“საქართველოს ეროვნული სტანდარტის სსტ 50 :2005 “წყალი ნატურალური მინერალური "ბორჯომი" ტექნიკური პირობების"-ს დამტკიცების შესახებ"

“საქართველოს ეროვნული სტანდარტის სსტ 50 :2005 “წყალი ნატურალური მინერალური "ბორჯომი" ტექნიკური პირობების"-ს დამტკიცების შესახებ" /* Font Definitions */ @font-face {font-family:Wingdings; panose-1:5 0 0 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:Sylfaen; panose-1:1 10 5 2 5 3 6 3 3 3;} @font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;} @font-face {font-family:SPLiteraturuly;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoHeader, li.MsoHeader, div.MsoHeader {mso-style-link:"Header Char"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoFooter, li.MsoFooter, div.MsoFooter {mso-style-link:"Footer Char"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoListBullet2, li.MsoListBullet2, div.MsoListBullet2 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:32.15pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-.25in; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoListBullet5, li.MsoListBullet5, div.MsoListBullet5 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:74.6pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-.25in; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoPlainText, li.MsoPlainText, div.MsoPlainText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; font-family:"Courier New";} p.parlamdrst, li.parlamdrst, div.parlamdrst {mso-style-name:parlamdrst; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.abzacixml, li.abzacixml, div.abzacixml {mso-style-name:abzaci_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.sulcvlilebaxml, li.sulcvlilebaxml, div.sulcvlilebaxml {mso-style-name:sul_cvlileba_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.zogadinacilixml, li.zogadinacilixml, div.zogadinacilixml {mso-style-name:zogadi_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.gansakutrebulinacilixml, li.gansakutrebulinacilixml, div.gansakutrebulinacilixml {mso-style-name:gansakutrebuli_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.sataurixml, li.sataurixml, div.sataurixml {mso-style-name:satauri_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tarigixml, li.tarigixml, div.tarigixml {mso-style-name:tarigi_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.satauri2, li.satauri2, div.satauri2 {mso-style-name:satauri2; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:.2in; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.danartixml, li.danartixml, div.danartixml {mso-style-name:danarti_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:right; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold; font-style:italic;} p.khelmoceraxml, li.khelmoceraxml, div.khelmoceraxml {mso-style-name:khelmocera_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.ckhrilixml, li.ckhrilixml, div.ckhrilixml {mso-style-name:ckhrili_xml; margin-top:1.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:1.0pt; margin-left:0in; font-size:9.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.mimgebixml, li.mimgebixml, div.mimgebixml {mso-style-name:mimgebi_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:14.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.saxexml, li.saxexml, div.saxexml {mso-style-name:saxe_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.adgilixml, li.adgilixml, div.adgilixml {mso-style-name:adgili_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.kodixml, li.kodixml, div.kodixml {mso-style-name:kodi_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:255.1pt; text-align:right; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.Normal, li.Normal, div.Normal {mso-style-name:"\[Normal\]"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:"Arial","sans-serif";} span.HeaderChar {mso-style-name:"Header Char"; mso-style-link:Header;} span.FooterChar {mso-style-name:"Footer Char"; mso-style-link:Footer;} /* Page Definitions */ @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 49.5pt 1.0in 45.0pt;} div.Section1 {page:Section1;} @page Section2 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 49.5pt 1.0in 49.5pt;} div.Section2 {page:Section2;} @page Section3 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 49.5pt 1.0in 49.5pt;} div.Section3 {page:Section3;} /* List Definitions */ ol {margin-bottom:0in;} ul {margin-bottom:0in;} სახელმწიფო სარეგისტრაციო კოდი 300.010.000.22.024.007.208 საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის ბრძანება №1-1/408  2005 წლის 28 მარტი ქ. თბილისი საქართველოს ეროვნული სტანდარტის სსტ 50:2005 ,,წყალი ნატურალური მინერალური ,,ბორჯომი” ტექნიკური პირობების” დამტკიცების შესახებ ,,საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლება­მოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ” საქარ­თველოს კანონის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, ვბრძანებ: 1. დამტკიცდეს საქართველოს ეროვნული სტანდარ­ტის სსტ 50:2005 ,,წყალი ნატურალური მინერალური ,,ბორჯომი” ტექნიკური პირობები”. 2. აღნიშნული სტანდარტის გამოყენება ნებაყოფ­ლობითია. 3. ბრძანება ძალაშია გამოქვეყნებისთანავე. ა. ალექსიშვილი საქართველოს ეროვნული სტანდარტი წყალი ნატურალური მინერალური ,,ბორჯომი” ტექნიკური პირობები 1. გამოყენების სფერო წინამდებარე სტანდარტი ვრცელდება ნატურალურ მინერალურ წყალზე ,,ბორჯომი” (შემდგომ – მინერალური წყალი ,,ბორჯომი”,), რომელიც გაზირებულია ნახშირ­ორ­ჟან­გით, ჩამოსხმულია სამომხმარებლო ტარაში და გან­კუთ­ვნილია სარეალიზაციოდ საკვები პროდუქტის სახით. სტანდარტი ადგენს მინერალურ წყალზე ,,ბორჯომი” ტექნიკურ მოთხოვნებს, ჩამოსხმის, შეფუთვის, ნიშანდებისა და მიღების წესებს, გამოცდის მეთოდებს, ტრანსპორტი­რებისა და პროდუქციის შენახვის მიმართ ძირითად მოთხოვნებს. 2. ნორმატიული მითითებანი წინამდებარე სტანდარტში გამოყენებულია მითითება­ნი შემდეგ ნორმატიულ დოკუმენტებზე: გოსტ 1770-74 ჭურჭელი საზომი ლაბორატორიული მინისა. ცილინდრები, მენზურები, კოლბები, სინჯარები. ზოგადი ტექნიკური პირობები გოსტ 2405-88 მანომეტრები, ვაკუუმმეტრები, მანოვაკუუმმეტრები, ნაკადმზომები, წევასაზომები და წევანაკად საზომები. ზოგადი ტექნიკური პირობები გოსტ 4166-76 გოგირდმჟავა ნატრიუმი. ტექნიკური პირობები გოსტ 4204-77 გოგირდმჟავა. ტექნიკური პირობები გოსტ 4328-77 ნატრიუმის ჰიდროქსიდი. ტექნიკური პირობები გოსტ 5962-67 სპირტი ეთილის რექტიფიცირებული. ტექნიკური პირობები გოსტ 6709-72 წყალი დისტილირებული. ტექნიკური პირობები გოსტ 7328-82 მასის საზომები ზოგადი დანიშნულების და სანიმუშო. ტექნიკური პირობები გოსტ 8050-85 ნახშირორჟანგი გაზისებრი და თხევადი. ტექნიკური პირობები გოსტ 9293-74 აზოტი თხევადი და გაზობრივი. ტექნიკური პირობები გოსტ 10652-73 ეთილენდიამინ N, N, N', N'-ტეტრაძმარმჟავას ორჩანაცვლებული ნატრიუმის მარილი (ტრილონ Б)  გოსტ 13273-88 წყლები მინერალური სასმელი სამკურნალო და სამკურნალო-სუფრის. ტექნიკური პირობები გოსტ 13646-68 თერმომეტრი მინისა ვერცხლისწყლიანი ზუსტი გაზომვებისათვის. ტექნიკური პირობები გოსტ 14919-83 ელექტროქურები, ელექტროკარადები საყოფაცხოვრებო. ზოგადი ტექნიკური პირობები გოსტ 18293-72 წყალი სასმელი. ტყვიის, თუთიის, ვერცხლის შემცველობის განსაზღვრის მეთოდები გოსტ 18963-73 წყალი სასმელი. სანიტარიულ-ბაქტერიოლოგიური ანალიზის მეთოდები გოსტ 19413-89 წყალი სასმელი. სელენის მასური კონცენტრაციის განსაზღვრის მეთოდები გოსტ 23268.0-91 წყლები მინერალური სასმელი სამკურნალო, სამკურნალო-სუფრის და ბუნებრივი სუფრის. მიღების წესები და სინჯის აღების მეთოდები გოსტ 23268.1-91 წყლები მინერალური სასმელი სამკურნალო, სამკურნალო-სუფრის და ბუნებრივი სუფრის. ორგანოლეპტიკური მაჩვენებლებისა და ბოთლებში წყლის მოცულობის განსაზღვრის მეთოდები გოსტ 23268.2-91 წყლები მინერალური სასმელი სამკურნალო, სამკურნალო-სუფრის და ბუნებრივი სუფრის. ნახშირორჟანგის განსაზღვრის მეთოდი გოსტ 23268.3-78 წყლები მინერალური სასმელი სამკურნალო, სამკურნალო-სუფრის და ბუნებრივი სუფრის. ჰიდროკარბონატ-იონების განსაზღვრის მეთოდები გოსტ 23268.4-78 წყლები მინერალური სასმელი სამკურნალო, სამკურნალო-სუფრის და ბუნებრივი სუფრის. სულფატ-იონების განსაზღვრის მეთოდი გოსტ 23268.5-78 წყლები მინერალური სასმელი სამკურნალო, სამკურნალო-სუფრის და ბუნებრივი სუფრის. კალციუმისა და მაგნიუმის იონების განსაზღვრის მეთოდები გოსტ 23268.6-78 წყლები მინერალური სასმელი სამკურნალო, სამკურნალო-სუფრის და ბუნებრივი სუფრის. ნატრიუმის იონების განსაზღვრის მეთოდები გოსტ 23268.7-78 წყლები მინერალური სასმელი სამკურნალო, სამკურნალო-სუფრის და ბუნებრივი სუფრის. კალიუმის იონების განსაზღვრის მეთოდები გოსტ 23268.8-78 წყლები მინერალური სასმელი სამკურნალო, სამკურნალო-სუფრის და ბუნებრივი სუფრის. ნიტრიტ-იონების განსაზღვრის მეთოდები გოსტ 23268.9-78 წყლები მინერალური სასმელი სამკურნალო და სამკურნალო-სუფრის. ნიტრატ-იონების განსაზღვრის მეთოდები გოსტ 23268.12-78 წყლები მინერალური სასმელი სამკურნალო, სამკურნალო-სუფრის და ბუნებრივი სუფრის. პერმანგანატული ჟანგვადობის განსაზღვრის მეთოდი გოსტ 23268.14-78 წყლები მინერალური სასმელი სამკურნალო, სამკურნალო-სუფრის და ბუნებრივი სუფრის. დარიშხანის იონების განსაზღვრის მეთოდები გოსტ 23268.16-78 წყლები მინერალური სასმელი სამკურნალო, სამკურნალო-სუფრის და ბუნებრივი სუფრის. იოდიდ-იონების განსაზღვრის მეთოდები გოსტ 23268.17-78 წყლები მინერალური სასმელი სამკურნალო, სამკურნალო-სუფრის და ბუნებრივი სუფრის. ქლორიდ-იონების განსაზღვრის მეთოდები გოსტ 23268.18-78 წყლები მინერალური სასმელი სამკურნალო, სამკურნალო-სუფრის და ბუნებრივი სუფრის. ფტორიდ-იონების განსაზღვრის მეთოდები გოსტ 23950-88 წყალი სასმელი. სტრონციუმის მასური კონცენტრაციის განსაზღვრის მეთოდი გოსტ 24104-88 სასწორები ლაბორატორიული ზოგადი დანიშნულების და სანიმუშო. ზოგადი ტექნიკური პირობები გოსტ 25336-82 ჭურჭელი და აღჭურვილობა ლაბორატორიული მინისა. ტიპები, ძირითადი პარამეტრები და ზომები გოსტ 26927-86 ნედლეული და კვების პროდუქტები. ვერცხლისწყლის განსაზღვრის მეთოდი გოსტ 26933-86 ნედლეული და კვების პროდუქტები. კადმიუმის განსაზღვრის მეთოდები გოსტ 29169-91 ჭურჭელი ლაბორატორიული მინისა. პიპეტები ერთი ჭდით. გოსტ 29227-91 ჭურჭელი ლაბორატორიული მინისა. პიპეტები გრადუირებული. ნაწილი I. ზოგადი მოთხოვნები ისო 5666-99 წყლის ხარისხი. ვერცხლისწყლის განსაზღვრა  ისო 6058-84 წყლის ხარისხი. კალციუმის კონცენტრაციის განსაზღვრა ისო 6059-84 წყლის ხარისხი. კალციუმისა და მაგნიუმის ჯამური კონცენტრაციის განსაზღვრა   ისო 6222-99 წყლის ხარისხი. მეზოფილური აერობებისა და ფაკულტატური ანაერობების სიცოცხლისუნარიანი ორგანიზმების რაოდენობის განსაზღვრა   ისო 6332-88 წყლის ხარისხი. რკინის განსაზღვრა   ისო 6333-86 წყლის ხარისხი. მანგანუმის განსაზღვრა   ისო 6340-95 წყლის ხარისხი. სალმონელების განსაზღვრა   ისო 6461-86 წყლის ხარისხი. სულფიტმარედუცირებელი კლოსტრიდიებისა და კლოსტრიდია პერფრიგენსის განსაზღვრა   ისო 6595-82 წყლის ხარისხი. ჯამური დარიშხანის განსაზღვრა   ისო 6658-85 სენსორული ანალიზები. მეთოდოლოგია – ზოგადი სახელმძღვანელო   ისო 6703-4:1985 წყლის ხარისხი. ციანიდების განსაზღვრა   ისო 6777-84 წყლის ხარისხი. ნიტრიტების განსაზღვრა   ისო 7027-99 წყლის ხარისხი. სიმღვრივის განსაზღვრა   ისო 7875-96 წყლის ხარისხი. ზედაპირულად აქტიური ნივთიერებების განსაზღვრა   ისო 7887-94 წყლის ხარისხი. ფერის განსაზღვრა   ისო 7890-86 წყლის ხარისხი. ნიტრატების განსაზღვრა   ისო 7899-98 წყლის ხარისხი. ფეკალური სტრეპტოკოკების განსაზღვრა   ისო 8165-92 წყლის ხარისხი. ფენოლის განსაზღვრა   ისო 8288-86 წყლის ხარისხი. კობალტის, ნიკელის, სპილენძის, თუთიის, კადმიუმის და ტყვიის განსაზღვრა   ისო 8360-86 წყლის ხარისხი. ფსეუდომონა აეროგინოზას განსაზღვრა   ისო 8467-93 წყლის ხარისხი. პერმანგანატული ინდექსის განსაზღვრა   ისო 9174-98 წყლის ხარისხი. ქრომის განსაზღვრა   ისო 9297-89 წყლის ხარისხი. ქლორიდების განსაზღვრა   ისო 9308-98 წყლის ხარისხი. ეშერიხია კოლის განსაზღვრა   ისო 9696-92 წყლის ხარისხი. ჯამური a რადიაქტიურობის განსაზღვრა   ისო 9697-92 წყლის ხარისხი. ჯამური  b რადიაქტიურობის განსაზღვრა   ისო 9964-93 წყლის ხარისხი. ნატრიუმისა და კალიუმის განსაზღვრა   ისო 9965-93 წყლის ხარისხი. სელენის განსაზღვრა   ისო 10301-97 წყლის ხარისხი. ადვილაქროლადი ჰალოგენორგანული ნახშირწყალბადების განსაზღვრა, გაზ-ქრომატოგრაფიული მეთოდით თხევადი ექსტრაქციის შემდეგ   ისო 10359-92 წყლის ხარისხი. ფტორიდების განსაზღვრა   ისო 10695-2000 წყლის ხარისხი. ორგანული აზოტ- და ფოსფორნაერთების განსაზღვრა გაზ-ქრომატოგრაფიული მეთოდით   ისო 11423-97 წყლის ხარისხი. ბენზოლისა და მისი ნაწარმების რაოდენობრივი განსაზღვრა   ისო 17993-2002 წყლის ხარისხი. 15 პოლიციკლური არომატული ნახშირწყალბადის განსაზღვრა მაღალდაყოფისუნარიანი გაზური ქრომატოგრაფიით ფლუორესცენტული დეტექტირებით 3. განმარტებანი წინამდებარე სტანდარტში გამოყენებულია შემდეგი ტერმინები და მათი განმარტებანი: ნატურალური მინერალური წყალი – გაბინძურე­ბისაგან ბუნებრივად დაცული, მიწისქვეშა წყლის ერთი საბადოდან წარმოებული (ჩამოსხმული) წყალი, რომლისთვისაც დამახასიათებელია სტაბილური ქიმიუ­რი შემადგენლობა, ტემპერატურა, დებიტი და რომლის მარაგი დამტკიცებულია. მისი დამუშავების დროს გამოყენებულია ისეთი ტექნოლოგია, რომელსაც არ შეუძ­ლია გამოიწვიოს მისი ბუნებრივი მიკრობიო­ლოგიური და ქიმიური შემადგენლობის ცვლილება. ნატურალურ მინერალურ წყალს შეიძლება ჰქონდეს სამკურნალო თვისებები და დადებით ზეგავლენას ახდენდეს ადამიანის ჯანმრთელობაზე. ბორჯომის მინერალური წყალი – ბორჯომის საბადოს ბუნებრივი მიწისქვეშა მინერალური წყალი, რომელსაც არ აქვს მიცემული სასაქონლო ფორმა. მინერალური წყალი ,,ბორჯომი“ – ბორჯომის მინერალური წყლის სასაქონლო ფორმა. არასტაბილური კომპონენტები – კომპონენტები, რომლებიც დაჟანგვის შედეგად წყალში უხსნად ფორმაში გადადიან (რკინა, გოგირდი, დარიშხანი, მანგანუმი). სამომხმარებლო ტარა – შეფუთვის ელემენტი, რო­­­მელ­­შიც აფასოებენ პროდუქციას მომხმარებლისათ­ვის მისაწოდებლად. 4. მახასიათებლები 4.1 ბორჯომის მინერალური წყალი წარმოადგენს ბუნებრივ მიწისქვეშა წყალს, რომელიც ფორმირდება გარკვეულ გეოლოგიურ-სტრუქტურულ, ჰიდროგეო­ლოგიურ და გეოქიმიურ პირობებში. მინერალური წყლის ,,ბორჯომი“ ჩამოსასხმელად გამოიყენება ბორ­ჯომის საბადოს №№ 1; 25; 37; 38; 41; 54 და 59 ჭაბურღილების წყლები. 4.2 ბორჯომის საბადოს მინერალური წყლის წარმოქმნის თავისებურებები და ფორმირების პირობები განაპირობებენ მის ფიზიკური, ქიმიური და ბიოლოგიუ­რი მაჩვენებლების სტაბილურობას. 4.3 ბორჯომის მინერალური წყალი თავისი ძირი­თა­დი იონების შემცველობის გამო მიეკუთვნება ჰიდრო­კარბონატულ-ნატრიუმიანი მინერალური წყლების ჯგუფს. 4.4 ბორჯომის მინერალური წყლის სპეციფიკურ კომ­პონენტებად ითვლება მისი შემადგენელი შემდეგი მიკროელემენტები: სტრონციუმი, ბორი, ფტორი, იოდი. 4.5 შესაძლებელია მინერალური წყლის ,,ბორ­ჯომი“ რეკომენდება სამკურნალო-პროფილაქტიკური მიზნით გამოყენებისათვის საქართველოს სანნ 21.9. 002-ის თანახმად (იხ. დანართი ა). 5. ტექნიკური მოთხოვნები 5.1 ორგანოლეპტიკური, ქიმიური და ბაქტერიო­ლოგიური მაჩვენებლები 5.1.1 მინერალური წყალი ,,ბორჯომი“ უნდა შეე­საბამებოდეს წინამდებარე სტანდარტის მოთხოვნებს და ჩამოისხას ტექნოლოგიური ინსტრუქციის მიხედვით, დადგენილი წესით დამტკიცებული სანიტარიული ნორმებისა და წესების დაცვით.  5.1.2 ორგანოლეპტიკური თვისებების მიხედვით მინერალური წყალი ,,ბორჯომი“ უნდა შეესაბამებოდეს 1-ლ ცხრილში მოცემულ მოთხოვნებს. ცხრილი 1 მაჩვენებლის დასახელება დახასიათება გარეგანი სახე გამჭვირვალე სითხე, ნალექისა და უცხო მინარევების გარეშე სუნი და გემო უსუნო, ჰიდროკარბონატულ-ნატრიუმიანი მინერალური წყლების ჯგუფისთვის დამახასიათებელი გემო ფერი უფერო 5.1.3 მინერალიზაციისა და ძირითადი იონების შემცველობის მიხედვით მინერალური წყალი ,,ბორჯომი“ უნდა შეესაბამებოდეს მე-2 ცხრილში მოცემულ მოთხოვნებს. ცხრილი 2 კომპონენტების დასახელება განზომილება კონცენტრაცია კალციუმი (Ca​2+) მგ/ლ 20-150 მაგნუმი (Mg​2+) მგ/ლ 20-150 კალიუმი (K​+) მგ/ლ 15-45 ნატრიუმი (Na​+) მგ/ლ 1000-2000 ჰიდროკარბონატები (HCO3​-) მგ/ლ 3500-5000 ქლორიდები (Cl​-) მგ/ლ 250-500 სულფატები (SO4​2-) მგ/ლ <10 მინერალიზაცია გ/ლ 5.0-7.5 5.1.4 სპეციფიკური კომპონენტების შემცველობის მიხედვით მინერალური წყალი ,,ბორჯომი” უნდა შეესაბამებოდეს მე-3 ცხრილში მოცემულ მოთხოვნებს. ცხრილი 3 სპეციფიკური კომპონენტების დასახელება კონცენტრაცია, მგ/ლ   სტრონციუმი (Sr​2+) 4.0-20.0 ფტორიდები (F​-) 0.5-10.0 იუდიდები (I​-) 0.3 -1.5 ბორატები B(B-ზე გათვლით) 3.0-10.0 5.1.5. მინერალური წყალი ,,ბორჯომი” ნორმირებული კომპონენტების შემადგენლობის მიხედვით უნ­და აკმაყოფილებდეს მე-4 ცხრილში მოყვანილ ნორმებს. ცხრილი 4 ნორმირებული კომპონენტების დასახელება დასაშვები მაქსიმალური კონცენტრაცია, მგ/ლ დარიშხანი (As) 0.010 ვერცხლისწყალი (Hg) 0.0010 თუთია (Zn) 0.20 კადმიუმი (Cd) 0.003 მანგანუმი (Mn) 0.50 ნიკელი (Ni) 0.020 ნიტრატები (NO3​-) 20 ნიტრიტები (NO2​-) 1.0 რკინა (Fe) 0.3 სელენი(Se) 0.010 სპილენძი(Cu) 0.20 სტიბიუმი (Sb) 0.0030 ტყვია (Pb) 0.010 ფენოლები 0.001 ქრომი (Cr) 0.050 ციანიდები (CN​-) 0.010 მე-11 ცხრილში მოცემული განსაზღვრის სტანდარტული მეთოდიკების გამოყენების დროს მინერალურ წყალში ,,ბორჯომი” არ უნდა ფიქსირდებოდეს: ზედაპირულად აქტიური ნივთიერებები, პესტიციდები და პოლიქლორბიფენილები, ნავთობპროდუქტები, პოლიციკლური არომატული ნახშირწყალბადები. 5.1.6. რადიაციული უსაფრთხოების მაჩვენებლების მიხედვით მინერალური წყალი ,,ბორჯომი” უნდა შეესაბამებოდეს მე-5 ცხრილში მოყვანილ მოთხოვნებს.  ცხრილი 5 მაჩვენებლის დასახელება დასაშვები ნორმა, ბკ/ლ, არა უმეტეს საერთო a-რადიოაქტიურობა 0.1 საერთო b- რადიოაქტიურობა 1.0 5.1.7. მიკრობიოლოგიური მაჩვენებლების მიხედვით მინერალური წყალი ,,ბორჯომი” უნდა აკმაყოფი­ლებდეს მე-6 ცხრილში მოყვანილ მოთხოვნებს.  ცხრილი 6 მაჩვენებლის დასახელება მაქსიმალურად დასაშვები რაოდენობა, კწე მეზოფილურ აერობული და ფაკულტატურ ანაერობული მიკროორგანიზმების რაოდენო-ბა, 1 მლ-ში 22​0C 100 37​0C 20 საერთო კოლიფორმული ბაქტერიები, 250 მლ-ში არ დაიშვება Escherichia coli, 250 მლ-ში არ დაიშვება სულფიტმარედუცირებელი კლოსტრიდები  (Cl perfringens), 50 მლ-ში არ დაიშვება Streptococcus faecalis, 250 მლ-ში არ დაიშვება Pseudomonas aeruginosa, 250 მლ-ში არ დაიშვება პათოგენები, მათ შორის სალმონელები, 100 მლ -ში არ დაიშვება 5.1.8. მინერალური წყლის ,,ბორჯომი” დასაგაზად იყენებენ ბუნებრივი წარმოშობის ნახშირორჟანგს, რომელიც უნდა აკმაყოფილებდეს გოსტ 8050-ის მოთ­ხოვნებს. მზა პროდუქციაში ნახშირორჟანგის გაზის მა­­სუ­­რი კონცენტრაცია უნდა იყოს არანაკლებ 0.3 %-ისა. 5.1.9. მინერალურ წყალში ,,ბორჯომი” პერმანგანატუ­ლი ჟანგვადობა არ უნდა აღემატებოდეს 3.0 O2 მგ/ლ-ს. 5.1.10. ბორჯომის მინერალური წყლის დამუშავე­ბისას არასტაბილური კომპონენტების მოცილება აერა­ციის, ფილტრაციისა და დეკანტაციის მეთოდების გა­მო­­ყენებით დასაშვებია მხოლოდ იმ პირობით, რომ აღ­ნიშნული პროცესები არ გამოიწვევს წყლის ტიპის შეც­ვლას და ძირითადი ქიმიური კომპონენტების შემცვე­ლობების წინამდებარე სტანდარტის მოთხოვნები­დან გადახრას. აღნიშნული მეთოდების გამოყენება დასაშ­ვებია მათი უსაფრთხოებისა და კონტროლის შესაძ­ლებლობის დასაბუთების შემდეგ. 5.1.11. დაუშვებელია ბორჯომის მინერალური წყლის ისეთი ტექნოლოგიური დამუშავება, რომელიც გამოი­წვევს წყლის ბუნებრივი მიკრობიოლოგიური შე­დგე­­ნი­ლობის ცვლილებას. 5.2. ჩამოსხმა და შეფუთვა 5.2.1. მინერალური წყლის ,,ბორჯომი” ჩამოსხმა დაშ­ვებულია მინის ბოთლებში, აგრეთვე პოლიეთი­ლენტე­რეფ­ტალატის (პეტ) ბოთლებში და ისეთი მასა­ლისაგან დამზადებულ ჭურჭელში, რომელიც უსაფრთხოა ადამიანის ჯანმრთელობისათვის მზა პროდუქციის შენახვის მთლიანი ვადის განმავლობაში და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ ნებადართულია კვების მრეწველობაში გამოსაყე­ნებლად. 5.2.2. სამომხმარებლო ტარის 10 ერთეულის მინერალური წყლით შევსების საშუალო მნიშვნელობა 200C ტემპერატურაზე უნდა შეესაბამებოდეს ნომინალურ ტევადობას დასაშვები გადახრით: +5%            0.25 ლ-მდე-ჩათვლით                    +4%            0.25 ლ-დან – 0.5 ლ-ჩათვლით +3%            0.5 ლ-დან – 1.0 ლ-ჩათვლით +2%            1.0 ლ-დან – 3.0 ლ-ჩათვლით 5.2.3. ბორჯომის მინერალური წყლით შევსებული ბოთლები ჰერმეტულად იხუფება ისეთი მასალისაგან დამზადებული დასახუფი საშუალებებით, რომლის გამოყენება კვების მრეწველობაში ნებადართულია საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ. 5.2.4. მზა პროდუქცია იფუთება სხვადასხვა მასა­ლისაგან დამზადებულ ყუთებში, თერმოკუმშვად ფირებსა და ისეთი მასალისაგან დამზადებულ პაკეტებში, რომლის გამოყენება კვების მრეწველობაში ნებადართულია საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ. 5.2.5. მინერალური წყლის ,,ბორჯომი” შეფუთვამ უნდა დაიცვას პროდუქცია დაზიანებისაგან და უზრუნ­ველყოს მისი ხარისხის შენახვა. 5.2.6. თითოეულ პაკეტსა და ყუთში უნდა მოთავსდეს მხოლოდ ერთი ტიპის, ზომისა და ფერის ტარა. 5.3. ნიშანდება 5.3.1. მინერალური წყლის ,,ბორჯომი“ ჩამოს­ხმულ თითოეულ ბოთლს უნდა ჰქონდეს ეტიკეტი, სადაც აღნიშნული იქნება: •        პროდუქციის დასახელება; •        მინერალური წყლის სახელწოდება; •        წყლის ჯგუფი; •        საბადოს დასახელება და მისი ადგილმდებარეობა; •        მწარმოებლის დასახელება და მისამართი; •        სავაჭრო ნიშანი (ასეთის არსებობის შემთხვევაში); •        შტრიხკოდი; •        ტევადობა; •        ჩამოსხმის თარიღი; •        შენახვის საგარანტიო ვადა და პირობები; •        წინამდებარე სტანდარტის აღნიშვნა; •        სამანიპულაციო ნიშანი – ტარა PET-ის აღნიშვნით (პეტ-ის ბოთლები) არ ექვემდებარება ხელმეორედ გამოყენებას; •        მწარმოებელი ქვეყანა; •        მინერალიზაცია; •        ძირითადი იონური შედგენილობა: ეტიკეტზე კათიონები და ანიონები მიეთითება შემდეგი თანამიმდევრობით: კათიონები: Ca​2+, Mg​2+, K+, Na+ ანიონები: HCO3-, Cl-, SO​42-. 5.3.2. დასაშვებია ეტიკეტზე დამატებითი ინფორმა­ციული მონაცემების აღნიშვნა და დატანა. 5.3.3 საქართველოს ტერიტორიაზე რეალიზაციისათვის განკუთვნილი მინერალური წყლის ,,ბორჯომი“ ნიშანდება ხორციელდება ქართულ ენაზე, ხოლო საქართველოს ფარგლებს გარეთ მიწოდებისას ქართულ ენაზე და ერთ-ერთ საერთაშორისო ან დამკვეთის ენაზე. 5.4. ტრანსპორტირება და შენახვა 5.1 მინერალური წყლის ,,ბორჯომი“ ტრანსპორტი­რება ხდება ნებისმიერი სახის დახურული სატრანსპორტო საშუალებით, რომელიც პროდუქციის დაცვას უზრუნველ­ყოფს დაბინძურებისა და დაზიანებისაგან. 5.2 მინერალური წყლის ,,ბორჯომი“ პროდუქცია უნდა ინახებოდეს მშრალ, დახურულ, მზის პირდაპირი სხივებისაგან დაცულ სასაწყობო სათავსოში, რომელიც კარგად ნიავდება და რომლის ტემპერატურული რეჟიმი 3-დან 30 ​0C-მდეა. პროდუქციის ტრანსპორტირების დროს მაქსიმალური ტემპერატურა დასაშვებია 40 0C-მდე. 6. მიღების წესები 6.1. მზა პროდუქციის მიღება ხდება გოსტ 23268.0-ის მიხედვით. 7. გამოცდის მეთოდები 7.1 სინჯების აღების მეთოდი – გოსტ 23268.0-ის მიხედვით. 7.2 მინერალურ წყალში ,,ბორჯომი,, ორგანო­ლეპტი­კური მაჩვენებლების, ძირითადი იონების, სპეცი­ფიკური და ნორმირებული კომპონენტების მასური კონცენტრაციების, აგრეთვე რადიოაქტიურობისა და მიკრობიოლოგიური მაჩვენებლების განსაზღვრა ხდება მე-7 ცხრილში მოყვანილი ნორმატიული დოკუმენტების შესაბამისად. ცხრილი 7 განსასაზღვრავი კომპონენტი ნორმატიული დოკუმენტი  გარეგანი სახე გოსტ 23268.0 ფერი გოსტ 23268.1 ისო 7887 სუნი გოსტ 23268.1 ისო 6658 გემო გოსტ 23268.1 ისო 6658 სიმღვრივე გოსტ 23268.1 ისო 7027 ნატრიუმი (Na​+) გოსტ 23268.6 ისო 9964-1 კალიუმი (K​+) გოსტ 23268.7 ისო 9964-2 კაციუმი (Ca​2+) გოსტ 23268.5 ისო 6058 მაგნიუმი (Mg​2+) გოსტ 23268.5 ისო 6059 ჰიდროკარბონატი (HCO3​-) გოსტ 23268.3 სულფატები (SO4​2-) გოსტ 23268.4 ქლორიდები (Cl​-) გოსტ 23268.17 ისო 9297 ფტორები (F​-) გოსტ 23268.18 ისო 10359-1 სტრონციუმი (Sr​2+) გოსტ 23950 იოდები (I​-) გოსტ 23268.16 ნიტრატები (NO3​-) გოსტ 23268.9 ისო 7890 ნიტრიტები (NO2​-) გოსტ 23268.8 ისო 6777 ციანიდები (CN​-) ისო 6703 კადმიუმი (Cd) გოსტ 26933 ისო 8288 ნიკელი (Ni) ისო 8288 ტყვია (Pb) გოსტ 18293 ისო 8288 ვერცხლისწყალი (Hg) გოსტ 26927 ისო 5666 სელენი (Se) გოსტ 19413 ისო 9965 ქრომი (Cr) ისო 9174 თუთია (Zn) გოსტ 18293 ისო 8288 რკინა (Fe) ისო 6332 სპილენძი (Cu) ისო 8288 მანგანუმი (Mn) ისო 6333 დარიშხანი (As) გოსტ 23268.14 ისო 6595 პერმანგანატული ჟანგვადობა გოსტ 23268.12 ისო 8467 ფენოლი ისო 8165 მე-7 ცხრილის გაგრძელება განსასაზღვრავი კომპონენტი ნორმატიული დოკუმენტი ფოსფორორგანული პესტიციდები  ისო 10695 ადვილად აქროლადი ჰალოგენშემცველი ნახშირწყალბადები ისო 10301 ზედაპირულად აქტიური ნივთიერებები  ისო 7875 მონოციკლური არომატული ნახშირწყალბადები ისო11423 პოლიციკლური არომატული ნახშირწყალბადები  ისო 17993 საერთო a რადიოაქტიურობა  ისო 9696 საერთო b რადიოაქტიურობა ისო 9697 მეზოფილურ აერობული და ფაკულტატურ ანაერობული მიკროორგანიზმების რაოდენობა გოსტ 18963 ისო 6222 საერთო კოლიფორმული ბაქტერიები გოსტ 18963 ისო 9308 Escherichia coli გოსტ 18963  ისო 9308 სულფიტმარედუცირებელი კლოსტრიდები (CI. perfringens)  ისო 6461 Streptococcus faecalis ისო 7899 Pseudomonas aeruginosa ისო 8360 პათოგენები, მათ შორის სალმონელა ისო 6340 7.3 ბორის განსაზღვრა 7.3.1 აპარატურა და რეაქტივები ანალიზატორი თხევადი ფლუორესცენტული, აღგზნების უბანი 310-325 ნმ. ფლუორესცენციის რეგისტრირების სპექტრის უბანი 350-375 ნმ; ბორის ხსნარი, სახელმწიფო სტანდარტული ნიმუში (სსნ), ბორის შემცველი 1 მგ/მლ ან ბორატის იონიების ხსნარი, სახელმწიფო სტანდარტული ნიმუში (სსნ), ბორატიონების შემცველი 1 მგ/მლ; სასწორი ლაბორატორიული ზოგადი დანიშნულების მე-2 კლასის სიზუსტის, აწონვის მაქსიმალური ზღვარით 200 გ, გოსტ 24104-ის მიხედვით; მასის საზომები გოსტ 7328-ის მიხედვით; კოლბები საზომი ტევადობით 25, 50,100, 200 და 500 მლ მე-2 კლასის სიზუსტის, გოსტ 1770-ის მიხედ­ვით; პიპეტები ერთი ჭდით მე-2 კლასის სიზუსტის ტევადობით 5, 10 და 20 მლ გოსტ 29169-ის მიხედვით;  პიპეტები გრადუირებული მე-2 კლასის სიზუსტის ტევადობით 1, 2, 5 და 10 მლ გოსტ 29227-ის მიხედვით; ჭიქები ქიმიური ტევადობით 100, 250, 500 და 1000 მლ გოსტ 25336-ის მიხედვით; ძაბრები ლაბორატორიული ვ-36 ან ვ-75 ტიპის, გოსტ 25336-ის მიხედვით; კოლბები ბრტყელძირა ტევადობით 500 მლ პ-1 ტიპის, გოსტ 25336-ის მიხედვით; ფილტრები უნაცრო ,,ლურჯი ლენტი“; ელექტროქურა დახურული სპირალით გოსტ 14919-ის მიხედვით; წყალი დისტილირებული გოსტ 6709-ის მიხედვით; ნატრიუმის ჰიდროქსიდი გოსტ 4328-ის მიხედვით, ქიმიურად სუფთა; ტრილონ ბ (ეთილენდიამინ N, N, N, N’-ტეტრაძმარ­მჟავას ორჩანაცვლებული ნატრიუმის მარილი, გოსტ 10652-ის მიხედვით, ანალიზისათვის ქიმიურად სუფთა; ქრომოტროპის მჟავას ორჩანაცვლებული ნატრიუმის მარილი, დაკრისტალებული ორმოლეკულა წყალთან. 7.3.2 ანალიზის ჩატარებისათვის მომზადება ქრომოტროპის მჟავას ორნატიუმიანი მარილის ხსნარის მომზადება მოლური კონცენტრაციით 0.0025 მოლი/ლ 54,6 მგ ქრომოტროპის მჟავას ორნატრიუმიან მარილს ათავსებენ 50 მლ ტევადობის საზომ კოლბაში, ხსნიან მცირე მოცულობის გამოხდილ წყალში და შემდეგ ავსებენ ჭდემდე. ხსნარი ინახება ისეთი მინისაგან დამზადებულ ჭურჭელში, რომელიც ბორს არ შეიცავს ან იყენებენ პოლიეთილენის ჭურჭელს. ხსნარს ინახავენ სიბნელეში, ნორმალურ კლიმატურ პირობებში და ის ვარგისია 1 თვის განმავ­ლობაში. შერეული რეაგენტის მომზადება 5.6 გ ტრილონ ბ-ს ათავსებენ კოლბაში, ხსნიან 50 მლ ცხელ დისტილირებულ წყალში, გაცივების შემდეგ გადააქვთ 100 მლ მოცულობის საზომ კოლბაში, უმატებენ 10 მლ ქრომოტროპის მჟავას ორნატრიუმიან მარილის ხსნარს და ავსებენ ჭდემდე დისტილირებული წყლით. ხსნარი მზადდება უშუალოდ განსაზღვრის წინ. 0.1 მოლი/ლ კონცენტრაციის ნატრიუმის ჰიდროქსი­დის ხსნარის მომზადება 1000 მლ მოცულობის საზომ კოლბაში, რომელშიც ჩასხმულია 200-300 მლ დისტილირებული წყალი, ხსნიან 4 გ ნატრიუმის ჰიდროქსიდს და ავსებენ ჭდემდე დისტილირებული წყლით. ნორმალურ კლიმატურ პირობებში პოლიეთილენის ჭურჭელში შენახული ხსნარი ვარგისია 2 თვის განმავლობაში. ბორის ხსნარის მომზადება ბორის ხსნარის მომზადება მასური კონცენტრაციით 100 მგ/ლ 50 მლ საზომ კოლბაში ათავსებენ 5 მლ სსნ ბორის ხსნარს, რომლის მასური კონცენტრაციაა 1 მგ/მლ და ავსებენ ჭდემდე დისტილირებული წყლით. ნორმალურ კლიმატურ პირობებში პოლიეთილენის ჭურჭლით შენახული ხსნარი ვარგისია 1 თვის განმავლობაში. ბორის ხსნარის მომზადება მასური კონცენტრაციით 5 მგ/ლ 100 მლ საზომ კოლბაში ათავსებენ 5 მლ ბორის ხსნარს, რომლის კონცენტრაციაა 100 მგ/ლ და ავსებენ დისტილირებული წყლით ჭდემდე. ნორმალურ კლიმატურ პირობებში პოლიეთილენის ჭურჭელში შენახული ხსნარი ვარგისია 1 კვირის განმავლობაში. ბორატ-იონის ხსნარის მომზადება ბორატ-იონის ხსნარის მომზადება მასური კონცენ­ტრაციით 200 მგ/ლ 25 მლ საზომ კოლბაში გადააქვთ 5 მლ სსნ ბორატ-იონის ხსნარი მასური კონცენტრაციით 1 მგ/მლ და ავსებენ ჭდემდე დისტილირებული წყლით. მიღებულ ხსნარში ბორის კონცენტრაციაა 36.7 მგ/ლ. ნორმალურ კლიმატურ პირობებში პოლიეთილენის ჭურჭელში შენახული ხსნარი ვარგისია 2 კვირის განმავლობაში. ბორატ-იონის ხსნარის მომზადება მასური კონცენ­ტრაციით 20 მგ/ლ 50 მლ საზომ კოლბაში ათავსებენ 5 მლ ბორატის ხსნარს კონცენტრაციით 200 მგ/ლ და ავსებენ დისტილირებული წყლით ჭდემდე. ბორის კონცენტრაცია მიღებულ ხსნარში შეადგენს 3, 67 მგ/ლ. ნორმალურ კლიმატურ პირობებში პოლიეთილენის ჭურჭელში შენახული ხსნარი ვარგისია 1 კვირის განმავლობაში. 7.3.3 ანალიზატორის სამუშაოდ მომზადება და მისი გრადუირება ხელსაწყოს სამუშაოდ მომზადება ხდება მისი ინსტრუქციის შესაბამისად. ფლუორესცენციული აღგზნება ხდება ტალღის სიგრძის ინტერვალში 310-325 ნმ, ხოლო ფლუორესცენციის რეგისტრირება ინტერვალში 350-375 ნმ. ანალიზატორის გრადუირება ხდება გრადუირების ხსნარების და ფუჭი სინჯის ფლუორესცენციის ინტენსივობის გაზომვის საშუალებით. გრადუირებისათვის საჭირო ხსნარების დამზადე­ბისათვის 25 მლ ტევადობის საზომ კოლბაში ათავსებენ 5 მლ ბორის ხსნარს. მასური კონცენტრაციით 5 მგ/ლ ან ბორატ-იონის ხსნარს, კონცენტრაციით 20 მგ/ლ, უმატებენ 5 მლ შერეულ რეაგენტს, კოლბას ჭდემდე ავსებენ ნატრიუმის ჰიდროქსიდის ხსნარით, შეურევენ და მაშინვე ზომავენ ფლუორესცენციის ინტენსივობას I გრად. ფუჭი სინჯის მოსამზადებლად 25 მლ საზომ კოლბაში ათავსებენ 5 მლ დისტილირებულ წყალს, უმატებენ 5 მლ შერეულ რეაგენტს. ავსებენ ჭდემდე ნატრიუმის ჰიდროქსიდის 0.1 მოლი/ლ ხსნარით, შეურევენ და მაშინვე ზომავენ ფლუორესცენციის ინტენსივობას I 0. ,,ხელით მუშაობის” რეჟიმში ბორის შემცველობის გამოსათვლელად უნდა განისაზღვროს გრადუირების კოეფიციენტი f ფორმულით: f = Cგრად / I გრად – I0 სადაც, Cგრად არის გრადუირებისათვის გამოყენებულ სინჯში ბორის მასური  კონცენტრაცია, მგ/ლ;   (Cგრ= 1 მგ/ლ, თუ გამოყენებულია ბორის სტანდარ­ტული ხსნარი კონცენტრაციით 5 მგ/ლ ან 0.73 მგ/ლ, თუ გამოყენებულია ბორატ იონის შემცველი ხსნარი მა­სუ­რი კონცენტრაციით 20 მგ/ლ.  I გრად – გრადუირებისათვის საჭირო ხსნარის ფლუო­რესცენციული ინტენსივობა, ფარდობითი ერ­თეული; I0 – ფუჭი სინჯის ფლუორესცენციული ინტენსი­ვობა, ფარდობითი ერთეული. 7.3.4 ანალიზის მსვლელობა 25 მლ საზომ კოლბებში ათავსებენ 5 მლ წყლის სინჯს, უმატებენ 5 მლ შერეულ რეაგენტს, ავსებენ ჭდემდე ნატრიუმის ჰიდროქსიდის ხსნარით. შეურევენ და მაშინვე ზომავენ ფლუორესცენციულ ინტენსივობას (Iგანსაზ) ან ბორის მასურ კონცენტრაციას Cგანსაზ ანალიზატორის გამოყენებით. 7.3.5 შედეგების დამუშავება ავტომატური დაგრადუირების რეჟიმით მომუშავე ანა­ლიზატორის გამოყენებისას ბორის მასური კონცენტრაცია სინჯში Cგანსაზ. მგ/ლ ისაზღვრება 7.3.4 პუნ­ქტის შესაბამისად. ,,ხელით რეჟიმში” მომუშავე ანალიზატორის გამოყენე­ბი­სას ბორის მასური კონცენტრაცია სინჯში Cგანსაზ. მგ/ლ გამოითვლება შემდეგი ფორმულით Cგანსაზ. = f (Iგასაზ. – I0) სადაც, f არის გრადუირების კოეფიციენტი, გამოთვლილი ,,ხელით მუშაობის” რეჟიმისთვის;  Iგანსაზ – სინჯის ფლუორესცენციის ინტენსივობა, გაზომილი 7.3.4 პუნქტის შესაბამისად, პირობითი ერთეული;  I0 – ფუჭი სინჯის ფლუორესცენციის ინტენსივობა, ფარდობითი ერთეული. წყლის სინჯში ბორატ-იონის მასური კონცენტრაციის გამოსათვლელად ბორის მიღებული კონცენტრაციის მნიშვნელობა მრავლდება კოეფიციენტზე 5.4. 7.4 ქლორორგანული პესტიციდების განსაზღვრა 7.4.1 გამზომი საშუალებები, დამხმარე ხელსაწყოები, რეაქტივები. გაზური ქრომატოგრაფი ელექტრონების წატაცების დე­ტექტორით (ეწდ). კვარცის კაპილარული სვეტე­­ბით – სიგრძით 25-50 მ და შიდა დიამეტრით 0.25-დან 0.50 მმ-მდე. უძრავ ფაზად გამოიყენება სილიკონური ელასტომერები SE ტიპის (მაგ: SE-30, SE-52, SE-54) აპკის სისქით არანაკლებ 0.5 მკმ; დასაშვებია გამოყენებული იქნეს მინის ჩასაწყობი ქრომატოგრაფიული სვეტები, თეორიული თეფშების მინი­მალური რაოდენობით – 1450; მიკროშპრიცები მშ-10; ტევადობით 10 და 1 მლ ან ანალოგიური; სასწორი ლაბორატორიული ზოგადი დანიშნულების მე-2 კლასის სიზუსტის, აწონვის მაქსიმალური ზღვარით 200 გ გოსტ 24104-ის მიხედვით; კოლბები საზომი მიხეხილ საცობიანი ტევადობით 100 მლ გოსტ 1770-ის მიხედვით; ცილინდრები საზომი ტევადობით 100, 500, 1000 მლ გოსტ 1770-ის მიხედვით; სახაზავი გამზომი მეტალისა (0-250 მმ) დიაპაზონით; როტაციული ამაორთქლებელი ნებისმიერი ტიპის; ძაბრები გამყოფი ტევადობით 100, 1000 მლ; ჭურჭელი ლაბორატორიული მინისა გოსტ 25336-ის მიხედვით; სინჯარები გრადუირებული მინისა ტევადობით 5, 10 მლ, გოსტ 1770-ის მიხედვით; პიპეტები გრადუირებული ტევადობით 1, 2, 5, 10 მლ გოსტ 29227-ის მიხედვით; ნ-ჰექსანი, ანალიზისთვის სუფთა; ნატრიუმის სულფატი უწყლო, სუფთა გოსტ 4166-ის მიხედვით; გოგირდმჟავა, ქიმიურად სუფთა გოსტ 4204-ის მიხედვით; ინდიკატორის ქაღალდი pH კონტროლისთვის; სპირტი ეთილის რექტიფიცირებული გოსტ 5962-ის მიხედვით; წყალი დისტილირებული გოსტ 6709-ის მიხედვით; აზოტი გაზისებრი, განსაკუთრებულად სუფთა გოსტ 9293-ის მიხედვით; ალფა-ჰექსაქლორციკლოჰექსანი (ალფა-ჰქცჰ) ძირი­თა­დი ნივთიერების არანაკლებ 90% შემცველი ან სახელმწიფო სტანდარტული ნიმუში (სსნ); ბეტა-ჰექსაქლორციკლოჰექსანი (ბეტა-ჰქცჰ) ძირითადი ნივთიერების არანაკლებ 90% შემცველი ან სახელმწიფო სტანდარტული ნიმუში (სსნ); გამა-ჰექსაქლორციკლოჰექსანი (გამა-ჰქცჰ) ძირითადი ნივთიერების არანაკლებ 90% შემცველი ან სახელმწიფო სტანდარტული ნიმუში (სსნ); ალდრინი ძირითადი ნივთიერების არანაკლებ 90% შემ­ცველი ან სახელმწიფო სტანდარტული ნიმუში (სსნ); 4.4I – დიქლორდიფენილტრიქლორეთანი (დდტ), ძირითადი ნივთიერების არანაკლებ 90% შემცველი ან სახელმწიფო სტანდარტული ნიმუში (სსნ); 4.4I - დიქლორდიფენილდიქლორეთანი (დდდ), ძირითადი ნივთიერების არანაკლებ 90% შემცველი ან სახელმწიფო სტანდარტული ნიმუში (სსნ); 4.4I - დიქლორდიფენილდიქლორეთილენი (დდე), ძირითადი ნივთიერების არანაკლებ 90% შემცველი ან სახელმწიფო სტანდარტული ნიმუში (სსნ); ჰექსაქლორბენზოლი, ძირითადი ნივთიერებების არანაკლებ 90% შემცველი ან სახელმწიფო სტანდარტუ­ლი ნიმუში (სსნ); ჰეპტაქლორი, ძირითადი ნივთიერებების არანაკლებ 90% შემცველი ან სახელმწიფო სტანდარტული ნიმუში (სსნ). 7.4.2 ანალიზის ჩატარებისათვის მომზადება მინის სვეტის მომზადება მინის სვეტს, რომლის სიგრძეა 1–2 მ და შიგა დია­მეტრი 3 მმ, წინასწარ კარგად რეცხავენ ქრომის ნარევით, დისტილირებული წყლით, ეთილის სპირტით, დიეთილის ეთერით. შემდეგ არ აშრობენ, დეტექტორთან მისაერთებელ ბოლოში ათავსებენ მინის ბამბას, ავსებენ სორბენტით – ქრომატონით NAW DMCS (მარცვლების ზომით 0.16–0.22 მმ) და SE ტიპის (ელასტომერის SE -30, ელასტომერის SE -52 ან მსგავსი) 5% სილიკონური ელასტომერით. სორბენტის მასა შეადგენს 7.5–15გ სვე­ტის სიგრძის მიხედვით. შემდეგ მას ათავსებენ ქრომატოგრაფის სვეტების თერმოსტატში. მზა სვეტს აცხელებენ ქრო­მატოგრაფის თერმოსტატში გაზმატარებლის არეში, აქ­როლადი ნაერთების მოსაცილებლად, ერთი ბოლო მიერთებულია სინჯის შესატან ბლოკში. დეტექტორის დაბინძურების თავიდან ასაცილებლად სვეტის მეორე ბოლოს არ უერთებენ დეტექტორს. თერმოსტატის ტემპერატურას აყენებენ 25–30​0C-ით მეტს ქრომატო­გრაფირების ტემპერატურაზე და ატარებენ სვეტში გაზ­მატარებელს 24–48 საათის განმავლობაში, გაზის სიჩქარეა 50–60 სმ​3/წთ. ქრომატოგრაფის მომზადება ხდება შესაბამისი ინსტრუქციის მიხედვით. ქრომატოგრაფის გრადუირება კაპილარული სვეტების გამოყენებისას ქრომატოგრაფის გრადუირება ხდება ქრომატოგრაფირების შემდეგი რეჟიმის პირობებში: დეტექტორის ტემპერატურა – 270–290C, ამაორთქლებელის – 230 ​0C. ტემპერატურის ორსაფეხურებრივი დაპროგრამება: სვეტის საწყისი ტემპერატურა – 150 ​0C, ამ ტემპერატურაზე ანალიზის დრო 2 წთ; ტემპერატურის მატების სიჩქარე – 5 ​0C/წთ; სვეტის საბოლოო ტემპერატურა – 250 ​0C; საბოლოო ტემპერატურის შენარჩუნების დრო – 6 წთ; სვეტში გაზ-მატარებლის (აზოტი) გატარების სიჩქარე – 1-2 მლ/წთ; გაზ-მატარებლის ნაკადის სიჩქარე ვარდნისას – 38-39 მლ/წთ; ელექტრონების წატაცების დეტექტორში აირის გატარების სიჩქარე – 40 მლ/წთ; ქრომატოგრაფში შეტანილი საანალიზო სინჯის მოცულობა – 1 მკლ; მინის ჩასაწყობი სვეტებიანი ქრომატოგრაფის გრადუირებისას საჭიროა შემდეგი ქრომატოგრაფიული პირობების დაცვა: სვეტების თერმოსტატის, დეტექტორის და ამაორ­თქლებლის ტემპერატურებია შესაბამისად 190, 240 და 230 ​0C; სვეტში გაზ-მატარებლის სიჩქარეა 40 მლ/წთ. გრადუირებისათვის საჭირო ხსნარების მომზადება თითოეული პესტიციდის საწყის ხსნარებს ამზადებენ მო­ცულობითი და წონითი მეთოდებით. იყენებენ ან სუფ­თა ქიმიურ ნივთიერებებს ან სსნ-ს. წინასწარ აწონილ საათის მინაზე წონიან 10 მგ პესტიციდს, გადააქვთ 100 მლ-ან საზომ კოლბაში, ხსნიან 10-15 მლ ნ-ჰექსანში, ჭდემდე ავსებენ ნ-ჰექანით ისე, რომ მენისკის ქვედა ბოლო ეხებოდეს კოლბის ჭდის ზედა ბოლოს. მიღებული ხსნარის კონცენტრაცია – 100 მკგ/მლ. შემდეგ პიპეტით იღებენ მოცემული კონცენტრაციის ხსნარების თითო მლ-ს ყველა საზომი კოლბიდან, გარდა ჰეპტაქლორიანი კოლბისა (მისგან იღებენ 0.2 მლ ხსნარს), გადააქვთ 100 მლ ტევადობის საზომ კოლბაში. უმატებენ ჭდემდე ნ-ჰექანს. მიღებულ (საწყის) ხსნარში თითოეული პესტი­ციდის კონცენტრაცია შეადგენს 1 მკგ/მლ (ჰეპტაქ­ლო­რი­­სა – 0.2მკგ/მლ). ხსნარები ვარგისია 2 თვის გან­მავლობაში 4 ​0C შენახვისას. გრადუირების ხსნარები მზადდება ზემოთ მოყვანილი მეთოდით მღებული საწყისი ხსნარის განზავებით, 10 მლ-იან მიხეხილ საცობიან სინჯარებში გადააქვთ საწყისი ხსნარები და გამხსნელი (ნ-ჰექსანი) მე-8 ცხრილ­ში მოცემული განსაზღვრული მოცულობების მიხედვით.  ცხრილი 8 კომპონენტთა დასახელება გრადუირების ხსნარებში გრადუირების ხსნარებში კომპონენტთა კონცენტრაცია საწყის ხსნარის მოცულობისას, მლ 1 1 1 0.5 გამხსნელის ნ-ჰექსანის მოცულობისას, მლ - 1 9 9.5 გრადუირების ხსნარის ნომერი 1 (საწყისი) 2 3 4 ალფა-ჰქცჰ 1 0.5 0.1 0.05 ბეტა-ჰქცჰ 1 0.5 0.1 0.05 გამა-ჰქცჰ 1 0.5 0.1 0.05 ალდრინი 1 0.5 0.1 0.05 დდტ 1 0.5 0.1 0.05 დდე 1 0.5 0.1 0.05 დდდ 1 0.5 0.1 0.05 ჰექსაქლორბენზოლი 1 0.5 0.1 0.05 ჰეპტაქლორი 0.2 0.1 0.02 0.01 გრადუირების ხსნარებს ინახავენ მიხეხილ საცობიან სინჯარებში 4​0C -ზე დამზადებიდან არა უგვიანეს 1 თვის განმავლობაში. გრადუირების ჩატარება დასაშვებია სხვადასხვა კონცენტრაციის არანაკლებ ოთხი ხსნარის გამოყენებით, რომელშიაც პესტიციდთა მასური კონცენტრაციები უნდა შეესაბამებოდეს მე-9 ცხრილში მოცემულ სიდიდეებს.  ცხრილი 9 გრადუირების ხსნარების კომპონენტების დასახელება გრადუირების ხსნარების კონცენტრაცია მკგ/მლ ალფა-ჰქცჰ 0.05 –დან 1.5 ჩათვლით ბეტა-ჰქცჰ 0.06 –დან 1.2 ჩათვლით გამა-ჰქცჰ 0.05 –დან 1.0 ჩათვლით ალდრინი 0.03 –დან 1.0 ჩათვლით დდტ 0.06 –დან 1.0 ჩათვლით დდე 0.06 –დან 1.2 ჩათვლით დდდ 0.05 –დან 1.5 ჩათვლით ჰექსაქლორბენზოლი 0.05 –დან 1.0 ჩათვლით ჰეპტაქლორი 0.01 –დან 1.0 ჩათვლით პესტიციდთა იდენტიფიკაციისათვის აუცილებელი შეკავების აბსოლუტური დროის განსაზღვრისათვის ატარებენ გრადუირების ხსნარების არანაკლებ 5 ანალიზს. თითოეული კომპონენტისათვის გამოთვლიან შეკავების საშუალო დროს და საშუალო კვადრატულ გადახრას, რომლის ფარდობითი მნიშვნელობა არ უნდა აღემა­ტებოდეს 0.5%. 0.5%-ზე მაღალი მნიშვნელობა მიუთი­თებს ქრომატოგრაფიული ანალიზის პროცედურის დარ­ღვე­ვაზე. თითოეული კომპონენტის შეკავების ფარდობით დროს განსაზღვრავენ მისი შეკავების აბსოლიტური დროის შეფარდებით ალდრინის შეკავების აბსოლიტურ დროსთან. ქრომატოგრაფის სინჯის შესატან ბლოკში მიკრო­შპრიცით შეჰყავთ 1 მკლ პესტიციდთა გრადუირების ხსნარები კომპონენტის კონცენტრაციის მზარდი რაოდე­ნობით. თითოეული გრადუირების ხსნარის ქრომა­ტოგრაფიულ ანალიზს ატარებენ არანაკლებ 3-ჯერ. საანალიზო ნივთიერებების შეკავების დროს განსაზღვრავენ შემდეგნაირად: ქრომატოგრამაზე ზომავენ მანძილს სინჯის შეტანის მომენტიდან იმ პერპენდიკულარამდე, რომელიც დაშვებულია თითოეული პესტიციდის პიკის წვერიდან საბაზისო ხაზის გადაკვეთამდე, შემდეგ გამოთვლიან ქრომატოგრაფიული პიკების ფართობების (ან სიმაღ­ლეების) საშუალო მნიშვნელობებს. გრადუირების გრაფიკის ასაგებად ორდინატთა ღერძზე იღებენ პიკების ფართობების (ან სიმაღლეების) საშუალო მნიშვნელობებს, ხოლო აბსცისთა ღერძზე სვეტში შეტა­ნილ ალიქვოტურ ნაწილში კომპონენტების მასებს (მკგ-ში). ეს უკანასკნელი გამოითვლება გრადუირების ხსნარში კონკრეტული პესტიციდის კონცენტრაციის მნიშვნელობის ნამრავლით ქრომატოგრაფში შეტანილი ხსნარის მო­ცუ­ლო­ბაზე (1 მკლ). მიღებული დამოკიდებულება უნდა იყოს სწორხაზოვანი. დასაშვებია არა უმეტეს 7%-იანი გადახრა. სამუშაო გრადუირების პარამეტრებს ამოწმებენ ყოველ სამუშაო დღეს ატესტირებული 1-2 ხსნარის ანალიზით. თუ მიღებული შედეგები გრადუირებისაგან 25%-ზე მეტად განსხვავდება, გრადუირებას ატარებენ თავიდან ახლადდამზადებული ხსნარების გამოყენებით. 7.4.3 სინჯის საანალიზოდ მომზადება ლაბორატორიულ ჭურჭელს რეცხავენ ქრომის ნარევით. ავლებენ ონკანის და შემდეგ დისტილირებული წყლით და აშრობენ 120-150 ​0C. 1000 მლ წყლის სინჯს ათავსებენ გამყოფ ძაბრში, უმატებენ 30 მლ ნ-ჰექსანს და ენერგიულად ანჯღრევენ 3 წთ განმავლობაში. ექსტრაქციის დროს ემულსიის წარმოქმნისას ნარევს უმატებენ მცირე რაოდენობა ეთილის სპირტს. ფაზების განშრევების შემდეგ ჰექსანის ფენას გადაიტანენ კონუსურ კოლბაში, ხოლო წყალ­ფაზას უმატებენ ახალ ულუფას 20 მლ ნ-ჰექსანს კი­­დევ ორჯერ და ატარებენ ექსტრაქციას. ექსტრაქტებს აერ­თიანებენ. მიღებული ექსტრაქტები გადააქვთ 100 მლ-იან გამყოფ ძაბრში, უმატებენ 10 მლ გოგირდმჟავას. (გოგირდმჟავა წინასწარ გაჯერებულია უწყლო ნატრიუმის სულფატით) და ფრთხილად ანჯღრევენ. აცილებენ ქვედა ფენას და ასეთ დამუშავებას აგრძელებენ მანამ, სანამ მჟავა არ გახდება უფერო. გასუფთავებული ჰექსანის ექსტრაქტს გამყოფ ძაბრში რეცხავენ მცირე ულუფებით (დაახლოებით 10 მლ) დისტილირებული წყლით, ნარეცხი წყლის ნეიტრალურ რეაქციამდე. ექსტრაქტს უწყლო ნატრიუმის სულფატთან ერთად ასხავენ ძაბრიდან, ძაბრს ავლებენ მცირე რაოდენობა ნ-ჰექსანს, უმატებენ გაერთიანეულ ექ­სტრაქტს და როტაციული ამაორთქლებლის საშუა­ლებით გამხსნელს აორთქლებენ 0.1-0.2 მლ-მდე, შემდეგ აშრობენ ჰაერზე. მშრალ ნაშთს ხსნიან 1 მლ ნ-ჰექსანში და იყენებენ ქრომატოგრაფში შესატანად. წყლის იმ სინჯების ანალიზისას, რომლებშიც პეს­ტიციდთა კონცენტრაცია ორჯერ აღემატება ზღვრულ დასაშვებ კონცენტრაციებს, აორთქლებას არ იყენებენ, და გაზომავენ რა მის მოცულობას, კონცენტრაციის შემდეგი გამოთვლებისათვის გამოიყენებენ ქრომატოგ­რაფში შესატანად. ანალოგიურად ამზადებენ ფუჭ სინჯს. იყენებენ რა 1000 მლ დისტილირებულ წყალს. 7.4.4 ანალიზის მსვლელობა ანალიზს ატარებენ თავი 7.4.2-ის შესაბამისად. საანალიზო ნიმუშების ანალიზის წინ ატარებენ ფუჭი სინჯის ქრომატოგრაფირებას. პიკების სიმაღლე ან საანა­ლიზო კომპონენტთან ერთად ექსტრაგირებული ხელის შემშლელი ნივთიერებების გამოთვლილი კონცენტრაციები არ უნდა აღემატებოდეს ამ კომპონენტების განსაზღვრის ქვედა ზღვრის მნიშვნელობების 5%-ს. გრადუირების გრაფიკის კონტროლისთვის მიკრო­შპრიცით შეაქვთ 1 მკლ პესტიციდების გრადუირების ხსნარები. თუ მიღებული შედეგები ემთხვევა გრადუირებას, მაშინ 1-2 მკლ ნ-ჰექსანის (სვეტის გარეცხვისათვის) შე­ტა­ნის შემდეგ შეაქვთ 1 მკლ გასუფთავებული ექსტრაქ­ტი. თითოეული ექსტრაქტის ანალიზს ატარებენ არანაკლებ ორჯერ. პესტიციდების იდენტიფიკაციას ახდენენ შეკავების დროის თანმთხვევით, ის 1 %-ზე მეტად არ უნდა გან­სხვავ­დებოდეს გრადუირებით დადგენილისაგან. რაოდენობრივი ანალიზისათვის განსაზღვრავენ პიკების ფართობს, იყენებენ რა, ინტეგრატორს ან პიკის სიმაღლეს ზომავენ სახაზავით. პიკის სიმაღლეს ზომავენ ქრომატოგ­რამაზე 0.5 მმ სიზუსტით. ქრომატოგრამის ხელით დამუშავებისას რეგისტრაციისთვის მასშტაბს იღებენ ისეთს, რომ პიკის სიმაღლე იყოს დიაგრამის ლენტის სიგანის 1/3. შენიშვნა: თუ კომპონენტის კონცენტრაცია სინჯის ექსტრაქტში აღემატება გრადუირების მახასიათებლის ზედა მნიშვნელობის 0.8 ნაწილს, ექსტრაქტს ანზავებენ ნ-ჰექსანით 2-3-ჯერ და იმეორებენ გაზომვებს. 7.4.5. შედეგების დამუშავება პიკების იდენტიფიკაცია ქრომატოგრამაზე ხდება კომპონენტების შეკავების დროის მიხედვით. შეკავების აბსოლუტური დროის გადახრა გრადუირებით დადგენი­ლისაგან არ უნდა აღემატებოდეს 1.5%-ს, ხოლო შე­კავების ფარდობითი დროისათვის – 1%-ს. გამოთვლიან პიკების ფართობის ან სიმაღლის და შე­კა­ვების დროის საშუალო მნიშვნელობებს. გრადუირების გრაფიკის მიხედვით განსაზღვრავენ პესტიციდის მასას A, მკგ, ქრომატოგრაფში შეტანილი ექსტრაქტის ალიქვოტურ ნაწილში. წყლის სინჯში თითოეული პესტიციდის მასური კონცენტრაცია X, მკგ/ლ განისაზღვრება შემდეგი ფორ­მულით: X = AV2 / V1V3R სადაც, A არის შესაბამისი კომპონენტის მასა ექსტრაქტის ალიქვოტში, რომელიც  შეტანილია ქრომატოგრაფში, მკგ;  V1 – ქრომატოგრაფში შეტანილი ექსტრაქტის ალიქვოტის მოცულობა, ლ;  V2 – ექსტრაქტის სინჯის საერთო მოცულობა, ლ;  V3 – ექსტრაქციისათვის აღებული წყლის სინჯის მოცულობა, ლ;  R – გამოწვლილვის კოეფიციენტი, მოცემულია მე-10 ცხრილში.  ცხრილი 10 პესტიციდის დასახელება გამოწვლილვის კოეფიციენტი, ღ ალფა-ჰქცჰ 0.97 ბეტა-ჰქცჰ 0.94 გამა-ჰქცჰ 0.94 ალდრინი 0.94 დდტ 0.97 დდე 0.98 დდდ 0.96 ჰექსაქლორბენზოლი 0.97 ჰეპტაქლორი 0.96 სინჯში პესტიციდების იდენტიფიკაცია და გამოთვლა შესაძლებელია ქრომატოგრაფიული მონაცემების დამუ­შავების პროგრამების საშუალებით, ქრომატოგრაფთან მიერთებული კომპიუტერების გამოყენებით. 7.5 მინის ბოთლებში ნახშირორჟანგის მასური წილის განსაზღვრა – გოსტ 23268.2-ის მიხედვით. 7.6 პეტ-ის ბოთლებში ნახშირორჟანგის მასური წილის განსაზღვრა 7.6.1 აპარატურა: მანომეტრი გოსტ 2405-ის მიხედვით სიზუსტის კლასით – 2.5 და გაზომვის ზღვრით არა უმეტეს 0.6 მპა (6კგ/სმ​2) ან სხვა ანალოგიური ხელსაწყოები, რომლებიც უზრუნველყოფენ გაზომვის სიზუსტეს; თერმომეტრი ვერცხლისწყლის მინის ლაბორა­ტორიული გაზომვის ზღვრებით 0–100​0 C და დანაყოფის სკალით 1​0 C გოსტ 13646-ის მიხედვით. 7.6.2 ანალიზის ჩატარება ხელის დაჭერით ტრავერსის (2) ზამბარებიანი ბერკეტი (1) გადაყავთ ზემო მდგომარეობაში. მინერალური წყლით სავსე ბოთლს ათავსებენ ხელსაწყოს ფუძის (3) ცენტრში. ტრავერსს უშვებენ ბოთლზე ისე, რომ ნემსი (4) საცობის გახვრეტის შემდეგ შევიდეს ბოთლის შიგნით. იკუმშება შემამჭიდროებელი (5) და ბოთლი კარგავს ჰერმეტიზაციას, ამასთან ერთად ბოთლში მოთავსებული გაზი მიეწოდება მანომეტრს (6). ბოთლის გაზური სივრციდან ჰაერის გამოსადევნად ერთი წამით ხსნიან ნემსის ვენტილს (7) განსაზღვრის შედეგებზე გავლენის მოხდენის გამოსა­რიცხად. შემდეგ ხელსაწყოს ბოთლიანად ძლიერად ან­ჯღრევენ მანომეტრის ისრის მოძრაობის შეწყვეტამდე. რწმუნდებიან სისტემის ჰერმეტულობაში (სისტემის ჰერმეტულობისას მანომეტრის ისარი 2 წუთის განმავლობაში უნდა იყოს უმოძრაო), აფიქსირებენ მანომეტრის ჩვენებას. წნევის გაზომვის შემდეგ აღებენ ნემსიან ვენტილს და აგდებენ ბოთლში წნევას. აწვებიან ბერკეტებს, აყენებენ ტრავერსს ზედა მდგომარეობაში, ხსნიან ბოთლს ხელსაწყოს ფუძიდან და თერმომეტრით ზომავენ ბოთლში მინერალური წყლის ტემპერატურას. პეტ-ის ბოთლებში ნახშირორჟანგის მასური წილის განსაზღვრის მოწყობილობა 1 – ზამბარიანი ბერკეტი; 2 – ტრავერსი; 3 – ხელსაწყოს ფუძე; 4 – ნემსი; 5 – შემამჭიდროებელი; 6 – მანომეტრი; 7 – ნემსის ვენტილი 7.6.3 შედეგების დამუშავება მინერალურ წყალში ნახშირორჟანგის მასური წილი, რომელიც დამოკიდებულია გაზომილი წნევისა და ტემპერატურის სიდიდეზე, მიიღება მე-11 ცხრილის მიხედვით. ცხრილი 11 ნახშირჟანგის მასური წილის განსაზღვრა %-ში (მასა) შესაბამისი წნევისა (კგ/სმ​2) და ტემპერატურის ​0C პირობებში 7.7 მინის ბოთლების შევსების დონის განსაზღვრა – გოსტ 23268.1-ის მიხედვით 7.8 პეტ-ის ბოთლების შევსების დონის განსაზღვრა 7.8.1 აპარატურა სასწორი ლაბორატორიული საერთო დანიშნულების გოსტ 24104-ის მიხედვით, გაზომვის დიდი დიაპაზონით 5 კგ-ის წონის საგნების ასაწონად და გაზომვის დასაშვები ცდომილებით, არა უმეტეს 375 მგ. თერმომეტრი ვერცხლისწყლის მინის ლაბორატო­რიული გაზომვის ზღვრებით 0–100​0 C და დანაყოფის შკალით 1​0 C გოსტ 13646-ის მიხედვით. 7.8.2 ანალიზის ჩატარება ანალიზისათვის განკუთვნილ ,,ბორჯომის“ მინერა­ლურწყლიან თითოეულ ბოთლს წონიან ლაბორა­ტორიულ სასწორზე 1.0 გ-ის სიზუსტით. 7.8.3 შედეგების დამუშავება ,,ბორჯომი“-ს მინერალურწყლიან ბოთლების საშუა­ლო მასას გრამებში განსაზღვრავენ შემდეგი ფორ­მულით: სადაც x1 არის მინერალური წყლის თითოეული ბოთლის მასა, გ. n – ანალიზისათვის განკუთვნილი ბოთლების რაოდენობა. ბოთლებში არსებული მინერალური წყლის საშუა­ლო მოცულობა გამოითვლება ფორმულით: სადაც m არის ანალიზისათვის განკუთვნილი საცობიანი ბოთლის საშუალო მასა, გ; d – მინერალური წყლის სიმკვრივე გ/სმ​3, რომე­ლიც 1-ის ტოლადაა მიჩნეული. ჩამოსხმული მინერალური წყლის ,,ბორჯომის” მო­ცულობის საბოლოო შედეგის განსაზღვრის მიზნით იღ­ე­ბენ 10 ბოთლის შევსების მოცულობის საშუალო არით­მეტიკულ მნიშვნელობას მლ-ში. გამოთვლიან გა­დახრის სიდიდეს პროცენტებში ბოთლის ნომინალური ტევადობიდან გამომდინარე და აფასებენ მას წინამდებარე სტანდარტის პ.პ. 5.2.2.-ის შესაბამისად. 8. დამამზადებლის გარანტია 8.1 დამამზადებელი იძლევა მინერალური წყლის ,,ბორჯომის” წინამდებარე სტანდარტის მოთხოვნებთან შესა­ბამისობის გარანტიას, თუ დაცული იქნება ტრან­სპორტირებისა და შენახვის პირობები. 8.2 მინერალური წყლის ,,ბორჯომის” შენახვის საგა­რან­ტიო ვადაა მისი ჩამოსხმიდან: – მინის ბოთლებში 24 თვე; – პეტ-ის ბოთლებში 12 თვე. დანართი ა რეკომენდაციები ნატურალური მინერალური წყლის ,,ბორჯომის” სამკურნალო-პროფილაქტიკური დანიშნულებით გამოყენების მიზნით ნატურალური მინერალური წყალი ,,ბორჯომი” შეიძლება იყოს რეკომენდებული შემდეგი დაავადებების სამკურნალოდ: საყლაპავი მილის მსუბუქი და საშუალო ხარისხის ან­თებები გამწვავების ფაზის გარეშე; ქრონიკული გას­ტრიტი: შენარჩუნებული და მომატებული სეკრეციული ფუნქციით, გამწვავების ფაზის გარეშე; კუჭისა და თორ­მეტგოჯა ნაწლავის წყლული, რემისიისა და არასრული რემისიის ფაზაში, სისხლდენისადმი მიდრეკილების გარეშე; ქრონიკული კოლიტი და ენტეროკოლიტი (ტუბერკუ­ლოზუ­რი, სტენოზური და ბაქტერიოლოგიური წარ­მოშობის გარდა) გამწვავების ფაზის გარეშე; ინფექ­ციური და ქრონიკული ჰეპატიტი, ღვიძლის ფუნქციების უმნიშვნელო გადახრებით; ქრონიკული ქოლეცისტიტი და ქრონიკული ქოლანგიტი; ნაღველკენჭოვანი დაავადება ინფექციით გართულებისა და ხშირი გამწვავებების გარეშე; ქრონიკული პანკრეატიტი (ტუბერკულოზურის გარდა), ხშირი გამწვავების გარეშე; გულის ქრონიკული იშემიური დაავადება, ეკგ-ზე პათოლოგიური ცვლილებების გარეშე; ენდოკრინული ეთიოლოგიისა და ალიმენტარული სიმსუქნე, ნერვოგენური წარმოშობის ცხიმოვანი ცვლის მოშლა; მსუბუქი და საშუალო ხარისხის შაქრიანი დიაბეტი აციდოზისაკენ მიდრეკილების გარეშე. ეტიკეტზე შესაძლებელია დატანილ იქნეს სამკურნალო დანიშნულების მხოლოდ განზოგადებული ჩვენებები.