,,საამფეთქებლო სამუშაოების უსაფრთხოების წესების“, ,,სამრეწველო დანიშნულების ფეთქებადი მასალების დანაკლისის ტექნიკური გამოკვლევისა და აღრიცხვის ინსტრუქციის“, ,,ფეთქებადი მასალების სახელმწიფო რეესტრის წარმოებისა და რეგისტრაციის ინსტრუქციის“ დამტკიცების თაობაზე“
მიღების თარიღი 16.05.2006
გამომცემი ორგანო დახარჯული ფეთქებადი მასალების რაოდენობა
ნომერი №95
სარეგისტრაციო კოდი 300.010.000.10.003.000.479
გამოქვეყნების წყარო სსმ, 68, 18/05/2006
📄 ტექსტზე გადასვლა ↓
16.05.2006 მიღება
დამატებითი მეტამონაცემები (15)
| 1 | 2 |
| 2 | შემინვის შემთხვევითი დაზიანება |
| 3 | მინების მთლიანი დამსხვრევა, კარების და ჩარჩოების ნაწილობრივი დაზიანება, შიგა მსუბუქი ტიხრებისა და ბათქაშის რღვევა |
| 4 | შიგა ტიხრების, ჩარჩოების, კარების მცირე ზომის შენობების სრული რღვევა |
| 5 | ნაკლებად მდგრადი ქვისა და ხის შენობების რღვევა, რკინიგზის შემადგენლობის გადაყირავება |
| 6 | 7 |
| 8 | 9 |
| 10 | 11 |
| 500 | 1.103 |
| შეთავსებადობის ჯგუფი (საშიშროების მხრივ) | ნივთიერება, ნაკეთობა |
| B | მაინიციირებელ ფეთქებად ნივთიერებათა შემცველი ნაკეთობები |
| C | სატყორცნი და სხვა დეფლაგირებული ფეთქებადი ნივთიერებები ან მათი შემცველი ნაკეთობები |
| D | მეორეული მადეტონირებელი ფეთქებადი ნივთიერებები; კვამლიანი დენთი; მადეტონირებელ ფეთქებად ნივთიერებათა შემცველი ნაკეთობები სატყორცნი მუხტებისა და ინიციირების საშუალებების გარეშე |
| F | ნაკეთობები, რომლებიც შეიცავენ მეორეულ მადეტონირებელ ფეთქებად ნივთიერებებს, ინიციირების საშუალებებსა და სატყორცნ მუხტებს (ან სატყორცნი მუხტების გარეშე) |
| G | პიროტექნიკური ნივთიერებები ან მათი შემცველი ნაკეთობები |
🕸️ გრაფი — კავშირების ვიზუალიზაცია
დოკუმენტის ტექსტი
,,საამფეთქებლო სამუშაოების უსაფრთხოების წესების“, ,,სამრეწველო დანიშნულების ფეთქებადი მასალების დანაკლისის ტექნიკური გამოკვლევისა და აღრიცხვის ინსტრუქციის“, ,,ფეთქებადი მასალების სახელმწიფო რეესტრის წარმოებისა და რეგისტრაციის ინსტრუქციის“ დამტკიცების თაობაზე“
/* Font Definitions */ @font-face {font-family:Helvetica; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Courier; panose-1:2 7 4 9 2 2 5 2 4 4;} @font-face {font-family:"Tms Rmn"; panose-1:2 2 6 3 4 5 5 2 3 4;} @font-face {font-family:Helv; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 3 2 4;} @font-face {font-family:"New York"; panose-1:2 4 5 3 6 5 6 2 3 4;} @font-face {font-family:System; panose-1:0 0 0 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:Wingdings; panose-1:5 0 0 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"MS Mincho"; panose-1:2 2 6 9 4 2 5 8 3 4;} @font-face {font-family:Batang; panose-1:2 3 6 0 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:SimSun; panose-1:2 1 6 0 3 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:PMingLiU; panose-1:2 2 5 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"MS Gothic"; panose-1:2 11 6 9 7 2 5 8 2 4;} @font-face {font-family:Dotum; panose-1:2 11 6 0 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:SimHei; panose-1:2 1 6 9 6 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:MingLiU; panose-1:2 2 5 9 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:Mincho; panose-1:2 2 6 9 4 3 5 8 3 5;} @font-face {font-family:Gulim; panose-1:2 11 6 0 0 1 1 1 1 1;} @font-face {font-family:Century; panose-1:2 4 6 4 5 5 5 2 3 4;} @font-face {font-family:"Angsana New"; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4;} @font-face {font-family:"Cordia New"; panose-1:2 11 3 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Mangal; panose-1:2 4 5 3 5 2 3 3 2 2;} @font-face {font-family:Latha; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Sylfaen; panose-1:1 10 5 2 5 3 6 3 3 3;} @font-face {font-family:Vrinda; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:Raavi; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:Shruti; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:Sendnya; panose-1:0 0 4 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:Gautami; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:Tunga; panose-1:2 11 5 2 4 2 4 2 2 3;} @font-face {font-family:"Estrangelo Edessa"; panose-1:3 8 6 0 0 0 0 0 0 0;} @font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;} @font-face {font-family:"Arial Unicode MS"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4;} @font-face {font-family:Cambria; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;} @font-face {font-family:Calibri; panose-1:2 15 5 2 2 2 4 3 2 4;} @font-face {font-family:Tahoma; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4;} @font-face {font-family:"Geo ABC";} @font-face {font-family:"Bookman Old Style"; panose-1:2 5 6 4 5 5 5 2 2 4;} @font-face {font-family:AcadNusx;} @font-face {font-family:SPLiteraturuly;} @font-face {font-family:"SPLiteraturuly MT";} @font-face {font-family:AcadMtavr;} @font-face {font-family:SPGrotesk;} @font-face {font-family:Geo_dumM;} @font-face {font-family:SPDumbadze;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} h1 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:150%; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:AcadNusx; font-weight:bold;} h2 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; letter-spacing:2.75pt; font-weight:normal;} h3 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; letter-spacing:2.5pt; font-weight:bold;} h6 {margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; page-break-after:avoid; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-weight:bold;} p.MsoHeader, li.MsoHeader, div.MsoHeader {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoFooter, li.MsoFooter, div.MsoFooter {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} span.MsoFootnoteReference {vertical-align:super;} p.MsoTitle, li.MsoTitle, div.MsoTitle {margin-top:300.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:3.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:16.0pt; font-family:"SPGrotesk","sans-serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.MsoBodyText, li.MsoBodyText, div.MsoBodyText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; line-height:150%; font-size:12.0pt; font-family:AcadNusx;} p.MsoBodyTextIndent, li.MsoBodyTextIndent, div.MsoBodyTextIndent {margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:.5in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; line-height:150%; font-size:15.0pt; font-family:AcadMtavr; vertical-align:super;} p.MsoBodyText2, li.MsoBodyText2, div.MsoBodyText2 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; line-height:12.0pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.MsoBodyText3, li.MsoBodyText3, div.MsoBodyText3 {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; line-height:150%; font-size:12.0pt; font-family:AcadNusx;} p.MsoPlainText, li.MsoPlainText, div.MsoPlainText {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; font-family:"Courier New";} p.MsoAutoSig, li.MsoAutoSig, div.MsoAutoSig {margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p {margin-right:0in; margin-left:0in; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.Normal, li.Normal, div.Normal {mso-style-name:"\[Normal\]"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:"Arial","sans-serif";} p.parlamdrst, li.parlamdrst, div.parlamdrst {mso-style-name:parlamdrst; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.sulcvlilebaxml, li.sulcvlilebaxml, div.sulcvlilebaxml {mso-style-name:sul_cvlileba_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.sataurixml, li.sataurixml, div.sataurixml {mso-style-name:satauri_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.abzacixml, li.abzacixml, div.abzacixml {mso-style-name:abzaci_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.zogadinacilixml, li.zogadinacilixml, div.zogadinacilixml {mso-style-name:zogadi_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.gansakutrebulinacilixml, li.gansakutrebulinacilixml, div.gansakutrebulinacilixml {mso-style-name:gansakutrebuli_nacili_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:-42.5pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tarigixml, li.tarigixml, div.tarigixml {mso-style-name:tarigi_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.satauri2, li.satauri2, div.satauri2 {mso-style-name:satauri2; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.danartixml, li.danartixml, div.danartixml {mso-style-name:danarti_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:right; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold; font-style:italic;} p.khelmoceraxml, li.khelmoceraxml, div.khelmoceraxml {mso-style-name:khelmocera_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-indent:14.15pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.ckhrilixml, li.ckhrilixml, div.ckhrilixml {mso-style-name:ckhrili_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:9.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.mimgebixml, li.mimgebixml, div.mimgebixml {mso-style-name:mimgebi_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:14.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.saxexml, li.saxexml, div.saxexml {mso-style-name:saxe_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.adgilixml, li.adgilixml, div.adgilixml {mso-style-name:adgili_xml; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; text-indent:14.2pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.karixml, li.karixml, div.karixml {mso-style-name:kari_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.karisataurixml, li.karisataurixml, div.karisataurixml {mso-style-name:kari_satauri_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tavixml, li.tavixml, div.tavixml {mso-style-name:tavi_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.tavisataurixml, li.tavisataurixml, div.tavisataurixml {mso-style-name:tavi_satauri_xml; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:12.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.muxlixml, li.muxlixml, div.muxlixml {mso-style-name:muxli_xml; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:42.5pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-42.5pt; line-height:12.0pt; page-break-after:avoid; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif"; font-weight:bold;} p.chveulebrivi, li.chveulebrivi, div.chveulebrivi {mso-style-name:chveulebrivi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.2pt; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;} p.data, li.data, div.data {mso-style-name:data; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.petiti, li.petiti, div.petiti {mso-style-name:petiti; margin-top:6.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.2pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:8.5pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line; font-style:italic;} p.prezident, li.prezident, div.prezident {mso-style-name:prezident; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly; layout-grid-mode:line;} p.kanoni, li.kanoni, div.kanoni {mso-style-name:kanoni; margin-top:.25in; margin-right:0in; margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in; text-align:center; font-size:12.0pt; font-family:"Geo_dumM","serif"; letter-spacing:3.0pt; font-weight:bold;} p.kitxva, li.kitxva, div.kitxva {mso-style-name:kitxva; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:5.65pt; margin-left:0in; text-align:justify; text-indent:14.2pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly; font-weight:bold;} p.pasuxi, li.pasuxi, div.pasuxi {mso-style-name:pasuxi; margin-top:0in; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:56.7pt; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:-28.35pt; text-autospace:none; font-size:12.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.Style1, li.Style1, div.Style1 {mso-style-name:Style1; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.chveulebrivi-wigni, li.chveulebrivi-wigni, div.chveulebrivi-wigni {mso-style-name:chveulebrivi-wigni; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:22.7pt; text-autospace:none; font-size:10.0pt; font-family:SPLiteraturuly;} p.satauri, li.satauri, div.satauri {mso-style-name:satauri; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:center; font-size:13.0pt; font-family:"SPLiteraturuly MT"; font-weight:bold;} p.tarigi, li.tarigi, div.tarigi {mso-style-name:tarigi; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} p.muxliparl, li.muxliparl, div.muxliparl {mso-style-name:muxli_parl; margin-top:12.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:0in; margin-left:14.15pt; margin-bottom:.0001pt; text-indent:-14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"SPDumbadze","serif"; font-weight:bold;} p.petitixml, li.petitixml, div.petitixml {mso-style-name:petiti_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:11.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.cignixml, li.cignixml, div.cignixml {mso-style-name:cigni_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:12.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} p.StylecxrilixmlSylfaen, li.StylecxrilixmlSylfaen, div.StylecxrilixmlSylfaen {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} span.StylecxrilixmlSylfaenChar {mso-style-name:"Style cxrili_xml + Sylfaen Char"; mso-style-link:"Style cxrili_xml + Sylfaen"; font-family:"Sylfaen","serif";} p.kodixml, li.kodixml, div.kodixml {mso-style-name:kodi_xml; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-indent:14.15pt; font-size:10.0pt; font-family:"Sylfaen","serif";} span.msoIns {mso-style-name:""; text-decoration:underline; color:teal;} span.msoDel {mso-style-name:""; text-decoration:line-through; color:red;} /* Page Definitions */ @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:35.95pt 45.0pt .25in .75in;} div.Section1 {page:Section1;} @page Section2 {size:8.5in 11.0in; margin:.5in .5in 17.85pt .5in;} div.Section2 {page:Section2;} @page Section3 {size:11.0in 8.5in; margin:.5in 81.0pt 17.85pt 81.0pt;} div.Section3 {page:Section3;} @page Section4 {size:8.5in 11.0in; margin:.5in .5in 17.85pt 27.0pt;} div.Section4 {page:Section4;} @page Section5 {size:11.0in 8.5in; margin:.5in 81.0pt 17.85pt 1.25in;} div.Section5 {page:Section5;} @page Section6 {size:8.5in 11.0in; margin:.5in .5in .25in .5in;} div.Section6 {page:Section6;} @page Section7 {size:8.5in 11.0in; margin:.5in .5in .25in .5in;} div.Section7 {page:Section7;} /* List Definitions */ ol {margin-bottom:0in;} ul {margin-bottom:0in;} საქართველოს მთავრობის
დადგენილება №95
2006 წლის 16 მაისი
ქ. თბილისი
„საამფეთქებლო სამუშაოების უსაფრთხოების წესების“, „სამრეწველო დანიშნულების ფეთქებადი მასალების დანაკლისის ტექნიკური გამოკვლევისა და აღრიცხვის ინსტრუქციის“, „ფეთქებადი მასალების სახელმწიფო რეესტრის წარმოებისა და რეგისტრაციის ინსტრუქციის“ დამტკიცების თაობაზე
1. „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, დამტკიცდეს თანდართული „საამფეთქებლო სამუშაოების უსაფრთხოების წესები“, „სამრეწველო დანიშნულების ფეთქებადი მასალების დანაკლისის ტექნიკური გამოკვლევისა და აღრიცხვის ინსტრუქცია“, „ფეთქებადი მასალების სახელმწიფო რეესტრის წარმოებისა და რეგისტრაციის ინსტრუქცია“ შესაბამის დანართებთან ერთად.
2. დადგენილება ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე.
პრემიერ-მინისტრი ზ. ნოღაიდელი
საამფეთქებლო სამუშაოების უსაფრთხოების წესები
კარი I. მოქმედების არე, ტერმინთა განმარტება, პერსონალი
თავი I. მოქმედების არე და ტერმინთა განმარტება
მუხლი 1🔗. მოქმედების არე
1. საამფეთქებლო სამუშაოების უსაფრთხოების წესები (შემდგომში – წესები) შემუშავებულია „საშიში საწარმოო ობიექტის უსაფრთხოების შესახებ“, „სამრეწველო დანიშნულების ფეთქებადი მასალების შესახებ“ საქართველოს კანონებისა და საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 20 დეკემბრის №27 დადგენილებით დამტკიცებული სსიპ – საქართველოს ტექნიკური ზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექციის (შემდგომში – ტექზედამხედველობა) დებულების საფუძველზე.
2. წესების მოქმედება ვრცელდება:
ა) ყველა სახეობის სამრეწველო დანიშნულების ფეთქებად მასალებზე (შემდგომში – ფეთქებადი მასალები);
ბ) ფეთქებადი მასალების ბრუნვასთან დაკავშირებული საქმიანობის მონაწილე ყველა მეწარმე ფიზიკურ ან/და იურიდიულ პირზე;
გ) აღმასრულებელი ხელისუფლების დაწესებულებებზე, თუ მათი საქმიანობა დაკავშირებულია ფეთქებადი მასალების ბრუნვასთან.
მუხლი 2🔗. ტერმინთა განმარტება
1. სამრეწველო დანიშნულების ფეთქებადი მასალები – სამრეწველო მიზნებისათვის გამოსაყენებელი ფეთქებადი ნივთიერებების (მათ შორის დენთის), აფეთქების გამომწვევ (მაინიციირებელ) საშუალებათა და პიროტექნიკურ ნაკეთობათა საერთო სახელწოდება.
2. ფეთქებადი მასალების ბრუნვა – საქმიანობა, რომელიც მოიცავს ფეთქებადი მასალებისა და საამფეთქებლო საქმის ხელსაწყოების გამოცდას, დამზადებას, შეფუთვას, გადაზიდვას, შენახვას, გამოყენებას, აღრიცხვას, შეძენას, განადგურებას, რეალიზაციას, ამოღებას, ტექნიკურ ექსპერტიზას, ექსპორტს, იმპორტს, რეექსპორტსა და ტრანზიტს, აგრეთვე ფეთქებად მასალებთან და საამფეთქებლო საქმესთან დაკავშირებული პერსონალის მომზადებას.
3. საამფეთქებლო საქმე – სამეურნეო საქმიანობა, დაკავშირებული ფეთქებადი მასალების ბრუნვასთან.
4. საამფეთქებლო საქმის ხელსაწყო – დენის წარმომქმნელი ასაფეთქებელი ხელსაწყო, წინაღობის საზომი აპარატურა.
5. უსაფრთხოება ფეთქებადი მასალების ბრუნვის დროს – საზოგადოების, პიროვნების, ქონებისა და გარემოს დაცვა ფეთქებადი მასალების ბრუნვის დროს.
6. სამეურნეო საქმიანობის სუბიექტი (შემდგომში – საწარმო) – ფეთქებადი მასალების ბრუნვასთან დაკავშირებული ფიზიკური ან/და იურიდიული პირი.
7. საამფეთქებლო სამუშაოები – ფიზიკური ან/და იურიდიული პირის საქმიანობა, რომელიც დაკავშირებულია ფეთქებადი მასალების გამოყენებასთან.
8. ფეთქებადი მასალების დამზადება – ფეთქებად ნივთიერებათა, მაინიციირებელ საშუალებათა და პიროტექნიკურ ნაკეთობათა დამზადება, რომლებშიც შემადგენელ კომპონენტად გამოყენებულია ცალკეული ქიმიური ნივთიერება ან ქიმიურ ნივთიერებათა მექანიკური ნარევი.
9. ფეთქებადი მასალების შენახვა – ფეთქებადი მასალების განთავსება ისეთ შენობა-ნაგებობებში, რომლებიც აკმაყოფილებს წესების მოთხოვნებს.
10. ფეთქებადი მასალების განადგურება – ფეთქებადი მასალების გაუვნებლება აფეთქებით, დაწვით ან წყალში გახსნით.
11. ფეთქებადი მასალების ამოღება – უკანონო ბრუნვაში არსებული ფეთქებადი მასალების ჩამორთმევა.
12. ფეთქებადი მასალების დანაკლისი – ფეთქებადი მასალების დატაცება, გაბნევა და დაკარგვა.
13. ამფეთქებელი – საამფეთქებლო სამუშაოების შემსრულებელი პირი.
14. ტექნიკური ზედამხედველი – საწარმოს ხელმძღვანელის ბრძანებით დანიშნული პირი, რომელიც პასუხისმგებელია საამფეთქებლო სამუშაოებისათვის.
თავი II. პერსონალი
მუხლი 3🔗. ხელმძღვანელები, სპეციალისტები
1. საწარმოში საამფეთქებლო სამუშაოებს ხელმძღვანელობს ამ საწარმოს ხელმძღვანელი ან მის მიერ დანიშნული პირი.
2. საამფეთქებლო სამუშაოების ხელმძღვანელებად დაიშვებიან პირები, რომლებსაც აქვთ უმაღლესი ტექნიკური ან საშუალო სამთო-ტექნიკური განათლება, ან მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად გავლილი აქვთ სწავლება.
3. საამფეთქებლო სამუშაოების შემსრულებლად დაიშვებიან პირები, რომლებსაც „დაწყებითი პროფესიული განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად მიღებული აქვთ სათანადო პროფესიული განათლების დოკუმენტი.
4. ნებადართულია ამფეთქებელს დაენიშნოს დამხმარეები, რომლებსაც სათანადო ინსტრუქტაჟის გავლის შემდეგ ამფეთქებლის ხელმძღვანელობით შეუძლიათ შეასრულონ ისეთი სამუშაოები, რომლებიც დაკავშირებული არ არის დამრტყმელი ვაზნების დამზადებასთან.
5. ამფეთქებლის დამხმარეს სამუშაოების დამოუკიდებლად შესრულების უფლება ეძლევა ამფეთქებელთან ერთი თვის განმავლობაში სტაჟიორად მუშაობის შემდეგ.
6. თუ ამფეთქებელი გადაჰყავთ სხვა სახის საამფეთქებლო სამუშაოზე, ის ვალდებულია გაიაროს ინსტრუქტაჟი. ახალ სამუშაოზე დაშვებამდე ამფეთქებელი გადის 10-დღიან სტაჟირებას.
7. გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ შახტებში სამუშაოდ გადასვლისას ამფეთქებელი გადის 15-დღიან სტაჟირებას. ზეკატეგორიის ან ნახშირის უეცარი გამოტყორცნის მხრივ საშიშ შახტებში ამფეთქებლის გადაყვანისას სტაჟირების ვადა განისაზღვრება 20 დღით.
8. ამფეთქებელი, რომელსაც შეუწყდა სპეციალობით მუშაობის სტაჟი ერთ წელზე მეტი ხნით, დამოუკიდებლად სამუშაოდ დაიშვება 10-დღიანი სტაჟირების შემდეგ.
9. საწარმოს ყველა თანამშრომელი, რომლებიც დასაქმებული არიან საამფეთქებლო სამუშაოებით, ვალდებულია გაეცნოს ახლად მიღებული ფეთქებადი მასალების, აპარატურის, მოწყობილობის გამოყენების პირობებსა და ტექნიკურ მახასიათებლებს, რაც უნდა დადასტურდეს ხელმოწერით სპეციალურ ჟურნალში (ინსტრუქტაჟის ჟურნალში).
10. ფეთქებად მასალათა საწყობისა და ფეთქებად ნივთიერებათა მომზადების მექანიზებული პუნქტის გამგეებად ინიშნებიან პირები, რომლებსაც აქვთ საამფეთქებლო სამუშაოების ხელმძღვანელობის უფლება. ამ თანამდებობაზე შეიძლება დაინიშნოს ამფეთქებელიც.
11. ფეთქებადი მასალების საწყობის გამგეს უფლება არა აქვს შეასრულოს საამფეთქებლო სამუშაოები.
12. იმ ორგანიზაციებსა და სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულებებში, სადაც ფეთქებად მასალებს იყენებენ სასწავლო ან ექსპერიმენტული მიზნებისათვის, საამფეთქებლო სამუშაოზე დაიშვებიან მეცნიერი თანამშრომლები, პედაგოგები და ლაბორანტები, რომლებასც გავლილი აქვთ 10-დღიანი სტაჟირება.
13. საამფეთქებლო სამუშაოებზე დაშვებულ პირთა ასაკობრივი შეზღუდვა განისაზღვრება შრომის კანონმდებლობის შესაბამისად.
მუხლი 4🔗. პასუხისმგებლობა
1. საწარმოთა თანამდებობის პირები და საამფეთქებლო სამუშაოთა პერსონალი პასუხს აგებენ კანონმდებლობით დადგენილი წესით ამ წესებისა და მათ შესაბამისად შედგენილი სამუშაოთა უსაფრთხო წარმოების ინსტრუქციების დარღვევისათვის.
2. საწარმოო ობიექტებზე საამფეთქებლო სამუშაოთა პროცესში გარემოსდაცვითი კანონმდებლობის მოთხოვნების, ტექნიკური რეგლამენტების, სავალდებულო სტანდარტებისა და სხვა ნორმატიული დოკუმენტების დარღვევის შედეგად პასუხისმგებლობის დაკისრება არ ათავისუფლებს სამართლის დამრღვევ პირს გარემოსათვის მიყენებული ზიანის დადგენილი ოდენობითა და წესით ანაზღაურებისაგან.
კარი II. საამფეთქებლო სამუშაოების უსაფრთხოების ძირითადი დებულებები
თავი III. ფეთქებადი მასალები და საამფეთქებლო მოწყობილობა
მუხლი 5🔗. მოთხოვნები ფეთქებადი მასალების მიმართ
1. ნებადართულია მხოლოდ იმ ფეთქებადი მასალების, მათი საფუთავი საშუალებების, საამფეთქებლო მოწყობილობის, უმარტივესი გრანულირებული ან წყალშემცველი ფეთქებადი მასალების დამზადებისათვის საჭირო მანქანა-მოწყობილობის გამოყენება, რომლებზეც არსებობს სტანდარტები (ტექნიკური პირობები) და სერტიფიცირებულია კანონით დადგენილი წესით.
2. საწარმოს მიერ საკუთარი საჭიროებისათვის (მოხმარებისათვის) ფეთქებად ნივთიერებათა ადგილებზე დამზადება ხორციელდება „უმარტივესი გრანულირებული ან წყალშემცველი ფეთქებადი ნივთიერებების დამზადების სტაციონარული პუნქტების მოწყობისა და უსაფრთხო ექსპლუატაციის წესების“ შესაბამისად.
3. საქარხნო წესით დამზადებული ფეთქებადი ნივთიერებები მექანიზებული დამუხტვისათვის უნდა მომზადდეს სათანადო წესების ან ობიექტზე არსებული ფეთქებადი ნივთიერებების მომზადების, სხვა საპროექტო საექსპლუატაციო დოკუმენტების შესაბამისად.
4. ფეთქებადი მასალები მიეკუთვნება საშიშ ნივთიერებათა I კლასს და მათი ბრუნვისას (შენახვა, გადაზიდვა, ადგილებამდე მიტანა, გამოყენება და ა.შ.) შეთავსებადობის მიხედვით იყოფა ჯგუფებად (ცხრილი №1).
ცხრილი №1
შეთავსებადობის
ჯგუფი (საშიშროების მხრივ)
ნივთიერება, ნაკეთობა
B
მაინიციირებელ ფეთქებად ნივთიერებათა შემცველი ნაკეთობები
C
სატყორცნი და სხვა დეფლაგირებული ფეთქებადი ნივთიერებები ან მათი შემცველი ნაკეთობები
D
მეორეული მადეტონირებელი ფეთქებადი ნივთიერებები;
კვამლიანი დენთი; მადეტონირებელ ფეთქებად ნივთიერებათა შემცველი ნაკეთობები სატყორცნი მუხტებისა და ინიციირების საშუალებების გარეშე
F
ნაკეთობები, რომლებიც შეიცავენ მეორეულ მადეტონირებელ ფეთქებად ნივთიერებებს, ინიციირების საშუალებებსა და სატყორცნ მუხტებს (ან სატყორცნი მუხტების გარეშე)
G
პიროტექნიკური ნივთიერებები ან მათი შემცველი ნაკეთობები
5. კონკრეტული ფეთქებადი მასალების შეთავსებადობის ჯგუფს განსაზღვრავს დამმუშავებელი. ამ ჯგუფს ამტკიცებს სამუშაოების უსაფრთხოდ წარმოების საექსპერტო ორგანიზაცია, რაც აისახება ფეთქებადი მასალების სტანდარტებში (ტექნიკურ პირობებში) და შესაბამისი ფეთქებადი მასალების გამოყენების ინსტრუქციებში (სახელმძღვანელოებში).
6. შეთავსებადობის მიხედვით სხვადასხვა ჯგუფის ფეთქებადი მასალები გადაიზიდება და შეინახება ცალ-ცალკე.
7. დასაშვებია შემდეგი ფეთქებადი მასალების ერთად შენახვა:
ა) კვამლიანი (ჯგუფი D) და უკვამლო დენთი (ჯგუფი C);
ბ) ცეცხლგამტარი ზონრები, დენთი, მათი ამნთები საშუალებები, სასიგნალო დენთიანი ვაზნები, სასიგნალო შუშხუნები (ჯგუფი G) და B, C და D ჯგუფის ფეთქებადი მასალები;
გ) სადეტონაციო ზონრები (ჯგუფი D) და კაფსულდეტონატორები, ელექტროდეტონატორები და პიროტექნიკური რელეები (ჯგუფი B).
8. ფეთქებადი მასალების ერთად გადაზიდვა დასაშვებია წესების მე-19 მუხლში აღნიშნული პირობების დაცვით.
9. გამოყენების პირობების მიხედვით ფეთქებადი ნივთიერებები იყოფა კლასებად (ცხრილი №2).
10. ფეთქებადი მასალების გამოყენების პირობები უნდა აკმაყოფილებდეს წესებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს. დასაშვებია მათი დაზუსტება ტექზედამხედველობის თანხმობით, რაც აუცილებლად უნდა აისახოს საექსპლუატაციო დოკუმენტაციაში.
11. ფეთქებადი მასალების შეფუთვა და ნიშანდება ხორციელდება სტანდარტების შესაბამისად.
12. ფეთქებადმასალებიანი ყუთები, კონტეინერები, ტომრები (პაკეტები) იპლომბება (იკერება, წებდება) დამამზადებელი ქარხნის მიერ დაწესებული მეთოდებით ისე, რომ თვალნათლივ ჩანდეს მათი გახსნის ადგილები.
13. ფეთქებადი მასალების შეფუთვისას დამამზადებელი ქარხანა ყუთებში (ტომრებში, პაკეტებში) ალაგებს ინსტრუქციებს (სახელმძღვანელო დოკუმენტებს) დანიშნულების, შეთავსებადობის ჯგუფის, გამოყენების პირობების, ძირითადი ტექნიკური მახასიათებლების, საგარანტიო შესანახი ვადისა და მოპყრობის წესების ჩვენებით. ნებადართულია აღნიშნული ინსტრუქციების თანდართვა თანმხლებ დოკუმენტაციაში.
14. დაუშვებელია ფეთქებადი მასალების განლაგების ადგილიდან 100 მეტრზე ახლოს ღია ცეცხლის გამოყენება, მოწევა, ცეცხლსასროლი იარაღის, ამნთები და მოსაწევი საკუთნოების ქონა. ამნთები საშუალებების ქონის უფლება აქვს მხოლოდ ამფეთქებელს, ცეცხლსასროლი იარაღისა კი – დაცვის წარმომადგენელს.
15. აკრძალულია 15 პროცენტზე მეტი თხევადი ნიტროეთერშემცველი მოყინული ფეთქებადი მასალების საწყობებიდან გაცემა და მათი გამოყენება. აგრეთვე დაუშვებელია მათზე რაიმე ისეთი მოქმედება, რაც გადნობასთან არ არის დაკავშირებული.
16. დენთთან მუშაობა საწყობებში (საცავებში) დასაშვებია მხოლოდ ისეთი ფეხსაცმელებით, რომლებსაც ლანჩებსა და ქუსლებზე არა აქვთ ლითონის ნაწილები. ხელსაწყოები და სხვა ლითონური ინვენტარი დამზადებული უნდა იყოს მასალებისაგან, რომლებიც არ იძლევა ნაპერწკალს. ფოლადისაგან შეიძლება დამზადდეს მხოლოდ სახრახნისი.
17. ვაზნებში ან ტომრებში მოთავსებული ამონიუმის გვარჯილაზე დამზადებული ფხვნილისებრი ფეთქებადი ნივთიერებები გამოყენების წინ ისე უნდა გაფხვიერდეს, რომ არ დაზიანდეს მათი გარსაცმები.
18. აკრძალულია სტანდარტებით (ტექნიკური პირობებით) და გამოყენების ინსტრუქციებით დადგენილ ნორმებზე მეტად დატენიანებული ფეთქებადი ნივთიერებების გამოყენება.
19. შეტკეპნილი ფხვნილისებრი ფეთქებადი ნივთიერებები, რომლებიც არ შეიცავენ ჰექსოგენსა და ნიტროეთერებს, უნდა გაფხვიერდეს წესების შესაბამისად, რის შემდეგაც მათი გამოყენება დასაშვებია მხოლოდ გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ უსაფრთხო შახტებში (მაღაროებში) ან ღია სამთო სამუშაოებზე.
20. ჰექსოგენისა და თხევადი ნიტროეთერების შემცველი შეტკეპნილი ფეთქებადი ნივთიერებები დაქუცმაცების გარეშე შეიძლება გამოყენებულ იქნეს მხოლოდ ღია სამუშაოებზე.
ცხრილი №2
ფეთქებადი
ნივთიერებების
კლასი გამოყენების პირობების მიხედვით
ფეთქებადი ნივთიერებების სახეობა და გამოყენების პირობები
განმასხვავებელი ზოლის ან გარსაცმის ფერი
I
არადამცავი ფეთქებადი ნივთიერებები, რომლებიც დაშვებულია მხოლოდ მიწის ზედაპირზე ასაფეთქებლად
თეთრი
II
არადამცავი ფეთქებადი ნივთიერებები, რომლებიც დაშვებულია მიწის ზედაპირზე და მიწისქვეშა გვირაბების ისეთ სანგრევებში ასაფეთქებლად, სადაც არ ხდება საწვავი აირების ან აფეთქების მხრივ საშიში ნახშირის მტვრის გამოყოფა, ან იყენებენ სანგრევის მიმდებარე სივრცის ინერტიზაციას, რომელიც გამორიცხავს აფეთქებასაფრთხიანი გარემოს არსებობას
წითელი
III
დამცავი ფეთქებადი ნივთიერებები, რომლებიც დაშვებულია ფუჭ ქანში ასაფეთქებლად მიწისქვეშა გვირაბების ისეთ სანგრევებში, სადაც აფეთქების მხრივ საშიში აირები გამოიყოფა, მაგრამ არ ხდება ნახშირის მტვრის გამოყოფა
ლურჯი
IV
დამცავი ფეთქებადი ნივთიერებები, რომლებიც დაშვებულია ასაფეთქებლად:
ნახშირსა და ფუჭ ქანში ნახშირის მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ მიწისქვეშა გვირაბებში, სადაც საწვავი აირები არ გამოიყოფა;
ნახშირში ან ფუჭ ქანში მიწისქვეშა გვირაბების ნახშირის ფენაში გაყვანისას, საიდანაც ხდება საწვავი აირების გამოყოფა (გარდა იმ გვირაბებისა, რომლებშიც საწვავი აირები მოჭარბებული რაოდენობით გამოიყოფა);
ნახშირის შახტების მიწისქვეშა გვირაბებში რყევითი აფეთქებების დროს
ყვითელი
V
დამცავი ფეთქებადი ნივთიერებები ნახშირის ან ფუჭი ქანის ასაფეთქებლად, ნახშირის ფენაში გამავალ გვირაბებში, სადაც ხდება საწვავი აირების მოჭარბებული გამოყოფა. ასეთ შემთხვევაში გამორიცხული უნდა იყოს აირისა და ჰაერის ნარევთან მუხტის ზედაპირის შეხება
ყვითელი
VI
დამცავი ფეთქებადი ნივთიერებები, რომლებიც დაშვებულია ასაფეთქებლად:
ნახშირში ან ფუჭ ქანში ისეთ გვირაბებში, სადაც ხდება აირების მოჭარბებული გამოყოფა, როდესაც შესაძლებელია საშპურე მუხტის გვერდითი ზედაპირის შეხება აირისა და ჰაერის ნარევთან
ყვითელი
VII
დამცავი ფეთქებადი ნივთიერებები და V და VI კლასის ფეთქებადი ნივთიერებებისაგან დამზადებული ნაკეთობები სპეციალური საამფეთქებლო სამუშაოებისათვის (წყალგაფრქვევა და ფხვნილისებრი ინჰიბიტორების გაფრქვევა, ჭერის ხის ბიგების აფეთქებით გადაჭრა ჭერის დასმისას, ჩამოკიდებული მასების ლიკვიდაცია ნახშირსაშვებ გვირაბებში, არაგაბარიტების მსხვრევა) მიწისქვეშა გვირაბების სანგრევებში, რომლებშიც შესაძლებელია საწვავი აირისა და ნახშირის მტვრის კონცენტრაციამ აფეთქებისათვის საშიშ სიდიდეს მიაღწიოს
ყვითელი
სპეციალური (C)
არადამცავი და დამცავი ფეთქებადი ნივთიერებები და მათი ნაკეთობები, რომლებიც განკუთვნილია სპეციალური საამფეთქებლო სამუშაოების საწარმოებლად, გარდა ისეთი მიწისქვეშა გვირაბების სანგრევებისა, რომლებშიც მოსალოდნელია საწვავი აირების და ნახშირის მტვრის წარმოქმნა აფეთქებასაფრთხიანი კონცენტრაციით
–
21. დაზიანებულგარსაცმიანი დავაზნული ფეთქებადი ნივთიერებების გამოყენება გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ ნახშირის შახტებში აკრძალულია.
მუხლი 6🔗. ფეთქებადი მასალების გამოცდა
1. გამოსაყენებლად და შესანახად ვარგისიანობის დადგენის მიზნით ფეთქებადი მასალები გამოიცდება:
ა) დამამზადებელი ქარხნიდან ან სხვა საწარმოს საწყობიდან მიღებისთანავე;
ბ) თუ გაჩნდა ეჭვი მათი ვარგისიანობის შესახებ (გარეგანი დათვალიერება, აფეთქების არადამაკმაყოფილებელი შედეგები – არასრული აფეთქება, მტყუნება და სხვ.);
გ) საგარანტიო ვადის გასვლის შემდეგ.
2. გამოცდის შედეგები ფორმდება სათანადო აქტით. მონაცემების შეტანა ხდება ფეთქებადი მასალების გამოცდის აღრიცხვის ჟურნალში (დანართი №2).
3. აკრძალულია საგარანტიო ვადაგადაცილებული ფეთქებადი მასალების გამოყენება წინასწარი გამოცდის გარეშე. დაუშვებელია საგარანტიო – ვადაგადაცილებული ნიტროეთერშემცველი ფეთქებადი ნივთიერებების გამოყენება ნახშირის შახტებში.
4. ახალი ფეთქებადი მასალა, ადგილებზე დასამზადებელი უმარტივესი გრანულირებული ან წყალშემცველი ფეთქებადი ნივთიერებების დამზადებისა და დამუხტვის მექანიზაციის საშუალებები, საკონტროლო-საზომი ხელსაწყოები, საამფეთქებლო ელექტრომოწყობილობა და აპარატურა, ფეთქებადი მასალების შეფუთვა სამრეწველო პირობებში გამოყენების წინ გამოიცდება სტანდარტების მოთხოვნებით დადგენილი პირობებით და წესების მიხედვით.
5. ამ მუხლის მეოთხე პუნქტში ჩამოთვლილი მასალებისა და ნაკეთობების ნიმუშები ექვემდებარება საკონტროლო გამოცდებს ტექნიკური ექსპერტიზის ნებართვის მქონე ორგანიზაციაში ან უშუალოდ ადგილებზე დამმუშავებლის და ამავე საექსპერტო ორგანიზაციის სავალდებულო მონაწილეობით.
6. საკონტროლო გამოცდების მეთოდიკას ადგენს ნაკეთობების დამმუშავებელი ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებით.
7. ფეთქებადი მასალების საკონტროლო გამოცდების აქტში სხვა მაჩვენებლებთან ერთად შეიტანება შეფუთვის გამოცდის შედეგებიც.
8. საკონტროლო გამოცდების დადებითი შედეგების მიღების შემთხვევაში ნაკეთობათა დამმუშავებელი ადგენს საჭირო ტექნიკურ დოკუმენტაციას, მათ შორის, საწარმოო პირობებში გამოცდის პროგრამას და მეთოდიკას, რომელიც თანხმდება საკონტროლო გამოცდების მომწყობ საექსპერტო ორგანიზაციასთან და საწარმოსთან, სადაც უნდა მოეწყოს გამოცდები.
9. საწარმოო პირობებში ფეთქებადი მასალების გამოცდის მოწყობის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს ტექზედამხედველობა შემდეგი დოკუმენტაციის საფუძ-ველზე:
ა) დამკვეთი საწარმოს წერილი; საკონტროლო გამოცდის აქტი საექსპერტო დასკვნით; საწარმოო პირობებში გამოცდის მეთოდიკა;
ბ) ნაკეთობის საერთო ხედის ნახაზი.
10. გამოცდის მოწყობის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების საფუძველზე დაინტერესებული ორგანიზაციები და საწარმოები ვალდებული არიან განსაზღვრონ სა-მუშაოთა შესრულების ეტაპები და ვადები, პასუხისმგებელი პირები და დოკუმენტაციის გაფორმების წესი.
11. გამოცდებს აწყობს დამკვეთის, დამმუშავებლისა და იმ საწარმოს მიერ შექმნილი კომისია, სადაც ეწყობა გამოცდები. ამასთან, კომისიის შემადგენლობაში აუცილებელია შედიოდნენ საექსპერტო ორგანიზაციისა და ტექზედამხედველობის წარმომადგენლები.
12. წინასწარი გამოცდების შედეგები ფორმდება სარეკომენდაციო აქტით, მათ შორის რეკომენდაციით მისაღები გამოცდების მოწყობის შესახებ. აქტები ათ დღეში დაეგზავნებათ დამკვეთ საწარმოს, დამმუშავებელსა და საექსპერტო ორგანიზაციას.
13. მისაღებ გამოცდებს მართავს მე-11 პუნქტში აღნიშნული კომისია შემდგომი დამატებებისა და შესწორებების საფუძველზე.
14. მისაღები გამოცდების დამთავრების შემდეგ კომისია განაზოგადებს მუშაობის შედეგებს და ადგენს აქტს საცდელი ნაკეთობის (ნიმუშის) საწარმოო პირობებში გამოყენების რეკომენდაციით ან სხვა გადაწყვეტილებით. აქტი ეგზავნებათ მე-12 პუნქტში ჩამოთვლილ ორგანიზაციებს.
15. მიღების აქტს ამტკიცებს დამკვეთი საწარმო. აქტი თანხმდება საექსპერტო ორგანიზაციასთან.
16. იმ შემთხვევაში, თუ გამოვლინდება სამუშაოს პირობების გამო ავარიის ან ტრავმატიზმის საშიშროება, გამოცდები წყდება, რასაც კომისია აცნობებს ტექზედამხედველობას, დამკვეთს, დამმუშავებელსა და საექსპერტო ორგანიზაციას.
17. ტექზედამხედველობა გასცემს ფეთქებადი მასალების გამოყენების ნებართვას დამკვეთი საწარმოს წერილის, საცდელი პარტიის გამოცდის დამტკიცებული აქტისა და საექსპლუატაციო დოკუმენტაციის საფუძველზე.
18. დამმუშავებელთან და საექსპერტო ორგანიზაციასთან შეთანხმებით დასაშვებია შეტანილ იქნეს ცალკეული ცვლილებები საამფეთქებლო სამუშაოების მექანიზაციის საშუალებათა კონსტრუქციაში, ფეთქებადი ნივთიერებების დასამზადებელ და მოსამზადებელ მოწყობილობაში, საამფეთქებლო საქმის ხელსაწყოებსა და კუთვნილ ნივთებში, თუ ეს არ იწვევს საფრთხის გაზრდას მათი ექსპლუატაციისას, აგრეთვე დანიშნულებისა და გამოყენების თვალსაზრისით.
თავი IV. ფეთქებადი მასალების შენახვა
მუხლი 7🔗. ფეთქებადი მასალების შენახვის ზოგადი დებულებები
1. ფეთქებადი მასალები ინახება მხოლოდ ამ მიზნისათვის განკუთვნილ სათავსებში და ადგილებზე. ფეთქებადი მასალების შენახვა ისე უნდა იყოს ორგანიზებული, რომ გამოირიცხოს მათი დანაკლისი და გაფუჭება.
2. ფეთქებადი მასალების შესანახ ადგილს (გარდა საამფეთქებლო სამუშაოებთან ახლოს მდებარე ერთი ცვლისათვის საჭირო ფეთქებადი მასალების ყუთებისა და სეიფებისა) საექსპლუატაციოდ იღებს საწარმოს ხელმძღვანელის ბრძანების საფუძველზე შექმნილი კომისია, რომლის შემადგენლობაში შედიან მფლობელი საწარმოს, ტექზედამხედველობისა და ხანძარსაწინააღმდეგო სამსახურის წარმომადგენლები. მიღება ფორმდება აქტით.
3. საწარმო ვალდებულია ფეთქებადი მასალების მუდმივი და დროებითი საწყობებისათვის, აგრეთვე დასარიგებელი კამერებისათვის იქონიოს პასპორტები №I დანართის მიხედვით. პასპორტის ერთი ეგზემპლარი ინახება სამუშაო ადგილზე ფეთქებადი მასალების საწყობის გამგესთან.
4. საამფეთქებლო სამუშაოებთან ახლოს მდებარე საუბნე პუნქტებში (სეიფებში) და სამეცნიერო და სასწავლო ორგანიზაციებში (სეიფებსა და სათავს-სეიფებში) ფეთქებადი მასალები შეინახება ინსტრუქციის შესაბამისად, რომელსაც ამტკიცებს ორგანიზაციის ხელმძღვანელი ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებით.
5. სამეცნიერო და სასწავლო ორგანიზაციებში დამზადებული ფეთქებადი მასალები ინახება მათთვის სპეციალურად განკუთვნილ სეიფებში. ახლად დამზადებული ფეთქებადი მასალის შენახვა ისეთ ფეთქებად ნივთიერებებთან და აფეთქების საშუალებებთან ერთად (ერთ სეიფში), რომლებზეც ტექზედამხედველობის მიერ გაცემულია ნებართვა მათი გამოყენების შესახებ, დაუშვებელია.
6. ფეთქებადი მასალების ყუთები, ტომრები, კოლოფები და კონტეინერები შესანახ ადგილებზე იხურება ხუფით ან იკვრება თოკით.
7. ფეთქებადი მასალების საწყობებში ფეთქებადი მასალების სათავსები იკეტება კლიტით, იპლომბება ან იბეჭდება. ისეთ სათავსებში, სადაც გამცემების სადღეღამისო მორიგეობაა, ფეთქებადი მასალების დაპლომბვა ან დაბეჭდვა აუცილებელი არ არის.
მუხლი 8🔗. ფეთქებადი მასალების შენახვა სამუშაო ადგილებზე
1. სამუშაო ადგილებზე მიტანილი ფეთქებადი მასალები უნდა იყოს მოთავსებული ჩანთებში, კასეტებში ან ქარხნულად შეფუთული. ფეთქებადი მასალებისა და მაინიციირებელი საშუალებების ერთად შენახვა აკრძალულია.
2. აკრძალულია სამუშაო ადგილზე მიტანილი ფეთქებადი მასალების, აგრეთვე დამუხტული შპურების, ჭაბურღილებისა და კამერების უმეთვალყურეოდ (დაცვის გარეშე) დატოვება. ზედამხედველობის (დაცვის) წესს ადგენს საწარმოს ხელმძღვანელი. დასახლებულ პუნქტებში ან შენობების (ნაგებობების) შიგნით საამფეთქებლო სამუშაოების შესრულებისას ფეთქებადი მასალები ინახება იზოლირებულ სათავსებში დაცვის მეთვალყურეობით.
3. ფეთქებადი მასალების შენახვა მუდმივი მეთვალყურეობის (დაცვის) გარეშე დასაშვებია მიწისქვეშა გვირაბებში, თუ ისინი მოთავსებულია სპეციალურად გამოყოფილ შესანახ ადგილებზე – საუბნო პუნქტებში, კლიტით ჩაკეტილ ლითონის ყუთებში ან კონტეინერებში (სეიფებში).
4. სამუშაო ადგილებზე დამუხტვამდე ფეთქებადი მასალების შენახვა ნებადართულია საშიში ზონის გარეთ ერთი დღე-ღამის, ხოლო საშიშ ზონებში – ერთი ცვლისათვის საჭირო ნორმის რაოდენობით. მასობრივი აფეთქების დროს სახიფათო ზონაში დასამუხტად საჭირო რაოდენობის ფეთქებადი მასალების შენახვა დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ხორციელდება სათანადო დაცვა. აფეთქების საშუალებების შენახვა საშიშ ზონაში დაუშვებელია.
5. ფეთქებადი მასალების შენახვა დასამუხტ მანქანებში (მოძრავი დასამუხტი საშუალებებისა და პერფორატორული სადგურების გარდა) სამ დღე-ღამეზე მეტი ხნით აკრძალულია.
6. ჭაურებთან, შტოლნების პირთან, ჯიხურებსა და ფარდულებში ნებადართულია შენახულ იქნეს ერთი ცვლისათვის საჭირო ფეთქებადი მასალების რაოდენობა. ჯიხურები და ფარდულები ჭაურიდან ან შტოლნების პირიდან, აგრეთვე შახტის ზედა ნაგებობებიდან დაცილებული უნდა იყოს 50 მეტრით მაინც.
მუხლი 9🔗. ზოგადი მოთხოვნები საწყობების მიმართ
1. ტერმინით „ფეთქებადი მასალების მიწისზედა საწყობი“ იგულისხმება ძირითადი და დამხმარე დანიშნულების შენობა-ნაგებობათა კომპლექსი, რომლებიც განლაგებულია საერთო ტერიტორიაზე გამოყოფილ და დადგენილი წესით გაფორმებულ მიწის ნაკვეთზე, ხოლო მიწისქვეშა საწყობისათვის – ფეთქებადი მასალების შესანახი კამერა, უჯრედი და დამხმარე კამერა, საწყობთან მისასვლელ სამთო გვირაბებთან ერთად. ფეთქებადი მასალების ყველა საწყობი და სხვა შესანახი ადგილები უნდა იყოს აგებული და მოწყობილი წესების მოთხოვნათა საფუძველზე და დადგენილი წესით დამტკიცებული პროექტების შესაბამისად.
2. მიწის ზედაპირთან მიმართებით განლაგების ადგილის მიხედვით ფეთქებადი მასალების საწყობები იყოფა ზედაპირულ, ნახევრად ჩაღრმავებულ, ჩაღრმავებულ და მიწისქვეშა საწყობებად:
ა) ზედაპირულს მიეკუთვნება საწყობები, რომელთა სათავსების ძირი განლაგებულია მიწის ზედაპირის დონეზე;
ბ) ნახევრად ჩაღრმავებულს მიეკუთვნება საწყობები, რომელთა საცავების შენობები ჩაღრმავებულია გრუნტში არა უმეტეს კარნიზისა;
გ) ჩაღრმავებულს მიეკუთვნება საწყობები, რომელთა საცავებს ზემოთ გრუნტის სისქე არ აღემატება 15 მეტრს;
დ) მიწისქვეშას მიეკუთვნება საწყობები, რომელთა საცავების ზემოთ გრუნტის სისქე 15 მეტრს აღემატება.
3. ექსპლუატაციის ვადის მიხედვით საწყობები შეიძლება იყოს: მუდმივი – სამ წელზე მეტი ვადით, დროებითი – ერთიდან სამ წლამდე ვადით, მოკლევადიანი – ერთ წლამდე ვადით. ექსპლუატაციის ვადის ათვლა იწყება ფეთქებადი მასალების შემოზიდვის მომენტიდან.
4. დანიშნულების მიხედვით საწყობები იყოფა საბაზისოდ და სახარჯოდ.
5. ფეთქებადი მასალების საბაზისო საწყობების საერთო ტევადობა არ იზღუდება. საბაზისო საწყობის ტევადობა განისაზღვრება იმ პირობით, რომ ცალკეული საცავის ტევადობა 420 ტონას (ნეტო) არ უნდა აღემატებოდეს.
6. ზედაპირულ და ნახევრად ჩაღრმავებულ სახარჯო საწყობებში:
ა) მუდმივი სახარჯო საწყობის ყველა საცავის საერთო ტევადობა არ უნდა აღემატებოდეს: ფეთქებადი ნივთიერებებისა – 240 ტონას, დეტონატორებისა – 300 ათას ცალს, სადეტონაციო ზონრისა – 400 ათას მეტრს. ცეცხლგამტარი ზონრის და მისი ანთების საშუალებების რაოდენობა შეუზღუდავია. საწარმოებს, რომელთაც ფეთქებადი მასალები შემოაქვთ სეზონურად და ინახავენ კონტეინერებში ან საცავებში, მუდმივი სახარჯო საწყობის საერთო ტევადობა შეიძლება არ შეეზღუდოთ;
ბ) ფეთქებადი მასალების დროებითი სახარჯო საწყობის ყველა საცავის საერთო ტევადობა არ უნდა აღემატებოდეს: ფეთქებადი ნივთიერებების – 120 ტონას, დეტონატორებისა – 150 ათას ცალს, სადეტონაციო ზონრისა – 200 ათას მეტრს. ცეცხლგამტარი ზონრისა და მისი ამნთები საშუალებების რაოდენობა არ იზღუდება;
გ) ფეთქებადი მასალების მოკლევადიანი სახარჯო საწყობის ყველა საცავის საერთო ტევადობა არ უნდა აღემატებოდეს: ფეთქებადი ნივთიერებებისა – პროექტის მიხედვით; დეტონატორებისა – 75 ათას ცალს; სადეტონაციო ზონრისა – 100 ათას მეტრს. ცეცხლგამტარი ზონარი და მისი ამნთები საშუალებები არ იზღუდება;
დ) ფეთქებადი მასალების მუდმივი სახარჯო საწყობის ფეთქებადი ნივთიერებების თითოეული საცავის ტევადობა არ უნდა აღემატებოდეს 120 ტონას, დროებითის – 60 ტონას, მოკლევადიანის – პროექტის მიხედვით;
ე) ფეთქებადი მასალები კონტეინერებში ინახება სპეციალურ ღია მოედნებზე. მოედნების მოწყობა შეიძლება როგორც ფეთქებადი მასალების საწყობის ტერიტორიაზე, ისე ნებისმიერ ადგილზე, როგორც საკონტეინერო მოედნების მქონე დამოუკიდებელი საწყობი. საკონტეინერო მოედნების ტევადობა განისაზღვრება ფეთქებადი მასალების საწყობის საცავების ტევადობის ანალოგიურად.
7. ფეთქებადი მასალების მიწისქვეშა (ჩაღრმავებული) სახარჯო საწყობის საერთო ტევადობა და ცალკეული კამერის, უჯრედის ტევადობა განისაზღვრება პროექტით. ამასთან, ნახშირის შახტებში ფეთქებადი მასალების საწყობის ტევადობა გასაცემი კამერების გარეშე არ უნდა აღემატებოდეს ფეთქებადი ნივთიერებების შვიდი დღე-ღამის მარაგს, ხოლო აფეთქების საშუალებებისა – თხუთმეტი დღე-ღამის მარაგს. კამერული ტიპის საწყობში კამერის ტევადობა არ უნდა აღემატებოდეს 2 ტონა ფეთქებად ნივთიერებას, ხოლო უჯრედული ტიპის საწყობებში – 400 კგ-ს თითოეული უჯრედისათვის.
8. მიწისქვეშა გვირაბებში მოწყობილი ცალკეული გასაცემი კამერის ტევადობა არ უნდა აღემატებოდეს: ფეთქებადი ნივთიერებისა – 2 ტონას, აფეთქების საშუალებებისა – შესაბამის რაოდენობას, ხოლო ცალკეული საუბნე სათავსების ტევადობა: ფეთქებადი ნივთიერებისა – 1 ტონას, აფეთქების საშუალებებისა – შესაბამის რაოდენობას.
9. სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებში, ლაბორატორიებსა და სასწავლო დაწესებულებებში ფეთქებადი მასალები ინახება სეიფებში. ყოველ სეიფში (უწვავ კარადაში) შეიძლება შენახულ იქნეს ფეთქებადი ნივთიერება არა უმეტეს 10 კგ-ისა ან 500 ცალი დეტონატორი და 300-300 მეტრი სადეტონაციო და ცეცხლგამტარი ზონარი. დასაშვებია ფეთქებადი მასალების შენახვა ერთ სათავსში (ოთახში), მაგრამ სხვა-დასხვა სეიფში (უწვავ კარადაში). სეიფები (უწვავი კარადები) ოთახში ისეთ მანძილზე უნდა იყოს განლაგებული, რომ გამოირიცხოს დეტონაციის გადაცემა.
10. საწარმოში უზრუნველყოფილი უნდა იყოს ფეთქებადი მასალების გამოცდისა და განადგურების პირობები. ამ მიზნით პროექტი უნდა ითვალისწინებდეს პოლიგონსა და ლაბორატორიას.
11. საბაზისო საწყობში, რომელიც ფეთქებად მასალებს გასცემს უშუალოდ ამფეთქებლებისათვის და უკან იბრუნებს დაუხარჯავ მასალებს, ამ ოპერაციისათვის საჭირო სათავსი განლაგებული უნდა იყოს საწყობის შესასვლელთან, ფეთქებადი მასალების შესანახი ადგილებიდან სულ ცოტა 20 მეტრის დაშორებით.
12. სათავსი, რომელშიც ეს ოპერაციები სრულდება, აგებული უნდა იყოს უწვავი მასალებისაგან და ფეთქებადი ნივთიერებებისა და ინიციირების საშუალებების შესანახად გაყოფილი უნდა იყოს ორ ნაწილად, სულ ცოტა 25 სმ სისქის აგურის ან ბეტონის მთლიანი უწვავი, კაპიტალური კედლით. სათავსი აღჭურვილი უნდა იყოს ორი ტამბურით ფეთქებადი ნივთიერებებისა და ინიციირების საშუალებების გასაცემად და მისაღებად. საცავში დასაშვებია მოთავსდეს ფეთქებადი ნივთიერება არა უმეტეს 3 ტონისა და 10 ათასი ცალი დეტონატორისა. დეტონატორების ყუთები უნდა მოთავსდეს საცავის განაპირა კედელთან განლაგებულ სტელაჟებზე.
13. მუდმივ და დროებით სახარჯო საწყობებში ტარის გახსნა და ფეთქებადი მასალების ამფეთქებლებისათვის გაცემა, აგრეთვე მათგან დაუხარჯავი ფეთქებადი ნივთიერებების, აფეთქების საშუალებებისა და გამაგანიერებელი აპარატურის დაბრუნება ხდება ცალკე სათავსებში, ან საცავების ტამბურებში, ან ფეთქებადი მასალების მოსამზადებელ შენობებში. ამასთან იდგმება ნაწიბურებიანი მაგიდა დეტონატორების გასაცემად, რომელზეც გადაკრულია ქეჩა, ქეჩაზე კი ბრეზენტი ან სულ ცოტა 3 მმ სისქის რეზინის ფირფიტა და მაგიდა სადეტონაციო და ცეცხლგამტარი ზონრების დასაჭრელად. ელექტროდეტონატორებზე სტატიკური ელექტრობის საშიში გავლენის თავიდან ასაცილებლად მაგიდა უნდა ჩამიწდეს.
14. საბაზისო საწყობიდან ფეთქებადი მასალების გაცემა-მიღებისას სადეტონაციო ზონრიანი სარტყამი ვაზნების დამზადება (მომზადება) წარმოებს ცალკე შენობაში (სათავსში).
15. ფეთქებადი მასალების საწყობების საცავების იატაკი უნდა იყოს მოსწორებული, ხვრელების გარეშე, ხოლო კედლები – შეთეთრებული ან შეღებილი. თითოეული საცავი უნდა ნიავდებოდეს და დაცული უნდა იყოს წყლისა და თოვლის შეღწევისაგან. საცავები უზრუნველყოფილი უნდა იყოს მომდენ-გამწოვი ბუნებრივი განიავებით. შენობაში უნდა იდგეს თერმომეტრები.
16. ფეთქებადი მასალების მუდმივ და დროებით საწყობებს უნდა ჰქონდეს ორი სახის განათება – სამუშაო და სარეზერვო (საავარიო).
17. სამუშაო ადგილების იატაკის განათებულობა უნდა უზრუნველყოფდეს მუშაობის ნორმალურ პირობებს. ამასთან იმ ადგილებში, სადაც აფეთქების საშუალებებთან გვაქვს საქმე, განათებულობა უნდა იყოს არანაკლებ 30 ლუქსისა.
18. ფეთქებადი მასალების საწყობების საცავებში ფეთქებად ნივთიერებათა და აფეთქების საშუალებათა დასაწყობი სტელაჟები და ფეთქებადი მასალების შტაბელები კედლებიდან დაშორებული უნდა იყოს 20 სმ-ით, ხოლო იატაკიდან – არანაკლებ 10 სმ-ისა. ფეთქებადი ნივთიერებების ტომრები და ყუთები უნდა დალაგდეს ფენილზე. შტაბელების სიმაღლე არ უნდა აღემატებოდეს 2 მეტრს. დათვლის გაადვილების მიზნით შტაბელები უნდა დაეწყოს ორი ტომრის სიგანეზე.
19. ფეთქებადი ნივთიერებების მექანიზებული წესით სატვირთავ-გასატვირთავი ოპერაციების შემთხვევებში ყუთებისა და ტომრების შენახვა დასაშვებია ქვეშებზე განლაგებულ პაკეტებში ან სდექკონტეინერებში. ეს უკანასკნელი ეწყობა სულ ბევრი ორი იარუსის სიმაღლეზე. ქვეშებისა და სდექკონტეინერების განლაგების წესი განისაზღვრება პროექტით. შტაბელების მაქსიმალური სიმაღლე არ უნდა აღემატებოდეს 2,6 მეტრს. შტაბელებსა და სტელაჟებს შორის მანძილები უნდა შეადგენდეს შესაბამისად 1,3 და 1 მეტრს.
20. ფეთქებადმასალებიანი ყუთები, ტომრები და სხვა ტარა სტელაჟებზე უნდა განლაგდეს სიმაღლეზე, ერთ ან ორ რიგად, ხოლო შტაბელებში (სდექკონტეი-ნერებში) – ტექნიკური პირობების ან სტანდარტების შესაბამისად. B, C ჯგუფების ფეთქებადმასალებიანი და კვამლიანდენთიანი გახსნილი ტარა უნდა დალაგდეს ერთ რიგად. სტელაჟის ზედა თაროს სიმაღლემ აღნიშნული ფეთქებადი მასალებისათვის არ უნდა გადააჭარბოს 1,7 მეტრს, ხოლო სხვა ფეთქებადი მასალებისათვის – 2 მეტრს.
21. მანძილი თაროებს შორის იანგარიშება იმის გათვალისწინებით, რომ მანძილი ფეთქებადი მასალების ყუთებს, ტომრებსა და მათ თავზე მდებარე თაროს შორის დარჩეს არანაკლებ 4 სმ-ისა. აკრძალულია თაროს სიგანეზე ყუთების ორზე მეტ რიგად, ხოლო იმ თაროებზე, რომლებიც კედელთანაა დადგმული გასასვლელის გარეშე – ერთზე მეტ რიგად დალაგება. ფეთქებადი მასალების საცავებში თაროების დასამაგ-რებელი ლურსმნების ან ჭანჭიკების თავები უნდა იყოს ჩამალული. თაროების ფიცრებს შორის მანძილი შეიძლება იყოს 3 სმ-მდე. ქვედა თარო უნდა იყოს მთლიანი.
22. ფეთქებადი მასალების საწყობების სტელაჟებისა და შტაბელების კამერებთან იკვრება ფირნიში, რომელზეც მითითებულია ფეთქებადი ნივთიერებების, ინიციირების საშუალებების ან გამაგანიერებელი აპარატურის დასახელება, მათი რაოდენობა, პარტიის ნომერი, დამზადების დრო და შენახვის საგარანტიო ვადა.
23. ფეთქებადი მასალების საწყობებსა და სხვა სათავსებში ელექტროდეტონატორები, ელექტროამნთები მილაკები, ელექტრომაალებლები და მათი შემცველი ნაკეთობები ინახება ქარხნული ან სპეციალური შეფუთვით (ტარით).
24. ამნთები და საკონტროლო მილაკები მზადდება ფეთქებადი მასალების მოსამზადებელი შენობის ცალკე სათავსში, რომელიც დანარჩენი სათავსებისგან გამოყო-ფილია უწვავი მასალისაგან აგებული კაპიტალური კედლით. დასაშვებია უწვავი მასალებით გალესილი და შეღებილი ნებისმიერი მასალის კედელიც. მიწისქვეშა საწყობებში ამნთები და საკონტროლო მილაკები მზადდება ამნთები მილაკების დასამზადებელ ცალკე კამერებში. ამნთები და საკონტროლო მილაკების დასამზადებელი მაგიდა რამდენიმე ამფეთქებლის მუშაობისათვის ერთმანეთისაგან გამოყოფილი უნდა იყოს ხის განივი ფარებით.
25. ამნთები და საკონტროლო მილაკების (ცეცხლგამტარი ზონრის საკონტროლო ნაჭრების) მოსამზადებელი და შესანახი სათავსების იატაკებზე იგება რბილი მასალა. დამზადებული ამნთები მილაკები ინახება ფეთქებადი მასალების საწყობების საცავებში (გასაცემ კამერებში), ლითონის ან გარედან თუნუქით შემოჭედილ ხის ყუთებში (კარადებში), რომლებიც შიგნიდან ამოგებულია რბილი მასალით. ყუთები იხურება.
26. ტემპერატურა ამონიუმის გვარჯილაზე დამზადებული ფეთქებადი ნივთიერებების საწყობების საცავებსა და კონტეინერებში არ უნდა აღემატებოდეს 300 C-ს.
27. დასაშვებია ღია მოედნებზე ფეთქებადი მასალების კონტეინერების დალაგება ორ იარუსად.
28. საწყობებში ფეთქებადი მასალების სატვირთავ-გასატვირთავი ოპერაციები სრულდება ხელით ან მხოლოდ ამისათვის განკუთვნილი მექანიზმებით, რომელთა ტვირთამწეობა უნდა აღემატებოდეს ბრუტო შეფუთვის ნომინალურ მასას.
29. ტვირთამწევი მექანიზმების ექსპლუატაცია ხორციელდება შესაბამისი წესების თანახმად. საწყობების შიგა სათავსებში მომუშავე შიგაწვისძრავიანი მექანიზმები უნდა აღიჭურვოს ნაპერწკალსაქრობებითა და გამონაბოლქვის განეიტრალების სისტემით. ელექტრომოწყობილობის (ელექტროდამტვირთავების, ტელფერების და სხვ.) მუშაობა უნდა აკმაყოფილებდეს „ელექტროდანადგარების მოწყობის წესების“ მოთხოვნებს B-IIa კლასის სათავსებისათვის.
30. ფეთქებადი მასალების საცავების რემონტისას ისინი უნდა დაიცალოს.
31. ფეთქებადი მასალების ცალკეული საწყობისათვის მუშავდება ავარიის ლიკვიდაციის გეგმა, რომელიც განსაზღვრავს ავარიულ სიტუაციაში მოქმედების რიგითობას. საწყობების (გარდა მიწისქვეშა) ავარიის ლიკვიდაციის გეგმას ამტკიცებს საწარმოს ხელმძღვანელი ხანძარსაწინააღმდეგო სამსახურთან შეთანხმებით. მიწისქვეშა საწყობების ავარიების ლიკვიდაციის გეგმა უნდა შედიოდეს ავარიების ლიკვიდაციის საერთო გეგმაში.
მუხლი 10🔗. ზედაპირული და ნახევრად ჩაღრმავებული მუდმივი საწყობები
1. ზედაპირული მუდმივი საწყობები უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ პირობებს:
ა) ჰქონდეთ წყალსარინი თხრილები;
ბ) მისასვლელი გზები უნდა იყოს სუფთა და წესივრულ მდგომარეობაში;
გ) საცავები ისე უნდა განლაგდეს, რომ თავისუფლად შეიძლებოდეს ყოველ მათგანთან მისვლა;
დ) საწყობის ტერიტორიაზე და მის გარეთ ცალ-კეულ საცავებს შორის, აგრეთვე საცავებსა და სხვა დანიშნულების შენობა-ნაგებობებს შორის მანძილები იანგარიშება ხანძარსაწინააღმდეგო მოთხოვნებიდან გამომდინარე და უნდა აკმაყოფილებდეს წესების XI თავის მოთხოვნებს;
ე) საწყობი უნდა შემოიღობოს და აკრძალული ზონა უნდა შემოიფარგლოს ღობიდან სულ ცოტა 50 მეტრ მანძილზე. აკრძალული ზონის საზღვრებსა და მისი გამოყენების წესს განსაზღვრავს საწარმოს ადმინისტრაცია ხანძარსაწინააღმდეგო სამსახურთან შეთანხმებით. აკრძალული ზონის საზღვარზე უნდა დაიდგას გამაფრთხილებელი ნიშნები.
2. საწყობის ტერიტორიაზე ნებადართულია განლაგდეს მხოლოდ:
ა) ფეთქებადი ნივთიერებების, ინიციირების საშუალებებისა და გამაგანიერებელი ასაფეთქებელი აპარატურის საცავები;
ბ) ფეთქებადი ნივთიერებების, ინიციირების საშუალებებისა და გამაგანიერებელი ასაფეთქებელი აპარატურის კონტეინერების მოედნები;
გ) ფეთქებადი მასალების გასაცემი შენობა (სათავსი);
დ) დამხმარე სათავსი (საცავი, მოედანი);
ე) ფეთქებადი მასალების მოსამზადებელი შენობა;
ვ) მიმღები რამპები და სხვა ობიექტები, რომლებიც დაკავშირებულია ფეთქებადი მასალების მიღებასთან, შენახვასა და გაცემასთან;
ზ) უმარტივესი, გრანულირებული (მარცვლოვანი) და წყალშემცველი ფეთქებადი ნივთიერებების, აგრეთვე ქარხნული წესით დამზადებული ფეთქებადი ნივთიერებების მექანიკური დამუხტვისათვის მოსამზადებელი პუნქტები;
თ) ლაბორატორია;
ი) საყარაულო კოშკურები, საყარაულო ძაღლების ჯიხურები;
კ) კოშკურები (ანძები, ბოძები) გასანათებელი მოწყობილობით, პროჟექტორებით და ა.შ.;
ლ) ხანძარსაწინააღმდეგო საშუალებების ფარდული;
მ) ხანძარსაწინააღმდეგო წყალსაცავი;
ნ) გასასვლელი ჯიხურები.
3. აკრძალული ზონის გარეთ, XI თავით განსაზღვრული საშიში ზონის ფარგლებში, ნებადართულია განლაგდეს:
ა) ფეთქებადი მასალების გამოსაცდელი და გასანადგურებელი, ტარის დასაწვავი პოლიგონი;
ბ) საყარაულო;
გ) საყოფაცხოვრებო ადმინისტრაციული სათავსი საწყობის მომსახურე პერსონალისათვის;
დ) მექანიზაციის საშუალებების გამართვისა და მომსახურების პუნქტი;
ე) საქვაბეები, საწყობები საწვავისათვის;
ვ) წყალსადენი და საკანალიზაციო სატუმბო სადგურები;
ზ) სატრანსფორმატორო ქვესადგურები;
თ) ტუალეტები.
4. ტარის შესანახი ჯიხურის ან ფარდულის განლაგება აკრძალული ზონის ფარგლებში დასაშვებია საწყობის ღობიდან არა უახლოეს 25 მეტრისა.
5. მანძილი ღობიდან უახლოეს საცავამდე 40 მეტრზე მეტი უნდა იყოს. მთაგორიან ადგილებში ეს მანძილი შეიძლება შემცირდეს ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებით. ღობე აუცილებელია გაკეთდეს ეკლიანი მავთულისაგან, ხის, აგურის, ქვისა და ლითონისაგან. ღობის სიმაღლე უნდა იყოს არანაკლებ 2 მეტრისა. ღობის ზემოთ სულ ცოტა 0,5 მეტრი სიმაღლის ლითონის ღეროზე უნდა გაიჭიმოს ეკლიანი მავთული ოთხ რიგად. ღობეში მოწყობილი უნდა იყოს შესასვლელი ჭიშკარი და კუტიკარი, რომლებიც უნდა იკეტებოდეს კლიტით.
6. საწყობის ტერიტორია და აკრძალული ზონა უნდა გათავისუფლდეს ხეებისა და ჩირგვებისაგან; ხმელი ბალახი, მცენარეები და სხვა ადვილად აალებადი საგნები მოცილებულ უნდა იქნეს.
7. მუდმივი საწყობების საცავები უნდა მოეწყოს უწვავი მასალისაგან. ცალკეულ შემთხვევებში ხანძარსაწინააღმდეგო სამსახურთან შეთანხმებით დასაშვებია საცავების კედლების აშენება მორებით ან კარკასულშემვსები მეთოდით. შემვსებ მასალად შეიძლება გამოყენებულ იქნეს მსუბუქი ბეტონი, წიდა ან კირხსნარით გაჟღენთილი ნახერხი. ასეთი ტიპის საცავების ჭერი და კედლები შიგნიდან და გარედან ილესება ან იფარება უწვავი შედგენილობის ხსნარით. მშრალკლიმატიან ადგილებში საცავების აგება დასაშვებია თიხატკეპნილის ან ალიზისაგან.
8. საცავები უნდა დაიხუროს უწვავი მასალებით ან შიგნიდან და გარედან უნდა დაიფაროს უწვავი შედგენილობის ხსნარით.
9. საცავი ისე უნდა მოეწყოს, რომ მასში ტემპერატურამ არ გადააჭარბოს 300 ჩ-ს. ყოველ საცავს უნდა ჰქონდეს სხვენი (რკინაბეტონით გადახურვისას სხვენის მოწყობა არ არის აუცილებელი).
10. საცავებში იატაკი უნდა იყოს ხის, ბეტონის, მოასფალტებული ან თიხატკეპნილი. კვამლიანი დენთის საცავებში იატაკი აუცილებლად უნდა იყოს დაფარული რბილი საგებით.
11. ფეთქებადი მასალების მცირე პარტიებად გასაცემ საცავებში აუცილებელია უწვავი მასალისაგან მოეწყოს 2X2 მ ზომის ერთი ტამბური მაინც. ტამ-ბურს უკეთდება ორი კარი, რომლებიც იღება გარეთ, მათგან ერთი გარედან შესასვლელია, მეორე კი – ტამბურიდან საცავში. ტამბურში შესასვლელი გარეთა კარი უნდა იყოს მთლიანი და გადაკრული ფოლადის ფურცლებით. მეორე კარი უნდა იყოს ხის გისოსებიანი.
12. საცავებში, რომლებიც აღჭურვილი არიან რამპებითა და სატვირთავ-გასატვირთავი სამუშაოების მექანიზაციის საშუალებებით (ელექტროსატვირთვე-ლები და სხვ.), ტამბურის მოწყობა არ არის აუცილებელი, მაგრამ ორივე კარის დაყენება სავალდებულოა.
13. ფეთქებადი მასალების საცავებში შესასვლელების რაოდენობა განისაზღვრება იმ ანგარიშით, რომ მაქსიმალური მანძილი შესასვლელიდან ერთი სათავსის ყველაზე დაშორებულ წერტილამდე გასასვლელების გათვალისწინებით არ უნდა აღემატებოდეს 15 მეტრს, ხოლო სატვირთავ-გასატვირთავი სამუშაოების მექანიზაციისას – 25 მეტრს.
14. საცავების ფანჯრებს უკეთდება სულ ცოტა 15 მმ დიამეტრის ფოლადის ღეროს გისოსები. გისოსებში უჯრედის ზომები არ უნდა აღემატებოდეს 150X150 მმ-ს. უჯრედებში ფოლადის ღეროების გადაკვეთები დუღდება. ღეროების ბოლოები კედელში ერჭობა სულ ცოტა 80 მმ სიღრმეზე. გისოსები იფარება ღია ფერის საღებავით. მზიანი მხარის ფანჯრის მინები უნდა იყოს მქრქალი ან დაიფაროს თეთრი ფერის საღებავით. ფანჯრების სინათლის ზედაპირის შეფარდება იატაკის ფართობთან უნდა შეადგენდეს 1:25-დან 1:30-მდე.
15. აკრძალულია სხვენში რაიმე საგნისა თუ მასალის შენახვა. სხვენში შესასვლელს შენობის გარედან უკეთდება კიბე.
16. საცავებისა და სხვენის შესასვლელები უნდა იკეტებოდეს კლიტეებით, ილუქებოდეს ან იბეჭდებოდეს.
17. თუ მანძილი ფეთქებადი მასალების საცავიდან ან მათი დამზადების ადგილიდან შენობა-ნაგებობებამდე ან მათ შორის ნაკლებია უსაფრთხო მანძილებით გათვალისწინებულზე, აუცილებელია მოეწყოს ზვინულები. ამასთან, უსაფრთხო მანძილები იანგარიშება ჩაღრმავებული მუხტის შემთხვევის ანალოგიურად.
18. ზვინულები კეთდება მხოლოდ პლასტიკური ან ფხვიერი გრუნტისაგან. აკრძალულია ზვინულების მოსაწყობად ქვის, ღორღის და წვადი ნივთიერებების (ქვანახშირის წვრილმანი და სხვ.) გამოყენება.
19. ზვინულები ფეთქებადი მასალების შტაბელების (სტელაჟების) ზედა დონეზე 1,5 მეტრით მაღალი უნდა იყოს. ზვინულების სიგანე მის ზედა ნაწილში უნდა იყოს 1 მეტრი. ზვინულების ქვედა სიგანეს განაპირობებს მის მოსაწყობად გამოყენებული გრუნტის ბუნებრივი დაფერდების კუთხე.
20. საცავების მთლიანი შემოზვინვის შემთხვევაში გამოსასვლელების მოსაწყობად ზვინულს უნდა ჰქონდეს წყვეტა, რომლის წინაც აუცილებელია მოეწყოს დამცავი ზვინული. დამცავი ზვინულის სიგრძე აიღება ისე, რომ გეგმაზე შენობის უახლოესი კუთხიდან ძირითადი ზვინულის თხემის უახლოეს ბოლო წერტილზე გავლებულმა და გაგრძელებულმა ხაზმა გაიაროს დამცავი ზვინულის თხემზე (ქიმზე).
21. ფეთქებადი მასალების საწყობის ელექტროდანადგარები უნდა აკმაყოფილებდეს ელექტროდანადგარების მოწყობის წესებს, მომხმარებელთა ელექტროდანადგარების ტექნიკური ექსპლუატაციის წესებსა და მომხმარებელთა ელექტროდანადგარების ექსპლუატაციისას უსაფრთხოების ტექნიკის წესებს.
22. მოთხოვნები ელექტროდანადგარებისადმი (გამანაწილებელი მოწყობილობები, ქვესადგურები, კვების საავარიო წყაროები), ელექტრომიმღებების კატეგორია, საიმედოობის უზრუნველყოფა და ა.შ. განისაზღვრება პროექტით ნორმატიული დოკუმენტების გათვალისწინებით. აუცილებელია გამოყენებულ იქნეს ელექტროდანადგარები იზოლირებული ნეიტრალით.
23. ფეთქებადი მასალების საწყობების ელექტროდანადგარები, მათ შორის, ძალური და განათების ქსელები, უნდა იყოს აღჭურვილი დენის გაჟონვისაგან და ადამიანების ელექტროდენით დაშავებისაგან დაცვის მოწყობილობით. ფეთქებადი მასალების საწყობების ელექტროდანადგარების ჩამიწება აუცილებელია განხორციელდეს ელექტროდანადგარების მოწყობის წესების შესაბამისად.
24. ფეთქებადი მასალების საწყობი, მასთან მისასვ-ლელები და საცავები უნდა იყოს განათებული. განათება დასაშვებია მოეწყოს ღობის პერიმეტრზე.
25. ფეთქებადი მასალების საწყობის სამუშაო განათება ხორციელდება 220 ვოლტამდე ძაბვის ნათურებით ან სანათებით. საავარიო განათების სახე განისაზღვრება პროექტით. საწყობის საცავების საავარიო განათებისათვის შეიძლება გამოყენებულ იქნეს მაღაროს აკუმულატორული სანათები ან მშრალბატარეიანი ფანრები (ლითონის კორპუსის შემთხვევაში – რეზინის შალითებში). აკრძალულია საწყობის ყველა სათავსში ხელის გადასატანი სანათების გამოყენება, რომლებიც იკვებება ელექტროქსელიდან. თუ ფეთქებადი მასალების გაცემა წარმოებს მხოლოდ დღის სინათლეზე, საცავების განათება აუცილებელი არ არის.
26. ამომრთველები, მცველები, მანაწილებელი ფარები, შტეფსელები და სხვა მოწყობილობა იდგმება აუცილებლად შენობის გარეთ, დახურულ ყუთებში ან იზოლირებულ სათავსში, რომელიც აღჭურვილი უნდა იყოს ხანძარსაწინააღმდეგო საშუალებებით.
27. საცავებს შიგნით განათების ქსელისათვის გამოიყენება ისეთი კაბელი, რომლის გარსაცმი წვას არ ავრცელებს.
28. კედელსა და ჭერზე კაბელები მაგრდება ჰორიზონტალური გაყვანისას სულ ბევრი 0,8 მ ინტერვალით, ხოლო ვერტიკალური გაყვანისას – არა უმე-ტეს 2,0 მ ინტერვალით. კაბელების შესაერთებლად და გადასაბმელად გამოიყენება სპეციალური ქუროები.
29. ყველა საწყობი, მათ შორის საწყობის საყარაულო ჯიხურები, აღიჭურვება სატელეფონო კავშირით საწარმოსთან, ხანძარსაწინააღმდეგო სამსახურთან და შინაგან საქმეთა ორგანოებთან. თუ სატელეფონო კავშირი ვერ ხერხდება, დასაშვებია რადიოკავშირი. ასეთივე კავშირი უნდა არსებობდეს საყარაულო პოსტებსა და საყარაულო სათავსებს შორის. კავშირის საშუალებები აუცილებლად ეწყობა აფეთქებასაფრთხიანი ხანძარსახიფათო სათავსების გარეთ.
30. საწყობები და საცავები დამცავი და სახანძრო სიგნალიზაციით უნდა აღიჭურვოს დადგენილი წესით დამტკიცებული პროექტის საფუძველზე.
31. ფეთქებადი მასალების ყველა საწყობი აღიჭურვება ხანძარსაწინააღმდეგო საშუალებებით, რომელთა ნომენკლატურა, რაოდენობა და განლაგება დგინდება ხანძარსაწინააღმდეგო სამსახურთან შეთანხმებული პროექტით.
32. სატყეო და საველე ხანძრებისაგან დაცვის მიზნით, საწყობის ყველა შენობის ირგვლივ ამოღებული უნდა იყოს კუნძები. საწყობის ტერიტორიის ირგვლივ ღობიდან 10 მეტრ მანძილზე აუცილებელია მოეწყოს თხრილი, რომლის სიგანე ზედა ნაწილში უნდა იყოს არანაკლებ 1,5 მეტრისა, ხოლო სიღრმე – არანაკლებ 0,5 მეტრისა ან მცენარეულობის მოსპობის მიზნით სისტემატურად უნდა იხვნებოდეს 5 მეტრი სიგანის ზოლი. კლდოვანი და ღორღიანი გრუნტების შემთხვევაში თხრილის მოწყობა ან ზოლის მოხვნა აუცილებელი არ არის.
33. თითოეულ საწყობში გამოკრული უნდა იყოს ხანძარსაწინააღმდეგო საშუალებების ნუსხა და მათი სარგებლობის ინსტრუქცია. საწყობის პერსონალი გაცნობილი უნდა იყოს ინსტრუქციას ხელმოწერით.
34. ობიექტების ღუმლებით გათბობის შემთხვევაში კვამლსადენ მილებზე დადგმული უნდა იყოს ნაპერწკალდამჭერი ბადე.
მუხლი 11🔗. ზედაპირული და ნახევრად ჩაღრმავებული დროებითი საწყობები
1. ფეთქებადი მასალების დროებითი საწყობის საცავები შეიძლება იყოს ფიცრის, თიხატკეპნილის, მიწის და ა.შ. საწყობების საცავებად გამოდგება გამოუყენებელი შენობები, ფარდულები, მიწურები და სხვა სათავსები. ეს სათავსები უნდა ნიავდებოდეს და დაცული იყოს წვიმისა და თოვლისაგან. შენობების საცავებად გამოყენებისას მასში არსებული ღუმლის საცეცხლეები უნდა ამოიქოლოს.
2. დროებით საწყობებში:
ა) იატაკი კეთდება ხის, ბეტონის ან თიხატკეპნილის;
ბ) ხის კედლები და სახურავი იფარება უწვავი შედგენილობის ხსნარით;
გ) შემოღობვა ეწყობა ლატანებით, წნულით, ფიცრებით ან სხვა მსგავსი მასალებით. ღობის სიმაღლე არ უნდა იყოს 2 მეტრზე ნაკლები;
დ) წყალსატევის მოწყობა აუცილებელი არ არის;
ე) ტამბურების მოწყობა არ არის აუცილებელი, კარები შეიძლება იყოს ცალმაგი;
ვ) საცავებში სამუშაო განათებისათვის შეიძლება გამოყენებული იყოს მაღაროს აკუმულატორული სანათები ან მშრალელემენტიანი ფანრები (ლითონისკორ-პუსიანი ფანრები – რეზინის შალითებში);
ზ) შენობის ფანჯრების, კარების ზომები შეიძლება დატოვებული იყოს;
თ) სხვა მხრივ მოთხოვნები იგივეა, რაც მუდმივი საწყობებისათვის.
3. ქალაქის პირობებში (გვირაბების გაყვანა მეტროპოლიტენის მშენებლობის დროს და სხვ.) ფეთქებადი მასალების საწყობებად შეიძლება გამოყენებული იყოს გაუქმებული შენობის მშრალი განიავებადი სარდაფები ან სპეციალურად 2,5 მეტრამდე ჩაღრმავებული ნაგებობები, რომლებიც ზემოდან იფარება 2 მეტრი სისქის მიწაყრილით.
4. ფეთქებადი მასალები, აფეთქების საშუალებები და გასაგანიერებელი აპარატურა უნდა ინახებოდეს სათავსებში, რომლებიც ერთმანეთისაგან, აგრეთვე ფეთქებადი მასალების მოსამზადებელი სათავსისაგან განმხოლოებული უნდა იყოს სულ ცოტა 25 სმ სიგანის აგურის (ბეტონის) კედლით.
მუხლი 12🔗. ზედაპირული და ნახევრად ჩაღრმავებული მოკლევადიანი საწყობები
1. მოკლევადიანი სამუშაოების წარმოებისას ფეთქებადი მასალების შენახვა დასაშვებია: გამოუყენებელ შენობებში, ფარდულებში, მიწურებში; რკინიგზის ვაგონებში; ავტომანქანებში, მისაბმელებსა და ოთხთვალებში.
2. ფეთქებადი მასალების მოკლევადიანი საწყობი უნდა აკმაყოფილებდეს მე-17 მუხლის 1-ლი და მე-2 პუნქტების მოთხოვნებს. ამასთან, აუცილებელი არ არის მეხდაცვის, განათების, სატელეფონო კავშირის, საწყობის ღობის ირგვლივ თხრილის მოწყობა და საწყობის გარშემო ზონის ხეებისაგან გაწმენდა, მაგრამ უნდა შესრულდეს IV თავით გათვალისწინებული შესაბამისი მოთხოვნები. მოკლევადიანი საწყობი იფარგლება სულ ცოტა 1,5 მეტრი სიმაღლის ღობით (საცავის უახლოესი კედლიდან სულ ცოტა 20 მ-ზე). მანძილი ღობიდან საყარაულო სათავსამდე უნდა იყოს არანაკლებ 15 მეტრისა. მოკლევადიანი საწყობების საცავების ხის კედლები ხანძრისაგან დაცვის მიზნით აუცილებლად უნდა დაიფაროს კირიან-მარილიანი სამფენა ხსნარით. სახურავი, ჭერი და სხვენის კონსტრუქციები კეთდება უწვავი მასალისაგან ან იფარება უწვავი შედგენილობის ხსნარით.
3. ფეთქებადი მასალების დროებითი შენახვისას არასაცხოვრებელ შენობებში, მიწურებში და ა.შ. ერთ საცავში შეიძლება ინახებოდეს: ფეთქებადი ნივთიერებები – არა უმეტეს 3 ტონისა, დეტონატორები – არა უმეტეს 10 ათასი ცალისა, ხოლო სადეტონაციო და ცეცხლგამტარი ზონარი – შესაბამისი რაოდენობით. დეტონატორები უნდა მოთავსდეს ხის ყუთში, რომელიც შიგნიდან ამოგებულია ქეჩით, გარედან კი დაფარულია ლითონის ფურცლით. ყუთი უნდა დაიდგას ფეთქებადი ნივთიერებებიდან სულ ცოტა 2 მეტრ მანძილზე და დაიკეტოს კლიტით.
4. ორღერძიან ვაგონში დასაშვებია სულ ბევრი 3 ტონა ფეთქებადი ნივთიერების ან 10 ათასი ცალი დეტონატორის და 1000 მეტრი სადეტონაციო ზონრის შენახვა. ოთხღერძიან ვაგონში დასაშვებია სულ ბევრი 6 ტონა ფეთქებადი ნივთიერების ან 20 ათასი ცალი დეტონატორის და 2000 მეტრი სადეტონაციო ზონრის შენახვა. აღნიშნულ შემთხვევებში ერთობლივად შენახული ცეცხლგამტარი ზონრისა და მისი ანთების საშუალებების რაოდენობა არ იზღუდება.
5. ორღერძიან ვაგონში დასაშვებია ერთდროულად სულ ბევრი 1 ტონა ფეთქებადი ნივთიერების, სულ ბევრი 5 ათასი ცალი დეტონატორის, 1000 მეტრი სადეტონაციო ზონრის და საჭირო რაოდენობის ცეცხლგამტარი ზონრის (ცეცხლგამტარი ზონრის ანთების საშუალებების) შენახვა, ხოლო ოთხღერძიან ვაგონში – შესაბამისად, ორჯერ მეტი ფეთქებადი მასალებისა.
6. ვაგონები, რომლებიც განკუთვნილია ფეთქებადი ნივთიერებების, აფეთქების საშუალებებისა და გასაგანიერებელი ასაფეთქებელი აპარატურის ერთობლივად შესანახად, ხის ტიხრებით გაყოფილი უნდა იყოს სამ განყოფილებად. ვაგონის განაპირა განყოფილებებში ინახება ფეთქებადი ნივთიერება (გასაგანიერებელი ასაფეთქებელი აპარატურა) და აფეთქების საშუალებები, ხოლო შუა განყოფილება (ტამბური) ემსახურება ფეთქებადი მასალების გაცემას. თითოეულ განყოფილებაში შესასვლელი კარები კეთდება მთლიანი, ზომებით არანაკლებ 1,8X0,9 მ-ისა.
7. ფეთქებადი მასალების შესანახად აღჭურვილი ვაგონები უნდა იყოს წესივრული, არ უნდა ჰქონდეს მუხრუჭები და სამუხრუჭო ბაქნები. ნახშირისა და სხვა ადვილად აალებადი საშუალებების გადასატანად გამოყენებული ვაგონები, ფეთქებადი მასალების მოთავსებამდე უნდა გაიწმინდოს ამ პროდუქტების ნარჩენებისაგან და გაირეცხოს ტუტე წყლით.
8. ვაგონის არსებული კარი უნდა გაუქმდეს (შეიჭედოს). ვაგონს შესასვლელად ერთი მხრიდან უკეთდება კარი ზომებით არანაკლებ 1,8X0,9 მეტრისა, რომელიც იღება შიგნით.
9. ფეთქებადი მასალების გაცემისა და მათი ნაშთის დაბრუნების ოპერაცია სრულდება ჩიხში ან სათადარიგო ლიანდაგზე დგომის დროს. მაგისტრალური ლიანდაგებიდან, სამრეწველო და საცხოვრებელი შენობებიდან ვაგონის დაცილების მანძილი განისაზღვრება რკინიგზის სადგურის (გადასარბენის) უფროსთან შეთანხმებით.
10. ფეთქებადი მასალებით დატვირთული ვაგონების ყოველი მანევრისას, აგრეთვე ვაგონების მოძრაობისას ლიუკები უნდა იყოს დაკეტილი, ხოლო კარი უნდა დაიკეტოს კლიტით და დაიპლომბოს.
11. ფეთქებადი მასალებით დატვირთული ვაგონსაცავები ჩიხში ან სათადარიგო ლიანდაგზე დგომისას უნდა აღიჭურვოს ხილული სიგნალებით.
12. გადანაცვლებითი ხასიათის სამუშაოებზე (სეისმოდაზვერვა, სატყეო გზებისათვის ტრასების გაწმენდა და სხვ.) ფეთქებადი მასალების შენახვა დასაშვებია სპეციალურად მოწყობილ ავტომობილებზე, მისაბმელებზე, ოთხთვალებსა და მარხილებზე (გადასაადგილებელი საწყობები). ამ შემთხვევაში სატრანსპორტო საშუალებებს წაეყენება ავტოსაჭაპანო ტრანსპორტით ფეთქებადი მასალების გადაზიდვის დადგენილი მოთხოვნები.
13. გადასატანი საწყობი უნდა წარმოადგენდეს მტკიცე ფურგონს, რომელიც კაპიტალურად არის დამაგრებული ავტომობილზე, მისაბმელზე, ოთხთვალაზე, მარხილზე. ფურგონი კეთდება დურალუმინის ან ფიცრისაგან, რომელსაც გარედან შემოკრული აქვს ლითონის ფურცელი და დაფარულია შიგნიდან და გარედან უწვავი ხსნარით. ფეთქებადი მასალების ასეთი საწყობი შეიძლება იყოს თვითმავალი ან არათვითმავალი. ძარის წინა ნაწილში (მარჯვენა ქვედა კუთხეში) კეთდება ყუთი (ნაკვეთური) კარებით, გარედან ინიციირების საშუალების მოსათავსებლად. ეს ყუთი (ნაკვეთური) შიგნითა მხრიდან ამოგებული უნდა იყოს რბილი მასალით (ქეჩით, რეზინით და სხვ.). ყუთის (ნაკვეთურის) კონსტრუქცია უნდა გამორიცხავდეს მასში მოთავსებული მაქსიმალური რაოდენობის ინიციირების საშუალებათა გაუთვალისწინებელი აფეთქების შემთხვევაში ფეთქებად ნივთიერებებზე დეტონაციის გადაცემას.
14. ფეთქებადი ნივთიერებების დატვირთვა (განტვირთვა) წარმოებს ფურგონის მარჯვენა მხარეს მოწყობილი კარიდან. დასაშვებია კარის გაკეთება ფურგონის უკანა მხარეს იმ პირობით, რომ მოეწყობა სიგნალიზაცია, რომელიც გაყვანილი იქნება სატრან-სპორტო საშუალების კაბინაში და იმოქმედებს კარის გაღების მომენტში.
15. ფეთქებადი ნივთიერებების, ინიციირების საშუალებებისა და გამაგანიერებელი ასაფეთქებელი საშუალებებისათვის განკუთვნილ ნაკვეთურების კარებს უნდა ჰქონდეს შეჭრილი კლიტეები და მოწყობილობა, რომელიც კლიტეების მოდებიდან გათავისუფლების შემთხვევაში გამორიცხავს კარების გაღებას.
16. ფურგონი უნდა ნათდებოდეს სანათით, რომლის პლაფონი მაგრდება ძარის წინა ზედა ნაწილში. ელექტროგაყვანილობა კეთდება გარედან, დამცავ გარსაცმში. ელექტროგაყვანილობის გაკეთება ძარის შიგნით დაუშვებელია.
17. გადასაადგილებელი საწყობის ძარას უკეთდება ლითონის გისოსიანი ფანჯრები. ფურგონის წინა და სატრანსპორტო საშუალების უკანა ფანჯრები ერთ დონეზე უნდა იყოს.
18. გადასაადგილებელ არათვითმავალ საწყობს უნდა ჰქონდეს სატრანსპორტო საშუალებასთან ხისტად მიბმის საბუქსირე მოწყობილობა.
19. სატრანსპორტო საშუალების (ავტომობილზე დადგმული ან ავტომობილით ბუქსირებადი ფურგონის) გადაადგილების ორგანიზაცია, დაკომპლექტებულობა და მოწყობა უნდა აკმაყოფილებდეს წესების მოთხოვნებს.
20. ფეთქებადი მასალების არათვითმავალი საწყობის ტრანსპორტირებისას მისაბმელის მასამ არ უნდა გადააჭარბოს სატრანსპორტო საშუალების მასის ნახევარს ან საწევრის წევის ძალვის სამ მეოთხედს.
21. ფარდულებში, კარვებსა და სხვა პუნქტებში ფეთქებადი მასალების შენახვისას უზრუნველყოფილი უნდა იყოს მათი დაცვა ატმოსფერული ნალექებისა და მზის სხივების მოქმედებისაგან. ფეთქებადი მასალები ლაგდება ფიცარნაგზე, მიწიდან სულ ცოტა 20 სმ სიმაღლეზე. ტერიტორია იღობება ლატნებით, მავთულით ან ბაგირით.
22. ყინულსვლისა და წყალდიდობისაგან ობიექტების დაცვის მიზნით საამფეთქებლო სამუშაოების შესრულებისას ნებადართულია ფეთქებადი მასალების მოკლე ვადით (არა უმეტეს 30 დღე-ღამისა) შენახვა სპეციალურ მოედანზე. გეოფიზიკური და სხვა ერთჯერადი სამუშაოებისათვის მასობრივი აფეთქებების წარმოებისას ფეთქებადი მასალების შენახვის ვადა არ უნდა აღემატებოდეს 90 დღე-ღამეს. ასეთ შემთხვევებში ფეთქებადი მასალები თავსდება ფიცარნაგზე მიწიდან სულ ცოტა 20 სმ-ის სიმაღლეზე, ფარდულში ან ბრეზენტის გადახურვის ქვეშ.
23. მელორაციული მშენებლობისას ფეთქებადი მასალების მოედნებზე დროებით შენახვის ვადა და წესი შეიძლება დადგინდეს სამშენებლო ორგანიზაციების ხელმძღვანელების მიერ ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებით. ამავე დროს შენახვის ვადამ არ უნდა გადააჭარბოს ორ წელს.
24. ფეთქებადი მასალების შესანახ მოედნებზე ასაფეთქებელი (მაინიციირებელი) საშუალებები ინახება ცალკე მოედნებზე ან კარვებში, რომლებიც ფეთქებადი ნივთიერებებისაგან დაცილებულია დეტონაციის გადაცემის მხრივ უსაფრთხო მანძილებით. ამ შემთხვევაში ასაფეთქებელი საშუალება ჩაითვლება აქტიურ მუხტად.
მუხლი 13🔗. სეიფებიანი სათავსი და სათავსსეიფი
1. სამეცნიერო და სასწავლო დაწესებულებებში ფეთქებადი მასალები ინახება სეიფებიან სათავსში ან სათავს-სეიფში. ასეთ სათავსებს კედლები და გადახურვა უკეთდება უწვავი მასალებისაგან. ფეთქებადი მასალების შესანახად განკუთვნილი სათავსის მოსაზღვრე ოთახებში, აგრეთვე მის ზემოთ და ქვემოთ განლაგებულ სათავსებში არ უნდა იყოს ხალხის მუდმივი სამუშაო ადგილები. ოთახები მეზობელი სათავსისაგან გამოყოფილი უნდა იყოს სულ ცოტა 25 სმ სისქის კაპიტალური, ბეტონის ან აგურის კედლით. სათავსების კარი მზადდება მასალისაგან, რომლის ზღვრული ცეცხლმედეგობა არ უნდა იყოს 45 წუთზე ნაკლები.
2. აფეთქების საშუალებების შესანახი სეიფი შიგნი-დან ამოგებული უნდა იყოს რბილი მასალით. იგი უნდა იყოს ჩამიწებული და განლაგებული ფეთქებადი ნივთიერებების სეიფიდან სულ ცოტა 2 მეტრის და-შორებით.
მუხლი 14🔗. მიწისქვეშა საწყობები
1. მიწისქვეშა პირობებში ფეთქებადი მასალები უნდა ინახებოდეს განსაკუთრებულად აღჭურვილ გვირაბებში – კამერებში ან უჯრედებში, რომლებიც ისე უნდა იყოს განლაგებული, რომ ერთში მოთავსებული ფეთქებადი მასალის აფეთქებამ არ გამოიწვიოს მეზობლად მოთავსებული ფეთქებადი მასალების დეტონაცია.
2. მიწისქვეშა საწყობი შედგება გვირაბებისაგან, რომლებიც წარმოდგენენ საკუთრივ საწყობს მასში განლაგებული ფეთქებადი მასალების შესანახი კამერებით ან უჯრედებით, აგრეთვე მისასვლელი გვირაბებისა და დამხმარე კამერებისაგან. დამხმარეა კამერები, რომლებიც განკუთვნილია:
ა) ელექტროდეტონატორების შემოწმებისათვის ან ამნთები მილაკების დამზადებისა და დეტონატორების ნიშანდებისათვის;
ბ) ფეთქებადი მასალების გაცემა-მიღებისათვის;
გ) სატვირთავ-გასატვირთავი ოპერაციების მექანიზაციის საშუალებების განლაგებისათვის;
დ) კასეტებისა და ჩანთების შენახვისათვის;
ე) ელექტრომანაწილებელი და ხანძარსაწინააღმდეგო საშუალებების განთავსებისათვის.
3. დამხმარე კამერები შეიძლება განლაგდეს საწყობთან მისასვლელი გვირაბების ჩიხებში.
4. ასაფეთქებელი, საკონტროლო და გასაზომი ხელსაწყოები და მოწყობილობა, აგრეთვე კასეტები და ჩანთები მიწისქვეშა და ჩაღრმავებულ საწყობებში უნდა ინახებოდეს სპეციალურ სტელაჟებზე ან კარადებში.
5. ფეთქებადი მასალების ყველა საწყობი აღიჭურვება სატელეფონო კავშირით საწარმოსთან ან პირდაპირი სატელეფონო ხაზით დისპეტჩერთან.
6. მიწისქვეშა საწყობებში ნებადართულია გამოყენებულ იქნეს მხოლოდ აფეთქებაუსაფრთხო შესრულების აკუმულატორული სატვირთველები ან სატვირთავ-გასატვირთავი სამუშაოების მექანიზაციის სხვა საშუალებები.
7. ფეთქებადი მასალების შესანახი საუბნე პუნქტების ექსპლუატაცია წარმოებს საწარმოს ხელმძღვანელების მიერ დამტკიცებული ინსტრუქციების მიხედვით.
8. ნახშირის შახტებში საამფეთქებლო სამუშაოების მცირედ დაყოვნებული და დაყოვნებული მეთოდით აფეთქებისათვის მიწისქვეშა სახარჯო საწყობებსა და გასაცემ კამერებში ინახება შესაბამისი პირობებისათვის ყოველი საფეხურის დაყოვნების ელექტროდეტონატორების სულ მცირე თითო ყუთი.
9. ფეთქებადი მასალების მიწისქვეშა საწყობების განლაგება უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ პირობებს:
ა) მანძილი საწყობის ნებისმიერი უახლოესი წერტილიდან ჭაურამდე და ჭაურის მიმდებარე გვირაბებამდე, აგრეთვე სავენტილაციო კარამდე, რომლის დანგრევამაც შეიძლება შეუწყვიტოს სუფთა ჰაერის მიწოდება მთლიანად შახტს ან მის მნიშვნელოვან უბნებს, უნდა იყოს კამერული ტიპის საწყობებისათვის არანაკლებ 100 მეტრისა, ხოლო უჯრედული ტიპის საწყობებისათვის – 60 მეტრი;
ბ) მანძილი უახლოესი უჯრედიდან ან კამერიდან გვირაბამდე, რომელიც ემსახურება ხალხის მუდმივ მიმოსვლას, კამერული ტიპის საწყობისათვის უნდა იყოს არანაკლებ 25 მეტრისა, ხოლო უჯრედისათვის – არანაკლებ 20 მეტრისა;
გ) მანძილი (სიღრმე) საწყობიდან ზედაპირამდე კამერული ტიპის საწყობებისათვის უნდა იყოს არანაკლებ 30 მეტრისა, ხოლო უჯრედული ტიპის საწყობებისათვის – არანაკლებ 15 მეტრისა;
დ) გვირაბები, რომლებშიც მოწყობილია ფეთქებადი მასალების შესანახი კამერები ან უჯრედები, უნდა უერთდებოდეს მთავარ გვირაბებს სამი დამოუკიდებელი გვირაბით მაინც. საწყობთან მისასვლელი გვირაბი უნდა მთავრდებოდეს სულ ცოტა 2 მეტრი სიგრძისა და სულ ცოტა 4 მ2 განივკვეთის ფართობის ჩიხებით;
ე) საწყობის ძირითადი გვირაბების სიგანემ, რომლებშიც გამოიყენება სატვირთველები, უნდა უზრუნველყოს მათი მოძრაობა 900 კუთხით შემობრუნებით. ამასთან, გვირაბის ზომები, მათ შორის, მრუდხაზოვან უბნებზე, ტვირთიანი მანქანის მაქსიმალურ ზომებზე მეტი უნდა იყოს სულ ცოტა 60 სმ-ით ორივე მხრიდან სიგანეში და 50 სმ-ით სიმაღლეში სანათებიდან;
ვ) თითოეულ საწყობს უნდა ჰქონდეს ორი გამოსასვლელი ხალხისათვის. გვირაბების მშენებლობისას, აგრეთვე მიწისქვეშა სამთო გეოლოგიურ-სადაზვერვო გვირაბების გაყვანისას დასაშვებია ფეთქებადი მასალების დროებითი საწყობის მოწყობა ერთი გამოსასვლელით. ამ შემთხვევაში ფეთქებადი მასალების საწყობის ტევადობა 1 ტონას არ უნდა აღემატებოდეს;
ზ) გვირაბების მშენებლობისას და გეოლოგიურ-სადაზვერვო გვირაბების გაყვანისას მანძილი საწყობის უახლოესი უჯრედიდან ან კამერიდან ჭაურამდე, კამერებამდე და იმ გვირაბებამდე, რომლებშიც გაყვანილია ძირითადი მკვებავი მაგისტრალები (წყალამოსაღვრელი და სავენტილაციო მილები, კაბელები) და, აგრეთვე, ხალხის სასვლელ გვირაბებამდე უნდა იყოს არანაკლებ 15 მეტრისა;
თ) თუ ფეთქებადი მასალების საწყობში შედის რკინიგზა, აუცილებელია რელსების ელექტროიზოლაცია საერთო საშახტო ქსელისაგან.
10. დაუშვებელია ფეთქებადი მასალების საწყობების განთავსება მთავარი მიმართულების გვირაბებს, ქანობებს, ბრემსბერგებსა და მათ სასვლელებს შორის.
11. ფეთქებადი მასალების საწყობის ყველა გვირაბი გამაგრებული უნდა იყოს უწვავი სამაგრით და შეთეთრებული საღებავით. მდგრად ქანებში გაყვანილი მისასვლელი გვირაბების გამაგრება აუცილებელი არ არის.
12. ფეთქებადი მასალების საწყობი ნიავდება სუფთა ჰაერის ნაკადით. აკრძალულია საწყობიდან გამომავალი ჰაერის ჭავლის მიმართვა სუფთა ჰაერისნაკადიან გვირაბებში.
13. ფეთქებადი მასალების საწყობი უზრუნველყოფილი უნდა იყოს ხანძრის ჩასაქრობი პირველადი საშუალებებით (ცეცხლსაქრობი ქვიშიანი ყუთები, წყლიანი ჭურჭლები). სამუშაოების უსაფრთხოების საექსპერტო ორგანიზაციასთან შეთანხმებით დასაშვებია საწყობში მოეწყოს ხანძრის ჩასაქრობი ავტომატიზებული მოწყობილობა. მოწყობილობის რაოდენობა და განლაგება თანხმდება სამთო-სამაშველო სამსახურთან. საწყობის კარებთან და უჯრედებთან მისასვლელი გვირაბების დასაწყისში მოწყობილი უნდა იყოს ხანძარსაწინააღმდეგო კარი.
14. გაზისა და მტვრის მხრივ საშიში შახტების (მაღაროების) საწყობებსა და მისასვლელ გვირაბებში გამოიყენება აფეთქებაუსაფრთხო შესრულების ელექტრომოწყობილობა, ხოლო სხვა შახტებში (მაღაროებში) – მაღაროს ნორმალური შესრულების ელექტრომოწყობილობა. საწყობებისა და მისასვლელი გვირაბების განათების ელექტროგაყვანილობისათვის დასაშვებია ტყვიის ან პოლივინილქლორიდის გარსაცმიანი შეჯავშნული ან უწვავიზოლაციანი და უწვავ-გარსაცმიანი რეზინის მოქნილი კაბელების გამოყენება.
15. სანათი მოწყობილობის კვებისათვის გამოიყენება სულ ბევრი 220 ვ (ხაზური) ძაბვა. განათების ქსელი აუცილებლად უნდა იყოს დაცული დენის გაჟონვისაგან.
16. მისასვლელი გვირაბები და დამხმარე კამერები ნათდება ჭერზე დაკიდებული სანათებით, ხოლო ფეთქებადი მასალების შესანახი კამერები (უჯრედები) – ირიბი სინათლით მისასვლელი გვირაბის კარების თავზე არსებული ფრამუგიდან.
17. მიწისქვეშა ფეთქებადი მასალების საწყობების დაცვის ავტომატური სიგნალიზაციით აღჭურვისას სიგნალი გაიყვანება საწარმოს (შახტის, მაღაროს და ა.შ.) მორიგის (დისპეტჩერის) პულტზე.
18. მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ ნახშირის შახტებში ფეთქებადი მასალების საწყობთან და გასაცემ კამერებთან მისასვლელი გვირაბების ორივე გვერდზე კეთდება ფიქლის ან წყლის საფარი, ხოლო თვითონ გვირაბები პერიოდულად უნდა მოფიქალდეს ან გაიწმინდოს დამჯდარი მტვრისაგან.
19. საწყობის შესასვლელ კართან და ფეთქებადი მასალების გასაცემ კამერაში იდგმება ტელეფონები.
20. მიწისქვეშა გასაცემ კამერებში ფეთქებადი მასალების შენახვის წესი, მათი მოვლა და დაცვა ფეთქებადი მასალების მიწისქვეშა საწყობების ანალოგიურია. ფეთქებადი ნივთიერებები და ინიციირების საშუალებები ინახება ცალ-ცალკე განყოფილებებში, რომლებიც ერთმანეთისაგან გადაღობილია აგურის, ბეტონის ან მსგავსი მასალებით, სულ ცოტა 25 სმ-იანი სისქის კედლით. გასაცემ კამერაში უნდა გამოიყოს ადგილი ამფეთქებლებისათვის ფეთქებადი მასალების გასაცემად.
21. გასაცემი კამერები, სახალხო ვაგონებში ჩასხდომისა და სამთო მასის სატვირთავ-დასატვირთავი ადგილიდან სულ ცოტა 200 მეტრით უნდა იყოს დაშორებული.
22. 1000 კგ-მდე ტევადობის გასაცემი კამერა შეიძლება მოეწყოს ჰორიზონტალური გვირაბის გაფართოებულ ადგილებზე, რომელიც ნიავდება ჰაერის სუფთა ჭავლით საერთო საშახტო დეპრესიის ხარჯზე და შემოფარგლულია აგურის, ბეტონის ან მსგავსი მასალებით სულ ცოტა 25 სმ-იანი სისქის კედლით.
23. 1000 კგ-ზე მეტი ტევადობის გასაცემი კამერა ეწყობა სპეციალურად გამოყოფილ გვირაბში, რომელიც ნიავდება ფეთქებადი მასალების საწყობის ანალოგიურად. კამერა ხალხის მუდმივი მიმოსვლისათვის განკუთვნილი გვირაბებისაგან დაცილებული უნდა იყოს 25 მეტრით მაინც.
24. გასაცემი კამერა გამაგრებული უნდა იყოს უწვავი სამაგრით. მას უნდა ჰქონდეს სტაციონარული განათება. მისასვლელი გვირაბები კამერის მხრიდან სულ ცოტა 5 მეტრ სიგრძეზე ასევე გამაგრებული უნდა იყოს უწვავი სამაგრით.
25. გასაცემი კამერის მისასვლელ გვირაბს უკეთდება ორი ლითონის კარი – მთლიანი (ხანძარსაწინაღმდეგო) და ფანჯრიანი გისოსებიანი კარები ფეთქებადი მასალების გაცემა-მიღებისათვის. ორივე კარს უნდა ჰქონდეს საიმედო საკეტები.
26. გასაცემ კამერებში ფეთქებადი მასალებისათვის აუცილებელია მოეწყოს სტელაჟები, ხოლო ასაფეთქებელი მანქანების, გამტარების, საკონტროლო-საზომი ხელსაწყოების, პოლიეთილენის ტომრების, ჰიდროსაცობის ამპულების და ა.შ. შესანახად უნდა დაიდგას ყუთები. ქარხნული წესით შეფუთული ფეთქებადი ნივთიერებები შეიძლება დაეწყოს შტაბელებად.
27. გასაცემ კამერასთან სუფთა ჰაერის ჭავლის მხარეს იდგმება ტელეფონი და ეწყობა ხანძარსაწინააღმდეგო საშუალებების შესანახი პუნქტი.
28. ფეთქებადი მასალების შესანახი საუბნე პუნქტი წარმოადგენს გისოსებიანი კედლებით (ტიხრებით) გადაღობილ გვირაბს ან გვირაბის ნაწილს, რომელშიც იდგმება ლითონის სპეციალური კარადები (ყუთები) ან კლიტით დასაკეტი კონტეინერები. პუნქტის კარი უნდა იკეტებოდეს შიგა საკეტით.
29. საუბნე პუნქტებში ფეთქებადი მასალების შესანახ კარადებად (კონტეინერებად) გამოიყენება სულ ცოტა 2 მმ-იანი სისქის ლითონის ფურცლისაგან დამზადებული სეიფები ან ყუთები, აგრეთვე ლითონის სახურავიანი საშახტე ვაგონეტები. აღნიშნული მოცულობები უნდა მოთავსდეს უშუალოდ გვირაბში ან ნიშში და განცალკევდეს ერთმანეთისაგან ტიხრებით.
30. ფეთქებადი მასალების ერთობლივად შენახვისათვის კარადა (ყუთი) იყოფა სულ ცოტა სამ განყოფილებად: ფეთქებადი ნივთიერებებისა და სადეტონაციო ზონრისათვის; საამფეთქებლო, საზომ-საკონტროლო ხელსაწყოების, სადენებისათვის; ელექტროდეტონატორებიანი ან ამნთებმილაკებიანი კასეტებისათვის (ჩანთებისათვის). დეტონატორების შესანახ განყოფილებას შიგნიდან ყველა გვერდზე ამოგებული უნდა ჰქონდეს რბილი მასალა.
31. საუბნე პუნქტებში განლაგებული ფეთქებადი მასალების შესანახი კარადები უნდა იყოს ჩამიწებული.
32. აკრძალულია ფეთქებადი მასალების საწყობიდან, გასაცემი კამერიდან ან საუბნე შესანახი პუნქტიდან 30 მეტრზე ახლოს საამფეთქებლო სამუშაოების შესრულება, თუ მათში მოთავსებულია ფეთქებადი ნივთიერებები.
მუხლი 15🔗. ჩაღრმავებული საწყობები
1. საწყობთან მისასვლელი გვირაბების პირთან იდგმება გარეთ გასაღები ორმაგი კარი. გარეთა კარი კეთდება მთლიანი, ლითონის ან ხის. ამ უკანასკნელს ეკვრება ფურცლოვანი ლითონი, ხოლო შიგნითა კარი უნდა იყოს გისოსებიანი.
2. თუ მანძილი საწყობის შესასვლელიდან უახლოეს შესანახ კამერამდე 15 მეტრზე მეტია, საწყობს უკეთდება ორი გამოსასვლელი. საწყობი უნდა ნიავდებოდეს მიწისქვეშა საწყობების ანალოგიურად.
3. საწყობთან მისასვლელი გვირაბის პირთან აუცილებელია მოეწყოს დამცავი ზვინული, რომლის სიმაღლე გვირაბის სიმაღლეზე 1,5 მეტრით მეტი უნდა იყოს. დამცავი ზვინულის თხემის სიგრძე არ უნდა იყოს ნაკლები 3-ჯერადი სიგანისა, ხოლო სიგანე – არანაკლებ 1 მეტრისა. ზვინულის ძირის ზომები განისაზღვრება გრუნტის ბუნებრივი დაფერდების კუთხით.
4. ფეთქებადი მასალების შესანახი კამერები და მათთან მიმავალი გვირაბები გამაგრებული უნდა იყოს უწვავი სამაგრით ან ცეცხლდამცავი შედგენილობით დამუშავებული ხის სამაგრით.
5. ჩაღრმავებული საწყობების ელექტრომოწყობი-ლობა უნდა აკმაყოფილებდეს წესების მე-14 მუხლის მე-14, მე-15 და მე-16 პუნქტების მოთხოვნებს. ჩაღრმავებული საწყობის გვირაბებში სინათლის ჩართვა და გამორთვა უნდა განხორციელდეს ზედაპირიდან.
6. სტაციონარული ელექტროენერგიის წყაროს უქონლობისას საწარმოს ხელმძღვანელის ნებართვით დასაშვებია გასანათებლად გამოყენებულ იქნეს მაღაროს ინდივიდუალური აკუმულატორული სანათები.
7. ყოველ საწყობს უნდა ჰქონდეს სატელეფონო კავშირი საწარმოსთან.
8. თუ ფეთქებადი მასალების ჩაღრმავებული საწყობის საცავები გადახურულია 10 მეტრზე მეტი სისქის ფენით, მეხამრიდების მოწყობა საჭირო არ არის.
9. სალიანდაგო გზა და მილგაყვანილობა იზოლირებული უნდა იყოს ზედაპირზე განლაგებული რელსებისა და მილებისაგან.
10. ფეთქებადი მასალების ჩაღრმავებული საწყობის ტერიტორია იღობება ისე, რომ საწყობის გამოსასვლელები მოექცეს შემოღობვის შიგნით.
11. საწყობის შესასვლელთან უნდა მოეწყოს დაცვის პოსტი. ასეთი პოსტები უნდა მოეწყოს აგრეთვე სავენტილაციო გვირაბის პირთან და სათადარიგო გა-მოსასვლელთან, თუ ეს ორი უკანასკნელი არაა განლაგებული საწყობის შესასვლელთან დაყენებული პოსტის მხედველობის არეში.
12. ფეთქებადი მასალების ჩაღრმავებული საწყობების მოწყობისადმი სხვა მოთხოვნები უნდა შეესაბამებოდეს ზედაპირული მუდმივი საწყობებისადმი წაყენებულ მოთხოვნებს.
მუხლი 16🔗. ფეთქებადი მასალების აღრიცხვის, შენახვისა და არსებობის სისწორის შემოწმება
1. ფეთქებადი მასალების აღრიცხვის, შენახვისა და არსებობის სისწორეს საწყობებში თვეში ერთხელ ამოწმებენ საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ დანიშნული პირები, ხოლო პერიოდულად – ტექზედამხედველობის წარმომადგენლები. შემოწმებისას დასაშვებია არ გაიხსნას დაუზიანებელი და ნორმალურად დაპლომბილი ყუთები, ტომრები, პაკეტები და კონტეინერები.
2. ელექტროდეტონატორების, კაფსულდეტონატორების, პიროტექნიკური რელეებისა და ინიციირების სხვა საშუალებების რაოდენობის დადგენა გახსნილ ყუთებში წარმოებს საცავის ტამბურში, ცალკე კამერაში ან საცავებს გარეთ.
3. დანაკლისის ან ზედმეტობის აღმოჩენის შემთხვევაში ეს დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს საწარმოს ხელმძღვანელს, ტექზედამხედველობას, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს.
მუხლი 17🔗. საწყობის დაცვა
1. საბაზისო და სახარჯო საწყობები, აგრეთვე ფეთქებადი მასალების შესანახი მიწისზედა მოედნები მიეკუთვნება მკაცრი რეჟიმით დასაცავი ობიექტების კატეგორიას და დაცული უნდა იყოს მთელი დღე-ღამის განმავლობაში.
2. საწყობების საიმედო დაცვას უზრუნველყოფს საწარმოს ხელმძღვანელი, რომელიც აწესებს მკაცრ რეჟიმს საშვების გამოყენებით, ახორციელებს ხანძარ-საწინააღმდეგო ღონისძიებებს, აწყობს დაცვის ტექნიკურ საშუალებებს (შემოღობვა, განათება, კავშირგაბმულობა, სიგნალიზაცია), აგრეთვე საგუშაგო ნაგებობებს, კოშკებს, ვოლიერებს საგუშაგო ძაღლებისათვის და ა.შ.
3. დაცვის სახეს, შემადგენლობას, რაოდენობას, საგუშაგოების დისლოკაციას და საწყობის დაცვის წესს ადგენს საწარმოს ხელმძღვანელი დადგენილი წესით. დაცვის წესში გათვალისწინებული უნდა იყოს მისი გაძლიერება ღამის საათებში. დაცვის გაძლიერების მიზნით შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ძაღლები, რომლებიც ნაწილდება ბლოკპოსტებზე.
4. ფეთქებადი მასალების საწყობების დაცვის ორგანიზაციას ახორციელებს პირადად დაცვის უფროსი, სადაც ის არ ჰყავთ – საწარმოს ხელმძღვანელი.
5. საწყობების დაცვა ხორციელდება:
ა) სასაშვე რეჟიმის, ფეთქებადი მასალების მიღება-გაცემის კონტროლის უზრუნველსაყოფად;
ბ) საწყობებში უცხო პირების შეღწევის, დატაცების თავიდან ასაცილებლად, აგრეთვე დასაცავ საწყობში ან მის სიახლოვეს სტიქიური მოვლენების დროს შესაბამისი ზომების მისაღებად.
6. მიწისქვეშა საწყობების დაცვა შეიძლება დაეკისროს ფეთქებადი მასალების გამცემებს იმ პირობით, რომ ისინი იმორიგევებენ დღე-ღამის განმვალობაში. მიწისქვეშა საწყობებში, რომლებიც აღჭურვილი არიან ავტომატური სიგნალიზაციით, გამცემებს (დამცველ პირებს) შეუძლიათ უქმე დღეებში არ იმორიგეონ. ასეთ შემთხვევაში საწყობები იკეტება კლიტეებით, იბეჭდება ან იპლომბება.
7. ფეთქებადი ნივთიერების გადასატანი საწყობის დაცვა ხორციელდება მისი გამგის (მორიგის), მძღო-ლის, სხვა პირების მიერ იმ პირობით, რომ დაწე-სებული იქნება მათი სადღეღამისო ცვლური მორიგეობა.
8. საწყობების დაცვის პირად შემადგენლობასთან სისტემატურად უნდა იმართებოდეს მეცადინეობები დაცვის სამსახურის ინსტრუქციის, იარაღის მატერიალური ნაწილების შესწავლის მიზნით, აგრეთვე სასწავლო სროლა სპეციალური პროგრამების მიხედვით.
9. მოთხოვნები დაცვის ორგანიზაციის, მისი დაკომპლექტების, საგუშაგო ნაგებობების, კოშკების, ბლოკპოსტების განლაგებისა და აღჭურვის, გუშაგთა ვალდებულებების, პირადი შემადგენლობის მომზადების, გუშაგების დანაწილების და შეცვლის, აგრეთვე მათი მოქმედების მიმართ საგანგაშო სიგნალისა და საწყობზე თავდასხმის დროს განისაზღვრება ინსტრუქციით (დებულებით, სახელმძღვანელოებით), რომელსაც ამტკიცებს საწარმოს ხელმძღვანელი.
10. საგუშაგო სამსახურის პირადი შემადგენლობა აღიჭურვება ცეცხლსასროლი იარაღით, გარდა მიწისქვეშა საწყობებისა, რომელთა დამცავი პირები აღიჭურვებიან ცივი იარაღით. ცეცხლსასროლი იარაღის სახე (კუთხვილიანი, გლუვლულიანი) განისაზღვრება შინაგან საქმეთა ორგანოებთან შეთანხმებით.
11. იარაღი და საბრძოლო მასალა საყარაულო ნაგებობაში უნდა ინახებოდეს შინაგან საქმეთა ორგა-ნოების მოთხოვნათა შესაბამისად.
12. იარაღსა და საბრძოლო მასალას მსროლელთათვის გასცემენ საგუშაგო სამსახურის უფროსი, უფროსი მსროლელი ან მისი მოვალეობის შემსრულებელი. იარაღი გუშაგებს უნდა მიეცეთ პოსტებზე გასვლის წინ და ჩაბარდეს უკან მათი საგუშაგო სათავსში დაბრუნებისთანავე. იარაღისა და საბრძოლო მასალების გაცემა და მიღება ფორმდება იარაღის გაცემისა და მიღების ჟურნალში.
13. იარაღისა და საბრძოლო მასალების არსებობას და მდგომარეობას საგუშაგოში ამოწმებს საწარმოს ხელმძღვანელი ან უფლებამოსილი პირი კვარტალში ერთხელ, ხოლო დაცვის უფროსი ან ბრძანებით დანიშნული სხვა პირი – ყოველთვიურად, სპეციალურ ჟურნალში სათანადო აღნიშვნით.
14. სასაშვე რეჟიმი წესდება ამ მუხლის 1-ლ პუნქტში ჩამოთვლილ ობიექტებზე და შეიცავს შემდეგ ძირითად ღონისძიებებს:
ა) ობიექტებზე შესვლის წესის დადგენა;
ბ) ფეთქებადი მასალების შეტანისა და გამოტანის წესის დადგენა;
გ) სასამსახურო სადგომის აღჭურვა სასაშვე რეჟიმის უზრუნველყოფისათვის.
15. სასაშვე რეჟიმისათვის საჭირო ღონისძიებები ფორმდება საწარმოს ხელმძღვანელის ბრძანებით და ეცნობა დასაცავი ობიექტის თანამშრომლებს.
16. ობიექტის ტერიტორიაზე შესვლის და გასვლის, აგრეთვე ფეთქებადი მასალების შეტანა-გამოტანის განხორციელებისათვის წესდება საშვი. მისი გაფორმების წესს ადგენს საწარმოს ხელმძღვანელი.
17. ტექზედამხედველობის თანამშრომლებს ობიექტზე საწარმოს თანამშრომელთან ერთად შესვლისას უფლება აქვთ ისარგებლონ სასამსახურო მოწმობებით.
18. გუშაგებისა და სასაშვე რეჟიმის შემოწმების უფლება აქვთ ზემდგომ სამეურნეო ხელმძღვანელებს, საწარმოს ხელმძღვანელსა და მის მიერ სპეციალურად დანიშნულ პირს.
მუხლი 18🔗. ფეთქებადი მასალების მეხდაცვა
1. ფეთქებადი მასალების საწყობებისათვის მეხდაცვა აუცილებელია მოეწყოს ფეთქებადი მასალების საწყობების მეხდაცვის დაპროექტების, მოწყობისა და ექსპლუატაციის ინსტრუქციის შესაბამისად.
2. ზედაპირული, ნახევრად ჩაღრმავებული და ჩაღრმავებული მუდმივი და დროებითი ფეთქებადი მასალების საწყობების სათავსებისათვის, მიწის ზედაპირზე განლაგებული ფეთქებადი მასალების მოსამზადებელი შენობებისათვის, აგრეთვე ელექტროდეტონატორებიანი სარტყამი ვაზნების დამზადების პუნქტებისათვის აუცილებელია მოეწყოს დაცვა მეხის როგორც პირდაპირი დარტყმის, ისე მეორეული ზემოქმედებისაგან.
3. ფეთქებადმასალებიანი კონტეინერების შესანახი მოედნები და ფეთქებადმასალებიანი სატრანსპორტო საშუალებების დგომის პუნქტები დაცული უნდა იყოს მხოლოდ მეხის პირდაპირი დარტყმისაგან. მოკლევადიანი საწყობების მეხდაცვით აღჭურვა აუცილებელი არ არის.
4. მეხდაცვა უნდა შემოწმდეს ჭექა-ქუხილის პერიოდის დადგომის წინ მაინც, აგრეთვე კომისიის მიერ გამოვლენილი დაზიანების შემთხვევაში. კომისიას ნიშნავს საწარმოს ხელმძღვანელი. კომისიის შემადგენლობაში შედიან ენერგეტიკოსი, ენერგომექანიკოსი, საწყობის გამგე და საამფეთქებლო სამუშაოების ხელმძღვანელი.
5. მეხდაცვის მოწყობილობის გარეგან დათვალიერებას ახდენს საწყობის გამგე თვეში ერთხელ მაინც.
6. მეხდაცვის შემოწმებაში შედის მეხდაცვის მოწყობილობის გარეგანი დათვალიერება და ჩამამიწებლების წინაღობის გაზომვა. დათვალიერების შედეგები ფორმდება ოქმით.
თავი V. ფეთქებადი მასალების გადატანა და სამუშაო ადგილზე მიტანა
მუხლი 19🔗. ზოგადი მოთხოვნები გადატანისა და მიტანისას
1. ფეთქებადი მასალების გადატანისას (გადაზიდვისას) დატვირთვა-გადმოტვირთვის სამუშაოები სრულდება სპეციალურად გამოყოფილ და პროექტის შესაბამისად მოწყობილ შემოღობილ ადგილზე (სატვირთავ-გასატვირთავ მოედანზე), რომელსაც იცავს შეიარაღებული დაცვა. აღნიშნულ სამუშაოს ზედამხედველობას უწევს სპეციალურად დანიშნული პირი, რომელიც დაშვებულია საამფეთქებლო სამუშაოების ხელმძღვანელად ან მწარმოებლად. პირები, რომლებიც არ არიან დაკავშირებული დატვირთვა-გადმოტვირთვის სამუშაოებთან, მოედანზე არ დაიშვებიან.
2. საწარმო ვალდებულია უზრუნველყოს შემოზიდული ფეთქებადი ნივთიერებების რაოდენობის კონტროლი.
3. სატვირთავ-გასატვირთავი მოედანი უნდა იყოს:
ა) შემოღობილი სულ ცოტა 2 მეტრი სიმაღლის ეკლიანი მავთულის ღობით სატვირთავი (გასატვირთავი) ადგილიდან 15 მეტრ მანძილზე მაინც;
ბ) განათებული ღამის საათებში სტაციონარული ელექტროგანათებით ან მაღაროს აკუმულატორული სანათებით. ნორმალური შესრულების ელექტროამომრთველები განლაგებული უნდა იყოს სატვირთავი (გასატვირთავი) ადგილიდან 50 მეტრ მანძილზე მაინც;
გ) უზრუნველყოფილი ხანძარსაწინააღმდეგო საშუალებებით;
დ) აღჭურვილი სატელეფონო კავშირით საწარმოსთან, რკინიგზის სადგურთან (პორტთან, ნავმისადგომთან) და ხანძარსაწინააღმდეგო სამსახურთან. ტელეფონი იდგმება საგუშაგო სათავსში სატვირთავი ადგილიდან სულ ბევრი 50 მეტრ მანძილზე.
4. სატვირთავ-გასატვირთავ მოედანს საექსპლუატაციოდ იღებს საწარმოს კომისია ტექზედამხედველობის, ხანძარსაწინააღმდეგო სამსახურის წარმომადგენელთა მონაწილეობით.
5. აკრძალულია ფეთქებად მასალებთან ერთად სხვა ტვირთების გადატანა: ერთ ვაგონში, გემბანზე სატვირთო განყოფილებაში, ავიასაშუალებებზე, ავტომობილებზე, საზიდარებსა და სხვა სატრანსპორტო საშუალებებზე, გარდა წესებით გათვალისწინებული გამონაკლისი შემთხვევებისა.
6. ფეთქებადი მასალების გადაზიდვისას ტვირთი, რომელიც ექვემდებარება საშუალედო პუნქტებში გადმოტვირთვას, სატრანსპორტო საშუალებაზე ეწყობა ცალკე, ისე, რომ გადმოტვირთვისას არ გამოიწვიოს დარჩენილი ტვირთის ადგილიდან დაძვრა.
7. სატრანსპორტო საშუალების თავისუფალი ადგილი გზაში შეიძლება დაიტვირთოს სხვა ფეთქებადი მასალებით იმ პირობით, თუ დაცულ იქნება ფეთქებადი მასალების ერთობლივი გადაზიდვის ნორმები.
8. ყუთები (ტომრები და სხვ.) სატრანსპორტო საშუალებაზე ლაგდება სტანდარტების მოთხოვნათა შესაბამისად ისე, რომ დაწყობისას არ დაზიანდეს ქვედა რიგები. ამასთან, ფეთქებადი მასალების ყუთები (ტომრები და სხვ.) უნდა განაწილდეს თანაბრად და დამაგრდეს ისე, რომ რყევისა და ბიძგების შემთხვევაში გამოირიცხოს მათი ერთმანეთთან და სატრანსპორტო საშუალების ბორტთან შეჯახება.
9. გზაში, დატვირთვის ან გადმოტვირთვის დროს ფეთქებადი მასალების ტარის დაზიანების შემთხვევაში ისინი უნდა გადაეწყოს წესივრულ ტარაში. ფეთქებადი მასალების გადატანა დაზიანებული ტარით აკრძალულია.
10. ყუთები (ტომრები და ა.შ.), რომლებიც გაიხსნა საწყობში გამოცდისათვის სინჯების ასაღებად, გადაიტანება საწყობის პლომბით. ტარაზე ნაჩვენები უნდა იყოს დარჩენილი ფეთქებადი მასალების მასა (რაოდენობა).
11. ფეთქებადი მასალების გადატანისას, მათი იძულებით გადატვირთვის შემთხვევაში, რომელიც შეიძლება გამოწვეული იყოს ვაგონის, გემის, ავტომობილის გადაუდებელი რემონტით, გადატვირთვას ხელმძღვანელობს გადატანისათვის პასუხისმგებელი (გამცილებელი), რომელიც თავისი შეხედულებისამებრ ახორციელებს ფეთქებადი მასალების დაცვისა და უსაფრთხოების ღონისძიებებს.
მუხლი 20🔗. გადაზიდვა ავტოტრანსპორტით, საჭაპანო ტრანსპორტითა და საპალნეებით
1. ფეთქებადი მასალების საავტომობილო, მოტო-საჭაპანო ტრანსპორტით ან საპალნეებით გადატანისას აუცილებელია საგზაო მოძრაობის წესების დაცვა. ტვირთს აცილებს სპეციალურად დანიშნული პასუხისმგებელი პირი და ცეცხლსასროლი იარაღით შეიარაღებული დაცვა. ფეთქებადი მასალების ავტომობილებით გადატანა ხდება წესების მოთხოვნათა შესაბამისად. გადაზიდვისათვის პასუხისმგებელ პირს ნება ეძლევა შეითავსოს დაცვის ფუნქცია შინაგან საქმეთა ორგანოებში შესაბამისი გაფორმებით.
2. აკრძალულია დეტონატორებისა და დენთის მისაბმელებით გადატანა.
3. ფეთქებადი მასალების გადაზიდვისათვის განკუთვნილ სატრანსპორტო საშუალებების სამართავად დაიშვებიან მძღოლები, რომლებსაც გავლილი აქვთ შესაბამისი ინსტრუქტაჟი.
4. აკრძალულია მძღოლისა და მზიდავის მიერ ფეთქებადი მასალებით დატვირთული სატრანსპორტო საშუალების დატოვება გადატანისათვის პასუხისმგე-ბელი პირის ნებართვის გარეშე.
5. აკრძალულია იმ პირთა დაშვება ფეთქებადი მასალებით დატვირთულ სატრანსპორტო საშუალებაზე, რომლებიც არ არიან დაკავშირებული ტრანს-პორტირებასთან.
6. რამდენიმე სატრანსპორტო საშუალებით ფეთქე-ბადი მასალების გადაზიდვისას პასუხისმგებელი პირი უნდა იმყოფებოდეს წინა სატრანსპორტო საშუალებაზე, დაცვა – ბოლოზე.
7. ფეთქებადი მასალების ტრანსპორტირებისას შესვენებისათვის გაჩერება დასაშვებია მხოლოდ დაუსახლებელ ადგილებში, გზიდან სულ ცოტა 100 და საცხოვრებელი შენობებიდან – სულ ცოტა 200 მეტრის მოშორებით. ამ დროს ავტომობილების ძრავები უნდა გამოირთოს, ცხოველები გამოიხსნას ან მოეხსნათ ტვირთი. თუ გზიდან გადასვლის საშუალება არ არის, ფეთქებადმასალებიანი ტრანსპორტი უნდა გაჩერდეს გზის პირზე დასახლებული პუნქტიდან 200 მეტრზე მაინც.
8. ფეთქებადმასალებიანი სატრანსპორტო საშუალების გაჩერების შემთხვევაში მის წინა და უკანა მხარეს იდგმება გამაფრთხილებელი ნიშნები.
9. აკრძალულია ფეთქებადმასალებიანი სატრანსპორტო საშუალების გაჩერება ფარეხებში, თავლებში და სხვ.
10. თითოეულ მოტოსაშუალებას და ოთხთვალას, რომლითაც ფეთქებადი მასალა გადაიტანება, წინა და უკანა მხარეს უკეთდება განმასხვავებელი ნიშნები: მოტოციკლებზე და მოტოროლერებზე – საავტომობილო ტრანსპორტით ფეთქებადი მასალების გადატანის წესების მოთხოვნათა შესაბამისად, ოთხთვალებზე – წითელი ალმები და ღამით, ამასთან ერთად, ამრეკლავი ნიშნები. კოლონად მოძრაობისას ნიშნები უკეთდება წინა და უკანა სატრანსპორტო საშუალებას.
11. ტრანსპორტირებისას ჭექა-ქუხილის დაწყების შემთხვევაში ტრანსპორტი უნდა გაჩერდეს ღია ადგილზე, ტყიდან და საცხოვრებელი შენობებიდან 200 მეტრზე მაინც. მოტოციკლები, მოტოროლერები, ოთხთვალები უნდა განლაგდნენ ერთმანეთისაგან სულ ცოტა 50 მეტრის დაშორებით. ძრავები აუცილებლად უნდა გამოირთოს, ხოლო ცხოველები გამოიხსნას ან მოეხსნათ ტვირთი. ხალხი, გარდა აუცილებელი დაცვისა, ჭექა-ქუხილის პერიოდში სატრანსპორტო საშუალებებს უნდა მოსცილდნენ სულ ცოტა 200 მეტრით. ფეთქებადმასალებიანი ტრანსპორტის გაჩერების ადგილას წინა და უკანა მხარეს იდგმება გამაფრთხილებელი ნიშნები. თუ შეუძლებელია ამ მოთხოვნათა შესრულება, გადაზიდვისათვის პასუხისმგებელი პირი იღებს უსაფრთხოების აუცილებელ ზომებს თავისი შეხედულებისამებრ.
12. მდინარეზე ან ტბაზე ბორანით ფეთქებადმასალებიანი ტრანსპორტი გადაიტანება ურიგოდ. ამ დროს სხვა ტვირთისა და მგზავრების ყოფნა ბორანზე აკრძალულია.
13. აკრძალულია მოტოტრანსპორტით, ოთხთვალებით, საპალნე ცხოველებით ფეთქებად მასალებთან ერთად სხვა ტვირთების გადატანა. გამონაკლისია საამფეთქებლო სამუშაოებისათვის საჭირო მოწყობილობა, რომელიც სატრანსპორტო საშუალებაზე ისე უნდა განთავსდეს, რომ გამოირიცხოს მისი მიჯახება ფეთქებად მასალებთან.
14. თუ საჭაპანო ტრანსპორტით გადააქვთ B ჯგუფის ფეთქებადი მასალები, ოთხთვალას აუცილებლად უნდა ჰქონდეს საამორტიზაციო სისტემა. ამ ჯგუფის ფეთქებადი მასალების მარხილებით ტრანსპორტირებისას ისინი უნდა დაეწყოს რბილი მასალის ქვესადებზე. საპალნეებით გადატანისას ფუთები შიგნიდან უნდა იყოს ამოგებული რბილი მასალით.
15. საჭაპანო ტრანსპორტით გადასატანი ფეთქებადი მასალის ზღვრულმა მასამ არ უნდა გადააჭარბოს:
ა) შეთავსებადობის მიხედვით B ჯგუფის ფეთქებადი მასალებისათვის, აგრეთვე დენთისათვის ერთცხენიან ოთხთვალაზე – 300 კგ-ს, ხოლო ორცხენიანზე – 500 კგ-ს;
ბ) სხვა ფეთქებადი მასალების და ცეცხლგამტარი ზონრისათვის ერთცხენიან ოთხთვალაზე – 500 კგ-ს, ხოლო ორცხენიანზე – 800 კგ-ს.
მუხლი 21🔗. ფეთქებადი მასალების მიტანა სამუშაო ადგილზე
1. ფეთქებადი მასალები სამუშაო ადგილებამდე უნდა გადაიზიდოს საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ დამტკიცებული მარშრუტით. მათი გადატანის უფლება (ამფეთქებლის ან გამცილებლის ხელმძღვანელობით) აქვთ მუშებს, რომლებმაც გაიარეს სპეციალური ინსტრუქტაჟი.
2. ჩანთებით, კასეტებით, ყუთებით ან სხვა საშუალებებით ფეთქებადი ნივთიერებებისა და მაინიციირებელი საშუალებების ერთად გადატანა ან გადაზიდვა დაუშვებელია. მაინიციირებელი საშუალებების გადატანის უფლება აქვს მხოლოდ ამფეთქებელს. დეტონატორიანი სარტყამი ვაზნების გადატანა ნებადართულია მხოლოდ ისეთი კასეტებით ან ყუთებით, რომლებსაც შიგნიდან ამოგებული აქვთ რბილი მასალები.
3. ერთ ამფეთქებელს უფლება აქვს გადაიტანოს ერთდროულად სულ ბევრი 12 კგ ფეთქებადი მასალა და ინიციირების საშუალებები. თუ მას მარტო ფეთქებადი ნივთიერებები გადააქვს, ეს ნორმა შეიძლება გაიზარდოს 24 კგ-მდე. ამფეთქებელს უფლება აქვს გადაიტანოს სულ ბევრი 10 კგ სარტყამი ვაზნა. ქარხნული წესით შეფუთული ფეთქებადი მასალების რაოდენობა განისაზღვრება ტვირთების გადაზიდვის მოქმედი ნორმებით.
4. საწარმოს ხელმძღვანელის ნებართვით საწყობებიდან სამუშაო ადგილებამდე ფეთქებადი ნივთიერებებისა და საამფეთქებლო საშუალებების ერთად გადატანა ხდება შემდეგი პირობების დაცვით:
ა) სატრანსპორტო საშუალებები უნდა დაიტვირთოს მათი ტვირთამწეობის არა უმეტეს 2/3-ისა;
ბ) აფეთქების საშუალებები მოთავსებული უნდა იყოს სპეციალურ, მჭიდროდ დახურულ ყუთებში, რომლებსაც შიგნიდან ყველა მხარეს ამოგებული უნდა ჰქონდეს რბილი შუასადებები; ყუთები უნდა განლაგდეს სატრანსპორტო საშუალების წინა ნაწილში ისე, რომ გამოირიცხოს მათი შეხება ფეთქებად ნივთიერებებთან;
გ) ქარხნული შეფუთვის ან სპეციალურ ყუთებში მოთავსებული დენთები და პერფორატორული მუხტები უნდა მოთავსდეს სხვა ფეთქებადი მასალების განლაგების ადგილიდან არა უახლოეს 0,5 მეტრისა. ყუთები და ფეთქებადმასალებიანი სხვა ტარა ისე უნდა განლაგდეს, რომ გამოირიცხოს დარტყმები და მათ შორის ხახუნი;
დ) ფეთქებადი მასალების ტრანსპორტირებისათვის განკუთვნილი მანქანები უნდა აკმაყოფილებდეს წესების მოთხოვნებს.
5. ამფეთქებლებისა და მიმტანების გადაყვანა სამუშაო ადგილებამდე უნდა განხორციელდეს ამ მიზნისათვის განკუთვნილი ავტომობილების საშუალებით.
6. მიწისქვეშა პირობებში ფეთქებადი მასალების მიტანა დასაშვებია საშახტო ტრანსპორტის ნებისმიერი საშუალებით, რომელიც სპეციალურად არის აღჭურვილი ამ მიზნისათვის და აკმაყოფილებს წესების მოთხოვნებს.
7. ჭაურებით ფეთქებადი მასალების ჩატანა ხალხის ჩაყვანის ან ამოყვანის პერიოდში აკრძალულია.
8. ფეთქებადი მასალების ჭაურში ჩატანის და მათი ჩატვირთვა-გადმოტვირთვის დროს მაღაროს ეზოში და ჭაურზედა შენობაში ნებადართულია იმყოფებოდნენ მხოლოდ: ამფეთქებლები, ფეთქებადი მასალების დამრიგებლები, მტვირთავები, მესახელურე, მეჭაურე და ფეთქებადი მასალების გადატანისათვის პასუხისმგებელი ზედამხედველი პირი.
9. ჭაურში ფეთქებადი მასალების ჩატანა-ამოტანის დაწყებამდე დისპეტჩერმა (შახტის მორიგემ) ეს უნდა აცნობოს აწევისათვის პასუხისმგებელ ტექნიკურ ზედამხედველ პირს.
10. ფეთქებადი მასალების ყუთები ან ტომრები ჭაურის გალში უნდა დალაგდეს გალის სართულის სიმაღლის არა უმეტეს 2/3-ისა, მაგრამ არ უნდა აღემატებოდეს გალის კარების სიმაღლეს.
11. ფეთქებადი მასალების ვაგონეტების საშუა-ლებით ჩაშვებისას ყუთები ან ტომრები ისე უნდა დალაგდეს, რომ ვაგონეტების ბორცვის სიმაღლეს არ გადააჭარბოს. ვაგონეტები მჭიდროდ მაგრდება გალში. ინიციირების საშუალებების ჩაშვება-ამოტანა დაუშვებელია ფეთქებად ნივთიერებებთან ერთად.
12. დახრილ გვირაბებში სახალხო ვაგონეტებით ამფეთქებლების მიერ ფეთქებადი მასალების, ხოლო გადამტანი მუშების მიერ ფეთქებადი ნივთიერებების გადატანისას ერთ მერხზე უნდა იჯდეს არა უმეტეს ერთი ამფეთქებლისა ან გადამტანისა.
13. ამფეთქებლის მიერ ფეთქებადი მასალების, ხოლო გადამტანის მიერ ფეთქებადი ნივთიერებების ჩანთებით გადატანისას ნებადართულია ერთი გალით რამდენიმე ამფეთქებლისა და გადამტანის ერთდროულად ჩაყვანა-ამოყვანა. რაოდენობა განისაზღვრება გალის იატაკის ფართობის სიდიდის მიხედვით, იმ ანგარიშით, რომ ერთ პირზე მოდიოდეს გალის სართულზე იატაკის 1 მ2 მაინც. თითოეულ პირს უფლება აქვს გადაიტანოს ფეთქებადი მასალების ის რაოდენობა, რომელიც მითითებულია ამ მუხლის მე-3 პუნქტში. მათი ჩაყვანა-ამოყვანა უნდა ხდებოდეს რიგგარეშე.
14. მიწისქვეშა გვირაბებში ფეთქებადი მასალების გადაზიდვისას სატრანსპორტო საშუალებების სიჩქარე არ უნდა აღემატებოდეს 5 მ/წმ-ს. ბიძგების თავიდან აცილების მიზნით მემანქანე ვალდებულია ამწევი მანქანა, ჯალამბარი, ელმავალი და სხვა მექანიზმები ჩართოს და გამორთოს მდოვრედ.
15. ფეთქებადი მასალების სატვირთავ-გასატვირთავი საშუალებებით მიწისქვეშა გვირაბებში გადაზიდვა უნდა ხორციელდებოდეს შემდეგი პირობების დაცვით:
ა) ფეთქებადი მასალების სატვირთავ-გასატვირთავი სამუშაოების წარმოება ნებადართულია მხოლოდ ამისათვის დადგენილ ადგილებში;
ბ) ერთი სარკინიგზო შემადგენლობით გადაზიდვისას ფეთქებადი ნივთიერებები და აფეთქების საშუალებები მოთავსებული უნდა იყოს სხვადასხვა ვაგონეტში. მათ შორის ჩაბმული უნდა იყოს ცარიელი ვაგონეტები იმ ანგარიშით, რომ მანძილი დატვირთულ ვაგონეტებს შორის, აგრეთვე ელმავალსა და ვაგონეტებს შორის 3 მეტრზე ნაკლები არ უნდა იყოს;
გ) დეტონატორების გადაზიდვისას გამოყენებული უნდა იყოს ვაგონეტები, რომლებიც შიგნიდან ხის მასალით არის ამოგებული და იხურება უწვავი მა-სალისაგან დამზადებული მთლიანი სახურავით. ყუთები, ჩანთები და კასეტები ერთმანეთისაგან გამოყოფილი უნდა იყოს რბილი მასალით. ჩანთები და კასეტები დალაგებული უნდა იყოს ერთ რიგად. სხვა ფეთქებადი მასალების (გარდა დეტონატორებისა) გადატანა დასაშვებია მთელ სიმაღლემდე დატვირთული ჩვეულებრივი სატრანსპორტო საშუალებებით;
დ) საკონტაქტო ელმავლებით ფეთქებადი მასალების გადაზიდვა აუცილებლად უნდა ხდებოდეს უწვავი მასალისაგან დამზადებული, მთლიანსახურავიანი ვაგონეტებით. გრანულირებული ფეთქებადი ნივთიერებები შეიძლება გადაიხუროს უწვავი ქსოვილებით;
ე) ფეთქებადი მასალების გადაზიდვისას მატარებლის შემადგენლობას თავსა და ბოლოში უნდა ჰქონდეს სპეციალური შუქური საცნობი შუქნიშნები, რომელთა დანიშნულება აუცილებლად უნდა იცოდეს შახტში (მაღაროში, კარიერზე) მომუშავე ყველა პირმა;
ვ) მიწისქვეშა გვირაბებში ფეთქებადი მასალების ტრანსპორტირებისას ყველა შემხვედრი სატრანსპორტო საშუალება და ხალხი ვალდებულია გაჩერდეს და გზა დაუთმოს ფეთქებადი მასალებით დატვირთულ შემადგენლობას;
ზ) სატრანსპორტო საშუალებების მძღოლებს და სხვა პერსონალს, რომლებიც დაკავებული არიან ფეთქებადი მასალების გადაზიდვით, უნდა გაეწიოთ ინსტრუქტაჟი უსაფრთხოების მოთხოვნების შესახებ;
თ) ფეთქებადი მასალების სარკინიგზო ტრანსპორტით გადაზიდვისას მატარებელში, გარდა ელმავლის მემანქანის, ამფეთქებლების, ფეთქებადი მასალების დამრიგებლების, ფეთქებადი მასალების გადატანასთან დაკავშირებული მუშებისა, არავინ არ უნდა იმყოფებოდეს. გამცილებლები გადაიყვანებიან სახალხო ვაგონეტებით, რომლებიც მატარებლის ბოლოშია გამობმული. ნებადართულია მატარებლის ფეხით გაცილება, თუ მისი სიჩქარე არ აღემატება გამცილებლის სიჩქარეს;
ი) ფეთქებადი მასალების გადაზიდვის უშუალოდ მონაწილე პერსონალი უზრუნველყოფილი უნდა იყოს მამხოლოებელი თვითმაშველებით.
16. ხელის ორტარებითა და ჯალამბრებით აღჭურვილი შურფების გაყვანისას ფეთქებადი მასალების ჩატანა-ამოტანა ხორციელდება შემდეგი პირობების დაცვით:
ა) სანგრევში, გარდა საამფეთქებლო სამუშაოებთან დაკავშირებული პირებისა, არავინ არ უნდა იმყოფებოდეს;
ბ) ფეთქებადი მასალების ჩაშვება-ამოტანას უნდა ასრულებდეს არანაკლებ ორი პირისა;
გ) ორტარა ან ჯალამბარი აღჭურვილი უნდა იყოს ხრუტუნა მექანიზმებით ან ავტომატურად მოქმედი მუხრუჭებით, ხოლო მისაბმელი კაკვი – მცველი საკეტით;
დ) ფეთქებადი ნივთიერებებისა და ინიციირების საშუალებების ჩატანა-ამოტანა უნდა ხორციელდებოდეს ცალ-ცალკე.
17. ფეთქებადი მასალების ჯალამბრების გამოყენებით ატანა-ჩამოშვება აღმავალ გვირაბებში უნდა ხორციელდებოდეს შახტის (მაღაროს) ხელმძღვანელის მიერ დამტკიცებული მუშაობის ორგანიზაციისა და ჯალამბრის დადგმის პასპორტების შესაბამისად.
თავი VI. ფეთქებადი მასალების მიღება, გაცემა, აღრიცხვა, განადგურება
მუხლი 22🔗. ზოგადი მოთხოვნები ფეთქებადი მასალების მიღების, გაცემისა და აღრიცხვის მიმართ
1. შენახვის ადგილზე მიტანილი ფეთქებადი მასალები დაუყოვნებლივ თავსდება საცავებში, მოედნებზე და ა.შ. და აღირიცხება თანდართული საქარხნო (სატრანსპორტო) დოკუმენტების, განწეს-ზედნადების ან განწეს-საგზურის საფუძველზე.
2. საწარმო ვალდებულია ფეთქებადი მასალების საწყობში აწარმოოს შემოსავლისა და გასავლის აღრიცხვა – მიღებისა და გაცემის აღრიცხვის წიგნში (დანართი №4), აგრეთვე გაცემისა და დაბრუნების აღრიცხვის წიგნში (დანართი №5).
3. ფეთქებადი ნივთიერებების ნაკეთობათა ინდივიდუალური საქარხნო ნომრები ამფეთქებლებისათვის გაცემის დროს რეგისტრირდება გაცემისა და დაბრუნების აღრიცხვის წიგნში.
4. შემოსავალ-გასავლის დოკუმენტებში არ შეიძლება ჩანაწერების გაკეთება ფანქრით, ჩანაწერებზე ხაზის გადასმა ან წაშლა. თითოეული შესწორება უნდა აიხსნას და წიგნში შემტანმა დაადასტუროს ხელის მოწერით.
5. ფეთქებადი მასალების მიღების, გაცემის და აღრიცხვის დოკუმენტები საწარმოში ინახება ათი წლის განმავლობაში.
6. საწყობში უნდა ინახებოდეს იმ პირების ხელმოწერის ნიმუშები, რომლებსაც უფლება აქვთ ხელი მოაწერონ ფეთქებადი მასალების მიღება-გაცემაზე, აგრეთვე დაადასტურონ ფეთქებადი მასალების ფაქტობრივი ხარჯი. ხელის მოწერის ნიმუშებს ამტკიცებს საწარმოს ხელმძღვანელი. აკრძალულია ფეთქებადი მასალების გაცემა სხვა პირის ხელმოწერით.
7. გასაცემ კამერებში ფეთქებადი მასალების აღრიცხვა საწყობისათვის დადგენილი წესის ანალოგიურია.
8. რკინიგზის სადგურზე, ნავმისადგომებზე და სხვა სატრანსპორტო პუნქტებში შემოტანილი ფეთქებადი მასალების მისაღებად საწარმოს ხელმძღვანელი ვალ-დებულია გაგზავნოს პასუხისმგებელი წარმომადგენელი მინდობილობით და შეიარაღებული დაცვით.
9. საწარმოს ბუღალტერია აწარმოებს ფეთქებადი მასალების შემოსავლისა და გასავლის მკაცრ აღრიცხვას საწყობის გამგისაგან წარმოდგენილი მიღება-გაცემის დოკუმენტების საფუძველზე.
მუხლი 23🔗. მიღებისა და გაცემის აღრიცხვა
1. ფეთქებადი მასალების მიღების და გაცემის აღრიცხვის წიგნი (დანართი №4) უნდა იყოს დანომრილი, ზონარგაყრილი, დამოწმებული ბეჭდით ან დაპლომბილი ტექზედამხედველობის მიერ. წიგნს აწარმოებს საწყობის გამგე.
2. თითოეული დასახელების ფეთქებადი მასალა აღირიცხება ცალ-ცალკე.
3. დღის ბოლოს ფეთქებადი მასალის თითოეული სახეობის ნაშთი შეაქვთ წიგნში. აღირიცხება ფეთქებადი მასალის მხოლოდ ის სახეობა, რომლის რაოდენობა შეიცვალა დღე-ღამის განმავლობაში.
მუხლი 24🔗. გაცემისა და დაბრუნების აღრიცხვა
1. ფეთქებადი მასალების გაცემისა და დაბრუნების აღრიცხვის წიგნი (დანართი №5) უნდა იყოს დანომრილი, ზონარგაყრილი, დამოწმებული ბეჭდით ან დაპლომბილი ტექზედამხედველობის მიერ. წიგნი განკუთვნილია საწყობებისა და გასაცემი კამერებისათვის, საიდანაც ფეთქებადი მასალების გატანა და დაბრუნება წარმოებს ამფეთქებლების მიერ. წიგნს აწარმოებს საწყობის გამგე.
2. ყოველი დღის ბოლოს გამოითვლება, რამდენი და რა სახეობის ფეთქებადი მასალა დაიხარჯა და ხაზის ქვეშ იწერება მათი ხარჯი (გაცემული ფეთქებადი მასალები დაბრუნებულის გამოკლებით). დღე-ღამეში დახარჯული ფეთქებადი მასალის რაოდენობა აღირიცხება ყოველდღიურად წიგნში (დანართი №5).
მუხლი 25🔗. განწეს-ზედნადები
1. განწეს-ზედნადები (დანართი №6) განკუთვნილია ფეთქებადი მასალების ერთი შესანახი ადგილიდან მეორეში გადასატანად.
2. განწეს-ზედნადები გამოიწერება საწარმოს ბუღალტერიის მიერ, რომლის გამგებლობაშია ფეთქებადი მასალების გამცემი საწყობი. განწეს-ზედნადები გამოიწერება 4 ეგზემპლარად. მას ხელს აწერენ საწარმოს ხელმძღვანელი და მთავარი ან უფროსი ბუღალტერი. განწეს-ზედნადები რეგისტრირდება ბუღალტერიის სპეციალურ წიგნში რიგითი ნომრის, გაცემის თარიღისა და მიმღების დასახელების ჩვენებით.
3. განწეს-ზედნადებს ბუღალტერია აძლევს მიმღებს, რომელმაც იგი უნდა წარადგინოს საწყობში ფეთქებადი მასალების მიღებაზე მინდობილობასთან ერთად.
4. საწყობის გამგე, რომელიც გასცემს ფეთქებად მასალებს, განწეს-ზედნადების ერთ ეგზემპლარს ინახავს საწყობში, ერთს აძლევს მიმღებს, როგორც თანმხლებ დოკუმენტს, ორს – მიმღების მინდობილობასთან ერთად გადასცემს ბუღალტერიას, რომელთაგან ერთი რჩება ბუღალტერიაში საწყობიდან ფეთქებადი მასალების ჩამოწერისათვის, მეორე კი ანგარიშთან და ავიზოსთან ერთად ეგზავნება მიმღებს.
5. ერთი და იმავე საწარმოს კუთვნილი ერთი საწყობიდან მეორეში გადატანის დროს განწეს-ზედნადები იწერება სამ ეგზემპლარად. ორი ეგზემპლარი რჩება საწყობში, ერთი გადაეცემა მიმღებს, როგორც თანმხლები დოკუმენტი. გამცემი და მიმღები ვალდებული არიან მოაწერონ ხელი განწეს-ზედნადებში ფეთქებადი მასალების გაცემასა და მიღებაზე.
მუხლი 26🔗. განწეს-საგზური
1. განწეს-საგზური (დანართი №7) განკუთვნილია ფეთქებადი მასალების ამფეთქებლებისათვის გასაცემად საამფეთქებლო სამუშაოების წარმოებისათვის. განწეს-საგზურს ხელს აწერს იმ უბნის (საამქროს) უფროსი ან მოადგილე (საქმის მწარმოებელი, უფროსი ოსტატი), სადაც სრულდება საამფეთქებლო სამუშაოები.
2. გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ შახტებში (მაღაროებში) განწეს-საგზურს ხელს აწერენ აგრეთვე საამფეთქებლო სამუშაოების სამსახურის ხელმძღვანელი და ვენტილაციის უფროსი (ან მათი შემცვლელი პირები). საგზურს ამტკიცებს შახტის ხელმძღვანელი (შახტზე საგზურების გამცემი პირი).
3. საამფეთქებლო სამუშაოების დამთავრების შემდეგ ამფეთქებელი და ცვლაში სამუშაოების ხელმძღვანელი ვალდებული არიან განწეს-საგზურში ხელის მოწერით დაამოწმონ ფეთქებადი მასალების ფაქტობრივი ხარჯი დანიშნულების მიხედვით. ცვლის დამთავრების შემდეგ ფეთქებადი მასალების ნაშთსა და განწეს-საგზურს ამფეთქებელი პირადად აბარებს საწყობს (გამცემ კამერას). განსაკუთრებულ შემთხვევებში კონკრეტული პირობების გათვალისწინებით ეს წესი შეიძლება შეიცვალოს ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებით.
4. ფეთქებადი მასალები არ მიეცემათ ამფეთქებლებს, რომელთაც არ წარმოუდგენიათ ანგარიში ადრე მიღებული ფეთქებადი ნივთიერების ხარჯვის შესახებ.
5. განწეს-საგზური ითვლება საწყობისათვის საფუძვლად ფეთქებადი მასალების გაცემისა და დაბრუნების, სამუშაოების დამთავრების შემდეგ მათი ჩამოწერის, შემოსავლისა და გასავლის წიგნებში აღრიცხვისათვის.
თავი VII. ფეთქებადი მასალების განადგურება
მუხლი 27🔗. მოთხოვნები ფეთქებადი მასალების განადგურებისას
1. ფეთქებადი მასალების განადგურება (მათ შორის, ისეთების, რომლებიც არ პასუხობენ სტანდარტებისა და ტექნიკური პირობების მოთხოვნებს) უნდა განხორციელდეს საწარმოს ხელმძღვანელობის წერილობითი განკარგულების საფუძველზე. განადგურებით სამუშაოებს აწარმოებს ამფეთქებელი საწყობის გამგის ხელმძღვანელობით. განადგურება არის აფეთქება, დაწვა ან წყალში გახსნა.
2. ფეთქებადი მასალების განადგურების თითოეული შემთხვევისას დგება სათანადო აქტი, რომელშიც აღინიშნება ფეთქებადი მასალების დასახელება, რაოდენობა, განადგურების მიზეზები და ხერხები. აქტი დგება ორ ეგზემპლარად: ერთი ბარდება ფეთქებადი მასალების საწყობს, მეორე – საწარმოს ბუღალტერიას.
3. ფეთქებადი მასალების განადგურების ადგილები მოწყობილი უნდა იყოს პროექტის შესაბამისად.
4. აფეთქებით განადგურება უნდა მოხდეს კარგი ხარისხის ფეთქებადი მასალების საშუალებით. დავაზნული ფეთქებადი მასალები უნდა განადგურდეს დასტებად, ხოლო დეტონატორები, სადეტონაციო ზონრები და პიროტექნიკური რელეები – ნებისმიერი შეფუთვით მიწაში ჩაფლული ან სხვა ხერხებით, რომლებიც გამორიცხავენ აუფეთქებელი ნაკეთობების გაბნევას.
5. დაწვით უნდა განადგურდეს მხოლოდ ისეთი ფეთქებადი მასალები, რომელთა აფეთქება შეუძლებელია. დეტონატორებისა და მისი შემცველი ნაკეთობების დაწვით განადგურება აკრძალულია.
6. ფეთქებადი მასალების დაწვით განადგურებისას უსაფრთხო მანძილი იანგარიშება ისევე, როგორც შესაბამისი რაოდენობის ფეთქებადი ნივთიერებების აფეთქებისას.
7. ფეთქებადი მასალების დაწვით განადგურება დასაშვებია მხოლოდ მშრალ ამინდში. მისი რაოდენობა განისაზღვრება გამოყენების ინსტრუქციის შესაბამისად.
8. ფეთქებადი ნივთიერებები, ცეცხლგამტარი ზონრები და სადეტონაციო ზონრები უნდა განადგურდეს ცალ-ცალკე. ერთჯერადად კოცონზე არ შეიძლება დაიწვას 10 კგ-ზე მეტი ფეთქებადი მასალა.
9. დენთების დაწვით განადგურება ხორციელდება 30 სმ სიგანისა და 10 სმ სისქის ზოლებად. ერთდროულად შეიძლება სამი ასეთი ზოლის დაწვა. ზოლებს შორის მანძილი 5 მეტრზე ნაკლები არ უნდა იყოს.
10. ფეთქებადი ნივთიერებების ვაზნების დაწვით განადგურებისას ისინი ლაგდება ერთ შრედ, ისე რომ ერთმანეთს არ ეხებოდეს.
11. ფეთქებადი მასალების დაწვა ტარაში აკრძალულია. ყურადღება უნდა მიექცეს იმას, რომ დასაწვავ ვაზნებში არ იყოს ჩარჩენილი დეტონატორები. შემდგომი გამოყენებისათვის გამოუსადეგარი ტარა (ყუთები, კოლოფები, ქაღალდები, ტომრები და სხვ.), მათ შორის, ისეთებიც, რომლებზეც შერჩენილია ექსუდატები, გასინჯვისა და გაწმენდის შემდეგ ცალკე უნდა დაიწვას.
12. კოცონის ასანთებ საშუალებებს (ცეცხლგამტარი ზონარი, ადვილად აალებადი მასალა) ცეცხლს უკიდებენ ქარზურგა მხრიდან. მოსაკიდებელი ზოლის სიგრძე 5 მეტრზე ნაკლები არ უნდა იყოს.
13. ამფეთქებელი ცეცხლის წაკიდების შემდეგ დაუყოვნებლივ უნდა შევიდეს თავშესაფარში ან გავიდეს საშიში ზონის საზღვრებიდან.
14. ცეცხლის წაკიდება დასაშვებია ყველა მოსამზადებელი სამუშაოს დამთავრებისა და ხალხის უსაფრთხო ადგილზე გაყვანის შემდეგ.
15. კოცონი იმდენად დიდი უნდა იყოს, რომ აღარ დასჭირდეს საწვავი მასალის დამატება. დაწვის ადგილების დათვალიერება წვის პროცესის სრულ დამთავრებამდე აკრძალულია.
16. წყალში გახსნით ნადგურდება მხოლოდ არაწყალმედეგი ფეთქებადი ნივთიერებები (ამონიუმის-გვარჯილიანი და კვამლიანი დენთები). წყალში გახსნა წარმოებს კასრებში ან სხვა ანალოგიურ ჭურჭელში. უხსნადი ნარჩენები უნდა შეგროვდეს და დაიწვას.
17. ფეთქებადი მასალების განადგურების ოპერაციების დამთავრების შემდეგ ოპერაციების შემსრულებლები და მათი ხელმძღვანელი ვალდებული არიან დარწმუნდნენ ფეთქებადი ნივთიერებების ნაკეთობების სრულ განადგურებაში.
თავი VIII. ფეთქებადი ნივთიერებების შრობა, დაქუცმაცება, გაცრა, გარსაცმში მოთავსება და გალხობა
მუხლი 28🔗. მოთხოვნები ფეთქებადი ნივთიერებების შრობის, დაქუცმაცების, გაცრის, გარსაცმში მოთავსებისა და გალხობის მიმართ
1. ფეთქებადი ნივთიერებების გაშრობა, დაქუცმაცება, გაცრა, გარსაცმში მოთავსება და გალხობა უნდა განხორციელდეს ფეთქებადი მასალების საწყობების ტერიტორიაზე ან მის გარეთ განლაგებულ სპეციალურ ნაგებობებში. ამ ოპერაციების ჩატარება დასაშვებია, აგრეთვე ფეთქებადი ნივთიერებების მომზადებისათვის განკუთვნილ შენობებში ან გადახურულ მოედნებზე. ფეთქებადი მასალების მოსამზადებელ შენობებში, სადაც ეს ოპერაციები ტარდება, დაუშვებელია ერთდროულად ინახებოდეს 3 ტონაზე მეტი ფეთქებადი ნივთიერება.
2. ფეთქებადი ნივთიერებების ღია ცის ქვეშ გაშრობა, დაქუცმაცება, გაცრა და გარსაცმში მოთავსება ნებადართულია მხოლოდ მშრალ ამინდში.
3. 1,5 პროცენტამდე დატენიანებული ამონიუმის-გვარჯილიანი ფეთქებადი ნივთიერებების ვაზნების გაშრობა დასაშვებია მხოლოდ ქარხნულ გარსაცმში. 1,5 პროცენტზე მეტად დატენიანებული ვაზნები გაშრობის წინ უნდა დაიშალოს. ფეთქებადი ნივთიერებების გაშრობისას ჰაერის ტემპერატურა გასაშრობ შენობებში არ უნდა აღემატებოდეს 500C-ს, კვამლიანი დენთებისა – 400C-ს.
4. შენობებში ფეთქებადი ნივთიერებების გაშრობისათვის განკუთვნილი მაგიდები (თაროები) გასათბობი (ქურა, რადიატორი და სხვა) საშუალებებიდან დაცილებული უნდა იყოს არანაკლებ 1 მეტრით.
5. ფეთქებადი ნივთიერებების გასაშრობად შეიძლება გამოყენებულ იქნეს საჰაერო საშრობები (კარადები, კამერები), რომლებშიც თბოგადამტანის (ჰაერის) ტემპერატურა არ უნდა აღემატებოდეს ტროტილით სენსიბილიზებული ფეთქებადი ნივთიერებებისთვის 600C-ს, ხოლო ნიტროეთერებით სენსიბილიზებული ფეთქებადი ნივთიერებებისათვის –300C-ს. კალორიფერი ჰაერსაბერით განლაგებული უნდა იყოს იზოლირებულ ნაგებობაში, სათავსში და მინაშენში.
6. აკრძალულია ჰექსოგენისა და ნიტროეთერების შემცველი ფეთქებადი ნივთიერებების მექანიკური წესით დაქუცმაცება.
7. ფეთქებადი ნივთიერებების გალხობა წარმოებს ქარხნულ ტარაში, ზედაპირული საწყობის სათავსში, რომელიც უნდა თბებოდეს არა უმეტეს 300ჩ-ისა ან ფეთქებადი მასალების მიწისქვეშა საწყობში. გადნობის კონტროლისათვის აუცილებელია ყოველი გასადნობი პარტიის მიღებისა და გაცემის თარიღის დაფიქსირება.
თავი IX. აფეთქების ხერხები
მუხლი 29🔗. აფეთქება ელექტროდეტონატორების გამოყენებით
1. საწყობიდან გაცემამდე ელექტროდეტონატორები უნდა შემოწმდეს შესაბამისი ინსტრუქციების დაცვით. ელექტროდეტონატორები მოწმდება საწყობის სათავსში ან ღია ცის ქვეშ განლაგებულ ფარდულებში.
2. ელექტროდეტონატორების შემოწმება უნდა განხორციელდეს შიგნიდან, რბილი მასალით ამოგებული ლითონის მილებში, დამცავი ფარების უკან ან სპეციალურ მოწყობილობაში, რომელიც გამორიცხავს ადამიანების დაშავებას აფეთქების შემთხვევაში.
3. წინაღობის შემოწმების შემდეგ ელექტროდეტონატორების სადენები მოკლედ უნდა შეირთოს, მათი გახსნა საამფეთქებლო ქსელში ჩართვამდე დაუშვებელია. შემოწმების დროს ამფეთქებლის მაგიდაზე არ შეიძლება იდოს 100 დეტონატორზე მეტი.
4. ელექტროსაამფეთქებლო ქსელის სადენებს უნდა ჰქონდეს წესივრული იზოლაცია, საიმედო ელექტრული შეერთებები. სადენებისა და კაბელების ძარღვების ბოლოები საგულდაგულოდ უნდა გაიწმინდოს, მჭიდროდ შეერთდეს და იზოლირდეს სპეციალური მომჭერებით ან სხვა საშუალებებით. გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ შახტებში აუცილებელია გამოყენებულ იქნეს საკონტაქტო საიზოლაციო დამჭერები.
5. საამფეთქებლო ქსელი უნდა იყოს ორსადენიანი. ერთ-ერთ სადენად წყლის, მიწის, მილების, რელსების, ბაგირებისა და სხვათა გამოყენება აკრძალულია. და-მუხტვის დაწყებამდე ამფეთქებელი ვალდებულია შეამოწმოს საამფეთქებლო ქსელი, რათა დარწმუნდეს მის წესივრულობაში.
6. გაზის ან მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ შახტებში გამოიყენება მხოლოდ სპილენძისსადენებიანი ელექტროდეტონატორები. ასეთივე უნდა იყოს ელექტროსაამფეთქებლო ქსელის შემაერთებელი და მაგისტრალური სადენები (კაბელები).
7. ელექტროსაამფეთქებლო ქსელის მონტაჟი უნდა დაიწყოს მუხტიდან დენის წყაროს მიმართულებით.
8. მონტაჟის დამთავრებისა და ვიზუალური დათვალიერების შემდეგ აუცილებლად უნდა შემოწმდეს ელექტროსაამფეთქებლო ქსელის გამტარობა.
9. მუდმივი საამფეთქებლო მაგისტრალი 100 მეტრზე მეტად არ უნდა ჩამორჩებოდეს აფეთქების ადგილს.
10. საჭაბურღილე და კამერული მუხტების აფეთქების წინ თეორიულად უნდა გამოითვალოს ქსელის საერთო წინაღობა. დაზუსტების მიზნით იგი უნდა გაიზომოს უსაფრთხო ადგილიდან ელექტროსაზომი ხელსაწყოებით. გამოთვლილ და გაზომილ სიდიდეებს შორის 10 პროცენტზე მეტი სხვაობის შემთხვევაში უნდა დადგინდეს და აღმოიფხვრას აღნიშნული სხვაობის გამომწვევი მიზეზები. თუ შეუძლებელია ქსელის წინაღობის გაზომვა, დასაშვებია ტექნიკური ზედამხედველის ნებართვით მხოლოდ გამტარობის შემოწმება.
11. აფეთქებისათვის საჭირო ძაბვა მიწოდებულ უნდა იქნეს უსაფრთხო ადგილიდან. საამფეთქებლო ხელსაწყო აღჭურვილი უნდა იყოს მაგისტრალურ სადენებთან შესაერთებელი სპეციალური კლემებით. მაგისტრალური სადენების დენის წყაროსთან შეერთება უნდა მოხდეს ამფეთქებლის თავშესაფარში.
12. მასობრივი აფეთქებების ჩატარებისას ძაბვის მიწოდების შესახებ განკარგულებას გასცემს სამუშაოს ხელმძღვანელი.
13. ელექტროსაამფეთქებლო ქსელის დამონტაჟებული უბნის სადენის ბოლოები მოკლედ უნდა იყოს შერთული მთელი დროის განმავლობაში, მომდევნო უბნის სადენებთან შეერთებამდე. აკრძალულია უკვე დამონტაჟებული უბნის სადენების მიერთება შემდეგი უბნის სადენებთან, თუ ისინი არაა მოკლედ შერთული საწინააღმდეგო მხრიდან.
14. მაგისტრალური სადენების ბოლოები მოკლედ უნდა იყოს შერთული მთელი დროის განმავლობაში ძაბვის მიმწოდებელი ხელსაწყოს კლემებთან მიერთების მომენტამდე.
15. ელექტროდეტონატორების დუბლირების შემთხ-ვევაში ძირითადი და მადუბლირებელი სადენების აღრევის თავიდან აცილების მიზნით თითოეული ელექტროდეტონატორის სადენები გადახვეული უნდა იყოს ერთმანეთზე. დამუხტვის დამთავრების შემდეგ ისინი უნდა გაიხსნას და დაეხვეს ცალ-ცალკე გორგ-ლებად.
16. მასობრივი აფეთქებების ძირითადი და დუბლირებული ელექტროსაამფეთქებლო ქსელის სადენები მარკირდება სხვადასხვა ნიშნით.
17. ელექტროსაამფეთქებლო ქსელის მონტაჟის დაწყებამდე მონტაჟის ზონაში მოქმედი ყველა ელექტროდანადგარი, კაბელი, საკონტაქტო და საჰაერო სადენები, აგრეთვე, საშიში ელექტრომაგნიტური გამოსხივების წყაროები უნდა გამოირთოს დენის წყაროდან.
18. მოხეტიალე დენების ზემოქმედების თავიდან აცილების მიზნით უნდა განხორციელდეს საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ დამტკიცებული დამატებითი ღონისძიებები (დამცავი ელექტროდეტონატორების გამოყენება, შემაერთებელი გამტარების ხელმეორედ გამოყენების გამორიცხვა, სპეციალური საიზოლაციო მომჭერების გამოყენება და სხვ.).
19. მიწისქვეშა გვირაბებში საამფეთქებლო ქსელის მონტაჟის დროს უნდა გამოირთოს ადგილობრივი განიავების ვენტილატორები და განათების ელექტრული ქსელი. თუ ძაბვის სიდიდე 42 ვოლტს არ აღემატება და გატარებულია მოხეტიალე დენებისაგან ელექტროდეტონატორების დაცვის ღონისძიებები, გამორთვა აუცილებელი არ არის.
20. საამფეთქებლო ხელსაწყოები და მოწყობილობა უნდა ინახებოდეს უცხო პირთათვის მიუწვდომელ ადგილზე.
21. აკრძალულია საამფეთქებლო ქსელში ძალური ან განათების ქსელიდან ძაბვის მიწოდება სპეციალური მოწყობილობის გარეშე.
22. ამფეთქებელი ვალდებულია საამფეთქებლო სამუშაოების დამთავრების შემდეგ დენის წყაროდან გამორთოს საამფეთქებლო ქსელის სადენები და დაამოკლოს მათი ბოლოები. მხოლოდ ამის შემდეგ შეუძლია მას საფარიდან გამოსვლა, მაგრამ არა უადრეს 5 წთ-ისა.
23. თუ ძაბვის მიწოდების შემდეგ მუხტები არ აფეთქდა, ამფეთქებელი ვალდებულია გამორთოს საამფეთქებლო ქსელი დენის წყაროდან, ჩაამოკლოს მათი ბოლოები, თან წაიღოს საამფეთქებლო ხელსაწყოს ან მისი ყუთის გასაღები. მხოლოდ ამის შემდეგ შეუძლია შეუდგეს მტყუნებების მიზეზების დადგენას. ასეთ შემთხვევებში ამფეთქებელი თავშესაფრიდან უნდა გამოვიდეს 10 წთ-ის შემდეგ.
24. საამფეთქებლო ხელსაწყოები ამფეთქებლისათვის გაცემამდე შემოწმებული უნდა იქნეს ექსპლუატაციის ინსტრუქციის თანახმად დადგენილ ტექნიკურ მახასიათებლებთან შესაბამისობა, მათ შორის, დენისა და დენის იმპულსის. გაზის ან მტვრის მხრივ საშიშ შახტებში უნდა შემოწმდეს, აგრეთვე ხელსაწყოების ძაბვის იმპულსის ხანგრძლივობა.
25. გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ ნახშირის შახტებში, აგრეთვე, გეოლოგიურ-სადაზვერვო ობიექტების სტაციონარულ საამფეთქებლო პუნქტებში საამფეთქებლო ხელსაწყოები უნდა შემოწმდეს 15 დღეში ერთხელ მაინც მათი დაყენების ადგილზე.
მუხლი 30🔗. ელექტროცეცხლოვანი და ცეცხლოვანი აფეთქება
1. ელექტროცეცხლოვანი აფეთქების დროს დაცული უნდა იყოს 35-ე მუხლის მოთხოვნები.
2. ამნთებ და საკონტროლო მილაკებზე ცეცხლის მოკიდება ნებადართულია მხოლოდ მღვივარი პატრუქებით, სადეტონაციო ზონრით ან სპეციალური სამარჯვებით. მილაკის ასანთით მოკიდება დასაშვებია მხოლოდ ერთეული მუხტების აფეთქებისას.
3. ცეცხლოვანი აფეთქებისას ცეცხლგამტარი ზონრის სიგრძე გამოითვლება ისე, რომ ამფეთქებელმა მოასწროს უსაფრთხო ადგილზე ან თავშესაფარში გასვლა. თითოეული ამნთები მილაკის სიგრძე 1 მეტრზე ნაკლები არ უნდა იყოს. ცეცხლგამტარი ზონარი შპურიდან უნდა გამოდიოდეს არანაკლებ 25 სმ-ით.
4. მიწის ზედაპირზე ხუთ ან მეტ მილაკზე ცეცხლის მოკიდების დროის კონტროლისათვის გამოიენება ქაღალდისგარსაცმიანი კაფსულ-დეტონატორისაგან დამზადებული საკონტროლო მილაკი.
5. ცეცხლი პირველად ეკიდება საკონტროლო მილაკს, შემდეგ იწყება მუხტების ზონრების მოკიდება. საკონტროლო მილაკის ზონრის სიგრძე 60 სმ-ით ნაკლები უნდა იყოს მუხტების ზონრებთან შედარებით, მაგრამ არანაკლებ 40 სმ-ისა. მიწისქვეშა პირობებში ამ მიზნისათვის შეიძლება ცეცხლგამტარი ზონრის საკონტროლო ნაჭრის გამოყენება.
6. ამნთებ მილაკებზე ცეცხლის მოკიდების შემდეგ ან საკონტროლო მილაკის კაფსულ-დეტონატორის აფეთქების შემდეგ, მოსაკიდებელი ცეცხლგამტარი ზონრის ჩაქრობისთანავე ყველა ამფეთქებელი ვალდებულია დაუყოვნებლივ გავიდეს უსაფრთხო მანძილზე ან თავშესაფარში.
7. მიწის ზედაპირზე აფეთქებისას საკონტროლო მილაკი 5 მეტრით მაინც უნდა იყოს დაშორებული პირველად მოსაკიდებელი ამნთები მილაკისაგან და არ უნდა იყოს განლაგებული ამფეთქებლების უკან დაბრუნების გზაზე.
8. დენთიანი მუხტების აფეთქებისას ამნთები მილაკის ცეცხლგამტარი ზონარი არ უნდა ეხებოდეს ფეთქებად ნივთიერებას.
9. ცეცხლგამტარი ზონრის გადაბმა აკრძალულია. ამნთები მილაკების დუბლირების დროს მათი მოკიდება ერთდროულად უნდა მოხდეს.
10. ამფეთქებელმა უნდა დაითვალოს აფეთქებული მუხტების რაოდენობა. თუ ეს შეუძლებელია ან რომელიმე მუხტი არ აფეთქდა, ამფეთქებელი თავშესაფრიდან უნდა გამოვიდეს ბოლო აფეთქებიდან არანაკლებ 15 წთ-ის შემდეგ. თუ მტყუნება არ დაფიქსირდა, ამფეთქებელს თავშესაფრიდან გამოსვლის უფლება აქვს ბოლო მუხტის აფეთქებიდან 5 წთ-ის შემდეგ.
მუხლი 31🔗. სადეტონაციო ზონრით აფეთქება
1. სადეტონაციო ზონრის დაჭრა, პიროტექნიკურ რელეებთან შეერთება და სხვა უნდა შესრულდეს სადეტონაციო ზონრების გამოყენების ინსტრუქციებისა და მითითებების მოთხოვნების შესაბამისად.
2. სადეტონაციო ზონრის ძირითადი და დუბლირებული ქსელები უნდა აფეთქდეს ერთი ინიციატორის საშუალებით.
თავი X. სარტყამი ვაზნების, ამნთები და საკონტროლო მილაკების დამზადება
მუხლი 32🔗. სარტყამი ვაზნების დამზადება
1. სარტყამი ვაზნები მზადდება უშუალოდ სამუშაო ადგილებზე ან საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ სპეციალურად გამოყოფილ ადგილებზე. ვაზნები მზადდება ერთი აფეთქებისათვის საჭირო რაოდენობით.
2. ზედაპირიდან ჭაურების გაყვანისას სარტყამი ვაზნები მზადდება სპეციალურ ჯიხურებში.
3. ვაზნაში დეტონატორი მთლიანად უნდა მოთავსდეს და საიმედოდ ჩამაგრდეს. დეტონატორის ჩასადები ღრმულის გასაკეთებელი ჩხირი დამზადებული უნდა იყოს ისეთი მასალისაგან, რომელიც არ იძლევა ნაპერწკალს და არ განიცდის კოროზიას ფეთქებად ნივთიერებებთან ურთიერთქმედებისას.
4. დაწნეხილი ან ჩამოსხმული ფეთქებადი ნივთიერებებისაგან სარტყამი ვაზნების დასამზადებლად გამოიყენება ვაზნები, რომლებსაც დეტონატორის მოსათავსებელი ღრმული ქარხანა-დამამზადებლის მიერ აქვთ დატოვებული. ასეთ ვაზნებში ღრმულის ჩაღრმავება ან გაგანიერება აკრძალულია.
5. ფხვნილისებრი დავაზნული ფეთქებადი ნივთიერებებისაგან სარტყამი ვაზნების დამზადებისას სადეტონაციო ზონრის ბოლო უნდა გაინასკვოს და ისე ჩაიდოს ვაზნაში. ნებადართულია ვაზნაზე ზონრის დახვევა.
6. გამოუყენებელი სარტყამი ვაზნა ნადგურდება აფეთქებით ხელმძღვანელის მიერ დადგენილი წესით.
მუხლი 33🔗. ამნთები და საკონტროლო მილაკების დამზადება
1. ამნთები და საკონტროლო მილაკები მზადდება ამფეთქებლის მიერ ფეთქებადი მასალების მოსამზადებელი შენობის ცალკე სათავსში, ხოლო მიწისქვეშა საწყობში – ამნთები მილაკების დასამზადებელ კამერაში.
2. იმ შემთხვევაში, როდესაც საამფეთქებლო სამუშაოების ხანგრძლივობა 6 თვეზე ნაკლებია, ამნთები და საკონტროლო მილაკების დამზადება, საწარმოს ხელმძღვანელის ნებართვით, დასაშვებია შესრულდეს ამ სამუშაოებისათვის მოწყობილ ცალკე სათავსებში, კარვებში, გადახურულ ფარდულებში ან ღია ცის ქვეშ.
3. ამნთები და საკონტროლო მილაკების დამზადებისას შემსრულებლის მაგიდაზე დასაშვებია იდოს არა უმეტეს 100 კაფსულ-დეტონატორისა და შესაბამისი რაოდენობის ცეცხლგამტარი ზონრის ნაჭრები.
4. დამზადებული ამნთები მილაკები უნდა დახარისხდეს სიგრძის მიხედვით, დაეხვიოს რგოლებად და დაეწყოს თაროებზე. საკონტროლო მილაკები უნდა შეიკრას კანაფით და მოთავსდეს იმავე თაროებზე. თითოეულ საკონტროლო მილაკს უნდა ჰქონდეს ადვილად შესამჩნევი განმასხვავებელი ნიშანი.
5. ამნთები და საკონტროლო მილაკების დამზადების დაწყების წინ კარგად უნდა გაისინჯოს კაფსულ-დეტონატორის შიგნითა ნაწილი. თუ მასში აღმოჩნდა უცხო ნაწილაკები, ისინი უნდა გამოიყაროს ფრჩხილზე სუსტი დაკაკუნებით. მტვრის ან სხვა ნაწილაკების კაფსულ-დეტონატორებიდან მოშორება რაიმე სამარჯვების გამოყენებით ან სულის ჩაბერვით აკრძალულია.
6. ზონრის ბოლო კაფსულ-დეტონატორში შეჰყავთ ხუფზე მიბჯენამდე. ეს უნდა მოხდეს პირდაპირი დაწოლით ზონრის ბრუნვის გარეშე.
7. ზონრის ჩამაგრებისათვის ლითონის მასრის ყელი იჭყლიტება ხელის სპეციალური მარწუხით. კაფსულ-დეტონატორის მასრის მოჭყლეტა იმ ადგილებზე, სადაც პირველადი ინიციატორია მოთავსებული, აკრძალულია. ქაღალდისმასრიან დეტონატორებში ზონრის საიმედო ჩამაგრებისათვის ზონარს მასრის შიგა დიამეტრის ზომამდე ეხვევა საიზოლაციო ლენტი ან მასრის ყელზე ეჭირება კანაფი.
8. აკრძალულია კაფსულ-დეტონატორში ჩამაგრებული ცეცხლგამტარი ზონრის გამოძრობის მიზნით გამოქაჩვა.
თავი XI. უსაფრთხო მანძილი საამფეთქებლო სამუშაოს წარმოებისა და ფეთქებადი მასალების შენახვისას
მუხლი 34🔗. უსაფრთხო მანძილის ნორმა ხალხისათვის
1. საამფეთქებლო სამუშაოს შესრულებისას (ფეთქებად მასალებთან მუშაობისას) უსაფრთხო მანძილი ხალხისათვის განისაზღვრება პროექტით, პასპორტით, წესების შესაბამისად. მისი სიდიდე უნდა გამორიცხავდეს უბედურ შემთხვევებს.
2. ღია ადგილზე საამფეთქებლო სამუშაოს შესრულებისას ხალხის უსაფრთხოების მიზნით დადგენილია უსაფრთხო მანძილები (ცხრ. 3).
3. მასობრივი აფეთქებების მომზადებისას და წარმოებისას საშიში ზონები, ხალხისა და ფეთქებადი მასალების განლაგების ადგილები განისაზღვრება პროექტით.
4. გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ შახტებში ამფეთქებლის თავშესაფარი განლაგებული უნდა იყოს გვირაბში, რომელიც ნიავდება საერთო საშახტო დეპრესიის ხარჯზე წარმოქმნილი ჰაერის სუფთა ნაკადით, აფეთქების ადგილიდან არანაკლებ:
ა) ჰორიზონტალურ და 100-მდე დახრილ მოსამზადებელ გვირაბებში – 150 მეტრზე;
ბ) 100-ზე მეტად დახრილ მოსამზადებელ გვირაბებში 100 მეტრზე, მაგრამ აუცილებლად ჰორიზონტალურ გვირაბში, დახრილი გვირაბის პირიდან არანაკლებ 10 მეტრის დაშორებით;
გ) 180 -მდე დახრის კუთხის მქონე ფენის ლავებში (შრეებში) – 50 მეტრზე;
დ) 180-ზე მეტი დახრის კუთხის მქონე ფენების ლავებში (შრეებში) – 50 მეტრზე, მაგრამ არა უახლოეს 20 მეტრისა შტრეკისა და ლავის შეუღლების ადგილიდან;
ე) კამერული ტიპისა და ნახშირის მთელანების გამოსაღები სანგრევებიდან – 200 მეტრზე;
ვ) საფარე სანგრევებში – 50 მეტრზე, მაგრამ სასვლელი სასულედან არა უახლოეს – 20 მეტრზე;
ზ) ნახშირის ან ფუჭი ქანის გატარებისათვის განკუთვნილ აღმავალ გვირაბებში – 100 მეტრზე;
ცხრილი 3
№
საამფეთქებლო სამუშაოს სახეობა და მეთოდები
საშიში ზონის მინიმალური რადიუსი, მ
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
ღია სამუშაოზე აფეთქების მეთოდები:
გარე მუხტებით
კუმულაციური მუხტებით
საშპურე მუხტებით
ქვაბისებრი მუხტებით
მცირეკამერული (სახელოს) მუხტებით
საჭაბურღილე მუხტებით
ქვაბისებრი საჭაბურღილე მუხტებით
კამერული მუხტებით
კუნძების ამოძირკვა
ტყის ხანძრებთან ბრძოლის დროს გრუნტში
დამცავი ზოლების გაყვანა
ჭაობებში ნაყარების დასმისას
სამუშაოები ლითონზე:
ა) ღია პოლიგონებზე
ბ) ჯავშანორმოებში აფეთქებისას
გ) ქარხნის მოედნების ტერიტორიებზე აფეთქებისას
დ) ცხელ მასივებში აფეთქებისას
ე) ნაკეთობების ტვიფვრისას
შენობებისა და ნაგებობების ჩამოქცევა
საძირკვლების მსხვრევა
შპურების გაგანიერება ქვაბების შესაქმნელად
ჭაბურღილების გაგანიერება ქვაბების შესაქმნელად
ნავთობის, გაზის და არტეზიული ჭაბურღილების პერფორაციისა და ტორპედირების დროს
სეისმოდაზვერვის მიზნით აფეთქებისას:
შურფებსა და მიწის ზედაპირზე
ჭაბურღილებში
აფეთქებები სამშენებლო მოედნებზე
300
პროექტის მიხედვით
300
300
300
პროექტის მიხედვით, მაგრამ არანაკლებ
200-ისა
არანაკლებ 300
არანაკლებ 300
200
50
100
პროექტის მიხედვით
50
პროექტის მიხედვით
30
25
100
200
50
100
50
100
30
პროექტის მიხედვით
თ) ჭაურების (შურფების) ზედაპირიდან გაყვანისას – 50 მეტრზე.
5. ამფეთქებლისა და ხალხის თავშესაფრების, აგრეთვე, პოსტების განლაგების ადგილები განისაზღვრება პროექტით, პასპორტით ან ბურღვა-აფეთქებითი სამუშაოების სქემით. ამასთან, ამფეთქებლის თავშესაფარი უახლოესი პოსტიდან დაშორებული უნდა იყოს არანაკლებ 10 მეტრით. დანარჩენი პოსტები ხალხის ადგილსამყოფელიდან – ასევე 10 მეტრით.
6. თავშესაფარი, საიდანაც ხდება მუხტების რყევითი აფეთქება, გამოტყორცნის მხრივ საშიში ფენების ჰორიზონტალური და დახრილი გვირაბებით გახსნისას განლაგებული უნდა იყოს: მიახლოების და დაშორების უბნებში – 600 მეტრ მანძილზე; გამოტყორცნის მხრივ განსაკუთრებით საშიში ფენების გახსნისას – ზედაპირზე; დანარჩენ შემთხვევებში – 1000 მეტრ მანძილზე.
7. გამოტყორცნის მხრივ საშიში ნახშირის ფენების მოქმედი ჰორიზონტიდან ვერტიკალური ჭაურის ჩაღრმავებით გახსნისას, ამფეთქებლის თავშესაფარი, საიდანაც ხდება რყევითი აფეთქება, უნდა იყოს განლაგებული: გადაკვეთის უბანში – მიწის ზედაპირზე, ჭაურის პირიდან 50 მეტრ მანძილზე; მიახლოების და დაშორების უბნებზე – მოქმედ ჰორიზონტზე, ჩასაღრმავებელი ჭაურის ნაპირიდან არანაკლებ 200 მეტრ მანძილზე იმ პირობით, რომ ჰაერის ჭავლი სანგრევიდან ამოდიოდეს იზოლირებულად. თუ ამ პირობის დაცვა შეუძლებელია, მუხტების აფეთქება უნდა მოხდეს ზედაპირიდან.
8. მე-6 და მე-7 პუნქტებში მითითებული მანძილები განისაზღვრება ასაფეთქებელი სანგრევიდან მომავალი ჰაერის ჭავლის სუფთა ჰაერის ნაკადთან შეუღლების ადგილიდან, სუფთა ჰაერის ნაკადის საწინააღმდეგო მიმართულებით.
9. ნახშირის ან ფუჭი ქანის გამოტყორცნის მხრივ საშიშ ფენში გვირაბების გაყვანისას, მუხტების რყევითი აფეთქების დროს ამფეთქებლის თავშესაფარი სანგრევიდან დაშორებული უნდა იყოს 600 მეტრით, მაგრამ სანგრევიდან მომავალი ჰაერის ჭავლის სუფთა ჰაერის ნაკადთან შეუღლების ადგილიდან – არა უახლოეს 200 მეტრისა. ხალხი, რომელთა საქმიანობა დაკავშირებული არ არის რყევით აფეთქებებთან, უნდა იმყოფებოდეს ჰაერის სუფთა ნაკადზე, სანგრევიდან 1000 მეტრის დაშორებით. ნახშირის გამოტყორცნის მხრივ საშიშ ფენაში, როდესაც ნახშირის გამოღება ხდება წინსწრებით, ქანის სანგრევში რყევითი აფეთქებისას ეს მანძილი 200 მეტრზე ნაკლები არ უნდა იყოს.
10. სამთო დარტყმების მხრივ საშიშ ნახშირის ფენებში საამფეთქებლო სამუშაოს დაწყების წინ, აგრეთვე მთელანების დამუშავებისას, ხალხი გაყვანილ უნდა იქნეს ჰაერის სუფთა ნაკადზე აფეთქების ადგილიდან უსაფრთხო ადგილზე სანგრევიდან არა უახლოეს 200 მეტრისა.
11. მიწის ზედაპირზე განლაგებულ ობიექტებზე სპეციალური საამფეთქებლო სამუშაოების წარმოებისას საამფეთქებლო სადგური განლაგებული უნდა იყოს საშიში ზონის გარეთ. იმ შემთხვევაში, თუ ეს შეუძლებელია, უნდა მოეწყოს სპეციალური საფარები (ბლინდაჟები და სხვ.), რომელთა განლაგების ადგილები განისაზღვრება პროექტით ან პასპორტით. ხელოვნური ან ბუნებრივი საფარები ისე უნდა მოეწყოს, რომ საიმედოდ დაიცვას საამფეთქებლო სამუშაოების შემსრულებლები როგორც აფეთქების ტალღის, ისე შხამიანი აირების ზემოქმედებისაგან. თავშესაფრებთან მისასვლელი გზები არ უნდა იყოს ჩახერგილი.
12. წყალქვეშა სამუშაოებზე ელექტროსაამფეთქებლო ქსელის შემოწმება, მაგისტრალური სადენების მიერთება დენის წყაროსთან და წყალქვეშ მოთავსებული მუხტების აფეთქება წარმოებს მცურავი საშუალებების აფეთქების ადგილიდან პროექტით განსაზღვრულ მანძილებზე გაყვანის შემდეგ, მაგრამ არანაკლებ 100 მეტრისა.
13. წყალქვეშ 50 კგ-მდე მასის მუხტების აფეთქებისას, 1000 მეტრის რადიუსში დაუშვებელია წყალში მყვინთავების ან სხვა პირების ყოფნა, 50 კგ-ზე მეტის შემთხვევაში – არანაკლებ 2000 მეტრის რადიუსში. საამფეთქებლო სამუშაოს მდინარეში ჩატარების შემთხვევაში, დადგენილი საშიში ზონის საზღვრიდან მდინარის დინების საწინააღმდეგო მიმართულებით 500 მეტრის მანძილზე იდგმება სასიგნალო ნიშნები.
14. სატყეო სამუშაოებისათვის კუნძების ამოძირკვაზე ცალ-ცალკე მომუშავე ამფეთქებლები ან ამფეთქებელთა ბრიგადები ერთმანეთისაგან დაშორებული უნდა იყვნენ არანაკლებ 500 მეტრისა და ზუსტად იცოდნენ თავიანთი მეზობლების ადგილმდებარეობა და მოძრაობის მიმართულება.
15. ერთი საწარმოს ცალკეული ამფეთქებლები და ამფეთქებელთა ბრიგადები კუნძების ამოძირკვაზე მუშაობისას შეიძლება ერთმანეთისგან 300 მეტრით იყვნენ დაშორებული, იმ პირობით, რომ ისინი იმოძრავებენ ერთი და იმავე მიმართულებით და ზუსტად იქნებიან შეთანხმებული უსაფრთხო მანძილებზე გასვლის შესახებ ამნთებ მილაკებზე ცეცხლის მოკიდების შემდეგ.
მუხლი 35🔗. ხალხისათვის უსაფრთხო მანძილების (ზონების)
გაანგარიშება
1. საჭაბურღილე გაფხვიერების მუხტების აფეთქების შედეგად გატყორცნილი ქანის ნამსხვრევებისაგან ხალხის დაცვის უსაფრთხო მანძილი გამოითვლება ფორმულით
,
(1)
სადაც შ არის ფეთქებადი ნივთიერებით ჭაბურღილის შევსების კოეფიციენტი; საც. _ საცობით ჭაბურღილის შევსების კოეფიციენტი; f _ ქანის სიმაგრის კოეფიციენტი პროფ. მ. პროტოდიაკონოვის სკალის მიხედვით; d _ ჭაბურღილის დიამეტრი, მ; a _ ჭაბურღილებს ან ჭაბურღილების რიგებს შორის მანძილი, მ.
2. ჭაბურღილის შევსების კოეფიციენტი არის ჭაბურღილში მოთავსებული მუხტის სიგრძის lმ(მ) შეფარდება ჭაბურღილის სიღრმესთან L(მ)
.
3. საცობით ჭაბურღილის შევსების კოეფიციენტი არის საცობის სიგრძის lსაც.(მ) შეფარდება ჭაბურღილის შეუვსებელი ზედა ნაწილის სიგრძესთან lშეუვს.(მ)
.
4. ქანის სიმაგრის კოეფიციენტი იანგარიშება ფორმულით
,
სადაც კუმშ. არის ქანის სიმტკიცის ზღვარი ერთღერძა კუმშვაზე.
5. ცვალებადი a, შ, საც. პარამეტრების მქონე ერთნაირი დიამეტრის საჭაბურღილე მუხტების სერიის აფეთქებისას უსაფრთხო მანძილების (1) ფორმულით განსაზღვრისას აღებული უნდა იქნეს a და საც. კოეფიციენტების უმცირესი, ხოლო შ-ის უდიდესი მნიშვნელობები.
6. თუ ასაფეთქებელი უბანი შედგება სხვადასხვა სიმაგრის ქანებისაგან, rგატ.-ის
გამოთვლისას ფორმულაში უნდა ჩაისვას f-ის მაქსიმალური მნიშვნელობა. პარალელურად დაახლოებული საჭაბურღილე მუხტების აფეთქებისას ფორმულა (1)-ში d-ს მაგივრად ჩაისმება dე ეკვივალენტური დიამეტრი
,
სადაც Nჭაბ. არის პარალელურად დაახლოებული ჭაბურღილების რიცხვი.
7. დაფერდებულ ზედაპირზე აფეთქებების წარმოებისას ან თუ ასაფეთქებელ უბანსა და საშიშ ზონას შორის ნიშნულების სხვაობა 30 მეტრზე მეტია, გატყორცნის სიდიდე rგატ. ზედაპირის დახრის მიმართულებით იზრდება ზევიდან ქვევით. ამ შემთხვევაში ქანების ცალკეული ნატეხების გატყორცნის უსაფრთხო მანძილი გამოითვლება ფორმულით
,
(2)
სადაც Rგატ. არის ზედაპირის დაქანების მიმართულებით ან ასაფეთქებელი უბნის ნიშნულიდან 30 მეტრით დაბლა განლაგებულ საშიშ ზონამდე ქანების ნატეხების გატყორცნის უსაფრთხო მანძილი; Kრელ. _ კოეფიციენტი, რომელიც დამოკიდებულია რელიეფის თავისებურებაზე და გამოითვლება ფორმულით
,
(3)
სადაც არის ზედაპირის დახრის კუთხე, გრად.
8. თუ დახრის კუთხე უცნობია და ცნობილია ასაფეთქებელ უბანსა და საშიშ ზონებს შორის ნიშნულთა სხვაობა, მაშინ მე-2 ფორმულაში Kრელ. კოეფიციენტი იანგარიშება ფორმულით
,
(4)
სადაც H არის ასაფეთქებელ უბანსა და საშიშ ზონებს შორის ნიშნულთა სხვაობა, მ.
9. უსაფრთხო მანძილების ფორმულით გამოთვლილი სიდიდე უნდა დამრგვალდეს უდიდესისაკენ 50 მეტრის ჯერად მნიშვნელობამდე. ამავე დროს, საბოლოოდ მიღებული მნიშვნელობა არ უნდა იყოს მე-3 ცხრილში მოცემულ მინიმალურ სიდიდეებზე ნაკლები.
10. ცალკეული ნატეხების გატყორცნის უსაფრთხო მანძილი ქანების ამოყრაზე და ჩამოქცევაზე აფეთქებების დროს უმცირესი წინაღობის ხაზის (W) და აფეთქების მოქმედების მაჩვენებლის (n) გათვალისწინებით, მოცემულია მე-4 ცხრილში.
11. ჰაერის დარტყმითი ტალღის ადამიანებისათვის უსაფრთხო მანძილი გარე მუხტის აფეთქებისას იანგარიშება ფორმულით
,
(5)
სადაც Q არის ასაფეთქებელი მუხტის მასა, კგ.
ცხრილი 4
უმცირესი წინაღობის ხაზი
W, მ
უსაფრთხო ზონის რადიუსი (მ) აფეთქების მოქმედების მაჩვენებლის (n)
სხვადასხვა მნიშვნელობის დროს
1,0
1,5
2,0
2,5÷3,0
1,5
2
4
6
10
12
15
20
25
30
200
200
300
300
500
500
600
700
800
800
300
400
500
600
700
700
800
800
1000
1000
350
500
700
800
900
900
1000
1200
1500
1700
400
600
800
1000
1000
1200
1200
1500
1800
2000
12. ფორმულა (5) გამოიყენება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც მუშაობის პირობებით აუცილებელია მომსახურე პერსო-ნალის მაქსიმალურად მიახლოება სამუშაო ადგილთან. დანარჩენ შემთხვევებში გამოთვლილი მანძილი უნდა გადიდდეს 2-3-ჯერ. ბლინდაჟების არსებობისას მანძილი შეიძლება შემცირდეს 1,5-ჯერ.
13. როდესაც ასაფეთქებელი მუხტების მასა 200 ტონას აღემატება, გასათვალისწინებელია გაზსაშიშროება და საჭიროა rგ უსაფრთხო მანძილების დადგენა, რომლის იქითაც შხამიანი გაზების შემცველობა (ნახშირორჟანგის პირობით მოცულობაზე გაანგარიშებით) არ უნდა აღემატებოდეს ზღვრულ დასაშვებ კონცენტრაციას.
14. გამოყრის მუხტების აფეთქებისას შხამიანი გაზების მოქმედების უსაფრთხო მანძილი rგ (მ), უქარო ამინდში ქარის მიმართულების პერპენდიკულარულად ან საწინააღმდეგოდ გამოითვლება ფორმულით
(6)
სადაც Q არის მუხტის ჯამური მასა, ტ.
15. გამოყრის მუხტების აფეთქებისას შხამიანი გაზების მოქმედების უსაფრთხო მანძილი ქარის გავრცელების მიმართულებით გამოითვლება ფორმულით
(7)
სადაც Vქ არის ქარის სიჩქარე აფეთქების მომენტისათვის, მ/წმ.
16. მასობრივი აფეთქებების წარმოებისას კარიერზე უნდა განლაგდეს შხამიანი გაზების კონცენტრაციის მაკონტროლებელი პოსტები. პოსტების რაოდენობას განსაზღვრავს კარიერის ხელმძღვანელი. საფეხურებზე პოსტებს აყენებენ აფეთქებიდან არა უადრეს 15 წთ-ისა.
17. მომსახურე პერსონალი კარიერზე დაიშვება შხამიანი გაზების კონცენტრაციის შემცირების შესახებ ინფორმაციის მიღების შემდეგ, მაგრამ აფეთქებიდან არა უადრეს 30 წუთისა.
18. უსაფრთხო მანძილად აიღება სხვადასხვა ფაქტორების მიხედვით დადგენილი მანძილებიდან უდიდესი.
მუხლი 36🔗. უსაფრთხო მანძილები შენობა-ნაგებობებისათვის, მექანიზმებისათვის
1. ფეთქებადი მასალების შეყურსული მუხტის ერთჯერადი აფეთქებისას შენობების, ნაგებობებისა და მექანიზმებისათვის სეისმურად უსაფრთხო მანძილად იგულისხმება ის მინიმალური მანძილი, რომელზეც ისინი გრუნტის რყევის გამო არ კარგავენ ნორმალური ფუნქციონირების უნარს (ცალკეულ შენობებსა და ნაგებობებში მცირე დაზიანების გამოვლინების ალბათობა შეადგენს დაახლოებით 0,1-ს).
2. სეისმურად უსაფრთხო მანძილი განისაზღვრება ფორმულით
(1)
სადაც rს არის მანძილი აფეთქების ადგილიდან დასაცავ ობიექტამდე, მ; kქ – კოეფიციენტი, რომელიც დამოკიდებულია დასაცავი ობიექტის საძირკვლის მიმდებარე ქანის თვისებებზე; kს – კოეფიციენტი, რომელიც დამოკიდებულია შენობის (ნაგებობის) ტიპზე და სამშენებლო მასალაზე; Q – მუხტის მასა, კგ; a – კოეფიციენტი, რომელიც დამოკიდებულია აფეთქების პირობებზე.
3. Kქ კოეფიციენტის მნიშვნელობებია:
ა) მკვრივი, კლდოვანი დაუშლელი ქანებისათვის – 5;
ბ) დაშლილი კლდოვანი ქანებისათვის – 8;
გ) 10 მეტრზე მეტი სიღრმის არაწყალშემცველი ქვიშის და თიხის გრუნტებისათვის – 12;
დ) წყალშემცველი და მაღალი დონის წყლიანი გრუნტებისათვის – 15;
ე) წყალნაჯერი გრუნტებისათვის – 20.
4. Kს-ს მნიშვნელობებია:
ა) ლითონის ან რკინაბეტონის კარკასით აგებული სამრეწველო დანიშნულების ცალკე მდგომი შენობა-ნაგებობებისათვის – 1;
ბ) აგურით ან აგურისმაგვარი სხვა მასალით აგებული ცალკე მდგომი, არა უმეტეს
სამსართულიანი შენობისათვის – 1,5;
გ) მცირე დასახლებული პუნქტებისათვის – 2.
5. a კოეფიციენტის მნიშვნელობებია:
ა) კამუფლეტური და გაფხვიერების მუხტების აფეთქებისას – 1;
ბ) ამოყრაზე აფეთქებისას – 0,8;
გ) ნახევრად ჩაღრმავებული მუხტის აფეთქებისას – 0,5.
6. წყალში ან წყალნაჯერ ქანებში მუხტის მოთავსებისას a კოეფიციენტის მნიშვნელობა უნდა გაიზარდოს 1,5–2-ჯერ. ზედაპირზე გარე მუხტების აფეთქებისას სეისმური მოქმედება მხედველობაში არ მიიღება.
7. შენობა-ნაგებობებიდან 100 მეტრზე ნაკლებ მანძილზე მუხტების აფეთქებისას სეისმური მოქმედება ლოკალური ხასიათისაა, ამიტომ (1) ფორმულით გამოთვლილი მაქსიმალურად დასაშვები მუხტის მასის სიდიდე მიიღება შემცირებული. საჭიროების შემთხვევაში დასაშვებია მისი გაზრდა.
8. N რაოდენობისა და Q მასის მუხტთა ჯგუფების ერთდროულად (დაყოვნების გარეშე) აფეთქებისას, თუ დასაცავი ობიექტიდან უახლოეს და უშორეს მუხტებამდე მანძილებს შორის სხვაობა არა უმეტეს 20%-ია, სეისმურად უსაფრთხო მანძილი გამოითვლება ფორმულით
,
(2)
9. თუ წინა პუნქტში აღნიშნულ მანძილებში სხვაობა 20% და მეტია, დასაცავი ობიექტი სეისმურად უსაფრთხო ზონაში იქნება შემდეგ პირობებში:
,
(3)
სადაც N არის მუხტების რაოდენობა; qi – ცალკეული მუხტის მასა, კგ; ri – თითოეული მუხტის დაშორების მანძილი დასაცავი ობიექტიდან, მ.
10. N რაოდენობის და Q მასის მუხტების დაყოვნებით აფეთქებისას, როცა რიგებს შორის დაყოვნების ინტერვალი არანაკლებ 20 მილიწამია, სეისმურად უსაფრთხო მანძილი გამოითვლება შემდეგნაირად:
(4)
11. მე-4 ფორმულაში Q-სა და N-ის განსაზღვრისას მხედველობაში არ მიიღება ის მუხტები, რომელთა მასა სამჯერ ან უფრო მეტად ნაკლებია ასაფეთქებელ მუხტთა ჯგუფის მაქსიმალურ მასაზე.
12. მე-10 პუნქტის პირობებში, თუ განაპირა მუხტებიდან დასაცავ ობიექტამდე რს მანძილები ერთმანეთისაგან განსხვავდება 20%-ზე მეტად, დასაცავი ნაგებობა სეისმურად არასაშიშ ზონაში მოხვდება შემდეგ პირობებში:
(5)
13. მე-5 ფორმულაში N-ის გამოთვლისას მხედველობაში არ მიიღება მუხტები, რომელთათვისაც qi/ri3 სამჯერ და უფრო მეტად ნაკლებია ასაფეთქებელ მუხტთა ჯგუფის მაქსიმალურ მასაზე.
14. მუხტთა ჯგუფების აფეთქებისას, როცა ცალ-კეულ ჯგუფში მუხტთა შორის აფეთქების დაყოვნება 20 მილიწამზე ნაკლებია, თითოეული ჯგუფი განიხი-ლება, როგორც ცალკე მუხტი. ri იანგარიშება (4) და (5) ფორმულებით. ამ შემთხვევაში N ჯგუფების რაოდენობაა.
15. სეისმურად უსაფრთხო მანძილების ზემომოყვანილი გამოთვლები შეეხება ტექნიკურად დამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაში მყოფ შენობებსა და ნაგებობებს.
16. თუ შენობა დაზიანებულია (კედლების ბზარები და სხვ.) (1)¸(5) ფორმულებით გამოთვლილი სეისმურად უსაფრთხო მანძილი უნდა გაიზარდოს, რომლის სიდიდე დგინდება სპეციალიზებული ორგანიზაციის მიერ. ასეთი დასკვნის არარსებობის შემთხვევაში გამოთვლილი უსაფრთხო მანძილი უნდა გაიზარდოს ორჯერ მაინც.
17. ზემომოყვანილი წესით სეისმურად უსაფრთხო მანძილის დადგენა უნიკალური შენობების (ატომური ელექტროსადგურების შენობები, კოშკები, მაღლივი შენობები და ა.შ.) ან რთული საინჟინრო ნაგებობების (ხიდები, სხვადასხვა დანიშნულების რეაქტორები, რადიო და ტელეანძები) დაზიანებისაგან დასაცავად არ შეიძლება. ასეთი ობიექტებისათვის სეისმური უსაფრთხოების საკითხი წყდება სპეციალიზებული ორგანიზაციების მიერ.
18. მძლავრი (1000 ტ ან მეტი ფეთქებადი ნივთიერებების) აფეთქებისას სეისმურად უსაფრთხო მანძილები დგინდება სპეციალიზებული ორგანიზაციების მიერ.
19. ჰაერის დარტყმითი ტალღის მიხედვით უსაფრთხო მანძილი, შენობებისა და ნაგებობებისათვის მუხტების მიწის ზედაპირზე აფეთქებისას გამოითვლება შემდეგი ფორმულებით:
(6)
(7)
სადაც rჰ არის უსაფრთხო მანძილი, მ; Q – ფეთქებადი ნივთიერების მასა, კგ; kჰ და kჰ პროპორციულობის კოეფიციენტები, რომელთა მნიშვნელობები დამოკიდებულია ფეთქებადი ნივთიერების მასაზე და ქანებში მათი განთავსების პირობებზე, აგრეთვე შენობებისა და ნაგებობების დაზიანების დასაშვებ ხარისხზე.
20. (6) და (7) ფორმულებში kჰ და კჰ კოეფიციენტების მნიშვნელობები მოცემულია მე-5 ცხრილში.
ცხრილი 5
დაზიანების ხარისხი
მოსალოდნელი დაზიანებები
ღია მუხტი
თავის სიმაღლეზე ჩაღრმავებული მუხტი
n=3
Q, ტ
kჰ
Kჰ
Q, ტ
kჰ
Kჰ
kჰ
1
დაზიანების გარეშე
<10
>10
50-150
–
–
400
<20
>20
20-50
–
–
200
3-10
–
2
შემინვის შემთხვევითი დაზიანება
<10
>10
10-30
–
–
60-100
<20
>20
5-12
–
–
50
–
1-.2
3
მინების მთლიანი დამსხვრევა, კარების და ჩარჩოების ნაწილობრივი დაზიანება, შიგა მსუბუქი ტიხრებისა და ბათქაშის რღვევა
<10
>10
5-8
–
–
30-50
–
–
–
2-4
–
–
–
0,5-1
4
შიგა ტიხრების, ჩარჩოების, კარების მცირე ზომის შენობების სრული რღვევა
–
2-4
–
–
1-2
–
ნგრევა ძაბრის ფარგლებში
5
ნაკლებად მდგრადი ქვისა და ხის შენობების რღვევა, რკინიგზის შემადგენლობის გადაყირავება
–
1,5-2
–
–
0,5-1
–
–
21. (6) და (7) ფორმულებით გამოითვლება უსაფრთხო მანძილი გარე და ამოყრის მუხტების აფეთქების ადგილიდან ფეთქებადი მასალების დამზადების პუნქტების, საწყობების, დასატვირთი და გადამუშავების, აგრეთვე, სატრანსპორტო საშუალებების სადგომების განლაგების ადგილებამდე.
22. მე-5 ცხრილით სარგებლობისას გასათვალისწინებელია შემდეგი:
ა) დაზიანების ხარისხისა და კოეფიციენტის შერჩევის დროს მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ადგილობრივი პირობების ერთობლიობა. რთულ შემთხვევებში, დაზიანების ხარისხის შერჩევაში უნდა მონაწილეობდნენ საამფეთქებლო სამუშაოების ხელმძღვანელი, დაინტერესებული ორგანიზაციის და ტექზედამხედველობის წარმომადგენლები;
ბ) ფეთქებადი მასალების საწყობების ადგილმდებარეობის შერჩევისას დაზიანების ხარისხის და კოეფიციენტების მნიშვნელობები დგინდება საწყობის ახლომდებარე ობიექტების მნიშვნელობის მიხედვით. ზოგად შემთხვევებში ფეთქებადი მასალების საწყობებიდან დასახლებულ პუნქტებამდე, საავტომობილო და სარკინიგზო მაგისტრალებამდე, ქარხნებამდე, ფეთქებადი ნივთიერებებისა და ცეცხლსაშიში მასალების საწყობებამდე, სახელმწიფო დანიშნულების შენობებამდე უსაფრთხო მანძილის გამოთვლისას მიიღება დაზიანების მესამე ხარისხი. ცალკე მდგომი მეორეხარისხოვანი შენობებისათვის, ნაკლებად დატვირთული საავტომობილო და რკინიგზებისათვის, განსაკუთრებით მდგრადი ნაგებობებისათვის (ფოლადის და რკინაბეტონის ხიდები, ფოლადის და რკინაბეტონის ელევატორები და სხვ.) მიიღება დაზიანების მეოთხე ხარისხი;
გ) ელექტროგადაცემის ხაზებამდე უსაფრთხო მანძილები გამოითვლება ქანების ნამსხვრევების გაფანტვის გამოსაანგარიშებელი ფორმულებით, ვინაიდან ელექტროგადაცემის ხაზები ჰაერის დარტყმითი ტალღის მიმართ მეტად მდგრად კონსტრუქციებს მიეკუთვნება;
დ) მე-5 ცხრილში კოეფიციენტები ერთმნიშვნელოვნად არ არის მითითებული. მათი მნიშვნელობა ირჩევა იმ ობიექტის მდგომარეობის მიხედვით, რომლისთვისაც დგინდება უსაფრთხო მანძილი. რაც უფრო მდგრადია ობიექტი, მით უფრო ნაკლებია კოეფიციენტის მნიშვნელობა;
ე) უსაფრთხო მანძილების გამოთვლისას ფეთქებადი ნივთიერებების მახასიათებლები მხედველობაში არ მიიღება.
23. თუ დასაცავი ობიექტი მდებარეობს რაიმე ზღუდის (ხშირი ტყე, ბორცვი და სხვ.) უკან, მაშინ (6) და (7) ფორმულებით გამოთვლილი უსაფრთხო მანძილი შეიძლება შემცირდეს, მაგრამ არა უმეტეს ორჯერ.
24. ვიწრო ზოლებში (სახლებს შორის, ქუჩებში) აფეთქების წარმოებისას (6) და (7) ფორმულებით გამოთვლილი უსაფრთხო მანძილი უნდა გაიზარდოს ორჯერ.
25. თუ აფეთქების ადგილიდან 1,5 ÖQ რადიუსზე აგებულია მტკიცე ზღუდეები (კედლები, მიწაყრილები და სხვ.), ზღუდის საწინააღმდეგო მიმართულებით (6) ფორმულით გამოთვლილი უსაფრთხო მანძილი უნდა გაიზარდოს 1,3-ჯერ, ხოლო (7) ფორმულით – 1,4-ჯერ.
26. ჰაერის დარტყმითი ტალღის დამაზიანებელი მოქმედების შემცირებისათვის შეიძლება გამოყენებულ იქნეს შემდეგი საშუალებები:
ა) ღია მუხტზე გრუნტის წაყრა (დაცობა). მუხტის სიმაღლის არანაკლებ 5-ჯერ მეტ სისქეზე დაცობის შემთხვევაში უსაფრთხო მანძილი შეიძლება შემცირდეს 4-ჯერ. დაცობის მასალა არ უნდა შეიცავდეს მძიმე საგნებს (ქვები, მსხვილი ხრეში და სხვ.);
ბ) ფანჯრების გაღება და მათი დამაგრება ღია მდგომარეობაში; ფანჯრების ღიობებზე მტკიცე ფარების მიფარება და ა.შ.;
გ) ქვიშით ავსებული ტომრებით ან ყუთებით დაცვა.
27. ობიექტებზე ჰაერის დარტყმითი ტალღის ზემოქმედების უსაფრთხო მანძილები ფეთქებადი მასალების სხვადასხვა ტიპის საცავებამდე მოცემულია მე-6 ცხრილში.
ცხრილი 6
ობიექტების სავარაუდო ნუსხა
საცავების განლაგების პირობები
საანგარიშო ფორმულები
მინიმალურად დასაშვები მანძილი ობიექტამდე (მ),
ფეთქებადი ნივთიერების მასის მიხედვით (კგ)
500
1.103
2.103
4.103
1.104
1,5.104
2,5.104
5.104
7,5.104
1.105
2.105
2,5.105
1. ცალკეული შენობები და ნაგებობები, ნაკლებად დატვირთული საავტომობილო გზები და რკინიგზები, ჰაერის დარტყმითი ტალღისადმი განსაკუთრებით გამძლე ნაგებობები (ფოლადისა და რკინაბეტონის ხიდები, ურნალები, ელევატორები და სხვ.)
ჩაღრმავებული (მოზვინული)
ღიად განლაგებული
20
45
30
60
40
90
65
130
100
200
120
240
160
320
220
450
270
550
320
630
450
900
500
1000
2. დასახლებული პუნქტები, ავტო და სარკინიგზო მაგისტრალეი, ქარხნები, ფაბრიკები, ფეთქებადი ცეცხლსაშიში მასალების საწყობები, სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ნაგებობები
ჩაღრმავებული (მოზვინული)
ღიად განლაგებული
თუ
თუ Q>10ტ
45
100
60
160
90
220
130
320
200
500
240
740
320
880
450
1100
550
1250
630
1400
900
1750
1000
1900
3. ობიექტები, რომლებზეც დასაშვებია მხოლოდ შემინვის შემთხვევითი დაზიანება
ჩაღრმავებული (მოზვინული)
ღიად განლაგებული
თუ
თუ Q>10ტ
220
320
450
630
1000
1500
1750
2200
2500
2800
3500
3800
მე-6 ცხრილის მიხედვით მანძილების შერჩევისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული არა საწყობის მთლიანი ტევადობა, არამედ ფეთქებადი მასალების უდიდესი საცავის ტევადობა.
მუხლი 37🔗. უსაფრთხო მანძილი შემინვისათვის
1. სამშენებლო ნორმებისა და წესების კლასიფიკაციის მიხედვით მე-6 – მე-8 ჯგუფების ქანებში გარე ან საჭაბურღილე (საშპურე) გაფხვიერების მუხტების ერთდროულად აფეთქებისას, ჰაერის დარტყმითი ტალღის მოქმედების უსაფრთხო მანძილები შემინვისათვის იანგარიშება შემდეგი ფორმულებით:
მ, როცა 1000<Qეკვ <5000 კგ,
(1)
მ, როცა 2<Qეკვ <1000 კგ,
(2)
მ, როცა Qეკვ <2 კგ,
(3)
სადაც Qეკვ არის მუხტის ეკვივალენტური მასა, კგ.
2. IX და უფრო მაღალი ჯგუფის ქანების აფეთქებისას (1), (2) და (3) ფორმულებით გამოთვლილი უსაფრთხო ზონის რადიუსი უნდა გაიზარდოს 1,5-ჯერ, ხოლო V და უფრო დაბალი ჯგუფის ქანების აფეთქებისას – შეიძლება შემცირდეს 2-ჯერ.
3. ეკვივალენტური მასა Qეკვ. განისაზღვრება:
ა) რამდენიმე გარე მუხტის (სიმაღლე hმუხ, წაყრილი გრუნტის შრის სიმაღლე hნ) ერთდროული აფეთქებისას
კგ
(4)
სადაც Q არის მუხტების ჯამური მასა, კგ; Kნ – ნაყარის კოეფიციენტი, რომლის მნიშვნელობა დამოკიდებულია წაყრილი გრუნტის შრის სიმაღლის (h ნ) მუხტის სიმაღლესთან (h მ )ფარდობაზე და მოცემულია მე-7 ცხრილში.
ცხრილი 7
hნ /hმ
0
1
2
3
4
Kნ
1
0,5
0,3
0,1
0,03
ბ) საჭაბურღილე ან საშპურე (როდესაც მუხტის სიგრძე მის დიამეტრზე 12-ჯერ ნაკლებია) მუხტების N რაოდენობის ჯგუფების ერთდროული აფეთქებისას
კგ
(5)
სადაც P არის ფეთქებადი ნივთიერების მასა ჭაბურღილის 1 მეტრზე, კგ; lმ – მუხტის სიგრძე, მ; Kმ – მუხტის კოეფიციენტი, რომლის მნიშვნელობა დამოკიდებულია საცობის სიგრძის (lსაც. ) ჭაბურღილის ან შპურის დიამეტრთან (dმ) ფარდობაზე; საცობის არარსებობისას – ჭაბურღილის ან შპურის თავისუფალი სიგრძის (lთ) დიამეტრთან (d) ფარდობაზე და მოცემულია მე-8 ცხრილში.
ცხრილი 8
lსაც./d
0
5
10
15
20
Kმ
1
0,15
0,02
0,003
0,002
ლთ/დ
0
5
10
15
20
Kმ
1
0,3
0,07
0,02
0,004
გ) N რაოდენობის საჭაბურღილე ან საშპურე მუხტების (როდესაც მათი სიგრძე დიამეტრზე 12-ჯერ მეტია) ჯგუფების ერთდროული აფეთქებისას
, კგ
(6)
4. როდესაც მუხტების ინიცირება სადეტონაციო ზონრის საშუალებით ხდება, (4) – (6) ფორმულებში სადეტონაციო ზონრის მთლიან ქსელში არსებული ფეთქებადი ნივთიერების ჯამური მასა ემატება Qეკვ-ს.
5. მცირედ დაყოვნებული ხერხით აფეთქებისას (6) ფორმულაში Qეკვ. ერთდროულად ასაფეთქებელი მუხტების მასაა, ხოლო N – მათი რაოდენობა. დაყოვნებით აფეთქების შემთხვევაში, თუ მუხტთა ჯგუფებს შორის დაყოვნების ინტერვალი 50 მ/წმ-ზე მეტია, უსაფრთხო მანძილი გამოითვლება (1) – (3) ფორმულებით; 30-დან 50 მ/წმ. დაყოვნების შემთხვევაში (1) – (3) ფორმულებით გამოთვლილი უსაფრთხო მანძილი უნდა გაიზარდოს 1,2-ჯერ; 20-დან 30 მ/წმ-მდე – 1,5-ჯერ და 10-დან 20 მ/წმ-მდე – 2-ჯერ.
6. თუ საამფეთქებლო სამუშაოები ტარდება ჰაერის უარყოფით ტემპერატურაზე, (1) – (2) ფორმულებით გამოთვლილი უსაფრთხო მანძილები უნდა გაიზარდოს არანაკლებ 1,5-ჯერ.
მუხლი 38🔗. უსაფრთხო მანძილი დეტონაციის გადაცემაზე
1. ერთი (აქტიური) მუხტიდან (ფეთქებადი ნივთიერებების საცავიდან) მეორეზე (პასიური) დეტონაციის გადაცემის უსაფრთხო მანძილი გამოითვლება ფორმულით
, მ
(1)
სადაც rდეტ. არის უსაფრთხო მანძილი აქტიური მუხტის ცენტრიდან პასიური მუხტის ნაპირამდე, მ; Q – აქტიური მუხტის მასა, კგ; b – პასიური მუხტის ხაზოვანი განზომილება (შტაბელის სიგანე); Kდ – კოეფიციენტი, რომლის მნიშვნელობა დამოკიდებულია ფეთქებადი მასალის სახეობაზე, აფეთქების პირობებზე და მოცემულია მე-9 ცხრილში.
2. მე-9 ცხრილის მიხედვით Kდ კოეფიციენტის განსაზღვრისას მოზვინული საცავები (ობიექტები) მიესადაგება ჩაღრმავებულ მუხტებს, ხოლო მოუზვინავი, ზედაპირზე განლაგებული საცავები და ფეთქებად-მასალებიანი მოედნები – ღია მუხტებს.
3. (1) ფორმულით უსაფრთხო მანძილის გამოთვლისას ორი ობიექტიდან ჯერ ერთი უნდა ჩაითვალოს აქტიურად, შემდეგ მეორე და მიღებული შედეგიდან აღებულ უნდა იქნეს უდიდესი. როდესაც ფეთქებადი მასალები ინახება ერთ ღერძზე განლაგებულ, წაგრძელებული ტიპის საცავებში, უსაფრთხო მანძილი აიღება მათ შორის, უფრო დიდი ზომის საცავის არანაკლებ ორმაგი სიგანისა. საცავების ნებისმიერი განლაგებისას, მათ შორის, მანძილი ნაკლები არ უნდა იყოს ხანძარსაწინააღმდეგო დაცვის წესებით დადგენილ ნორმაზე. თუ დაპროექტებისას ობიექტების (საცავების) ერთმანეთთან დაახლოების აუცილებლობა შეიქმნა, უსაფრთხო მანძილი განისაზღვრება საწყობში არსებული ფეთქებადი მასალების ჯამური სიდიდის გათვალისწინებით. გაზრდილი საფრთხის ობიექტები (ინიცირების საშუალებების საცავები, ფეთქებადი ნივთიერებების ბუნკერები და ა.შ.), რომელთა ტევადობა ძირითადი საცავების ტევადობაზე ნაკლებია, უნდა განლაგდეს ფეთქებადი მასალების საწყობიდან ისეთ მანძილზე, რომ მათი აფეთქებისას დეტონაცია არ გადაეცეს ფეთქებადი მასალების საცავებს. ეს მანძილი გამოითვლება (1) ფორმულით. ამ შემთხვევაში აქტიურ მუხტად აიღება გაზრდილი საფრთხის ობიექტებში მოთავსებული ფეთქებადი მასალების მასა.
ცხრილი 9
ფეთქებადი მასალები
მუხტის მდებარეობა
ამონიუმის გვარჯილიანი ფეთქებადი ნივთიერებები, რომლებიც არ შეიცავენ ნიტროეთერებს ან მათი შემცველობა 40%-მდეა
40% და მეტი ნიტროეთერების შემცველი ფეთქებადი ნივთიერებები
ტროტილი
დეტონატორები
ღია
ჩაღრმ.
ღია
ჩაღრმ.
ღია
ჩაღრმ.
ღია
ჩაღრმ.
ა ქ ტ ი უ რ ი მ უ ხ ტ ი
პ ა ს ი უ რ ი მ უ ხ ტ ი
40 %-მდე ნიტროეთერების შემცველი ამონიუმის გვარჯილიანი ფეთქებადი ნივთიერებები
40 % და მეტი ნიტროეთერების შემცველი ფეთქებადი ნივთიერებები
ტროტილი
დეტონატორები
ღია ჩაღრმავებული
ღია ჩაღრმავებული
ღია ჩაღრმავებული
ღია ჩაღრმავებული
0.8
0.5
1.6
1.0
1.3
1.0
0.4
0.25
0.5
0.3
1.0
0.6
1.0
0.6
0.25
0.2
1.1
0.8
2.3
1.6
1.6
1.3
0.75
0.5
0.8
0.5
1.6
1.0
1.3
0.9
0.5
0.4
1.3
1.0
2.5
2.0
1.9
1.4
0.7
0.6
1.0
0.6
2.0
1.3
1.4
0.8
0.6
0.4
0.8
0.5
1.6
1.0
1.3
1.0
0.4
0.25
0.5
0.3
1.0
0.6
1.0
0.7
0.25
0.2
4. თუ პასიური მუხტი შედგება სხვადასხვა ფეთქებადი ნივთიერებისაგან (მაგ., ამონიტი და ტროტილი), უსაფრთხო მანძილის გამოთვლისას Kდ კოეფიციენტი აირჩევა იმ ფეთქებადი ნივთიერებისათვის, რომლებიც დეტონაციისადმი უფრო მეტად მგრძნობიარეა.
5. სადეტონაციო ზონრის შენახვისას 1 მ ზონარი უტოლდება 10 დეტონატორს.
კარი III. საამფეთქებლო სამუშაოების წარმოების საერთო წესები
თავი XII. საერთო წესების ზოგადი დებულებები
მუხლი 39🔗. პერსონალის უსაფრთხოების ღონისძიებები
1. საამფეთქებლო სამუშაოების დაწყებამდე ფეთქებადი ნივთიერებების მტვრითა და შხამიანი პროდუქტებით მოწამვლის, აგრეთვე, ფეთქებადი ნივთიერებების მტვრის აფეთქების თავიდან ასაცილებლად ხორციელდება ღონისძიებათა კომპლექსი. ამ ღონისძიებებს ამტკიცებს საწარმოს ხელმძღვანელი.
2. საამფეთქებლო სამუშაოს ასრულებს ამფეთქებელი ტექნიკური ზედამხედველის ხელმძღვანელობით. სამუშაო სრულდება წერილობითი განწესისა და განწეს-საგზურის საფუძველზე, რომლის მიღებას ამფეთქებელი ადასტურებს ხელმოწერით. საამფეთქებლო სამუშაოს ჩატარება ნებადართულია მხოლოდ ისეთ ადგილებში, რომლებიც აკმაყოფილებს წესებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს.
3. წერილობითი განწესის გარეშე შესაძლებელია მხოლოდ ფეთქებადი ნივთიერებების განადგურებისა და ავარიული სიტუაციების თავიდან ასაცილებელი საამფეთქებლო სამუშაოს ჩატარება.
4. საშიში ზონის ფარგლებში რამდენიმე ამფეთქებლის ერთდროული მუშაობისას ერთ-ერთი მათგანი ინიშნება უფროსად. განკარგულებები მან უნდა გადასცეს წინასწარ დათქმული და ამფეთქებლებისათვის ცნობილი სიგნალებით.
5. სამუშაოს შესრულებისას ამფეთქებელი ვალდებულია ეცვას სპეცტანსაცმელი, ჰქონდეს საწარმოს მიერ გაცემული საათი და საჭირო ხელსაწყოები. რამდენიმე ამფეთქებლის ერთად მუშაობისას საათი შეიძლება ჰქონდეს უფროს ამფეთქებელს.
6. ელექტროდეტონატორებთან მომუშავე ამფეთქებელს უნდა ეცვას ისეთი სპეცტანსაცმელი, რომელიც არ იმუხტება ელექტროსტატიკური მუხტით საშიშ პოტენციალამდე.
მუხლი 40🔗. ტექნიკური დოკუმენტაცია
1. საამფეთქებლო სამუშაო წარმოებს შესაბამისი ტექნიკური დოკუმენტაციის (პროექტები, პასპორტები, სქემები) მიხედვით. ამ დოკუმენტებს აცნობენ სამუ-შაოს შემსრულებელ პერსონალს, რაც მათი ხელმოწერით დასტურდება.
2. საჭაბურღილე, კამერული და ქვაბური მუხტების აფეთქებისათვის, მათ შორის, სამშენებლო ობიექტებზე საამფეთქებლო სამუშაოს შესრულებისათვის, შენობა-ნაგებობების აფეთქების მეთოდით დანგრევისათვის, ჭაობებში და წყალქვეშა, ცეცხლმოდებული მასივების, სეისმურ-სადაზვერვო ჭაბურღილების გასაგანიერებე-ლი აფეთქებისა და სხვა სპეცდანიშნულების საამფეთქებლო სამუშაოებისათვის აუცილებელია შედგეს პროექტები. სხვა სახის საამფეთქებლო სამუშაო შეიძლება შესრულდეს პასპორტების საფუძველზე.
3. ყველა საწარმოში, რომელთა საქმიანობა დაკავშირებულია მასობრივი აფეთქებების წარმოებასთან, უნდა იყოს ბურღვა-აფეთქებით სამუშაოთა ტიპური პროექტები (საბაზისო დოკუმენტები), რომელთა საფუძველზე დგება კონკრეტული პირობებისათვის საამფეთქებლო სამუშაოების პროექტები და პასპორტები.
4. მასობრივ აფეთქებად ითვლება: მიწისქვეშა სამუშაოზე – აფეთქება, რომლის განხორციელებისას განიავებისა და სამუშაოს განახლებისათვის უფრო მეტი დროა საჭირო, ვიდრე ეს გათვალისწინებულია გაანგარიშებაში სამუშაოს ყოველდღიური ორგანიზაციის დროს; ღია სამუშაოზე – ერთ საამფეთქებლო ქსელში გაერთიანებული ორი ან მეტი საჭაბურღილე, ქვაბური ან კამერული მუხტის აფეთქება.
5. სამშენებლო ობიექტებზე მასობრივი აფეთქებები მიმდინარეობს ბურღვა-აფეთქებითი სამუშაოების პროექ-ტებისა და სამუშაო ნახაზების მიხედვით.
6. ტიპური პროექტები მტკიცდება და მოქმედებაში შედის საწარმოს ხელმძღვანელის ბრძანების საფუძველზე. თუ საამფეთქებლო სამუშაო სრულდება საიჯარო წესით, ტიპურ პროექტს ადგენს და ამტკიცებს მოიჯარე საწარმო. ამ პროექტებს ამტკიცებს, აგრეთვე დამკვეთი საწარმოც.
7. ბურღვა-აფეთქების სამუშაოთა პროექტებს ამტკიცებს საწარმოს ხელმძღვანელი. პროექტში მოცემული უნდა იყოს: სამუშაოების უსაფრთხოდ შესრულების ორგანიზაციული საკითხები, მუხტების ინიცირების მეთოდები, ასაფეთქებელი ქსელის გაანგარიშება, სარტყამი ვაზნებისა და მუხტების კონსტრუქციები, ფეთქებადი მასალების სავარაუდო ხარჯი, უსაფრთხო ზონის დადგენისა და მათი დაცვის წესები, სანგრევების განიავების მეთოდები და კონკრეტულ პირობებში უსაფრთხოების ამაღლებისათვის საჭირო ღონისძიებათა ნუსხა.
8. თუ უსაფრთხო ზონაში ხვდება სხვა საწარმოს ობიექტი, მის ხელმძღვანელს საამფეთქებლო სამუშაოების დაწყებიდან ერთი დღით ადრე წერილობით უნდა ეცნობოს აფეთქების დრო და ადგილი.
9. პასპორტებს ამტკიცებს იმ საწარმოს ხელმძღვანელი, რომელიც საამფეთქებლო სამუშაოს ასრულებს.
10. პასპორტში მოცემული უნდა იყოს:
ა) შპურების ან გარე მუხტების განლაგების სქემა; ფეთქებადი მასალების დასახელება; მონაცემები დამუხტვის ხერხის შესახებ; შპურების რიცხვი, მათი სიღრმე, დიამეტრი, მუხტის მასა, დამრტყმელი ვაზნებისა და მუხტების კონსტრუქცია; აფეთქების თანამიმდევრობა; ერთად ასაფეთქებელი მუხტების რაოდენობა, საცობი მასალის სახეობა და საცობის სიგრძე, ამნთები და საკონტროლო მილაკების სიგრძე, ასაფეთქებელი (ელექტროსაამფეთქებლო) ქსელის მონტაჟის სქემა, მისი სიგრძე, დაყოვნებების სიდიდე და სანგრევის განიავების ხანგრძლივობა.
ბ) საშიში ზონის რადიუსი;
გ) მითითებები აფეთქების პროცესში ამფეთქებლებისა და მუშების თავშესაფრების შესახებ;
დ) მითითებები პოსტების, მაფრთხილებელი და ამკრძალავი ნიშნების განლაგების შესახებ. გარდა ამისა, გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიში შახტებისათვის პასპორტებში მოცემული უნდა იყოს გაზისა და მტვრის აფეთქების თავიდან აცილების მიზნით მოწყობილი სპეციალური საშუალებების რაოდენობა და მათი განლაგების სქემა, აგრეთვე, ასაფეთქებელი სამუშაოების რეჟიმი.
11. ცალკეულ შემთხვევებში, სამთო-გეოლოგიური პირობების შეცვლასთან დაკავშირებით, საწარმოს ტექნიკური ზედამხედველის ნებართვით დასაშვებია პასპორტით გათვალისწინებული მუხტების მასის ან რაოდენობის შემცირება.
12. ერთეული საშპურე მუხტებით აფეთქებით გვირაბის პროექტით გათვალისწინებულ კონტურამდე დაყვანა, ჭერზე დაკიდებული ქანების მონგრევა, სანგრევების მოსწორება, გვირაბის საგები გვერდის მოსწორება, გადამაგრებისას გვირაბის გაფართოება, აგრეთვე, მტყუნებების სალიკვიდაციო სამუშაოთა შესრულება დასაშვებია სქემების მიხედვით. სქემა უნდა შეადგინოს და ხელმოწერით დაამოწმოს საწარმოს ტექნიკურმა ზედამხედველმა. გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ შახტებში სქემებს ამტკიცებს საწარმოს ტექნიკური ხელმძღვანელი. სქემებში ნაჩვენები უნდა იყოს: სანგრევში შპურების განლაგების სქემა, მუხტების მასა და კონსტრუქცია, პოსტების განლაგებისა და ამფეთქებლების თავშესაფრის ადგილები, აგრეთვე, უსაფრთხოების დამატებითი ზომების ნუსხა.
მუხლი 41🔗. სიგნალიზაცია
1. საამფეთქებლო სამუშაოთა წარმოებისას დღისით აუცილებელია ხმოვანი სიგნალი, ხოლო ღამის საათებში – ხმოვან სიგნალთან ერთად მანათობელი სიგნალიზაციის გამოყენება.
2. შეძახილებით ან ფეთქებადი მასალების გამოყენებით სიგნალების გადაცემა აკრძალულია.
3. სიგნალების დანიშნულება და რიგითობა შემდეგია:
ა) პირველი სიგნალი – გამაფრთხილებელი (ერთი გაგრძელებული), უნდა მიეცეს დამუხტვის დაწყების წინ. ამფეთქებელი ქსელის მონტაჟს იწყებს დამუხტვის დამთავრებისა და მუშების გაყვანის შემდეგ;
ბ) მეორე სიგნალი – საბრძოლო (ორი გაგრძელებული) – ამ სიგნალზე ხდება აფეთქება;
გ) მესამე სიგნალი – გასაყრისი (სამი მოკლე) – ნიშნავს საამფეთქებლო სამუშაოების დამთავრებას.
4. სიგნალებს აძლევს ის ამფეთქებელი (უფროსი ამფეთქებელი), რომელიც უშუალოდ ასრულებს საამფეთქებლო სამუშაოებს, მასობრივი აფეთქებების ჩატარებისას – სპეციალურად დანიშნული პირი.
5. სიგნალის სახეობა, დანიშნულება, საამფეთქებლო სამუშაოების დაწყებისა და დამთავრების დრო უნდა ეცნობოს საწარმოს ყველა თანამშრომელს, ღია სამუშაოების წარმოებისას – ახლო მცხოვრებ მოსახლეობასაც.
მუხლი 42🔗. მომზადება ასაფეთქებლად
1. დასამუხტი სამუშაოების დაწყების წინ საშიში ზონის საზღვარზე უნდა განლაგდეს დაცვისათვის განკუთვნილი პოსტები. ხალხი, რომელიც არ არის უშუალოდ დაკავებული დასამუხტი სამუშაოებით, ტექნიკურმა ზედამხედველმა უნდა გაიყვანოს უსაფრთხო ადგილებზე. აკრძალულია გუშაგებისათვის ისეთი დავალების მიცემა, რაც დაკავშირებული არ არის მათი პირდაპირი მოვალეობის შესრულებასთან. საშიშ ზონაში შესვლა ნებადართულია მხოლოდ საწარმოს ტექნიკური ზედამხედველისა და ტექზედამხედველობის წარმომადგენლებისათვის.
2. მიწისქვეშა სამუშაოებზე დამუხტვის პერიოდში პოსტები შეიძლება შეიცვალოს ზონაში შესვლის ამკრძალავი ნიშნებით.
3. ისეთ გვირაბებში, რომლებშიც აფეთქების შედეგად გამოყოფილი გაზების ნაკადი გადის, პოსტების განლაგება დაუშვებელია. ასეთ გვირაბებში იდგმება ზონაში შესვლის ამკრძალავი ნიშნები. საამფეთქებლო სამუშაოების დასრულებისა და სანგრევის მთლიანი განიავების შემდეგ ამკრძალავი ნიშნები იხსნება.
4. ღია სამთო სამუშაოებზე, თუ დამუხტვის ოპერაციები ერთ ცვლაზე მეტ ხანს გრძელდება, სამთო-გეოლოგიური პირობებისა და სამუშაოების ორგანიზაციის გათვალისწინებით, აკრძალული ზონის საზღვარი უახლოესი ჭაბურღილიდან დაცილებული უნდა იყოს არანაკლებ 20 მეტრით. ეს ვრცელდება როგორც იმ საფეხურებისათვის, სადაც დამუხტვა მიმდინარეობს, ასევე მის ზედა და ქვედა საფეხურებისთვისაც. მანძილი იანგარიშება უახლოესი ჭაბურღილიდან ჰორიზონტალური მიმართულებით.
5. პროექტით განსაზღვრული საშიში ზონა მოქმედებაში შედის: ელექტროდეტონატორების გამოყენებისას – სარტყამი ვაზნების ჭაბურღილებში ჩაშვების დაწყებისთანავე; სადეტონაციო ზონრის გამოყენებისას – ქსელის მონტაჟის დაწყებისთანავე.
6. მიწისქვეშა გვირაბებისათვის აკრძალული ზონა განისაზღვრება დასამუხტ მანქანებსა და განაპირა ჭა-ბურღილში მაქსიმალური რაოდენობით მოთავსებული ფეთქებადი ნივთიერების შესაძლო აფეთქებისაგან გამოწვეული ჰაერის დარტყმითი ტალღის მოქმედების არის გათვალისწინებით, მაგრამ არ უნდა იყოს 50 მეტრზე ნაკლები.
7. აკრძალული ზონის საზღვრებზე დამუხტვის დაწყებამდე აუცილებელია განლაგდეს საზღვრების დასაცავი პოსტები. იმ გვირაბებში, რომლებშიც დამუხტვა წარმოებს, დასაშვებია პოსტები შეიცვალოს ზონაში შესვლის ამკრძალავი ნიშნებით.
8. დაღმავალი შპურებისა და ჭაბურღილების მიმდებარე ტერიტორია უნდა გაიწმინდოს ქანების ნამსხვრევებისაგან, ხოლო შპურებიდან და ჭაბურღილები-დან ამოიწმინდოს ნაბურღი ფხვნილი ან სხვა ნაწილაკები.
9. საცობის ღერო უნდა დამზადდეს ისეთი მასალისაგან, რომელიც არ იძლევა ნაპერწკალს. მისი სიგრძე შპურის სიგრძეზე მეტი უნდა იყოს.
10. სარტყამი ვაზნა მოთავსებული უნდა იყოს შპუ-რის პირიდან პირველი, რომელშიც ელექტროდეტო-ნატორი (კაფსულდეტონატორი) იდება ისე, რომ მისი ძირი შპურის ძირისაკენ იყოს მიმართული. სარტყამი ვაზნის მოთავსება დასაშვებია შპურის ძირზეც. ასეთ შემთხვევაში ელექტროდეტონატორის (კაფსულდეტონატორის) მასრის ძირი მიმართული უნდა იყოს შპურის პირისაკენ. სარტყამი ვაზნების ასეთი განლაგება დასაშვებია გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ უსაფრთხო ნახშირის შახტებში.
11. ცეცხლოვანი აფეთქებებისას უკუინიცირებით აფეთქების მეთოდის გამოყენების შესაძლებლობას განსაზღვრავს საწარმოს ხელმძღვანელი ტექზედამხედველობასთან შეთანხმების საფუძველზე.
12. შპურში ან ჭაბურღილში ჩაჭედილი სარტყამი ვაზნის ძალით ჩატენვა აკრძალულია. თუ ჩაჭედილი სარტყამი ვაზნის ამოღება შეუძლებელი გახდა, დამუხტვა უნდა შეწყდეს და იგი აფეთქდეს სხვა მუხტებთან ერთად.
13. წაგრძელებული ან განწერტებული მუხტებით ნახშირის მასივების წინასწარ გაფხვიერებისას 5 მეტრ-ზე მეტი სიგრძის შპურებით და ჭაბურღილებით, სადაც ჰიდროსაცობებს იყენებენ, დამატებით ინიციატორად დასაშვებია სადეტონაციო ზონრის ხმარება. მისი სიგრძე შპურის სიგრძეს არ უნდა აღემატებოდეს.
14. შპურში ან ჭაბურღილში სიგრძეზე განწერტებული მუხტების გამოყენებისას თითოეულ ნაწილში შეიძლება მხოლოდ ერთი სარტყამი ვაზნის მოთავსე-ბა. გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ შახტებში საყელავი შპურების აფეთქება განწერტებული მუხტებით დასაშვებია მხოლოდ ფუჭი ქანის ისეთ სანგრევებში, რომლებშიც საწვავი გაზი არ გამოიყოფა.
15. თუ დამუხტვის დროს რომელიმე შპურში ფეთქებადი ნივთიერება ჩაიფშვნება (ვაზნის გარსაცმის დაზიანების გამო), იგი უნდა დაიმუხტოს ბოლომდე და აფეთქდეს სხვა მუხტებთან ერთად.
16. ასაფეთქებელი მუხტების რაოდენობა დროის იმ მონაკვეთში, რომელიც ეძლევა ამფეთქებელს აფეთქებისათვის, უნდა დადგინდეს ქრონომეტრული დაკვირვებების საფუძველზე და ყველა შემთხვევაში დაამტკიცოს საწარმოს ხელმძღვანელმა.
17. ასაფეთქებლად მომზადებული მუხტების რაოდენობა ისეთი უნდა იყოს, რომ აფეთქდეს ერთდროულად.
18. დამრტყმელ ვაზნაში ჩამაგრებული სადეტონაციო ზონრის, ცეცხლგამტარი ზონრის, ელექტროდეტონატორის მავთულების გამოქაჩვა ამოღების მიზნით აკრძალულია. დაუშვებელია შპურიდან გარეთ გამოყვანილი ცეცხლგამტარი და სადეტონაციო ზონრების გადატეხა.
19. შპურები (ჭაბურღილები) დასაცობი მასალით ივსება ფრთხილად. ელექტროდეტონატორები და სადეტონაციო ზონარი დაჭიმული არ უნდა იყოს. დასაცობ მასალებად ნატეხებიანი მასის ან საწვავი მასალების გამოყენება დაუშვებელია.
20. დასაცობი მასალები შპურებში (ჭაბურღილებში) თავსდება სპეციალური მანქანების გამოყენებით მათი ექსპლუატაციის ინსტრუქციების (სახელმძღვანელო დოკუმენტების) შესაბამისად.
მუხლი 43🔗. აფეთქება
1. გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ შახტებში მუხტების აფეთქება დაცობის გარეშე აკრძალულია.
2. დაცობის გარეშე მუხტების აფეთქების შესაძლებლობაც ღია, აგრეთვე გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ უსაფრთხო შახტებში ადგენს საწარმოს ხელმძღვანელი ეკოლოგიურად მავნე შედეგების გათვალისწინების საფუძველზე, რაც მითითებული უნდა იყოს ტექნიკურ დოკუმენტაციაში (პროექტებში, პასპორტებში).
3. გარე მუხტების აფეთქებისას მუხტები ისე უნდა განლაგდეს, რომ ერთის აფეთქებამ არ გამოიწვიოს მეზობელი მუხტის დარღვევა. თუ ეს შეუძლებელი გახდა, ყველა მუხტი უნდა აფეთქდეს ერთდროულად, ელექტროდეტონატორების ან სადეტონაციო ზონრის საშუალებით. გარე მუხტებისა და სადეტონაციო ზონ-რის დაცობა ხრეშით ან ქანების ნატეხებით აკრძალულია.
4. რამდენიმე ჭაბურღილის ერთდროულად აფეთქება უნდა მოხდეს მხოლოდ ელექტრული საშუალებით. თუ ჭაბურღილის სიღრმე 15 მეტრს აღემატება, აუცილებელია ქსელის დუბლირება.
5. დამცავი სამარჯვებით გადაფარებულ მუხტთა ჯგუფის აფეთქების აუცილებლობის შემთხვევაში მუხტები უნდა აფეთქდეს ერთდროულად.
6. ჭექა-ქუხილის დროს ღია სამთო სამუშაოებზე ან ზევიდან ქვევით გვირაბების გაყვანისას ელექტრული აფეთქების მეთოდების გამოყენება აკრძალულია. თუ ელექტროსაამფეთქებლო ქსელი დამონტაჟე-ბული იყო ჭექა-ქუხილის დაწყებამდე და აფეთქება ვერ მოესწრო, საუბნე სადენები უნდა ჩაიხსნას მაგისტრალური სადენებისაგან, მავთულების ბოლოებს გაუკეთდეს იზოლაცია და ხალხი გაყვანილ იქნეს უსაფრთხო მანძილებზე ან თავშესაფრებში.
7. არასაკმარისი განათებისას საამფეთქებლო სამუ-შაოების წარმოება აკრძალულია.
8. შპურისებრი და გარე მუხტებით არაგაბარიტული ლოდების ნაყარებზე დამსხვრევისას დამუხტვა და საამფეთქებლო ქსელის მონტაჟი უნდა შესრულდეს მხოლოდ ზევიდან ქვევით.
9. მიუხედავად იმისა, არის თუ არა ფეთქებადი მასალები ჩარჩენილი „ჭიქებში“, მათი ჩაბურღვა აკრძალულია.
10. შპურების ან ჭაბურღილების აფეთქებით გაგანიერების შემდეგ დამუხტვა უნდა მოხდეს ბოლო აფეთქებიდან სულ ცოტა 30 წუთის შემდეგ.
11. კამერული მუხტების აფეთქება დასაშვებია მხოლოდ სადეტონაციო ზონრის ან ელექტროდე-ტონატორების საშუალებით. ყოველ სამუხტე კამერაში უნდა მოთავსდეს ორი სარტყამი ვაზნა; საამ-ფეთქებლო ან ელექტროსაამფეთქებლო ქსელი დუბლირებული უნდა იყოს ისეთივე მეთოდით, როგორც ძირითადი აფეთქებების დროს. კამერულ მუხტებში დამრტყმელი ვაზნები მოთავსებული უნდა იყოს მაგარ გარსაცმებში (ყუთებში ან კოლოფებში).
12. გვირაბებში, რომლებშიც განსაზღვრულია კამერული მუხტების აფეთქება, ელექტროგაყვანილობა იხსნება.
მუხლი 44🔗. დაშვება სამუშაო ადგილზე აფეთქების შემდეგ
საამფეთქებლო სამუშაოთა დამთავრების შემდეგ ხალხის დაბრუნება სამუშაო ადგილებზე ტექნიკური ზედამხედველის ნებართვის გარეშე, დაუშვებელია. ტექნიკური ზედამხედველი ნებართვის მიცემამდე ვალდებულია ამფეთქებელთან ერთად დარწმუნდეს, რომ აფეთქების ადგილებზე მუშაობა უსაფრთხოა.
თავი XIII. მექანიზებული დამუხტვა
მუხლი 45🔗. საერთო მოთხოვნები მექანიზებული დამუხტვის მიმართ
1. მექანიზებული დამუხტვისას ნებადართულია მხოლოდ ამ მიზნისთვის დაშვებული ფეთქებადი ნივთიერებების გამოყენება.
2. მექანიზებული დამუხტვა ხორციელდება ტექზედამხედველობის მიერ დამტკიცებული, მიწისქვეშა გვირაბებში ფეთქებადი ნივთიერებების მექანიზებული დამუხტვის ტიპური ინსტრუქციების შესაბამისად ან დასამუხტი მოწყობილობის ექსპლუატაციის ინსტრუქციებისა და შესაბამისი ფეთქებადი მასალების გამოყენების სახელმძღვანელო დებულებების საფუძველზე.
3. ალუმინ- და ტროტილშემცველი ფხვიერი, გრანულირებული ფეთქებადი ნივთიერებების პნევმოდამუხტვისათვის ფეთქებად ნივთიერებებს აუცილებლად უნდა დაემატოს ფეთქებადი ნივთიერებების გამოყენების სახელმძღვანელო დებულებებსა და დასამუხტი მოწყობილობის ექსპლუატაციის ინსტრუქციებში ნაჩ-ვენები რაოდენობის წყალი ან სპეციალური მასველებელი ხსნარი.
4. ფხვიერი, გრანულირებული ფეთქებადი ნივთიერებების პნევმატიკური ტრანსპორტირება დასაშვებია ფეთქებადი ნივთიერებების დამატებითი დატენიანების ან დასველების გარეშე. ასეთ შემთხვევაში აუცილებელია მტვერთან ბრძოლის სხვა ღონისძიებები, რათა გამოირიცხოს მტვრის აფეთქება და ხალხის მოწამვლა.
5. მექანიზებული დამუხტვისათვის გამოიყენება არა უმეტეს 104 ომ·მ კუთრი ელექტრული წინაღობის მქონე მასალებისაგან დამზადებული მილსადენები (შლანგები). მილსადენებს (შლანგებს) უნდა ჰქონდეთ განმასხვავებელი ნიშნები. დასამუხტ მილსადენებად შეიძლება გამოყენებული იქნეს 5 მეტრამდე სიგრძის ანტიკოროზიული მასალისგან დამზადებული ლითონის მილები, რომლებიც არ იძლევიან ნაპერწკალს დარტყ-მისა და ხახუნის დროს. პნევმოდამუხტვის (პნევმოტრან-სპორტირების) გამოყენებისას დამმუხტი (სატრანსპორტო) სისტემა ჩამიწებული უნდა იყოს დადგენილი წესების შესაბამისად. მილსადენების მოღუნვა 0,6 მეტრზე ნაკლები რადიუსით არ შეიძლება.
6. აკრძალულია ფხვიერი, გრანულირებული ფეთქებადი ნივთიერებების პნევმატიკური ტრანსპორტირება, აგრეთვე, შპურებისა და ჭაბურღილების დამუხტვა, თუ დანადგარის ოპერატორსა და ამფეთქებელს შორის მანძილი 20 მეტრს აღემატება, ან თუ ისინი ვერ ხედავენ ერთმანეთს და მათ შორის ორმხრივი კავშირი დარღვეულია. პნევმოტრანსპორტირების ან პნევმოდამუხტვის პროცესში აუცილებელია გამოყენებული იყოს წინასწარ დათქმული ბრძანებები.
7. გაბნეული და მტვერდამჭერებში შეკავებული ფეთქებადი ნივთიერებები უნდა შეგროვდეს და განადგურდეს.
8. არადამცავი ელექტროდეტონატორებით აფეთქებისას ისინი ვაზნაში (სარტყამ ვაზნაში) თავსდება მექანიზებული დამუხტვის დამთავრებისა და დასამუხტი მოწყობილობის სანგრევიდან გატანის შემდეგ. სტატიკური ელექტრობის მუხტებისაგან საკმარისად დაცული ელექტროდეტონატორების გამოყენებისას სარტყამი ვაზნა შეიძლება მოთავსდეს ჭაბურღილის (შპურის) ძირზე. მექანიზებული დამუხტვის დაწყებამდე დამრტყმელი ვაზნის შემდეგ (მისი დაცვის მიზნით) ჭაბურღილში (შპურში) ხელით უნდა ჩაიდოს არანაკლებ ერთი ვაზნისა.
9. დამუხტვის დამთავრების შემდეგ აუცილებელია დასამუხტი მოწყობილობისა და მილსადენების გაწმენდა მათში ჩარჩენილი ფეთქებადი ნივთიერებებისაგან.
10. ავტომანქანების ძარაზე დამონტაჟებული დასამუხტი მოწყობილობის ბაზა უნდა პასუხობდეს „წესების“ მოთხოვნებს.
11. სამუხტავი მოწყობილობის, გადამზიდ-სამუხტავი მანქანების, სამუხტავებისა და მექანიზებული დამუხტვისათვის გამოყენებული სხვა საშუალებების რემონტი წარმოებს მხოლოდ ამ მიზნებისათვის მოწყობილ სათავსებში (სამთო გვირაბებში).
თავი XIV. მასობრივი აფეთქებების წარმოება
მუხლი 46🔗. ზოგადი მოთხოვნები მასობრივი აფეთქებების წარმოებისას
1. პირები, რომლებიც მონაწილეობენ მასობრივი აფეთქებების მომზადებაში, მიწისქვეშა გვირაბებში ყოფნის პერიოდში უზრუნველყოფილნი უნდა იყვნენ მაიზოლირებელი თვითმაშველებით.
2. მასობრივი აფეთქებების მომზადებისას საშიში ზონები, ხალხის ადგილსამყოფელი და ფეთქებადი ნივთიერებების შესანახი ადგილები განისაზღვრება პროექტით.
3. მასობრივი აფეთქებები ღია ადგილებზე, როდესაც საფრთხე ექმნება საჰაერო მიმოსვლას, წარმოებს დადგენილი წესით, სათანადო ორგანოებთან შეთანხმების შემდეგ.
მუხლი 47🔗. მასობრივი აფეთქებები მიწისქვეშა გვირაბებში
1. მასობრივი აფეთქებების დაპროექტებისას პროექტში ცალკე მუხლად მოცემული უნდა იყოს უსაფრთხოების ღონისძიებები (მათ შორის, იმ გვირაბების განიავება, სადაც მოსალოდნელია აფეთქების მავნე გაზების მოხვედრა) და საშიშ ზონებში ხალხის შეყვანის წესი.
2. აფეთქების წინ ვენტილაციაზე ზედამხედველი ვალდებულია სამთო მაშველთან ერთად შეამოწმოს მიღებული სქემის მიხედვით განიავების საიმედოობა.
3. სამთო მაშველის ხელმძღვანელი შახტის (მაღაროს) ხელმძღვანელთან ერთად ადგენს ელექტრომოწყობილობის, წყალამოსაღვრელი, სავენტილაციო დანადგარებისა და სხვა ობიექტების აფეთქების შემდეგ სამთო მაშველის ძალებით მომსახურების გეგმას.
4. მთავარი ვენტილატორის შენობაში მიწის ზედაპირზე მასობრივი აფეთქების შემდეგ, განიავების პერიოდში იდგმება სამთო მაშველის პოსტი. პოსტის მოვალეობაა ვენტილატორის შეწოვაზე მუშაობისას დიფუზორში აფეთქების მომწამლავი პროდუქტების შემცველობის კონტროლი, ვენტილატორის მომსახურება შენობაში გაზის გაჟონვის შემთხვევაში. ვენტილატორის დაწნეხაზე მუშაობისას კონტროლი უნდა განხორციელდეს ამომავალ ჭავლზე.
5. შახტში (მაღაროში) მასობრივი აფეთქების შემდეგ სამთო მაშველის ჩაშვება ნებადართულია 1 საათის შემდეგ, ხოლო აფეთქების ადგილთან ახლომდებარე გვირაბებში – 2 საათის შემდეგ. მასობრივი აფეთქებებით ჭერისულების ან მთელანების მონგრევისას სამთო მაშველი შახტში (მაღაროში) ჩადის აფეთქებიდან 2 საათის შემდეგ, ხოლო აფეთქების ადგილთან ახლომდებარე გვირაბებში – 4 საათის შემდეგ.
6. სამთო მაშველი ასრულებს შემდეგ სამუშაოებს:
ა) ათვალიერებს მასობრივი აფეთქების განწესში მოცემულ გვირაბებს;
ბ) რთავს საჭირო ვენტილატორებს და მომსახურებას უწევს მათ გვირაბების სრულ განიავებამდე;
გ) აკონტროლებს შახტის (მაღაროს) ატმოსფეროში მავნე გაზების კონცენტრაციას;
დ) ამოწმებს სავენტილაციო დანადგარების გამართულობას და საჭიროების შემთხვევაში არემონტებს მათ, აგრეთვე ასრულებს მიცემულ სხვა დავალებებს.
7. შახტის (მაღაროს) მუშაკები მიწისქვეშა გვირაბებში (გარდა აფეთქების რაიონებისა) დაიშვებიან სამთო მაშველის ნებართვით, გვირაბების მდგომარეობის შემოწმებისა და შახტის (მაღაროს) ატმოსფეროს სრული განიავების შემდეგ.
8. აფეთქების რაიონში შახტის მუშაკები დაიშვებიან, ასევე სამთო მაშველის ნებართვით, შახტის (მაღაროს) ატმოსფეროს სრული განიავების შემდეგ, მაგრამ არა უადრეს 8 საათისა.
მუხლი 48🔗. მასობრივი აფეთქება ღია სამთო სამუშაოებზე
1. კარიერზე მასობრივი აფეთქების დაპროექტებისას პროექტში ცალკე მუხლად უნდა იყოს აფეთქების რაიონსა და სხვა საშიშ გვირაბებში ხალხის დაშვების წესი.
2. მასობრივი აფეთქებისას საჭიროა მოეწყოს სამთო მაშველის პოსტები, რომლებიც გააკონტროლებენ კარიერზე აფეთქების მომწამლავი პროდუქტების შემადგენლობას. პოსტების რაოდენობას განსაზღვრავენ სამთო მაშველისა და კარიერის ხელმძღვანელები.
3. სამთო მაშველის პოსტების მოვალეობაა საფეხურებზე ჰაერის დაგაზიანების კონტროლი და საფეხურების მდგომარეობის დათვალიერება.
4. საშიშ ზონებში სამთო მაშველის სამსახური დაიშვება აფეთქებიდან 15 წუთის შემდეგ.
5. სხვა ხალხი საფეხურებზე დაიშვება სამთო მაშველის ნებართვით, აფეთქების მომწამლავი პროდუქტების ნორმამდე შემცირების, მტვრის ღრუბლის გაბნევისა და ხილვადობის სრულად აღდგენის შემდეგ, მაგრამ აფეთქებიდან არა უადრეს 30 წუთისა.
მუხლი 49🔗. მასობრივი აფეთქება ღია და მიწისქვეშა სამთო სამუშაოების შეთავსებისას
ღია და მიწისქვეშა სამუშაოების შეთავსებისას ჰაერის დაგაზიანებაზე, როგორც კარიერზე, ისე მიწისქვეშა გვირაბებში კონტროლს ახორციელებს სამთო მაშველი 53-ე და 54-ე მუხლების მოთხოვნათა საფუძველზე.
თავი XV. ნამტყუნები მუხტების ლიკვიდაცია
მუხლი 50🔗. ზოგადი მოთხოვნები ნამტყუნები მუხტების ლიკვიდაციისას
1. ტექნიკური მიზეზით (ასაფეთქებელი ქსელის დაზიანება და სხვ.) მუხტის აუფეთქებლობის ყველა შემთხვევა ითვლება მტყუნებად. თითოეული მტყუნება შეტანილი უნდა იყოს საამფეთქებლო სამუშაოებისას მტყუნებების აღრიცხვის ჟურნალში (დანართი 3).
2. მტყუნების აღმოჩენის შემდეგ მიწის ზედაპირზე მუშაობისას ამფეთქებელი ვალდებულია აუფეთქებელ მუხტთან დადგას განმასხვავებელი ნიშანი, მიწისქვეშა გვირაბებში – დაჯვაროს სანგრევი და ყველა შემთხვევაში აუწყოს ტექნიკურ ზედამხედველს.
3. მტყუნებების ლიკვიდაციასთან დაკავშირებულ სამუშაოებს, მათ შორის, მიწის ზედაპირზეც, ხელმძღვანელობს ტექნიკური ზედამხედველი. მტყუნებების სალიკვიდაციო სამუშაოები სრულდება საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ დამტკიცებული და ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებული ინსტრუქციის საფუძველზე.
4. მტყუნების ადგილებში აკრძალულია რაიმე საწარმოო პროცესი, რომელიც დაკავშირებული არაა მტყუნების ლიკვიდაციასთან. ნახშირის შახტებში მტყუნების ლიკვიდაციის სამუშაოების დაწყებამდე მონგრეული ნახშირი გატანილი უნდა იქნეს სანგრევიდან.
5. ნამტყუნებ მუხტში აღმოჩენილი ელექტროდეტონატორის სადენები მოკლედ უნდა შეირთოს.
6. ნამტყუნები მუხტის სალიკვიდაციოდ განკუთვნილი მუხტის აფეთქების შემდეგ აუცილებელია გულდასმით გაისინჯოს აფეთქებული მასა და შეგროვდეს აუფეთქებელი ფეთქებადი მასალა, რის შემდეგაც ხდება მუშების სამუშაო ადგილებზე დაბრუნება ტექნიკური ზედამხედველის მიერ განსაზღვრული სიფრთხილის ზომების დაცვით. ლიკვიდაციის შემდეგ აღმოჩენილი ფეთქებადი მასალა უნდა განადგურდეს დადგენილი წესით.
7. თუ ნამტყუნები მუხტის სალიკვიდაციო სამუშაოები ვერ დამთავრდა მოცემულ ცვლაში, ისინი შეიძლება გაგრძელდეს მომდევნო ცვლაში, რაც უნდა დაფიქსირდეს განწეს-საგზურში, ხოლო მუშების დაშვება სამუშაო ადგილებზე უნდა მოხდეს იმ ტექნიკური ზედამხედველის ნებართვით, რომლის ცვლაშიც მიმდინარეობდა სალიკვიდაციო სამუშაოები.
8. მასობრივი აფეთქებისას ნამტყუნები მუხტის ლიკვიდაციის სამუშაოები ხორციელდება საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ დამტკიცებული პროექტებით.
მუხლი 51🔗. გარე მუხტების ლიკვიდაცია
ნამტყუნები გარე მუხტის ლიკვიდაციისათვის მას უნდა დაედოს ახალი მუხტი და აფეთქდეს ჩვეულებ-რივი წესით.
მუხლი 52🔗. საშპურე მუხტების ლიკვიდაცია
1. ნამტყუნები საშპურე მუხტების ლიკვიდაცია სრულდება მათგან არანაკლებ 30 სმ მანძილზე პარალელურად გაბურღილ დამხმარე შპურებში მოთავსებული მუხტის აფეთქებით. დამხმარე შპურების რაოდენობას, მათი განლაგების ადგილებსა და მიმართულებას განსაზღვრავს ტექნიკური ზედამხედველი. ასეთი შპურების მიმართულების დასადგენად ნებადართულია ნამტყუნები შპურის პირიდან 20 სმ სიგრძეზე საცობის ამოღება.
2. გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ უსაფრთხო შახტებში ამფეთქებელს უფლება აქვს ნამტყუნები შპურიდან გამოსული ელექტროდეტონატორის სადენებთან ხელსაწყოს ჩართვით, უსაფრთხო ადგილიდან შეამოწმოს ელექტროდეტონატორის ხიდის გამტარობა და მისი გამართულობის შემთხვევაში ააფეთქოს ნამტყუნები მუხტი დადგენილი წესით. გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ შახტებში მტყუნებების ლიკვიდაციის ასეთი მეთოდის გამოყენება დასაშვებია, თუ ნამტყუნები მუხტი არ არის გაშიშვლებული, არ არის შემცირებული მისი უმცირესი წინაღობის ხაზი და დაცულია წესების სხვა მოთხოვნები.
3. სანგრევებში, რომლებშიც გამოიყენება ჰიდრომონიტორები, მტყუნებების ლიკვიდაცია წყლის ჭავლის გამოყენებით ნებადართულია ამფეთქებლისა და ტექნიკური ზედამხედველის ხელმძღვანელობით. მტყუნების ლიკვიდაციის მომენტში სანგრევში ხალხი არ უნდა იყოს. ჰიდრომონიტორი უნდა ჩაირთოს დისტანციურად. ამასთან, მიღებული უნდა იყოს ზომები ჩამორეცხილი დამრტყმელი ვაზნიდან ელექტროდეტონატორის ამოსაღებად.
4. ლითონების ან ლითონის კონსტრუქციების დამსხვრევისას ნამტყუნები შპურისებრი მუხტის ლიკვიდაციისათვის შპურიდან საცობი ამოიღება, შიგ თავსდება ახალი დამრტყმელი ვაზნა და ფეთქდება ჩვეულებრივად.
მუხლი 53🔗. საჭაბურღილე და სახელოს მუხტების ლიკვიდაცია
1. ნამტყუნები საჭაბურღილე მუხტების ლიკვიდაცია ხორციელდება:
ა) ნამტყუნები მუხტის აფეთქებით იმ შემთხვევაში, თუ მტყუნება გამოწვეული იყო გარე ქსელის დაზიანებით. თუ დადგინდა, რომ ნამტყუნები ჭაბურღილის აფეთქება გამოიწვევს სამთო მასის ნატეხების საშიშ გამოტყორცნას ან ჰაერის დარტყმითი ტალღის მავნე ზემოქმედებას, მისი აფეთქება აკრძალულია;
ბ) ნამტყუნები ჭაბურღილის ადგილიდან მონგრეული ქანების მოშორებით და მისგან აუფეთქებელი მუხტის ხელით ამოღებით;
გ) ამონიუმისგვარჯილიანი ფეთქებადი ნივთიერებების სადეტონაციო ზონრით აფეთქებისას, თუ მათ შემადგენლობაში არ შედის დენთები, ჰეგსოგენი და ნიტროეთერები, ნამტყუნები ჭაბურღილის ადგილიდან მონგრეული ქანები შეიძლება აიწმინდოს ექსკავატორის საშუალებით ისე, რომ მისი ჩამჩა არ შეეხოს ფეთქებადი ნივთიერებების მასას. თუ ქანების აწმენდა შეუძლებელი გახდა, ჭაბურღილის გახსნა დასაშვებია საშპურე მუხტების აფეთქებით. შპურები უნდა გაიბურღოს ნამტყუნები ჭაბურღილის კედლიდან არა-უახლოეს 1 მეტრისა. ამ შემთხვევაში შპურების რაოდენობა და მიმართულება, სიღრმე და მუხტის მასა დგინდება პროექტით ან საწარმოს საამფეთქებლო სამუშაოების ხელმძღვანელის მიერ;
დ) ნამტყუნები ჭაბურღილის კედლიდან არანაკლებ 3 მეტრი მანძილის დაშორებით, პარალელურად გაბურღილი ჭაბურღილის აფეთქებით;
ე) ჭაბურღილიდან მუხტის გამორეცხვით, როდესაც შეთავსებადობის D ჯგუფის ფეთქებადი ნივთიერებების (გარდა კვამლიანი დენთებისა) აფეთქება წარმოებს სადეტონაციო ზონრით;
ვ) საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ დამტკიცებული პროექტის მიხედვით, თუ ჩამოთვლილი ხერხებით მტყუნების ლიკვიდაცია შეუძლებელია.
2. გასაგანიერებელი (საამფეთქებლო) აპარატის მტყუნების შემთხვევაში მისი ამოღების შემდეგ სადენები უნდა ჩაიხსნას საამფეთქებლო მაგისტრალიდან და მათი ბოლოები მოკლედ შეირთოს.
3. ჭაბურღილიდან ამოღებული გასაგანიერებელი (საამფეთქებლო) აპარატი უნდა გასინჯოს ამფეთქებელმა. ამ დროს აუცილებელია აპარატიდან ინიციატორის ამოღება და მისი მავთულების მოკლედ შერთვა. აპარატი გადაგზავნილ უნდა იქნეს დასამუხტ სახელოსნოში. არასრული აფეთქების შედეგად აპარატში ჩარჩენილი ფეთქებადი ნივთიერებების ნარჩენები უნდა შეგროვდეს და განადგურდეს. ჭაბურღილში გაჭედვის შემთხვევაში მისი ლიკვიდაციის ან ამოღებისათვის საჭირო სამუშაოები უნდა განხორციელდეს დამკვეთთან შეთანხმებული გეგმით (ღონისძიებებით).
4. სეისმოდაზვერვით ჭაბურღილებში (შპურებში) ნამტყუნები მუხტების ლიკვიდაციისათვის მუხტი ამოღებულ უნდა იქნეს ჭაბურღილიდან. მტყუნების მიზეზის დადგენისა და აღმოფხვრის შემდეგ იგი უნდა ჩაეშვას ჭაბურღილში საჭირო სიღრმეზე. თუ ნამტყუნები მუხტის ამოღება შეუძლებელი გახდა, იგი უნდა აფეთქდეს დამატებითი მუხტის საშუალებით. სხვა შემთხვევებში ლიკვიდაცია უნდა განხორციელდეს სპეციალური პროექტების მიხედვით.
5. სახელოებში ნამტყუნები მუხტების ლიკვიდაცია უნდა განხორციელდეს დამხმარე სახელოში მუხტის აფეთქებით, რომელიც გაჰყავთ ნამტყუნები მუხტიდან არანაკლებ მისი სიგრძის 1/3 მანძილზე. მათი ლიკვიდაცია დასაშვებია, აგრეთვე ამავე მუხლის 1-ლ პუნქტში მოცემული მეთოდებითაც.
მუხლი 54🔗. კამერული მუხტების ლიკვიდაცია
1. ნამტყუნები კამერული მუხტების ლიკვიდაცია (თუ უმცირესი წინაღობის ხაზი არ არის შემცირებული) ხორციელდება კამერიდან საცობის გამოღებით, ახალი დამრტყმელი ვაზნის მოთავსებით და მისი ჩვეულებრივი წესით აფეთქებით.
2. თუ უმცირესი წინაღობის ხაზის შემოწმებით დადგინდა, რომ აფეთქებამ შესაძლებელია გამოიწვიოს ნამსხვრევების საშიში გამოტყორცნა ან ჰაერის დარტყმითი ტალღის მავნე ზემოქმედება, ნამტყუნები მუხტის ლიკვიდაცია აფეთქებით აკრძალულია. ასეთ შემთხვევაში აუცილებელია დასაცობი მასალის კამერებიდან მოშორება და ფეთქებადი ნივთიერების გამოღება. ლიკვიდაციამდე, ნამტყუნებ კამერულ მუხტებთან საჭიროა სათანადო დაცვის განხორციელება.
3. თუ ნამტყუნები კამერული მუხტის ლიკვიდაციისათვის საჭირო გახდა დამატებითი გვირაბის გაყვანა, იგი უნდა განხორციელდეს საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ დამტკიცებული პროექტის მიხედვით.
მუხლი 55🔗. მუხტების ლიკვიდაცია განსაკუთრებულ შემთხვევებში
1. ყინულიან ან წყალქვეშა აფეთქებებისას ნამტყუნები მუხტის ამოღება დასაშვებია ბოლო აფეთქებიდან არა უადრეს 15 წუთისა. ნამტყუნები მუხტის ლიკვიდაციისათვის მას მიებმება ახალი მუხტი, რომლის მასა ნამტყუნები მუხტის მასის არანაკლებ 25 პროცენტია. ლიკვიდაცია ხდება დადგენილი წესის შესაბამისად. ნამტყუნები მუხტის განმუხტვა აკრძალულია.
2. ცეცხლმოდებული მასივების აფეთქებისას, თუ ტემპერატურა 800 C-ს აღემატება, ნამტყუნებ მუხტთან მისვლა ნებადართულია მუხტების ინიცირებიდან მხოლოდ 1 საათის შემდეგ (თუ ამ პერიოდში არ შეიმჩნევა ამონიუმის გვარჯილის დაშლა), ხოლო 800 C-ზე ნაკლები ტემპერატურის შემთხვევაში – 15 წუთის შემდეგ. შპურში ნამტყუნები მუხტის ლიკვიდაცია ხორციელდება ფეთქებადი ნივთიერებების წყლით გამორეცხვით.
3. კუნძების ამოძირკვისათვის საჭირო აფეთქებების შემთხვევაში ნამტყუნები მუხტის ლიკვიდაცია ხორციელდება მისგან საცობის მოშორებით, ახალი მუხტის დადებით და აფეთქებით.
კარი IV. დამატებითი მოთხოვნები საამფეთქებლო სამუშაოების წარმოებისას მიწისქვეშა გვირაბებში
თავი XVI. ზოგადი დამატებითი მოთხოვნები
მუხლი 56🔗. აფეთქება ფეთქებადი მასალების შესანახ ადგილებთან და შეხორვილ (გადატვირთულ) გვირაბებში
1. აკრძალულია საამფეთქებლო სამუშაოთა წარმოება ფეთქებადი ნივთიერებების საწყობიდან, საუბნო პუნქტებიდან და ფეთქებადი ნივთიერებების გასაცემი კამერებიდან 30 მეტრზე ახლოს. ასევე, თუ ფეთქებადი ნივთიერებების ზემოთ აღნიშნული შესანახი ადგილებიდან ხალხი 100 მეტრზე ნაკლები მანძილით არის დაცილებული.
2. საამფეთქებლო სამუშაოების წარმოება აკრძალულია, თუ დამუხტული სანგრევიდან 20 მეტრზე ახლოს გვირაბის განივკვეთის ფართობის 1/3-ზე მეტი ჩახერგილია მონგრეული სამთო მასით, ვაგონეტებით ან სხვა საგნებით.
მუხლი 57🔗. შემხვედრი სანგრევები და გამკვეთები
1. შემხვედრსანგრევებიანი და გამკვეთი გვირაბების გაყვანისას საამფეთქებლო სამუშაოები წარმოებს შემდეგი პირობების დაცვით:
ა) შპურების დამუხტვის დაწყების წინ, სანგრევების ერთმანეთთან 15 მეტრის მანძილზე მიახლოებისას, ერთ-ერთი მათგანიდან უნდა გავიდეს ხალხი, რომელთა საქმიანობა არ არის დაკავშირებული დამუხტვის სამუშაოებთან. მოპირდაპირე გვირაბის პირთან უნდა დაიდგას დაცვისათვის განკუთვნილი პოსტი. პოსტი უნდა მოიხსნას მხოლოდ ამფეთქებელთან შეთანხმებით;
ბ) შპურების აფეთქება თითოეულ სანგრევში წარმოებს სხვადასხვა დროს. სანგრევებს შორის დატოვებული მთელანის სიდიდე ზუსტდება ყოველი აფეთქე-ბის შემდეგ. საშპურე მუხტების ყოველი აფეთქებისათვის ამფეთქებელს გამოეწერება შახტის ხელმძღვანელის მიერ ხელმოწერილი განწეს-საგზური. საგზურის გამოწერა შეუძლია მის მიერ დანიშნულ პირსაც. საამფეთქებლო სამუშაოები წარმოებს ტექნიკური ზედამხედველის თანდასწრებით;
გ) როდესაც სანგრევებს შორის მთელანის ზომა მიაღწევს 7 მეტრს, სამუშაოები გაგრძელდება ერთ-ერთ მათგანში. ამ დროს წინმსწრები შპური იბურღება დასამუხტ შპურებზე 1 მეტრით მეტი სიგრძის.
2. გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ შახტებსა და მაღაროებში, როცა მთელანის სისქე 3 მეტრს მიაღწევს, შემხვედრ გვირაბებში ყოველი აფეთქების წინ ზომავენ გამოყოფილი გაზის შემცველობას და იღებენ საჭირო ზომებს სანგრევის განიავებისათვის.
3. ნახშირის შახტის სანგრევებში გაზის შემცველობის დადგენის გარდა, მუშებსა და ტექნიკურ ზედამხედველს ევალებათ მეთანის შემცველობის ავტომატური კონტროლის საშუალებების მოწყობა.
მუხლი 58🔗. პარალელური გვირაბების გაყვანა
ნახშირის ფენებში პარალელური გვირაბების გაყვანისას, თუ მათ შორის მანძილი 15 მეტრზე ნაკლებია და ერთ-ერთ მათგანში ტარდება საამფეთქებლო სამუშაოები, მეორიდან ხალხი უნდა გავიდეს უსაფრთხო მანძილებზე და დაიდგას ბურღვააფეთქებითი სამუშაოების პასპორტებით გათვალისწინებული, დაცვისათვის განკუთვნილი პოსტები. თუ ერთ-ერთი გვირაბის სანგრევი 50 მეტრზე მეტად ჩამორჩება მეორეს, ხალხის გაყვანა სავალდებულო არ არის.
მუხლი 59🔗. წმენდითი სანგრევები
1. საამფეთქებლო სამუშაოების წარმოებისას ციცაბოდახრილი ნახშირის ფენის ლავაში ეწყობა მონგრეული ნახშირისათვის საჭირო საკმარისი ზომის საწყობი და ხალხის თავისუფლად გასასვლელები. ლავას უნდა მიეწოდოს ინტენსიური განიავებისათვის საჭირო რაოდენობის ჰაერი.
2. ნახშირის ფენის შრეობრივი მეთოდით დამუშავებისას წმენდით სანგრევებში ხალხის ყოფნა აკრძალულია, როცა ერთ-ერთ სანგრევში წარმოებს საამფეთქებლო სამუშაოები.
3. ლავებში, კამერებსა და ლავისზედა ნიშებში, აგრეთვე, ციცაბოდ დახრილ და დახრილ ნახშირის ფენებში გამავალ სავენტილაციო შტრეკებში საამფეთქებლო სამუშაოების წარმოებისას დასაშვებია ამფეთქებელი იმყოფებოდეს ჰაერის სუფთა ნაკადზე. ასეთ პირობებში მკაცრად უნდა იყოს დაცული წესებსა და ბურღვააფეთქებითი სამუშაოების პასპორტში მითითებული შხამიანი გაზებით ხალხის მოწამვლის თავიდან აცილების ღონისძიებები.
მუხლი 60🔗. ხელოვნურად გაყინული ქანები და შეკუმშული ჰაერის ზონები
ხელოვნურად გაყინულ ქანებსა და შეკუმშული ჰაერის პირობებში (კესონებში) საამფეთქებლო სამუშაოები სრულდება მხოლოდ პროექტების მიხედვით.
მუხლი 61🔗. ცეცხლოვანი და ელექტროცეცხლოვანი აფეთქება
1. აკრძალულია გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ ნახშირის შახტებსა და მაღაროებში ცეცხლოვანი და ელექტროცეცხლოვანი მუხტების აფეთქება.
2. აკრძალულია ცეცხლოვანი აფეთქების გამოყენება ვერტიკალურ და 300-ზე მეტად დახრილ გვირაბებში და ისეთ სანგრევებში, საიდანაც ამფეთქებლის გამოსვლა გაძნელებულია.
3. ცეცხლოვანი აფეთქებისას ზონრების მოკიდებას აწარმოებს ერთი ამფეთქებელი. თუ გვირაბის სიგანე 5 მეტრზე მეტია, დასაშვებია ორი ამფეთქებლის ერთდროული მუშაობა.
4. აკრძალულია ერთ ჯერზე 16-ზე მეტი მუხტის აფეთქება. ამნთები ვაზნების გამოყენებისას დასაშვებია ერთ ჯერზე არა უმეტეს 10 მუხტის მოკიდება. 16-ზე მეტი მუხტის აფეთქება დასაშვებია მხოლოდ სადეტონაციო ზონრით, ელექტროდეტონატორებით ან ელექტროცეცხლოვანი ხერხებით მუხტების აფეთქებისას.
5. ცალკეულ შემთხვევებში დასაშვებია მუხტების შერეული (სადეტონაციო ზონრითა და ამნთები ვაზნით) ხერხებით აფეთქება. ასეთ შემთხვევებში მოკიდებათა რიცხვი 16-ს არ უნდა აღემატებოდეს, აქედან, არა-უმეტეს 6 მოკიდებისა – ერთ სანგრევზე.
6. ცეცხლოვანი ხერხით მუხტების აფეთქებისას 50 მეტრზე მეტი სიგრძის ლავებში, სადაც წმენდითი სივრცის სიმაღლე 1,8 მეტრზე მეტია, ჭერი და საგები გვერდი მდგრადია, ხოლო ფენის დახრის კუთხე 200-ზე ნაკლები ასაფეთქებელი მუხტების რაოდენობა არ იზღუდება. ასეთ პირობებში ამფეთქებელი მოკიდებისას უნდა იმყოფებოდეს ჰაერის სუფთა ნაკადზე, ასაფეთქებელი მუხტიდან 30 მეტრის დაშორებით.
თავი XVII. ჭაურების (შურფების) გაყვანა და ჩაღრმავება
მუხლი 62🔗. აფეთქება და შპურების განლაგება
1. ჭაურების გაყვანისას ან მათი ჩაღრმავებისას, მუხტების აფეთქება ხორციელდება მიწის ზედაპირიდან ან მოქმედი ჰორიზონტიდან. ორივე შემთხვევაში ამფეთქებელი უნდა იმყოფებოდეს ჰაერის სუფთა ნაკადზე. ცეცხლოვანი აფეთქება აკრძალულია.
2. აფეთქებისა და ქანის აწმენდის შემდეგ ახალი შპურები იბურღება წინა ცვლაში აფეთქებულ შპურებს შორის ისე, რომ მათი განლაგების (პასპორტის მიხედვით) სქემა არ დაირღვეს.
მუხლი 63🔗. დამრტყმელი ვაზნების ჩაშვება-აწევა
1. გასახსნელძირიანი ბადიებით დამრტყმელი ვაზნების ჩატანა-ამოტანა აკრძალულია. ამ სამუშაოს შესრულება დასაშვებია მხოლოდ საყირაო ბადიებით.
2. ბადიების სიჩქარე, თუ ისინი მიმმართველების გარეშე მოძრაობენ, არ უნდა აღემატებოდეს 1 მ/წმ-ს, მიმმართველებში მოძრაობისას – 2 მ/წმ-ს.
3. აკრძალულია დამრტყმელი ვაზნების და ფეთქებადი ნივთიერებების ერთად ჩაშვება.
4. ჭაურში დამრტყმელი ვაზნების ან ფეთქებადი ნივთიერებების ჩაშვების დროს სანგრევში ნებადართულია იმყოფებოდნენ ტუმბოს მემანქანე და ის პირები, რომლებიც საამფეთქებლო სამუშაოებით არიან დაკავებული.
5. სამუშაო თაროზე ან დამჭიმ ჩარჩოზე ნებადართულია იმყოფებოდეს მხოლოდ ბადიების გამცილებელი. აკრძალულია თაროებზე შპურების დამუხტვის პერიოდში სხვა სამუშაოების შესრულება.
მუხლი 64🔗. ელექტროსაამფეთქებლო ქსელი
1. წყლიან სანგრევებში ელექტროსაამფეთქებლო ქსელის მონტაჟი ხორციელდება საანტენო სადენების დახმარებით, რომლის საყრდენები მაგრდება წყლის დონეზე მაღლა.
2. მაგისტრალურ სადენებად გამოიყენება ტენშეუღწევადგარსაცმიანი მოქნილი კაბელი, რომელიც არ უნდა დაეშვას საგამყვანო თაროს ქვემოთ.
3. საამფეთქებლო ქსელის მონტაჟის დაწყებამდე ჭაურიდან გაჰყავთ ყველა მომუშავე (სიგნალიზაციაზე პასუხისმგებელ და საგამყვანო თაროს მომსახურე პერსონალის გარდა).
4. მაგისტრალურ კაბელთან მანაწილებელი სადენების შეერთების უფლება აქვს ამფეთქებელს, რომელსაც გამოწერილი აქვს აღნიშნული სამუშაოს შესრულებისათვის საჭირო განწეს-საგზური.
5. საამფეთქებლო ქსელის მონტაჟისა და ხალხის ზედაპირზე ამოყვანის შემდეგ ჭაურში უნდა გაიხსნას ყველა საშახტე სარქველი.
თავი XVIII. გვირაბების მშენებლობა
მუხლი 65🔗. დამატებითი მოთხოვნები გვირაბების მშენებლობისას
1. მიწისქვეშ და მიწის ზედაპირზე არსებული ნაგებობების სიახლოვეს საამფეთქებლო სამუშაოები სრულდება ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებული პროექტის მიხედვით. პროექტი შეთანხმებული უნდა იყოს აგრეთვე იმ ორგანიზაციასთან, რომელსაც აღნიშნული ნაგებობები ეკუთვნის.
2. ქალაქის პირობებში ჭაურების გაყვანისას და წყლის დიდი რაოდენობით მოდინების შემთხვევაში დამრტყმელი ვაზნები მზადდება სანგრევთან მიმდებარე ან სპეციალურად მოწყობილ თაროებზე.
3. 2 მეტრზე მეტ სიმაღლეზე შპურების დამუხტვა და საამფეთქებლო ქსელის მონტაჟი ნებადართულია მხოლოდ სანგრევთან მდებარე თაროდან ან გვირაბის მოსაკეთებელი დანადგარის და გამყვანი ფარის მოედნებიდან.
4. ელექტროაფეთქების ხერხით გვირაბების გაყვანისას, დამუხტვის დაწყებამდე გამყვანი დანადგარებიდან ძაბვა იხსნება. აკრძალულია გვირაბების მოსაკეთებელი დანადგარის ან გამყვანი ფარების მოედნებზე დამრტყმელი ვაზნების დამზადება.
5. აკრძალულია აღმავალი გვირაბებიდან ზედა შტოლნების გაყვანისას მოპირდაპირე სანგრევებში საამფეთქებლო სამუშაოების ერთდროულად წარმოება.
6. დამუხტვას აწარმოებს ამფეთქებელი ტექნიკური ზედამხედველის თანდასწრებით.
7. გამყვანი ფარებით გვირაბების გაყვანისას, ერთეული შპურების დამუხტვა და ცეცხლოვანი ხერხით ერთდროული აფეთქება დასაშვებია არა უმეტეს ორ მიმდებარე იარუსზე. ერთ ჰორიზონტალურ იარუსზე ერთდროულად დასაშვებია აფეთქდეს 10 შპურისებრი მუხტი. ორ ჰორიზონტალურ იარუსზე მათი რაოდენობა 8-ს არ უნდა აღემატებოდეს.
თავი XIX. გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიში ქვანახშირის შახტები
მუხლი 66🔗. ზოგადი დამატებითი მოთხოვნები გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიში ქვანახშირის შახტებისათვის
1. გაზის ან მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ ნახშირის შახტებში საამფეთქებლო სამუშაოების ჩატარებისას, შპურების დამუხტვის წინ, მათი აფეთქებისა და სანგრევის დათვალიერებისას ამფეთქებელი ვალდებულია სანგრევთან გაზომოს მეთანის კონცენტრაცია. აკრძალულია საამფეთქებლო სამუშაოების წარმოება, თუ მეთანის შემცველობა სანგრევებთან და მის მიმდებარე გვირაბებში 20 მეტრის მანძილზე, აგრეთვე, ამფეთქებლის საფარში 1% ან უფრო მეტია. ამფეთქებლის საფარში მეთანის კონცენტრაცია იზომება ელექტრო-საამფეთქებლო ქსელის საამფეთქებლო ხელსაწყოსთან ყოველი ჩართვის წინ.
2. საამფეთქებლო სამუშაოების შესრულება დასაშვებია მხოლოდ:
ა) გვირაბების სანგრევებში, რომლებშიც განუწყვეტლივ და მყარად მიეწოდება განიავებისათვის საჭირო ჰაერის ნაკადი;
ბ) ელექტროდეტონატორების გამოყენებით, ამასთან გვირაბებში მეთანის გაზრდილი რაოდენობით გამოყოფისას, გამოყენებული უნდა იქნეს ნაპერწკალუსაფრთხო საამფეთქებლო ხელსაწყო;
გ) როდესაც სპეცდანიშნულების სამუშაოებს (რყევითი, არაგაბარიტული ლოდების დამსხვრევა, ჭერის აფეთქებით დასმა, მტყუნების ლიკვიდაცია და სხვ.) ამფეთქებელი ასრულებს მოცემულ ცვლაში ასაფეთქებელ სამუშაოებზე პასუხისმგებელი ტექზედამხედველის თანდასწრებით.
მუხლი 67🔗. ფეთქებადი მასალების შერჩევა და გაცემა
1. ფეთქებადი მასალები უნდა შეირჩეს სანგრევში (გვირაბში) მუშაობის საფრთხის დონის, აფეთქების პირობებისა და გარემოს დაცვის მოთხოვნების გათვალისწინებით. შერჩეული ფეთქებადი მასალების ნუსხა დამოწმებულ უნდა იქნეს საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ.
2. გამოყენების მიხედვით II კლასის არამცველი ფეთქებადი ნივთიერებების მოხმარება დასაშვებია:
ა) ჰორიზონტალური, დახრილი, აღმავალი, ვერტიკალური გვირაბების გაყვანისას და მოქმედ ჰორიზონტამდე ჩაღრმავებისას, შემდეგ პირობებში:
ა.ა) თუ ნახშირის ფენებში არ არის ფუჭი ქანის შუაფენები და არ ხდება მეთანის გამოყოფა;
ა.ბ) თუ ჩასაღრმავებელი ჭაურის სანგრევი არანაკლებ 20 სმ-ის სიმაღლეზე წყლით არის დაფარული;
ა.გ) გვირაბის ნებისმიერი წერტილი ნორმალის მიმართულებით სანგრევის ნახშირის ფენიდან (მასთან მიახლოებისას) დაშორებულია არანაკლებ 5 მეტრით, ხოლო მისი გადაკვეთის შემდეგ – არანაკლებ 20 მეტრით გვირაბის გავრცელების მიმართულებით;
ბ) როდესაც გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ პირობებში ჭაურებისა და შურფების ზედაპირიდან გაყვანისას, მათ შორის, ამ გვირაბებით ნახშირის, ქანის ან გაზის უეცარი გამოტყორცნის მხრივ საშიში ფენების გადაკვეთისას, დაცულია შემდეგი მოთხოვნები:
ბ.ა) აფეთქების წინ სანგრევი მისი ყველაზე მაღალი წერტილიდან არანაკლებ 20 სმ-ის სიმაღლეზე უნდა დაიფაროს წყლით;
ბ.ბ) მიწის ზედაპირიდან აფეთქებების დროს ჭაურში, ასევე მისგან 50 მეტრით დაშორებით არ უნდა იმყოფებოდეს ხალხი;
გ) რყევითი აფეთქებების მეთოდით უეცარი გამოტყორცნის მხრივ საშიშ ფენებში გვირაბების გაყვანისას გამოიყენება პოლიეთილენის ჭურჭლების აფეთქების შედეგად გაფრქვეული წყლის ან ნისლის ფარდები. აფეთქებები ხორციელდება მიწის ზედაპირიდან ან თავშესაფარი კამერებიდან;
დ) ნახშირისა და გაზის უეცარი გამოტყორცნის მხრივ საშიშ ფენებში ნახშირის მასივების ტორპედირებისას, როცა სამუშაოები სრულდება სამთო სამუშაოების უსაფრთხოდ ჩატარების, საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ დამოწმებული და ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებული ინსტრუქციის შესაბამისად;
ე) საჭაბურღილე მუხტების აფეთქებისას, თიხის ან პულპის გამოხეთქვის მხრივ საშიშ უბნებში დამცავი ფარზედა ბალიშების შესაქმნელად;
ვ) მექანიზებულ წმენდით სანგრევებში, ძნელად დასასმელი ჭერის ქანების სიმტკიცის წინასწარი შემცირებისათვის საჭირო აფეთქებისას, როცა სამუშაოები სრულდება ამოსაღებ უბნებში ჭერის სიმტკიცის წინასწარი შემცირების ხერხისა და პარამეტრების შერჩევის, საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ დამოწმებული და ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებული ინსტრუქციის შესაბამისად.
3. გამოყენების მიხედვით III კლასის დამცავი ფეთქებადი ნივთიერებები მოიხმარება:
ა) მხოლოდ ფუჭი (მათ შორის, გამოტყორცნა-საშიში) ქანების სანგრევებში, რომლებშიც გამოიყოფა მეთანი, ფეთქებადი მტვრის გამოყოფა კი არ ხდება;
ბ) მხოლოდ ფუჭ ქანში ჭაურების გაყვანისას, მოქმედი ჰორიზონტებიდან მათი ჩაღრმავების დროს და მეთანის გამოყოფისას;
გ) ნახშირისა და გაზის უეცარი გამოტყორცნის მხრივ საშიში ფენების გახსნისას ფენის გაშიშვლებამდე, როდესაც გამოყენებულია გაფრქვეული წყლის ფარდები და ფენასა და სანგრევს შორის გვირაბის განივკვეთის მთელ ფართობზე ფუჭი ქანის საცობის არსებობისას. საცობის სისქე ნორმალის მიმართულებით უნდა იყოს ციცაბო ფენების გახსნისას არანაკლებ 2 მეტრისა, დახრილი ფენების გახსნისას – არანაკლებ 1 მეტრისა.
4. გამოყენების მიხედვით IV კლასის დამცავი ფეთქებადი ნივთიერებები მოიხმარება:
ა) ჰორიზონტალური და დახრილი გვირაბების გაყვანისას, მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ ნახშირის და შერეულ სანგრევებში, რომლებშიც მეთანი არ გამოიყოფა;
ბ) გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ ფენებში ჰორიზონტალური, დახრილი და აღმავალი (100-მდე) გვირაბების გაყვანისას, რომლებშიც არ შეინიშნება მეთანის მომატებული რაოდენობით გამოყოფა;
გ) რყევითი აფეთქებებისათვის (მათ შორის, ქვაბური მუხტებითაც), აგრეთვე, ნახშირის ფენის გადახსნის შემდეგ გვირაბის არანაკლებ 20 მეტრის მანძილზე გაყვანისას;
დ) საყორე შტრეკებში, ქანების ქვედა გამონგრევით გაყვანისას;
ე) 10 მ3/ტ-ზე ნაკლებ ფარდობითი მეთანსიუხვისას ნახშირის ამოსაღებ უბნებში, საყორე შტრეკების ქანების ზედა გამონგრევით გაყვანისას;
ვ) გაზისა და ნახშირის უეცარი გამოტყორცნის მხრივ საშიში ფენების შერეულ სანგრევებში, როდესაც გვირაბის გაყვანა ხდება ფუჭი ქანის წინმსწრები სანგრევის გამოყენებით;
ზ) მეთანის გაზრდილი რაოდენობით გამოყოფისას ƒ>4 სიმაგრის გვერდითი ქანების მონგრევისათვის, იმ პირობით, რომ ნახშირი (აფეთქების გარეშე) წინასწარ უნდა მოინგრეს და აიწმინდოს;
თ) ლავებში ნახშირის აფეთქების მეთოდით ამოღებისას.
5. გამოყენების მიხედვით V კლასის ფეთქებადი ნივთიერებები მოიხმარება:
ა) ჰორიზონტალური, დახრილი და აღმავალი (100-მდე) გვირაბების ნახშირისა და შერეულ სანგრევებში, როდესაც ხდება მეთანის გაზრდილი რაოდენობით გამოყოფა. ასეთ პირობებში ნახშირისა და ფუჭი ქანის მონგრევისათვის გამოიყენება ერთი და იმავე კლასის ფეთქებადი ნივთიერებები;
ბ) აღმავალი (100-მდე) გვირაბების ნახშირისა და შერეულ სანგრევებში, სადაც ხდება მეთანის გამოყოფა, როდესაც გვირაბი ნიავდება წინასწარ გაბურღილი ჭაბურღილების საშუალებით საერთო საშახტო დეპრესიის ხარჯზე;
გ) ლავების ნიშებში, რომლებიც არ განეკუთვნებიან სანგრევებს მეთანის მომეტებული გამოყოფით;
დ) ქანების ზემოდან გამონგრევით საყორე შტრეკების გაყვანისას, როდესაც უბანზე შეფარდებითი მეთანსიუხვე 10 მ3/ტ -ზე მეტია;
ე) ზემოდან ან შერეული მეთოდით ƒ<4 სიმაგრის გვერდითი ქანების მონგრევისას გვირაბების შერეულ სანგრევებში, როდესაც მეთანი გაზრდილი რაოდენობით გამოიყოფა, ნახშირის ამოღება კი წარმოებს წინასწარ აფეთქების გარეშე.
6. გამოყენების მიხედვით VI კლასის დამცავი ფეთქებადი ნივთიერებები მოიხმარება:
ა) ლავების ზედა ნიშებში მეთანის მომატებული რაოდენობით გამოყოფისას;
ბ) აღმავალი (100 და მეტი) გვირაბების ნახშირის სანგრევებში, რომლებშიც ხდება მეთანის გამოყოფა, როცა გვირაბები გაყავთ წინასწარ გაბურღილი სავენტილაციო ჭაბურღილების გარეშე;
გ) დარღვეულ მასივებში გამავალი გვირაბების სანგრევებში, როდესაც ხდება მეთანის გამოყოფა, შპურების სიღრმე არ უნდა აღემატებოდეს 1,5 მეტრს, ხოლო პატრონირებული ფეთქებადი ნივთიერების მუხტის მასა – 0,6 კგ-ს;
დ) ლავების მიყოლებით სავენტილაციო შტრეკების, ქანების ზედა და შერეული გამონგრევით გაყვანისას, როდესაც ფუჭი ქანის სიმაგრე ƒ<4.
7. გამოყენების მიხედვით VII კლასის დამცავი ფეთქებადი ნივთიერებები მოიხმარება შემდეგი სპეციალური საამფეთქებლო სამუშაოების შესრულებისას:
ა) ნახშირჩამოსაშვებ გვირაბებში ჭერზე დაკიდებული ქანების ლიკვიდაციისათვის;
ბ) არაგაბარიტული ლოდების გარე მუხტებით დამსხვრევისას;
გ) ჭერის დასმისას ბიგების აფეთქებით გამოგლეჯისათვის.
8. აკრძალულია ამფეთქებელზე სხვადასხვა სანგრევისათვის, სხვადასხვა კლასის ფეთქებადი ნივთიერებებისა და სხვადასხვა დაყოვნების ელექტროდეტო-ნატორების ერთდროულად გაცემა.
9. თუ ქანების მონგრევისათვის გამოიყენება არადამცავი ფეთქებადი ნივთიერებები, ამფეთქებელს ერთი სანგრევისათვის შეიძლება მიეცეს სხვადასხვა მუშაობის უნარის მქონე დამცავი და არადამცავი ფეთქებადი ნივთიერება. ასეთ შემთხვევაში, იგი ვალდებულია დაბალი მუშაობის უნარის მქონე ფეთქებადი ნივთიერება გამოიყენოს მხოლოდ კონტურული შპურების დასამუხტად.
მუხლი 68🔗. თავშესაფრები
1. ამფეთქებლის თავშესაფარი განლაგებული უნდა იყოს გვირაბში, რომელიც ნიავდება საერთო საშახტო დეპრესიის ხარჯზე წარმოქმნილი ჰაერის სუფთა ნაკადით, აფეთქების ადგილიდან არანაკლებ:
ა) ჰორიზონტალურ და დახრილ (100-მდე) მოსამზადებელ გვირაბებში – 150 მეტრზე;
ბ) დახრილ, მათ შორის, აღმავალ (100-ზე მეტად) მოსამზადებელ გვირაბებში – 100 მეტრზე, მაგრამ აუცილებლად ჰორიზონტალურ გვირაბში, მისი ნაპირიდან სულ ცოტა 10 მეტრის დაშორებით;
გ) 180-მდე დახრის კუთხის მქონე ფენის ლავებში (შრეებში) – 50 მეტრზე;
დ) 180 და მეტი დახრის კუთხის მქონე ფენების ლავებში (შრეებში) – 50 მეტრზე, მაგრამ არა უახლოეს 20 მეტრისა, შტრეკისა და ლავის შეუღლების ადგილიდან;
ე) კამერული ტიპის და ნახშირის მთელანების გამოსაღები სანგრევებიდან – 200 მეტრზე;
ვ) საფარე სანგრევებში – 50 მეტრზე, მაგრამ სავალი სასულედან არა უახლოეს 20 მეტრისა;
ზ) აღმავალ გვირაბებში, რომლებიც განკუთვნილია ნახშირის ან ფუჭი ქანის გატარებისათვის – 100 მეტრზე;
თ) ჭაურების (შურფების) ზედაპირიდან გაყვანისას – 50 მეტრზე.
2. ამფეთქებლისა და ხალხის თავშესაფრების, აგრეთვე, პოსტების განლაგების ადგილები განისაზღვრება პროექტით, პასპორტით ან ბურღვა-აფეთქების სამუშაოების სქემით. ამფეთქებლის საფარი უახლოესი პოსტიდან დაშორებული უნდა იყოს არანაკლებ 10 მეტრისა. დანარჩენი პოსტები ხალხის ადგილსამყოფელიდან – ასევე 10 მეტრით.
მუხლი 69🔗. სანგრევები და გვირაბები
1. ნახშირის ან შერეულ ფენებში ყრუ სანგრევებით (თუ მათი სიგრძე 100 მეტრს აღემატება) გვირაბების გაყვანის დროს, მაგისტრალური სადენები მუდმივად უნდა იყოს გაჭიმული სანგრევიდან ამფეთქებლის თავშესაფრამდე.
2. გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ (უეცარი გამოტყორცნების მხრივ საშიში ფენების გარდა) ფენებში, გვირაბების წმენდითი სანგრევები შეიძლება დაიყოს უბნებად. თითოეულ უბანში დამუხტვა და აფეთქება უნდა განხორციელდეს წინამდებარე უბანში საამფეთქებლო სამუშაოების დამთავრების, მონგრეული ნახშირის აწმენდის, გვირაბის გამაგრებისა და გაზის და ნახშირის მტვრის აფეთქების საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარების შემდეგ.
3. ნახშირისა და ფუჭ ქანებში სხვა გვირაბიდან მოსამზადებელი გამკვეთების გაყვანისას, როდესაც გამკვეთის სანგრევი შეუღლების ადგილს 5 მეტრით მიუახლოვდება, სამაგრის დაზიანების, ქანების ჩამოქცევის, მაგისტრალური სადენებისა და მილსადენების დაზიანების თავიდან აცილების მიზნით, სავალდებულოა შპურების სიღრმისა და მუხტების მასის შემცირება.
4. მოსამზადებელი გვირაბების ფუჭი ქანისა და შერეულ სანგრევებში, რომლებშიც ხდება საწვავი გაზების გამოყოფა, გამოიყენება მხოლოდ მყისი და მცირედ დაყოვნებული მოქმედების ელექტროდეტონატორები. დაყოვნების ჯამური სიდიდე 320 მწმ-ს არ უნდა აღემატებოდეს. დასაშვებია მუხტების კომპლექტების ცალ-ცალკე აფეთქება. ერთ სანგრევში ასაფეთქებელი კომპლექტების რიცხვი 3-ს არ უნდა აღემატებოდეს. ყოველი შემდეგი კომპლექტის დამუხტვა და აფეთქება უნდა განხორციელდეს წინა აფეთქების შედეგად მონგრეული ქანის აწმენდის და სამუშაოების უსაფრთხოდ წარმოებისათვის საჭირო ღონისძიებების გახორციელების შემდეგ.
5. ფუჭი ქანის სანგრევებში, როდესაც არ ხდება მეთანის გამოყოფა, დასაშვებია მყისი, მცირედ დაყოვნებული და დაყოვნებული მოქმედების ელექტროდეტონატორების გამოყენება. დაყოვნების დრო 2 წმ-ს არ უნდა აღემატებოდეს.
6. სანგრევებში, რომლებშიც ხდება გაზის ან ნახშირის მტვრის გამოყოფა (გარდა საყორე შტრეკების ზედა გამონგრევით გაყვანისას), გამოიყენება მცირედ დაყოვნებული მოქმედების ელექტროდეტონატორები. დაყოვნების ინტერვალი 40 მწმ-ს არ უნდა აღემატებოდეს; ქანების ზედა გამონგრევით საყორე შტრეკების გაყვანისას გამოიყენება მხოლოდ მყისიერი მოქმედების ელექტროდეტონატორები.
მუხლი 70🔗. შპურები და საცობები
1. აკრძალულია სხვადასხვა კლასის ან სხვადასხვა დასახელების ფეთქებადი ნივთიერების ერთ შპურში მოთავსება.
2. ნახშირის ან ფუჭი ქანის სანგრევებში შპურის მინიმალური სიღრმე 0,6 მეტრს არ უნდა აღემატებოდეს.
3. თუ მუხტი შედგება ფეთქებადი ნივთიერების ორი ან მეტი ვაზნისაგან, ისინი შპურში თავსდება ერთდროულად (ერთმანეთის მიყოლებით). ყველაზე ბოლოს – დამრტყმელი ვაზნა.
4. საცობ მასალად დასაშვებია თიხის, თიხისა და ქვიშის ნარევის, სითხის, აგრეთვე საწარმოს ტექნიკური ზედამხედველის მიერ ნებადართული სხვა მასალების გამოყენება.
5. ნახშირისა და ფუჭ ქანებში საამფეთქებლო სამუშაოების წარმოებისას (ყველა მასალისათვის) საცობის მინიმალური სიგრძე უნდა შეადგენდეს:
ა) თუ შპურების სიღრმე 0,6-1 მეტრია – შპურების სიღრმის ნახევარს;
ბ) შპურის ერთ მეტრზე მეტი სიღრმისას – 0,5 მეტრს;
გ) ჭაბურღილისებრი მუხტების აფეთქებისას – 1 მეტრს.
6. ფეთქებადი ნივთიერების მუხტის დაშორება უახლოესი გაშიშვლებული სიბრტყიდან აიღება არანაკლებ: ნახშირის ფენში – 0,5 მეტრი, ფუჭ ქანში – 0,3 მეტრი. ეს პირობები დაცული უნდა იყოს, აგრეთვე არაგაბარიტული ლოდების დამსხვრევის.
7. მოსაზღვრე შპურებს შორის მინიმალური მანძილების სიდიდე მოცემულია №10 ცხრილში.
ცხრილი №10
აფეთქების პირობები
მოსაზღვრე შპურებს შორის მინიმალურად დასაშვები მანძილები (მ) ფეთქებადი ნივთიერებების კლასის მიხედვით
II
III-IV
V
VI
ნახშირში
0,6
0,6
0,5
0,4
ფუჭ ქანში:
თუ ƒ<7
0,5
0,45
0,3
0,25
თუ ƒ=7–10
0,4
0,3
–
–
თუ ƒ>10
0,35
0,25
–
–
მუხლი 71🔗. მუხტების აფეთქება
1. თითოეულ ციკლში შპურები იმუხტება და ფეთქდება მხოლოდ: სანგრევის განიავების, მეთანშემცველობის დადგენის, მონგრეული ნახშირის აწმენდის, სანგრევსა და მის მიმდებარე გვირაბში არანაკლებ 20 მეტრის მანძილზე ატმოსფეროს აფეთქების საშიშროების საწინააღმდეგო ღონისძიებების გატარების შემდეგ. სანგ-რევის წინწაწევა ციკლში 2 მეტრს არ უნდა აღემატებოდეს.
2. ნახშირის ან შერეულ სანგრევებში აფეთქების წინ აუცილებელია ნახშირის მტვრის მორწყვა ან ინერტული მასალებით მოფიქალება. ეს სამუშაო ტარდება როგორც უშუალოდ სანგრევთან, ისე მიმდებარე გვირაბებში, სანგრევიდან 20 მეტრის მანძილზე. სანგრევის ორჯერადი აფეთქებისას მომდევნო შპურების აფეთქების წინ საჭიროა ხელახალი მორწყვა ან მოფიქალება.
3. შპურისებრი მუხტების აფეთქებით სამთო გვირაბების გაყვანისას სანგრევთან ატმოსფეროს აფეთქებისგან დაცვის ღონისძიებები ტარდება ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებული ინსტრუქციებისა და სახელმძღვანელო დოკუმენტების საფუძველზე.
4. ნახშირის, ფუჭი ქანების მასივების, ჭაბურღილისებრი მუხტების აფეთქებით ტორპედირებისათვის საჭირო სამუშაოები ხორციელდება ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებული ინსტრუქციებისა და სახელმძღვანელო დოკუმენტების შესაბამისად.
თავი XX. ნახშირის, ქანისა და გაზის უეცარი გამოტყორცნის მხრივ საშიში შახტები
მუხლი 72🔗. ზოგადი დამატებითი მოთხოვნები ნახშირის, ქანისა და გაზის უეცარი გამოტყორცნის მხრივ საშიში შახტებისათვის
1. ნახშირის, ქანისა და გაზის უეცარი გამოტყორცნის მხრივ საშიში შახტების მიმართ დამატებითი მოთხოვნები XIX თავში მოცემული დებულებების ანალოგიურია.
2. მეთანის ან ნახშირის უეცარი გამოტყორცნის მხრივ საშიშ შახტებში საამფეთქებლო სამუშაოები უნდა შესრულდეს მხოლოდ რყევითი აფეთქებებით. რყევითი აფეთქებები ტარდება:
ა) ჰორიზონტალური, დახრილი (ზევიდან ქვევით გაყვანისას) და აღმავალი (100 -მდე დახრილი) გვირაბების გასაყვანად, აგრეთვე, წმენდით სანგრევებში ნახშირის მოსანგრევად;
ბ) 0,1 მეტრზე მეტი სიმძლავრის ნახშირის ფენების გახსნისათვის;
გ) ნახშირის ფენების გახსნისათვის, თუ მიმდინარე პროგნოზებით დადგენილია გამოტყორცნის მაჩვენებლების საშიში მნიშვნელობები ან გახსნის წინ პროგნოზირება არ ხდება;
დ) 600 მეტრის სიღრმეზე ქვიშაქვების გახსნისას, თუ პროგნოზით დადგენილია, რომ ქვიშაქვები გამოტყორცნის მხრივ საშიშია ან გახსნის წინ პროგნოზირება არ ხდება;
ე) გვირაბების გაყვანისას გამოტყორცნის მხრივ საშიშ ქვიშაქვებში;
ვ) ნახშირის მასივების შრეებრივი და არაშრეებრივი (წინმსწრები) ტორპედირებისას.
3. ფენების გახსნისას, მოსამზადებელ და წმენდით სანგრევებში, რომლებშიც გამოტყორცნის წინააღმდეგ სხვა ხერხებია გამოყენებული, ნებადართულია სამუშაოები შესრულდეს რყევითი აფეთქებებისათვის გათვალისწინებული სამუშაო რეჟიმის დაუცველად.
4. უეცარი გამოტყორცნის მხრივ საშიშ ნახშირის ფენაში გვირაბის გაყვანისათვის, ბურღვა-აფეთქების სამუშაოების პასპორტებში გათვალისწინებული უნდა იყოს ნახშირის ერთდროული მონგრევა გვირაბის კვეთის მთლიან ფართობზე. თუ ერთი აფეთქების შემდეგ არ იქნა მიღწეული საჭირო კონფიგურაციის სანგრევი, გვირაბის კონტურამდე დაყვანის მიზნით აუცილებელია ჩატარდეს ხელმეორე რყევითი აფეთქება.
5. გეოლოგიური აშლილობის ზონებში აფეთქება ნახშირსა და ფუჭ ქანში ტარდება ერთდროულად.
6. აფეთქების მეთოდით შერეული სანგრევებით გვირაბების გაყვანისას, ფუჭი ქანის სანგრევი ნახშირისას უნდა ჩამორჩებოდეს არა უმეტეს 5 მეტრით. გვირაბების შერეული სანგრევებით გაყვანა ფუჭი ქანის წინასწარი მონგრევით ხორციელდება მხოლოდ 0,8 მეტრამდე სიმძლავრის ფენაში.
7. აკრძალულია რყევითი აფეთქებების შემდეგ სანგრევის საჭირო კონფიგურაციამდე დაყვანა ხელის დამრტყმელი ინსტრუმენტების საშუალებით.
8. თითოეული სანგრევისათვის, რომელშიც გამოიყენება რყევითი აფეთქებები, დგება და საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ მტკიცდება ინსტრუქცია, რომელშიც გათვალისწინებული უნდა იყოს ასეთი აფეთქებებისათვის საჭირო ტექნოლოგია და უსაფრთხოების დაცვისათვის საჭირო ღონისძიებების ნუსხა. ინსტრუქციაში გათვალისწინებული უნდა იყოს აგრეთვე ზედაპირზე მყოფი, რყევით აფეთქებებზე პასუხისმგებელი პირის სატელეფონო საუბრების მაგნიტოფონის ფირზე ჩაწერის აუცილებლობა.
9. ბურღვა-აფეთქების სამუშაოების პასპორტებსა და რყევითი აფეთქებების ინსტრუქციებს უნდა გაეცნოს შახტის ტექნიკური ზედამხედველი და შესაბამისი უბნების მუშები და დადასტურდეს ხელმოწერით.
10. რყევითი აფეთქების წესს და ამ სამუშაოთა შესრულებისათვის პასუხისმგებელ პირებს ამტკიცებს შახტის ხელმძღვანელი ბრძანებით. ექსპლუატაციაში არსებულ შახტებში, როცა ამ სამუშაოებს ასრულებს სპეციალიზებული შახტმშენებელი ორგანიზაცია, საჭიროა შახტმშენებელი და საექსპლუატაციო ორგანიზაციების ერთობლივი ბრძანება. რყევითი აფეთქებები რეგისტრირდება სპეციალურ ჟურნალში, რომლის ფორმას ამტკიცებს საწარმოს ხელმძღვანელი. რყევითი აფეთქების ადგილი და დრო (განცხადების სახით), აფეთქების დაწყებიდან არაუგვიანეს ერთი ცვლისა, უნდა ეცნობოს მიწისქვეშა გვირაბებში მომსახურე ყველა მუშაკს.
11. რყევითი აფეთქების მომზადებისა და ჩატარებისათვის შახტის ხელმძღვანელის ბრძანებით ინიშნება სანგრევში აფეთქების უშუალო ხელმძღვანელი, ხოლო მიწის ზედაპირზე – რყევითი აფეთქებისათვის პასუხისმგებელი პირი. რყევითი აფეთქების მომზადებას და ჩატარებას ხელმძღვანელობს იმ უბნის საინჟინრო-ტექნიკური პერსონალი, სადაც ამგვარი აფეთქებები ტარდება.
12. რყევით აფეთქებებს ასრულებს ამფეთქებელი ტექნიკური ზედამხედველის (უბნის უფროსის ან მისი მოადგილის) თანდასწრებით. ამფეთქებლებს და ტექნიკურ ზედამხედველს უნდა ჰქონდეთ საიზოლაციო თვითმაშველები და ინდივიდუალური გასანათებელი მოწყობილობა, რომლებშიც ჩამონტაჟებული უნდა იყოს მეთანის შემცველობის გადამწოდები.
13. რყევითი აფეთქების შემდეგ არა უადრეს 30 წუთისა, ტექნიკური ზედამხედველი და ამფეთქებლი ათვალიერებენ გვირაბსა და სანგრევს. ტექნიკური ზედამხედველი სანგრევის მიმართულებით უნდა მიდიოდეს ამფეთქებელზე 3 მეტრით წინ და ზომავდეს მაღაროს ატმოსფეროში მეთანის კონცენტრაციას. თუ მეთანის კონცენტრაცია 2% და მეტი აღმოჩნდა, ისინი ვალდებული არიან დაბრუნდნენ გვირაბში სუფთა ჰაერის ნაკადზე. ნახშირის ან გაზის შესაძლო გამოტყორცნის შემთხვევისათვის, შახტის ხელმძღვანელი წინასწარ ამტკიცებს გვირაბის დეგაზაციის ღონისძიებებს.
მუხლი 73🔗. სახიფათო ზონა
1. ქანების რყევითი აფეთქებით მონგრევისას საჭიროა სახიფათო ზონის განსაზღვრა. სახიფათო ზონა მოიცავს შახტის ყველა გვირაბს, რომლებიც განლაგებულია სანგრევიდან ჰაერის სავენტილაციო ნაკადის მიმართულებით, აგრეთვე სანგრევსა და ამფეთქებლის თავშესაფარს შორის განლაგებულ გვირაბებს.
2. რყევითი აფეთქებისას დამუხტვის წინ სახიფათო ზონის ყველა გვირაბში უნდა გამოირთოს ელექტროენერგია. ელექტროენერგიის ჩართვა დასაშვებია აფეთქების დასრულებისას გვირაბების ატმოსფეროში მეთანის კონცენტრაციის შემოწმების შემდეგ.
3. რყევითი აფეთქებების შესრულებისას დაუშვებელია ადგილობრივი განიავების ვენტილატორებისა და მეთანშემცველობის ავტომატური საზომი ხელსაწყოების, აგრეთვე ნახშირის ფენების გამოტყორცნის მხრივ საშიში ზონების კონტროლისათვის საჭირო გადამწოდების გამორთვა. სანგრევებში, რომლებშიც ელექტროენერგიის გამორთვა შეუძლებელია (მათი შესაძლო დატბორვის გამო), ძაბვა იხსნება საამფეთქებლო ქსელის მონტაჟის დაწყების წინ.
4. რყევითი აფეთქებების წინ ტექნიკურმა ზედამხედველმა უნდა შეამოწმოს სახიფათო ზონაში განლაგებული სავენტილაციო ქსელის გამართულობა. გაუმართაობის აღმოჩენის შემთხვევაში, სავენტილაციო დანადგარების მოწესრიგებამდე რყევითი აფეთქებების ჩატარება აკრძალულია.
მუხლი 74🔗. ფენების გახსნა და სანგრევები
1. რყევითი აფეთქებებით ნახშირის ფენების გახსნა, გარდა დიდი სიმძლავრის ციცაბო ფენებისა, წარმოებს გამხსნელი გვირაბის მთლიანი საპროექტო კვეთით. დიდი სიმძლავრის ფენების გახსნისას, აფეთქების მეთოდი გამოიყენება მხოლოდ ნახშირის ფენის გაშიშვლებისათვის (ფუჭი ქანის საცობის მონგრევისათვის).
2. ფენების გადაკვეთა ხორციელდება ნახშირის, ქანისა და გაზის უეცარი გამოტყორცნის მხრივ საშიში ფენებისათვის სამთო სამუშაოების უსაფრთხოდ წარმოების ინსტრუქციის შესაბამისად.
3. უშუალოდ ნახშირის ფენის წინ ფუჭი ქანის საცობის ლიკვიდაცია წარმოებს ერთჯერადი აფეთქებით.
4. გამხსნელი გვირაბის სანგრევში რყევითი აფეთქების რეჟიმი მოქმედებაში შედის ნახშირის ფენამდე 4 მეტრი მანძილით მიახლოებისას და შესაძლებელია მოიხსნას ნახშირის ფენის გადაკვეთის ადგილიდან სანგრევის 4 მეტრით დაშორების შემდეგ.
5. ნახშირის ფენის გახსნა სრულდება შემდეგი თანამიმდევრობით: გამხსნელი გვირაბის სანგრევის მიახლოება ფენასთან, ფენის გაშიშვლება და გადაკვეთა, ფენიდან დაშორება გადაკვეთის შემდეგ.
6. სანგრევში, სადაც გათვალისწინებულია რყევითი აფეთქებების შესრულება, წინმსწრები შპურები ან ჭაბურღილები (რომლებიც დამუხტვისათვის არ არის განკუთვნილი) რყევითი აფეთქებების წინ, დასამუხტ შპურებზე 1 მეტრზე მეტ სიღრმეზე ივსება თიხით ან სხვა არასაწვავი მასალით. წინმსწრებ შპურებში (ჭაბურღილებში) მუხტების აფეთქება აკრძალულია.
7. რყევითი აფეთქებების შესასრულებლად მოსამზადებელი გვირაბების სანგრევებთან სპეციალური კაბელებით მიიყვანება მუდმივი ელექტროსაამფეთქებლო მაგისტრალი.
8. ნახშირისა და შერეულ სანგრევებში, აგრეთვე უეცარი გამოტყორცნების მხრივ საშიშ ქანებში მუხტების ინიციირება დასაშვებია მხოლოდ მცირედ დაყოვნებული მოქმედების ელექტროდეტონატორებით. დაყოვნების დრო 220 მწმ-ს არ უნდა აღემატებოდეს. ქანების გახსნისას, მათ გაშიშვლებამდე ელექტროდეტონატორების დაყოვნების დრო 320 მწმ-ს არ უნდა აღემატებოდეს.
9. ქანების რყევითი აფეთქებებით გახსნისას:
ა) მუხტების ინიციირებისათვის გამოიყენება მყისი ან მცირედ დაყოვნებული ელექტროდეტონატორები;
ბ) განწერტებული მუხტების აფეთქებისას შპურის ძირზე მოთავსებული მუხტის დაყოვნების სიდიდე მეტი უნდა იყოს, ვიდრე შპურის პირთან მოთავსებული მუხტისა;
გ) III და IV კლასის ფეთქებადი ნივთიერებების გამოყენებისას, განწერტებულ მუხტებს შორის საცობის სიგრძე 0,75 მეტრზე, ხოლო შპურის პირთან მოთავსებული მუხტის მასა 1,2 კგ-ზე ნაკლები უნდა იყოს. II კლასის ფეთქებადი ნივთიერებების გამოყენებისას, შესაბამისად – 1,1 მეტრი და 1 კგ.
10. ფენების გაშიშვლება და მათი გადაკვეთა ბურღვა-აფეთქების მეთოდით ხორციელდება, თუ ფუჭი ქანის სისქე ნორმალის მიმართულებით გვირაბის სანგრევსა და ციცაბო ფენას შორის 2 მეტრზე მეტია, ხოლო დამრეც და დახრილ ფენებში – 1 მეტრზე მეტი.
11. ნახშირის ფენის ჰიდროგამორეცხვის შემდეგ, ციცაბო ფენების წინ (მათ გაშიშვლებამდე) ფუჭი ქანის საცობის სისქე გამხსნელი გვირაბის სანგრევსა და გამორეცხილ სიბრტყეს შორის უნდა შეადგენდეს არანაკლებ 1,2 მეტრს. ჰიდროგამორეცხვის შემდეგ ფუჭი ქანის საცობის სალიკვიდაციოდ, უკანასკნელად ასაფეთქებელი მუხტებისათვის განკუთვნილი შპურები იბურღება ისე, რომ მათი ბოლოები გამორეცხილი სიბრტყიდან 0,5 მეტრით იყოს დაშორებული.
12. გამოტყორცნის მხრივ საშიშ ფენებში, როცა გვერდითი ქანები სუსტია, მოსამზადებელი გვირაბების სანგრევებში რყევითი აფეთქებები ხორციელდება წინმსწრები სამაგრის გამოყენებით. ბურღვა-აფეთქებითი სამუშაოების პასპორტებში ზედა რიგის შპურები უნდა განლაგდეს წინმსწრები სამაგრიდან არანაკლებ 0,5 მეტრის მანძილზე.
13. გვირაბების სანგრევებში, რომლებიც ნიავდება განკერძოებულად, მაგრამ განლაგებულია ისე, რომ ერთ-ერთ მათგანში მუხტების აფეთქებამ შესაძლოა გამოიწვიოს სხვა სანგრევებთან მიმავალი ელექტროსაამფეთქებლო ქსელის დაზიანება, რყევითი აფეთქებები ტარდება:
ა) ყველა სანგრევში დენის იმპულსის ერთდროული მიწოდებით;
ბ) სხვადასხვა დროს მიწოდებით, თუ ყოველი მომდევნო სანგრევის დამუხტვა და აფეთქება ხორციელდება წინა სანგრევში მუხტების აფეთქებისა და საამფეთქებლო სამუშაოების უსაფრთხოდ წარმოების უზრუნველყოფის სათანადო ღონისძიებების განხორციელების შემდეგ.
14. ნახშირის ფენაში რყევითი აფეთქებებისათვის განკუთვნილი შპურები იბურღება ბრუნვითი ბურღვის ხერხით. ფუჭ ქანებში დასაშვებია დარტყმითი და დარტყმა-ბრუნვითი ბურღვის ხერხის გამოყენება.
თავი XXI. სამთო დარტყმების მხრივ საშიში ფენები (ქანები)
მუხლი 75🔗. დამატებითი მოთხოვნები სამთო დარტყმების მხრივ საშიში ფენებისათვის (ქანებისათვის)
1. სამთო დარტყმების მხრივ საშიში ფენის უბნები უსაფრთხო მდგომარეობამდე მიიყვანება ქვაბისებრი მუხტების აფეთქების საშუალებით. ეს სამუშაო უნდა შესრულდეს შემდეგი თანამიმდევრობით:
ა) სამთო დარტყმების საფრთხის ხარისხის შეფასება;
ბ) ქვაბისებრი მუხტის აფეთქების პარამეტრების (შპურების სიღრმე, მუხტის მასა, შპურებს შორის მანძილი) განსაზღვრა;
გ) ქვაბისებრი აფეთქების ეფექტიანობის შეფასება.
2. წინა პუნქტით გათვალისწინებული სამუშაოები ნახშირის შახტებისათვის ხორციელდება ტექზედამ-ხედველობასთან შეთანხმებული და საწარმოს ხელმძღ-ვანელის მიერ დამტკიცებული, სამთო დარტყმების მხრივ საშიშ შახტებში სამუშაოების უსაფრთხოდ წარმოების ინსტრუქციის შესაბამისად.
3. ქვაბისებრი აფეთქებები ხორციელდება საწარ-მოს ხელმძღვანელის მიერ დამტკიცებული სპეციალური პროექტის მიხედვით.
4. გვირაბის შემხვედრი სანგრევებით გაყვანის დროს, მათი ერთმანეთთან 15 მეტრით მიახლოებისას ერთ-ერთ სანგრევში სამუშაოები უნდა შეჩერდეს.
5. 10 მეტრამდე სიგრძის ჭაბურღილებში ქვაბისებრი აფეთქებებისას საცობის სიგრძე განისაზღვრება პროექტით. მისი სიგრძე ჭაბურღილის სიგრძის ნახევარს უნდა შეადგენდეს. 10 მეტრზე მეტი სიგრძის ჭაბურღილებში საცობის სიგრძე 5 მეტრზე მეტი უნდა იყოს. ჰიდროსაცობების გამოყენების შემთხვევაში შპურები, მათი პირიდან ერთი მეტრის სიგრძეზე თიხით უნდა ამოივსოს.
თავი XXII. ნავთობის შახტები
მუხლი 76🔗. დამატებითი მოთხოვნები ნავთობის შახტებისათვის
1. ნავთობის შახტებში საამფეთქებლო სამუშაოების წარმოება დასაშვებია:
ა) მხოლოდ ისეთ სანგრევებში, რომლებიც ნიავდება ჰაერის სუფთა ნაკადით, ხოლო ფეთქებადი გაზების კონცენტრაცია „ნავთობის საბადოების შახტური მეთოდებით დამუშავების უსაფრთხოების წესებში“ მითითებული ნორმების ფარგლებშია;
ბ) არანაკლებ III კლასის ფეთქებადი ნივთიერებების გამოყენებით;
გ) მუხტების მყისი და მცირედ დაყოვნებული მოქმედების დამცავი ელექტროდეტონატორების გამოყენებით. მცირედ დაყოვნებული ელექტროდეტონატორების დაყოვნების დრო არ უნდა აღემატებოდეს 220 მწმ-ს.
დ) პროდუქტიულ ფენაში დამცავი გარემოს გამოყენებით.
2. საამფეთქებლო სამუშაოები ხორციელდება ტექნიკური ზედამხედველი პირის თანდასწრებით.
3. უშუალოდ შპურების დამუხტვისა და მუხტების აფეთქების წინ, როგორც ტექნიკურმა ზედამხედველმა, ასევე ამფეთქებელმა სანგრევთან, მის მიმდებარე გვირაბებში 20 მეტრის მანძილზე და ამფეთქებლის თავშესაფარში უნდა გაზომონ ფეთქებადი გაზების შემცველობა.
4. პროდუქტიულ ფენაში საამფეთქებლო სამუშაოების შესრულებისას ტექნიკური ზედამხედველი ვალდებულია საამფეთქებლო სამუშაოების ნებართვის შესახებ ადგილზე გააკეთოს ჩანაწერი ამფეთქებლის განწეს-საგზურში.
5. აკრძალულია ისეთი შპურების დამუხტვა, რომლებიდანაც მსუბუქი ნავთობი ან გაზი გამოიყოფა. ეს შპურები თიხით უნდა ამოივსოს. სანგრევში და მის მიმდებარე გვირაბებში 20 მეტრის მანძილზე მსუბუქი ნავთობის ნაჟონი უნდა მოშორდეს და უნდა დაიფაროს ქვიშით.
6. დამუხტვის პირობები, ფეთქებადი ნივთიერებების მასა და საცობის სიგრძე უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:
ა) პროდუქტიულ ფენაში შპურის სიღრმე უნდა იყოს 1 მეტრზე მეტი;
ბ) 1-დან 1,5 მეტრამდე სიღრმის შპურები ფეთქებადი ნივთიერებით ივსება შპურის სიგრძის არა უმეტეს ნა-ხევრისა. დარჩენილი ნაწილი ივსება საცობი მასალით;
გ) 1,5 მეტრზე მეტი სიგრძის შპურებში ფეთქებადი ნივთიერებით ივსება მათი სიგრძის არა უმეტეს 2/3-ისა. დარჩენილი ნაწილი ივსება საცობი მასალით;
დ) ფეთქებადი ნივთიერების ვაზნები შპურში ეწყობა 70-ე მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად;
ე) სანგრევში რამდენიმე გაშიშვლებული სიბრტყის არსებობისას, უმცირესი წინაღობის ხაზი თითოეული გაშიშვლებული სიბრტყის მიმართ, პროდუქტიულ ფენში 0,5 მეტრზე ნაკლები არ უნდა იყოს. ფუჭ ქანში დასაშვებია 0,3 მეტრი;
ვ) მოსაზღვრე შპურებს შორის მანძილები უნდა შეესაბამებოდეს 70-ე მუხლის მე-7 პუნქტში მოცემულ მოთხოვნებს.
7. პროდუქტიული ფენის ყველა სანგრევი აღჭურვილი უნდა იყოს ორი სარწყავი მოწყობილობით, რომლებიც მიერთებულია ხანძარსაწინააღმდეგო წყალსადენთან, სანგრევიდან არა უმეტეს 8 მეტრის მანძილზე. წყალგამფრქვევები მოქმედებაში მოდის მუხტების აფეთქებამდე 5 წუთით ადრე.
თავი XXIII. სამთამადნო და არამადნეული მრეწველობის გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიში ობიექტები (მაღაროები, შახტები, გვირაბები და სხვა)
მუხლი 77🔗. დამატებითი მოთხოვნები სამთამადნო და არამადნეული მრეწველობის გაზისა და მტვრის მხრივ საშიში ობიექტებისათვის
მადნეული და არამადნეული მრეწველობის ობიექტებზე, გაზისა და მტვრის აფეთქების მხრივ საშიშ მაღაროებში საამფეთქებლო სამუშაოები უნდა განხორციელდეს ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებული, უსაფრთხოების სპეციალური ღონისძიებების (ინსტრუქციების) შესაბამისად.
კარი V. დამატებითი მოთხოვნები სპეციალური საამფეთქებლო სამუშაოების წარმოებისას მიწის ზედაპირზე განლაგებულ ობიექტებზე, წყალქვეშ, ლითონებზე
თავი XXIV. დამატებითი მოთხოვნები სპეციალური საამფეთქებლო სამუშაოების წარმოებისას მიწის ზედაპირზე განლაგებული ობიექტებისათვის
მუხლი 78🔗. ზოგადი დამატებითი მოთხოვნები მიწის ზედაპირზე განლაგებული ობიექტებისათვის
1. განსაკუთრებელი დანიშნულების (ობიექტები მაიონებელი გამოსხივების წყაროებითა და დანადგარებით, ელექტროსადგურები, რკინიგზები და საავტომობილო გზები, წყლით სავალი გზები, ელექტროგადაცემის ხაზები, ქვესადგურები, ქარხნები, რკინიგზის სადგურები, პორტები, ნავმისადგომები, მიწისქვეშა ნაგებობები, სატელეფონო ხაზები) ობიექტების სიახლოვეს საამფეთქებლო სამუშაოები ხორციელდება დაინტერესებულ ორგანიზაციებთან შეთანხმების საფუძველზე.
2. საამფეთქებლო სადგური საშიში ზონის გარეთ უნდა განლაგდეს. იმ შემთხვევაში, თუ ეს შეუძლებელია, უნდა მოეწყოს სპეციალური თავშესაფრები (ბლინდაჟები და ა.შ.), რომელთა განლაგების ადგილები განისაზღვრება პროექტით ან პასპორტით.
3. ხელოვნური ან ბუნებრივი თავშესაფრები ისე უნდა მოეწყოს, რომ საიმედოდ დაიცვას საამფეთქებლო სამუშაოების შემსრულებლები როგორც აფეთქების ტალღის, ისე შხამიანი გაზების ზემოქმედებისაგან. თავშესაფრებთან მისასვლელი გზები არ უნდა იყოს ჩახერგილი.
4. თუ ასაფეთქებლად მომზადებული მუხტები განლაგებულია აღმოსაჩენად რთულ ადგილებზე (ბუჩქნარი და ა.შ.), ხოლო მათი აფეთქება გათვალისწინებულია ცეცხლოვანი ხერხით, მუხტებთან უნდა დაიდგას განმასხვავებელი ნიშნები.
მუხლი 79🔗. ჭაბურღილისებრი, ქვაბისებრი და კამერული მუხტები
1. ჯგუფის (ბოლიანი დენთის გარდა) ფეთქებადი ნივთიერებების და სადეტონაციო ზონრების გამოყენებით ჭაბურღილისებრი მუხტებით ქანების მონგრევისას ნებადართულია საცობი მასალების თვითმცლელი ავტომანქანებით მიზიდვა. ავტომანქანები აღჭურვილი უნდა იყოს ნაპერწკალსაქრობებით და ცეცხლსაქრობებით.
2. ცეცხლოვანი საბურღი დანადგარის საშუალებით გაბურღილი ჭაბურღილები იმუხტება ბურღვის დამთავრებიდან არა უადრეს 24 საათისა.
მუხლი 80🔗. საამფეთქებლო სამუშაოები სეისმოდაზვერვისას
1. მუშაობის პროცესში საამფეთქებლო სადგურის პუნქტში დაიშვება მხოლოდ ის პერსონალი, რომე-ლიც უშუალოდ ასრულებს საამფეთქებლო სამუ-შაოებს, აგრეთვე, სატრანსპორტო საშუალების მძღოლი და პირები, რომლებიც აკონტროლებენ საამფეთქებლო სამუშაოების შესრულებას.
2. საამფეთქებლო სამუშაოების შესრულების პროცესში კავშირისათვის განკუთვნილი რადიოსადგური იდგმება ავტომობილის ძარის სპეციალურ ნაკვეთურში. აკრძალულია ამ ნაკვეთურში ელექტროდეტონატორების შენახვა და გადაზიდვა.
3. ნაკვეთურში, სადაც რადიოსადგურია, დასაშვებია ელექტროსაამფეთქებლო მაგისტრალის გატარება, თუ ელექტრომაგისტრალისათვის გამოყენებულია ორსადენიანი ეკრანირებული კაბელი და ეკრანი წინასწარ ჩამიწებულია.
4. აკრძალულია საამფეთქებლო და მომენტური მაგისტრალისათვის ან სატელეფონო კავშირისათვის სადენების გამოყენება აპარატურასთან ჩასართავი სპეციალური ჩანგლების გარეშე (შეცდომით ჩართვის თავიდან აცილების მიზნით).
5. საამფეთქებლო პუნქტში ასაფეთქებელი სამუშაოების ჩატარებისას დასაშვებია მხოლოდ ერთი ელექტროსაამფეთქებლო მაგისტრალის გამოყენება.
6. მომენტური მაგისტრალი გარეგნულად თვალნათლივ უნდა განსხვავდებოდეს ელექტროსაამფეთქებ-ლო მაგისტრალისაგან.
7. მდგრად ქანებში გაბურღილი ჭაბურღილები, რომლებიც დამუხტულია საცობის გარეშე, აფეთქების მომენტამდე მუდმივი დაცვის ქვეშ უნდა იმყოფებოდეს.
8. საბურღი ინსტრუმენტების, ლატნების და სხვა საბიძგებელი საგნების გამოყენება ჭაბურღილებში მუხტების ჩასაშვებად აკრძალულია.
9. მუხტების ჩაშვების წინ ჭაბურღილების დაშაბლონება განისაზღვრება პროექტით.
10. თუ მუხტმა ვერ მიაღწია ჭაბურღილის ძირამდე, აუცილებელია მისი უკან ამოღება. თუ ეს შეუძლებელი გახდა, იგი უნდა აფეთქდეს ჩვეულებრივი ხერხით.
11. ერთეული ჭაბურღილების აფეთქებისას, ამფეთქებლის ჭაბურღილის პირთან მისვლის დრო ლიმიტირებული არ არის.
12. აკრძალულია ნამტყუნები ჭაბურღილის გადაბურღვა იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ნამტყუნები მუხტი აფეთქებულია.
13. წყლის აუზებში სეისმოდაზვერვის სამუშაოების შესრულებისას ფეთქებადი ნივთიერებების გამოყენება დასაშვებია დაინტერესებულ ორგანიზაციებთან და ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებული სპეციალური პროექტის მიხედვით.
მუხლი 81🔗. გასაგანიერებელი და საამფეთქებლო სამუშაოები ნავთობიან, გაზიან და წყლიან ჭაბურღილებში
1. აფეთქების ადგილებზე შეტანილი ფეთქებადი ნივთიერებები, გასაგანიერებელი და საამფეთქებლო აპარატურა ინახება სპეციალურად გამოყოფილ ადგილებზე. თუ ფეთქებადი ნივთიერებები, გასაგანიერებელი და საამფეთქებლო აპარატურა ინახება დასამუხტ სახელოსნოში (პერფორატორული სადგურის ლაბორატორიაში), იგი უნდა განლაგდეს ჭაბურღილის პირიდან არანაკლებ 20 მეტრის მოშორებით.
2. აკრძალულია ქარხნული წესით დამზადებული ფეთქებადი ნივთიერებების მუხტების, გასაგანიერებელი და საამფეთქებლო აპარატურის სამუშაო ადგილებზე დაშლა.
3. გასაგანიერებელი და საამფეთქებლო აპარატურის აღჭურვა და დამუხტვა ხორციელდება მათი გამოყენების ინსტრუქციების შესაბამისად:
ა) გადასაადგილებელ დასამუხტ სახელოსნოებში, პერფორატორული სადგურების ლაბორატორიებში;
ბ) სპეციალურად მოწყობილ ნაგებობებში (ჯიხური და სხვ.), რომლებიც ჭაბურღილიდან დაშორებული უნდა იყოს არანაკლებ 20 მეტრით;
გ) ღია მოედნებზე, რომლებიც მომზადებულია ნებისმიერ ამინდში სამუშაოდ.
4. საამფეთქებლო ვაზნები, ელექტროდეტონატორები, ელექტროსაალებლები, დამუხტული გასაგანიერებელი და საამფეთქებლო აპარატურა სატრანსპორტო საშუალებებზე ისე უნდა იყოს მოთავსებული, რომ გამოირიცხოს მათი სადენების შეხება ლითონის საგნებთან და ნაგებობებთან.
5. გასაგანიერებელი აპარატებისათვის განკუთვნილი ელექტროსაალებლები მოწმდება ქსელის მთლიანობასა და ხიდების ელექტრულ წინააღმდეგობაზე:
ა) აპარატში მოთავსებამდე;
ბ) აპარატში მოთავსების შემდეგ;
გ) ჭაბურღილში, აფეთქების წინ.
6. ჭაბურღილების ტორპედირებისათვის გამოიყენება საქარხნო დამზადების ტორპედოები. აუცილებლობის შემთხვევაში დასაშვებია გამოყენებულ იქნეს სათანადო წესით დამტკიცებული პროექტის მიხედვით ადგილზე დამზადებული ტორპედოები.
7. ტორპედოები იმუხტება ჭაბურღილში მოსამზადებელი სამუშაოების დამთავრების და მათი შაბლონით გამოცდის შემდეგ.
8. 10 კგ-ზე მეტი მასის დამუხტული გასაგანიერებელი და საამფეთქებლო აპარატების ხელით გადატანისას აუცილებელია გამოყენებულ იქნეს სპეციალური სამარჯვები.
9. გასაგანიერებელ და საამფეთქებლო აპარატებში ინიციირების საშუალებები თავსდება ჭაბურღილში აპარატის ჩაშვების წინ, უშუალოდ ჭაბურღილის პირთან. გასაგანიერებელ და საამფეთქებლო აპარატებში მაინიციირებელი საშუალებების მოთავსება დასაშვებია პერფორატორული სადგურების ლაბორატორიებში (გადასაადგილებელ სამუხტავ სახელოსნოებში). ასეთ შემთხვევაში აუცილებელია აპარატის შემთხვევითი აფეთქების საწინააღმდეგო მაბლოკირებელი მოწყობილობის გამოყენება.
10. აკრძალულია გასაგანიერებელი და საამფეთქებლო აპარატების ჭაბურღილებში ჩაშვება ჭაბურღი-ლის წინასწარი დაშაბლონების გარეშე. ამავე დროს, აუცილებელია საბურღი ხსნარის ჰიდროსტატიკური წნევის და ტემპერატურის წინასწარი გაზომვა.
11. ჭაბურღილებში გასაგანიერებელი და საამფეთქებლო სამუშაოების ჩატარება აკრძალულია შემდეგ პირობებში:
ა) ქარბუქის, ჭექა-ქუხილის და ძლიერი ნისლის (50 მეტრზე ნაკლები ხილვადობისას) დროს;
ბ) ხსნარების დამაგაზიანებელ და შთამნთქმელ მშრალ ჭაბურღილებში მექანიკური საზეთურების გამოყენების გარეშე.
12. გასაგანიერებელი და საამფეთქებლო აპარატების ჩაშვება და ამოტანა ხორციელდება ელექტროსაამფეთქებლო მაგისტრალის სადენების ბოლოების სრული იზოლაციის შემდეგ.
13. 50 კგ-ზე მეტი მასის ან 2 მეტრზე მეტი სიგრძის მქონე გასაგანიერებელი და საამფეთქებლო აპარატები ჭაურის პირიდან უნდა აიწიოს და ჩაეშვას ამწე მექანიზმების საშუალებით.
14. თუ გასაგანიერებელი ან საამფეთქებლო აპარატი ვერ ჩაეშვა აფეთქებისათვის განსაზღვრულ დონემდე, ის ამოღებულ უნდა იქნეს ჭაბურღილიდან. აპარატების ამოღებისას, ჭაბურღილის პირთან ყოფნის უფლება აქვს მხოლოდ საამფეთქებლო სამუშაოების შემსრულებლებს და ამწე მექანიზმებზე მომუშავე პერსონალს.
15. გამოუყენებელი, გასაგანიერებელი და საამფეთქებლო აპარატები ბრუნდება დასამუხტ სახელოსნოში.
16. საზღვაო ჭაბურღილებში გასაგანიერებელ-საამფეთქებლო სამუშაოები ხორციელდება ამინდის საიმედო პროგნოზის შემდეგ.
17. ქარის სიჩქარისა და ზღვის ღელვის პარამეტრები განისაზღვრება საბურღი დანადგარებისა და მომუშავე პერსონალის, ასაფეთქებელი მასალების და საკაროტაჟეპერფორატორული სადგურების, გადასატანი სატრანსპორტო საშუალებების ტექნიკური მახასიათებლების შესაბამისად. ღელვის შესახებ გაფრთხილებისთანავე ჭაბურღილში ჩაშვებული გასაგანიერებელი (საამფეთქებლო) აპარატები დაუყოვნებლივ ფეთქდება, მიუხედავად იმისა, თუ რა დონეზე იყო ჩაშვებული ამ პერიოდისათვის.
მუხლი 82🔗. ჭაბურღილებზე ხანძრის ჩაქრობისათვის საჭირო საამფეთქებლო სამუშაოები
ნავთობის ან გაზის ჭაბურღილიდან ამოტყორცნისას გაჩენილი ხანძრის ჩაქრობა აფეთქებების საშუალებით ხორციელდება სამუშაოთა უსაფრთხო წარმოების საექსპერტო ორგანიზაციასთან შეთანხმებული ინსტრუქციების შესაბამისად.
მუხლი 83🔗. საამფეთქებლო სამუშაოები ჭაობებში
1. ჭაობებში საამფეთქებლო სამუშაოების პროექტში გათვალისწინებული უნდა იყოს საწვავი გაზების აფეთქების საწინააღმდეგო ღონისძიებები.
2. ცეცხლოვანი ხერხი დასაშვებია მხოლოდ ერთეული მუხტების აფეთქებისას.
3. ელექტროდეტონატორებით და კაფსულ-დეტონატორებით აფეთქებისას აუცილებელია სპეციალურ-გარსაცმიანი დამრტყმელი ვაზნების გამოყენება, რათა დეტონატორზე საცობით დაწოლის წნევა არ გადაეცეს.
4. სადეტონაციო ზონრით აფეთქებისას ჭაბურღილები (შპურები) შეიძლება დაიმუხტოს უშუალოდ ბურღვის მიყოლებით. ჭაბურღილში (შპურში) ერთმანეთის მიყოლებით თავსდება ორი უდეტონატორო ვაზნა.
5. წყლიან პირობებში ელექტროსაამფეთქებლო ქსელის მონტაჟისას გამოიყენება მხოლოდ საანტენო სადენები.
მუხლი 84🔗. არხების და თხრილების შექმნა აფეთქებით
1. სატრანშეო მუხტების ფორმირებისას ექსკავატორსა (ტრანშეამთხრელსა) და ტრანშეაში ფეთქებადი ნივთიერებების ჩამლაგებელ ამწეს შორის მანძილი უნდა შეადგენდეს ექსკავატორის ამოჩამჩვის (შემობრუნების) და ამწის შემობრუნების რადიუსების ჯამის სულ ცოტა 1,1-ს, ხოლო მანძილი ამწესა და დაცობაზე მომუშავე ბულდოზერს შორის – ამწის შემობრუნების რადიუსის 1,1-ს.
2. თუ დამუხტვა ერთ დღეზე მეტ ხანს გრძელდება, წრფივი მუხტების გამოყენებისას დამრტყმელი ვაზნები ეწყობა აფეთქების დღეს.
3. რთულ სამთო-გეოლოგიურ პირობებში (მცურავი, ჩამოქცევადი ქანები და ა.შ.) სადეტონაციო ზონრით ჯგუფის (ბოლიანი დენთების გარდა) ფეთქებადი ნივთიერებების მუხტების აფეთქებისას, წაგრძელებული, ჰორიზონტალური მუხტების (სატრანშეო და სახვრელე) ჩალაგება ნებადართულია გვირაბის გაყვანის მიყოლებით. დამუხტვა მრავალჩამჩიან ექსკავატორს უნდა ჩამორჩებოდეს არანაკლებ 5 მეტრით, ერთჩამჩიანს – 10 მეტრით.
მუხლი 85🔗. შენობა-ნაგებობების, საფაბრიკო მილების ნგრევა და ფუნდამენტების რღვევა
1. საამფეთქებლო სამუშაოების პროექტში, სხვა საკითხებთან ერთად ნაჩვენები უნდა იყოს დასანგრევი ობიექტის გადაწოლის მიმართულება, აგრეთვე, მისი არასრული ნგრევის შემთხვევაში – ჩასატარებელი ღონისძიებების ნუსხა.
2. აკრძალულია დასანგრევი ობიექტის მასივის გახსნილ სიცარიელეში, ნაპრალში შპურების დამუხტვა და აფეთქება.
3. პირველი სიგნალი გაიცემა ელექტროდეტონატორებიანი დამრტყმელი ვაზნების ჩაწყობის წინ, სადეტონაციო ზონრით აფეთქებისას – საამფეთქებლო ქსელის მონტაჟის დაწყების წინ. სიგნალი „გასაყრისი“ გაიცემა მხოლოდ აფეთქებებზე პასუხისმგებელი ტექნიკური ზედამხედველის ბრძანებით, ამფეთქებელთან ერთად აფეთქების ადგილის დათვალიერების შემდეგ.
4. საშიშ ზონაში, წნევის ქვეშ არსებულ ქვაბებში, მილსადენებში და სხვა ობიექტებზე საჭიროა წნევის დადაბლება იმ ორგანიზაციების მიერ დადგენილ ზღვრამდე, რომლებიც ექსპლუატაციას უწევენ ამ ობიექტებს.
მუხლი 86🔗. სატყეო სამუშაოები
1. აკრძალულია აფეთქებისთვის მომზადებული მუხტებიანი კუნძების ბურღვა.
2. ცეცხლოვანი აფეთქების მეთოდით კუნძების ამოძირკვის ან რამდენიმე ამფეთქებლის მიერ ტყის მოჭრის სამუშაოების შესრულებისას უფროსი ამფეთ-ქებელი ვალდებულია თითოეულ მათგანს მიუთითოს მოძრაობის მიმართულება.
3. კუნძების ამოძირკვისა და ტყის მოჭრის სამუშაოების ჩატარებისას, საკონტროლო მილაკი ყველა შემთხვევაში ამნთები მილაკის ცეცხლგამტარ ზონარზე 85 სმ-ით ნაკლები არ უნდა იყოს. თუ სამუშაოები ტარდება უსწორმასწორო ადგილებზე ან ბარდებში, ეს ზომა 1 მეტრამდე უნდა გაიზარდოს.
4. შეყინული შეშის ან გაქერქილი მორების აფეთქებისას გამოიყენება მხოლოდ დამცავი ფეთქებადი ნივთიერებები. ამასთან, აუცილებელია შემდეგი პირობების დაცვა:
ა) ინიციირების საშუალებებად ელექტროდეტონატორების გამოყენება;
ბ) აფეთქების დაწყებამდე ხანძარსაწინააღმდეგო ღონისძიებების შესრულება.
5. ტყის დაცურებისას ხერგილების აფეთქებით გახსნის წესს ადგენს საამფეთქებლო სამუშაოების ხელმძღვანელი.
6. აფეთქების მეთოდით ტყის ხანძრის წინააღმდეგ ბრძოლა წარმოებს საამფეთქებლო სამუშაოების უსაფრთხოდ შესრულების, ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებული ინსტრუქციის შესაბამისად.
7. ტყის ხანძრის ლიკვიდაციისათვის ფეთქებადი მასალების ჩამოყრა თვითმფრინავებიდან და ვერტმფრენებიდან დასაშვებია იმ პირობით, თუ ისინი მოთავსებულია სპეციალურ კონტეინერებში.
8. ტორფიან საფარზე ხანძრის ლიკვიდაციისათვის აფეთქებები სრულდება ხანძრის ზოლიდან არაუახლოეს 10 მეტრისა.
მუხლი 87🔗. გაფხვიერების სამუშაოები
1. აკრძალულია თხევადი ნიტროეთერების შემცველი ფეთქებადი ნივთიერებების გამოყენება შეყინული მადნის, ნახშირის, მადნის კონცენტრატების, ლითონის ბურბუშელის გაფხვიერებისათვის. ლითონის ბურბუშელის გაფხვიერებისათვის ელექტრული აფეთქება დაუშვებელია. ამონიუმის გვარჯილაზე დამზადებული მინერალური სასუქების აფეთქებით გაფხვიერება დაუშვებელია.
2. სუფრის მარილის გაფხვიერება დასაშვებია მხოლოდ ქაღალდის გარსაცმიანი კაფსულდეტონატორების გამოყენებით.
მუხლი 88🔗. საამფეთქებლო სამუშაოები მაღალმთიან რაიონებში და მთაგორიან ადგილებზე
მაღალმთიან და მთაგორიან ადგილებზე საამფეთქებლო სამუშაოები ხორციელდება საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ დამტკიცებული და ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებული ინსტრუქციების შესაბამისად.
მუხლი 89🔗. საამფეთქებლო სამუშაოები მაგისტრალური მილსადენების დასაცავ ზონებში
1. საამფეთქებლო სამუშაოები ღია ან დახურული (ჩაღრმავებული) მაგისტრალური მილსადენების დასაცავ ზონაში ხორციელდება იმ ორგანიზაციის წერი-ლობითი თანხმობით, რომელიც ექსპლუატაციას უწევს აღნიშნულ მილსადენს. ამისათვის საამფეთქებლო სამუშაოების შემსრულებელი ორგანიზაცია შესათანხმებლად წარადგენს პროექტს. პროექტი სრულად უნდა პასუხობდეს წესებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს.
თავი XXV. დამატებითი მოთხოვნები ყინულის აფეთქებისა და წყალქვეშა საამფეთქებლო სამუშაოების წარმოებისას
მუხლი 90🔗. ზოგადი დამატებითი მოთხოვნები ყინულის აფეთქებისა და წყალქვეშა საამფეთქებლო სამუშაოების წარმოებისას
ყინულის აფეთქება და საამფეთქებლო სამუშაოები წყალქვეშ, მდინარეებზე, ტბებსა და წყალსაცავებზე ხორციელდება შესაბამისი მაკონტროლებელი ორგა-ნოების წინასწარი გაფრთხილების შემდეგ.
მუხლი 91🔗. ყინულის აფეთქების სამუშაოები
1. საამფეთქებლო სამუშაოები ყინულის დამსხვრევისათვის სრულდება ტექნიკური ზედამხედველის ხელმძღვანელობით.
2. თუ სამუშაოები სრულდება ნავიდან, აუცილებელია მომუშავეებს დაურიგდეთ მაშველი ჟილეტები ან დამზღვევი სარტყლები.
3. ყინულის დამსხვრევისას ერთ ამფეთქებელს უფლება აქვს ერთჯერადად მოუკიდოს მხოლოდ 12 ამნთებ მილაკს.
4. მუხტების აფეთქება ხორციელდება შუა მდინარიდან ნაპირებისაკენ, დამრეცი ნაპირიდან სწორი ნაპირისაკენ, მდინარის დინების საწინააღმდეგო მიმართულებით.
5. მცურავი ყინულის ბელტებზე, ჩახერგილ უბნებზე მუხტების ხელით გადასროლა პირდაპირ ნაპირიდან ან დაცული ნაგებობებიდან დასაშვებია გამონაკლის შემთხვევებში. ასეთ სამუშაოს ასრულებს ამფეთქებელი, რომელსაც აქვს ყინულების მსხვრევაზე პრაქტიკული მუშაობის, სულ ცოტა, ორი სეზონის სტაჟი. მუხტები გადაისროლება სათითაოდ. გადასასროლი მუხტების ცეცხლგამტარი ზონრის ან ამნთები მილაკის სიგრძე აიღება არანაკლებ 15 და არა უმეტეს 25 სმ-ისა.
6. წყალქვეშა მუხტებით ყინულის საფარის აფეთქებისას, მუხტები ხვრელებში ჩაიშვება კანაფის ან სხვა მსგავსი საიმედო დასამაგრებელი მასალის საშუალებით. მუხტების უშუალოდ წყალში ჩაშვების წინ დგინდება ხვრელების ზომები. აკრძალულია მუხტების ჩაშვება ლილოებში და ჩანატეხებში (ნაპრალებში).
7. თუ აფეთქებები წარმოებს გემიდან, ფეთქებადი მასალები ამფეთქებელზე გაიცემა გემის კაპიტნის წერილობითი განკარგულებით საამფეთქებლო სამუ-შაოების ხელმძღვანელის განაცხადის საფუძველზე.
მუხლი 92🔗. წყალქვეშა საამფეთქებლო სამუშაოები
1. საამფეთქებლო სამუშაოების წყალქვეშ შესასრულებლად შემსრულებელთა ბრიგადის შემადგენლობა განისაზღვრება პროექტით. მუხტების ჩაწყობის უფლება აქვს მხოლოდ ამფეთქებელს. თუ მუხტების საერთო მასა 40 კგ-ს აღემატება, საჭიროა თვითმავალი მცურავი საშუალებების გამოყენება, რომლებიც მოწყობილია საამფეთქებლო სამუშაოების საწარმოებლად.
2. ცეცხლოვანი ხერხით აფეთქებებისას მცურავი საშუალების ერთ შესვლაზე მოკიდებათა რიცხვი ხუთს არ უნდა აღემატებოდეს.
3. წყლის დინების ძალით ელექტროსაამფეთქებლო ქსელის გაწყვეტის თავიდან ასაცილებლად აუცილებელია მუხტების ერთმანეთთან დაკავშირება ისეთი საშუალებებით, რომლებიც გაუძლებენ მდინარის დინების ძალას.
4. აფეთქების უფლება აქვს მხოლოდ იმ ამფეთქებელს, რომელმაც ჩააწყო მუხტები.
5. მუხტის კონსტრუქცია ირჩევა ისე, რომ იგი თავისუფლად იძირებოდეს წყალში. თითოეულ ჩაშვებულ მუხტს მჭიდროდ ებმება ქერქეჭელა (ტივტივა), რომელიც კარგად უნდა ჩანდეს გემიდან (ნავიდან) და საამფეთქებლო ხელსაწყოს განლაგების ადგილიდან.
6. წყალში მუხტების ჩაშვება ხორციელდება ამფეთქებლის ან სპეციალურად დანიშნული ტექნიკური ზედამხედველის ბრძანებით
7. საამფეთქებლო სამუშაოების ჩატარება ნისლში, სიბნელეში, აგრეთვე 3 ბალზე მეტი ღელვისას ან 12 მ/წმ ქარის სიჩქარის შემთხვევებში, აკრძალულია.
თავი XXVI. დამატებითი მოთხოვნები ლითონზე საამფეთქებლო სამუშაოების წარმოებისას
მუხლი 93🔗. ზოგადი დამატებითი მოთხოვნები ლითონზე საამფეთქებლო სამუშაოების წარმოებისას
1. ლითონების აფეთქებით მსხვრევისას და აფეთქების ენერგიის გამოყენებით ლითონების დამუშავებისას, საამფეთქებლო სამუშაოები ხორციელდება წესებისა და უსაფრთხოების ტიპური ინსტრუქციების საფუძველზე შედგენილი პროექტების მიხედვით, რომ-ლებიც მტკიცდება ტექზედამხედველობის მიერ. აუცილებლობის შემთხვევაში დასაშვებია საწარმოებში დამუშავდეს და ტექზედამხედველობასთან შეთანხმდეს ინსტრუქციები, რომლებშიც გათვალისწინებული იქნება ლითონის აფეთქების ენერგიით დამუშავების უსაფრთხოების სპეციფიკური თავისებურებანი.
2. იმ სათავსებისა და მოედნების კონსტრუქციები, სადაც სრულდება ლითონის აფეთქებით დამუშავება, გათვლილი უნდა იყოს მაქსიმალურად დასაშვები მასის მუხტის აფეთქებაზე. ასეთი სათავსები და მოედნები საექსპლუატაციოდ მიიღება საწარმოს კომისიის მიერ. კომისიაში მონაწილეობს ტექზედამხედველობის წარმომადგენელი. სათავსები და მოედნები წელიწადში ერთხელ მოწმდება საწარმოს კომისიის მიერ, რაზეც დგება აქტი მათი შემდგომი ექსპლუატაციის შესახებ.
3. ტექნოლოგიური მოწყობილობის (რომლებზედაც ჩამონტაჟებულია ფეთქებადი ნივთიერების მუხტი) ასაწევი საშუალებები აღჭურვილი უნდა იყოს ორი ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად მოქმედი მუხრუჭით, ასევე ავტომატურად გასაჩერებელი ბოლო ამომრთველებით.
მუხლი 94🔗. ლითონის და ლითონის კონსტრუქციების მსხვრევა
1. ჯავშანორმოს, რომელშიც ხდება ლითონების მსხვრევა აფეთქებით, უკეთდება ორი განცალკევებული გამოსასვლელი. ჯავშანორმოს სახურავის მასა და კონსტრუქცია ისე უნდა იყოს გათვლილი, რომ აფეთქებამ არ გამოიწვიოს მისი ადგილიდან დაძვრა ან დამსხვრევა.
2. ჯავშანორმოს საექსპლუატაციოდ შეყვანის წინ, ასევე, მისი რემონტის, სახურავის ან კედლის ფილის შეცვლის შემდეგ, ჯავშანორმო იცდება სიმტკიცეზე ორმაგი (მაქსიმალურთან შედარებით) მასის მუხტის სამჯერადი აფეთქებით.
3. 800 C-ზე მეტი ტემპერატურის მქონე ლითონში შპურების დამუხტვა აკრძალულია.
4. აფეთქებასაფრთხიანი ლითონის ჯართის შემოწმება, ტრანსპორტირება, შენახვა და ლიკვიდაცია ხორციელდება აფეთქებაუსაფრთხოების უზრუნველყოფის შესაბამისი სტანდარტის მიხედვით.
მუხლი 95🔗. ცხელი მასივების მსხვრევა
1. ცხელი მასივების მსხვრევა ხორციელდება ტექზედამხედველობასთან შეთანხმებული ინსტრუქციების შესაბამისად.
2. ცხელ მასივებში აფეთქებისათვის გამოიყენება D ჯგუფის (ბოლიანი დენთების გარდა), მხოლოდ ამ სამუშაოსათვის განკუთვნილი ფეთქებადი ნივთიერებები. ელექტრული ხერხით აფეთქება აკრძალულია.
3. თუ შპურში (ჭაბურღილში, სახელოში) ტემპერატურა 800C-ზე ნაკლებია, დასაშვებია მათი დამუხტვა თერმოიზოლირებული გარსაცმების გარეშე. ამ შემთხვევაში სარტყამი ვაზნა დამატებით გახვეული უნდა იქნეს პერგამენტში, კრაფტ-ცელულოზის ან შესახვევ ქაღალდში. აუცილებელია განხორციელდეს სარტყამი ვაზნის საფუთავი მასალის გამოცდა, რისთვისაც ამნთები მილაკი უნდა მოთავსდეს შპურში. თუ დეტონატორი აფეთქდა 5 წუთზე ადრე, საფუთავი მასალის სისქე უნდა გაიზარდოს.
4. თუ შპურში ტემპერატურა 800 C-ზე მეტია, მუხტი მთლიანად თავსდება თერმომაიზოლირებელ გარსაცმში. მუხტი აუცილებლად უნდა აფეთქდეს ამნთები მილაკის საშუალებით, რომლის ცეცხლგამტარი ზონრის სიგრძე 60 სმ-ზე ნაკლები არ უნდა იყოს. მილაკი თავის დეტონატორიანად უნდა მოთავსდეს საიზოლაციო გარსაცმში. აკრძალულია გარსაცმის შიგნით ცეცხლგამტარი ზონრის დახვევა და დაგრეხა.
5. 2000 C-ზე მეტი ტემპერატურის დროს შპურების დამუხტვა და აფეთქება აკრძალულია.
6. 800 C-ზე მეტი ტემპერატურის მქონე, ცხელი მასივების აფეთქება გარე მუხტებით აკრძალულია.
7. თუ შპურში ტემპერატურა 800 C-ზე ნაკლებია, დასაშვებია ერთდროულად დაიმუხტოს 5 შპური, 800 C-ზე მეტი ტემპერატურისას – მხოლოდ ერთი.
8. ცხელი მასივების მსხვრევისას შპურების დამუხტვას და აფეთქებას აწარმოებს ორი ამფეთქებელი, საამფეთქებლო სამუშაოების ხელმძღვანელის და ტექნიკური ზედამხედველის თანდასწრებით. თუ ყველა შპურის დამუხტვა 4 წუთში ვერ მოესწრო, ტექნიკური ზედამხედველი ვალდებულია გასცეს ბრძანება დამუხტვის შეწყვეტისა და ხალხის უსაფრთხო ადგილებზე გაყვანის შესახებ.
დანართი №1
ფეთქებადი მასალების საცავის პასპორტი
1. საცავის მფლობელი საწარმო–––––––––––––––––––––––––––––––––––
2. საცავის დასახელება, ადგილმდებარეობა––––––––––––––––––––––––
3. საცავის ტიპი–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
4. საცავის დანიშნულება––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
5. საცავის ტერიტორიაზე განლაგებული სათავსების რაოდენობა––––
ა) ფეთქებადი ნივთიერებებისათვის–––––––––––––––––––––––––––––––––
სათავსის რაოდენობა და ნომერი
ბ) ასაფეთქებელი საშუალებებისათვის–––––––––––––––––––––––––––––
სათავსის რაოდენობა და ნომერი
6. რა სახის სამშენებლო მასალითაა აგებული შენობა:
სათავსი №1 _______________________________________________________
სათავსი №2 _______________________________________________________
სათავსი №3 _______________________________________________________
სათავსი №4 _______________________________________________________
სათავსი №5 _______________________________________________________
სათავსი №6 _______________________________________________________
დასახელება
განზომილების
ერთეული
რაოდენობა
1
2
3
7. №№ სათავსის თაროების დახასიათება:
სიმაღლე იატაკიდან ზედა თარომდე
მ
მანძილი იატაკიდან ქვედა თარომდე
მ
მანძილი ზედა თაროდან ჭერამდე
მ
მანძილი კედლიდან თარომდე
მ
თაროებს შორის გასასვლელის სიგანე
მ
1
2
3
თაროების რაოდენობა
ც
8. №№ სათავსის ფიცარნაგის დახასიათება:
სიმაღლე იატაკიდან
მ
კედლიდან დაცილება
მ
ფიცარნაგებს შორის გასასვლელის სიგანე
მ
9. №№ სათავსის მაქსიმალური ტევადობა
ტ
10. მიწაყრილების დახასიათება:
სიმაღლე შენობის კარნიზიდან მიწაყრილის თავამდე
მ
მიწაყრილის სიგანე მიწის პირზე
მ
მიწაყრილის ზედა სიგანე
მ
შენობასა და მიწაყრილს შორის მანძილი
მ
11. მეხამრიდების დახასიათება:
რაოდენობა
ც
სიმაღლე
მ
შენობის კედლებამდე დაცილება
მ
ჩამიწების წინაღობა
ომი
12. ხანძარსაწინააღმდეგო საშუალებები:
ცეცხლსაქრობის რაოდენობა
ც
წყლის კასრების რაოდენობა
ც
ქვიშის ყუთების რაოდენობა
ც
წყლის რეზერვუარები
ც
სახანძრო ტუმბოები
ც
13. ხანძარსაწინააღმდეგო თხრილი:
სიგანე
მ
სიღრმე
მ
ღობიდან დაცილება
მ
14. საცავის ირგვლივ აკრძალული ზონის სიგანე
მ
15. ღობე
მასალა
სიმაღლე
მ
მანძილი სათავსებამდე
მ
ჭიშკრები
ც
16. განათება–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
დენის წყარო–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
ძაბვა ქსელში––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
განათების წერტილების რაოდენობა––––––––––––––––––––––––––––––
გამანათებელი მოწყობილობის ტიპი––––––––––––––––––––––––––––––
17. სიგნალიზაციისა და კავშირის სახეობები––––––––––––––––––––––––
სახანძროსთან––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
დაცვასთან–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
საწარმოს ადმინისტრაციასთან––––––––––––––––––––––––––––––––––
18. საცავის დაცვა: (ვინ ახორციელებს)–––––––––––––––––––––––––––––
რაოდენობა (კაცი)––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
პოსტების რაოდენობა (დღე/ღამე)
________________________________________________________________________________________
19. ხელსაწყოების დასახელება––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
ტემპერატურის საზომი (ცალი)–––––––––––––––––––––––––––––––––––
________________________________________________________________________________________
მეხამრიდები და სხვა საზომი ხელსაწყოები––––––––––––––––––––––
________________________________________________________________________________________
20. დამხმარე სათავსები საწყობის ტერიტორიაზე (ნუსხა)––––––––––––
________________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________________
21. მიწისქვეშა საცავებისათვის:–––––––––––––––––––––––––––––––––––––
ჭაურიდან დაშორება ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
მიწის ზედაპირამდე მანძილი––––––––––––––––––––––––––––––––––––
22. საცავის აშენების თარიღი––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
23. პასპორტის დანართები:–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
საცავის და მიმდებარე ტერიტორიის გეგმა
საცავის ტერიტორიის გეგმა (მასშტაბი 1:500) ყველა შენობის, ღობის აღნიშვნით და მანძილების ჩვენებით
საცავის გეგმა (მასშტაბი 1:200) – გეგმა, ფასადი, ჭრილი
ჩამიწების სქემა
24. საცავის საექსპლუატაციოდ მიღების თარიღი
25. პასპორტის შევსების თარიღი––––––––––––––––––––––––––––––––––
ხელმოწერა:
1. საწარმოს ხელმძღვანელი–––––––––––––––––––––
2. საწყობის გამგე––––––––––––––––––––––––––––––
შედგენილია ეგზემპლარად
დანართი №2
ფეთქებადი მასალების გამოცდის აღრიცხვის ჟურნალი
____________________________________________________________________________
საწარმოს საცავის დასახელება
№
საცავში
მიღების
თარიღი
ფეთქებადი
მასალების
დასახელება
სახეობა
დამამზადებელი
ქარხანა
(საწარმო)
პარტიის
ნომერი
დამზადების
თარიღი
საგარანტიო
ვადა
გამოცდის
თარიღი
1
2
3
4
5
6
7
8
9
გაუძლო (დიახ) თუ ვერ გაუძლო (არა) გამოცდას
საწარმოს
ხელმძღვანელის
გადაწყვეტილება
ფეთქებად მასალებზე,
რომლებმაც ვერ
გაუძლეს
გამოცდას
შეფუთვის სახეობა
გარეგან დათვალიერებაზე
გარეგან
დათვალიერებაზე
ექსუადაციაზე
ტენიანობის
შემცველობაზე
სრულ დეტონაციაზე
დეტონაციის გადაცემაზე
ვაზნებს შორის მანძილზე
მშრალი
წყალში
დასველების
შემდეგ
10
11
12
13
14
15
16
17
დანართი №3
საამფეთქებლო სამუშაოებისას მტყუნებების აღრიცხვის ჟურნალი
№
აფეთქების
დრო
აფეთქების ადგილის
დასახელება
მუხტების
რაოდენობა,
სულ
აფეთქების შედეგი
მტყუნების
აღმომჩენი
ამფეთქებლის
ხელმოწერა
გაუკეთდა
ლიკვიდაცია
ნამტყუნებ
მუხტს
თარიღი
ხელმოწერა
ამფეთქებლისა,
რომელმაც
გაუკეთა
ლიკვიდაცია
ნამტყუნებ
მუხტს
ნამტყუნები
მუხტის
ლიკვიდაციაზე
ზედამხედველი
პირის
ხელმოწერა
აფეთქებული
მუხტების
რაოდენობა
ნამტყუნები
მუხტების
რაოდენობა
დანართი №4
_____________________________________________________________________________
ფეთქებადი მასალების საცავის მფლობელი საწარმო
ფეთქებადი მასალების მიღებისა და
გაცემის აღრიცხვის წიგნი
დაწყებულია „-- “ ____________ 200 წ.
შემოსავალი
თვე,
რიცხვი
ნაშთი ყოველი
დღის
დასაწყისში
საიდან, რა
საბუთებითაა მიღებული
გამოშვების
თარიღი,
ქარხანა-
დამამზადებელი
პარტიის
ნომერი
მიღებულია
დღე-ღამის
განმავლობაში
მიღებულია
დასაწყისიდან
1
2
3
4
5
6
7
გასავალი
თვე,
რიცხვი
რა საბუთების საფუძველზე გაიცა
პარტიის ნომერი
დღე-ღამის განმავლობაში
გაიცა სულ თვის დასაწყისიდან
საწყობების შემმოწმებლის დასკვნა, თანამდებობა, ხელმოწერა
8
9
10
11
12
13
დანართი №5
____________________________________________________________________________
ფეთქებადი მასალების საცავის მფლობელი საწარმო
გაცემა
გაცემის
თარიღი
ამფეთქებლის გვარი, ინიციალები
თვე, რიცხვი, საგზურ-განწესის ნომერი
გაცემული ფეთქებადი მასალების დასახელება, პარტიის ნომერი
რაოდენობა
1
2
3
4
5
დაბრუნება
ფეთქებადი მასალების მიმღები ამფეთქებლის ხელმოწერა
დახარჯული ფეთქებადი მასალების რაოდენობა
საწყობში დაბრუნებული ფეთქებადი მასალების რაოდენობა
ფეთქებადი მასალების დამბრუნებელი ამფეთქებლის ხელმოწერა
ფეთქებადი მასალების საწყობში მიმღების ხელმოწერა
6
7
8
9
10
ფეთქებადი მასალების გაცემისა და
დაბრუნების აღრიცხვის წიგნი
დაწყებულია „ ____“ __________________ 200 წ.
დანართი №6
_____________
საწარმოს დასახელება
განწეს-ზედნადები №
_____________________________
_________________________________________
ფეთქებადი
მასალების
საწყობს
გაეცით–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
სათვის
მიმღები პირის ____________________________________________________________________
მეშვეობით
გვარი, ინიციალები
გაცემის თარიღი ____________________________________________________________________
ფეთქებადი მასალების
დასახელება
მოთხოვნილი
ფეთქებადი
მასალების
რაოდენობა
გაცემული ფეთქებადი
მასალების
რაოდენობა
დამამზადებებელი საწარმო,
დამზადების
თარიღი
პარტიის
№
გამცემის
ხელმოწერა
მიმღების
ხელმოწერა
_________________________ _________________________
საწარმოს ხელმძღვანელი ხელმოწერა
_________________________ ___________________________
საწარმოს მთავარი ბუღალტერი, ბუღალტერი ხელმოწერა ბ.ა.
დანართი №7
_________________________ ____________________________ _________________
საწარმოს დასახელება უბნის დასახელება № ცვლა
განწეს-საგზური № __________
საამფეთქებლო სამუშაოების საწარმოებლად 200 წლის „______ “ ________________
ამფეთქებელს
_______________________________
გვარი, ინიციალები
საამფეთქებლო სამუშაოებში მონაწილე სხვა ამფეთქებელი
______________________________
გვარი, ინიციალები
ფეთქებადი მასალების გადამტანი დამხმარე მუშები
______________________________ გვარები, ინიციალები
სამუშაო ადგილი
ექვემდებარება აფეთქებას
გამოწერილია
გაცემულია
შპურების (ჭაბ.) რაოდე ნობა
შპურების (ჭაბ.) სიღრმე
მუხტის მასა ერთ შპურში (ჭაბ.-ში) კგ
ფეთქებადი ნივთიერებები
სახეობების
მიხედვით,
კგ
ელექტროდეტონატორი, ცალი
კაფსულ დეტონატორი, ცალი
ცეცხლ გამტარი ზონარი, მ
სადეტ. ზონარი, მ
არაელე ქტროდე ტონატო რები, ცალი
ფეთქებადი
ნივთიერება
სახეობების
მიხედვით,
კგ
ელექტრო დეტონა ტორი, ცალი
კაფსულდე ტონატორი, ცალი
ცეცხლგამ ტარი ზონარი, მ
სადეტ. ზონარი, მ
არაელექ ტრო დეტონა ტორები, ცალი
სულ გამოწერილია:
სულ გაცემულია:
საამფეთქებლო სამუშაოების ხელმძღვანელი _____________________________________
ხელმოწერა
ფეთქებადი მასალები მიიღო _____________________
ფეთქებადი მასალები მიიღო _____________________
_____________________ _____________________
საწყობის გამგის ხელმოწერა ამფეთქებლის ხელმოწერა
გაცემის თარიღი _________________
სამუშაო ადგილი
აფეთქებულია
დახარჯულია
შპურების (ჭაბურღ.) რაოდენობა
შპურების (ჭაბურღ.) სიღრმე,
მ
მუხტის მასა ერთ შპურში (ჭაბ.ში),
კგ
ფეთქებადი ნივთიერება სახეობების მიხედვით, კგ
ელ. დეტონატორი,
ცალი
კაფსულდე ტონატორი,
ცალი
ცეცხლ გამტარი
ზონარი,
მ
სადეტო ნაციო
ზონარი,
მ
არაელექტ რული
დეტონატორი,
ცალი
დახარ-ჯულია
ამფეთქებლის ხელმოწერა
უკან დაბრუნებულია
დახარჯული ფეთქებადი მასალების რაოდენობას ვადასტურებ _______________________________________
ტექნიკური ზედამხედველის გვარი, ხელმოწერა
ფეთქებადი მასალები დააბრუნა ფეთქებადი მასალები მიიღო
______________________________________________ _____________________________________________
ამფეთქებლის გვარი, ხელმოწერა საწყობის გამგის გვარი, ხელმოწერა
თარიღი ________________
სამრეწველო დანიშნულების ფეთქებადი მასალების დანაკლისის ტექნიკური გამოკვლევისა და აღრიცხვის
ი ნ ს ტ რ უ ქ ც ი ა
მუხლი 1🔗. ზოგადი დებულებები
1. სამრეწველო დანიშნულების ფეთქებადი მასალების (შემდგომში – ფეთქებადი მასალები) დანაკლისის (დატაცების, დაკარგვის ან გაბნევის) შემთხვევების ტექნიკურ გამოკვლევას ახორციელებს სსიპ – საქართველოს ტექნიკური ზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექცია (შემდგომში – ტექზედამხედველობა).
2. ფეთქებადი მასალების დატაცებად, დაკარგვად და გაბნევად (შემდგომში – დანაკლისად) ითვლება:
ა) ფეთქებადი მასალების დატაცება – საწარმოს კუთვნილი ფეთქებადი მასალების უკანონოდ მისაკუთრება;
ბ) ფეთქებადი მასალების დაკარგვა – ფეთქებადი მასალების ბრუნვის წესების დარღვევის შედეგად გამოწვეული დანაკარგები;
გ) ფეთქებადი მასალების გაბნევა – ფეთქებადი მასალების ისეთ ადგილებში განთავსება, რომლებიც არ შეესაბამება „საამფეთქებლო სამუშაოების უსაფრთხოების წესების“ მოთხოვნებს.
3. ტექნიკურ გამოკვლევასა და აღრიცხვას ექვემდებარება საწარმოში, ორგანიზაციაში (შემდგომში – საწარმო) ფეთქებადი მასალების დანაკლისის ყველა შემთხვევა, რომლებიც განსაზღვრულია ამ მუხლის მე-2 პუნქტში.
4. ტექნიკური გამოკვლევის მიზანია:
ა) დაადგინოს ფეთქებადი მასალების დანაკლისის გარემოება და მიზეზი;
ბ) გამოავლინოს ფეთქებადი მასალების შენახვის, გადაზიდვის, გამოყენებისა და აღრიცხვის დადგენილი წესის დარღვევები;
გ) დასახოს ღონისძიებები ანალოგიური დარღვევების თავიდან ასაცილებლად, რომელთა შესრულება სავალდებულოა იმ საწარმოთათვის, სადაც ეს შემთხვევა მოხდა.
5. საწარმოში ფეთქებადი მასალების დანაკლისის ყველა შემთხვევას საწარმოს ადმინისტრაცია არეგისტრირებს (აღრიცხავს) სპეციალურ ჟურნალში (დანართი 1).
6. ტექნიკური გამოკვლევის მასალების საფუძველზე დგება ტექნიკური გამოკვლევის აქტი 3 ეგზემპლარად, რომელთაგან 1 რჩება საწარმოში, 1 გადაეცემა ტექზედამხედველობას, 1 – შინაგან საქმეთა სამინისტროს.
მუხლი 2🔗. ფეთქებადი მასალების დანაკლისის შემთხვევების ტექნიკური გამოკვლევა
1. საწარმოში ფეთქებადი მასალების დანაკლისის შემთხვევაში ხელმძღვანელობისათვის შეტყობინებასა და მუშაკთა მოქმედების წესს განსაზღვრავს საწარმოს ხელმძღვანელი ბრძანებით.
2. საწარმოს ხელმძღვანელმა ფეთქებადი მასალების დანაკლისის შემთხვევაში დაუყოვნებლივ უნდა აცნობოს ტექზედამხედველობასა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს.
3. საწარმოს ხელმძღვანელი ვალდებულია მიიღოს ზომები იმ საგნებისა და დოკუმენტების დაცვისათვის, რომლებიც დაკავშირებულია ფეთქებადი მასალების დანაკლისის ფაქტთან; შემთხვევის ადგილზე შეწყვი-ტოს სამუშაოები გამომკვლევი კომისიის მოსვლამდე, გარდა სამუშაოებისა, რომლებიც დაკავშირებულია ფეთქებადი მასალების შემდგომ შესაძლო დანაკარგებთან, ხალხის გადარჩენასა და ავარიის ლიკვიდაციასთან; მიიღოს ზომები ფეთქებადი მასალების მოძიებისა და დაბრუნებისათვის.
4. ტექზედამხედველობის უფროსი საწარმოდან შეტყობინების საფუძველზე ბრძანებით ქმნის ფეთქებადი მასალების დანაკლისის გამომკვლევ კომისიას შემდეგი შემადგენლობით:
ა) ტექზედამხედველობის წარმომადგენელი – თავმჯდომარე;
ბ) საწარმოს პასუხისმგებელი პირი;
გ) საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და ტერიტორიული ორგანოს წარმომადგენელი (შეთანხმებით).
5. ფეთქებადი მასალების დანაკლისის გამომკვლევი კომისია ვალდებულია უმოკლეს ვადაში გამოიკვლიოს მომხდარი შემთხვევის გარემოება და გამომწვევი მიზეზები, გამოავლინოს ის პირები, რომლებმაც დაარღვიეს „საამფეთქებლო სამუშაოების უსაფრთხოების წესები“, შეიმუშაოს მომხდარი შემთხვევის გამომწვევი მიზეზების აღმოფხვრის ღონისძიება და შეადგინოს აქტი (დანართი 1).
6. ფეთქებადი მასალების დანაკლისის შემთხვევის ტექნიკური გამოკვლევის კომისია, ფეთქებადი მასალების შენახვის, ტრანსპორტირების, გამოყენებისა და აღრიცხვის არსებული წესების დარღვევის მიზეზებისა და გარემოებების დადგენის მიზნით ფაქტის თვითმხილველებსა და სხვა პირებს ჩამოართმევს წერილობით ახსნა-განმარტებებს. ყოველ ახსნა-განმარტებასა და ოქმს ხელს აწერენ კომისიის ის წევრები, რომლებმაც მიიღეს ახსნა-განმარტება.
7. ფეთქებადი მასალების დანაკლისის ტექნიკური გამოკვლევის აქტს აუცილებლობის შემთხვევაში თან უნდა ერთვოდეს:
ა) სპეციალისტების მიერ შედგენილი და კომისიის წევრების მიერ დადასტურებული შემთხვევის ადგილის დათვალიერების აქტი და ესკიზი;
ბ) თვითმხილველთა ახსნა-განმარტებები;
გ) ფეთქებადი მასალების დაცვაზე, შენახვაზე, ტრანსპორტირებაზე, გამოყენებასა და აღრიცხვაზე დასაქმებულ პირთა სამედიცინო დასკვნის ასლები, რომლებიც იძლევიან ამ სამუშაოზე მათი დაშვების შესაძლებლობის ნებართვას;
დ) ამონაწერი პროექტიდან, ბურღვა-აფეთქებითი სამუშაოების პასპორტებიდან, ადგილობრივი (უწყებრივი) ინსტრუქციებიდან და სახელმძღვანელოებიდან; ფეთქებადი მასალების შემოსავლის, გაცემისა და დაბრუნების წიგნებიდან; აგრეთვე საწარმოს დებულებიდან ქვედანაყოფების შესახებ და მუშაკთა თანამდებობრივი ინსტრუქციებიდან;
ე) ტექზედამხედველობის წარმომადგენელთა მიერ გაცემული აქტების ან მიწერილობების ასლები;
ვ) განწესზედნადებისა და განწეს-საგზურის ასლები;
ზ) საექსპერტო კომისიის ან ექსპერტის დასკვნა;
თ) ცნობა მატერიალური ზარალის მითითებით და სხვა დოკუმენტები, რომლებიც ახასიათებენ საწარმოში შექმნილ მდგომარეობასა და გარემოებას, რასაც შეიძლებოდა გამოეწვია ფეთქებადი მასალების დანაკლისი.
8. ფეთქებადი მასალების დანაკლისის ტექნიკური გამოკვლევის დამთავრების შემდეგ არა უგვიანეს 5 დღისა საწარმოს ხელმძღვანელი გამოსცემს ბრძანებას კომისიის მიერ შემუშავებული ღონისძიებების შესრულების მიზნით.
9. ტექნიკური გამოკვლევის მასალების გაფორმება და ადრესატისათვის ჩაბარება ევალება კომისიას მუშაობის დამთავრებიდან არა უგვიანეს 3 დღისა.
10. ტექნიკური გამოკვლევის მასალები და დოკუმენტების ორიგინალები ინახება ტექზედამხედველობის ბურღვა-აფეთქებით სამუშაოთა ზედამხედველობის სამმართველოში, ხოლო ასლები ეგზავნება სამართალდაცვის ორგანოებს და იმ ორგანიზაციას, სადაც მოხდა ფეთქებადი მასალების დანაკლისი.
11. საწარმოს ადმინისტრაცია ვალდებულია ტექზედამხედველობაში გააგზავნოს წერილობითი შეტყო-ბინება მომხდარი შემთხვევის შედეგად შემუშავებული ღონისძიებებისა და წინადადებების შესრულების შესახებ.
მუხლი 3🔗. ფეთქებადი მასალების დანაკლისის შემთხვევის აღრიცხვა
1. საწარმოს ადმინისტრაცია ტექნიკური გამოკვლევის აქტის საფუძველზე ფეთქებადი მასალების შეძენის, ხარჯვისა და ნაშთის ანგარიშის შედგენისას უჩვენებს აგრეთვე ფეთქებადი მასალების დანაკლისის მონაცემებს.
2. თუ აღძრული სისხლის სამართლის საქმის გამოძიების დამთავრებამდე ან შეწყვეტამდე არ იქნა მიკვლეული და არ მოხდა მიტაცებული, დაკარგული ან გაბნეული ფეთქებადი მასალების საწარმოსათვის დაბრუნება, იგი საწარმოსათვის ითვლება დაკარგულად და შეიძლება ჩამოიწეროს სისხლის სამართლის საქმის მწარმოებელი შესაბამისი ორგანოს მიერ გამოტანილი საბოლოო გადაწყვეტილების საფუძველზე. ასეთი გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ საწარმოში დგება ფეთქებადი მასალების ჩამოწერის აქტი შესაბამისი გადაწყვეტილების გამოტანიდან არაუგვიანეს 3 თვისა. ჩამოწერილი ფეთქებადი მასალების შესახებ ინფორმაცია გადაეცემა ტექზედამხედველობას.
3. ფეთქებადი მასალების დანაკლისის შემთხვევა განიხილება ტექზედამხედველობის სათათბირო საბჭოს სხდომაზე აქტის წარმოდგენიდან არა უგვიანეს 15 დღისა და იურიდიულად ფორმდება ინსპექციის უფროსის ბრძანებით.
დანართი №1
სამრეწველო დანიშნულების ფეთქებადი მასალების დატაცების, დაკარგვის ან გაბნევის შემთხვევის ტექნიკური გამოკვლევის
აქტი
მომხდარი –––––––––––––––––––––––––––
(წელი, თვე, რიცხვი, საათი)
1. საწარმოს (ორგანიზაციის) დასახელება, უწყებრივი დაქვემდებარება,
მისამართი
2. კომისიის შემადგენლობა:
თავმჯდომარე ---------------------------------------
(თანამდებობა, სახელი, გვარი)
წევრები ––––––––––––––––––––––––––––
(თანამდებობა, სახელი, გვარი)
3. ფეთქებადი მასალების დატაცების, დაკარგვის ან გაბნევის შემთხვევის ადგილმდებარეობის (ობიექტის, სამუშაო ადგილის) მოკლე აღწერა
4. დატაცებული დაკარგული ან გაბნეული ფეთქებადი მასალების რაოდენობა და დასახელება
5. გარემოება (გარემოების აღწერის აუცილებლობის შემთხვევაში იყენებენ თანდართულ სქემებს, გეგმებს, ფოტოსურათებსა და სხვა დოკუმენტებს, სადაც ნაჩვენები უნდა იყოს, ვინ აღმოაჩინა ფეთქებადი მასალები)
6. გამოკვლევის შედეგად აღმოჩენილი (ნაპოვნი) ფეთქებადი მასალების რაოდენობა და დასახელება
7. შემთხვევის ორგანიზაციული და ტექნიკური მიზეზები, მიეთითოს „საამფეთქებლო სამუშაოების უსაფრთხოების წესების“ და ინსტრუქციების რომელი მოთხოვნები იყო დარღვეული
8. ღონისძიებები, რომლებიც გამორიცხავენ მსგავსი შემთხვევის გამეორებას. კომისიის წინადადებები გამოკვლევის შედეგების საფუძველზე მათი შესრულების ვადების ჩვენებით
9. კომისიის დასკვნა იმ პირთა პასუხისმგებლობის შესახებ, რომლებმაც დაარღვიეს „საამფეთქებლო სამუშაოების უსაფრთხოების წესები“, ინსტრუქციები და ნორმატიული დოკუმენტები. შეთავაზებული წინადადებები კანონმდებლობით გათვალისწინებული სანქციების შესახებ
გამოკვლევა ჩატარდა და აქტი შედგენილია -------------------------------------
(რიცხვი, თვე, წელი)
დანართი – მასალის ფურცლების რაოდენობა
კომისიის თავმჯდომარე ––––––––––––––––––––––––––
წევრები ––––––––––––––––––––––––––
დანართი №2
ფეთქებადი მასალების დანაკლისის რეგისტრაციის ჟურნალი
№
თარიღი, როდესაც
მოხდა
შემთხვევა
ფეთქებადი
მასალების
დანაკლისის
სახეობა
(დატაცება,
გაბნევა, დაკარგვა)
ადგილმდე ბარეობა,
სადაც მოხდა
შემთხვევა
დანაკლისი,
ფეთქებადი
მასალების
დასახელება
და რაოდენობა
მომხდარი
შემთხვევის
მოკლე
დახასია
თება
მომხდარი
შემთხვევის
საწარმოო,
ორგანიზა ციული და
ტექნიკური მიზეზები
ტექნიკური
გამოკვლევის
მასალების
პროკურატუ რაში
გაგზავნის
თარიღი
პროკურა
ტურასა
და სასამარ თლოში მასალების განხილვის შედეგები
საწარმოში
დაბრუნებული
ფეთქებადი
მასალების რაოდენობა
შენიშვნა
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
ფეთქებადი მასალების სახელმწიფო რეესტრის წარმოებისა და რეგისტრაციის
ინსტრუქცია
მუხლი 1🔗. ზოგადი დებულებები
1. ინსტრუქცია შემუშავებულია „სამრეწველო დანიშნულების ფეთქებადი მასალების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად და ადგენს საქართველოს ტერიტორიაზე ნებადართული, სამრეწველო მიზნებისათვის გამოსაყენებელი ფეთქებადი მასალების სახელმწიფო რეესტრში რეგისტრაციის მოთხოვნებს.
2. ფეთქებადი მასალების სახელმწიფო რეესტრს აწარმოებს სსიპ – საქართველოს ტექნიკური ზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექცია (შემდგომში – ტექზედამხედველობა).
3. სახელმწიფო რეესტრში რეგისტრაციას ექვემდებარება საქართველოს ტერიტორიაზე ნებადართული სამრეწველო მიზნებისათვის გამოსაყენებელი ფეთქებადი მასალების ყველა სახეობა.
4. სახელმწიფო რეესტრი ფეთქებადი მასალების საინფორმაციო მონაცემთა სისტემაა.
მუხლი 2🔗. ძირითადი ცნებები
1. სამრეწველო დანიშნულების ფეთქებადი მასალების (შემდგომში – ფეთქებადი მასალების) სახელმწიფო რეესტრი (შემდგომში – რეესტრი) – საქართველოს ტერიტორიაზე ნებადართული, სამრეწველო მიზნებისათვის გამოსაყენებელი ფეთქებადი მასალების შესახებ სრული ინფორმაციის შემცველ მონაცემთა ერთიანი სისტემა.
2. რეესტრში ფეთქებადი მასალების რეგისტრაცია – რეესტრის მონაცემთა ბანკში ფეთქებადი მასალების შესახებ მონაცემთა შეტანა, მისთვის სარეგისტრაციო ნომრის მინიჭება და რეგისტრაციის მოწმობის გაცემა.
3. რეესტრის წარმოება – რეესტრის მონაცემთა ბანკში ფეთქებადი მასალების შესახებ მონაცემთა დაგროვება, მასში საჭირო ცვლილებების შეტანა და შენახვა.
4. რეესტრიდან ფეთქებადი მასალების ამოღება – ისეთი ფეთქებადი მასალების ამოღება, რომლის გამოყენება საქართველოს ტერიტორიაზე სამრეწველო მიზნებისათვის აღარ წარმოებს.
5. რეესტრში ცვლილებების შეტანა – ცვლილება რეესტრის მონაცემთა ბანკში, რომელიც ფეთქებადი მასალების მონაცემთა ცვლილებით არის გამოწვეული.
მუხლი 3🔗. მოთხოვნები ფეთქებადი მასალების რეესტრში რეგისტრაციისათვის
1. ფეთქებადი მასალების რეგისტრაციის საფუძველია „სამრეწველო დანიშნულების ფეთქებადი მასალების შესახებ“ საქართველოს კანონი.
2. ფეთქებადი მასალების ბრუნვაში მონაწილე ფიზიკური ან/და იურიდიული პირი ვალდებულია ტექზედამხედველობას წარუდგინოს შემდეგი მონაცემები ფეთქებადი მასალების შესახებ:
ა) სახეობა;
ბ) დამამზადებელი, დამზადების თარიღი;
გ) კლასი;
დ) ქვეკლასი;
ე) შეთავსებადობის ჯგუფი;
ვ) გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის სერიული ნომერი;
ზ) ექსტრემალური სიტუაციების ღონისძიებათა კოდი;
თ) სტანდარტის (ტექნიკური პირობის) ნომერი.
3. ტექზედამხედველობა:
ა) თითოეულ ფეთქებად მასალას სამ დღეში ანიჭებს სარეგისტრაციო ნომერს რეესტრში;
ბ) გასცემს ფეთქებადი მასალების რეგისტრაციის მოწმობას თანდართული ფორმის მიხედვით (ფორმა 1), შეაქვს ჩანაწერი მოწმობის აღრიცხვის წიგნში;
გ) იმ ფეთქებად მასალას, რომელიც ამოღებული იქნება რეესტრიდან მისი ხელახალი რეგისტრაციისას, ენიჭება ახალი ნომერი;
დ) რეესტრში ცვლილებების შეტანის დროს ფეთქებად მასალას ენიჭება რეგისტრაციის ახალი ნომერი და თარიღი.
4. ფეთქებადი მასალების რეგისტრაცია წარმოებს რეესტრში (წიგნში), რომელშიც ასახულია ამ ინსტრუქციის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის მონაცემები.
5. ფეთქებად მასალებს რეესტრში რეგისტრაციისას ენიჭება ნომერი. სარეგისტრაციო ნომერი შედგება ციფრების ორი ჯგუფისაგან, რომელიც ერთმანეთისაგან გამოყოფილია ტირეთი. ამასთან, პირველი ჯგუფი აღნიშნავს ფეთქებად ნივთიერებებს (მათ შორის დენთს), პიროტექნიკურ ნაკეთობებს ან/და ასაფეთქებელ საშუალებებს, მეორე ჯგუფი – ფეთქებადი მასალების რეესტრში რეგისტრაციის ნომერს.
6. ციფრების პირველი ჯგუფით 001-დან 500-მდე ინომრება ფეთქებადი ნივთიერებები (მათ შორის დენთი), პიროტექნიკური ნაკეთობები, ხოლო 501-დან 999-მდე – ასაფეთქებელი საშუალებები.
7. ციფრების მეორე ჯგუფი 001-დან 999-მდე განსაზღვრავს რეგისტრაციის ნომერს.
მუხლი 4🔗. მოთხოვნები ფეთქებადი მასალების სახელმწიფო რეესტრის ფორმირებისა და წარმოებისათვის
1. ფეთქებადი მასალების სახელმწიფო რეესტრს აწარმოებს ტექზედამხედველობის ბურღვა-აფეთქების სამუშაოთა ზედამხედველობის სამმართველო.
2. ფეთქებადი მასალების მონაცემთა რეესტრში გატარებისას ბურღვა-აფეთქებით სამუშაოთა ზედამხედველობის სამმართველო უზრუნველყოფს:
ა) ფეთქებადი მასალების ბრუნვაში მონაწილე ფიზიკური ან/და იურიდიული პირიდან ფეთქებადი მასალების შესახებ ყველა საჭირო მონაცემის მიღებას;
ბ) ფეთქებადი მასალების სახელმწიფო რეესტრის ერთიან მონაცემთა ბაზის წარმოებას;
გ) არსებული წესის თანახმად დაინტერესებული ორგანიზაციებისათვის რეესტრში რეგისტრირებული ფეთქებადი მასალების შესახებ ინფორმაციის მიწოდებას.
ფორმა 1
სსიპ–საქართველოს ტექნიკური ზედამხედველობის
სახელმწიფო ინსპექციის
ბურღვა-აფეთქების სამუშაოთა ზედამხედველობის სამმართველო
მოწმობა
№ „----- “ “ 200 წ.
„სამრეწველო დანიშნულების ფეთქებადი მასალების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად ფეთქებადი მასალა _________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________________
ფეთქებადი მასალის დასახელება
რეგისტრირებულია სახელმწიფო რეესტრში და მინიჭებული აქვს
№ _________________ „ -----“ “ 200 წ. ____________________
მოწმობა გაიცა ____________________________________________________________________________
ორგანიზაციის დასახელება, მისამართი
_________________________________________________________________________________________
სამმართველოს უფროსი
შენიშვნა – სსმ III, №74, 02.06.2006 წ,. გვ.20