ვახტანგ დალაქიშვილი და „შპს კავკაზუს ლიმითედი“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ

ვახტანგ დალაქიშვილი და „შპს კავკაზუს ლიმითედი“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პირველი კოლეგიის განმწესრიგებელი სხდომის საოქმო ჩანაწერი №1/3/1872  2025 წლის 8 ოქტომბერი ქ. ბათუმი  კოლეგიის შემადგენლობა : ვასილ როინიშვილი – სხდომის თავმჯდომარე ; ევა გოცირიძე – წევრი ; გიორგი თევდორაშვილი – წევრი ; გიორგი კვერენჩხილაძე – წევრი , მომხსენებელი მოსამართლე . სხდომის მდივანი : სოფია კობახიძე . საქმის დასახელება : ვახტანგ დალაქიშვილი და „შპს კავკაზუს ლიმითედი “ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ . დავის საგანი : საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის პირველი და მე -4 ნაწილების კონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის მე -19 მუხლის პირველ და მე -2 პუნქტებთან მიმართებით . I აღწერილობითი ნაწილი 1. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2025 წლის 20 ივნისს კონსტიტუციური სარჩელით (რეგისტრაციის №1872) მომართეს ვახტანგ დალაქიშვილმა და „შპს კავკაზუს ლიმითედიმ “. №1872 კონსტიტუციური სარჩელი , საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პირველ კოლეგიას , არსებითად განსახილველად მიღების საკითხის გადასაწყვეტად , გადმოეცა 2025 წლის 24 ივნისს . საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პირველი კოლეგიის განმწესრიგებელი სხდომა , ზეპირი მოსმენის გარეშე , გაიმართა 2025 წლის 8 ოქტომბერს . 2. №1872 კონსტიტუციურ სარჩელში საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოსადმი მომართვის სამართლებრივ საფუძვლებად მითითებულია : საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის პირველი პუნქტი და მე -60 მუხლის მე -4 პუნქტის „ა “ ქვეპუნქტი ; „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ “ საქართველოს ორგანული კანონის მე -19 მუხლის პირველი პუნქტის „ე “ ქვეპუნქტი , 31-ე და 31​1 მუხლები და 39-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა “ ქვეპუნქტი . 3. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად , მგზავრების გადაყვანისა და ტვირთების გადაზიდვისთვის გათვალისწინებული სატრანსპორტო საშუალების მფლობელი , თუ მისი სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციას მოჰყვა ადამიანის სიკვდილი , დასახიჩრება ან ჯანმრთელობის მოშლა , ანდა ნივთის დაზიანება , ვალდებულია , დაზარალებულს აუნაზღაუროს აქედან წარმოშობილი ზიანი . ხსენებული მუხლის მე -4 ნაწილის მიხედვით კი , თუ პირი სატრანსპორტო საშუალებას იყენებს მფლობელის ნებართვის გარეშე , იგი ვალდებულია , მფლობელის ნაცვლად აანაზღაუროს ზიანი . ამასთანავე , მფლობელი ვალდებულია , აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი , თუ სატრანსპორტო საშუალების გამოყენება შესაძლებელი გახდა მისი ბრალის გამო . ამ ნაწილის პირველი წინადადება არ გამოიყენება , თუ მოსარგებლე მფლობელის მიერ დანიშნულია სატრანსპორტო საშუალების სამართავად ან თუ ეს სატრანსპორტო საშუალება მას გადაცემული ჰქონდა მფლობელისაგან . 4. საქართველოს კონსტიტუციის მე -19 მუხლის პირველი პუნქტით აღიარებული და უზრუნველყოფილია საკუთრების უფლება . აღნიშნული მუხლის მე -2 პუნქტი კი განსაზღვრავს საკუთრების უფლების შეზღუდვის საფუძვლებსა და წესს . 5. №1872 კონსტიტუციურ სარჩელში აღნიშნულია , რომ მოსარჩელეები საქმიანობენ ავტოსატრანსპორტო საშუალებების გაქირავების სფეროში , რაც გულისხმობს მათ საკუთრებაში არსებული მსუბუქი ავტომობილების (კატეგორია B) ქირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე გადაცემას იმ პირებისათვის , რომლებსაც საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად , გააჩნიათ უფლება , მართონ მსუბუქი ავტომობილი საქართველოს ტერიტორიაზე . კონსტიტუციური სარჩელის თანახმად , ერთ -ერთი მოსარჩელის , ვახტანგ დალაქიშვილის წინააღმდეგ თბილისის საქალაქო სასამართლოში მიმდინარეობს სამოქალაქო საქმის განხილვა , რომლის ფარგლებშიც , მას , როგორც სატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრეს , საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის პირველ და მე -4 ნაწილებზე დაყრდნობით , ედავებიან სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანის ანაზღაურებას , 11 778 ლარის ოდენობით . 6. მოსარჩელე მხარის განმარტებით , საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის პირველი და მე -4 ნაწილების მიხედვით , სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება , სათანადო წინაპირობების არსებობის შემთხვევაში , ეკისრება სატრანსპორტო საშუალების მფლობელს . საერთო სასამართლოების , მათ შორის , საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ თანმიმდევრულად დადგენილი პრაქტიკის შესაბამისად , მსგავსი ზიანის ანაზღაურების პასუხისმგებლობა სატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრეს ეკისრება , დამოუკიდებლად იმისაგან , ამ უკანასკნელს მიუძღვის თუ არა ბრალი ზიანის დადგომაში . შესაბამისად , მოსარჩელე მხარე ითხოვს , საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის პირველი და მე -4 ნაწილების იმ ნორმატიული შინაარსის არაკონსტიტუციურად ცნობას , რომელიც პირს აკისრებს ვალდებულებას , დაზარალებულს აუნაზღაუროს მის საკუთრებაში არსებული მსუბუქი ავტომობილის ექსპლუატაციის შედეგად მიყენებული ზიანი , მაშინ , როდესაც მიყენებული ზიანი არ არის გამოწვეული მსუბუქი ავტომობილის მესაკუთრის მართლსაწინააღმდეგო , განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედების შედეგად და დადგენილია სამართალდამრღვევი პირი , რომელიც , იმავდროულად , არ იმყოფება სამსახურებრივ ურთიერთობაში მსუბუქი ავტომობილის მესაკუთრესთან . 7. მოსარჩელე მხარე , ზოგადად , არ გამორიცხავს შესაძლებლობას , რომ საკუთრების სოციალური ფუნქციიდან გამომდინარე , არაბრალეულ პირს დამდგარი ზიანისათვის დაეკისროს სამოქალაქო პასუხისმგებლობა , თუმცა მაშინ , როდესაც იგი დაკავშირებულია ბრალეულ პირთან ან უგულებელყო სამოქალაქო წინდახედულების ნორმები − მაგალითად , თუ სატრანსპორტო საშუალება სამართავად გადასცა პირს , რომელსაც კანონმდებლობის შესაბამისად , არ აქვს მისი მართვის უფლება ან პირს , რომელიც იმყოფება ალკოჰოლური თრობის ქვეშ ან იმ შემთხვევაში , როდესაც ბრალეული პირის დადგენა ვერ ხერხდება . საპირისპიროდ , მოსარჩელეების პოზიციით , როდესაც ავტომობილის მესაკუთრემ , საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დაშვებული ფორმების გამოყენებით , სატრანსპორტო საშუალება სამართავად გადასცა მესამე პირს , რომელიც იმყოფებოდა სატრანსპორტო საშუალების მართვისთვის ვარგის მდგომარეობაში, ანუ გააჩნდა საამისოდ აუცილებელი მართვის უფლება და დამრღვევი იდენტიფიცირებულია , არ არსებობს საჯარო ინტერესი , რომელიც პირისათვის მის საკუთრებაში არსებული სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დაკისრებას გაამართლებდა . მოსარჩელეები  აგრეთვე არ იზიარებენ საქართველოს საერთო სასამართლოების მიერ განვითარებულ პრეზუმფციას , რომლის შესაბამისადაც , სატრანსპორტო საშუალება , სხვა სამოქალაქო ბრუნვაში არსებულ ნივთებთან შედარებით , წარმოადგენს მომეტებული საფრთხის წყაროს და მარტოოდენ აღნიშნული გარემოება საკმარისია იმისათვის , რომ დამდგარი ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება სატრანსპორტო საშუალების იურიდიულ მფლობელს დაეკისროს . 8. ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით , მოსარჩელე მხარე მიიჩნევს , რომ სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დაკისრებას სატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრისათვის , როდესაც ზიანი არ არის გამოწვეული მსუბუქი ავტომობილის მესაკუთრის მართლსაწინააღმდეგო , განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედების შედეგად და იმ შემთხვევაში , როდესაც დადგენილია სამართალდამრღვევი პირის ვინაობა , რომელიც , იმავდროულად , არ იმყოფება სამსახურებრივ ურთიერთობაში სატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრესთან , არ გააჩნია ლეგიტიმური მიზანი და ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციის მე -19 მუხლის პირველ და მე -2 პუნქტებს . 9. მოსარჩელე მხარე , საკუთარი არგუმენტაციის გასამყარებლად , მიუთითებს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოსა და საერთო სასამართლოების პრაქტიკაზე . 10. №1872 კონსტიტუციურ სარჩელში  მოსარჩელე მხარე  „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ “ საქართველოს ორგანული კანონის 25-ე მუხლის მე -5 პუნქტზე დაყრდნობით , შუამდგომლობს  საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე , საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის პირველი და მე -4 ნაწილების გასაჩივრებული ნორმატიული შინაარსის შეჩერების თაობაზე . კონსტიტუციურ სარჩელში აღნიშნულია , რომ მოსარჩელე ვახტანგ დალაქიშვილის წინააღმდეგ მიმდინარეობს სამოქალაქო საქმე , რომელზეც საბოლოო გადაწყვეტილების მიღების შემდგომ , №1872 კონსტიტუციური სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაშიც , შეუძლებელი იქნება დარღვეული უფლების აღდგენა , რამდენადაც საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას სამოქალაქო საქმეებზე უკუძალა არ გააჩნია . შესაბამისად , სადავო ნორმების მოქმედების შედეგად , არსებობს ვახტანგ დალაქიშვილისათვის გამოუსწორებელი ზიანის მიყენების რეალური , მყისიერი საფრთხე . იმავდროულად , მოსარჩელე მხარის პოზიციით , გასაჩივრებული ნორმების მოქმედების შეჩერება არ გამოიწვევს მესამე პირების უფლებების ან საჯარო ინტერესების არათანაზომიერ შეზღუდვას , რამდენადაც დაზარალებულ პირს კვლავ რჩება შესაძლებლობა , მოითხოვოს ავტოსატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება  უშუალოდ ბრალეული პირისაგან , როგორც სამოქალაქო , აგრეთვე ადმინისტრაციული წესით .  II სამოტივაციო ნაწილი 1. კონსტიტუციური სარჩელის არსებითად განსახილველად მისაღებად აუცილებელია , იგი აკმაყოფილებდეს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს . „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ “ საქართველოს ორგანული კანონის 31-ე მუხლის მე -2 პუნქტის შესაბამისად , კონსტიტუციური სარჩელი ან კონსტიტუციური წარდგინება დასაბუთებული უნდა იყოს . ამავე კანონის 31​1 მუხლის პირველი პუნქტის „ე “ ქვეპუნქტით კი , განისაზღვრება საკონსტიტუციო სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებათა წარდგენის ვალდებულება , რომლებიც ადასტურებს სარჩელის საფუძვლიანობას . საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს დადგენილი პრაქტიკის შესაბამისად , „კონსტიტუციური სარჩელის დასაბუთებულად მიჩნევისათვის აუცილებელია , რომ მასში მოცემული დასაბუთება შინაარსობრივად შეეხებოდეს სადავო ნორმას “ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის 5 აპრილის №2/3/412 განჩინება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები − შალვა ნათელაშვილი და გიორგი გუგავა საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ “, II-9). წინააღმდეგ შემთხვევაში , კონსტიტუციური სარჩელი მიიჩნევა დაუსაბუთებლად და , შესაბამისად , არ მიიღება არსებითად განსახილველად . 2. №1872 კონსტიტუციური სარჩელის ფარგლებში სადავოდ არის გამხდარი , მათ შორის , საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის მე -4 ნაწილის პირველი წინადადების კონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის მე -19 მუხლის პირველ და მე -2 პუნქტებთან მიმართებით . მოსარჩელე მხარე არაკონსტიტუციურად მიიჩნევს სადავო ნორმის იმ ნორმატიულ შინაარსს , რომელიც პირს აკისრებს , მის საკუთრებაში არსებული მსუბუქი ავტომობილის ექსპლუატაციის შედეგად , დაზარალებულისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას , მაშინ , როდესაც დამდგარი ზიანი არ არის გამოწვეული მსუბუქი ავტომობილის მესაკუთრის მართლსაწინააღმდეგო , განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედების შედეგად და დადგენილია სამართალდამრღვევი პირი , რომელიც , იმავდროულად , არ იმყოფება სამსახურებრივ ურთიერთობაში მსუბუქი ავტომობილის მესაკუთრესთან . 3. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად , მგზავრების გადაყვანისა და ტვირთების გადაზიდვისთვის გათვალისწინებული სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება , თუ მისი სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციას მოჰყვა ადამიანის სიკვდილი , დასახიჩრება ან ჯანმრთელობის მოშლა , ანდა ნივთის დაზიანება , ეკისრება სატრანსპორტო საშუალების მფლობელს . აღნიშნული მუხლის მიზნებისათვის , მფლობელი , როგორც ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელი პირი , შეიძლება იყოს , მათ შორის , არაპირდაპირი მფლობელი, ანუ სატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრე , მიუხედავად ზიანის დადგომის პროცესში მისი ბრალეულობისა . თავის მხრივ , საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის მე -4 ნაწილის პირველი წინადადება ადგენს ზოგადი წესისგან გამონაკლისს და მიუთითებს , თუ პირი , რომელიც სატრანსპორტო საშუალებას იყენებს მფლობელის ნებართვის გარეშე , აღნიშნული სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციით სხვას მიაყენებს ზიანს , სამოქალაქოსამართლებრივი წესით , ზიანის ანაზღაურების პასუხისმგებლობა დაეკისრება პირდაპირ მფლობელს (ანუ მოსარგებლეს ). მოცემულ შემთხვევაში , სატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრის პასუხისმგებლობა გამოირიცხება . ზემოხსენებული მუხლის მე -4 ნაწილის მე -2 წინადადების შესაბამისად კი , ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება ეკისრება მფლობელს , თუ სატრანსპორტო საშუალების გამოყენება შესაძლებელი გახდა მისი ბრალის გამო , ხოლო მე -3 წინადადების მიხედვით , ამ ნაწილის პირველი წინადადება არ გამოიყენება , თუ მოსარგებლე , მფლობელის მიერ დანიშნულია სატრანსპორტო საშუალების სამართავად ან , თუ ეს სატრანსპორტო საშუალება მას გადაცემული ჰქონდა მფლობელისაგან . 4. მაშასადამე , ნათელია , რომ სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანის ანაზღაურების პასუხისმგებლობა , ბრალეულობის ფაქტის გაუთვალისწინებლად , სატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრეს წარმოეშობა , თუ იგი სატრანსპორტო საშუალებას გადასცემს სხვა პირს ან , თუ მოსარგებლე მის მიერ დანიშნულია სატრანსპორტო საშუალების სამართავად ან , თუ სატრანსპორტო საშუალების გამოყენება შესაძლებელი გახდა მისი ბრალის გამო . საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის მე -4 ნაწილის პირველი წინადადების შესაბამისად კი , სატრანსპორტო საშუალების არაპირდაპირი მფლობელის (მესაკუთრის ) პასუხისმგებლობა გამოირიცხება იმ შემთხვევაში , როდესაც პირი სატრანსპორტო საშუალებას მისი ნებართვის გარეშე იყენებს . მაშასადამე , საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის მე -4 ნაწილის პირველი წინადადება ადგენს სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანის სატრანსპორტო საშუალების იურიდიული მფლობელის (მესაკუთრის ) მიერ ანაზღაურების ზოგადი წესისგან გამონაკლისს და მსგავსი ზიანის ანაზღაურების პასუხისმგებლობას , შესაბამისი წინაპირობის არსებობის შემთხვევაში  არა სატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრეს , არამედ მოსარგებლეს აკისრებს (იხ ., საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2025 წლის 14 მაისის №ას -182-2025 გადაწყვეტილება ; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2024 წლის 09 დეკემბრის №ას -1121-2024 გადაწყვეტილება ; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2024 წლის 22 ივლისის №ას -541-2024 გადაწყვეტილება ; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2024 წლის 14 მაისის №ას -964-2023 გადაწყვეტილება ; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 6 ნოემბრის №ას -594-652 გადაწყვეტილება ; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 20 ივლისის №ას -254-239-2010 გადაწყვეტილება ). ამდენად , ამ მხრივ , საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის მე -4 ნაწილის პირველ წინადადებას არ გააჩნია მოსარჩელე მხარის მიერ იდენტიფიცირებული უფლებაშემზღუდველი შინაარსი . 5. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე , საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო მიიჩნევს , რომ №1872 კონსტიტუციური სარჩელი სასარჩელო მოთხოვნის იმ ნაწილში , რომელიც შეეხება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის მე -4 ნაწილის პირველი წინადადების კონსტიტუციურობას საქართველოს კონსტიტუციის მე -19 მუხლის პირველ და მე -2 პუნქტებთან მიმართებით , დაუსაბუთებელია და არსებობს მისი არსებითად განსახილველად მიღებაზე უარის თქმის „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ “ საქართველოს ორგანული კანონის 31​1 მუხლის პირველი პუნქტის „ე “ ქვეპუნქტითა და 31​3 მუხლის პირველი პუნქტის „ა “ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძველი . 6. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პირველი კოლეგია მიიჩნევს , რომ №1872 კონსტიტუციური სარჩელი , სხვა მხრივ , აკმაყოფილებს „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ “ საქართველოს ორგანული კანონის 31​1 მუხლის პირველი და მე -2 პუნქტების მოთხოვნებს და არ არსებობს აღნიშნული ორგანული კანონის 31​3 მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული კონსტიტუციური სარჩელის არსებითად განსახილველად მიღებაზე უარის თქმის საფუძველი . 7. №1872 კონსტიტუციურ სარჩელში  მოსარჩელე მხარე  „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ “ საქართველოს ორგანული კანონის 25-ე მუხლის მე -5 პუნქტზე დაყრდნობით  შუამდგომლობს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე , სადავო ნორმების გასაჩივრებული ნორმატიული შინაარსის მოქმედების შეჩერების თაობაზე . „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ “ საქართველოს ორგანული კანონის 25-ე მუხლის მე -5 პუნქტის შესაბამისად , საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო უფლებამოსილია , საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე ან უფრო ნაკლები ვადით , შეაჩეროს სადავო აქტის ან მისი სათანადო ნაწილის მოქმედება , თუ მიიჩნევს , რომ ნორმატიული აქტის მოქმედებას შეუძლია  გამოიწვიოს ერთ -ერთი მხარისათვის გამოუსწორებელი შედეგები . 8. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ არაერთ საქმეზე აღნიშნა , რომ „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ “ საქართველოს ორგანული კანონის 25-ე მუხლის მე -5 პუნქტით დადგენილია საკონსტიტუციო სამართალწარმოების უმნიშვნელოვანესი მექანიზმი , რომელიც უზრუნველყოფს ადამიანის უფლებების ან /და საჯარო ინტერესის პრევენციულ დაცვას იმ შემთხვევაში , თუ არსებობს სადავო ნორმის მოქმედებით გამოუსწორებელი შედეგის გამოწვევის საფრთხე . საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით , საკონსტიტუციო მართლმსაჯულების არსებული სისტემის თავისებურებების გათვალისწინებით , „სადავო აქტის მოქმედების შეჩერების მექანიზმი იცავს მოსარჩელეს უფლების აუცდენელი და შეუქცევადი დარღვევისაგან და ხელს უწყობს საკონსტიტუციო სასამართლოსადმი მიმართვის ეფექტიანობას . ... საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებები ხშირად არ ვრცელდება გადაწყვეტილების მიღებამდე წარმოშობილ სამართლებრივ ურთიერთობებზე და არსებობს საფრთხე , რომ პირის უფლებაში აღდგენა არ მოხდება საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ . ... კანონმდებლობა სადავო ნორმის მოქმედების შეჩერებას ითვალისწინებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში , როდესაც არსებობს რეალური საფრთხე , რომ სადავო ნორმის მოქმედება გამოიწვევს მხარისათვის გამოუსწორებელ შედეგებს . შესაბამისად , სადავო ნორმის მოქმედების შეჩერების ინსტიტუტი მიმართულია იმ აუცდენელი და შეუქცევადი საფრთხეების პრევენციისკენ , რომელიც შეიძლება მოჰყვეს სადავო აქტის მოქმედებას და რომლის გამოსწორება შესაძლებელია , ვერ მოხერხდეს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ ამ აქტის არაკონსტიტუციურად ცნობის შემდეგაც ...“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2014 წლის 24 დეკემბრის №3/2/577 გადაწყვეტილება საქმეზე ა (ა )იპ „ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი (EMC)“ და საქართველოს მოქალაქე ვახუშტი მენაბდე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ , II-31-35). 9. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით , „გამოუსწორებელი შედეგის დადგომა ნიშნავს ისეთ ვითარებას , როდესაც ნორმის მოქმედებამ შეიძლება გამოიწვიოს უფლების შეუქცევადი დარღვევა და დამდგარი შედეგის გამოსწორება შეუძლებელი იქნება ნორმის არაკონსტიტუციურად ცნობის შემთხვევაშიც კი . ამასთანავე , პირს ასეთი შედეგის თავიდან აცილების სხვა სამართლებრივი შესაძლებლობა არ გააჩნია “ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2008 წლის 20 მაისის №1/3/452,453 საოქმო ჩანაწერი საქმეზე „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია და საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ “, II-2). 10. ამასთანავე , „სადავო ნორმის მოქმედების შეჩერების შესახებ შუამდგომლობა შეიძლება იმ შემთხვევაში დაკმაყოფილდეს , თუ ასეთ გადაწყვეტილებას შეუძლია , მოახდინოს მოსარჩელე მხარისათვის გამოუსწორებელი შედეგის თავიდან აცილება , მისი პრევენცია . სადავო ნორმის შეჩერება საფუძველს მოკლებული შეიძლება იყოს იმ შემთხვევაში , თუ შეჩერების შედეგად შეუძლებელი იქნება ფაქტობრივი სამართლებრივი მდგომარეობის შეცვლა “ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2015 წლის 13 ნოემბრის №1/7/681 საოქმო ჩანაწერი საქმეზე „შპს ტელეკომპანია საქართველო “ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ “, II-34). 11. გარდა ამისა , საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს დადგენილი პრაქტიკის მიხედვით , „ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში სადავო ნორმის შეჩერების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას სასამართლომ უნდა შეაფასოს ნორმის შეჩერებით გამოწვეული სხვათა უფლებების დარღვევის საფრთხეც “ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2012 წლის 7 ნოემბრის №1/3/509 საოქმო ჩანაწერი საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე სოფიო ებრალიძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ “, II-9). 12. ამრიგად , განსახილველ შემთხვევაში , საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ უნდა დაადგინოს , რამდენად დასაბუთებულია მოსარჩელე მხარის შუამდგომლობა სადავო ნორმების მოქმედების შეჩერების შესახებ . კერძოდ , უნდა შემოწმდეს , არსებობს თუ არა სადავო ნორმის მოქმედების შეჩერების კუმულაციური წინაპირობები . კერძოდ : (ა ) რამდენად არსებობს , სადავო ნორმის მოქმედების შედეგად , მხარის ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებებისათვის გამოუსწორებელი ზიანის მიყენების რეალური და მყისიერი საფრთხე ; (ბ ) გააჩნია თუ არა სადავო ნორმის მოქმედების შეჩერების ღონისძიების გამოყენებას მოსარჩელე მხარისათვის გამოუსწორებელი შედეგის თავიდან აცილების პოტენციალი ; და (გ ) სადავო ნორმის მოქმედების შეჩერება , ხომ არ წარმოშობს მესამე პირთა უფლებების ან /და საზოგადოებრივი ინტერესების გაუმართლებელი შეზღუდვის რისკებს . 13. მოსარჩელე მხარის განმარტებით , მოსარჩელე ვახტანგ დალაქიშვილის წინააღმდეგ მიმდინარე სამოქალაქო საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების შემდეგ , კონსტიტუციური სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაშიც , შეუძლებელი იქნება მისი დარღვეული უფლების აღდგენა , იმის გათვალისწინებით , რომ საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას უკუძალა არ გააჩნია . მოსარჩელე მხარის შეფასებით , სადავო ნორმების მოქმედება ქმნის რეალურ და მყისიერ საფრთხეს , გამოუსწორებელი ზიანის მიყენების თვალსაზრისით . ამასთანავე , მოსარჩელეების პოზიციით , სადავო ნორმების მოქმედების შეჩერება არ გამოიწვევს არც მესამე პირების უფლებების ან /და საჯარო ინტერესების არათანაზომიერ შეზღუდვას , ვინაიდან დაზარალებულს კვლავ რჩება შესაძლებლობა , ზიანი მოითხოვოს უშუალოდ ბრალეული პირისგან როგორც სამოქალაქო , ისე ადმინისტრაციული წესით . 14. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე -6 მუხლის პირველი წინადადების შესაბამისად , კანონებსა და კანონქვემდებარე ნორმატიულ აქტებს არ აქვს უკუქცევითი ძალა , გარდა იმ შემთხვევებისა , როცა ეს პირდაპირ არის კანონით გათვალისწინებული . საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებით , აღნიშნული საკანონმდებლო ჩანაწერი შეეხება კანონების სტაბილურად არსებობის პრინციპს , რაც , თავის მხრივ , გულისხმობს პირის უფლებას , დაეყრდნოს იმ სამართლებრივ რეგულაციას , რომელიც ძალაში იყო უფლების დარღვევის მომენტში , რათა პირებს ჰქონდეთ სამართლებრივი მოლოდინი და ნდობა იმ ნორმების მიმართ , რომელთა საფუძველზეც , უნდა შეფასდეს კონკრეტული ქმედებები და გადაწყდეს სამოქალაქოსამართლებრივი ურთიერთობები (იხ ., საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2023 წლის 27 დეკემბრის №ას -1123-2023 გადაწყვეტილება ; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2019 წლის 29 მარტის №ას -1215-2018 გადაწყვეტილება ; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2018 წლის 18 აპრილის №ას -1238-1158-2017 გადაწყვეტილება ; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 31 ივლისის № №ას -548-511-2017 გადაწყვეტილება ). შესაბამისად , მათ შორის , დელიქტურ ვალდებულებებთან და , მათ შორის , სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანის ანაზღაურების საკითხთან მიმართებით , სამოქალაქოსამართლებრივი ურთიერთობის მოწესრიგებისას , გამოიყენება აღნიშნული ურთიერთობის წარმოშობის მომენტში მოქმედი რეგულაციები . 15. №1872 კონსტიტუციური სარჩელიდან იკვეთება , რომ განსახილველ საქმეზე , საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე , სადავო ნორმის მოქმედების შეჩერების შესახებ შუამდგომლობა ეფუძნება მოსარჩელე ვახტანგ დალაქიშვილის წინააღმდეგ საერთო სასამართლოებში მიმდინარე დავას . იმავდროულად , კონსტიტუციურ სარჩელზე თანდართული დოკუმენტებიდან ცხადი ხდება ისიც , რომ ვახტანგ დალაქიშვილის საკუთრებაში არსებული ავტოსატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად , ანაზღაურებას დაქვემდებარებული ზიანი დადგა 2024 წლის 10 ოქტომბერს . შესაბამისად , ხსენებულ საკითხთან დაკავშირებული სამართლებრივი ურთიერთობები რეგულირდება სწორედ აღნიშნულ პერიოდში მოქმედი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით . 16. რაც შეეხება სადავო ნორმის მოქმედების შეჩერების თაობაზე საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილების დროში მოქმედების ეფექტს , აღნიშნული გადაწყვეტილება ძალაში შედის შესაბამისი საოქმო ჩანაწერის საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს ვებგვერდზე გამოქვეყნების მომენტიდან . შესაბამისად , მოსარჩელე მხარის შუამდგომლობის დაკმაყოფილება გამოიწვევს სადავო ნორმის მოქმედების შეჩერებას , სწორედ ხსენებული საოქმო ჩანაწერის გამოქვეყნების შემდგომი პერიოდისათვის , თუმცა გავლენას ვერ მოახდენს 2024 წელს დელიქტური ვალდებულებიდან წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურების საკითხთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებზე . 17. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე , სადავო ნორმების მოქმედების შეჩერების მექანიზმის გამოყენება , საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მხრიდან , ზეგავლენას ვერ მოახდენს გამოუსწორებელი ზიანის დადგომაზე და , შესაბამისად , არ გააჩნია მოსარჩელე მხარისათვის ამგვარი შედეგის თავიდან აცილების პოტენციალი . ამრიგად , საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო მიიჩნევს , რომ არ არსებობს „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ “ საქართველოს ორგანული კანონის 25-ე მუხლის მე -5 პუნქტით გათვალისწინებული ღონისძიების გამოყენების საფუძველი და მოსარჩელე მხარის შუამდგომლობა , საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ , საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე , სადავო ნორმების მოქმედების შეჩერების თაობაზე , არ უნდა დაკმაყოფილდეს .  III სარეზოლუციო ნაწილი საქართველოს კონსტიტუციის მე -60 მუხლის მე -4 პუნქტის „ა “ ქვეპუნქტის , „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ “ საქართველოს ორგანული კანონის მე -19 მუხლის პირველი პუნქტის „ე “ ქვეპუნქტის , 21-ე მუხლის მე -2 პუნქტის , 25-ე მუხლის მე -5 პუნქტის , 27​1 მუხლის მე -2 და მე -3 პუნქტების , 31-ე მუხლის პირველი და მე -2 პუნქტების , 31​1 მუხლის პირველი და მე -2 პუნქტების , 31​2 მუხლის მე -8 პუნქტის , 31​3 მუხლის პირველი პუნქტის , 31​5 მუხლის პირველი , მე -2, მე -3, მე -4 და მე -7 პუნქტების , 31​6 მუხლის პირველი პუნქტის , 39-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა “ ქვეპუნქტისა და 43-ე მუხლის საფუძველზე , საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო ა დ გ ე ნ ს : 1. მიღებულ იქნეს არსებითად განსახილველად №1872 კონსტიტუციური სარჩელი („ვახტანგ დალაქიშვილი და „შპს კავკაზუს ლიმითედი “ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ “) სასარჩელო მოთხოვნის იმ ნაწილში , რომელიც შეეხება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და მე -4 ნაწილის მე -2 და მე -3 წინადადებების კონსტიტუციურობას საქართველოს კონსტიტუციის მე -19 მუხლის პირველ და მე -2 პუნქტებთან მიმართებით . 2. არ იქნეს მიღებული არსებითად განსახილველად №1872 კონსტიტუციური სარჩელი („ვახტანგ დალაქიშვილი და „შპს კავკაზუს ლიმითედი “ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ “) სასარჩელო მოთხოვნის იმ ნაწილში , რომელიც შეეხება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის მე -4 ნაწილის პირველი წინადადების კონსტიტუციურობას საქართველოს კონსტიტუციის მე -19 მუხლის პირველ და მე -2 პუნქტებთან მიმართებით . 3. არ დაკმაყოფილდეს მოსარჩელე მხარის შუამდგომლობა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე სადავო ნორმების მოქმედების შეჩერების თაობაზე . 4. საქმეს არსებითად განიხილავს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პირველი კოლეგია . 5. საქმის არსებითი განხილვა დაიწყება „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ “ საქართველოს ორგანული კანონის 22-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად . 6. საოქმო ჩანაწერი საბოლოოა და გასაჩივრებას ან გადასინჯვას არ ექვემდებარება . 7. საოქმო ჩანაწერი გამოქვეყნდეს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს ვებგვერდზე 15 დღის ვადაში , გაეგზავნოს მხარეებს და „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეს “. კოლეგიის შემადგენლობა : ვასილ როინიშვილი ევა გოცირიძე გიორგი თევდორაშვილი გიორგი კვერენჩხილაძე