,,ბავშვზე ზრუნვის სტანდარტების დამტკიცების შესახებ“
მიღების თარიღი 26.08.2009
ძალაში შესვლა 01.09.2009
ძალის დაკარგვა 01.09.2012
გამომცემი ორგანო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის მინისტრი
ნომერი №281/ნ
სარეგისტრაციო კოდი 470.230.000.22.035.013.497
გამოქვეყნების წყარო სსმ, 107, 31/08/2009
კონსოლიდირებული ვერსიები
დამატებითი მეტამონაცემები (9)
| სტანდარტი | მოსალოდნელი შედეგი |
| ბავშვთა კატეგორია | ბავშვი-ზრდასრული თანაფარდობა |
| დღე | ღამე |
| 0-დან 1 წლამდე ასაკის ბავშვები (მათ შორის, შშმ ბავშვები) | 3:1 |
| 1-დან 18 წალმდე შშმ ბავშვები და 1-დან 3 წლამდე ასაკის ბავშვები | 4:1 |
| 3-დან 6 წლამდე (გარდა შშმ ბავშვებისა) | 5:1 |
| 6-დან 9 წლამდე (გარდა შშმ ბავშვებისა) | 8:1 |
| 9-დან 12 წლამდე (გარდა შშმ ბავშვებისა) | 10:1 |
| 12-დან 18 წლამდე (გარდა შშმ ბავშვებისა) | 10:1 |
დოკუმენტის ტექსტი
,,ბავშვზე ზრუნვის სტანდარტების დამტკიცების შესახებ“
/* Font Definitions */ @font-face {font-family:Helvetica; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Courier; panose-1:2 7 4 9 2 2 5 2 4 4;}
@font-face {font-family:"Tms Rmn"; panose-1:2 2 6 3 4 5 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:Helv; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 3 2 4;}
@font-face {font-family:"New York"; panose-1:2 4 5 3 6 5 6 2 3 4;}
@font-face {font-family:System; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:Wingdings; panose-1:5 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"MS Mincho"; panose-1:2 2 6 9 4 2 5 8 3 4;}
@font-face {font-family:Batang; panose-1:2 3 6 0 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:SimSun; panose-1:2 1 6 0 3 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:PMingLiU; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"MS Gothic"; panose-1:2 11 6 9 7 2 5 8 2 4;}
@font-face {font-family:Dotum; panose-1:2 11 6 0 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:SimHei; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:MingLiU; panose-1:2 2 5 9 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:Mincho; panose-1:2 2 6 9 4 3 5 8 3 5;}
@font-face {font-family:Gulim; panose-1:2 11 6 0 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:Century; panose-1:2 4 6 4 5 5 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Angsana New"; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Cordia New"; panose-1:2 11 3 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Mangal; panose-1:2 4 5 3 5 2 3 3 2 2;}
@font-face {font-family:Latha; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Sylfaen; panose-1:1 10 5 2 5 3 6 3 3 3;}
@font-face {font-family:Vrinda; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:Raavi; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:Shruti; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:Sendnya; panose-1:0 0 4 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:Gautami; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:Tunga; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Estrangelo Edessa"; panose-1:3 8 6 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;}
@font-face {font-family:"Arial Unicode MS"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Cambria; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;}
@font-face {font-family:Sylfaen; panose-1:2 15 5 2 2 2 4 3 2 4;}
@font-face {font-family:Tahoma; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:SPLiteraturuly;}
@font-face {font-family:LitNusx;}
@font-face {font-family:Geo_Times;}
@font-face {font-family:"MS Shell Dlg 2"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:AcadNusx;}
@font-face {font-family:SPAcademi;}
@font-face {font-family:SPKolhetiMT;}
@font-face {font-family:"SPLiteraturuly MT";}
@font-face {font-family:SPGrotesk;}
@font-face {font-family:Geo_dumM;}
@font-face {font-family:SPDumbadze;}
@font-face {font-family:"BPG Nino Mkhedruli";}
@font-face {font-family:Verdana; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:"Acad Nusx Geo";}
@font-face {font-family:"Geo ABC";}
@font-face {font-family:"\@SimSun"; panose-1:2 1 6 0 3 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:Marlett; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"\@Batang"; panose-1:2 3 6 0 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:BatangChe; panose-1:2 3 6 9 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@BatangChe"; panose-1:2 3 6 9 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:Gungsuh; panose-1:2 3 6 0 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@Gungsuh"; panose-1:2 3 6 0 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:GungsuhChe; panose-1:2 3 6 9 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@GungsuhChe"; panose-1:2 3 6 9 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:DaunPenh; panose-1:1 1 1 1 1 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:DokChampa; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Euphemia; panose-1:2 11 5 3 4 1 2 2 1 4;}
@font-face {font-family:Vani; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"\@Gulim"; panose-1:2 11 6 0 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:GulimChe; panose-1:2 11 6 9 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@GulimChe"; panose-1:2 11 6 9 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@Dotum"; panose-1:2 11 6 0 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:DotumChe; panose-1:2 11 6 9 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@DotumChe"; panose-1:2 11 6 9 0 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:Impact; panose-1:2 11 8 6 3 9 2 5 2 4;}
@font-face {font-family:"Iskoola Pota"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:Kalinga; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:Kartika; panose-1:2 2 5 3 3 4 4 6 2 3;}
@font-face {font-family:"Khmer UI"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Lao UI"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Lucida Console"; panose-1:2 11 6 9 4 5 4 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Malgun Gothic"; panose-1:2 11 5 3 2 0 0 2 0 4;}
@font-face {font-family:"\@Malgun Gothic"; panose-1:2 11 5 3 2 0 0 2 0 4;}
@font-face {font-family:Meiryo; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:"\@Meiryo"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:"Meiryo UI"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:"\@Meiryo UI"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:"Microsoft Himalaya"; panose-1:1 1 1 0 1 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"Microsoft JhengHei"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:"\@Microsoft JhengHei"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:"Microsoft YaHei"; panose-1:2 11 5 3 2 2 4 2 2 4;}
@font-face {font-family:"\@Microsoft YaHei"; panose-1:2 11 5 3 2 2 4 2 2 4;}
@font-face {font-family:"\@MingLiU"; panose-1:2 2 5 9 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"\@PMingLiU"; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:MingLiU_HKSCS; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"\@MingLiU_HKSCS"; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:MingLiU-ExtB; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"\@MingLiU-ExtB"; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:PMingLiU-ExtB; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"\@PMingLiU-ExtB"; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:MingLiU_HKSCS-ExtB; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"\@MingLiU_HKSCS-ExtB"; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Mongolian Baiti"; panose-1:3 0 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"\@MS Gothic"; panose-1:2 11 6 9 7 2 5 8 2 4;}
@font-face {font-family:"MS PGothic"; panose-1:2 11 6 0 7 2 5 8 2 4;}
@font-face {font-family:"\@MS PGothic"; panose-1:2 11 6 0 7 2 5 8 2 4;}
@font-face {font-family:"MS UI Gothic"; panose-1:2 11 6 0 7 2 5 8 2 4;}
@font-face {font-family:"\@MS UI Gothic"; panose-1:2 11 6 0 7 2 5 8 2 4;}
@font-face {font-family:"\@MS Mincho"; panose-1:2 2 6 9 4 2 5 8 3 4;}
@font-face {font-family:"MS PMincho"; panose-1:2 2 6 0 4 2 5 8 3 4;}
@font-face {font-family:"\@MS PMincho"; panose-1:2 2 6 0 4 2 5 8 3 4;}
@font-face {font-family:"MV Boli"; panose-1:2 0 5 0 3 2 0 9 0 0;}
@font-face {font-family:"Microsoft New Tai Lue"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:Nyala; panose-1:2 0 5 4 7 3 0 2 0 3;}
@font-face {font-family:"Microsoft PhagsPa"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Plantagenet Cherokee"; panose-1:2 2 6 2 7 1 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Segoe Script"; panose-1:2 11 5 4 2 0 0 0 0 3;}
@font-face {font-family:"Segoe UI"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Segoe UI Semibold"; panose-1:2 11 7 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Segoe UI Light"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Segoe UI Symbol"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:NSimSun; panose-1:2 1 6 9 3 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@NSimSun"; panose-1:2 1 6 9 3 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:SimSun-ExtB; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@SimSun-ExtB"; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"Microsoft Tai Le"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Shonar Bangla"; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Microsoft Yi Baiti"; panose-1:3 0 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Microsoft Sans Serif"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Aparajita; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Ebrima; panose-1:2 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:Gisha; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:Kokila; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Leelawadee; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Microsoft Uighur"; panose-1:2 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:MoolBoran; panose-1:2 11 1 0 1 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:Utsaah; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Vijaya; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Andalus; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Arabic Typesetting"; panose-1:3 2 4 2 4 4 6 3 2 3;}
@font-face {font-family:"Simplified Arabic"; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Simplified Arabic Fixed"; panose-1:2 7 3 9 2 2 5 2 4 4;}
@font-face {font-family:"Sakkal Majalla"; panose-1:2 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Traditional Arabic"; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:Aharoni; panose-1:2 1 8 3 2 1 4 3 2 3;}
@font-face {font-family:David; panose-1:2 14 5 2 6 4 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:FrankRuehl; panose-1:2 14 5 3 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"Levenim MT"; panose-1:2 1 5 2 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:Miriam; panose-1:2 11 5 2 5 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"Miriam Fixed"; panose-1:2 11 5 9 5 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:Narkisim; panose-1:2 14 5 2 5 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:Rod; panose-1:2 3 5 9 5 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:FangSong; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@FangSong"; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@SimHei"; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:KaiTi; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"\@KaiTi"; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:AngsanaUPC; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Browallia New"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:BrowalliaUPC; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:CordiaUPC; panose-1:2 11 3 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:DilleniaUPC; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:EucrosiaUPC; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:FreesiaUPC; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:IrisUPC; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:JasmineUPC; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:KodchiangUPC; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:LilyUPC; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:DFKai-SB; panose-1:3 0 5 9 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"\@DFKai-SB"; panose-1:3 0 5 9 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Lucida Sans Unicode"; panose-1:2 11 6 2 3 5 4 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Arial Black"; panose-1:2 11 10 4 2 1 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Candara; panose-1:2 14 5 2 3 3 3 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Comic Sans MS"; panose-1:3 15 7 2 3 3 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Consolas; panose-1:2 11 6 9 2 2 4 3 2 4;}
@font-face {font-family:Constantia; panose-1:2 3 6 2 5 3 6 3 3 3;}
@font-face {font-family:Corbel; panose-1:2 11 5 3 2 2 4 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Franklin Gothic Medium"; panose-1:2 11 6 3 2 1 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Gabriola; panose-1:4 4 6 5 5 16 2 2 13 2;}
@font-face {font-family:Georgia; panose-1:2 4 5 2 5 4 5 2 3 3;}
@font-face {font-family:"Palatino Linotype"; panose-1:2 4 5 2 5 5 5 3 3 4;}
@font-face {font-family:"Segoe Print"; panose-1:2 0 6 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Trebuchet MS"; panose-1:2 11 6 3 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Webdings; panose-1:5 3 1 2 1 5 9 6 7 3;}
@font-face {font-family:"MT Extra"; panose-1:5 5 1 2 1 2 5 2 2 2;}
@font-face {font-family:Haettenschweiler; panose-1:2 11 7 6 4 9 2 6 2 4;}
@font-face {font-family:"MS Outlook"; panose-1:5 1 1 0 1 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Book Antiqua"; panose-1:2 4 6 2 5 3 5 3 3 4;}
@font-face {font-family:"Century Gothic"; panose-1:2 11 5 2 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Bookshelf Symbol 7"; panose-1:5 1 1 1 1 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"MS Reference Sans Serif"; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;}
@font-face {font-family:"MS Reference Specialty"; panose-1:5 0 5 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Bradley Hand ITC"; panose-1:3 7 4 2 5 3 2 3 2 3;}
@font-face {font-family:"Freestyle Script"; panose-1:3 8 4 2 3 2 5 11 4 4;}
@font-face {font-family:"French Script MT"; panose-1:3 2 4 2 4 6 7 4 6 5;}
@font-face {font-family:"Juice ITC"; panose-1:4 4 4 3 4 10 2 2 2 2;}
@font-face {font-family:"Kristen ITC"; panose-1:3 5 5 2 4 2 2 3 2 2;}
@font-face {font-family:"Lucida Handwriting"; panose-1:3 1 1 1 1 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:Mistral; panose-1:3 9 7 2 3 4 7 2 4 3;}
@font-face {font-family:Papyrus; panose-1:3 7 5 2 6 5 2 3 2 5;}
@font-face {font-family:Pristina; panose-1:3 6 4 2 4 4 6 8 2 4;}
@font-face {font-family:"Tempus Sans ITC"; panose-1:4 2 4 4 3 13 7 2 2 2;}
@font-face {font-family:"Arial Narrow"; panose-1:2 11 6 6 2 2 2 3 2 4;}
@font-face {font-family:Garamond; panose-1:2 2 4 4 3 3 1 1 8 3;}
@font-face {font-family:"Monotype Corsiva"; panose-1:3 1 1 1 1 2 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"Agency FB"; panose-1:2 11 5 3 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Arial Rounded MT Bold"; panose-1:2 15 7 4 3 5 4 3 2 4;}
@font-face {font-family:"Blackadder ITC"; panose-1:4 2 5 5 5 16 7 2 13 2;}
@font-face {font-family:"Bodoni MT"; panose-1:2 7 6 3 8 6 6 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Bodoni MT Black"; panose-1:2 7 10 3 8 6 6 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Bodoni MT Condensed"; panose-1:2 7 6 6 8 6 6 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Bookman Old Style"; panose-1:2 5 6 4 5 5 5 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Calisto MT"; panose-1:2 4 6 3 5 5 5 3 3 4;}
@font-face {font-family:Castellar; panose-1:2 10 4 2 6 4 6 1 3 1;}
@font-face {font-family:"Century Schoolbook"; panose-1:2 4 6 4 5 5 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Copperplate Gothic Bold"; panose-1:2 14 7 5 2 2 6 2 4 4;}
@font-face {font-family:"Copperplate Gothic Light"; panose-1:2 14 5 7 2 2 6 2 4 4;}
@font-face {font-family:"Curlz MT"; panose-1:4 4 4 4 5 7 2 2 2 2;}
@font-face {font-family:"Edwardian Script ITC"; panose-1:3 3 3 2 4 7 7 13 8 4;}
@font-face {font-family:Elephant; panose-1:2 2 9 4 9 5 5 2 3 3;}
@font-face {font-family:"Engravers MT"; panose-1:2 9 7 7 8 5 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Eras Bold ITC"; panose-1:2 11 9 7 3 5 4 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Eras Demi ITC"; panose-1:2 11 8 5 3 5 4 2 8 4;}
@font-face {font-family:"Eras Light ITC"; panose-1:2 11 4 2 3 5 4 2 8 4;}
@font-face {font-family:"Eras Medium ITC"; panose-1:2 11 6 2 3 5 4 2 8 4;}
@font-face {font-family:"Felix Titling"; panose-1:4 6 5 5 6 2 2 2 10 4;}
@font-face {font-family:Forte; panose-1:3 6 9 2 4 5 2 7 2 3;}
@font-face {font-family:"Franklin Gothic Book"; panose-1:2 11 5 3 2 1 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Franklin Gothic Demi"; panose-1:2 11 7 3 2 1 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Franklin Gothic Demi Cond"; panose-1:2 11 7 6 3 4 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Franklin Gothic Heavy"; panose-1:2 11 9 3 2 1 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Franklin Gothic Medium Cond"; panose-1:2 11 6 6 3 4 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Gigi; panose-1:4 4 5 4 6 16 7 2 13 2;}
@font-face {font-family:"Gill Sans MT"; panose-1:2 11 5 2 2 1 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Gill Sans MT Condensed"; panose-1:2 11 5 6 2 1 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Gill Sans Ultra Bold"; panose-1:2 11 10 2 2 1 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Gill Sans Ultra Bold Condensed"; panose-1:2 11 10 6 2 1 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Gill Sans MT Ext Condensed Bold"; panose-1:2 11 9 2 2 1 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Gloucester MT Extra Condensed"; panose-1:2 3 8 8 2 6 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"Goudy Old Style"; panose-1:2 2 5 2 5 3 5 2 3 3;}
@font-face {font-family:"Goudy Stout"; panose-1:2 2 9 4 7 3 11 2 4 1;}
@font-face {font-family:"Imprint MT Shadow"; panose-1:4 2 6 5 6 3 3 3 2 2;}
@font-face {font-family:"Lucida Sans"; panose-1:2 11 6 2 3 5 4 2 2 4;}
@font-face {font-family:"Lucida Sans Typewriter"; panose-1:2 11 5 9 3 5 4 3 2 4;}
@font-face {font-family:"Maiandra GD"; panose-1:2 14 5 2 3 3 8 2 2 4;}
@font-face {font-family:"OCR A Extended"; panose-1:2 1 5 9 2 1 2 1 3 3;}
@font-face {font-family:"Palace Script MT"; panose-1:3 3 3 2 2 6 7 12 11 5;}
@font-face {font-family:Perpetua; panose-1:2 2 5 2 6 4 1 2 3 3;}
@font-face {font-family:"Perpetua Titling MT"; panose-1:2 2 5 2 6 5 5 2 8 4;}
@font-face {font-family:"Rage Italic"; panose-1:3 7 5 2 4 5 7 7 3 4;}
@font-face {font-family:Rockwell; panose-1:2 6 6 3 2 2 5 2 4 3;}
@font-face {font-family:"Rockwell Condensed"; panose-1:2 6 6 3 5 4 5 2 1 4;}
@font-face {font-family:"Rockwell Extra Bold"; panose-1:2 6 9 3 4 5 5 2 4 3;}
@font-face {font-family:"Script MT Bold"; panose-1:3 4 6 2 4 6 7 8 9 4;}
@font-face {font-family:"Tw Cen MT"; panose-1:2 11 6 2 2 1 4 2 6 3;}
@font-face {font-family:"Tw Cen MT Condensed"; panose-1:2 11 6 6 2 1 4 2 2 3;}
@font-face {font-family:"Tw Cen MT Condensed Extra Bold"; panose-1:2 11 8 3 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Algerian; panose-1:4 2 7 5 4 10 2 6 7 2;}
@font-face {font-family:"Baskerville Old Face"; panose-1:2 2 6 2 8 5 5 2 3 3;}
@font-face {font-family:"Bauhaus 93"; panose-1:4 3 9 5 2 11 2 2 12 2;}
@font-face {font-family:"Bell MT"; panose-1:2 2 5 3 6 3 5 2 3 3;}
@font-face {font-family:"Berlin Sans FB"; panose-1:2 14 6 2 2 5 2 2 3 6;}
@font-face {font-family:"Berlin Sans FB Demi"; panose-1:2 14 8 2 2 5 2 2 3 6;}
@font-face {font-family:"Bernard MT Condensed"; panose-1:2 5 8 6 6 9 5 2 4 4;}
@font-face {font-family:"Bodoni MT Poster Compressed"; panose-1:2 7 7 6 8 6 1 5 2 4;}
@font-face {font-family:"Britannic Bold"; panose-1:2 11 9 3 6 7 3 2 2 4;}
@font-face {font-family:Broadway; panose-1:4 4 9 5 8 11 2 2 5 2;}
@font-face {font-family:"Brush Script MT"; panose-1:3 6 8 2 4 4 6 7 3 4;}
@font-face {font-family:"Californian FB"; panose-1:2 7 4 3 6 8 11 3 2 4;}
@font-face {font-family:Centaur; panose-1:2 3 5 4 5 2 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:Chiller; panose-1:4 2 4 4 3 16 7 2 6 2;}
@font-face {font-family:"Colonna MT"; panose-1:4 2 8 5 6 2 2 3 2 3;}
@font-face {font-family:"Cooper Black"; panose-1:2 8 9 4 4 3 11 2 4 4;}
@font-face {font-family:"Footlight MT Light"; panose-1:2 4 6 2 6 3 10 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Harlow Solid Italic"; panose-1:4 3 6 4 2 15 2 2 13 2;}
@font-face {font-family:Harrington; panose-1:4 4 5 5 5 10 2 2 7 2;}
@font-face {font-family:"High Tower Text"; panose-1:2 4 5 2 5 5 6 3 3 3;}
@font-face {font-family:Jokerman; panose-1:4 9 6 5 6 13 6 2 7 2;}
@font-face {font-family:"Kunstler Script"; panose-1:3 3 4 2 2 6 7 13 13 6;}
@font-face {font-family:"Lucida Bright"; panose-1:2 4 6 2 5 5 5 2 3 4;}
@font-face {font-family:"Lucida Calligraphy"; panose-1:3 1 1 1 1 1 1 1 1 1;}
@font-face {font-family:"Lucida Fax"; panose-1:2 6 6 2 5 5 5 2 2 4;}
@font-face {font-family:Magneto; panose-1:4 3 8 5 5 8 2 2 13 2;}
@font-face {font-family:"Matura MT Script Capitals"; panose-1:3 2 8 2 6 6 2 7 2 2;}
@font-face {font-family:"Modern No\. 20"; panose-1:2 7 7 4 7 5 5 2 3 3;}
@font-face {font-family:"Niagara Engraved"; panose-1:4 2 5 2 7 7 3 3 2 2;}
@font-face {font-family:"Niagara Solid"; panose-1:4 2 5 2 7 7 2 2 2 2;}
@font-face {font-family:"Old English Text MT"; panose-1:3 4 9 2 4 5 8 3 8 6;}
@font-face {font-family:Onyx; panose-1:4 5 6 2 8 7 2 2 2 3;}
@font-face {font-family:Parchment; panose-1:3 4 6 2 4 7 8 4 8 4;}
@font-face {font-family:Playbill; panose-1:4 5 6 3 10 6 2 2 2 2;}
@font-face {font-family:"Poor Richard"; panose-1:2 8 5 2 5 5 5 2 7 2;}
@font-face {font-family:Ravie; panose-1:4 4 8 5 5 8 9 2 6 2;}
@font-face {font-family:"Informal Roman"; panose-1:3 6 4 2 3 4 6 11 2 4;}
@font-face {font-family:"Showcard Gothic"; panose-1:4 2 9 4 2 1 2 2 6 4;}
@font-face {font-family:"Snap ITC"; panose-1:4 4 10 7 6 10 2 2 2 2;}
@font-face {font-family:Stencil; panose-1:4 4 9 5 13 8 2 2 4 4;}
@font-face {font-family:"Viner Hand ITC"; panose-1:3 7 5 2 3 5 2 2 2 3;}
@font-face {font-family:Vivaldi; panose-1:3 2 6 2 5 5 6 9 8 4;}
@font-face {font-family:"Vladimir Script"; panose-1:3 5 4 2 4 4 7 7 3 5;}
@font-face {font-family:"Wide Latin"; panose-1:2 10 10 7 5 5 5 2 4 4;}
@font-face {font-family:"Wingdings 2"; panose-1:5 2 1 2 1 5 7 7 7 7;}
@font-face {font-family:"Wingdings 3"; panose-1:5 4 1 2 1 8 7 7 7 7;}
@font-face {font-family:"\@Arial Unicode MS"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;}
@font-face {font-family:Grigolia;}
@font-face {font-family:AArial;}
@font-face {font-family:GrigoliaPolygraph;}
@font-face {font-family:AcadMtavr;}
@font-face {font-family:Dumbadze;}
@font-face {font-family:"Sylfaen\,Bold"; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:TimesNewRomanPSMT; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:ArialMT; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:Arial-BoldMT; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:"Sylfaen\,BoldItalic"; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face {font-family:TimesNewRomanPS-BoldMT; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
/* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:AcadNusx;}
h1 {margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; layout-grid-mode:line;}
h2 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; letter-spacing:2.75pt; font-weight:normal;}
h3 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:2.5pt;}
h6 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;}
p.MsoToc1, li.MsoToc1, div.MsoToc1 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;}
p.MsoToc2, li.MsoToc2, div.MsoToc2 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:12.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;}
p.MsoToc3, li.MsoToc3, div.MsoToc3 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:24.0pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;}
p.MsoToc4, li.MsoToc4, div.MsoToc4 {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:.5in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:5.0pt; font-weight:bold;}
p.MsoFootnoteText, li.MsoFootnoteText, div.MsoFootnoteText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;}
p.MsoHeader, li.MsoHeader, div.MsoHeader {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:AcadNusx;}
p.MsoFooter, li.MsoFooter, div.MsoFooter {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:AcadNusx;}
span.MsoFootnoteReference {vertical-align:super;}
p.MsoTitle, li.MsoTitle, div.MsoTitle {margin-top:300.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:3.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:16.0pt; font-family:"SPGrotesk","sans-serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;}
p.MsoBodyText, li.MsoBodyText, div.MsoBodyText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:14.0pt; font-family:SPAcademi;}
p.MsoBodyText2, li.MsoBodyText2, div.MsoBodyText2 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; line-height:12.0pt; font-size:12.0pt; font-family:AcadNusx;}
p.MsoPlainText, li.MsoPlainText, div.MsoPlainText {margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; page-break-before:always; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-style:italic;}
p.MsoAutoSig, li.MsoAutoSig, div.MsoAutoSig {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:AcadNusx;}
p.parlamdrst, li.parlamdrst, div.parlamdrst {mso-style-name:parlamdrst; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:.2in; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;}
p.chveulebrivi, li.chveulebrivi, div.chveulebrivi {mso-style-name:chveulebrivi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;}
p.data, li.data, div.data {mso-style-name:data; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;}
p.petiti, li.petiti, div.petiti {mso-style-name:petiti; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.2pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:8.5pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;}
p.prezident, li.prezident, div.prezident {mso-style-name:prezident; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;}
p.kanoni, li.kanoni, div.kanoni {mso-style-name:kanoni; margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"Geo_dumM","serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;}
p.kitxva, li.kitxva, div.kitxva {mso-style-name:kitxva; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:5.65pt; margin-left:0in; text-align:justify; text-indent:14.2pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-weight:bold;}
p.pasuxi, li.pasuxi, div.pasuxi {mso-style-name:pasuxi; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:56.7pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:-28.35pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;}
p.Style1, li.Style1, div.Style1 {mso-style-name:Style1; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;}
p.chveulebrivi-wigni, li.chveulebrivi-wigni, div.chveulebrivi-wigni {mso-style-name:chveulebrivi-wigni; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:22.7pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;}
p.satauri, li.satauri, div.satauri {mso-style-name:satauri; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:13.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; font-weight:bold;}
p.satauri2, li.satauri2, div.satauri2 {mso-style-name:satauri2; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:AcadNusx;}
p.tarigi, li.tarigi, div.tarigi {mso-style-name:tarigi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:AcadNusx;}
p.muxliparl, li.muxliparl, div.muxliparl {mso-style-name:muxli_parl; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.15pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"SPDumbadze","serif"; font-weight:bold;}
p.muxlixml, li.muxlixml, div.muxlixml {mso-style-name:muxli_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";}
p.tavisataurixml, li.tavisataurixml, div.tavisataurixml {mso-style-name:tavi_satauri_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";}
p.tavixml, li.tavixml, div.tavixml {mso-style-name:tavi_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.abzacixml, li.abzacixml, div.abzacixml {mso-style-name:abzaci_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";}
p.karixml, li.karixml, div.karixml {mso-style-name:kari_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.karisataurixml, li.karisataurixml, div.karisataurixml {mso-style-name:kari_satauri_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";}
p.petitixml, li.petitixml, div.petitixml {mso-style-name:petiti_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";}
p.cignixml, li.cignixml, div.cignixml {mso-style-name:cigni_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";}
p.sataurixml, li.sataurixml, div.sataurixml {mso-style-name:satauri_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.zogadinacilixml, li.zogadinacilixml, div.zogadinacilixml {mso-style-name:zogadi_nacili_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Arial","sans-serif";}
p.gansakutrebulinacilixml, li.gansakutrebulinacilixml, div.gansakutrebulinacilixml {mso-style-name:gansakutrebuli_nacili_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:.5in; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-.25in; font-size:12.0pt; font-family:"Arial","sans-serif";}
p.StylecxrilixmlSylfaen, li.StylecxrilixmlSylfaen, div.StylecxrilixmlSylfaen {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";}
span.StylecxrilixmlSylfaenChar {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; font-family:"Sylfaen","serif";}
p.adgilixml, li.adgilixml, div.adgilixml {mso-style-name:adgili_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.ckhrilixml, li.ckhrilixml, div.ckhrilixml {mso-style-name:ckhrili_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:9.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";}
p.danartixml, li.danartixml, div.danartixml {mso-style-name:danarti_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:right; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold; font-style:italic;}
p.khelmoceraxml, li.khelmoceraxml, div.khelmoceraxml {mso-style-name:khelmocera_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-indent:14.15pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.kodixml, li.kodixml, div.kodixml {mso-style-name:kodi_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:255.1pt; text-align:right; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";}
p.mimgebixml, li.mimgebixml, div.mimgebixml {mso-style-name:mimgebi_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:14.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.sulcvlilebaxml, li.sulcvlilebaxml, div.sulcvlilebaxml {mso-style-name:sul_cvlileba_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.tarigixml, li.tarigixml, div.tarigixml {mso-style-name:tarigi_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
p.saxexml, li.saxexml, div.saxexml {mso-style-name:saxe_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;}
span.msoIns {mso-style-name:""; text-decoration:underline; color:teal;}
span.msoDel {mso-style-name:""; text-decoration:line-through; color:red;}
/* Page Definitions */ @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 1.25in 1.0in 1.25in;}
div.Section1 {page:Section1;}
@page Section2 {size:11.0in 8.5in; margin:53.95pt 1.0in 35.95pt 1.0in;}
div.Section2 {page:Section2;}
/* List Definitions */ ol {margin-bottom:0in;}
ul {margin-bottom:0in;}
სახელმწიფო
სარეგისტრაციო კოდი 470.230.000.22.035.013.497
საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის
ბრძანება №281/ნ
2009 წლის 26 აგვისტო
ქ. თბილისი
ბავშვზე ზრუნვის სტანდარტების დამტკიცების შესახებ
,,სოციალური დახმარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის ,,დ“ ქვეპუნქტისა და ,,საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 31 დეკემბრის №249 დადგენილებით დამტკიცებული დებულების მე-3 მუხლის ,,ო“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ვბრძანებ:
1. დამტკიცდეს ბავშვზე ზრუნვის თანდართული სტანდარტები.
2. ამ ბრძანების პირველი პუნქტით დამტკიცებული ბავშვზე ზრუნვის სტანდარტები სავალდებულოა ყველა დაწესებულებისათვის, რომელიც ახორციელებს სააღმზრდელო საქმიანობას, მიუხედავად მათი ორგანიზაციულ-სამართლებრივი და საკუთრების ფორმისა.
3. მიეცეს რეკომენდაცია დღის ცენტრის მომსახურების გამწევ დაწესებულებებს, თავის საქმიანობაში იხელმძღვანელონ ამ ბრძანების პირველი პუნქტით დამტკიცებული ბავშვზე ზრუნვის სტანდარტებით.
4. ეს ბრძანება, გარდა პირველი პუნქტით დამტკიცებული დანართის სტანდარტი №5-ის და სტანდარტი №15-ის აღსრულების მაჩვენებლის ,,ზ“ ქვეპუნქტისა, ამოქმედდეს 2009 წლის 1 სექტემბრიდან.
5. ამ ბრძანების პირველი პუნქტით დამტკიცებული დანართის სტანდარტი №5 და სტანდარტი №15-ის აღსრულების მაჩვენებლის ,,ზ“ ქვეპუნქტი ამოქმედდეს 2011 წლის 1 იანვრიდან.
ა. კვიტაშვილი
დანართი
ბავშვზე ზრუნვის სტანდარტები
I. ინფორმაცია მომსახურების შესახებ
ბავშვზე ზრუნვის სტანდარტები წარმოადგენს იმ ნორმებისა და მოთხოვნების ერთობლიობას, რომლებიც მიზნად ისახავს ბავშვზე ზრუნვის მომსახურების (სააღმზრდელო საქმიანობის განმახორციელებელი დაწესებულებებისა და დღის ცენტრების მიერ შეთავაზებული მომსახურების) ხარისხის უზრუნველყოფას.
სტანდარტი
მოსალოდნელი შედეგი
აღსრულების მაჩვენებელი
სტანდარტი №1 – მომსახურების შესახებ ინფორმაციით უზრუნველყოფა
მომსახურებით სარგებლობამდე პოტენციურ მომხმარებელს (ანუ ადამიანს, რომელიც დაინტერესებულია ამ მომსახურების მიღებით) მომსახურების მიმწოდებელი გააცნობს მომსახურების პირობებს. მიმწოდებელი მომხმარებელს და ფართო საზოგადოებას მიაწოდებს ინფორმაციას მომსახურების მისიის, მიზნების, პრინციპების, სამიზნე ჯგუფებისა და არსებული მომსახურების შესახებ.
მომხმარებელსა და საზოგადოებას ხელი მიუწვდებათ ინფორმაციაზე, რომელიც აუცილებელია, რათა მათ არსებულ მომსახურებათაგან შეძლონ არჩევანის გაკეთება. ბავშვს და მის კანონიერ წარმომადგენელს ესმით მომსახურების მიზანი და იციან, როგორ იქნება დაცული მათი უფლებები და რა სახის მოვალეობები დაეკისრებათ. მომხმარებლის და მომწოდებლის თანამშრომლობისას ინფორმაციის გაზიარება ხელს უწყობს მომხმარებელთა მოთხოვნილებების სათანადოდ დაკმაყოფილებას.
ა) მომსახურების მიმწოდებელს აქვს დეტალური ინფორმაციის პაკეტი, სადაც შეტანილია:
ა.ა) მომსახურების მიმწოდებლისა და მისი წარმომადგენლის სახელი;
ა.ბ) მომსახურების მიმწოდებლის საკონტაქტო ინფორმაცია და მუშაობის საათები;
ა.გ) მომსახურების მისია და მიზნები; ამ მიზნების მიღწევის პრინციპები;
ა.დ) მომსახურების მომხმარებელთა სამიზნე ჯგუფების აღწერილობა;
ა.ე) არსებული მომსახურებები და იმ გარემოს მოკლე აღწერა, სადაც ხდება მომსახურება;
ა.ვ) მომსახურების ღირებულება და დაფინანსების შესაძლო წყარო;
ა.ზ) მომხმარებლის აზრის (უკუკავშირი) გამოხატვის და განხილვის საშუალებები;
ა.თ) კონფიდენციალურობის დაცვის საკითხები;
ბ) მომხმარებელს მომსახურებაში მისვლისთანავე აწვდიან აღნიშნული ინფორმაციის პაკეტს;
გ) ინფორმაციის პაკეტის გადახალისება ხდება, სულ ცოტა, წელიწადში ერთხელ;
დ) მომსახურების მიმწოდებელი მუდმივად თანამშრომლობს მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოსთან;
ე) მომსახურების მიმწოდებელი აწვდის თემს ზოგად ინფორმაციას მომსახურების მიზნებისა და დანიშნულების შესახებ;
ვ) მომსახურების მიმწოდებელს აქვს ინფორმაცია სხვა სოციალური მომსახურებების შესახებ, რომელიც ხელმისაწვდომია მომხმარებლისთვის.
სტანდარტი №2 – მომსახურების ხელმისაწვდომობა და ინკლუზიურობა
მომსახურების პირობები მორგებულია მომხმარებელთა საჭიროებებს, მომსახურების მიზნებსა და შინაარსს. მომსახურების მიმწოდებელი უზრუნველყოფს მომსახურების ხელმისაწვდომობას და ინკლუზიურ ხასიათს.
ყველა მომხმარებელს, რომელსაც უფლება აქვს მიიღოს მომსახურება, შეუძლია ამ მომსახურებით სარგებლობა მისთვის ხელსაყრელ დროს და ხელსაყრელ ადგილზე ისე, რომ ეს მომსახურება აკმაყოფილებდეს მის საჭიროებებს და შეესაბამებოდეს მის შესაძლებლობებს. ყველა პირს აქვს მომსახურებით სარგებლობის თანაბარი შესაძლებლობა.
ა) მომსახურების ადგილი და დრო შეესაბამება მომხმარებლის საჭიროებებს, შესაძლებლობებს და მომსახურების შინაარსს;
ბ) მომსახურების გარემო და მოწყობილობები (მაგ,, პირობები, რომლებიც უზრუნველყოფს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის ეტლით გადაადგილებას, დამხმარე საშუალებები და სხვ.) შეესაბამება მიწოდებული მომსახურების შინაარსს და მომხმარებლის შესაძლებლობებს, საჭიროებებსა და ინტერესებს;
გ) მომსახურების მიმწოდებელი შინაგანაწესით უზრუნველყოფს:
გ.ა) მომხმარებლის დაცვას დისკრიმინაციის, მიკერძოებული ან უარყოფითი დამოკიდებულების თუ ქმედებებისაგან, რამაც შეიძლება თავი იჩინოს მომსახურებისას როგორც მომსახურების მიმწოდებლისგან, ასევე მომხმარებლისგან;
გ.ბ) რომ არც ერთი მომხმარებელი, რომელიც უფლებამოსილია, მიიღოს მომსახურება, არ მიიღებს უარს ამ მომსახურების მიწოდებაზე, მიუხედავად მისი რასის, კანის ფერის, სქესის, ენის, რელიგიის, პოლიტიკური თუ სხვა მრწამსის, ეროვნული, ეთნიკური თუ სოციალური წარმოშობის, ქონებრივი მდგომარეობის, ბავშვის, მისი მშობლებისა და კანონიერი წარმომადგენლის ჯანმრთელობისა და დაბადების მდგომარეობის ან სხვა რამ ვითარებისა.
სტანდარტი № 3 – აზრის (უკუკავშირის) გამოხატვა და განხილვა
მომსახურების მიმწოდებელს შემუშავებული აქვს უკუკავშირის გამოხატვის, წარდგენის და განხილვის მარტივი და ნათლად ჩამოყალიბებული წესი შინაგანაწესით, რომელსაც გააცნობს ყველა მომხმარებელს ან/და მომხმარებლის წარმომადგენელს. ამ წესს დაიცავს როგორც მომხმარებელი, ისე მომსახურების მიმწოდებელი. მომსახურების მიმწოდებელი მომხმარებლის უკუკავშირს რეგულარულად განიხილავს და ითვალისწინებს მომსახურების გაუმჯობესებისთვის. მომსახურების მიმწოდებელი გაითვალისწინებს და შესაბამისად რეაგირებს თითოეულ შემთხვევაზე, შედეგებს კი დროულად ატყობინებს მომხმარებელს.
ყველა მომხმარებელს აქვს საშუალება, მიაწოდოს უკუკავშირი მომსახურების მიმწოდებელს მომსახურების ხარისხსა ან/და მისი მიწოდების ფორმის შესახებ. მომხმარებელი დარწმუნებულია, რომ მის აზრს მოისმენენ და მოახდენენ რეაგირებას.
ა) მომსახურების მიმწოდებელი ქმნის შესაბამის პირობებს იმისათვის, რომ მომხმარებელს შეეძლოს მომსახურების შესახებ აზრის (უკუკავშირის) მიწოდება. მაგალითად, არსებობს კითხვარი, შენიშვნების ჟურნალი ან ყუთი ანონიმური კომენტარებისთვის;
ბ) მომსახურების მიმწოდებელს შემუშავებული აქვს უკუკავშირის შიდა პროცედურა, რომელშიც განსაზღვრულია უკუკავშირზე რეაგირების ვადები და მითითებულია პასუხისმგებელი პირი;
გ) მომხმარებლის მიერ მოწოდებულ წერილობითი უკუკავშირს რეაგირება მოჰყვება შინაგნაწესით დადგენილ ვადაში, არა უმეტეს შვიდი კალენდარული დღის განმავლობაში; ხოლო ზეპირ უკუკავშირს რეაგირება მოჰყვება არა უმეტეს ერთ თვეში;
დ) მომსახურების მიმწოდებელი რეგულარულად ხვდება მომხმარებელს, მის ოჯახს ან კანონიერ წარმომადგენელს მათი ინტერესების გამოკვეთისა და დაცვის მიზნით;
ე) მომსახურების მიმწოდებელი აღრიცხავს უკუკავშირის ყველა შემთხვევას სპეციალურ ჟურნალში.
სტანდარტი 4 – კონფიდენციალურო-ბის დაცვა
მომსახურების მიმწოდებელი ქმნის პირობებს, რათა უზრუნველყოს მომხმარებლის პირადი მონაცემებისა და მის შესახებ არსებული ინფორმაციის კონფიდენციალურობა. მომსახურების გარემო და ფორმა უზრუნველყოფს მომხმარებელთა პირადი ცხოვრების (წერილობითი და ელექტრონული კორესპონდენციების, სატელეფონო საუბრების და პირადი შეხვედრების) ხელშეუხებლობას.
დაცულია მომხმარებლის უფლება პირადი მონაცემებისა და მის შესახებ არსებული ინფორმაციის კონფიდენციალობის შესახებ. ბავშვმა, მისმა კანონიერმა წარმომადგენლებმა და ოჯახის წევრებმა იციან, რომ მათ პირად ინფორმაციას კონფიდენციალურად იცავენ.
მომხმარებელი, მისი კანონიერი წარმომადგენლები და ოჯახი ინფორმირებულნი არიან საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული კონფიდენციალურობის დაცვის ნორმების შესახებ.
ა) მომსახურების მომხმარებლის პირადი ინფორმაცია და მის შესახებ არსებული ნებისმიერი ინფორმაცია საჯაროდ არ განიხილება, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც მსგავსი განხილვა მომსახურების ნაწილია (შემთხვევის შესახებ კონფერენცია, ჯგუფური კონსულტაციები, საქმის ინტერესებიდან გამომდინარე სხვა სამსახურისთვის გადაგზავნა (მაგ., პოლიციისთვის, სოციალური მუშაკისათვის));
ბ) მომსახურების მიმწოდებელი უზრუნველყოფს მომხმარებლის წერილობითი და ელექტრონული კორესპონდენციების, სატელეფონო საუბრებისა და პირადი შეხვედრების კონფიდენციალურობას;
გ) მომხმარებლის პირადი საქმე ინახება საიდუმლოდ და უსაფრთხოდ, საზოგადოებისათვის მიუწვდომელ საცავში;
დ) თუ მომსახურება გვთავაზობს ინდივიდუალურ კონსულტაციებს, მომსახურების მიმწოდებელს აქვს შესაბამისი გარემო (ოთახი ან გამოყოფილი ადგილი), რომელიც უზრუნველყოფს მომხმარებლის ნათქვამის კონფიდენციალურობას;
ე) მომხმარებლის შესახებ ინფორმაციის გავრცელებამდე მომსახურების მიმწოდებელი მომხმარებლისგან ან მისი კანონიერი წარმომადგენლისგან იღებს წერილობით თანხმობას;
ვ) კონფიდენციალურად მიჩნეული ინფორმაცია მომხმარებლის შესახებ მისი თანხმობის გარეშე შესაძლებელია გაიცეს მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევებში, რაც აუცილებელია სახელმწიფო უშიშროების ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად;
ზ) მომსახურების მიმწოდებელი მომხმარებელს აცნობს მომსახურებისას მიღებული ინფორმაციის კონფიდენციალურობის შესახებ და ასევე, იმ შესაძლო შემთხვევების შესახებ, როდესაც კონფიდენციალურობა შეიძლება დაირღვეს;
თ) მომსახურებისათვის შეგროვებული საბუთები, სულ ცოტა, სამი წლით ინახება არქივში.
II. მომსახურებისას ინდივიდუალური მიდგომა
სტანდარტი
მოსალოდნელი შედეგი
აღსრულების მაჩვენებელი
სტანდარტი №5 – შეფასება, მომსახურების ინდივიდუალური გეგმა და შემთხვევის მართვა
მომსახურების დაწყების მომენტიდან მომსახურების მიმწოდებელი თანამშრომლობს მომხმარებელთან და, თუ შესაძლებელია, მის ოჯახთან. თანამშრომლობის საფუძველზე მომზახურების მიმწოდებელი აფასებს მომხმარებლის მდგომარეობას და ადგენს მომხმარებლის მომსახურების ინდივიდუალურ გეგმას. მომსახურების გეგმა და მიწოდება ასახავს და ითვალისწინებს მომხმარებლის ინდივიდუალურ საჭიროებებს, ძლიერ მხარეებსა და რესურსებს. თითოეული მომხმარებლის მომსახურების გეგმა განიხილება მომხმარებელთან (და, თუ შესაძლებელია, მის ოჯახთან) და მომხმარებლის მიერ დასახელებულ პირ(ებ)თან ერთად დროის დადგენილ მონაკვეთში. მომსახურების თავისებურებიდან გამომდინარე მომსახურება ხორციელდება შემთხვევის ინდივიდუალური მართვის ფარგლებში, რაც გულისხმობს მომხმარებლის სოციალურ გარემოში ინტეგრირების ხელშეწყობას.
მომხმარებელს სთავაზობენ მომსახურებას, რომელიც მის განსაკუთრებულ საჭიროებებზეა მორგებული. მომხმარებელსა და მის ოჯახს აქვთ საშუალება, რომ საკუთარი წვლილი შეიტანონ შეფასებისა და ზრუნვის დაგეგმვის პროცესში. მომხმარებლისთვის აშკარაა, რომ ინდივიდუალური მიდგომით მიწოდებული მომსახურება ეფექტურია.
ა) მომხმარებელსა და მომსახურების მიმწოდებელს შორის თანამშრომლობა იწყება შეთანხმების გაფორმებით. შეთანხმება მოიცავს ორივე მხარის უფლება-მოვალეობებს;
ბ) მომსახურების მიმწოდებელი მომხმარებლის მდგომარეობის შეფასების საფუძველზე, აღსაზრდელთან და მის ოჯახთან ერთად, აღსაზრდელის დაწესებულებაში ჩარიცხვიდან 30 დღის განმავლობაში ადგენს მომსახურების ინდივიდუალურ გეგმას (შემდგომში – გეგმა);
გ) გეგმა ნათლად აღწერს:
გ.ა) რა სახის მხარდაჭერას იღებს მომხმარებელი;
გ.ბ) რა სახის მხარდაჭერას ახორციელებს მომსახურების მიმწოდებელი შესაძლებლობის შემთხვევაში ბავშვის ოჯახთან ურთიერთობის შესანარჩუნებლად;
გ.გ) მომსახურების მიწოდების განრიგს;
გ.დ) მომსახურების მიწოდების მოსალოდნელ შედეგებს;
გ.ე) მომსახურების მიმწოდებლის მიერ დასახელებული გეგმის შესრულებაზე პასუხისმგებელი პირის ვინაობას და ვალდებულებებს;
გ.ვ) მომხმარებლის ვალდებულებას, მოიქცეს გეგმის შესაბამისად;
დ) მომხმარებლებისთვის ხელმისაწვდომია საკუთარი მომსახურების გეგმა და მათ აქვთ ამ გეგმის ასლი;
ე) პერიოდულად, შეთანხმებული განრიგის შესაბამისად (სულ ცოტა, 6 თვეში ერთხელ), მომხმარებელთან ერთად ხდება მისი პირადი გეგმის გადახალისება;
ვ) შემთხვევის მართვის პრაქტიკის არსებობისას მართვა მოიცავს შემდეგ ძირითად ასპექტებს:
ვ.ა) შეფასება;
ვ.ბ) დაგეგმვა;
ვ.გ) სხვა სამსახურებში გადაგზავნა;
ვ.დ) მონიტორინგი;
ვ.ე) სამართლებრივი დაცვა;
ვ.ვ) მომხმარებელისთვის მიწოდებული სხვადასხვა მომსახურების კოორდინაცია;
ვ.ზ) შემდგომი ღონისძიებები.
III. ბავშვის განვითარება და არადისკრიმინირებული მიდგომა
სტანდარტი
მოსალოდნელი შედეგი
აღსრულების მაჩვენებელი
სტანდარტი №6 – ემოციური და სოციალური განვითარება
მომსახურების მიმწოდებელი უზრუნველყოფს და ხელს უწყობს ბავშვის პიროვნებად ჩამოყალიბებას. ბავშვი არ არის შეზღუდული თავისი შესაძლებლობების გამოვლენაში და ეძლევა მაქსიმალური თავისუფლება, მიწოდებული ინფორმაციის საფუძველზე, მიიღოს სათანადო გადაწყვეტილებები.
მომსახურების მიმწოდებელი უზრუნველყოფს და ხელს უწყობს ბავშვის ოჯახის წევრებთან, ახლობლებთან სოციალური კონტაქტების დამყარებას, შენარჩუნებასა თუ გაძლიერებას, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც მშობელს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით უფლება არ აქვს ნახოს ბავშვი.
მომსახურებაში შექმნილი გარემო ხელს უწყობს ბავშვთა ემოციურ და სოციალურ განვითარებას, ამზადებს მათ დამოუკიდებლად ცხოვრებისთვის, ხელს უწყობს მათ სოციალურ ინტეგრაციას, და ოჯახის გამთლიანებას (თუკი ეს შესაძლებელია).
ბავშვებს ესმით, თუ რა შედეგები შეიძლება მოჰყვეს მათ საქციელს და შეგნებული აქვთ პასუხისმგებლობა საკუთარ ქმედებაზე.
ა) მომსახურება ბავშვს უწევს ემოციურ მხარდაჭერას და აძლევს მას შესაძლებლობას, დაამყარონ ურთიერთობა მომუშავე პერსონალთან და საკუთარ თანატოლებთან, რათა ბავშვი ჩამოყალიბდეს ჯანსაღ და გაწონასწორებულ პიროვნებად. ბავშვს შეუძლია ამა თუ იმ პრობლემის განხილვა მასთან მომუშავე ძირითად მზრუნველთან;
ბ) მომსახურება ეხმარება ბავშვს არსებული მდგომარეობის გააზრებაში და სირთულეების გადაჭრის გზების ძიებაში;
გ) მომსახურება ეხმარება ბავშვს იმის გაანალიზებაში, თუ როგორ უნდა გამოიყენოს საკუთარი უნარები და შესაძლებლობები, რათა ჩამოყალიბდეს საზოგადოების დამოუკიდებელ წევრად;
დ) მომსახურება ეხმარება ბავშვს, გაიაზროს, თუ რა ზეგავლენა აქვს მის ქცევას სხვებზე და როგორ შეუძლია მას საკუთარი თავის მართვა საზოგადოების საკეთილდღეოდ;
ე) მომსახურების მიმწოდებელი ბავშვების ქცევას მართავს არაძალადობრივი მეთოდებით და კრიზისის ინტერვენციის საშუალებებით;
ვ) მომსახურება ბავშვის განვითარების ხელშეწყობის მიზნით, ეხმარება ბავშვს საკუთარი ძლიერი მხარეების, რესურსებისა და შესაძლებლობების გაანალიზებაში;
ზ) მომსახურების მიმწოდებელი ხელს უწყობს მშობელს: საკუთარ შვილთან კარგი ურთიერთობების შენარჩუნებაში, მშობლის ფუნქციებისა და მოვალეობების შესრულებასა და ოჯახის სტაბილურობის შენარჩუნებაში; დაწვრილებით განიხილავენ ვიზიტის დეტალებს (ვიზიტის ხანგრძლივობა, შეხვედრის ადგილი და ა.შ.);
თ) მომსახურების მიმწოდებელი ხელს უწყობს ბავშვს სოციალური კონტაქტების დამყარებაში;
ი) ბავშვს, მომსახურების მიზნების გათვალისწინებით, აქვს უფლება, იქონიოს პირადი ნივთები და მათი შესანახი ადგილი (მაგ: კარადა, ტუმბო);
კ) თითოეული ბავშვი, ასაკის შესაბამისად, იცნობს 1989 წლის 29 ნოემბრის ,,ბავშვთა უფლებათა კონვენციას“ და ბავშვთა დაცვის მოქმედი კანონმდებლობის პრინციპებს და იგი მომსახურებაში მას მიეწოდება მისთვის გასაგები ფორმით;
ლ) ბავშვი, რომელზეც მომსახურების მიმწოდებელი ზრუნავს, დაცულია მომსახურებით მოსარგებლე სხვა ბავშვების მხრიდან ძალადობისა და დაშინებისგან.
სტანდარტი №7 – განათლება
მომსახურების მიმწოდებელი ხელს უწყობს ბავშვის ჩართვას ზოგადსაგანმანათლებლო სისტემაში; ბავშვისათვის ხელმისაწვდომია მისი ასაკისა და შესაძლებლობების შესაბამისი განვითარების პროგრამები (დამოუკიდებელი ცხოვრებისათვის საჭირო უნარ-ჩვევების შესაძენად). გარდა ამისა, მომსახურებაში შექმნილია დამაკმაყოფილებელი მატერიალურ-ტექნიკური გარემო მომხმარებლის მეცადინეობისათვის.
ბავშვს მაქსიმალურად უწყობენ ხელს განათლების მიღებაში, ვინაიდან განათლება ბავშვს ეხმარება თავისი პოტენციალის რეალიზებაში და არის მისი დამოუკიდებელი ცხოვრების განმსაზღვრელი კომპონენტი.
ა) მომსახურების მიმწოდებელი ხელს უწყობს სოციალური ინტეგრაციისა და განათლების მიღების მიზნით ბავშვების ჩართვას ზოგადსაგანმანათლებლო სისტემაში;
ბ) იმ ბავშვებზე, რომლებზეც არსებობს ინდივიდუალური სასწავლო გეგმა, მომსახურების მიმწოდებელი თანამშრომლობს ზოგადსაგანმანათლებლო სისტემასთან ამ გეგმის განხორციელებისათვის;
გ) მომსახურების მიმწოდებელი აწარმოებს ბავშვის საგანმანათლებლო პროცესში ჩართვაზე მონიტორინგს;
დ) მომსახურების მიმწოდებელი წაახალისებს ბავშვს გაკვეთილების შემდეგ მონაწილეობა მიიღოს დამატებით სასწავლო პროგრამებში;
ე) მომსახურების მიმწოდებელი უზრუნველყოფს ბავშვს საგანმანათლებლო პროცესისა და დამატებითი მეცადინეობებისათვის საჭირო ინვენტარითა და მეცადინეობისთვის საჭირო პირობებით;
ვ) მომსახურების მიმწოდებელი ხელს უწყობს 14 წლის ასაკიდან ბავშვების პროფესიული ორიენტაციის გამორკვევას, ასევე, თანამშრომლობს დამსაქმებლებთან აღსაზრდელთა დასაქმების მიზნით.
სტანდარტი № 8 – დასვენებისა და გაჯანსაღების (რეკრეაცია) შესაძლებლობები
მომსახურების შინაარსიდან გამომდინარე, მომსახურების მიმწოდებელი გამართავს ბავშვისთვის ისეთ სოციალურ, რეკრეაციულ/გამაჯანსაღებელ და გასართობ ღონისძიებებს, რომლებიც ხელს შეუწყობს: ბავშვის დამოუკიდებლობისა და სოციალური უნარების განვითარებას, მის კეთილდღეობასა და პიროვნულ ზრდას. ბავშვს ხელს შეუწყობენ და წაახალისებენ, რათა მან დაიწყოს ან გააგრძელოს თავისუფალ დროს მისთვის საინტერესო საქმის კეთება. საქმისა, რომელიც ხელს უწყობს ბავშვში საკუთარი თავისადმი რწმენის გაძლიერებას და უნარ-ჩვევების განვითარებას. ბავშვი მონაწილეობს მისი გაჯანსაღებისა და დასვენების გეგმის შემუშავებასა და ორგანიზებაში.
მომსახურების მიმწოდებლის მიერ შეთავაზებული აქტივობები ხელს უწყობს ბავშვის ემოციურ, ფიზიკურ, სოციალურ, ინტელექტუალურ და შემოქმედებით განვითარებას.
ა) მომსახურების მიმწოდებელი გეგმავს თამაშებსა და ღონისძიებებს (რომლებიც ხორციელდება როგორც შენობაში, ისე მის გარეთ/ღია ცის ქვეშ);
ბ) მომსახურების მიმწოდებელი აღჭურვილია ბავშვების ასაკისა და ინტერესების შესაბამისი რესურსებით;
გ) ვიდეოფილმების, კომპიუტერული თამაშების, ტელევიზორისა და ინტერნეტის მოხმარება (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) შეესაბამება აღსაზრდელის ასაკობრივ მოთხოვნილებებს და დაბალანსებულია დასვენება-გაჯანსაღების სხვა ღონისძიებებთან მიმართებაში.
სტანდარტი № 9 – ბავშვის ჯანმრთელობის ხელშეწყობა და დაცვა
მომსახურებაში შექმნილია მომხმარებლის ფიზიკური და ემოციური ჯანმრთელობისათვის აუცილებელი და ხელშემწყობი პირობები. მომხმარებელს მიაწოდებენ ინფორმაციას მისი ჯანმრთელობისა და საკუთარი თავის მოვლის შესახებ. მომსახურების მიმწოდებელი უზრუნველყოფს, რომ მომხმარებელს ხელი მიუწვდება იმუნიზაციასა და სამედიცინო პროფილაქტიკურ შემოწმებაზე. მომხმარებელს აქვს ჯანსაღი და ასაკისთვის შესაფერისი კვების რაციონი, დაბალანსებულია მისი ფიზიკური დატვირთვა და დასვენება. ხოლო, საჭიროების შემთხვევაში, მომხმარებელი კვალიფიციური სამედიცინო მომსახურებით იქნება უზრუნველყოფილი.
მომხმარებლები იმყოფებიან ჯანსაღ გარემოში, სადაც წახალისებულია ცხოვრების ჯანსაღი წესი, გამოვლენილი და დაკმაყოფილებულია მათი ჯანმრთელობის მოთხოვნილებები.
ა) მომსახურების მიმწოდებელი ხელს უწყობს ბავშვს:
ა.ა) ჩაიტაროს იმუნიზაცია;
ა.ბ) მიიღოს სასწრაფო სამედიცინო დახმარება;
ა.გ) მიიღოს პირველადი სამედიცინო დახმარება;
ა.დ) ჰქონდეს კვების ჯანსაღი რეჟიმი (საკვებსა და ენერგიაზე, ასაკის შესაბამისი, ფიზიოლოგიური მოთხოვნილების თანახმად);
ა.ე) ჰქონდეს შესაძლებლობა ფიზიკური აქტივობისა და დასვენების;
ა.ვ) მიიღოს რჩევები პირადი ჰიგიენის საკითხებზე;
ა.ზ) მიიღოს რჩევები სექსუალური საკითხების შესახებ;
ა.თ) მიიღოს რჩევები ჯანსაღი ცხოვრების წესზე;
ბ) მომსახურების მიმწოდებელი სპეციალურ ჟურნალში აღრიცხავს ბავშვთა უბედურ შემთხვევებს;
გ) მომსახურების მიმწოდებელი ზრუნავს, რომ მედიკამენტები უსაფრთხოდ და ბავშვებისთვის მიუწვდომელ საცავში ინახებოდეს;
დ) მომსახურების მიმწოდებელი ახორციელებს ინფექციებზე კონტროლს; კარანტინით და ექიმის მიერ რეკომენდებული სხვა ღონისძიებებით ცდილობს მათ თავიდან აცილებას;
ე) მომსახურების მიმწოდებელს აქვს რეგულარული კავშირი მკურნალ ექიმთან (თუ ასეთი არსებობს).
სტანდარტი №10 – კვება
მომსახურების მიმწოდებელი უზრუნველყოფს მომხმარებელს უსაფრთხო საკვებით, რომელიც აკმაყოფილებს მომხმარებლის ფიზიოლოგიურ მოთხოვნილებებს საკვებსა და ენერგიაზე, ამასთან, ითვალისწინებს მომხმარებლის ინდივიდუალურ მოთხოვნილებებს. მომსახურების მიმწოდებელი მომხმარებელთან პროპაგანდას უწევს ჯანსაღ კვებას. სამედიცინო ჩვენების არაარსებობის შემთხვევაში იგი მომხმარებელს არ აძალებს ჭამას. ასევე არ უზღუდავს საკვებს დასჯის მიზნით.
მომხმარებელს აწვდიან იმ ხარისხისა და რაოდენობის საკვებს, რომელიც აკმაყოფილებს მის ინდივიდუალურ საჭიროებებს.
ა) მომსახურების მიმწოდებელი უზრუნველყოფს, რომ მომხმარებელმა მიიღოს უსაფრთხო საკვები, რომელიც აკმაყოფილებს თითოეული მომხმარებლის (განსაკუთრებით ჩვილი და მცირეწლოვანი ბავშვების, არსებობის შემთხვევაში ორსული ან მეძუძური დედების) საჭიროებებს;
ბ) მომხმარებელი დღე-ღამის განმავლობაში უზრუნველყოფილია საკმარისი რაოდენობის ჯანმრთელობისათვის უსაფრთხო და ტექნიკური რეგლამენტით დადგენილი პარამეტრების შესაბამისი სასმელი წყლით;
გ) მუშავდება და დეტალურად აღირიცხება მენიუ/განრიგი, რათა დადგინდეს რამდენად შეესაბამება კვება მომხმარებელთა ფიზიოლოგიურ მოთხოვნილებებს;
დ) მომხმარებელთა კვებისთვის განკუთვნილი სათავსი შედგება შესაბამისად აღჭურვილი სამზარეულო და სასადილო ნაწილებისაგან, რომლებშიც მუდმივად სისუფთავე და წესრიგია;
ე) კვებას აქვს სოციალური დატვირთვა და ეს ბავშვებისთვის სასიამოვნო პროცესია;
ვ) თუ ბავშვს ესაჭიროება დახმარება ჭამის პროცესში, მას ეხმარებიან.
IV. ძალადობისგან დაცვა
სტანდარტი
მოსალოდნელი შედეგი
აღსრულების მაჩვენებელი
სტანდარტი №11 – ზრუნვა და მეთვალყურეობა
მომსახურების მიმწოდებელი ქმნის ბავშვის განვითარებისათვის შესაფერის გარემოს და ბავშვთან ურთიერთობაში გამოიყენებს მხოლოდ ზრუნვისა და აღზრდის მეთოდებს, რომლებიც არ გულისხმობს ფიზიკურ დასჯასა და ემოციურ ძალადობას.
მომხმარებელი მომსახურების განმავლობაში დაცულია ნებისმიერი სახის ძალადობისა და უგულებელყოფისაგან.
ა) მომხმარებელთა მიმართ გამოიყენება ქცევის მართვის პოზიტიური ფორმები. (მაგ. წახალისება, შექება, დაჯილდოება და სხვა);
ბ) იმ შემთხვევაში, თუ მომხმარებელი მაინც არღვევს მომსახურებაში მიღებულ ქცევის წესებს, დასაშვებია მისი ქცევის შეზღუდვა არაძალადობრივი მეთოდების გამოყენებით;
გ) მომსახურების მიმწოდებელს არა აქვს უფლება გამოიყენოს ფიზიკური შეზღუდვა, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც არსებობს საკუთარი თავის და სხვების დაზიანების საშიშროება;
დ) ბავშვები, რომლებზეც მომსახურების მიმწოდებელი ზრუნავს, დაცულნი არიან მომსახურებით მოსარგებლე სხვა ბავშვების მხრიდან ძალადობისა და დაშინებისგან;
ე) ბავშვის დაკარგვის შემთხვევაში მომსახურების მიმწოდებელი დაუყოვნებლივ ატყობინებს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შესაბამის სამსახურს, მის კანონიერ წარმომადგენელს;
ვ) მომსახურებაში მყოფი მომხმარებელი დაცულია ყველა ფორმის ძალადობისა და უგულებელყოფისგან;
ზ) მომსახურების მიმწოდებლის რომელიმე თანამშრომლის მხრიდან მომხმარებელზე ძალადობის ან უგულებელყოფის ფაქტის ან ეჭვის არსებობის შემთხვევაში, მომსახურების მიმწოდებელი უზრუნველყოფს ამ პირის გარიდებას მომხმარებლისგან და სტანდარტ №12 შესაბამისი ღონისძიებების გატარებას.
სტანდარტი №12 – ძალადობისგან დაცვა
მომსახურების მიმწოდებელი გამოავლენს მომსახურების მიღმა მომხდარ (მაგ.: ოჯახში, სკოლაში და სხვა) ძალადობის უგულებელყოფის შემთხვევებს ან ამგვარი შემთხვევის საფრთხეს და რეაგირებს მათზე.
მომსახურების მიღმა მომხდარ ნებისმიერი სახის (ემოციური, ფიზიკური თუ სექსუალური) ძალადობის ფაქტსა და საფრთხეზე დაუყოვნებლივ რეაგირებენ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ეს მომსახურების გარეთ მოხდა.
ა) მომსახურების მიმწოდებელი ემორჩილება მოქმედ კანონმდებლობას (მაგ., საქართველოს კანონი ოჯახში ძალადობის აღკვეთის, ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების შესახებ);
ბ) თუ მომსახურების მიმწოდებელს ეჭვი გაუჩნდა ან შეატყობინეს ბავშვზე ძალადობის შესახებ, ის დაუყოვნებლივ აცნობებს ამის შესახებ პოლიციასა და მეურვეობისა და მზრუნველობის ადგილობრივ ოგრანოს;
გ) მომსახურების მიმწოდებელი უზრუნველყოფს მომხმარებელს პირველადი ფსიქო-სოციალური დახმარებით;
დ) ძალადობის ყველა ფაქტი თუ განცხადება ძალადობის შესახებ, ასევე, საპასუხოდ გატარებული ღონისძიებები, წერილობით აღირიცხება;
ე) ინფორმაცია სიცოცხლისთვის სახიფათო შემთხვევის შესახებ დაუყოვნებლივ მიეწოდება მეურვეობისა და მზრუნველობის ადგილობრივ ორგანოს, მშობლებს, ბავშვის კანონიერ წარმომადგენელს და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შესაბამის სამსახურს.
V. ფიზიკური გარემო
სტანდარტი
მოსალოდნელი შედეგი
აღსრულების მაჩვენებელი
სტანდარტი №13 – უსაფრთხო გარემოს უზრუნველყოფა
მომსახურების მიმწოდებელი უზრუნველყოფს მომხმარებელს უსაფრთხო და დაცული გარემოთი. მომსახურების მიმწოდებელი ატარებს ღონისძიებებს, რათა მომსახურების ადგილებში თავიდან იქნეს აცილებული უბედური შემთხვევები და არ დაშავდეს მომხმარებელი. ასევე დაცულია მომხმარებლის პირადი ნივთები. მომხმარებელი ინფორმირებულია პოტენციური საფრთხისა და საშიშროების შესახებ.
მომსახურებაში შექმნილია მომხმარებლის უსაფრთხოებისათვის საჭირო ფიზიკური გარემო.
ა) მომსახურების მიმწოდებლის ტერიტორიაზე ყველასათვის ხელმისაწვდომია პოლიციის, სახანძროს, სასწრაფო სამედიცინო დახმარების, გაზის, ელექტროენერგიის და წყლის მომწოდებელი ადგილობრივი მომსახურებების, მეურვეობისა და მზრუნველობის ადგილობრივი ორგანოს საკონტაქტო ინფორმაცია (ასეთის არსებობის შემთხვევაში);
ბ) მომსახურების მიმწოდებლის შენობაში ან მის მიმდებარე ტერიტორიაზე ხელმისაწვდომია ტელეფონი;
გ) მომსახურების მიმწოდებლის ტერიტორიაზე (მოქმედი წესების შესაბამისად) დაცულია ხანძარსაწინააღმდეგო უსაფრთხოება;
დ) მოსახურებაში უზრუნველყოფილია პირადი ნივთების ხელშეუხებლობა;
ე) კონტროლდება პირთა შესვლა მომსახურების მიმწოდებლის ტერიტორიაზე;
ვ) გაზის, ელექტროენერგიის, წყლის გაყვანილობისა და გათბობის სისტემების დამონტაჟება მომსახურების მიმწოდებლის ტერიტორიაზე ხორციელდება საქართველოში მოქმედი უსაფრთხოების წესების დაცვით;
ზ) მომსახურების მიმწოდებელს აქვს გაზის, ელექტროენერგიის, წყლის და გამათბობელი სისტემების წესისამებრ დამონტაჟების საბუთები. ეს საბუთები ინახება მომსახურების მიმწოდებლის ტერიტორიაზე და ხელმისაწვდომია შემოწმებისთვის;
თ) გაზგაყვანილობა, ელექტრომოწყობილობები და აღჭურვილობები, ცხელი წყლის და გათბობის სისტემები, საკვების მომზადებისა და შენახვის ადგილები მოწმდება საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად.
სტანდარტი №14 – მომხმარებელზე ორიენტირებული გარემო
მომსახურებისთვის განკუთვნილი შენობა-ნაგებობის ადგილმდებარეობა, გარეგნული მხარე და ფართობი შეესაბამება მომსახურების მიზანს და აკმაყოფილებს მომხმარებლის საჭიროებებს. ეს გულისხმობს, რომ ფიზიკური გარემო არის მოსახერხებელი, მაქსიმალურად მიახლოებული ოჯახურ გარემოსთან, გარემონტებული და ადვილად მისადგომი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ადამიანისთვის.
მომსახურების მიმწოდებელი უზრუნველყოფს მომსახურების მიმწოდებლის ტერიტორიაზე ჰიგიენური ნორმების დაცვასა და პროპაგანდას გაუწევს ამ ნორმებს მომხმარებელთა შორის.
მომხმარებელს ისეთ გარემოში ემსახურებიან, რომელიც შეესაბამება მომსახურების მიზანს, ნაირსახეობას და სათანადოდ აკმაყოფილებს მომხმარებლის კონკრეტულ საჭიროებებს. მომსახურება ხორციელდება სუფთა და ჰიგიენურ გარემოში.
ა) მომსახურების მიწოდებისათვის განკუთვნილი შენობა აკმაყოფილებს შემდეგ ნორმებს:
ა.ა) არის ადვილად მისადგომი;
ა.ბ) არის სუფთა;
ა.გ) არის ნათელი (სათანადო ბუნებრივი განათებით);
ა.დ) კარგად ნიავდება;
ა.ე) უზრუნველყოფილია სეზონის შესაბამისი ტემპერატურით;
ა.ვ) თავისუფალია ტოქსიკური ნივთიერებებისგან;
ა.ზ) აკმაყოფილებს საყოფაცხოვრებო პირობებს და არის აღჭურვილი მომსახურების სპეციფიკის შესაბამისად.
ბ) მომსახურების მიმწოდებელი, რომელიც ზრუნავს მომხმარებელზე 6 და მეტი საათის განმავლობაში, ხელი მიუწვდება უსაფრთხო გარე ტერიტორიაზე.
გ) ფიზიკური გარემო კომფორტულია და მაქსიმალურად მიმსგავსებული ოჯახურ გარემოს;
დ) მომსახურებაში გამიჯნულია ინდივიდუალური და საზოგადო თავშეყრის ადგილები;
ე) მომსახურებაში ტელესაკომუნიკაციო საშუალებები განლაგებულია პირადი საუბრებისათვის ხელსაყრელ ადგილზე;
ვ) თუ მომსახურების მომხმარებლებს უწევთ დასვენება/დაძინება, თითოეული მომხმარებელი უზრუნველყოფილია სუფთა თეთრეულითა და პირსახოცით;
ზ) თითოეულ მომხმარებელს აქვს პირადი ჰიგიენის ინდივიდუალური ნივთები, მაგ.: პირსახოცი, კბილის ჯაგრისი და სხვა;
თ) მომსახურებაში გამოიყენება სათანადო რაოდენობის თიხის, ფაიფურის, ან ქაშანურისაგან დამზადებული ჩაისა და სადილის ჭურჭელი (თეფშები, ფინჯნები, ლანგრები) და უჟანგავი ლითონის კოვზები, დანები და ჩანგლები;
ი) მომხმარებლის მომსახურების დროს გათვალისწინებულია ერგონომიული პრინციპები.
VI. მომსახურების ადმინისტრირება
სტანდარტი
მოსალოდნელი შედეგი
აღსრულების მაჩვენებელი
სტანდარტი № 15 – მართვა
მართვა არის პროცესი, რომლის საშუალებითაც შესაძლებელი ხდება მომსახურების მიზნების მიღწევა. მომსახურების ხელმძღვანელი მართავს მომსახურებას დაგეგმვით, ორგანიზებით, ხელმძღვანელობით და კონტროლის განხორციელებით.
მომსახურების მიმწოდებელი თანამშრომლებს უქმნის პროფესიული განვითარების შესაძლებლობებს. მომსახურების ხელმძღვანელი თანამშრომლებს აცნობს ქცევის ეთიკურ ნორმებს და უზრუნველყოფს მის დაცვას მუშაობის პროცესში. თანამშრომლების რაოდენობა შეესაბამება ამ სტანდარტის მოთხოვნებს.
მომსახურების მიზნები და ამოცანები მიღწეულია. მომსახურებაში ზრუნვა ხორციელდება ბავშვზე ზრუნვის სტანდარტების შესაბამისად.
ა) მომსახურების მიმწოდებელს შემუშავებული აქვს მომსახურების განვითარების და ხარისხის გაუმჯობესების გეგმა;
ბ) თანამშრომლებისათვის არსებობს სამუშაო აღწერილობები;
გ) მომსახურების ხელმძღვანელი უზრუნველყოფს თანამშრომელთა რეგულარულ ზედამხედველობას და მათთვის პროფესიული განვითარების შესაძლებლობის შექმნას;
დ) მომსახურებაში დასაქმების მსურველები წარმოადგენენ: (1) ცნობას ნასამართლობის შესახებ; (2) ცნობას ჯანმრთელობის შესახებ და ფსიქიატრის დასკვნას; (3) შესაბამისი განათლების დამადასტურებელ დოკუმენტს; (4) ბიოგრაფიას; (5) რეკომენდატორის საკონტაქტო მონაცემებს;
ე) მომსახურების მიმწოდებელი ახალ თანამშრომლებს, მიღებიდან არა უგვიანეს ორი კვირისა, უტარებს საორიენტაციო შეხვედრას, რომელზეც მათ აცნობს:
ე.ა) მომსახურების მისიას და მიზნებს; მათი განხორციელების პრინციპებს;
ე.ბ) მომხმარებელთა სამიზნე ჯგუფის მახასიათებლებს;
ე.გ) მომსახურების აღწერილობას და არსებულ რესურსებს;
ე.დ) მიწოდებული მომსახურების სტანდარტებს;
ე.ე) სამუშაოს აღწერილობას;
ე.ვ) ანგარიშგების მოთხოვნებს;
ე.ზ) თანამშრომლებისა და მომხმარებლებისთვის გაპროტესტების პროცედურებს;
ე.თ) კომპენსაციას და შეღავათებს;
ე.ი) შინაგანაწესს.
ვ) მომსახურების მიმწოდებელი უზრუნველყოფს პირადი საქმის წარმოებას თითოეულ თანამშრომელზე. პირადი საქმე კონფიდენციალური დოკუმენტია და ინახება კონტრაქტის ვადის გასვლიდან ერთი წლის განმავლობაში;
ზ) მომსახურების ხელმძღვანელი უზრუნველყოფს ბავშვებთან უშუალოდ კონტაქტში მყოფი თანამშრომლების სათანადო რაოდენობას, რომელიც აუცილებელია ხარისხიანი მომსახურების მიწოდებისთვის;
ბავშვთა კატეგორია
ბავშვი-ზრდასრული თანაფარდობა
ჯგუფის მაქს. სიდიდე
დღე
ღამე
გასვლები
0-დან 1 წლამდე ასაკის ბავშვები (მათ შორის, შშმ ბავშვები)
3:1
4:1
1:1
6
1-დან 18 წალმდე შშმ ბავშვები და 1-დან 3 წლამდე ასაკის ბავშვები
4:1
5:1
2:1
8
3-დან 6 წლამდე (გარდა შშმ ბავშვებისა)
5:1
6:1
4:1
8
6-დან 9 წლამდე (გარდა შშმ ბავშვებისა)
8:1
10:1
6:1
12
9-დან 12 წლამდე (გარდა შშმ ბავშვებისა)
10:1
15:1
6:1
18
12-დან 18 წლამდე (გარდა შშმ ბავშვებისა)
10:1
15:1
6:1
24
თ) თუ მომსახურების მიმწოდებლის ტერიტორიაზე სხვადასხვა ასაკის მომხმარებლები არიან და მათ შორის არიან 0-1 წლამდე ასაკის და/ან შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ბავშვები, მომსახურების მიმწოდებელი ბავშვებისა და ზრდასრული ადამიანების თანაფარდობას ითვლის ცხრილის საფუძველზე და ბავშვის საჭიროებებისა და მოთხოვნილებებიდან გამომდინარე მათ ოპტიმალურად დასაკმაყოფილებლად;
ი) მომსახურების მიმწოდებელს შინაგანაწესით განსაზღვრული აქვს ეთიკური ნორმები ყველა იმ თანამშრომლისათვის, რომელიც უშუალოდ ზრუნავს ბავშვებზე. ეს ნორმები ითვალისწინებს:
ი.ა) კონფიდენციალურობის ხელშეუხებლობას;
ი.ბ) მომხმარებელთა ღირსეულ მოპყრობას;
ი.გ) მომსახურების მიმწოდებლის მიერ შემუშავებული სტრატეგიისა და პროცედურების ერთგულებას;
ი.დ) ალკოჰოლის და/ან ნარკოტიკების აკრძალვას;
ი.ე) პირადი ჰიგიენის მოთხოვნებს.
კ) თუ რომელიმე თანამშრომელმა დაარღვია შინაგანაწესით განსაზღვრული ეთიკის ნორმები, საქმეს იძიებენ და მის წინააღმდეგ იყენებენ ხელშეკრულების ან/და შინაგანაწესით ან/და კანონმდებლობით გათვალისწინებულ ზომებს;
ლ) მომსახურება რომ უფრო მეტად იყოს ორიენტირებული ბავშვზე, მომსახურების ხელმძღვანელი გადასინჯავს მომსახურების როლსა და მიზნებს და, საჭიროებისამებრ, ცვლის მათ;
მ) მომსახურების ხელმძღვანელი ზრუნავს, რომ მომხმარებელს ჰქონდეთ უფლება თავისუფლად და უსაფრთხოდ გამოთქვან საკუთარი აზრი მომსახურების თაობაზე და აჩვენებს, თუ როგორ ხორციელდება მომხმარებელთა მოსაზრებების გათვალისწინება;
ნ) მომსახურების ხელმძღვანელი ზრუნავს, რომ მოხალისეებმა და სტუდენტებმა ორგანიზებულად იმუშაონ და დაიცვან ეთიკის ნორმები.