კომპონენტი
3,392.0
დიაბეტიან ბავშვთა და მოზარდთა მკურნალობის კომპონენტი (დიაბეტიან ბავშვთა დაცვის ასოციაციის ბაზაზე) მ.შ. 300,0 ათასი ლარი – დიაბეტიან ბავშვთა სარეაბილიტაციო ცენტრის მშენებლობის გაგრძელებისათვის
1,200.0
ჰემოფილიით დაავადებულ ბავშვთა და მოზრდილთა მკურნალობის კომპონენტი
850.0
ონკოინკურაბელურ პაციენტთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფის კომპონენტი
500.0
ორგანოგადანერგილთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფის კომპონენტი
450.0
უშაქრო დიაბეტით დაავადებულთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფა
250.0
ანტირაბიული სამკურნალო საშუალებებით უზრუნველყოფა
890.0
იმუნიზაციის კომპონენტი
800.0
ფენილკეტონურიით დაავადებულ ბავშვთა სამკურნალო საკვები დანამატით უზრუნველყოფის პროგრამა
280.0
სპეციალურ სამკურნალო საშუალებათა განბაჟების, ტრანსპორტირების, შენახვისა და გაცემის ხარჯები
450.0
მომსახურების მოცულობა:
o
შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულ 25 წლის ასაკის ზევით კატეგორიის, უშაქრო დიაბეტით დაავადებულთა, ონკოინკურაბელურ და ორგანოგადანერგილ პაციენტთა სპეციფიკური მედიკამენტებით უზრუნველყოფა;
o
შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულ 0-25 წლამდე ასაკის კატეგორიის, ჰემოფილიით დაავადებულ ბავშვთა და მოზრდილთა მკურნალობა;
o
ფენილკეტონურიით დაავადებულ 0-18 წლამდე ბავშვთა უზრუნველყოფა სპეციფიკური საკვები დანამატით;
o
ცოფის ვირუსის საწინააღმდეგოდ მოსახლეობის შესაბამისი კატეგორიის ანტირაბიული სამკურნალო საშუალებებით უზრუნველყოფა;
o
პროფილაქტიკური აცრების ეროვნული კალენდრით გათვალისწინებული ბავშვთა კონტინგენტის აცრა, საჭიროებისას ეპიდჩვენებით აცრების ჩატარება, მასობრივი აცრების კამპანიების ორგანიზება-განხორციელება ქვეყნის მასშტაბით;
o
პროგრამით გათვალისწინებულ, ზემოთაღწერილ სამედიცინო მომსახურების მოცულობას ემატება ცენტრალიზებულად შეძენილი სამკურნალო საშუალებების (მათ შორის საკვები დანამატის), მიღება-შენახვა-გაცემის ორგანიზაციულ-ტექნიკური საკითხების უზრუნველსაყოფი ფარმაცევტული ბაზის მომსახურება.
o
აღნიშნული ტიპის დაავადებათა სრულფასოვანი პროფილაქტიკურ-შემანარჩუნებელი მკურნალობა ხარჯ-ეფექტურია და უზრუნველყოფს არა მარტო მორალურ უკუგებას დაავადებულ ადამიანთა მდგომარეობის გაუმჯობესებისა და სიცოცხლის შენარჩუნების თვალსაზრისით, არამედ ხშირ შემთხვევებში მრავალჯერადად აანაზღაურებს მკურნალობისათვის გაწეულ ხარჯებს. აუცილებელი სამკურნალო საშუალებებით პროფილაქტიკისა და მკურნალობის გარეშე ამ დაავადებათა გართულებებით გამოწვეული ინვალიდობა გაცილებით მეტ დანახარჯებს მოითხოვს.
მიზანი:
– შაქრიანი დიაბეტით, უშაქრო დიაბეტით, ჰემოფილიით დაავადებულთა და ორგანოგადანერგილ პაციენტთა, ფენილკეტონურიით დაავადებულ ბავშვთა ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება და სიცოცხლის გახანგრძლივება;
– ონკოინკურაბელურ ავადმყოფთა მდგომარეობის შემსუბუქება;
– შინაური და გარეული ცხოველებისა და მღრღნელების მიერ ადამიანების დაკბენის, დაკაწვრის, დადორბვლის შემთხვევაში ცოფის საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური ღონისძიებების განხორციელება, დამტკიცებული ინსტრუქციისა და შემუშავებული სტანდარტების შესაბამისად;
– ყველა იმ ინფექციური ავადობის მინიმუმამდე დაყვანა ან ლიკვიდაცია, რომელთა წინააღმდეგ ვაქცინაცია გათვალისწინებულია პროფილაქტიკური აცრების ეროვნული კალენდრით და WHO/UNISEF-ის რეკომენდაციებით, პრიორიტეტულია – პოლიომიელიტის ერადიკაცის შენარჩუნება, წითელას ენდემური შემთხვევების აღმოფხვრა, დიფთერიის ეპიდემიის დამთავრება, ყივანახველითა და ტეტანუსით ავადობის ერთეულამდე დაყვანა; ყბაყურის, B-ჰეპატიტის მიმართ იმუნური ფონის გამყარება;
– სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში ცენტრალიზებულად შეძენილი სამკურნალო საშუალებების (მათ შორის საკვები დანამატის), მიღება-შენახვა-გაცემის ორგანიზაციულ-ტექნიკური საკითხების გადაწყვეტის უზრუნველყოფა.
მუხლი 23🔗. დიაბეტით დაავადებულ მოზრდილ ავადმყოფთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფის კომპონენტი
სადღეისოდ უტყუარ ფაქტს წარმოადგენს შაქრიანი დიაბეტის (შდ) გავრცელება მთელ მსოფლიოში, რომელიც დღეს აღწევს 150 მილიონს. ამასთან ერთად, აღინიშნება ახალი შემთხვევების ყოველწლიური, კატასტროფული მატება. ამ ტენდენციის შენარჩუნების შემთხვევაში ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის ექსპერტთა გათვლებით 2025 წლისათვის ნავარაუდევია, რომ შდ-ით დაავადებულთა რიცხვი მთელს მსოფლიოში მიაღწევს 300 მილიონს. ერთი მხრივ, აღნიშნული ფაქტი და, მეორე მხრივ, დაავადების განუკურნებლობა ხდის შდ-ს ერთ-ერთ უმძიმეს სამედიცინო-სოციალურ პრობლემად მთელი მსოფლიოსათვის.
საქართველოში შაქრიანი დიაბეტის გავრცელების შესახებ ზუსტი ინფორმაცია არ არსებობს, ვხელმძღვანელობთ ე.წ. მეორად მაჩვენებელთა ინფორმაციით. “საბჭოურ” პერიოდში ანტიდიაბეტური პრეპარატებით მომარაგება სახელმწიფო ხარჯებით ხორციელდებოდა და იმდროინდელი მონაცემებით (1989 წ.) შდ-ით დაავადებულთა რაოდენობა დაახლოებით 90 000 შეადგენდა. ბუნებრივია, გვევარაუდა, რომ ქვეყანაში რომელშიც 5 წლის განმავლობაში (1990-1995 წ.წ.) საერთოდ არავითარი სახელმწიფოებრივი ღონისძიება არ ტარდებოდა შდ-ით დაავადებულთა მიმართ და ქვეყნის მოსახლეობა იმყოფებოდა მუდმივ სტრესულ მდგომარეობაში (რაც სხვა დაავადებებთან ერთად, შდ-ის ერთ-ერთ გამომწვევ ფაქტორს წარმოადგენს), შდ-ით დაავადებულთა რიცხვი უნდა გაზრდილიყო იმავე ტენდენციით მაინც, რასაც ადგილი აქვს თითქმის მთელ მსოფლიოში (წლიური 2-4% ნამატი) და იგი დაახლოებით უნდა შეადგენდეს 110 000-ს.
სტატისტიკური მონაცემებით 2003 წელს საქართველოში რეგისტრირებულია სულ 52 504 შდ-ით დაავადებული ადამიანი, მათ შორის ინსულინმომხმარებელი – 15 765 და არაინსულინმომხმარებელი – 36 739.
2001 წლიდან სხვადასხვა ობიექტური და სუბიექტური მიზეზების გამო საქართველოში მკვეთრად იმატა ინსულინ-მომხმარებელთა რაოდენობამ და ინსულინის დღიური დოზების გაზრდის მოთხოვნებმა. ამ მდგომარეობის შესწავლისა და მონიტორინგის განხორციელების მიზნით, საქართველოს ენდოკრინოლოგთა საზოგადოებასთან შეიქმნა კომისია. კომისიის მიერ დღემდე ამბულატორიულად შესწავლილია 4338 შდ-ით დაავადებული, რომლებიც, ძირითადად, თბილისის პოლიკლინიკის ენდოკრინოლოგების მიერ გამოგზავნილნი იყვნენ ინსულინის დანიშვნისა ან დღიური დოზების გაზრდის მიზნით. აღნიშნული რაოდენობიდან ინსულინოთერაპიის დანიშვნისა და დოზების გაზრდის მართებულობის დასადგენად საექსპერტო-სადიაგნოსტიკო-სტაციონარული გამოკვლევა ჩაუტარდა 1289 ავადმყოფს (30,2%) თსსუ ენდოკრინოლოგიის დეპარტამენტის ბაზაზე.
სტაციონარულად დღემდე გამოკვლეული 1289 უკვე ინსულინმომხმარებელი ან პოტენციური ინსულინმომხმარებელი ავადყოფიდან აბსოლუტურ უმრავლესობას (70%) შეადგენენ შდ2 ტიპის პაციენტები, მხოლოდ 30% შაქრიანი დიაბეტი ტიპი 1-ის მქონე ავადმყოფები, ანუ ისინი, ვისაც სასიცოცხლო ჩვენებით ესაჭიროებათ ჩანაცვლებითი ინსულინოთერაპია.
1289 ავადმყოფიდან საექსპერტო-სადიაგნოსტიკო-სტაციონარული გამოკვლევით, მხოლოდ 5,4%-ში (70 ავადმყოფი) აღინიშნა ინსულინის ადეკვატური დღიური დოზები, 40,0%-ში (516 ავადმყოფი) საერთოდ მოიხსნა ინსულინოთერაპია და მოხერხდა მისი სრული ჩანაცვლება ტაბლეტოთერაპიით; 43,6%-ში (562 ავადმყოფი) კი ინსულინის დოზები საგრძნობლად შემცირდა ტაბლეტო-თერაპიის ჩართვის საშუალებით. 11%-ში (141 ავადმყოფი) საჭირო გახდა ინსულინის დღიური დოზების კორექცია (მომატება-გადანაწილება). საექსპერტო-სადიაგ-ნოსტიკო-სტაციონარული გამოკვლევის შედეგად შესაძლებელი გახდა შდ-ით დაავადებულთა 83,6%-ში (1078 ავადმყოფი) ინსულინის პრეპარატების მოხსნა-შემცირება. ინსულინოთერაპიის მოხსნა-კორექციით ავადმყოფების უდიდეს უმრავლესობაში ნახშირწყლოვანი ცვლის გაუმჯობესების ტენდენცია იქნა მიღწეული.
შდ1 და შდ2 მკვეთრად განსხვავდება ერთმანეთისაგან და მოითხოვს განსხვავებულ მიდგომას მკურნალობის თვალსაზრისით: ერთ შემთხვევაში საჭიროა სასიცოცხლო ჩვენებით ჩანაცვლებითი ინსულინოთერაპია, მეორე შემთხვევაში კი – ბრძოლა ინსულინრეზისტენტობასა და ჰიპერინსულინემიასთან, წონის რედუქციით, დოზირებული ფიზიკური აქტივობითა და მედიკამენტოზური მკურნალობით.
დღეს არსებული მდგომარეობა შდ-ით დაავადებულ მოზრდილ ავადმყოფთა მკურნალობა-პროფილაქტიკის თვალსაზრისით, საკმაოდ მძიმეა და, თუკი არ განხორციელდება პროგრამით გათვალისწინებული ღონისძიებები, როგორც საწყისი ეტაპი მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად, ძალიან მალე ბევრი დღეს აღრიცხული არაინსულინმომხმარებელი შდ-ით დაავადებული მოზრდილი ავადმყოფი გახდება ინსულინმომხმარებელი, რაც მკვეთრად გაზრდის მათი ინსულინით მომარაგების ხარჯებს (აშშ-ის მონაცემებით ინსულინოთერაპიაზე გადაყვანა ზრდის შდ-ით დაავადებულთა სამედიცინო ხარჯებს 60%-ით).
მიზანი:
o
საქართველოში მცხოვრები შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულ მოზრდილ ავადმყოფთა ადეკვატური მედიკამენტოზური მკურნალობით უზრუნველყოფა;
o
შდ-ით დაავადებულთა სახელმწიფო რეგისტრის შექმნა.
ამოცანები:
o
საქართველოში შდ1 და შდ2 დაავადებულთა ზუსტი რაოდენობის დადგენისა და დაავადებიანობის მონიტორირების მიზნით შდ-ის სახელმწიფო რეგისტრის შექმნა;
o
ქვეყნის მასშტაბით შდ დაავადებულთათვის სამკურნალო-პროფილაქტიკური ცენტრების ორგანიზება და რეგიონების პირველადი სამედიცინო რგოლის დაწესებულებებთან მათი კავშირის უზრუნველყოფა;
o
შდ დაავადებულთათვის კვალიფიციური დიაბეტური სკოლების ორგანიზება;
o
დიაბეტით დაავადებულ მოზრდილ ავადმყოფთა მკურნალობის ადექვატურობის მკაცრი მონიტორინგი;
o
ქვეყნის მასშტაბით დიაბეტით დაავადებულ მოზრდილ ავადმყოფთა საექსპერტო-სტაციონარული გამოკვლევები;
o
ინსულინის არამართებული გამოყენების შემთხვევაში აღნიშნული პაციენტების უზრუნველყოფა პერორალური ანტიდიაბეტური საშუალებებით 6 თვის განმავლობაში, 2-ჯერადი ამბულატორიული კონტროლით;
o
მოზრდილი პაციენტებისთვის ინსულინისა და ანტიდიაბეტური პრეპარატების (ტაბლეტები) მიღება-შენახვა-განაწილების სრულყოფის უზრუნველყოფა;
o
შდ-ით დაავადებული მოზრდილი ავადმყოფებისათვის 100 ს.ე./მლ შემცველი ინსულინის პრეპარატებით მკურნალობაზე გადაყვანისათვის მოსამზადებელი სამუშაოების ორგანიზება.
ბიუჯეტი
ღონისძიებები
თანხა (ათას ლარებში)
დიაბეტით დაავადებულ მოზრდილ ავადმყოფთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფის კომპონენტი
3,392.0
ადამიანის ინსულინის პრეპარატების შეძენა
3,114.0
ინსულინის პრეპარატების დანიშვნის ადექვატურობისთვის სტაციონარულ-საექსპერტო გამოკვლევა (მ.შ. პერორალური მედიკამენტებით უზრუნველყოფა)
240.0
ქრონიკული დაავადებების მქონე პირთა სახელმწიფო რეგისტრის შექმნა და დიაბეტური სკოლის ორგანიზება (მ.შ. 100 ს.ე./მლ შემცველი ინსულინის პრეპარატებით მკურნალობაზე გადაყვანისათვის მოსამზადებელი სამუშაოების ორგანიზება)
38.0
განხორციელების მეთოდოლოგია
პაციენტთათთვის ინსულინის პრეპარატების შეძენა ხორციელდება 2001 წელს ჩატარებული ტენდერისა და “ნოვო ნორდისკთან” გაფორმებული ხუთწლიანი გენერალური ხელშეკრულების საფუძველზე.
თსსუ ენდოკრინოლოგიის დეპარტამენტის ბაზაზე პაციენტთა სტაციონარულ-საექსპერტო კვლევის შედეგად მიღებული გამოცდილება ინსულინოთერაპიის მართებულობის, სწორი დოზირებისა და პაციენტთა ტაბლეტო-თერაპიაზე გადაყვანის შესახებ უნდა დაინერგოს საქართველოს რეგიონებშიც (ბათუმი, ზუგდიდი, ქუთაისი, გორი, თელავი). 2005 წლის პროგნოზით სტაციონარული გამოკვლევა ჩაუტარდება 1500 შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულ პაციენტს (900 თბილისი, 600 რეგიონი). ზემოაღნიშნული გამოცდილების გათვალისწინებით გამოკვლეულთა 70-80%-ს დასჭირდება ტაბლეტოთერაპიაზე გადაყვანა როგორც კომბინირებული, ისე მონოთერაპიის სახით. ტაბლეტოთერაპია ჩატარდება სულფანილშარდოვანას და ბიგუანიდების ჯგუფის პრეპარატებით, თანაფარდობით – 100% და 70%. ამ ფონზე შემცირდება ინსულინმომხმარებელთა რიცხვი.
იმ პაციენტებს, რომლებსაც მოეხსნებათ ან შეუმცირდებათ ინსულინის დოზები და გადავლენ ტაბლეტო-თერაპიაზე, სახელმწიფოს მიერ პერორალური ანტიდიაბეტური მედიკამენტები მიეწოდებათ 6 თვის განმავლობაში.
პროგრამის პილოტური ხასიათის, პროგნოზებში შესაძლო ცდომილების არსებობის გამო და ადმინისტრირების გაადვილების მიზნით მიზანშეწონილია 2005 წელს პაციენტთა პერორალური ანტიდიაბეტური მედიკამენტებით უზრუნველყოფა მოხდეს იმ სტაციონარებში, სადაც განხორციელდება სტაციონარული საექსპერტო გამოკვლევა, ორჯერადი ამბულატორიული კონტროლით.
დაფინანსების მეთოდოლოგია:
დაფინანსება განხორციელდება სოციალური დაზღვევის ერთიან სახელმწიფო ფონდსა და სამედიცინო დაწესებულებას შორის გაფორმებული ხელშეკრულების წესებითა და პირობებით დამტკიცებული სტანდარტების და ტარიფების შესაბამისად. პერორალური ანტიდიაბეტური მედიკამენტების ღირებულება სამედიცინო დაწესებულებას ფონდის მიერ აუნაზღაურდება ყოველთვიური ფაქტიური ხარჯვის საფუძველზე დადგენილი ლიმიტის ფარგლებში.
ქრონიკული დაავადებების მქონე პირთა სახელმწიფო რეგისტრის შექმნა და დიაბეტური სკოლის ორგანიზება (მ.შ. 100 ს.ე./მლ შემცველი ინსულინის პრეპარატებით მკურნალობაზე გადაყვანისათვის მოსამზადებელი სამუშაოების ორგანიზება)
ქრონიული (განუკურნებელი) დაავადებები მოითხოვენ, ერთი მხრივ, პრეპარატებით მუდმივ უზრუნველყოფას და, მეორე მხრივ, პერიოდულ საექიმო მეთვალყურეობას მკურნალობის კორექციისა და დაავადების მიმდინარეობის შეფასების მიზნით. ეს უზრუნველყოფს მკურნალობის ეფექტურობას და სავარაუდო გართულებების პრევენციას. ამ მიზნით ასეთი ავადმყოფებისათვის განვითარებულ ქვეყნებში იქმნება დაავადებულთა სახელმწიფო რეგისტრი, ანუ მონაცემების ბანკი ავადმყოფისა და დაავადების შესახებ დინამიკაში. რეგისტრი იძლევა შესაძლებლობას მოვახდინოთ დაავადების მონიტორინგი, დაავადებიანობის კონტროლი და მისი პროგნოზირება.
ყოველივე ეს აუცილებელია დაავადების მიმართ სწორი პოლიტიკის განსაზღვრისათვის – დაავადებიანობის ყოველწლიური დინამიკა, აუცილებელი პრეპარატების სახეობისა და რაოდენობის ზუსტი დადგენა.
აღნიშნული იძლევა სამედიცინო ხარჯების ოპტიმალური დაგეგმვის შესაძლებლობას.
მთელ მსოფლიოში სადღეისოდ შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულთა მკურნალობა წარმოებს მაღალი კონცენტრაციის მქონე ინსულინის პრეპარატებით, რაც შესაძლებლობას იძლევა ნაკლები მოცულობით მეტი რაოდენობის მომქმედი ნივთიერების ინექციიისა, კერძოდ 1 მლ-ში ნაცვლად 40 ს.ე.-სა გამოიყენება 100 ს.ე. (40 ს.ე. ინსულინის პრეპარატების წარმოება აღარ ხორციელდება). ინსულინის აღნიშნული ფორმა მოითხოვს შესაბამის ერთჯერად ინსულინის შპრიცებს (განსხვავებულს 40 ს.ე.-გან), გარდა ამისა ე.წ. შპრიც-კალმისტრებში გამოიყენება ნაკლები მოცულობის, მაგრამ გაზრდილი კონცენტრაციის ინსულინის ფლაკონები.
ამიტომ, მიზანშეწონილია მთელი მსოფლიოს მსგავსად, საქართველოშიც განხორციელდეს ინსულინის აღნიშნული ფორმის გამოყენება. ამისათვის მწვავე აუცილებლობას წარმოადგენს ექიმების (პირველ რიგში ოჯახის ექიმების), ექთნებისა და ავადმყოფების გადამზადება აღნიშნული ფორმის ინსულინის მოხმარებისათვის. ეს მოითხოვს მთელი საქართველოს მასშტაბით (განსაკუთრებით ტერიტორიული ერთეულების პირველადი რგოლის მედ-პერსონალისათვის) შესაბამისი ტრენინგების ჩატარებას.
საქართველოს ვ. ივერიელის სახელობის ენდოკრინოლოგთა საზოგადოების მიერ შემუშავებული სტანდარტით, რეგისტრაციის ფორმითა და მეთოდიკით, ამავე საზოგადოების ექსპერტთა კომისია ჩაატარებს საჩვენებელ სამდღიან გამოკვლევა-მკურნალობას ზემოაღნიშნულ ტერიტორიულ ერთეულების ცენტრებში, რათა დაინერგოს ტერიტორიულ ერთეულბის ექიმ-ენდოკრინოლოგებში დიაბეტით დაავადებულ ავადმყოფთა განსწავლა დაავადების სწორი მართვისათვის (სამკურნალო კვების გეგმის შედგენა, ფიზიკური ვარჯიშის ჩატარება, კიდურების დათვალიერება, გლიკემიის თვითკონტროლი და ა.შ.)
მოსალოდნელი ეფექტი
o
დაავადებულთა მკურნალობის გაუმჯობესება;
o
გართულებების პრევენცია;
o
ინვალიდობის შემცირება;
o
დაავადებულთა ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება.
მუხლი 24🔗. დიაბეტიან ბავშვთა და მოზარდთა მკურნალობის კომპონენტი (დიაბეტიან ბავშვთა დაცვის ასოციაციის ბაზაზე) მ.შ. 300,0 ათასი ლარი – დიაბეტიან ბავშვთა სარეაბილიტაციო ცენტრის მშენებლობის გაგრძელებისათვის
კომპონენტი ითვალისწინებს ავადმყოფ ბავშვთა და მოზარდთა (0-25 წლამდე) სამედიცინო დახმარებას. კომპონენტი გათვლილია 0-18 წლის ასაკის 570 პაციენტზე (იმის გათვალისწინებით, რომ წელიწადში ახლადგამოვლენილი ავადმყოფების რაოდენობა საშუალოდ 50-70-ია) და 19-25 წლის ასაკის – 379 პაციენტზე.
მიზანი:
o
საქართველოში მცხოვრები შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულ ბავშვთა და მოზარდთა (0-25 წლამდე) ადეკვატური მედიკამენტოზური მკურნალობით უზრუნველყოფა;
o
საქართველოში მცხოვრები შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულ ბავშვთა და მოზარდთა (0-25 წლამდე) რეაბილიტაცია.
ამოცანები:
o
ინსულინისა და გლუკაგონის შეძენა, შენახვა და გაცემა;
o
გლუკოზის თვითკონტროლი;
o
პაციენტების ლაბორატორიული გამოკვლევები (გლიკოჰემოგლობინისა და მიკროალბუმინურიის განსაზღვრა);
o
თვალის დაავადებათა გართულებების სპეციალური მონიტორინგი;
o
დიაბეტით დაავადებულთა და მშობელთა განათლება;
o
დიაბეტიან და შშმპ ბავშვთა სარეაბილიტაციო უნივერსალური სპორტულ-გამაჯანსაღებელი კომპლექსის მშენებლობა.
ბიუჯეტი:
1. ინსულინის, გლუკაგონის, შპრიც-კალმისტრებისა და ნემსების შესყიდვა.
465500 ლარი
2. ინსულინისა და საკონტროლო-ტექნიკური საშუალებების შენახვა, ტრანსპორტირებისა და დარიგების ხარჯები.
60000 ლარი
3. თვალის გართულებათა მონიტორინგი.
3000 ლარი
4. დიაბეტიან ბავშვთა სასწავლო-საგანმანათლებლო სკოლებისა და გლიკოზირებული ჰემოგლობულინის საკონტროლო ლაბორატორიების დაფინანსება.
35500 ლარი
o
5. საანალიზო ტექნიკური საშუალებების შეძენა:
o
შარდში გლუკოზის საანალიზო ჩხირები;
o
ბიოქიმიური რეაქტივები;
o
გლუკომეტრები;
o
სისხლში გლუკოზის საანალიზო ჩხირები.
290000 ლარი
6. დიაბეტური ბანაკი.
30000 ლარი
7. ადმინისტრაციული, საკანცელარიო და სხვადასხვა ხარჯი.
16000 ლარი
8. დიაბეტიან და შშმპ ბავშვთა უნივერსალური სარეაბილიტაციო სპორტულ-გამაჯანსაღებელი კომპლექსის მშენებლობა.
300000 ლარი
განხორციელების მეთოდოლოგია:
ინსულინისა და გლუკაგონის შეძენა, შენახვა და გაცემა.
პროგრამით განსაზღვრულია დანიური კომპანია “ნოვო ნორდისკის” წარმოების ინსულინისა და გლუკაგონის შეძენა. მათ შორის 5520 კოლოფი აქტრაპიდის (ხანმოკლე მოქმედების ადამიანის ინსულინი, Actrapid HM penfill 100 IU/ml, 3,0x5 cartridges), 2560 კოლოფი ინსულატარდის (გახანგრძლივებული მოქმედების ადამიანის ინსულინი, Insulatard HM penfill 100 IU/ml, 3,0x5 cartridges), 600 კოლოფი ნოვორაპიდის (ულტრამოკლე მოქმედების ადამიანის ინსულინი NovoRapid HM penfill 100 IU/ml, 3,0x5 cartridges), 200 ცალი გლუკაგონი, 540 კოლოფი 6 და 8 მმ – იანი ნემსების, 300 ცალი ინსულინის საბავშვო შპრიც-კალმისტრის შეძენა. აღნიშნული ინსულინი და გლუკაგონი ინახება სპეციალურ სამაცივრო დანადგარში აუცილებელი ტემპერატურული რეჟიმის დაცვით. ინსულინისა და გლუკაგონის გაცემა ხდება როგორც ასოციაციის ცენტრალური ოფისიდან, ასევე რეგიონარული ორგანიზაციების ბათუმისა და ქუთაისის ოფისებიდან. გამონაკლის შემთხვევებში, როდესაც პაციენტის მშობელს არ შეუძლია ზემოაღნიშნულ ოფისებში მისვლა ინსულინისა და სხვა აუცილებელი ტექნიკური საშუალებების მიწოდება ხორციელდება ადგილებზე (მათ შორის მაღალმთიან რეგიონებში) ცენტრალური ოფისის თანამშრომლების მიერ.
0-18 წლის ასაკის პაციენტები იღებენ ინსულინს პენფილებში და სისხლში გლუკოზის საანალიზო ჩხირებს. 19-21 წლის პაციენტებისათვის 2005 წელს დაგეგმილია ერთწლიანი პროგრამა, რომლის მიხედვითაც აღნიშნული კონტინგენტი მიიღებს ინსულინს პენფილებში და სისხლში გლუკოზის საანალიზო ჩხირებს. 22-25 წლის პაციენტები იღებენ ინსულინს 40 ერთ/მლ ფლაკონებში.
გლუკოზის თვითკონტროლი.
გლუკოზის თვითკონტროლი სისხლში ხორციელდება ე.წ. “გლუკომეტრებით”. ასოციაციის წევრები აღჭურვილი არიან ფირმა “როშეს” უახლესი “აკუ-ჩეკის” მოდელის გლუკომეტრებითა და იმავე ფირმის სისხლის ასაღები ლანცეტებით. პროგრამის შესაძლებლობებიდან გამომდინარე, ყოველწლიურად ხდება ახლადგამოვლენილი ბავშვებისათვის გლუკომეტრებისა და ლანცეტების, ხოლო დანარჩენებისათვის ტესტ-ჩხირების შეძენა. პაციენტებისათვის დღეში აუცილებელია მინიმუმ 4-5 ანალიზის ჩატარება, რაც ნიშნავს 18000 კოლოფის ყიდვის აუცილებლობას. გეგმით ამ ეტაპზე გათვალისწინებულია დაახლოებით 6000 კოლოფის შესყიდვა.
პაციენტების ლაბორატორიული გამოკვლევები
იმის გათვალისწინებით, რომ დიაბეტით დაავადებულ ბავშვებში დიაბეტი მიმდინარეობს ლაბილურად, ხშირია დეკომპენსაციისა და სუბკომპენსაციის შემთხვევები, რაც თავისთავად იწვევს დიაბეტის გართულებებს. ამიტომ საჭიროა პაციენტებს ჩაუტარდეთ სხვადასხვა ლაბორატორიული გამოკვლევები, როგორიცაა: HBA1C (გლიკოზირებული ჰემოგლობინი) – როგორც წესი, კვარტალში ერთხელ, მიკროალბუმინურიის, შარდის საერთო ანალიზს, ღვიძლის ფუნქციების და სხვა.
თვალის გართულებათა მონიტორინგი
შაქრიანი დიაბეტით დაავადებული პაციენტებისათვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს თვალის გართულებათა პროფილაქტიკას. ამ მიზნით შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულ ბავშვებსა და მოზარდებს უტარდებათ გამოკვლევები (მხედველობის სიმახვილე, რეფრაქტომეტრია, ექობიომეტრია, ფსკერის ფოტოგრაფირება) კვარტალში ერთხელ, რეტინოპათიის შემთხვევაში ხდება არგონლაზერით თვალის ფსკერის კოაგულაცია, ხოლო განსაკუთრებულ შემთხვევებში ტარდება დიაბეტური კატარაქტის უფასო ოპერაციები.
დიაბეტური განათლება
დიაბეტით დაავადებულთათვის, მათი მშობლებისა და ოჯახის წევრებისათვის სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვს დიაბეტური განათლების მიღებას. ამ მიზნით ასოციაციის მიერ გახსნილია და ფუნქციონირებს დიაბეტური სკოლები თბილისში, ქუთაისსა და ბათუმში. დაგეგმილია ანალოგიური სკოლის გახსნა კახეთში (თელავი). სკოლებში მეცადინეობების ციკლებს ატარებენ როგორც ადგილობრივი ენდოკრინოლოგები, ასევე თბილისიდან მივლინებული წამყვანი სპეციალისტები.
დიაბეტური ბანაკი
1995 წლიდან ყოველწლიურად ორი კვირის განმავლობაში ასოციაციის წევრი დიაბეტიანი ბავშვებისათვის ტარდება სპეციალური დიაბეტური ბანაკი. დიაბეტური ბანაკი წარმოადგენს დიაბეტის მკურნალობის მნიშვნელოვან კომპონენტს. ბანაკში ხორციელდება ყველა თანამედროვე სამკურნალო ღონისძიება განსაკუთრებული ინტენსივობით, ამასთან, არასაავადმყოფოს პირობებში. მოზარდები იმყოფებიან დამოუკიდებლად (მშობლების გარეშე), სპეციალურად მომზადებული ექიმებისა და საშუალო მედ-პერსონალის მკაცრი ზედამხედველობის ქვეშ. ბანაკის მიზანია ასწავლოს ბავშვებს დამოუკიდებლად თავის მოვლა და დიაბეტის თვითკონტროლი. 2004 წლამდე დიაბეტური ბანაკისათვის აუცილებელი თანხების მოძიება ხდებოდა უცხოელი და ადგილობრივი დონორებისაგან. 2005 წელს ბანაკი დაფინანსდება ასოციაციის მიერ განხორციელებული სახელმწიფო პროგრამით.
დიაბეტიან და შშმპ ბავშვთა უნივერსალური სარეაბილიტაციო სპორტულ-გამაჯანსაღებელი კომპლექსის მშენებლობა
ასოციაცია 2000 წლიდან აშენებს უნივერსალურ სარეაბილიტაციო სპორტულ-გამაჯანსაღებელ კომპლექსს, რომელიც განკუთვნილი არის დიაბეტიან და შშმპ ბავშვთა ფსიქოსოციალური რეაბილიტაციისა და ადაპტაციისათვის. მიმდინარე წელს გამოყოფილი თანხით გათვალისწინებულია შენობის გადახურვის დასრულება და შიდა სამუშაოების ნაწილის დასრულება.
მუხლი 25🔗. ჰემოფილიით დაავადებულ ბავშვთა და მოზრდილთა მკურნალობის კომპონენტი
ჰემოფილიით დაავადებულთა შორის სისხლდენებით გართულებები შეადგენს საშუალოდ 36 შემთხვევას წელიწადში. ჰემოფილიის მძიმე ფორმით დაავადებული პაციენტებისათვის – 80-100 გართულებას, ხოლო მსუბუქი ფორმით დაავადებულ პაციენტს შესაძლოა თვეში საშუალოდ ერთი ან უფრო ნაკლები რაოდენობის გართულება აღენიშნოს.
ჰემოფილიური სისხლდენებიდან სიცოცხლისათვის საშიშია, მუცლისა და გულმკერდის ღრუში, თავის ქალისა და ხერხემლის არეში, შინაგან ორგანოებში განვითარებული სისხლდენები, ასევე ნებისმიერი ქირურგიული ოპერაცია კბილის ამოღების ჩათვლით. სახსრებში და კუნთებში განვითარებული სისხლდენების შედეგად ვითარდება ინვალიდობა გამოწვეული სახსრების კონტრაქტურით, ანკილოზებისა და კუნთების ატროფიის შედეგად.
ჰემოფილიური სისხლდენების აღკვეთისათვის საჭიროა ანტიჰემოფილური ფაქტორკონცენტრატის გადასხმები. ერთი გადასხმისათვის საჭირო რაოდენობა იანგარიშება პაციენტის წონისა და სისხლისდენის სახის გათვალისწინებით და მაგალითად 70 კილოგრამი წონის პაციენტისთვის იგი მერყეობს 1000-დან 5000-მდე საერთაშორისო ერთეულის ფარგლებში. გადასხმების რაოდენობა დამოკიდებულია სისხლდენის სახეზე. სახსრებში და კუნთებში განვითარებული სისხლდენის აღსაკვეთად შესაძლებელია დროულად გაკეთებული ერთი გადასხმა იყოს საკმარისი, მაშინ როდესაც ღია ჭრილობების ან ქირურგიული ოპერაციების დროს საჭირო ხდება 5-17 დღის განმავლობაში ვაწარმოოთ გადასხმები დასაწყისში 12 საათიანი და ბოლოს 24 საათიანი ინტერვალებით.
ყოველივე ზემოთ მოცემული ინფორმაციის გათვალისწინებით პროგრამის მიზნების მინიმალურ დონეზე შესრულების უზრუნველსაყოფად აუცილებელია საშუალოდ 30 000-მდე საერთაშორისო ერთეული ფაქტორი ერთ პაციენტზე გაანგარიშებით წელიწადში.
მიზანი:
o
ჰემოფილიით, თრომბასთენიით და ფონ ვილებრანდით დაავადებული პაციენტების სიცოცხლისა და ზოგადად ჯანმრთელობის დაზღვევა ჰემოფილიური სისხლდენების დროული ბლოკირების გზით;
o
ჰემოფილიით დაავადებულ მოზარდებში სისხლდენების შედეგად სახსრების დაზიანებით გამოწვეული დაინვალიდების პროფილაქტიკა.
ამოცანები:
o
პაციენტთა უზრუნველყოფა ანტიჰემოფილური ფაქტორ კონცენტრატებით და სისხლის სხვა აუცილებელი პრეპარატებით;
o
პაციენტთა ლაბორატორიულ კვლევები (მათ შორის პირველადი გამოკვლევა, გამოვლენის არანაკლებ 20% მაჩვენებლით);
o
პაციენტთა ამბულატორიული მკურნალობა;
o
პაციენტთა სტაციონარული მკურნალობა;
o
პაციენტთა პერსონიფიკაცია;
o
პროგრამის მიმდინარეობის მონიტორინგი.
მომსახურების მოცულობა:
პროგრამის მიზნების შესრულების და მოსალოდნელი შედეგების მიღწევისთვის აუცილებელია მომსახურების მოცულობა იყოს იმ მინიმალური სიდიდის, რომელიც აუცილებელია ყველა ჰემოფილიის მძიმე და საშუალო ფორმით დაავადებული ბავშვის პროფილაქტიკური მკურნალობისათვის, ხოლო მოზრდილ პაციენტებში ყველა ჰემოფილიური სისხლდენის პრევენციისათვის.
1. პაციენტთა უზრუნველყოფა ანტიჰემოფილური ფაქტორ კონცენტრატებით და სისხლის სხვა აუცილებელი პრეპარატებით:
ანტიჰემოფილური ფაქტორ კონცენტრატებით და სისხლის სხვა აუცილებელი პრეპარატებით უზრუნველყოფა გულისხმობს ბინაზე სიმპტომური ან პროფილაქტიკური მოხმარების მიზნით პაციენტისათვის ანტიჰემოფილური ფაქტორ კონცენტრატების მიწოდებას იმ რაოდენობით, რომელიც აუცილებელია პროგრამის მიზნების შესასრულებლად და მოსალოდნელი შედეგების მისაღწევად.
ფაქტორ კონცენტრატების ნაწილი მოიხმარება ჰემოფილიის ცენტრებში ამბულატორიული და სტაციონარული მკურნალობისათვის, ასევე გადაუდებელი და გეგმური ქირურგიული და ორთოპედიული დახმარებისთვის. საჭიროების შემთხვევაში, სისხლის სხვა პრეპარატებით (კრიოპრეციპიტატი, ახლადგაყინული პლაზმა, ერითროციტული მასა და ა.შ.) პაციენტების უზრუნველყოფა ხდება ჰემოფილიის ცენტრში.
2. პაციენტთა ლაბორატორიულ კვლევები:
პაციენტებს ლაბორატორიული გამოკვლევები უტარდებათ დიაგნოზის დასმის, დიაგნოზის დაზუსტების, სტაციონარული და ამბულატორიული მკურნალობის საჭიროებისათვის.
წელიწადში არანაკლებ ერთხელ პაციენტებს (ვისაც წინა გამოკვლევებზე უარყოფითი მაჩვენებლები ჰქონდათ) უტარდებათ ლაბორატორიული გამოკვლევები ინფექციური დაავადებების მარკერებზე (A,B,C ჰეპატიტები HIV1, HIV2) და C ჰეპატიტის ზედაპირულ ანტიგენზე (დადებითი პაციენტებისთვის) ჯაჭვური პოლიმერაზული მეთოდით (PCR).
3. და 4. პაციენტთა ამბულატორიული და სტაციონარული მკურნალობა:
მკურნალობის სტრატეგია მიმართულია ფაქტორ კონცენტრატების სიმპტომურ ან პროფილაქტიკურ გადასხმებზე პაციენტის ბინაზე.
იმ შემთხვევაში, როდესაც სისხლდენის მართვა პაციენტის ბინაზე არ ხერხდება, პაციენტი მკურნალობას აგრძელებს ჰემოფილიის ცენტრში ამბულატორიულად ან სტაციონარულად, სამედიცინო ჩვენების მიხედვით. პროგრამის მიზნების შესასრულებლად და მოსალოდნელი შედეგების მისაღწევად პაციენტებს უტარდებათ გადაუდებელი და გეგმური, ქირურგიული და ორთოპედიული ოპერაციები, პროფილაქტიკური და სარეაბილიტაციო სამედიცინო დახმარება.
5. პაციენტთა პერსონიფიკაცია:
პაციენტთა პერსონიფიკაცია გულისხმობს დიაგნოზის დასმას, დაავადების ფორმისა და სიმძიმის განსაზღვრას, სადაზღვევო პოლისის გაცემას.
პირველადი პაციენტების დიაგნოზის დასმის მიზნით, ხარჯები გაიწევა პროგრამის ბიუჯეტიდან.
ჰემოფილიით დაავადებულის სადაზღვევო პოლისის, მიღების და სარგებლობის უფლება აქვს სისხლის შედედების რომელიმე ფაქტორის თანდაყოლილი დეფიციტის მქონე პაციენტიენტებს.
როგორც გამონაკლისი პოლისი გაიცემა ”მარკიაფავა მიკელის” დაავადებით ცნობილი ჰემოლიზური ანემიის მქონე პაციენტზე.
პოლისით განისაზღვრება პაციენტის სამედიცინო დახმარების მოცულობა და ბინაზე მისაღები ფაქტორკონცენტრატის რაოდენობა და იგი დამოკიდებულია დაავადების სიმძიმეზე, მის ფიზიკურ მდგომარეობაზე და სხეულის წონაზე.
6. კომპონენტის ბიუჯეტი:
კომპონენტის ბიუჯეტი 2005 წლისათვის შეადგენს 850,0 ათას ლარს.
ბიუჯეტის 10% მიმართულია პაციენტთა ლაბორატორიული კვლევების, ამბულატორიული და სტაციონარული მკურნალობის და პერსონიფიკაციის ხარჯების დასაფარავად.
ბიუჯეტის 2%-ის ფარგლებში დაფინანსდება გადაუდებელი და გეგმური ორთოპედიული, ზოგადქირურგიული და ა.შ. ოპერაციები და სხვა სამედიცინო მომსახურება.
ბიუჯეტის 88%-ით შეძენილი იქნება ანტიჰემოფილური ფაქტორ კონცენტრატები.
მოსალოდნელი შედეგები:
o
პაციენტებში სიკვდილიანობის შემცირება, შესაბამისად სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობის ზრდა და ქვეყნის მოსახლეობის სიცოცხლის საშუალო მაჩვენებელთან მიახლოვება;
o
ბავშვების დაინვალიდების შემცირება და ამ მაჩვენებლის მიახლოვება მთლიანად ქვეყნის მაჩვენებელთან;
o
პაციენტთა დაინფიცირების საშიშროების აღკვეთა.
შეფასების კრიტერიუმები:
o
შესაბამისად პაციენტთა სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობის დინამიკაში შეფასება;
o
მთლიანად პაციენტთა და განსაკუთრებით ბავშვების დაინვალიდების მაჩვენებლები;
o
ინფიციურ დაავადებებზე პაციენტთა პერიოდული გამოკვლევების მონაცემები;
o
პაციენტთა კმაყოფილება.
მუხლი 26🔗. ონკოინკურაბელურ პაციენტთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფის კომპონენტი
საქართველოში ყოველწლიურად 5500-მდე პირველადი ონკოლოგიური ავადმყოფი ვლინდება, კონტინგენტი 28000-მდე აღწევს, ხოლო კვდება 3800-მდე ადამიანი. ამ უკანასკნელში შედის როგორც საანგარიშო წელს დაავადების შორსწასული ფორმებით გამოვლენილი პაციენტები, ისე წინა წლებში დადგენილი ავთვისებიანი სიმსივნეების დიაგნოზის მქონე ავადმყოფები, რომლებშიც მიუხედავად ჩატარებული სპეციალიზებული მკურნალობისა, მაინც მოხდა დაავადების პროგრესირება.
სამწუხაროდ, ამ ავადმყოფთა ნახევარზე მეტს სიცოცხლის ბოლო 3-6 თვის განმავლობაში აღენიშნებათ ტკივილის სინდრომი, რომლის ადეკვატური კუპირებისათვის არანარკოტიკულ ანალგეზიურ საშუალებებთან ერთად, აუცილებელია ნარკოტიკული ტკივილგამაყუჩებელი მედიკამენტების გამოყენება.
ამ კონტინგენტში გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს პალიატიური მზრუნველობის განხორციელებას, რათა უზრუნველყოფილი იყოს მათი მდგომარეობის შემსუბუქება და სიცოცხლის ღირსეული დასასრული.
პალიატიური მზრუნველობა გულისხმობს ონკოინკურაბელურ ავადმყოფთა სიმპტომურ მკურნალობას სხვადასხვა სინდრომების გათვალისწინებით, მათ შორის ტკივილის სინდრომის დროს ადეკვატური ტკივილგაყუჩების უზრუნველყოფას.
მიზანი:
o
ტკივილის სინდრომის მართვა ონკოინკურაბელურ პაციენტებში ნარკოტიკული ტკივილგამაყუჩებელი საშუალებების გამოყენებით;
o
ონკოინკურაბელურ პაციენტთა ტკივილგამაყუჩებელი მედიკამენტებით უზრუნველყოფა.
ამოცანები:
o
ნარკოტიკული საშუალებების ცენტრალიზებულად შეძენა, შენახვა და ავადმყოფზე გაცემა;
o
ონკოინკურაბელური ავადმყოფების რეცეპტების ბლანკებითა და სპეციალური ცნობებით უზრუნველყოფა;
o
ონკოინკურაბელურ პაციენტთა პერსონიფიკაცია;
o
კომპონენტის მიმდინარეობის მონიტორინგი.
მოსალოდნელი ეფექტი
პროგრამის განხორციელებით უზრუნველყოფილი იქნება ონკოინკურაბელური პაციენტების ამბულატორიული დახმარება რაიონკოლოგისა და უბნის (ოჯახის) ექიმის მონაწილეობით, ხოლო ტკივილის სინდრომის შემთხვევაში – მისი ადეკვატური მართვა ნარკოტიკული ტკივილგამაყუჩებელი საშუალებების გამოყენებით. ეს საბოლოოდ შეამსუბუქებს აღნიშნული კონტინგენტის მძიმე მდგომარეობას, შეუქმნის მინიმალურ კომფორტს და უზრუნველყოფს სიცოცხლის ღირსეულ დასასრულს.
კომპონენტის ბიუჯეტი:
ოპტიმალური ონკოლოგიური პაციენტების ნარკოტიკული მედიკამენტებით უზრუნველყოფის კომპონენტისათვის მოსახლეობის სპეციფიკური მედიკამენტებით უზრუნველყოფის პროგრამის ფარგლებში გათვალისწინებულია 500 000 ლარი.
განხორციელების მეთოდოლოგია
მედიკამენტების შეძენა განხორციელდება ცენტრალიზებელი წესით “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ საქართველოს კანონის” შესაბამისად.
ნარკოტიკული საშუალებების შეძენა, შენახვა, ავადმყოფებზე გაცემა, რეცეპტების ბლანკებითა და სპეციალური ცნობის ბლანკებით უზრუნველყოფა რეგულირდება საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 13.03.2000 წლის №32/ო და საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 15.03.2000 წლის №102 ერთობლივი ბრძანებით.
შეფასების კრიტერიუმები:
სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობა;
სამედიცინო მომსახურების უწყვეტობა;
პროგრამაში მონაწილე პაციენტთა რაოდენობა;
ონკოინკურაბელურ ავადმყოფთა მდგომარეობის შემსუბუქება და ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება;
ნარკოტიკული საშუალებების ხარჯვის მონიტორინგი.
მუხლი 27🔗. ორგანოგადანერგილთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფის კომპონენტი
მიზანი:
o
ორგანოგადანერგილ პაციენტთა იმუნოსუპრესორული პრეპარატებით (“კონსუპრენი”, “სელსეპტი”, “ნეორალი”) უზრუნველყოფა;
o
ორგანოგადანერგილ, პრედიალიზზე და დიალიზზე მყოფ პაციენტთა საინფორმაციო ბანკისა და მონიტორირების უზრუნველყოფა.
ამოცანები:
o
მედიკამენტ კონსუპრენით და ნეორალით ორგანოგადანერგილ პაციენტთა უზრუნველყოფა სიცოცხლის ბოლომდე;
o
მედიკამენტ სელსეპტით ორგანოგადანერგილ პაციენტთა უზრუნველყოფა ტრანსპლანტაციის შემდგომი პერიოდის – პირველი ექვსი თვის განმავლობაში;
o
ორგანოგადანერგილთა, დიალიზზე მყოფ და დიალიზის მომლოდინე პაციენტთა და დონორთა რეგისტრატურების წარმოება, ინფორმაციის მუდმივი განახლება;
o
აღრიცხვაზე მყოფ პაციენტთა სამედიცინო და ლაბორატორიული მონიტორინგი;
o
დონორთა მონიტორირების სისტემის გააქტიურება.
o
ბიუჯეტი:
o
ორგანოგადანერგილ პაციენტთა იმუნოსუპრესორული პრეპარატებით უზრუნველყოფა – 408 300 ლარი;
o
ორგანოგადანერგილ, პრედიალიზზე და დიალიზზე მყოფ პაციენტთა საინფორმაციო ბანკისა და მონიტორირების უზრუნველყოფა – 41 700 ლარი.
მუხლი 28🔗. უშაქრო დიაბეტით დაავადებულთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფა
მიზანი:
უშაქრო დიაბეტით დაავადებულ ავადმყოფთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფა.
ამოცანები:
o
მედიკამენტი ”ადიურეტინის” შეძენა, შენახვა, ავადმყოფებზე გაცემა;
o
მედიკამენტი ”ადიურეტინის” დოზირების მიზნით პაციენტების სტაციონარული გამოკვლევა (ქ. თბილისში), დამტკიცებული სახელმწიფო სტანდარტის მიხედვით;
o
უშაქრო დიაბეტით დაავადებულ პაციენტთა პერსონიფიკაცია;
o
კომპონენტის მიმდინარეობის მონიტორინგი.
მუხლი 29🔗. ანტირაბიული სამკურნალო საშუალებებით უზრუნველყოფა
უკანასკნელ წლებში საგრძნობლად იმატა სხვადასხვა ცხოველთა მიერ დაზარალებულ მოქალაქეთა რაოდენობამ, რაც გამოწვეულია მაწანწალა ცხოველებისა და მღრღნელების მომრავლებით. ადგილი აქვს ცოფით დაავადების შემთხვევებსაც, რაც ლეტალური გამოსავლით მთავრდება. სწორედ ამიტომ მოსახლეობის უზრუნველყოფა ანტირაბიული სამკურნალო საშუალებებით გადაუდებელ ამოცანად არის მიჩნეული.
მიზანი:
o
ცოფის დაავადების პრევენცია და ლიკვიდაცია.
ამოცანები:
o
ანტირაბიული საშუალებების შესყიდვა;
o
ანტირაბიული იმუნიზაცია (ანტირაბიული ვაქცინა, იმუნოგლობულინი);
o
პროფილაქტიკური ანტირაბიული იმუნიზაცია რისკ ჯგუფებში.
მოსალოდნელი შედეგი:
o
ცოფით სიკვდილობის შემთხვევათა შემცირება.
მუხლი 30🔗. იმუნიზაციის კომპონენტი
მიზანი:
დაავადებათა მიმართ დამცველობითი იმუნური ფენის შექმნა;
ამოცანები:
o
ვაქცინების შეძენა, შენახვა, გაცემა “ცივი ჯაჭვის” პრინციპების დაცვით;
o
პროფილაქტიკური აცრების ეროვნული კალენდრით გათვალისწინებულ ბავშვთა კონტინგენტის მაქსიმალურ მოცვა;
o
მასობრივი აცრების კამპანიების ჩატარება;
o
ეპიდჩვენებით აცრების ჩატარება;
o
ვაქცინაციის განხორციელება იმ სამედიცინო დაწესებულებებში, რომლებიც არ მონაწილეობენ სახელმწიფო პროგრამებში;
o
კომპონენტის მიმდინარეობის მონიტორინგი.
განხორციელების მეთოდოლოგია
ქვეკომპონენტი ითვალისწინებს პროფილაქტიკური აცრების ეროვნული კალენდრით გათვალისწინებულ ბავშვთა კონტინგენტის აცრას, საჭიროებისას ეპიდჩვენებით აცრების ჩატარებასა და მასობრივი აცრების კამპანიების ორგანიზება-განხორციელებას ქვეყნის მასშტაბით.
პჯდ დონეზე განხორციელდება ასაცრელი კონტინგენტის ზუსტი განსაზღვრა და დროული, უსაფრთხო ვაქცინაცია, ასაცრელი კონტინგენტის მაქსიმალური მოცვის უზრუნველყოფა. მომსახურების მიწოდებას უზრუნველყოფს პროგრამის რეალიზაციაში მონაწილე ამბულატორიულ-პოლიკლინიკური დაწესებულებები. აცრების ეროვნული კალენდრით გათვალისწინებულ ბავშვთა კონტინგენტის მოცვის უზრუნველსაყოფად, აცრები ასევე განხორციელდება სხვა სამედიცინო დაწესებულებებში (სამშობიარო სახლები).
პროგრამით გათვალისწინებული რუტინული ვაქცინებით მომარაგება 2 წლამდე ასაკის ბავშვებისათვის, გარდა ყბაყურის ვაქცინისა, მოხდება გაეროს ბავშვთა ფონდის მიერ, ხოლო ყბაყურის, წითალას ვაქცინები სათანადო რაოდენობის ავტოდესტრუქციულ შპრიცებთან ერთად - 2 წელზე მეტი ასაკისათვის, DT, Td, OPV და B ჰეპატიტის ვაქცინების შეძენა მოხდება პროგრამის ფარგლებში. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საქალაქო/რაიონული სამსახურები უზრუნველყოფენ ამცრელი უბნების სავაქცინაციო მასალითა და საჭირო ინვენტარით უწყვეტ და დროულ მომარაგებას, იმუნიზაციის პროცესის მონიტორინგს, რაიონულ დონეზე. “ცივი ჯაჭვის” ქმედითუნარიანობის უზრუნველყოფა განხორციელდება დადგენილი წესის შესაბამისად (“პროფილაქტიკური აცრების ეროვნული კალენდრისა და უსაფრთხო იმუნიზაციის უზრუნველყოფის წესების დამტკიცების შესახებ” შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის ბრძანება).
მუხლი 31🔗. ფენილკეტონურიით დაავადებულ ბავშვთა სამკურნალო საკვები დანამატით უზრუნველყოფის პროგრამა
ფკუ არის ერთ-ერთი პირველი ნივთიერებათა ცვლის დარღვევით გამოწვეული დაავადება იმ მემკვიდრულ დაავადებათა შორის, რომლის მკურნალობა დასაბუთებულია მტკიცებითი მედიცინით – როგორც კლინიკურად და ეკონომიკურად ეფექტური.
პაციენტების დროული გამოვლენა და მკურნალობა იძლევა შანსს არ გაიშალოს ფკუ-ს კლინიკა, დაავადება გადაიქცეს მხოლოდ ცხოვრების განსხვავებულ წესად.
პროგრამის მიზანი:
ამინომჟავური ცვლის თანდაყოლილი დეფექტით – ფენილკეტონურიით დაავადებულ ბავშვთა უზრუნველყოფა მაღალკონცენტრირებული სპეციფიკური საკვები დანამატით.
ამოცანები:
o
სპეციფიკური საკვები დანამატის შეძენა, შენახვა, ავადმყოფებზე გაცემა;
o
ფენილკეტონურიით დაავადებულ პაციენტთა პერსონიფიკაცია;
o
კომპონენტის მიმდინარეობის მონიტორინგი.
მუხლი 32🔗. სპეციალურ სამკურნალო საშუალებათა განბაჟების, ტრანსპორტირების, შენახვისა და გაცემის ხარჯები
ქვეკომპონენტი ითვალისწინებს ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში ცენტრალიზებულად შეძენილი სამკურნალო საშუალებების (მათ შორის საკვები დანამატის), მიღება-შენახვა-გაცემის ორგანიზაციულ ტექნიკური საკითხების უზრუნველყოფას ფარმაცევტული მომსახურების მეშვეობით, რომელიც მოიცავს:
– სამკურნალო საშუალებების (მათ შორის საკვები დანამატები) მიღება-შენახვა-გაცემას სამკურნალო-პროფილაქტიკურ დაწესებულებებზე (მათ შორის აფთიაქებზე) ფარმაცევტული ბაზის მომსახურების მეშვეობით;
– სამკურნალო საშუალებების (მათ შორის საკვები დანამატის) ავადმყოფებზე გაცემა სამკურნალო-პროფილაქტიკური დაწესებულებების მეშვეობით (მათ შორის აფთიაქების);
– ნარკოტიკული საშუალებების ტერიტორიულ ერთეულებში ტრანსპორტირება ბადრაგირების მეშვეობით.
დაფინანსების მეთოდოლოგია
მედიკამენტების შეძენა განხორციელდება ცენტრალიზებული წესით “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად. ზოგიერთ კომპონენეტში შესაძლებელია მრავალწლიანი შესყიდვის განხორციელება.
მოსალოდნელი შედეგები:
o
ქრონიკული ავადმყოფებისათვის სასიცოცხლოდ აუცილებელი მედიკამენტების ხელმისაწვდომობა;
o
ავადმყოფთა სიცოცხლის ხარისხის გაუმჯობესება;
o
პროგრესირებადი ქრონიკული დაავადებებისათვის დამახასიათებელი გართულებების შემცირება;
o
ონკოინკურაბელურ ავადმყოფთა მდგომარეობის შემსუბუქება;
o
მოსახლეობის ცოფის ვირუსით დასნებოვნების პროფილაქტიკა;
o
პროფილაქტიკური აცრების ეროვნული კალენდრით გათვალისწინებულ ბავშვთა კონტინგენტის მაქსიმალური მოცვა, ეპიდჩვენებით აცრების ჩატარება, მასობრივი აცრების კამპანიების ჩატარება დაავადებათა მიმართ დამცველობითი იმუნური ფენის შექმნისა და შენარჩუნებისათვის. პრიორიტეტულია: პოლიომიელიტის ერადიკაციის შენარჩუნება, წითელას ენდემური შემთხვევების აღმოფხვრა, დიფთერიის ეპიდემიის დამთავრება, ყივანახველით და ტეტანუსით ავადობის ერთეულამდე დაყვანა; ყბაყურის, ჰეპატიტის მიმართ იმუნური ფენის გამყარება;
o
სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში ცენტრალიზებულად შეძენილი სამკურნალო საშუალებების (მათ შორის საკვები დანამატის), მიღება-შენახვა-გაცემა საერთაშორისო და საქართველოში არსებული შესაბამისი სტანდარტებისა და ნორმების დაცვით.
შეფასების კრიტერიუმები
o
სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობა;
o
სამედიცინო მომსახურების უწყვეტობა;
o
პროგრამაში მონაწილე ბენეფიციართა რაოდენობა;
o
ქრონ. დაავადებებით გამოწვეული გართულებების მაჩვენებლის შემცირება;
o
ქრონიკულ ავადმყოფთა ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება;
o
ქრონიკული დაავადებებით გამოწვეული სიკვდილიანობის მაჩვენებლის შემცირება;
o
ონკოინკურაბელურ ავადმყოფთა მდგომარეობის შემსუბუქება;
o
იმუნიზაციის კომპონენტის მიხედვით იმუნიზაციით მოცულ ბავშვთა რაოდენობა – მოცვა 100% (არანაკლებ 90%);
o
მოსახლეობის ცოფის ვირუსით დასნებოვნების აღმოფხვრა.
თავი VII
მუხლი 33🔗. უმუშევართა სოციალური დაცვისა და დასაქმების ხელშეწყობის 2005 წლის სახელმწიფო პროგრამები
1. უმუშევრის შემწეობის
პროგრამა
პრობლემის აღწერა
სამუშაოს დაკარგვის შემთხვევაში ადამიანი რჩება სოციალურად დაუცველი “დასაქმების კანონის” თანახმად, სახელმწიფო ვალდებულებას იღებს რეგისტრირებულ უმუშევარზე გასცეს შემწეობა, რომლის ხანგრძლივობა და ოდენობა განისაზღვრება მთავრობის დადგენილებით.
მიზანი:
მოქმედი კანონმდებლობით განსაზღვრული უმუშევართა კატეგორიებისათვის, შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის კონვენციების მოთხოვნებიდან გამომდინარე, ფინანსური დახმარების დროული გაწევა, რათა მოხდეს მოქალაქის ახალი სოციალური მდგომარეობით გამოწვეული სოციალურ-ფსიქოლოგიური სტრესის შერბილება.
ამოცანები:
– უმუშევრის შემწეობის დანიშვნის, გაცემისა და მონიტორინგის განხორციელება;
ღონისძიებები:
– პროგრამის საბანკო მომსახურების სისტემის სრულყოფა და მისი კონტროლი.
– უმუშევართა აღრიცხვისა და ინფორმაციის შეგროვების სისტემის დახვეწა;
– განხორციელებული ღონისძიებების პერიოდული მონიტორინგის წარმოება.
– უმუშევართათვის შემწეობის გაცემა კომერციული ბანკის მეშვეობით.
– უმუშევრის შემწეობის დანიშვნის, გაცემის და შეწყვეტის, სამართლებრივი რეგულირება ხორციელდება კანონმდებლობით დადგენილი წესისა და პირობების შესაბამისად.
განხორცილების მეთოდოლოგია
მომსახურების შესყიდვა განხორციელდება “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად.
ანგარიში:
ანგარიში წარმოდგენილი იქნება ღონისძიებების მიხედვით ყოველთვიურად
შეფასება:
შეფასება მოხდება შემდეგი ფაქტორების გათვალისწინებით
o
შემწეობის დროული გაცემით,
o
სოციალური დაძაბულობის ფონის შერბილებით.
პროგრამის კომპონენტები:
1. უმუშევრის შემწეობისა – 649 400 ლარი;
2. საბანკო მომსახურების – 10 600 ლარი;
პროგრამის ბიუჯეტი სულ: 660 000 ლარი
პროგრამის რეალიზაციაზე პასუხისმგებელი სამთავრობო დაწესებულება – საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო.
პროგრამის ფინანსურ, საინფორმაციო და ტექნიკურ უზრუნველყოფაზე პასუხისმგებელი ორგანო – სსიპ ”სოციალური დახმარებისა და დასაქმების სახელმწიფო სააგენტო”
2. პროფესიული მომზადება და გადამზადება
პრობლემის აღწერა
ქვეყნისათვის გარდამავალ პერიოდში წარმოიქმნა სიტუაცია, რომლის დროსაც პროფესიებზე, რომლებიც საქართველოსთვის ტრადიციულად ითვლებოდნენ მაღალ პრესტიჟულად, (ექიმი, მასწავლებელი, ინჟინერი და ა.შ.) შრომით ბაზარზე პრაქტიკულად მოთხოვნა არ არსებობს. შესაბამისად, როდესაც ამ პროფესიის ადამიანები კარგავენ სამუშაოს, მათ უჭირთ როგორც დასაქმება, ასევე ადაპტირება ახალ სოციალურ გარემოში. როგორც 2003-2004 წლის შრომის ბაზრის ანალიზი გვიჩვენებს ძირითადად ვაკანსიები შემოდის მომსახურებისა და ვაჭრობის სფეროს მუშაკებზე, ასევე სამშენებლო და ტურიზმის ინფრასტრუქტურისთვის საჭირო პროფესიებზე. აქედან გამომდინარე არსებული სიტუაცია მოითხოვს შრომითი რესურსების დროულ ადაპტირებას და შედარებით მოკლე პერიოდში მათ გადამზადებას დასაქმების თვალსაზრისით პერსპექტიულ პროფესიებში.
მიზანი:
– შრომისუნარიანი ან ნაწილობრივ შრომისუნარიანი მოსახლეობის პროფესიული მომზადებისა და კვალიფიკაციის დონის ამაღლება;
– დაბალკონკურენტუნარიანი შრომითი რესურსების ეფექტური დასაქმება;
– ტერიტორიული მთლიანობისათვის ბრძოლებში მონაწილე ვეტერანების საზოგადოებრივი რეინტეგრაცია და მათი ეფექტური დასაქმება;
ამოცანები:
– პროფესიული სტანდარტების მომზადება და ადაპტირება მოქმედ საწარმოში;
– დასაქმების კუთხით პერსპექტიული პროფესიებისა და მათზე მოთხოვნის საინფორმაციო ბანკის ფორმირება;
– სათანადო დონის პროფესიული სასწავლებლების, პროფესიული მომზადების ცენტრების გამოვლენა;
– რეგისტრირებულ უმუშევართა საინფორმაციო ბანკის შექმნა, რომლებიც საჭიროებენ პროფესიულ მომზადებას, გადამზადებას ან კვალიფიკაციის დონის ამაღლებას.
ღონისძიებები:
– პროფესიული სტანდარტების მომზადება, ადაპტირება მოქმედ საწარმოში:
– პროფესიული სტანდარტების მომზადება შემდეგ პროფესიებში: პარიკმაერი, კოსმეტოლოგი, ავტოელექტრიკოსი, ოჯახის ძიძა, მკერავი, მზარეული, ბარმენი, მცხობელი (კონდიტერი და მცხობელი) ობსეტური ბეჭდვის მბეჭდავი და ა.შ;
– რეგისტრირებულ უმუშევართა მომზადება-გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება შემდეგ პროფესიებში:
1. პარიკმახერი;
2. მანიკურისა და პედიკურის სპეციალისტი;
3. კოსმეტოლოგი;
4. მზარეული;
5. მიმტანი;
6. ოფისმენეჯერი;
7. ბარმენი;
8. ავტომანქანის შემკეთებებლი;
9. ავტოელეკტრიკოსი;
10. კომპიუტერული ტექნიკისა და მობილური ტელეფონების შემკეთებელი;
11. აირშემდუღებელი;
12. ძიძა ოჯახში;
13. ავადმყოფის მომვლელი;
14. მკერავი;
15. ტიხრული მინანქრის სპეციალისტი;
16. მცხობელი;
17. სარეკლამო აგენტი;
18. სადაზღვევო აგენტი;
19. სასტუმროს ადმინისტრატორი;
20. რესტორნის ადმინისტრატორი;
21. სამშენებლო-საინსტალაციო პროფესიები (გათბობის, ელ. გაყვანილობისა და ვენტილაციის სპეციალისტი).
– დაბალკონკურენტუნარიანი შრომითი რესურსების, მათ შორის ტერიტორიული მთლიანობისათვის ბრძოლებში მონაწილე რეგისტრირებული უმუშევარი ვეტერანების მომზადება-გადამზადება შემდეგ სპეციალობებში:
1. საცხენოსნო სპორტის ინსტრუქტორი;
2. ალპინიადის ინსტრუქტორი;
3. ექსკურსიამძღოლი (გიდი);
4. სასტუმროს ადმინისტრატორი;
5. სამშენებლო-საინსტალაციო პროფესიები (გათბობის, ელგაყვანილობისა და ვენტილაციის სპეციალისტი);
6. ობსეტური ბეჭდვის მბეჭდავი;
7. კომპიუტერული სისტემის ოპერატორი პოლიგრაფიულ სამუშაოებზე სპეციალიზაციით;
– პროფესიული მომზადება-გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით:
ა) საერთაშორისო სტანდარტების ბუღალტერიაში;
ბ) მდივან-რეფერენტი;
განხორცილების მეთოდოლოგია
მომსახურების შესყიდვა განხორციელდება “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად.
ანგარიში:
ანგარიში წარმოდგენილი იქნება ღონისძიებების მიხედვით ყოველთვიურად
შეფასება:
შეფასება მოხდება შემდეგი ფაქტორების გათვალისწინებით:
o
ბენეფიციარების კმაყოფილების დონის მიხედვით;
o
რეგისტრირებულ უმუშევართა და სამუშაოს მაძიებელთა პროფესიული მომზადება გადამზადების შედეგად დასაქმებულთა რაოდენობით.
პროგრამის კომპონენტები:
– შრომის ბაზრის მიერ მოთხოვნილი პროფესიები (მათ შორის ტერიტორიული მთლიანობისათვის ბრძოლებში მონაწილე ვეტერანების პროფესიული მომზადება-გადამზადება) – 180 000 ლარი
– პროფესიული სტანდარტების შემუშავება და ადაპტირება მოქმედ საწარმოში – 20 000 ლარი.
პროგრამის ბიუჯეტი სულ: 200 000 ლარი
პროგრამის მოსალოდნელი ეფექტი:
– შეიქმნება ახალი პროფესიული სტანდარტები შემდეგ პროფესიებში: პარიკმახერი, კოსმეტოლოგი, ავტოელექტრიკოსი, ოჯახის ძიძა, მკერავი, მზარეული, ბარმენი, მცხობელი (კონდიტერი და მცხობელი) ობსეტური ბეჭდვის მბეჭდავი და ა.შ;
– პროფესიულ მომზადება-გადამზადებასა და კვალიფიკაციის ამაღლებას გაივლის 450-მდე რეგისტრირებული უმუშევარი.
– პროგრამის რეალიზაციაზე პასუხისმგებელი სამთავრობო დაწესებულება – საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო.
პროგრამის ფინანსურ, საინფორმაციო და ტექნიკურ უზრუნველყოფაზე პასუხისმგებელი ორგანო – სოციალური დახმარებისა და დასაქმებისა სახელმწიფო სააგენტო.
3. უმუშევართა დროებითი დასაქმების პროგრამა
პრობლემის აღწერა
ქვეყანაში არსებული სოციალური ინფრასტრუქტურის ობიექტები რიგ რეგიონებში საჭიროებენ რებილიტაციას. მათი განვითარება გამოიწვევს ბიზნეს გარემოს გაუმჯობესებას, რაც ხელს შეუწყობს აღნიშნულ რეგიონებში ინვესტიციების მოზიდვას და ახალი სამუშაო ადგილების შექმნას. ამასთანავე, ინფრასქრუქტურის განვითარება-რეაბილიტაციის დროს დასაქმდებიან რეგისტრირებული უმუშევრები, რომლებსაც დროებით მაინც გაუჩნდებათ არსებობის წყარო.
მიზანი:
– დაბალკონკურენტუნარიანი შრომითი რესურსების დროებითი დასაქმება;
– სოციალური ინფრასტრუქტურის ობიექტების განვითარება-რეაბილიტაცია;
ამოცანები:
– საინფორმაციო ბანკის შექმნა სოციალური ინფრასტრუქტურის ობიექტების მდგომარეობის შესახებ;
– საზოგადოებრივი სამუშაოების პროექტების შედგენის მიზნით კონსულტაციების ორგანიზება;
– სოციალური და სამედიცინო დანიშნულების ობიექტთა რეაბილიტაცია და რეგისტრირებულ უმუშევართა დროებითი დასაქმება.
ღონისძიებები:
– პროგრამა ხორციელდება საქართველოს პრეზიდენტის 2002 წლის 28 თებერვლის №87 ბრძანებულებით დამტკიცებული “საზოგადოებრივი სამუშაოების ორგანიზების შესახებ” დებულების შესაბამისად.
– ობიექტის შერჩევა, სადაც განხორციელდება დროებითი დასაქმების პროგრამა (დამტკიცება).
– განსაზღვრულ (დამტკიცებულ) ობიექტებზე სარეაბილიტაციო (სამშენებლო) სამუშაოების განმხორციელებელთა გამოვლენა “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად.
– სამუშაოთა ფინანსირება, სამუშაოთა წარმოებისას უმუშევართა დროებითი დასაქმება, შესრულებულ სამუშაოთა ინსპექტირება და მიღება.
პროგრამის კომპონენტები:
– სოციალური ინფრასტრუქტურის ობიექტების რეაბილიტაცია – 380 000 ლარი.
პროგრამის ბიუჯეტი სულ: 380 000 ლარი
პროგრამის მოსალოდნელი ეფექტი:
– პროგრამის მიმდინარეობისას დროებით დასაქმდება 200-მდე რეგისტრირებული უმუშევარი,
– განხორციელდება სოციალური და სამედიცინო დანიშნულების ობიექტების რეაბილიტაცია.
პროგრამის შესრულების ვადა – 2005 წელი.
პროგრამის რეალიზაციაზე პასუხისმგებელი სამთავრობო დაწესებულება – საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო.
პროგრამის რეალიზაციაზე პასუხისმგებელი სამთავრობო დაწესებულება – საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო.
პროგრამის ფინანსურ, საინფორმაციო და ტექნიკურ უზრუნველყოფაზე პასუხისმგებელი ორგანო – სოციალური დახმარებისა და დასაქმების სახელმწიფო სააგენტო.
განხორცილების მეთოდოლოგია
მომსახურების შესყიდვა განხორციელდება “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად.
ანგარიში:
ანგარიში წარმოდგენილი იქნება ღონისძიებების მიხედვით ყოველთვიურად
შეფასება:
შეფასება მოხდება შემდეგი ფაქტორების გათვალისწინებით:
o
სოციალური ინფრასტრუქტურების რეაბილიტაციით;
o
დროებით დასაქმებულ რეგისტრირებულ უმუშევართა რაოდენობით.
4. UNDP-სთან ურთიერთანამშრომლობის პროგრამა
2004 წელს საქართველოს მთვრობასა (საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს) და UNDP-ის (გაეროს განვითარების პროგრამა) შორის დადებული ურთიერთანამშრომლობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ღონისძიებების განხორციელება.
1. კომპონენტი საზოგადოებრივი სამუშაოები “ლამაზი ბორჯომის” ფარგლებში 243 000 ლარი
2. ბიზნეს ინკუბატორი – 57 000 ლარი
განხორციელების ვადა 2005-2006 წლები
სულ პროგრამის ბიუჯეტი 300 000 ლარი
5. უმწეო მდგომარეობაში მყოფ ოჯახთა სოციალური დახმარების პროგრამის მონიტორინგი და ანალიზი
პრობლემის აღწერა
“საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქართველოს კანონის 49-ე მუხლის მე-12 პუნქტის შესაბამისად 2005 წლის ნოემბრიდან საქართველოში სოციალური დახმარების მთლიანი მოცულობა იზრდება 5-ჯერ, რაც მიზანშეწონილს ხდის მონიტორინგის განხორციელებას.
მიზანი:
“უმწეო მდგომარეობაში მყოფი ოჯახების სოციალური დახმარების” მონიტორინგის და ანალიზის მიზანია დახმარების მიმღებთა შორის ფაქტობრივად უკიდურეს სიღატაკეში მცხოვრები რისკ-ჯგუფების დადგენა.
ამოცანები
“უმწეო მდგომარეობაში მყოფი ოჯახების სოციალური დახმარების” პროგრამით გათვალისწინებული სოციალური დახმარების მიმღები კონტინგენტის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის, დანიშვნისა და გაცემის პროცესის კორექტულობის შეფასება.
ღონისძიებები
მონიტორინგი განხორციელდება “უმწეო მდგომარეობაში მყოფი ოჯახების სოციალური დახმარების პროგრამის” მსვლელობისას სიყალბის გამოვლენა-დადგენისა და მისი ანალიზისათვის.
განხორციელების მეთოდოლოგია
“უმწეო მდგომარეობაში მყოფი ოჯახების სოციალური დახმარების” პროგრამის მომსახურების შესყიდვა განხორციელდება “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად.
მოსალოდნელი შედეგები:
ა) “უმწეო მდგომარეობაში მყოფი ოჯახების სოციალური დახმარების” პროგრამაში მონაწილე ბენეფიციართა შორის არასწორი დანიშვნის გამოვლენა;
ბ) უმწეო მდგომარეობაში მყოფი ოჯახების სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის შეფასებით სამომავლოდ მიმართული სოციალური დახმარების მიმღებ პირთა სავარაუდო პროცენტული შემადგენლობის პროგნოზირება და ანალიზი.
პროგრამის ბიუჯეტი 200 000 ლარი
პროგრამის რეალიზაციაზე პასუხისმგებელი სამთავრობო დაწესებულება – საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო.
პროგრამის ფინანსურ, საინფორმაციო და ტექნიკურ უზრუნველყოფაზე პასუხისმგებელი ორგანო – სოციალური დახმარებისა და დასაქმების სახელმწიფო სააგენტო.
განხორციელების მეთოდოლოგია
მომსახურების შესყიდვა განხორციელდება “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად.
ანგარიში:
ანგარიში წარმოდგენილი იქნება ღონისძიებების მიხედვით ყოველთვიურად
სულ: 1 740 000 ლარი.
თავი VIII
სოციალური სფეროს ინსტიტუციონალური და ფუნქციონალური რეფორმის ხელშეწყობის სახელმწიფო პროგრამა
ჯანდაცვისა და სოციალური სფეროს ინსტიტუციონალური მოწყობის პირობებში მიმდინარე პოლიტიკური პროცესების მხარდაჭერის და ევროსტრუქტურებთან ინტეგრაციის მიზნით, მნიშვნელოვანია სოციალური და ჯანმრთელობის დაცვის სფეროს თანამედროვე ინფორმაციული და საორგანიზაციო-მეთოდური მხარდაჭერის სისტემის ჩამოყალიბება.
სახელმწიფო ვალდებულებები და პრიორიტეტები საჭიროებს გადასინჯვას, გაანალიზებას და კარდინალური ცვლილებების შეტანას. შესაბამის მტკიცებულებებზე დამყარებული სახელმწიფო პროგრამების ფორმატში შეტანილი ცვლილებები მაქსიმალურად აღმოფხვრის დარგში არსებულ ხარვეზებსა და ნაკლოვანებებს. საჭიროა არსებული შეზღუდული მატერიალური და ტექნიკური რესურსების პირობებში მაქსიმალურად ეფექტური სახელმწიფო პროგრამების შემუშავება, რომელიც ორიენტირებული იქნება მატერიალური სახსრების რაციონალურ გადანაწილებაზე ახლად განსაზღვრული პრიორიტებების გათვალისწინებით.
“საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად, სოციალური სფეროს ინსტიტუციონალური და ფუნქციონალური რეფორმის ხელშეწყობის სახელმწიფო პროგრამის ბიუჯეტი განისაზღვრა 3 948 000 ლარით.
სოციალური სფეროს ინსტიტუციონალური და ფუნქციონალური რეფორმის ხელშეწყობის სახელმწიფო პროგრამა
3 948 000
სოციალური სფეროს საორგანიზაციო-მეთოდური და სამართლებრივი უზრუნველყოფის კომპონენტი
250 000
მეცნიერებისა და განათლების კომპონენტი
610 000
სტრატეგიული მნიშვნელობის დაწესებულებათა რეაბილიტაციის, სამედიცინო ტექნოლოგიების განვითარების და სამედიცინო რეზერვების მართვის კომპონენტი
2 855 000
სამედიცინო მომსახურების ეფექტურობის შეფასებისა და მონიტორინგის კომპონენტი
93 000
წინასწარ გაუთვალისწინებელი ხარჯები
140 000
მუხლი 34🔗. სოციალური სფეროს საორგანიზაციო-მეთოდური და სამართლებრივი უზრუნველყოფის კომპონენტი
პროგრამის მიზანია
მიმდინარე პოლიტიკური პროცესების მხარდაჭერის და ევროსტრუქტურებთან ინტეგრაციის მიზნით ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ სფეროში ახალი პრიორიტეტების, თანამედროვე ხედვის და მიდგომების ფორმირება.
ამოცანები
– დარგის სამართლებრივი რეგულირება და საორგანიზაციო-მეთოდური უზრუნველყოფა – საერთაშორისო სამართლებრივ ნორმებთან დაახლოება;
o
ICF დოკუმენტაციის მომზადება და თარგმნა
o
სახელმწიფო ნარკოპოლიტიკის შემუშავება
– სოციალური და ჯანმრთელობის დაცვის სფეროს თანამედროვე ინფორმაციული და საორგანიზაციო-მეთოდური რეკომენდაციების შემუშავება – თანამედროვე ტექნოლოგიების ხელმისაწვდომობის გაზრდა;
– შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა სოციალური ინტეგრაციის და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა ინდივიდუალურ მონაცემთა აღრიცხვისა და სისტემატიზაციისაკენ მიმართული ღონისძიებების შედეგად ერთიანი ელექტრონული მონაცემათა ბაზის შექმნა;
– სახელმწიფო სანიტარიულ-ჰიგიენური ნორმებისა და შესაბამისი სტანდარტების შესახებ ნორმატიული დოკუმენტების შემუშავება – მსოფლიო სტანდარტებთან და ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ შემუშავებულ და აპრობირებულ ნორმებთან ჰარმონიზაცია;
– სანიტარიულ-ჰიგიენური და ეპიდემიოლოგიური ნორმირების ერთიანი სახელმწიფო სისტემის სრულყოფა და შესაბამისად მონაცემთა ბანკის მუდმივი შევსება-განახლება – შემუშავებული ნორმებისა და სტანდარტების გადასინჯვა და განახლება.
– დიაგნოსტიკური ლაბორატორიების გამოკვლევათა ხარისხის გარე კონტროლით მიღებული შედეგების ანალიზი და რეკომენდაციების ჩამოყალიბება.
კომპონენტის ბიუჯეტი
კომპონენტის დაფინანსების წყაროს წარმოადგენს სახელმწიფო ბიუჯეტი და ამ მიზნებისათვის გათვალისწინებული 250 000 ლარი
სოციალური სფეროს საორგანიზაციო-მეთოდური და სამართლებრივი უზრუნველყოფის კომპონენტი
250 000
სოციალური და ჯანმრთელობის დაცვის სფეროს საორგანიზაციო-მეთოდური და სამართლებრივი უზრუნველყოფა:
– შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა სოციალური ინტეგრაციის და
შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა ინდივიდუალურ მონაცემთა
აღრიცხვისა და სისტემატიზაციისაკენ მიმართული ღონისძიებების შედეგად
ერთიანი ელექტრონული მონაცემათა ბაზის შექმნა;
– ICF დოკუმენტაციის მომზადება და თარგმნა;
– სახელმწიფო ნარკოპოლიტიკის შემუშავება;
104 000
სოციალური და ჯანმრთელობის დაცვის სფეროს თანამედროვე ინფორმაციული მხარდაჭერის სისტემის ჩამოყალიბება
48 000
სახელმწიფო დაკვეთით, პრიორიტეტების შესაბამისად სანიტარიულ-ჰიგიენური და ეპიდემიოლოგიური ნორმირების ერთიანი სახ. სისტემის ფუნქციონირებისათვის აუცილებელი ნორმატიული დოკუმენტების შემუშავება
48 000
ხარისხის გარე კონტროლის სისტემის ფუნქციონირების უზრუნველყოფა
50 000
განხორციელების მეთოდოლოგია
პროგრამის რეალიზაციაში მონაწილე დაწესებულებების შერჩევა განხორციელდება “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად.
პროგრამის შედეგი
შემუშავდება თანამედროვე საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისი დარგში არსებული საორგანიზაციო-მეთოდური და ინფორმაციული ბაზა;
შეიქმნება საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობაში მოყვანილი სანიტარიულ-ჰიგიენური და ეპიდსაწინააღმდეგო ნორმატიული დოკუმენტების ბაზა, რაც საწინდარი იქნება სახელმწიფო სანიტარიული ზედამხედველობის მართებულად წარმართვისა;
გაძლიერდება საინფორმაციო სისტემის ანალიზური შესაძლებლობანი ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროში მართვის, სტრატეგიული დაგეგმვის და ოპერატიული გადაწყვეტილებების მიღებისათვის.
მუხლი 35🔗. მეცნიერებისა და განათლების კომპონენტი
მიზანი:
ჯანმრთელობის დაცვის, სამედიცინო მეცნიერებისა და განათლების სფეროებში დასაქმებული ექიმების, ფარმაცევტებისა და საშუალო სამედიცინო პერსონალის პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა.
ამოცანები
– ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში დასაქმებული ადამიანური რესურსების უწყვეტი სამედიცინო განათლებისა და უწყვეტი პროფესიული განვითარების სამართლებრივი უზრუნველყოფა;
– სერტიფიცირებას (რესერტიფიცირებას) დაქვემდებარებული სამედიცინო პერსონალის ატესტაციისა და რეგისტრაციის სახელმწიფო უზრუნველყოფა;
– ექიმ-სპეციალისტთა რეზიდენტურაში მომზადების სახელმწიფო უზრუნველყოფა;
– ფარმაცევტთა დიპლომისშემდგომი პროფესიული მომზადების სახელმწიფო უზრუნველყოფა;
– საშუალო სამედიცინო პერსონალის დიპლომისშემდგომი პროფესიული მომზადების სამართლებრივი უზრუნველყოფა;
– ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროში იმ სამეცნიერო კვლევების გამოვლენა, რომელთა მიმართც სახელმწიფომ უნდა განახორციელოს დაფინანსების წყაროთა მოძიების ხელშეწყობა;
– სამეცნიერო კონფერენციების (კონგრესების) ჩატარების ორგანიზაცია;
– საქართველოს ბიოსამედიცინო პროფილის სამეცნიერო კვლევითი ცენტრების ინტელექტუალური და ტექნოლოგიური რესურსის რეესტრის შექმნა;
– სახელოვან მედიკოსთა ღვაწლის აღსანიშნავ ღონისძიებათა ორგანიზაცია;
– მტკიცებულებითი მედიცინის პრაქტიკაში დანერგვის სახელმწიფო ხელშეწყობა.
ბიუჯეტი
კომპონენტის დაფინანსების წყაროს წარმოადგენს სახელმწიფო ბიუჯეტი და ამ მიზნებისათვის გათვალისწინებული 610 000 ლარი
მეცნიერებისა
და
განათლების
კომპონენტი
610 000
ჯანმრთელობის დაცვის სფეროს საკადრო რესურსების განვითარების ხელშეწყობის პროგრამა (სახელმწიფო დაკვეთით რეზიდენტთა მომზადება, უწყვეტი სამედიცინო განათლების უზრუნველყოფა, სერტიფიცირება-რესერტიფიცირება)
505 000
ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროს სამეცნიერო პოტენციალის განვითარების ხელშეწყობის პროგრამა
80 000
ჯანდაცვის სისტემის ადამიანური რესურსების ადაპტაცია მტკიცებულებითი მედიცინის პრაქტიკაში საყოველთაოდ დანერგვის პროცესისადმი
25 000
შედეგი
საქართველოს ჯანდაცვის სისტემაში დასაქმებული ადამიანური რესურსების პროფესიული განვითარების ხელშეწყობის ისეთი მოდელის შექმნა და დანერგვა, რომელიც იქნება:
o
საყოველთაო – დამოუკიდებლად კადრების კვალიფიკაციის, გამოცდილებისა და სამუშაო ადგილისა;
o
დემოკრატიული – სავალდებულო და ნებაყოფლობითი ასპექტების ჰარმონიზაციით-საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად;
o
ხელს შეუწყობს სახელმწიფოში დაავადებათა მართვის სტანდარტიზაციას:
o
სახელმწიფოს მხრივ ჯანდაცვითი ადამიანური რესურსების ოპტიმალურ მართვას;
o
ქვეყნის საჭიროებიდან გამომდინარე – დაავადებათა რეგიონალური თავისებურებების და დაავადებათა რეგიო
ნული და ქვეყნის გეოგრაფიული თავისებურებების გათვალისწინებით.
– საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად იწარმოებს საქართველოს ექიმთა და ფარმაცევტთა სერტიფიცირების (რესერტიფიცირების) რეესტრი, რაც შექმნის მოსახლეობისათვის მაღალი კვალიფიკაციის და ადეკვატური სამედიცინო დახმარების მიწოდების დამატებით სახელმწიფო გარანტიებს;
– შეიქმნება მარტივად ხელმისაწვდომი და მოსახერხებელი მონაცემთა ბაზა, რომელიც უზრუნველყოფს სამეცნიერო სტრუქტურების ინფორმირებას ქვეყანაში ბიოსამედიცინო კვლევების ინტელექტუალური და ტექნოლოგიური რესურსების თაობაზე;
– საქართველოს ჯანდაცვის ქსელი, კერძოდ მისი ადამიანური რესურსები, ფსიქოლოგიურად და მეთოდურად მომზადდებიან პრაქტიკაში მტკიცებულებითი მედიცინის დანერგვისათვის.
მუხლი 36🔗. სტრატეგიული მნიშვნელობის დაწესებულებათა რეაბილიტაციის, სამედიცინო ტექნოლოგიების განვითარების და სამედიცინო რეზერვების მართვის კომპონენტი
პროგრამის მიზანი:
ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროს სტრატეგიული მნიშვნელობის დაწესებულებათა მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის განახლება და განვითარება; ბაზისური სამედიცინო მომსახურების მიზნით დაწესებულებათა ფუნქციონირებისათვის აუცილებელი თანამედროვე სამედიცინო ტექნიკით აღჭურვა, გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების და სპეციალიზებული ამბულატორიული მომსახურების ხელმისაწვდომობის და ეფექტურობის ამაღლებისათვის რაიონული სამედიცინო ცენტრების და მაღალმთიანი რეგიონების უზრუნველყოფა მაღალი გამავლობის სამედიცინო ტრანსპორტით. შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთათვის დამხმარე მოწყობილობებით უზრუნველყოფა (ინვალიდის ეტლი).
სტიქიური მოვლენების, კატასტროფებისა და საგანგებო მდგომარეობების დროს დაზარალებულთა გადაუდებელი სამედიცინო მომსახურების უზრუნველყოფის მიზნით მედიკამენტებისა, სამედიცინო დანიშნულების საგნების, სამედიცინო აღჭურვილობის აუცილებელი მარაგის ფორმირება, შენახვა და მუდმივი შევსება-განახლება.
პროგრამის განხორციელების ღონისძიებები
პროგრამის განხორციელების მეთოდოლოგია განისაზღვრება “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონითა და “სახელმწიფო შესყიდვების განხორციელების წესის შესახებ” დებულების შესაბამისად. განხორციელდება შესყიდვები შემდეგი კომპონენტების ფარგლებში :
– სამედიცნო რეზერვების შევსება-განახლება და შენახვის კომპონენტი;
– სტრატეგიული მნიშვნელობის დაწესებულებათა რეაბილიტაციის კომპონენტი (სამშენებლო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოები; სამედიცინო დანიშნულების და სხვა ავტომანქანების შესყიდვა; სამედიცინო აღჭურვილობისა და ინვენტარის შესყიდვა);
– შშმპ დამხმარე საშუალებებით უზრუნველყოფის კომპონენტი (შესყიდვა).
კომპონენტის ბიუჯეტი
კომპონენტის დაფინანსების წყაროს წარმოადგენს სახელმწიფო ბიუჯეტი და ამ მიზნებისათვის გათვალისწინებული 2 855 000 ლარი
სტრატეგიული მნიშვნელობის დაწესებულებათა რეაბილიტაციის, სამედიცინო ტექნოლოგიების განვითარების და სამედიცინო რეზერვების მართვის კომპონენტი
2 855 000
სამედიცინო რეზერვების შევსება-განახლება
120 000
სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი დაწესებულებების რეაბილიტაცია
2 627 215
სამშენებლო სარეკონსტრუქციო სამუშაოების განხორციელება
82 285
სამედიცინო დანიშნულების და სხვა ავტოსატრანსპორტო საშუალებების შესყიდვა
2 544 715
სამედიცინო აღჭურვილობის და ინვენტარის შესყიდვა
8 000
შშმპ დამხმარე საშუალებებით უზრუნველყოფა (ინვალიდთა ეტლები)
100 000
ორგანიზაციების შერჩევის მეთოდოლოგია
პროგრამის რეალიზაციაში მონაწილე ორგანიზაციების შერჩევა განხორციელდება “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად.
პროგრამის შედეგი
o
სარეაბილიტაციო ობიექტებზე საპროექტო და შესრულებულ სამუშაოთა მოცულობებისა და ხარისხის შედარებითი ანალიზი;
o
გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების სამსახურების ეფექტურობის რაოდენობრივი და ხარისხობრივი მაჩვენებლები;
o
შეზღუდული პასუხისმგებლობის პირთა რაოდენობა, რომელთაც მიეწოდობათ შესაბამისი დამხმარე საშუალებები;
o
სამედიცინო ტექნიკური ნაკეთობების დატვირთვის მაჩვენებლები (გამოყენების სიხშირე/გატარებულ პაციენტთა რაოდენობა).
მუხლი 37🔗. სამედიცინო მომსახურების ეფექტურობის შეფასებისა და მონიტორინგის კომპონენტი
მიზანი:
არსებული მატერიალური რესურსების პირობებში აუცილებელია ეფექტური ეკონომიკური შეფასების კრიტერიუმების შემუშავება, რომელიც სახელმწიფო პროგრამების განხორციელების პოლიტიკის შემუშავების პროცესში სწორი დასკვნების გაკეთების შესაძლებლობას მოგვცემს. განსაკუთრებით აქტუალური ხდება ამჟამინდელი შეფასების კრიტერიუმების გადასინჯვა, რათა შესაძლებელი გახდეს თანამედროვე, მსოფლიოში აღიარებულ სტანდარტებთან და საერთაშორისო სამართლებრივ ნორმებთან ჰარმონიზაცია და დაახლოვება პროგრამების მონიტორირების გზით.
ამოცანები
– სახელმწიფოს მიერ აღებული ვალდებულებების და პრიორიტეტების მეთვალყურეობა, მათი იმპლემენტაციის და ეფექტურობის გაანალიზება;
– სახელმწიფო პროგრამების ეფექტურობისა და ეფექტიანობის შეფასება საერთაშორისო სტანდარტებით, აგრეთვე ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ შემუშავებული შეფასების კრიტერიუმების და ინდიკატორების გათვალისწინებით;
– სახელმწიფოს მიერ აღებული ვალდებულებების შესახებ მოსახლეობის ინფორმატიულობის ხარისხის ამაღლება, პრობლემატურ საკითხებზე რეაგირება და მოსახლეობასთან უკუკავშირის განხორციელება;
– სახელმწიფო სამედიცინო პროგრამების ფორმირება და სახელმწიფო პროგრამებში მონაწილე დაწესებულებების მიერ გაწეული მომსახურების ეფექტიანობისა და ეფექტურობის გაზრდა;
– მონიტორირების საშუალებით სახელმწიფო პროგრამებში არსებული ნაკლოვანებების აღმოფხვრა, სუსტი მხარეების წარმოჩენა და სიტუაციური ანალიზის საფუძველზე ადეკვატური და ოპერატიული ღონისძიებების განხორციელება.
პროგრამის დაფინანსება
პროგრამის დაფინანსების წყაროს წარმოადგენს სახელმწიფო ბიუჯეტი და ამ მიზნებისათვის გათვალისწინებული 93 000 ლარი.
პროგრამის შედეგი
o
სახელმწიფო ვალდებულებების განხორციელების ეფექტურობისა და ეფექტიანობის შედარებითი ანალიზი;
o
სამედიცინო მომსახურების მიწოდების ხარისხის ამაღლება.
დანართი 2
საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვისა და სხვა სახელმწიფო პროგრამების შემსრულებლებთან ანგარიშსწორების წესი
1. “საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ ჯანდაცვით და სხვა სახელმწიფო პროგრამებს (შემდგომში – “სახელმწიფო პროგრამებს”) ახორციელებენ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო (შემდგომში – “სამინისტრო”), სამინისტროს სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირები და საქვეუწყებო დაწესებულებები.
პროგრამის დაფინანსების წყაროა “საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქართველოს კანონით ამ დანიშნულებით გათვალისწინებული სახსრები. იმ შემთხვევაში, თუ პროგრამების დაფინანსების წყაროდ გამოყენებული იქნება გრანტები, ჰუმანიტარული და სხვა დახმარების გზით შემოტანილი სამკურნალო თუ სხვა საშუალებები – ასევე ჩატარებული იქნება სამედიცინო ორგანიზაციების სარეაბილიტაციო სამუშაოები მისი აღრიცხვისათვის გამოყენებული იქნება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ გამოყენებული ნორმატიული აქტები.
2. “საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქართველოს კანონით გათვალისწინებული სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო, სამინისტროს სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირები და საქვეუწყებო დაწესებულებები (შემდგომში – “შემსყიდველი”) სახელმწიფო შესყიდვებს განახორციელებენ, “სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად.
3. სამინისტროს მართვაში არსებული სახელმწიფო პროგრამების აღსრულება მიმდინარეობს სამინისტროსა და მიმწოდებელს შორის დადებული ხელშეკრულებების შესაბამისად. “სამინისტროს” სახელით ხელშეკრულებას სამინისტროს მიერ შემუშავებული ხელშეკრულების პროექტის ნიმუშის მიხედვით, ხელს აწერს მინისტრი ან მის მიერ უფლებამოსილი პირი.
ხელშეკრულებას (ერთ ეგზემპლარს) ვიზირებას უკეთებენ:
ა) საფინანსო-საბიუჯეტო დეპარტამენტის უფროსი;
ბ) იურიდიული დეპარტამენტის უფროსი;
გ) სოციალური, ჯანმრთელობისა და დასაქმების პროგრამების კოორდინაციის დეპარტამენტის უფროსი;
დ) შესაბამისი სფეროს სტრუქტურული ქვედანაყოფის უფროსი.
მინისტრის მიერ დანიშნული სახელმწიფო პროგრამების ეროვნულ კოორდინატორთა ანგარიშსწორება ხორციელდება სახელმწიფო პროგრამებში გათვალისწინებული მართვის ხარჯებიდან.
სახელმწიფო შესყიდვებსა და მასთან დაკავშირებულ კანონით დადგენილ ყველა საჭირო ღონისძიებას, წინასწარ შემუშავებული და დამტკიცებული სახელმწიფო შესყიდვების განხორციელების წლიური გეგმის შესაბამისად, განახორციელებს საფინანსო-საბიუჯეტო დეპარტამენტის სახელმწიფო შესყიდვების სამმართველო.
სახელმწიფო შესყიდვებისათვის საჭირო პროცედურების დაწყების წინ სამინისტროს შესაბამისი სამსახურების მიერ შესყიდვის განხორციელების აუცილებლობის შესახებ წერილობით უნდა ეცნობოს მინისტრს ან მის მიერ უფლებამოსილ პირს, რომელიც გასცემს განკარგულებას სახელმწიფო შესყიდვების განხორციელების შესახებ.
4. საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირები და საქვეუწყებო დაწესებულებები, როგორც შემსყიდველები, ბრძანებით განსაზღვრავენ ხელშეკრულების გაფორმების, შესრულებული სამუშაოების მიღებისა და ანგარიშსწორების წესს.
5. ხელშეკრულება იბეჭდება 4 ეგზემპლარად, ყველა მათგანს სათანადო გაფორმების შემდეგ აქვს თანაბარი იურიდიული ძალა.
6. ხელშეკრულების ორი ეგზემპლარი ინახება საფინანსო-საბიუჯეტო დეპარტამენტში, თითო ეგზემპლარი – სოციალური, ჯანმრთელობისა და დასაქმების პროგრამების კოორდინაციის დეპარტამენტში და მიმწოდებელთან. ხელშეკრულების ასლის ერთ ეგზემპლარს საფინანსო-საბიუჯეტო დეპარტამენტის სახელმწიფო შესყიდვების სამმართველო, კანონით დადგენილ ვადებში წარუდგენს სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს.
7. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო სამსახურში ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ თანხებზე ვალდებულების რეგისტრაციის ორგანიზება, ევალება – საფინანსო-საბიუჯეტო დეპარტამენტის დაგეგმვის, აღსრულებისა და ანალიზის სამმართველოს. ამავე სამმართველოს ევალება საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2004 წლის 31 აგვისტოს №571 “საბიუჯეტო ორგანიზაციის მიერ ვალდებულების აღებისა და ხარჯების გაწევის წესის შესახებ” ბრძანების შესაბამისად ცენტრალური ბიუჯეტიდან მისაღებ თანხებზე ვალდებულებებისა და დამოწმების დოკუმენტების მომზადება, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო სამსახურში წარდგენა.
8. საფინანსო-საბიუჯეტო დეპარტამენტში ხელშეკრულებების რეგისტრაციისათვის იხსნება შემდეგი ნიმუშის სპეციალური ჟურნალი:
№ რიგი
მიმწოდებლის დასახელება
ხელშეკრულების რეგისტრაციის თარიღი
სახელშეკრულებო თანხა
დაფინანსების წყარო (პროგრამის დასახელება)
შენიშვნა
1
2
9. გაწეულ მომსახურებაზე (შესრულებულ სამუშაოებზე) შემსყიდველსა და მიმწოდებელს შორის ანგარიშსწორება მიმდინარეობს ხელშეკრულების პირობების დაცვით. იმ შემთხვევაში, თუ სამუშაო არ არის დამთავრებული და გრძელდება, მიმწოდებელი გაწეული მომსახურების ღირებულების შესახებ სამუშაო თვის დამთავრებიდან არა უგვიანეს 5 სამუშაო დღისა შემსყიდველს წარუდგენს გაწეული მომსახურების შესახებ ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ანგარიშებს. შემსყიდველი ვალდებულია ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად აწარმოოს საქონლის, სამუშაოების, მომსახურეობის მოცულობისა და ხარისხის ინსპექტირება (აქედან სამედიცინო ხარისხის ინსპექტირებას აწარმოებს სამედიცინო დახმარების ხარისხის კონტროლის ინსპექცია).
10. ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების დამთავრებისთანავე შემსყიდველების მიერ საქონლის, სამუშაოების, მომსახურების მიღება ხდება შესაბამისი მიღება-ჩაბარების აქტით.
საქონლის, სამუშაოების და მომსახურების ინსპექტირებას ახორციელებს მინისტრის ბრძანებით შექმნილი სამუშაო ჯგუფი, კანონმდებლობით დადგენილი წესის შესაბამისად.
11. საქონლის შესყიდვის შემთხვევაში ანგარიშსწორება ხორციელდება ფაქტობრივად მიღებული საქონლის რაოდენობის გათვალისწინებით შესაბამისი მიღება-ჩაბარების აქტის, ანგარიშ-ფაქტურების (ინვოისების) და სხვა აუცილებელი დოკუმენტების წარმოდგენის შემდეგ.
12. გაწეული მომსახურების ღირებულების მიღება-ჩაბარების აქტის და სხვა ანგარიშების ნიმუშებს საჭიროების შემთხვევაში შეიმუშავებს საფინანსო-საბიუჯეტო და იურიდიულ დეპარტამენტთან ერთად, რასაც ბრძანებით ამტკიცებს მინისტრი.
13. გაწეული მომსახურების მიღება-ჩაბარების აქტს შემსყიდველის მხრიდან ხელს აწერენ მინისტრი ან მის მიერ უფლებამოსილი პირი, საფინანსო-საბიუჯეტო დეპარტამენტის უფროსი და საკურაციო სფეროს მიხედვით შესაბამისი დეპარტამენტის (სამმართველოს) უფროსი.
14. გაწეული მომსახურების შესახებ მიღება-ჩაბარების აქტის და ანგარიშ-ფაქტურის ორი ეგზემპლარი ბარდება საფინანსო-საბიუჯეტო დეპარტამენტის დაგეგმვის, აღსრულებისა და ანალიზის სამმართველოში, რეგისტრაციის შემდეგ იგი გადაეცემა ბიუჯეტური სახსრების აღრიცხვა-ანგარიშგების, მეთოდური დახმარებისა და შიდა აუდიტის სამმართველოს, სადაც ხდება მისი რეგისტრაცია და ეძლევა შესაბამისი საბუღალტრო გატარებები.
15. წინასწარი ანაგრიშსწორება შესაძლებელია იმ შემთხვევაში, თუ ეს გათვალისწინებულია ხელშეკრულების პირობებით და მიმწოდებელი სამინისტროს წარუდგენს შესაბამისად გაფორმებულ საგარანტიო უზრუნველყოფის დოკუმენტს.
16. ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, თითოეულ შემსრულებელს პროგრამის მიხედვით საფინანსო-საბიუჯეტო დეპარტამენტში ეხსნება ბარათი, სადაც მითითებული იქნება საანგარიშო წლისათვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხის ოდენობა, საანგარიშო თვის ლიმიტი, საანგარიშო თვეში შესრულებული სამუშაოს ღირებულება (მიღება-ჩაბარების აქტისა – ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით), შესაბამის საანგარიშო თვეში გადარიცხული ავანსისა და ანგარიშ-ფაქტურის (მიღება-ჩაბარების აქტის) საფუძველზე შესრულებული სამუშაოს ღირებულება. იქვე მითითებულ უნდა იქნეს ანგარიშ-ფაქტურის რეგისტრაციის თარიღი და ნომერი, ხოლო თანხის გადარიცხვისას გადარიცხვის თარიღი და საგადასახადო დავალების ნომერი, ლიმიტის გასწვრივ ხელშეკრულების ნომერი და თარიღი.
17. სამედიცინო დახმარების ხარისხის კონტროლის ინსპექცია, სამედიცინო ხარისხის ინსპექტირებით გამოვლენილი ნაკლოვანებების შესახებ ინფორმაციას. სისტემატურად მიაწოდებს სამინისტროს, რომელიც წარმოადგენს შესრულებული სამუშაოების ღირებულების ანაზღაურების შემცირების საფუძველს.
18. მიმწოდებლისათვის ავანსისა და შესრულებული სამუშაოს ღირებულების დამადასტურებელი დოკუმენტების მიღების შემდეგ საფინანსო-საბიუჯეტო დეპარტამენტი ამზადებს მასალებს (შეთანხმებას) მინისტრთან შესათანხმებლად.
მინისტრის თანხმობის შემდეგ საფინანსო-საბიუჯეტო დეპარტამენტის ბიუჯეტური სახსრების აღრიცხვა-ანგარიშგების, მეთოდური დახმარებისა და შიდა აუდიტის სამმართველო ამზადებს საგადასახადო დავალებებს, თანხების გადარიცხვების შესახებ.
გასული წლის დეკემბერში შესრულებული სამუშაოების ღირებულება (მიღებული ავანსის გამოკლებით) ანაზღაურდება მიმდინარე წლის შესაბამისი პროგრამებიდან.
19. საგადასახადო დავალებებზე გარდა მინისტრისა, პირველი ხელის მოწერის უფლება აქვს მინისტრის მიერ უფლებამოსილ პირს. მეორე ხელის მოწერის უფლება აქვს საფინანსო-საბიუჯეტო დეპარტამენტის უფროსს ან მისი არყოფნის შემთხვევაში, მის მოადგილეს.
20. სამინისტრომ, დადგენილი წესით, საანგარიშო წლის დამთავრებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს უნდა აცნობოს სტრატეგიული მნიშვნელობის დაწესებულებათა რეაბილიტაციის, სამედიცინო ტექნოლოგიების განვითარების და სამედიცინო რეზერვების მართვის პროგრამის ფარგლებში სამედიცინო ორგანიზაციების ხაზით შესრულებული სარეაბილიტაციო სამუშაოების ღირებულების შესახებ.
21. მიმწოდებლები, შემსყიდველს ხელშეკრულების საფუძველზე შესრულებული სამუშაოების (მოსახლეობისათვის გაწეულ მომსახურებაზე) ღირებულების ანაზღაურების შესახებ ანგარიშ-ფაქტურებთან ერთად, ვალდებულნი არიან სამინისტროს წარუდგინონ მისგან მიღებული ცენტრალიზებული წესით შეძენილი სამკურნალო საშუალებების, მისი გამოყენებისა და ნაშთების აღრიცხვის შესახებ შესაბამისი ფორმა.
22. მიმწოდებელი შესრულებული სამუშაოს ღირებულებას ანგარიშ-ფაქტურაში, საანგარიშო თვეში ამცირებს იმ თანხით, რა ეკონომიაც მიიღო საანგარიშო თვეში შემსყიდველის მიერ ცენტრალიზებულად შეძენილი მედიკამენტებით ტარიფის გაანგარიშებაში გათვალისწინებული მედიკამენტების ღირებულებასთან შედარებით და ანგარიშ-ფაქტურაზე აკეთებს მინაწერს “ტარიფთან შედარებით ცენტრალიზებული წესით შეძენილი მედიკამენტების ღირებულებაში მიღებული ეკონომია.
23. შემსყიდველი მოვალეა ანგარიშ-ფაქტურასთან ერთად მიიღოს და შეამოწმოს ორგანიზაციების მიერ წარმოდგენილი მათზე გადაცემული, ცენტრალიზებული წესით შეძენილი, სამკურნალო საშუალებების აღრიცხვის შესაბამის ფორმაში შეტანილი მონაცემების სისწორე.
24. შემსყიდველი ვალდებულია მიმწოდებელი ორგანიზაციის მიერ პროგრამებში გამოყენებული ცენტრალიზებული წესით გადაცემული სამკურნალო საშუალებების ღირებულებით შეამციროს სამედიცინო ორგანიზაციაზე გადასარიცხი სახსრების ოდენობა და დებიტორული დავალიანება, რაც გამოწვეულია ცენტრალიზებული წესით შეძენილი სამკურნალო საშუალებების ღირებულების გადაცემით.
25. იმ შემთხვევაში, თუ მიმწოდებლის მიერ შემსყიდველიდან გადაცემული ცენტრალიზებული წესით შეძენილი სამკურნალო საშუალებები არ იქნება გამოყენებული, სახელმწიფო პროგრამაში სტანდარტის ფარგლებში სხვადასხვა მიზეზით მისი ღირებულებით კვარტალში ერთხელ უმცირდება შემსყიდველიდან მისაღები სახსრები და შესაბამისად მცირდება დებიტორული დავალიანება, რაც წარმოშობილია ცენტრალიზებული წესით გადაცემული სამკურნალო საშუალებების ღირებულებით. იგი ეთვლება შესრულებული სამუშაოს ღირებულების დაფარვაში.
26. სტრატეგიული მნიშვნელობის დაწესებულებათა რეაბილიტაციის, სამედიცინო ტექნოლოგიების განვითარების და სამედიცინო რეზერვების მართვის კომპონენტით სამედიცინო რეზერვების შევსება-განახლებისათვის შეძენილი სამკურნალო და სხვა საშუალებები აღირიცხება სამინისტროს ბალანსზე და იგი შენახვისათვის გადაეცემა ამისთვის სპეციალურად შერჩეულ ორგანიზაციას, საიდანაც სამკურნალო საშუალებები გაიცემა მინისტრის ბრძანებით შექმნილი კომისიის გადაწყვეტილებით და სამინისტროს მინდობილობის შესაბამისად. გამონაკლის შემთხვევაში, განსაკუთრებულ პირობებში, ასეთი სამკურნალო საშუალებები შეიძლება გაიცეს მინისტრის სიტყვიერი განკარგულებით, რომელიც მომდევნო სამუშაო დღეს უნდა გაფორმდეს მინისტრის ბრძანებით.
შ.შ.მ. პირებზე, რომლებიც სამინისტროში იმყოფებიან აღრიცხვაზე ეტლები გაიცემა მინისტრის ბრძანებით შექმნილი კომისიის საოქმო გადაწყვეტილების საფუძველზე, შ.შ.მ. პირებზე ამავე წესით გაიცემა სხვა საშუალებები (ხელჯოხები, სმენის აპარატები და ა.შ.).
ამ გზით გაცემული სამკურნალო და სხვა საშუალებები, გაცემის დამადასტურებელი დოკუმენტაციის მიღებისთანავე სამინისტროს საფინანსო-საბიუჯეტო დეპარტამენტის მიერ ჩამოიწერება ხარჯებში.
27. სისტემის სტრატეგიული მნიშვნელობის დაწესებულებათა რეაბილიტაციისათვის საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციების და უცხო სახელმწიფოთა მთავრობის მიერ განხორციელებული ინვესტიციური ხასიათის პროგრამების და პროექტების თანადაფინანსებისათვის სამინისტროს მიერ სამედიცინო დაწესებულებების და მმართველობისა და თვითმმართველობის ადგილობრივი ორგანოებისათვის გადარიცხული თანხები ბანკიდან მიღებული დასტურისთანავე ჩამოიწერება ხარჯებში.
ანალოგიურად ჩამოიწერება ხარჯებში სახელმწიფო პროგრამებიდან უსასყიდლოდ დაუბრუნებლად გაცემული სახსრები სუბსიდიებისა და სხვა მიმდინარე ტრანსფერების სახით.