კანონთან კონფლიქტში მყოფი არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის წესის დამტკიცების შესახებ

საქართველოს იუსტიციის მინისტრის

2026 წლის 30 აპრილი

ქ. თბილისი

თავი I

ზოგადი დებულებები

მუხლი 1. წესის მოქმედების სფერო

ეს წესი (შემდგომ – წესი) „კანონთან კონფლიქტში მყოფ არასრულწლოვანთა რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის შესახებ“ საქართველოს კანონის (შემდგომ – კანონი) შესაბამისად განსაზღვრავს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედ საჯარო სამართლის იურიდიულ პირში – კანონთან კონფლიქტში მყოფი არასრულწლოვანის რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის ცენტრში (შემდგომ – ცენტრი) კანონთან კონფლიქტში მყოფი არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის წესს, მათ შორის, ამ პროცესის მონიტორინგის წესს, აგრეთვე, იმ პირისა და დაწესებულების მიერ ცენტრისთვის ინფორმაციის მიწოდების პერიოდულობასა და ფორმას, რომლის მიერ ორგანიზებულ სერვისში ან პროგრამაში მონაწილეობს კანონთან კონფლიქტში მყოფი არასრულწლოვანი.

მუხლი 2. წესის მიზანი

ამ წესის მიზანია კანონთან კონფლიქტში მყოფი არასრულწლოვანის საუკეთესო ინტერესების დაცვით მისი კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესის მართვისა და ეფექტიანი განხორციელების ხელშეწყობა, აგრეთვე, სოციალური ინტეგრაციის უზრუნველყოფა და მართლსაწინააღმდეგო ქმედების განმეორების პრევენცია.

მუხლი 3. ტერმინთა განმარტება

ამ წესის მიზნებისთვის მასში გამოყენებულ ტერმინებს აქვს შემდეგი მნიშვნელობა:

ა) არასრულწლოვანი – კანონთან კონფლიქტში მყოფი არასრულწლოვანი, რომლის მიმართაც პროკურორის მიერ მიღებული შემაჯამებელი გადაწყვეტილებით დასტურდება, რომ მან ჩაიდინა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული მართლსაწინააღმდეგო ქმედება და რომელსაც ამ ქმედების ჩადენამდე არ შესრულებია 14 წელი;

ბ) არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესი – იმ ღონისძიებების ერთობლიობა, რომლებიც მიმართულია არასრულწლოვანის ფიზიკური, გონებრივი და სოციალური განვითარებისკენ და ეხმარება მას საზოგადოებაში ინტეგრაციაში;

გ) არასრულწლოვანის საუკეთესო ინტერესები – არასრულწლოვანის კეთილდღეობის, უსაფრთხოების, ჯანმრთელობის დაცვის, განათლების, განვითარების, რეაბილიტაციის და სხვა ინტერესები, რომლებიც განისაზღვრება საქართველოს კონსტიტუციის, არასრულწლოვანის უფლებათა კონვენციისა და მისი დამატებითი ოქმების და საქართველოს სხვა საერთაშორისო ხელშეკრულებების, აგრეთვე საქართველოს კანონმდებლობის, მათ შორის, ბავშვის უფლებათა კოდექსის, და არასრულწლოვანის ინდივიდუალური მახასიათებლების შესაბამისად, აგრეთვე მისი მოსაზრების გათვალისწინებით;

დ) არასრულწლოვანის რისკისა და საჭიროებების შეფასება/არასრულწლოვანის მდგომარეობისა და მისი ინდივიდუალური საჭიროებების შეფასება − არასრულწლოვანის ბიო-ფსიქო-სოციალური ასპექტების შეფასება, სტატიკური და დინამიკური ფაქტორების ანალიზის საფუძველზე არასრულწლოვანის მიერ მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობის შეფასება და კეთილდღეობის საჭიროებების იდენტიფიცირება, აგრეთვე იმის ანალიზი, თუ რამდენად არის განპირობებული არასრულწლოვანის მიერ მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობა მისი და მისი ოჯახური გარემოთი და მათ წინაშე არსებული კეთილდღეობის საჭიროებებით;

ე) არასრულწლოვანებზე ზრუნვისა და მხარდაჭერის სახლი – ცენტრის სტრუქტურული ერთეული, სადაც კანონის შესაბამისად ხორციელდება არასრულწლოვანის რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის ღონისძიებები;

ვ) ინდივიდუალური გეგმა – არასრულწლოვანის ინდივიდუალური შეფასების ანგარიშის საფუძველზე არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის მიზნით არასრულწლოვანისთვის საჭირო სერვისის/პროგრამის შესრულების დროში გაწერილი გეგმა;

ზ) ინდივიდუალური შეფასების ანგარიში − ანგარიში, რომელშიც აისახება არასრულწლოვანის ინდივიდუალური მახასიათებლები და საჭიროებები, რომელთა საფუძველზეც ცენტრი უზრუნველყოფს შემთხვევის მართვას;

თ) კანონიერი წარმომადგენელი – არასრულწლოვანის 18 წლის ასაკს მიღწეული ახლო ნათესავი (არასრულწლოვანის მშობელი, მშვილებელი, მინდობით აღმზრდელი, პაპა, ბებია, და, ძმა), აგრეთვე მეურვე, მზრუნველი, რომელიც არასრულწლოვანის ინტერესების დასაცავად მონაწილეობს არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესში და სარგებლობს არასრულწლოვანის უფლებებით, გარდა იმ უფლებებისა, რომლებითაც, თვით ამ უფლებების ბუნებიდან გამომდინარე, მხოლოდ არასრულწლოვანმა შეიძლება ისარგებლოს;

ი) მულტიდისციპლინური ჯგუფი – არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის მიზნის მისაღწევად რელევანტური სახელმწიფო უწყებების შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე თანამშრომლებისგან (ექიმი, ფსიქოლოგი, სოციალური მუშაკი, განათლების სპეციალისტი, იურისტი და სხვა) შემდგარი ჯგუფი, რომელიც იღებს გადაწყვეტილებას არასრულწლოვანის შესაბამის სერვისში/პროგრამაში ჩართვის შესახებ, სასამართლოს მიმართავს შუამდგომლობით არასრულწლოვანის არასრულწლოვანებზე ზრუნვისა და მხარდაჭერის სახლში გადამისამართების თაობაზე და ახორციელებს კანონით განსაზღვრულ სხვა უფლებამოსილებებს;

კ) პროფესიული ზედამხედველი − შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე სოციალური მუშაკი ან ფსიქოლოგი, რომელიც ერთგვაროვანი პრაქტიკის დანერგვისა და განხორციელების, აგრეთვე მაღალი ხარისხის მომსახურების შეთავაზების მიზნით ზედამხედველობას უწევს კოლეგა სპეციალისტებს ადმინისტრაციული და პროფესიული ამოცანების შესრულებისას და ხელს უწყობს მათ პროფესიულ განვითარებას;

ლ) სერვისი/პროგრამა – არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის მიზნით განხორციელებული ფსიქოსოციალური, საგანმანათლებლო, სარეაბილიტაციო ან სხვა შესაბამისი ღონისძიებების ერთობლიობა;

მ) შემთხვევის მართვა − არასრულწლოვანის რისკისა და საჭიროებების შეფასება, შესაბამისი მუშაობის დაგეგმვა, განხორციელება და მონიტორინგი კეთილდღეობის, რეაბილიტაციის, რესოციალიზაციისა და სოციალიზაციის მიზნით;

ნ) შემთხვევის მმართველი − ცენტრის სოციალური მუშაკი, რომელიც არასრულწლოვანის შემთხვევას მართავს.

მუხლი 4. არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პრინციპები

1. არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესში უზრუნველყოფილია არასრულწლოვანის საუკეთესო ინტერესების პრიორიტეტულობა, მისი ღირსების პატივისცემა და ჰარმონიული განვითარების ხელშეწყობა.

2. არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესი ეფუძნება თანაზომიერების, ყველაზე მსუბუქი ღონისძიების გამოყენების პრიორიტეტულობის, კანონიერებისა და თანასწორობის პრინციპებს.

3. არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესში უზრუნველყოფილია არასრულწლოვანისადმი ინდივიდუალური მიდგომა. ამ მიზნით არასრულწლოვანის რისკისა და საჭიროებების შეფასებისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს არასრულწლოვანის ინდივიდუალური მახასიათებლები, მათ შორის, ასაკი, გონებრივი/კოგნიტური უნარების განვითარების დონე, ჯანმრთელობის მდგომარეობა, განათლება, აღზრდის პირობები, ოჯახური და სოციალური გარემო, უსაფრთხოება, რეაბილიტაციის საჭიროებები და სხვა გარემოებები, რომლებიც მისი საჭიროებების განსაზღვრის შესაძლებლობას იძლევა.

4. არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესში არასრულწლოვანის სურვილის შემთხვევაში უზრუნველყოფილი უნდა იყოს მისი უშუალოდ ან/და კანონიერი წარმომადგენლის მეშვეობით მონაწილეობა.

5. ცენტრის საქმიანობა ეფუძნება მულტიდისციპლინურ მიდგომასა და მულტიუწყებრივ თანამშრომლობას, პროფესიულ დამოუკიდებლობას, ობიექტურობასა და გადაწყვეტილების დასაბუთებულობას, და მიმართულია პროცესის უსაფუძვლო გაჭიანურების თავიდან აცილებისკენ.

6. არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესში უზრუნველყოფილია კონფიდენციალურობისა და არასრულწლოვანის პირადი ცხოვრების დაცულობა „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად.

7. ცენტრი არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესში ხელმძღვანელობს საქართველოს კონსტიტუციით, ბავშვის უფლებათა კონვენციით, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციითა და მისი დამატებითი ოქმებით, ბავშვის უფლებათა კოდექსით, კანონით, „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონით, ცენტრის დებულებით, ამ წესითა და სხვა ნორმატიული აქტებით.

მუხლი 5. არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესის ეტაპები

არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესის ეტაპებია:

ა) არასრულწლოვანის ცენტრში გადამისამართება – პროკურორის მიერ არასრულწლოვანის იდენტიფიცირება და მიმართვის ფორმის ცენტრისთვის მიწოდება;

ბ) ცენტრის მიერ არასრულწლოვანის შესახებ მიღებული ინფორმაციისა და დოკუმენტაციის რეგისტრაცია და საქმისწარმოების დაწყება;

გ) არასრულწლოვანისა და მისი კანონიერი წარმომადგენლის ინფორმირება და არასრულწლოვანის პროცესში მონაწილეობის უზრუნველყოფა;

დ) რისკისა და საჭიროებების შეფასება/არასრულწლოვანის მდგომარეობისა და მისი ინდივიდუალური საჭიროებების შეფასება და აღნიშნულის საფუძველზე ინდივიდუალური შეფასების ანგარიშის მომზადება;

ე) არასრულწლოვანის საჭიროებების გათვალისწინებით ინდივიდუალური გეგმის შემუშავება;

ვ) არასრულწლოვანის ინდივიდუალური შეფასების ანგარიშის მულტიდისციპლინური ჯგუფისთვის წარდგენა;

ზ) არასრულწლოვანის შესაბამის სერვისში/პროგრამაში ჩართვა და ინდივიდუალური გეგმის განხორციელება;

თ) არასრულწლოვანის შესაბამის სერვისში/პროგრამაში მონაწილეობის მონიტორინგი;

ი) არასრულწლოვანის შემდგომი მონიტორინგი;

კ) მულტიდისციპლინური ჯგუფის მიერ არასრულწლოვანის შესაბამის სერვისში/პროგრამაში ჩართვის ან კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში არასრულწლოვანებზე ზრუნვისა და მხარდაჭერის სახლში გადამისამართების საკითხზე სასამართლოსთვის შუამდგომლობით მიმართვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება.

თავი II

არასრულწლოვანის ცენტრში გადამისამართება და მისი კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესის დაწყება

მუხლი 6. არასრულწლოვანის ცენტრში გადამისამართება. საქმისწარმოების დაწყება

1. კანონის მე-15 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, პროკურორი არასრულწლოვანს სათანადო გადაწყვეტილების მიღებიდან 5 სამუშაო დღის ვადაში გადაამისამართებს ცენტრში.

2. არასრულწლოვანის ცენტრში გადამისამართება ხორციელდება ოფიციალური წერილით, რომელსაც თან ერთვის ცენტრში მიმართვის ფორმა (დანართი №1).

3. არასრულწლოვანის ცენტრში გადამისამართებისთანავე იწყება საქმისწარმოება.

4. პროკურორის მიმართვა დაუყოვნებლივ გადაეცემა ცენტრის შესაბამის უფლებამოსილ თანამშრომელს, რის შემდეგაც იწყება არასრულწლოვანის ინდივიდუალური შეფასების ანგარიშის მომზადების ვადის დინება.

5. არასრულწლოვანის ინდივიდუალური შეფასების ანგარიში მზადდება 15 სამუშაო დღის ვადაში. ანგარიშის მომზადების ვადის დინება შეჩერდება, თუ არასრულწლოვანის მიმართვის ფორმა არ არის წარდგენილი ცენტრში ან ისეთი ხარვეზით არის შევსებული, რომელიც შეუძლებელს ხდის არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესის დაწყებას, აღნიშნულის თაობაზე ცენტრი დაუყოვნებლივ აცნობებს შესაბამის პროკურორს. არასრულწლოვანის ინდივიდუალური შეფასების ანგარიშის მომზადების ვადის დინება განახლდება ხარვეზის აღმოფხვრის – პროკურორის მიერ ცენტრში სათანადოდ შედგენილი არასრულწლოვანის მიმართვის ფორმის წარდგენის – შემთხვევაში.

6. არასრულწლოვანის მიმართ შეწყდება არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესი, თუ ამ წესის მე-5 მუხლით გათვალისწინებულ რომელიმე ეტაპზე გამოვლინდება მისი ქრონიკული ან დროებითი ფსიქიკური აშლილობა, გონებრივი განვითარების შეფერხება ან სხვაგვარი ფსიქიკური აშლილობა, რის გამოც მას არ შეუძლია თავისი ქმედების ფაქტობრივი ხასიათის ან მართლწინააღმდეგობის გაცნობიერება ან მისთვის ხელმძღვანელობა. ასეთ შემთხვევაში არასრულწლოვანისთვის ფსიქიატრიული დახმარების გაწევის საკითხი გადაწყდება „ფსიქიკური ჯანმრთელობის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად.

მუხლი 7. არასრულწლოვანის კანონიერ წარმომადგენელთან დაკავშირება

1. არასრულწლოვანის ცენტრში გადამისამართების შესახებ ინფორმაციის მიღების შემთხვევაში ცენტრის უფლებამოსილი თანამშრომელი დაუყოვნებლივ, მაგრამ არაუგვიანეს ინფორმაციის მიღებიდან 5 სამუშაო დღისა, უკავშირდება არასრულწლოვანის კანონიერ წარმომადგენელს არასრულწლოვანის მონაწილეობით მასთან შეხვედრის ან/და გასაუბრების ორგანიზების მიზნით.

2. თუ ცენტრი ვერ ახერხებს არასრულწლოვანის კანონიერი წარმომადგენლის ვინაობის დადგენას ან/და მისი საკონტაქტო ინფორმაციის მოპოვებას, ცენტრი უფლებამოსილია კანონიერი წარმომადგენლის ვინაობის დასადგენად ან/და მისი საკონტაქტო ინფორმაციის მოსაპოვებლად მიმართოს სხვა კომპეტენტურ დაწესებულებას.

3. არასრულწლოვანის კანონიერი წარმომადგენლის ვინაობის დადგენის ან/და მისი საკონტაქტო ინფორმაციის მოპოვების შეუძლებლობის შემთხვევაში, აგრეთვე, თუ კანონიერი წარმომადგენელი უარს ამბობს ცენტრთან კომუნიკაციაზე/თანამშრომლობაზე ან სხვაგვარად უშლის ხელს ცენტრს საქართველოს კანონმდებლობით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილების განხორციელებაში, ცენტრი არასრულწლოვანისთვის წარმომადგენლის დანიშვნის მიზნით მიმართავს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემაში შემავალ საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს − სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დახმარების სააგენტოს.

4. ამ მუხლის მე-3 პუნქტით განსაზღვრული საფუძვლის აღმოფხვრის შემთხვევაში ცენტრი არასრულწლოვანის საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით იღებს გადაწყვეტილებას არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესის შემდგომი ეტაპების კანონიერი წარმომადგენლის მონაწილეობით განხორციელების შესაძლებლობის თაობაზე.

მუხლი 8. არასრულწლოვანის მონაწილეობა არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესში

1. არასრულწლოვანის სურვილის შემთხვევაში უზრუნველყოფილია არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესში უშუალოდ ან/და კანონიერი წარმომადგენლის მეშვეობით მონაწილეობა. არასრულწლოვანს აგრეთვე უფლება აქვს, მოუსმინონ და გაითვალისწინონ მისი მოსაზრებები ასაკისა და განვითარების დონის შესაბამისად.

2. თუ არასრულწლოვანისა და მისი კანონიერი წარმომადგენლის მოთხოვნები ერთმანეთს ეწინააღმდეგება, უპირატესობა ენიჭება იმ მოთხოვნას, რომელიც მეტად შეესაბამება არასრულწლოვანის საუკეთესო ინტერესებს.

მუხლი 9. არასრულწლოვანის შესახებ ინფორმაციის მიღება

1. ცენტრი უფლებამოსილია არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესის სათანადოდ წარმართვის მიზნით პროკურატურისგან გამოითხოვოს დამატებითი ინფორმაცია, მათ შორის, განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემები.

2. ცენტრი არასრულწლოვანის შესახებ ინფორმაციას იღებს პროკურორისგან, არასრულწლოვანისა და მისი კანონიერი წარმომადგენლისგან.

3. ცენტრს უფლება აქვს, არასრულწლოვანთან/კანონიერ წარმომადგენელთან კომუნიკაცია განახორციელოს ელექტრონული კომუნიკაციის საშუალებით, აგრეთვე შეხვედრის მიზნით დაიბაროს ისინი ცენტრში ან/და მივიდეს მათ საცხოვრებელ ადგილას.

4. ცენტრს უფლება აქვს, კანონით მისთვის მინიჭებული უფლების განსახორციელებლად და დაკისრებული მოვალეობების შესასრულებლად საჭირო ინფორმაციის, მათ შორის, განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემების, მისაღებად მიმართოს „ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „ჟ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებას, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულ გამოძიების ორგანოს ან/და სხვა ისეთ პირს ან დაწესებულებას, რომელსაც შეიძლება ჰქონდეს ინფორმაცია არასრულწლოვანის ცხოვრების, მართლსაწინააღმდეგო ქცევის ისტორიის, აღზრდისა და განვითარების პირობების, განათლების, ჯანმრთელობის მდგომარეობის, ოჯახური ვითარების თაობაზე, აგრეთვე სხვა ბიოლოგიური, ფსიქოლოგიური და სოციალური მახასიათებლების შესახებ, რომლებიც მისი ხასიათისა და ქცევის თავისებურებების შეფასების და საჭიროებების განსაზღვრის შესაძლებლობას იძლევა. აღნიშნულ შემთხვევაში შესაბამისი პირი/დაწესებულება ვალდებულია ცენტრს მიაწოდოს მოთხოვნილი ინფორმაცია. მონაცემები უნდა დამუშავდეს მხოლოდ იმ მოცულობით, რომელიც აუცილებელია შესაბამისი ლეგიტიმური მიზნის მისაღწევად.

5. ცენტრს უფლება აქვს, კანონით მისთვის მინიჭებული უფლების განსახორციელებლად და დაკისრებული მოვალეობების შესასრულებლად საჭირო ინფორმაციის მისაღებად მივიდეს არასრულწლოვანის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში, გაესაუბროს ამ დაწესებულებაში დასაქმებულ პირებს, მათ შორის, დაწესებულების დირექტორს, მასწავლებელსა და მანდატურს.

თავი III

არასრულწლოვანის მდგომარეობისა და მისი ინდივიდუალური საჭიროებების შეფასება. ინდივიდუალური შეფასების ანგარიში. ინდივიდუალური გეგმა

მუხლი 10. არასრულწლოვანის შეფასების ზოგადი წესი

1. არასრულწლოვანის რისკისა და საჭიროების/არასრულწლოვანის მდგომარეობისა და მისი ინდივიდუალური საჭიროებების შეფასების (შემდგომ – შეფასება) პროცესში გათვალისწინებული უნდა იქნეს მისი ინდივიდუალური მახასიათებლები: ასაკი, განვითარების დონე, ცხოვრების, აღზრდისა და განვითარების პირობები, განათლება, ჯანმრთელობის მდგომარეობა, ოჯახური ვითარება და სხვა გარემოებები, რომლებიც არასრულწლოვანის ხასიათისა და ქცევის თავისებურებების შეფასების და მისი საჭიროებების განსაზღვრის შესაძლებლობას იძლევა.

2. შეფასების მიზანია არასრულწლოვანის საჭიროებების იდენტიფიცირება, რისკების გამოვლენა და რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერისთვის საჭირო ღონისძიებების განსაზღვრა.

3. შეფასებას აწარმოებს შემთხვევის მმართველი არასრულწლოვანის რისკისა და საჭიროებების შეფასების ფორმის (შემდგომ – შეფასების ფორმა) მიხედვით (დანართი №2).

4. თუ ამ წესის მე-12 მუხლის მე-5 პუნქტის „ვ“–„თ“, „ნ“ და „პ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ დინამიკურ ფაქტორებში დაფიქსირდება სირთულეები, შემთხვევის მმართველი უფლებამოსილია შეფასების პროცესში ჩართოს ფსიქოლოგი, რომელიც ავსებს ფსიქოლოგის შეფასების ფორმას (დანართი №3). ფორმის შევსებაზე პასუხისმგებელია შემთხვევის მმართველი.

5. არასრულწლოვანის გადაფასება ხდება ყოველ 6 თვეში ერთხელ, ხოლო ამ ვადაზე უფრო ადრე – საჭიროებისამებრ, რის შედეგადაც ივსება შეფასების ფორმა (დანართი №2).

მუხლი 11. შეფასების ფორმის შევსების სტრუქტურა

1. შეფასების მიზანია არასრულწლოვანის ბიო-ფსიქო-სოციალური ასპექტების, სტატიკური და დინამიკური ფაქტორების ანალიზის საფუძველზე არასრულწლოვანის მიერ მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობის შეფასება და კეთილდღეობის საჭიროებების იდენტიფიცირება, აგრეთვე იმის ანალიზი, თუ რამდენად არის განპირობებული არასრულწლოვანის მიერ მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობა მისი, მისი ოჯახური და სოციალური გარემოთი და მათ წინაშე არსებული კეთილდღეობის საჭიროებებით.

2. შეფასების ფორმა შედგება შემდეგი ნაწილებისაგან:

ა) ნაწილი I (ინფორმაცია მიმართვისა და გამოყენებული წყაროების შესახებ);

ბ) ნაწილი II (ზოგადი ინფორმაცია არასრულწლოვანის შესახებ);

გ) ნაწილი III (სტატიკური ფაქტორები);

დ) ნაწილი IV (დინამიკური ფაქტორები);

ე) ნაწილი V (შემაჯამებელი შეფასება);

ვ) ნაწილი VI (გადამისამართება/უწყებათაშორისი კოორდინაცია).

მუხლი 12. შეფასების ფორმის შევსების ინსტრუქცია

1. შეფასების ფორმის I ნაწილში (ინფორმაცია მიმართვისა და გამოყენებული წყაროების შესახებ) აღინიშნება ინფორმაცია მიმმართველი წყაროსა და მიმართვის თარიღის შესახებ, აგრეთვე შეფასების დაწყებისა და დასრულების თარიღები და ის სპეციალისტი, რომელიც ახორციელებს შეფასებას.

2. შეფასების ფორმის II ნაწილი (ზოგადი ინფორმაცია არასრულწლოვანის შესახებ) მოიცავს დემოგრაფიულ ზოგად მონაცემებს არასრულწლოვანის შესახებ.

3. შეფასების ფორმის III ნაწილი (სტატიკური ფაქტორები) უკავშირდება არასრულწლოვანის მიერ წარსულში განხორციელებულ მართლსაწინაღმდეგო ქმედებას და არ ექვემდებარება ცვლილებას. სტატიკური ფაქტორების შეფასების შემთხვევაში არასრულწლოვანი შეფასდება ერთმანეთთან დაკავშირებული ორი განზომილებით:

ა) მნიშვნელოვანი ზიანის რისკი სხვის მიმართ (თუ არასრულწლოვანი მომავალში ჩაიდენს მართლსაწინააღმდეგო ქმედებას, გამოიწვევს თუ არა ეს ქმედება მნიშვნელოვან ზიანს სხვა პირისთვის; რა დონის იქნება ეს რისკი (დაბალი, საშუალო, მაღალი));

ბ) მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობა (იმის პროგნოზირება, მომავალში ჩაიდენს თუ არა არასრულწლოვანი საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებულ მართლსაწინააღმდეგო ქმედებას, ხოლო ჩადენის შემთხვევაში – როგორია ამ ქმედების ჩადენის/განმეორებით ჩადენის ქმედების ალბათობა (დაბალი, საშუალო)).

4. შეფასების ფორმის IV ნაწილი (დინამიკური ფაქტორები) მოიცავს დროში ცვალებად ისეთ მნიშვნელოვან ფაქტორებს, რომლებიც უკავშირდება არასრულწლოვანის ბიო-ფსიქო-სოციალურ ასპექტებს და შესაძლებელია სპეციალისტების ჩარევით შეიცვალოს დადებითისკენ, რაც გამოიწვევს არასრულწლოვანის მიერ მართლსაწინააღმდეგო ქმედების პრევენციას.

5. შეფასების ფორმის IV ნაწილში აისახება არასრულწლოვანთან დაკავშირებული 15 დინამიკური ფაქტორი:

ა) საცხოვრებელი;

ბ) ოჯახი;

გ) განათლება;

დ) დასაქმების გამოცდილება;

ე) ეკონომიკური მდგომარეობა;

ვ) აზარტული თამაშები;

ზ) ალკოჰოლის მოხმარება;

თ) ფსიქოაქტიური ნივთიერებების მოხმარება;

ი) დამოკიდებულება მართლსაწინააღმდეგო ქმედების მიმართ;

კ) ცვლილებების მოტივაცია;

ლ) ურთიერთობა თანატოლებთან და ზრდასრულებთან;

მ) თავისუფალი დროის გამოყენება;

ნ) აზროვნება, ემოციებისა და ქცევის კონტროლი;

ო) ფიზიკური ჯანმრთელობა;

პ) ფსიქიკური ჯანმრთელობა.

6. შეფასების ფორმის IV ნაწილის შევსებისას გასათვალისწინებელია შემდეგი გარემოებები:

ა) შემფასებელმა თითოეულ თემატურ ბლოკთან მიმართებით უნდა ასახოს 2 ძირითადი ინფორმაცია:

ა.ა) შესაბამის ფაქტორთან დაკავშირებით არასრულწლოვანის კეთილდღეობის საჭიროების დონე;

ა.ბ) არასრულწლოვანის კეთილდღეობის საჭიროების დონის კავშირის არსებობა არასრულწლოვანის მიერ მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობასთან;

ბ) თუ ფაქტორთან დაკავშირებით იდენტიფიცირებულ იქნება დამცავი ფაქტორები, კეთილდღეობის საჭიროების დონე იქნება დაბალი, ხოლო სხვა შემთხვევაში – საშუალო ან მაღალი (ამ შემთხვევაში შემფასებელი იყენებს პროფესიულ მსჯელობას, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში ინდივიდუალური მახასიათებლების გათვალისწინებასა და ანალიზს ეფუძნება);

გ) თუ მხოლოდ დამცავი ფაქტორები იქნება იდენტიფიცირებული, არ დადგინდება ამ ფაქტორის კავშირი არასრულოვანის მიერ მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობასთან და კეთილდღეობის საჭიროების დონე იქნება საშუალო ან მაღალი, შემფასებელმა უნდა იმსჯელოს ამ გარემოებების მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობასთან კავშირზე.

7. შეფასების ფორმის V ნაწილი (შემაჯამებელი შეფასება) მოიცავს სტატიკური და დინამიკური ფაქტორების ანალიზის საფუძველზე არასრულწლოვანის მიერ მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობის პროგნოზირებას. ამ ნაწილის შევსებისას გასათვალისწინებელია შემდეგი გარემოებები:

ა) თუ სირთულეები არცერთ დინამიკურ ფაქტორში არ გამოიკვეთება ან ის მხოლოდ 1 დინამიკურ ფაქტორში გამოიკვეთება, კერძოდ, ამ დინამიკური ფაქტორის კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობასთან საშუალო ან მაღალ დონედ შეფასდება და სტატიკური ფაქტორების მიხედვით მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობა შეფასდება დაბალ ან საშუალო დონედ, მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობის შემაჯამებელი შეფასება იქნება დაბალი;

ბ) თუ სირთულეები 2 ან 3 დინამიკურ ფაქტორში გამოიკვეთება, კერძოდ, ამ დინამიკური ფაქტორის კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობასთან საშუალო ან მაღალ დონედ შეფასდება და სტატიკური ფაქტორების მიხედვით მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობა შეფასდება დაბალ დონედ, მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობის შემაჯამებელი შეფასება იქნება დაბალი, ხოლო, თუ სტატიკური ფაქტორების მიხედვით მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობა შეფასდება საშუალო დონედ, მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობის შემაჯამებელი შეფასება იქნება საშუალო;

გ) თუ სირთულეები 4 ან 5 დინამიკურ ფაქტორში გამოიკვეთება, კერძოდ, ამ დინამიკური ფაქტორის კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობასთან საშუალო ან მაღალ დონედ შეფასდება და სტატიკური ფაქტორების მიხედვით მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობა შეფასდება დაბალ ან საშუალო დონედ, მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობის შემაჯამებელი შეფასება იქნება საშუალო;

დ) თუ სირთულეები 6 ან 7 დინამიკურ ფაქტორში გამოიკვეთება, კერძოდ, ამ დინამიკური ფაქტორის კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობასთან საშუალო ან მაღალ დონედ შეფასდება და სტატიკური ფაქტორების მიხედვით მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობა შეფასებული იქნება დაბალ დონედ, მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობის შემაჯამებელი შეფასება იქნება საშუალო, ხოლო თუ სტატიკური ფაქტორების მიხედვით მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობა შეფასდება საშუალო დონედ, მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობის შემაჯამებელი შეფასება იქნება მაღალი;

ე) თუ სირთულეები 8 და მეტ დინამიკურ ფაქტორში გამოიკვეთება, კერძოდ, ამ დინამიკური ფაქტორის კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობასთან საშუალო ან მაღალ დონედ შეფასდება და სტატიკური ფაქტორების მიხედვით მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობა შეფასდება დაბალ ან საშუალო დონედ, მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობის შემაჯამებელი შეფასება იქნება მაღალი;

ვ) თუ დინამიკური ფაქტორების შეფასებისას შემთხვევის მმართველისთვის ერთი ან რამდენიმე დინამიკური ფაქტორი უცნობია, ეს გარემოება აუცილებლად უნდა ასახოს საბოლოო შეჯამების კომენტარის ველში. ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია დაზუსტდეს, 15 ფაქტორიდან რამდენი ფაქტორის შეფასება ვერ მოხერხდა და რატომ ვერ მოხერხდა. ყურადღება უნდა გამახვილდეს, თუ რას ეფუძნება საბოოლო შეჯამება, და იმ შემთხვევაში, თუ ზოგი დინამიკური ფაქტორი უცნობია, დაზუსტდეს, რომ საბოლოო შეჯამება საჭიროებს შემდგომ შესწავლას.

8. შეფასების ფორმის VI ნაწილში (გადამისამართება/უწყებათაშორისი კოორდინაცია) აისახება შემდეგი ინფორმაცია:

ა) არასრულწლოვანთან მუშაობის პროცესში ჩართულია თუ არა სხვა დაწესებულების სპეციალისტი;

ბ) არსებობს თუ არა არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესში ჩართული დაწესებულებების ფსიქოსოციალური მომსახურების სერვისში ჩართვის საჭიროება;

გ) არასრულწლოვანის ფსიქიკური ჯანმრთელობის ან ნებისმიერ სხვა სპეციალისტთან გადამისამართების მიზანშეწონილობა.

მუხლი 13. შეფასების შედეგების განხილვა და ინდივიდუალური გეგმის პროექტის შემუშავება

1. შეფასების ეტაპზე, თუ მასში ფსიქოლოგის ჩართვის საჭიროება გამოიკვეთება, შემთხვევის მმართველი შეფასებაში, არაუგვიანეს შეფასების დასრულების დღისა, ჩართავს ფსიქოლოგს.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული გარემოების არსებობისას, შეფასების დასრულებიდან არაუგვიანეს მულტიდისციპლინური ჯგუფის სხდომის გამართვამდე, შემთხვევის მმართველმა და ფსიქოლოგმა ერთობლივად უნდა იმსჯელონ შეფასების შედეგებზე, დაასრულონ შეფასების ფორმაზე მუშაობა და შეფასების საფუძველზე, არასრულწლოვანის საჭიროებების გათვალისწინებით, კომპეტენციის ფარგლებში შეიმუშაონ არასრულწლოვანის ინდივიდუალური შეფასების ანგარიში და ინდივიდუალური გეგმის პროექტი.

3. ინდივიდუალრი გეგმის პროექტის შემუშავების ეტაპზე შემთხვევის მმართველსა და ფსიქოლოგს შორის აზრთა სხვადასხვაობის შემთხვევაში საკითხის შეთანხმების მიზნით ხდება პროფესიული ზედამხედველ(ებ)ის მოწვევა. შედეგებზე შეჯერება ხდება კონსენსუსის წესით.

4. ინდივიდუალური გეგმის პროექტის შემუშავების შემდეგ, მულტიდისციპლინური ჯგუფის სხდომის გამართვამდე, შემთხვევის მმართველი, საჭიროების შემთხვევაში, პროცესში ჩართავს როგორც ცენტრის, ისე სხვა დაწესებულების შესაბამის სპეციალისტებს, რომლებიც მოაზრებული არიან ინდივიდუალური გეგმით გათვალისწინებული სერვისის/პროგრამის განხორციელების ნაწილში.

5. ამ მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული სპეციალისტების ჩართვის შემთხვევაში, მიზანშეწონილია მათი მონაწილეობა მულტიდისციპლინური ჯგუფის სხდომაში შესაბამისი პროფესიული მოსაზრების წარდგენის მიზნით.

6. ინდივიდუალურ გეგმაში აისახება ის პირი/დაწესებულება, რომლის მიერ ორგანიზებულ სერვისში/პროგრამაში უნდა ჩაერთოს არასრულწლოვანი, აგრეთვე, პირი, რომელმაც უნდა უზრუნველყოს შესაბამის სერვისში/პროგრამაში არასრულწლოვანის მონაწილეობა.

7. ინდივიდუალური გეგმის პროექტი დასამტკიცებლად წარედგინება მულტიდისციპლინურ ჯგუფს.

მუხლი 14. ინდივიდუალური შეფასების ანგარიში

1. შეფასების ფორმასა და ფსიქოლოგის შეფასების ფორმაში (მისი არსებობის შემთხვევაში) ასახული ინფორმაციის საფუძველზე შემთხვევის მმართველი ამზადებს ინდივიდუალური შეფასების ანგარიშს (დანართი №7).

2. ანგარიში ეფუძნება შეფასების ფორმის მეშვეობით მიღებული ინფორმაციის ანალიზს. ანგარიშში ნარატიული სახით წერილობით ყალიბდება ძირითადი მიგნებები, კერძოდ, აისახება შემდეგი ინფორმაცია:

ა) არასრულწლოვანის დემოგრაფიული მონაცემების, მიმართვის წყაროს, მიმართვის მიზეზისა და მართლსაწინააღმდეგო ქმედების მოკლე აღწერა;

ბ) არასრულწლოვანთან და მის ოჯახთან/ფაქტობრივ აღმზრდელთან და გარემოსთან დაკავშირებით გამოკვეთილი დამცავი ფაქტორები;

გ) საჭიროებები არასრულწლოვანის კეთილდღეობისთვის;

დ) არასრულწლოვანის ოჯახური და სოციალური გარემოთი, აგრეთვე, მათ წინაშე არსებული კეთილდღეობის საჭიროებებით გამოწვეული მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ალბათობა;

ე) არასრულწლოვანისა და მისი კანონიერი წარმომადგენელის/ფაქტობრივი აღმზრდელის მოსაზრება/დამოკიდებულება ამ პუნქტის „ბ“–„დ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ საკითხებთან დაკავშირებით;

ვ) არასრულწლოვანისა და მისი ოჯახის კეთილდღეობის საჭიროებების დაკმაყოფილების, აგრეთვე, მისი და მისი ოჯახის/ფაქტობრივი აღმზრდელის გარემოს მხარდაჭერისა და გაძლიერების დაგეგმვის გზები.

მუხლი 15. ინდივიდუალური გეგმა

1. ინდივიდუალური გეგმის პროექტს (დანართი №8) შეიმუშავებს შემთხვევის მმართველი, საჭიროების შემთხვევაში, ფსიქოლოგთან ერთად და დასამტკიცებლად წარუდგენს მულტიდისციპლინურ ჯგუფს.

2. ინდივიდუალური გეგმის პროექტი შეიძლება შეიცვალოს მულტიდისციპლინური ჯგუფის სხდომაზე.

3. ინდივიდუალურ გეგმის პროექტს ამტკიცებს მულტიდისციპლინური ჯგუფი საქართველოს მთავრობის საქართველოს მთავრობის მიერ დამტკიცებული მულტიდისციპლინური ჯგუფის საქმიანობის წესის შესაბამისად.

4. ინდივიდუალური გეგმა მოიცავს ერთ ან მეტ მომსახურებას.

5. ინდივიდუალური გეგმის მინიმალური ვადაა 1 თვე, ხოლო მაქსიმალური ხანგრძლივობა – 6 თვე.

6. ინდივიდუალური გეგმის განხორციელების ეტაპზე შესაძლებელია მასში ცვლილების შეტანა საქართველოს მთავრობის მიერ დამტკიცებული მულტიდისციპლინური ჯგუფის საქმიანობის წესისა და ამ წესის შესაბამისად.

თავი IV

არასრულწლოვანის შესაბამის სერვისში/პროგრამაში ჩართვა. არასრულწლოვანის ოჯახის სოციალური ფუნქციონირების მხარდამჭერი სერვისების უზრუნველყოფა და განვითარება

მუხლი 16. არასრულწლოვანისთვის გათვალისწინებული სერვისები/პროგრამები

1. არასრულწლოვანს, მისი ინდივიდუალური საჭიროებებისა და საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით მიეწოდება შემდეგი სახის სერვისები/პროგრამები:

ა) ფსიქოსოციალური მომსახურება;

ბ) ფსიქოლოგიური მომსახურება;

გ) ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურებებზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა;

დ) საგანმანათლებლო და არაფორმალური განათლების პროგრამებში ჩართვა;

ე) ქცევის კორექციისა და სოციალური უნარების განვითარების პროგრამები;

ვ) სპორტულ, რეკრეაციულ და კულტურულ ღონისძიებებში მონაწილეობა;

ზ) არასრულწლოვანის ოჯახთან მუშაობა და მისი კანონიერი წარმომადგენლის მხარდაჭერა;

თ) სხვა, ინდივიდუალურად განსაზღვრული სერვისები/პროგრამები.

2. პროგრამა შესაძლებელია მოიცავდეს სხვა ღონისძიებათა ერთობლიობასაც, რომელიც უზრუნველყოფს არასრულწლოვანის რეაბილიტაციას, საზოგადოებაში ინტეგრაციას და ამცირებს განმეორებითი მართლსაწინააღმდეგო ქმედების რისკებს.

3. პროგრამებს/სერვისებს ინდივიდუალური შეფასების ანგარიშის საფუძველზე განსაზღვრავს მულტიდისციპლინური ჯგუფი. სერვისები/პროგრამები აისახება არასრულწლოვანის ინდივიდუალურ გეგმაში.

4. არასრულწლოვანის მონაწილეობას შესაბამის სერვისში/პროგრამაში უზრუნველყოფს მულტიდისციპლინური ჯგუფის მიერ განსაზღვრული სუბიექტი.

5. ინდივიდუალური გეგმით გაწერილი სერვისების/პროგრამების მისაწოდებლად შემთხვევის მართვაში ჩართული სპეციალისტი არასრულწლოვანის ინდივიდუალური საჭიროებებისა და მახასიათებლების შესაბამისად შერჩეული პერიოდულობით, მაგრამ არანაკლებ თვეში ერთხელ, ხვდება არასრულწლოვანს (საჭიროების შემთხვევაში − აგრეთვე არასრულწლოვანის კანონიერ წარმომადგენელს). განსაკუთრებულ გარემოებათა არსებობის შემთხვევაში, თუ პირისპირ შეხვედრა შეუძლებელია, სპეციალისტი უფლებამოსილია შეხვედრა გამართოს დისტანციურად.

6. ამ მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებული მოვალეობის შესრულებისას ვადის დარღვევად არ მიიჩნევა არასრულწლოვანთან/კანონიერ წარმომადგენელთან შეხვედრის ჩაშლა პატივსადებ ან ფორს-მაჟორულ გარემოებათა გამო.

მუხლი 17. არასრულწლოვანის ოჯახის სოციალური ფუნქციონირების მხარდამჭერი სერვისების უზრუნველყოფა და განვითარება

შეფასების შედეგად გამოვლენილი საჭიროების გათვალისწინებით ცენტრი კომპეტენციის ფარგლებში:

ა) ზრუნავს არასრულწლოვანის ოჯახის სოციალური ფუნქციონირების მხარდამჭერი სერვისების მიწოდებასა და განვითარებაზე;

ბ) თანამშრომლობს შესაბამის ორგანიზაციებთან არასრულწლოვანის ოჯახის სოციალური ფუნქციონირების გაძლიერების მიზნით.

მუხლი 18. ფსიქოლოგიური მომსახურება

1. ფსიქოლოგიური მომსახურება მოიცავს: არასრულწლოვანის კონსულტირებას, ფსიქოლოგის შეფასებას, ფსიქოლოგიური ანგარიშის შედგენას, ფსიქოლოგიურ მომსახურებასა და მონიტორინგს.

2. არასრულწლოვანს ფსიქოლოგიური მომსახურება მიეწოდება:

ა) შეფასების პროცესში გამოვლენილი საჭიროების შემთხვევაში;

ბ) ფსიქოლოგის მომსახურების მყისიერად მიწოდების საჭიროების შემთხვევაში;

გ) არასრულწლოვანის ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის მოთხოვნით;

დ) მულტიდისციპლინური ჯგუფის გადაწყვეტილებით.

3. ფსიქოლოგის შეფასება ხორციელდება ამ წესით დადგენილი პროცედურებისა და ვადების დაცვით.

4. ფსიქოლოგის შეფასება უნდა მოიცავდეს არასრულწლოვანის ემოციური მდგომარეობის, ქცევითი თავისებურებების, ტრავმული გამოცდილებებისა და საჭიროებების ანალიზს.

5. ფსიქოლოგის შეფასების შედეგებს ფსიქოლოგი უზიარებს შემთხვევის მმართველს ინდივიდუალური შეფასების ანგარიშისა და ინდივიდუალური გეგმის შესამუშავებლად.

6. ფსიქოლოგის შეფასების საფუძველზე, არასრულწლოვანის თანხმობითა და მისი საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით, ფსიქოლოგი ახორციელებს ინდივიდუალურ ან/და ჯგუფურ მუშაობას.

7. ამ მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში ფსიქოლოგი არასრულწლოვანს შეაფასებს და მის შედეგებს ასახავს ფსიქოლოგის კონსულტაციის ჩანაწერში (დანართი №4). შეფასების შემდეგ ფსიქოლოგი ადგენს მოკლევადიანი ინტერვენციის გეგმას, რომელსაც განიხილავს შემთხვევის მმართველთან. კონსულტაციის ჩანაწერის ფორმას ფსიქოლოგი ავსებს საჭიროების გამოვლენიდან 5 სამუშაო დღის ვადაში.

8. გამონაკლის შემთხვევაში, არასრულწლოვანის თანხმობითა და მისი საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით, შეფასების ან/და სხვა სერვისის/პროგრამის მიმდინარეობისას შეხვედრებს შესაძლოა დაესწროს ფსიქოლოგის პროფესიული ზედამხედველი, რაც ფსიქოლოგის პროფესიული ზრდისა და სერვისის მიწოდების ხარისხის გაუმჯობესების მიზნებს ემსახურება.

9. ფსიქოლოგი ვალდებულია:

ა) პერიოდულად შეაფასოს ინდივიდუალური გეგმის შესრულების პროგრესი;

ბ) შემთხვევის მმართველსა და მულტიდისციპლინურ ჯგუფს გაუზიაროს ინფორმაცია მიღწევებისა და გამოწვევების შესახებ;

გ) მონაწილეობა მიიღოს ინდივიდუალური გეგმის მომზადებასა და მის ცვლილებაში;

დ) ხელი შეუწყოს არასრულწლოვანის შესაბამის სპეციალიზებულ სერვისში გადამისამართებას, თუ გამოვლენილი საჭიროებები სცილდება ფსიქოლოგის კომპეტენციას.

10. საჭიროების შემთხვევაში ფსიქოლოგი აფასებს არასრულწლოვანის სუიციდის რისკს, ავსებს შესაბამის ფორმას (დანართი №5) და შედეგების გათვალისწინებით არასრულწლოვანს გადაამისამართებს შესაბამისი მომსახურების მისაღებად.

11. ფსიქოლოგი მოთხოვნის შემთხვევაში შეიმუშავებს ფსიქოლოგიურ ანგარიშს (დანართი №6).

მუხლი 19. სამართლებრივი მხარდაჭერა

1. არასრულწლოვანის რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესში უზრუნველყოფილია სამართლებრივი მხარდაჭერა, რომლის მიზანია არასრულწლოვანის უფლებების დაცვა და სამართლებრივი ინფორმირებულობა.

2. სამართლებრივი მხარდაჭერა მოიცავს:

ა) სამართლებრივი კონსულტაციის გაწევას;

ბ) არასრულწლოვანისა და მისი კანონიერი წარმომადგენლის ინფორმირებას მათი უფლებებისა და ვალდებულებების შესახებ.

3. ცენტრის იურისტი საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში საქმიანობას ახორციელებს შემთხვევის მმართველთან კოორდინირებულად, უზრუნველყოფს შესაბამისი ინფორმაციის ურთიერთგაზიარებასა და მონაწილეობს გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში არასრულწლოვანის საუკეთესო ინტერესების უპირატესი დაცვის უზრუნველსაყოფად.

თავი V

მონიტორინგი

მუხლი 20. მონიტორინგის განხორციელება

1. ინდივიდუალური გეგმის შესრულებაზე ხორციელდება არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესის მონიტორინგი, რაც მოიცავს არასრულწლოვანის მიერ შესაბამისი სერვისის/პროგრამის შესრულების ზედამხედველობას, აგრეთვე, მის მიერ მიღწეული შედეგების, დამატებითი საჭიროებებისა და სერვისის/პროგრამის ეფექტიანობის შეფასებას.

2. ინდივიდუალური გეგმის შესრულების მონიტორინგი ხორციელდება შემდეგი ფორმებით:

ა) გეგმური მონიტორინგი;

ბ) არაგეგმური მონიტორინგი;

გ) შემდგომი მონიტორინგი.

3. ცენტრი მონიტორინგს ახორციელებს შემთხვევის მმართველის მეშვეობით.

4. მონიტორინგი ხორციელდება შესაბამისი პირის/დაწესებულების მიერ მიწოდებული ინფორმაციის საფუძველზე. საჭიროების შემთხვევაში შემთხვევის მმართველი ესწრება შესაბამისი სერვისის/პროგრამის მიმდინარეობის პროცესს და გაესაუბრება შესაბამისი სერვისის/პროგრამის მიწოდებისთვის პასუხისმგებელ პირს, დაწესებულების წარმომადგენელს, არასრულწლოვანსა და მის კანონიერ წარმომადგენელს.

5. შემთხვევის მმართველი არასრულწლოვანის ინდივიდუალური საჭიროებების გათვალისწინებით ხვდება არასრულწლოვანს, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში − აგრეთვე მის კანონიერ წარმომადგენელს, და განიხილავს შესაბამისი სერვისის/პროგრამის მიმდინარეობას, არასრულწლოვანის მიერ მიღწეულ შედეგებს, შესაბამის სერვისში/პროგრამაში არასრულწლოვანის მონაწილეობისა და სხვა მონაწილე პირების მიერ აღმოჩენილი დახმარების ეფექტიანობას, შესაძლო დამატებით საჭიროებებსა და სხვა, შესაბამის საკითხებს. საჭიროების შემთხვევაში, თუ პირისპირ შეხვედრა შეუძლებელია, შემთხვევის მმართველი უფლებამოსილია შეხვედრა გამართოს დისტანციურად.

6. ინდივიდუალური გეგმის შესრულებაში ჩართული ნებისმიერი პირი, სპეციალისტი ან დაწესებულება ვალდებულია, საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში ითანამშრომლოს შემთხვევის მმართველთან და მიაწოდოს მას ინფორმაცია ინდივიდუალური გეგმის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ. ეს ვალდებულება ვრცელდება იმ დაწესებულების წარმომადგენელზეც, რომლის მიმართაც ინდივიდუალური გეგმით განსაზღვრულია შესაბამისი ვალდებულება ან შესასრულებელი ღონისძიება.

მუხლი 21. გეგმური მონიტორინგი

1. გეგმური მონიტორინგის შემთხვევაში შეხვედრა/გასაუბრება ტარდება არასრულწლოვანის ინდივიდუალური საჭიროებების გათვალისწინებით, შესაბამისი სერვისის/პროგრამის დასრულებამდე, პერიოდულად, მაგრამ არანაკლებ თვეში ერთხელ.

2. შემთხვევის მმართველი ყოველთვიურად, ინდივიდუალური გეგმის დამტკიცებიდან ერთი თვის ვადაში ამზადებს გეგმური მონიტორინგის ყოველთვიურ ანგარიშს (დანართი №10), რომელშიც აისახება არასრულწლოვანის მიერ შესაბამის სერვისში/პროგრამაში მონაწილეობის მიმდინარეობა, მიღწეული შედეგები და გამოვლენილი საჭიროებები, და წარუდგენს ცენტრის შესაბამისი სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელს.

3. ინდივიდუალური გეგმის შესრულებაში ჩართული თითოეული სპეციალისტი და შესაბამისი დაწესებულების წარმომადგენელი ვალდებულია, მის მიერ ორგანიზებულ სერვისში/პროგრამაში არასრულწლოვანის მონაწილეობისა და მიღწეული შედეგების შესახებ ინფორმაცია შესაბამისი ფორმით (დანართი №9) შემთხვევის მმართველს წარუდგინოს ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული ანგარიშის წარდგენამდე არაუგვიანეს 3 სამუშაო დღისა.

4. შემთხვევის მმართველი უზრუნველყოფს წარმოდგენილი ინფორმაციის შეგროვებას, ანალიზს, სისტემატიზაციასა და გეგმური მონიტორინგის ანგარიშის მომზადებას.

5. გეგმური მონიტორინგის ანგარიშში აისახება:

ა) ინდივიდუალური გეგმით გათვალისწინებული სერვისის/პროგრამის შესრულების მდგომარეობა;

ბ) არასრულწლოვანის შესაბამის სერვისში/პროგრამაში და ღონისძიებებში მონაწილეობის შესახებ ინფორმაცია;

გ) ინდივიდუალური გეგმის შესრულებაში ჩართული პირის/დაწესებულების მიერ განხორციელებული საქმიანობა;

დ) მიღწეული შედეგები და დადებითი დინამიკა;

ე) გამოვლენილი სირთულეები და რისკები;

ვ) დამატებითი საჭიროებები და რეკომენდაციები;

ზ) შემდგომი პერიოდისთვის დაგეგმილი სერვისი/პროგრამა.

მუხლი 22. არაგეგმური მონიტორინგი

1. არაგეგმური მონიტორინგი ხორციელდება იმ შემთხვევაში, თუ ინდივიდუალური გეგმის შესრულების პროცესში გამოვლინდა ისეთი გარემოება, რომელიც გავლენას ახდენს არასრულწლოვანის მდგომარეობაზე ან საჭიროებს დაუყოვნებლივ რეაგირებას.

2. არაგეგმური მონიტორინგის საფუძველი შეიძლება იყოს:

ა) არასრულწლოვანის მდგომარეობის არსებითი ცვლილება;

ბ) ინდივიდუალური გეგმის შეუსრულებლობა ან შეფერხება;

გ) ახალი რისკის ან დამატებითი საჭიროების გამოვლენა;

დ) პროცესში ჩართული პირის/დაწესებულების მიმართვა;

ე) შემთხვევის მმართველის ან ცენტრის ინიციატივა.

3. არაგეგმური მონიტორინგის შედეგებს შემთხვევის მმართველი ასახავს არაგეგმური მონიტორინგის ანგარიშში (დანართი №11).

მუხლი 23. მონიტორინგის საბოლოო ანგარიში

1. ინდივიდუალური გეგმის შესრულებიდან ან საქმისწარმოების შეწყვეტიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში შემთხვევის მმართველი ამზადებს არასრულწლოვანის მონიტორინგის საბოლოო ანგარიშს (დანართი №12).

2. მონიტორინგის საბოლოო ანგარიში აისახება:

ა) არასრულწლოვანის ინდივიდუალური საჭიროებები და მახასიათებლები;

ბ) ინდივიდუალური გეგმით გათვალისწინებული სერვისები, პროგრამები და ღონისძიებები;

გ) ინფორმაცია არასრულწლოვანის მონაწილეობისა და ჩართულობის შესახებ;

დ) განხორციელებული საქმიანობის შედეგები და მიღწეული პროგრესი;

ე) განხორციელებული სერვისების/პროგრამების არასრულწლოვანზე გავლენა;

ვ) გამოვლენილი სირთულეები და დარჩენილი საჭიროებები;

ზ) რეკომენდაციები არასრულწლოვანის შემდგომი მხარდაჭერის შესახებ.

3. მონიტორინგის საბოლოო ანგარიში ეფუძნება ინდივიდუალური გეგმის შესრულების პროცესში მიღებულ ინფორმაციას, მათ შორის, პროცესში ჩართული პირების მიერ წარმოდგენილ მონაცემებს.

მუხლი 24. არასრულწლოვანის შემდგომი მონიტორინგი

1. შესაბამისი სერვისის/პროგრამის დასრულებიდან, აგრეთვე, არასრულწლოვანის არასრულწლოვანებზე ზრუნვისა და მხარდაჭერის სახლის დატოვებიდან 1 წლის განმავლობაში, ცენტრი/შემთხვევის მმართველი ახორციელებს არასრულწლოვანზე დაკვირვებასა და მისი მდგომარეობის შეფასებას (შემდგომი მონიტორინგი).

2. შემდგომ მონიტორინგისას შეფასდება არასრულწლოვანის მდგომარეობა, მიღწეული შედეგების შენარჩუნება, გამოვლენილი რისკები და დამატებითი საჭიროებები.

3. შემდგომი მონიტორინგის განხორციელების მიზნით შემთხვევის მმართველი უფლებამოსილია იქონიოს კომუნიკაცია არასრულწლოვანთან, მის კანონიერ წარმომადგენელთან ან ფაქტობრივ აღმზრდელთან, საგანმანათლებლო დაწესებულებასთან და სხვა, შესაბამის პირთან/დაწესებულებასთან, და შემდგომი მონიტორინგის განხორციელებისთვის საჭირო ინფორმაცია მოიპოვოს ამ წესის მე-9 მუხლით დადგენილი წესით.

4. შემდგომი მონიტორინგის პერიოდში შემთხვევის მმართველი ამზადებს შემდგომი მონიტორინგის კვარტალურ და საბოლოო ანგარიშებს (დანართი №13).

5. თუ შემდგომი მონიტორინგის შედეგად გამოვლინდა არასრულწლოვანის მდგომარეობის გაუარესება, ახალი რისკები ან დამატებითი საჭიროებები, შემთხვევის მმართველი შემდგომი მონიტორინგის ანგარიშს წარუდგენს ცენტრის შესაბამისი სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელს, რის შემდეგაც საკითხი შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღების მიზნით წარედგინება მულტიდისციპლინურ ჯგუფს.

6. თუ შემდგომი მონიტორინგის შედეგად არ გამოვლინდა მნიშვნელოვანი რისკები ან დამატებითი საჭიროებები, მონიტორინგის ანგარიში ცენტრის შესაბამისი სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელს და, შესაბამისად, მულტიდისციპლინურ ჯგუფს არ წარედგინება.

7. ამ მუხლით გათვალისწინებული ანგარიშის საფუძველზე არასრულწლოვანის ხელახალი ჩართვა შესაბამის სერვისში/პროგრამაში დასაშვებია კანონით პირდაპირ განსაზღვრულ შემთხვევაში.

8. არასრულწლოვანის მიერ 14 წლის ასაკის მიღწევა არ იწვევს მონიტორინგის შეწყვეტას.

თავი VI

საქმისწარმოების ფორმა. დასრულებული საქმის დაარქივება და დოკუმენტების განადგურება

მუხლი 25. საქმისწარმოება და მასზე წვდომა

1. არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესთან დაკავშირებული საქმისწარმოება შესაძლებელია განხორციელდეს ცენტრის სპეციალურ ელექტრონულ ბაზაში.

2. სპეციალური ელექტრონული ბაზა გამოიყენება არასრულწლოვანის შესახებ ინფორმაციის, შეფასების შედეგების, ინდივიდუალური გეგმის, მონიტორინგის ანგარიშებისა და საქმისწარმოების ფარგლებში შექმნილი სხვა დოკუმენტების აღრიცხვის, დამუშავების, განახლებისა და შენახვის მიზნით.

3. სპეციალურ ელექტრონულ ბაზაში მონაცემთა დამუშავება დასაშვებია მხოლოდ იმ მოცულობით, რომელიც აუცილებელია არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის პროცესის წარმართვის, კოორდინაციის, მონიტორინგისა და ანგარიშგების მიზნებისთვის.

4. სპეციალურ ელექტრონულ ბაზაზე სრული წვდომა, გარდა ფსიქოლოგის შეფასების ფორმისა, აქვთ:

ა) ცენტრის თავმჯდომარეს;

ბ) ცენტრის თავმჯდომარის შესაბამის მოადგილეს;

გ) ცენტრის სარეაბილიტაციო პროგრამების კოორდინაციის განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელს;

დ) ცენტრის შიდა კონტროლის განმახორციელებელი სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელსა და შესაბამის თანამშრომელს;

ე) საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის ხელმძღვანელსა და შესაბამის თანამშრომელს.

5. სპეციალურ ელექტრონულ ბაზაზე სპეციალური წვდომა აქვთ:

ა) შემთხვევის მმართველს, მის წარმოებაში არსებულ საქმეებზე;

ბ) ფსიქოლოგს, იმ საქმეზე, რომლის შეფასებასა ან მომსახურების პროცესშიც მონაწილეობს;

გ) არასრულწლოვანის საქმეზე მომუშავე ცენტრის სპეციალისტებს, მათთვის განსაზღვრული საქმეების ფარგლებში;

დ) პროფესიულ ზედამხედველს, მის საზედამხედველო სფეროში შემავალი სოციალური მუშაკის/ფსიქოლოგის წარმოებაში არსებულ საქმეზე;

ე) ცენტრის იურისტს, მისი კომპეტენციის ფარგლებში საჭირო საქმეებზე;

ვ) მულტიდისციპლინური ჯგუფის წევრს, იმ საქმის მასალებზე, რომლებიც აუცილებელია გადაწყვეტილების მისაღებად;

ზ) შესაბამისი პირის ან დაწესებულების წარმომადგენელს, იმ მოცულობით, რაც აუცილებელია არასრულწლოვანის ინდივიდუალური გეგმით გათვალისწინებული ღონისძიებების განხორციელებისთვის;

თ) სპეციალური ელექტრონული ბაზის ტექნიკურ ადმინისტრირებაზე პასუხისმგებელ პირს, მხოლოდ ბაზის გამართული ფუნქციონირების უზრუნველსაყოფად და შინაარსობრივ მონაცემებზე წვდომის გარეშე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ასეთი წვდომა ტექნიკური ხარვეზის აღმოსაფხვრელად ობიექტურად აუცილებელია;

ი) არასრულწლოვანებზე ზრუნვისა და მხარდაჭერის სახლის დირექტორსა და მის მოადგილეს.

6. ამ მუხლის მე-5 პუნქტით განსაზღვრულ პირებს სპეციალურ ელექტრონულ ბაზაზე წვდომა ეძლევათ მხოლოდ იმ მონაცემებზე და იმ მოცულობით, რომელიც აუცილებელია მათი უფლებამოსილების განხორციელებისთვის.

7. დაუშვებელია სპეციალურ ელექტრონულ ბაზაში დაცული ინფორმაციის დამუშავება იმ პირის მიერ, რომელიც ამ წესით ან საქართველოს კანონმდებლობით არ არის უფლებამოსილი.

8. სპეციალურ ელექტრონულ ბაზაში დაცული ინფორმაციის დამუშავება ხორციელდება „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად.

9. ამ მუხლით გათვალისწინებული საქმისწარმოება შესაძლებელია განხორციელდეს, აგრეთვე, მატერიალურად.

მუხლი 26. დასრულებული საქმის დაარქივება

1. დასრულებული საქმე გადაეცემა ცენტრის მიერ განსაზღვრულ უფლებამოსილ პირს, რომელიც უზრუნველყოფს საქმის შენახვას შესაბამის არქივში ან სპეციალურ საცავში.

2. დასრულებული საქმე მოიცავს:

ა) ინდივიდუალური შეფასების ანგარიშს;

ბ) ინდივიდუალურ გეგმას და მის ცვლილებებს;

გ) მონიტორინგის მასალებს;

დ) სხვა, საქმესთან დაკავშირებულ დოკუმენტაციას.

3. დასრულებული საქმე დაარქივდება როგორც მატერიალურ, ისე ელექტრონულ ფორმატში.

4. ცენტრი ვალდებულია უზრუნველყოს საქმის ელექტრონული ასლის სპეციალურ ელექტრონულ ბაზაში ატვირთვა.

5. დასრულებული საქმე არქივს გადაეცემა პერიოდულად, მაგრამ არაუგვიანეს საქმისწარმოების დასრულებიდან 3 თვისა.

6. არქივში გადაცემულ საქმეთა ნუსხა ფორმდება შესაბამისი დოკუმენტით, რომელსაც ხელს აწერს პასუხისმგებელი პირი და ცენტრის თავმჯდომარის მიერ განსაზღვრული უფლებამოსილი თანამშრომელი.

7. ცენტრი ვალდებულია უზრუნველყოს არქივში და სპეციალურ საცავში დაცული ინფორმაციის უსაფრთხოება, კონფიდენციალურობა და დაცვა „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად.

8. არქივში დაცული დოკუმენტები ინახება არაუმეტეს 10 წლის ვადით, რის შემდეგაც იგი ექვემდებარება განადგურებას.

მუხლი 27. საქმეში არსებული დოკუმენტების განადგურება

1. საქმეში არსებული დოკუმენტების განადგურება ხორციელდება შესაბამისი კომისიის მიერ, რის თაობაზეც დგება განადგურების აქტი.

2. კომისიის შემადგენლობა და საქმიანობა განისაზღვრება ცენტრის თავმჯდომარის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით.