„საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ცვლილების შეტანის შესახებ“

პროექტი საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტი ”საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ცვლილების შეტანის შესახებ” მუხლი 1. საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (www.matsne.gov.ge), 03.07.2012, სარეგისტრაციო კოდი: 010190030.06.001.016009): 1. 146-ე მუხლის: ა) „გ“ ქვეპუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „გ) პარლამენტის კანონპროექტის ბიურო განხილვის უახლოეს სხდომაზე პროცედურის იღებს დაწყების გადაწყვეტილებას შესახებ, ამასთანავე, კანონპროექტს გადასცემს წამყვან კომიტეტს, სხვა კომიტეტებს, ფრაქციებს, უმრავლესობას, უმცირესობას, პარლამენტის აპარატის იურიდიულ დეპარტამენტს, აგრეთვე საქართველოს მთავრობას და საჯარო კონსულტაციის მიღების მიზნით აქვეყნებს მას პარლამენტის ვებგვერდზე. საფინანსო სექტორის წარმომადგენლის საქმიანობის მარეგულირებელი კანონპროექტი გადაეცემა ასევე საქართველოს ეროვნულ ბანკს;“; ბ) „გ“ ქვეპუნქტის შემდეგ დაემატოს შემდეგი შინაარსის გ1 და გ2 ქვეპუნქტები: „გ1 წამყვანი კომიტეტის თავმჯდომარის გადაწყვეტილებით შესაძლოა კანონპროექტი ან მისი ცალკეული ნაწილი, დამატებითი საჯარო კონსულტაციის მიღების მიზნით და წინასწარ განსაზღვრული ვადით, გამოქვეყნდეს პარლამენტის ვებგვერდზე. გ2 პარლამენტის ვებგვერდზე გამოქვეყნებულ კანონპროექტთან ან მის ცალკეულ მუხლთან/პუნქტთან დაკავშირებით, ნებისმიერ პირს, აქვს შესაძლებლობა კომენტარის სახით დააფიქსიროს მოსაზრება/შენიშვნა .“. 2. 147-ე მუხლს დაემატოს შემდეგი შინაარსის 11 პუნქტი: „11. პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტის მიერ, 177-ე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად საინიციატივო ჯგუფისათვის სარეგისტრაციო მოწმობის გადაცემის შემდეგ, კანონპროექტი და საინიციატივო ჯგუფის მიერ წარმოდგენილი სხვა დოკუმენტები ქვეყნდება პარლამენტის ვებ გვერდზე.“. 3. 152-ე მუხლს დაემატოს შემდეგი შინაარსის 102 პუნქტი: „102. წამყვანი კომიტეტი შეისწავლის და აფასებს საჯარო კონსულტაციების გზით მიღებული კომენტარების მიზანშეწონილობას და საჭიროების შემთხვევაში ასახავს მათ კომიტეტის დასკვნაში.“. 4. 177-ე მუხლის: ა) მე-5 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „5. საინიციატივო ჯგუფი სარეგისტრაციო მოწმობის მიღების დღიდან უფლებამოსილია დაიწყოს კანონპროექტის მხარდამჭერთა ხელმოწერების შეგროვება: ა) ხელმოწერის ფურცლების შევსების გზით ან/და ბ) პარლამენტის ვებგვერდზე „ელექტრონული დოკუმენტისა და ელექტრონული სანდო მომსახურების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ელექტრონული ხელმოწერების შეგროვების გზით.“. ბ) მე-7 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „7. საინიციატივო ჯგუფი სარეგისტრაციო მოწმობის მიღებიდან 45 დღის ვადაში პარლამენტის ბიუროს მიმართავს განცხადებით და წარუდგენს: ა) არანაკლებ 30 000 ამომრჩევლის მიერ შევსებულ ხელმოწერის ფურცლებს, ან ბ) ინფორმაციას, არანაკლებ 30 000 ხელმოწერის შეგროვების შესახებ, ან ამომრჩევლის მიერ ელექტრონული გ) თანდართული ხელმოწერის ფურცლებს და ინფორმაციას შეგროვებული ელექტრონული ხელმოწერების შესახებ, რომელიც ადასტურებს მთლიანობაში არანაკლებ 30 000 ამომრჩევლის ხელმოწერას.“. გ) მე-7 პუნქტის შემდეგ დაემატოს შემდეგი შინაარსის 71 პუნქტი: „71. პარლამენტის ბიურო აღნიშნულ დოკუმენტებს მიღებიდან 2 დღის ვადაში გადასცემს მათ პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტს შესამოწმებლად.“. დ) მე-8 პუნქტის შემდეგ დაემატოს შემდეგი შინაარსის 81 პუნქტი: „81. პარლამენტის ვებგვერდის საშუალებით ხელმოწერების შეგროვება ხდება პარლამენტის თავმჯდომარის ბრძანებით დადგენილი ელექტრონული ფორმით და საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული წესით.“. 5. 240-ე მუხლი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „მუხლი 240 1. პეტიცია არის არანაკლებ 300 პირის მიმართვა, რომელიც შეეხება სახელმწიფოებრივი ან/და საზოგადოებრივი პრობლემიდან გამომდინარე საკითხს. 2. პეტიცია იწერება ან/და ელექტრონულად ივსება პარლამენტის თავმჯდომარის სახელზე და აღირიცხება შესაბამის რეესტრში. პეტიციის ელექტრონული ფორმით წარსადგენად, პირი ავსებს პარლამენტის ვებგვერდზე, პარლამენტის თავმჯდომარის ბრძანებით განსაზღვრულ, ელექტრონული პეტიციის ფორმას. 21. პეტიცია, მისი შესაბამის რეესტრში აღრიცხვიდან 3 დღის ვადაში ქვეყნდება პარლამენტის ვებგვერდზე, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ: ა) შეურაცხმყოფელი ან უხამსი შინაარსისაა; ბ) მოიცავს მოწოდებას საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების დამხობის ან ძალადობით შეცვლის, ტერიტორიული ქვეყნის მთლიანობის დამოუკიდებლობის დარღვევის, ომის, ხელყოფისა და სიძულვილის ან დისკრიმინაციისკენ ან აღვივებს ეროვნულ, კუთხურ, რელიგიურ ან სოციალურ შუღლს ან ქმნის ამ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქმედების აშკარა საფრთხეს; გ) არ ეხება სახელმწიფოებრივი ან/და საზოგადოებრივი პრობლემიდან გამომდინარე საკითხს; 22. პეტიციის პარლამენტის ვებგვერდზე გამოქვეყნებიდან 3 თვის ვადაში ავტორი პარლამენტის თავმჯდომარეს წარუდგენს არანაკლებ 300 პირის მიერ ელექტრონული ან წერილობითი ფორმით დადასტურებულ ხელმოწერას. 3. ხელმოწერების წარდგენიდან 3 სამუშაო დღის ვადაში, პეტიცია შესასწავლად და განსახილველად გადაეცემა შესაბამის კომიტეტს ან დროებით კომისიას. შესაბამისი კომიტეტი ან კომისია იღებს ერთ-ერთ შემდეგ გადაწყვეტილებას: ა) მიზანშეწონილად მიიჩნევს პეტიციის შესწავლასა და განხილვას უშუალოდ კომიტეტის/კომისიის მიერ ან პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე; ბ) პეტიციას უგზავნის შესაბამის სამინისტროს, სხვა უწყებას; გ) მიზანშეუწონლად მიიჩნევს პეტიციის შესწავლასა და განხილვას. 4. ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული გადაწყვეტილება 2 კვირის განმავლობაში ვებგვერდზე.“. ეცნობება პეტიციის ავტორს და ქვეყნდება პარლამენტის 6. 241-ე მუხლის: ა) პირველი პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „1. სამინისტრო, სხვა უწყება 1 თვის განმავლობაში აცნობებს პასუხს პეტიციის ავტორს და შესაბამის კომიტეტს ან დროებით კომისიას. შესაბამისი კომიტეტის ან კომისიის თანხმობით ვადა შეიძლება გაგრძელდეს არაუმეტეს 1 თვით. თუ სამინისტრო, სხვა უწყება დადგენილ ვადაში პასუხს არ აცნობებს პეტიციის ავტორს, პარლამენტი იღებს სათანადო გადაწყვეტილებას.“. ბ) მე-3 პუნქტის შემდეგ დაემატოს შემდეგი შინაარსის მე-4 პუნქტი: „4. პეტიციის შესახებ გადაწყვეტილება ქვეყნდება პარლამენტის ვებგვერდზე და დადგენილი წესით ეცნობება პეტიციის ავტორს.“. მუხლი 2. ეს რეგლამენტი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე ირაკლი კობახიძე

პროექტი საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტი ”საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში ცვლილების შეტანის შესახებ” მუხლი 1. საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (www.matsne.gov.ge), 03.07.2012, სარეგისტრაციო კოდი: 010190030.06.001.016009): 1. 146-ე მუხლის: ა) „გ“ ქვეპუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „გ) პარლამენტის კანონპროექტის ბიურო განხილვის უახლოეს სხდომაზე პროცედურის იღებს დაწყების გადაწყვეტილებას შესახებ, ამასთანავე, კანონპროექტს გადასცემს წამყვან კომიტეტს, სხვა კომიტეტებს, ფრაქციებს, უმრავლესობას, უმცირესობას, პარლამენტის აპარატის იურიდიულ დეპარტამენტს, აგრეთვე საქართველოს მთავრობას და საჯარო კონსულტაციის მიღების მიზნით აქვეყნებს მას პარლამენტის ვებგვერდზე. საფინანსო სექტორის წარმომადგენლის საქმიანობის მარეგულირებელი კანონპროექტი გადაეცემა ასევე საქართველოს ეროვნულ ბანკს;“; ბ) „გ“ ქვეპუნქტის შემდეგ დაემატოს შემდეგი შინაარსის გ1 და გ2 ქვეპუნქტები: „გ1 წამყვანი კომიტეტის თავმჯდომარის გადაწყვეტილებით შესაძლოა კანონპროექტი ან მისი ცალკეული ნაწილი, დამატებითი საჯარო კონსულტაციის მიღების მიზნით და წინასწარ განსაზღვრული ვადით, გამოქვეყნდეს პარლამენტის ვებგვერდზე. გ2 პარლამენტის ვებგვერდზე გამოქვეყნებულ კანონპროექტთან ან მის ცალკეულ მუხლთან/პუნქტთან დაკავშირებით, ნებისმიერ პირს, აქვს შესაძლებლობა კომენტარის სახით დააფიქსიროს მოსაზრება/შენიშვნა .“. 2. 147-ე მუხლს დაემატოს შემდეგი შინაარსის 11 პუნქტი: „11. პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტის მიერ, 177-ე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად საინიციატივო ჯგუფისათვის სარეგისტრაციო მოწმობის გადაცემის შემდეგ, კანონპროექტი და საინიციატივო ჯგუფის მიერ წარმოდგენილი სხვა დოკუმენტები ქვეყნდება პარლამენტის ვებ გვერდზე.“. 3. 152-ე მუხლს დაემატოს შემდეგი შინაარსის 102 პუნქტი: „102. წამყვანი კომიტეტი შეისწავლის და აფასებს საჯარო კონსულტაციების გზით მიღებული კომენტარების მიზანშეწონილობას და საჭიროების შემთხვევაში ასახავს მათ კომიტეტის დასკვნაში.“. 4. 177-ე მუხლის: ა) მე-5 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „5. საინიციატივო ჯგუფი სარეგისტრაციო მოწმობის მიღების დღიდან უფლებამოსილია დაიწყოს კანონპროექტის მხარდამჭერთა ხელმოწერების შეგროვება: ა) ხელმოწერის ფურცლების შევსების გზით ან/და ბ) პარლამენტის ვებგვერდზე „ელექტრონული დოკუმენტისა და ელექტრონული სანდო მომსახურების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ელექტრონული ხელმოწერების შეგროვების გზით.“. ბ) მე-7 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „7. შევსებულ ხელმოწერების ფურცლებს საინიციატივო ჯგუფი სარეგისტრაციო მოწმობის მიღებიდან 45 დღის ვადაში წარუდგენს პარლამენტის ბიუროს რომელიც 2 დღეში გადასცემს მათ პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტს მიმართავს განცხადებით და წარუდგენს: ა) არანაკლებ 30 000 ამომრჩევლის მიერ შევსებულ ხელმოწერის ფურცლებს, ან ბ) ინფორმაციას, არანაკლებ 30 000 ხელმოწერის შეგროვების შესახებ, ან ამომრჩევლის მიერ ელექტრონული გ) თანდართული ხელმოწერის ფურცლებს და ინფორმაციას შეგროვებული ელექტრონული ხელმოწერების შესახებ, რომელიც ადასტურებს მთლიანობაში არანაკლებ 30 000 ამომრჩევლის ხელმოწერას.“. გ) მე-7 პუნქტის შემდეგ დაემატოს შემდეგი შინაარსის 71 პუნქტი: „71. პარლამენტის ბიურო აღნიშნულ დოკუმენტებს მიღებიდან 2 დღის ვადაში გადასცემს მათ პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტს შესამოწმებლად.“. დ) მე-8 პუნქტის შემდეგ დაემატოს შემდეგი შინაარსის 81 პუნქტი: „81. პარლამენტის ვებგვერდის საშუალებით ხელმოწერების შეგროვება ხდება პარლამენტის თავმჯდომარის ბრძანებით დადგენილი ელექტრონული ფორმით და საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული წესით.“. 5. 240-ე მუხლი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „მუხლი 240 1. პეტიცია არის არანაკლებ 300 პირის პირთა ჯგუფის წერილობითი მიმართვა, რომელიც შეეხება სახელმწიფოებრივი ან/და საზოგადოებრივი საერთო პრობლემებიდან გამომდინარე საკითხს. 2. პეტიცია იწერება ან/და ელექტრონულად ივსება და შეიტანება პარლამენტის თავმჯდომარის სახელზე და აღირიცხება სპეციალურ სარეგისტრაციო ჟურნალში შესაბამის რეესტრში. პეტიციის ჩაბარებისა და რეგისტრაციის ნომრის შესახებ ეცნობება მის ავტორს. პეტიციის ელექტრონული ფორმით წარსადგენად, პირი ავსებს პარლამენტის ვებგვერდზე, პარლამენტის თავმჯდომარის ბრძანებით განსაზღვრულ, ელექტრონული პეტიციის ფორმას. 21. პეტიცია, მისი შესაბამის რეესტრში აღრიცხვიდან 3 დღის ვადაში ქვეყნდება პარლამენტის ვებგვერდზე, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ: ა) შეურაცხმყოფელი ან უხამსი შინაარსისაა; ბ) მოიცავს მოწოდებას საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების დამხობის ან ძალადობით შეცვლის, ტერიტორიული ქვეყნის მთლიანობის დამოუკიდებლობის დარღვევის, ომის, ხელყოფისა და სიძულვილის ან დისკრიმინაციისკენ ან აღვივებს ეროვნულ, კუთხურ, რელიგიურ ან სოციალურ შუღლს ან ქმნის ამ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქმედების აშკარა საფრთხეს; გ) არ ეხება სახელმწიფოებრივი ან/და საზოგადოებრივი პრობლემიდან გამომდინარე საკითხს; 22. პეტიციის პარლამენტის ვებგვერდზე გამოქვეყნებიდან 3 თვის ვადაში ავტორი პარლამენტის თავმჯდომარეს წარუდგენს არანაკლებ 300 პირის მიერ ელექტრონული ან წერილობითი ფორმით დადასტურებულ ხელმოწერას. 3. ხელმოწერების წარდგენიდან 3 სამუშაო დღის ვადაში, პეტიცია შესასწავლად და განსახილველად გადაეცემა შესაბამის კომიტეტს ან დროებით კომისიას. შესაბამისი კომიტეტი ან კომისია იღებს ერთ-ერთ შემდეგ გადაწყვეტილებას: ა) მიზანშეწონილად მიიჩნევს პეტიციის შესწავლასა და განხილვას უშუალოდ კომიტეტის/კომისიის მიერ ან პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე; ბ) პეტიციას უგზავნის შესაბამის სამინისტროს, სხვა უწყებას; გ) მიზანშეუწონლად მიიჩნევს პეტიციის შესწავლასა და განხილვას. 4. ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული გადაწყვეტილება 1 2 კვირის განმავლობაში ეცნობება პეტიციის ავტორს და ქვეყნდება პარლამენტის ვებგვერდზე.“. 6. 241-ე მუხლის: ა) პირველი პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „1. სამინისტრო, სხვა უწყება 1 თვის განმავლობაში აცნობებს პასუხს პეტიციის ავტორს და შესაბამის კომიტეტს ან დროებით კომისიას. შესაბამისი კომიტეტის ან კომისიის თანხმობით ვადა შეიძლება გაგრძელდეს არაუმეტეს 1 თვით. თუ სამინისტრო, სხვა უწყება დადგენილ ვადაში პასუხს არ აცნობებს პეტიციის ავტორს, პარლამენტი იღებს სათანადო გადაწყვეტილებას.“. ბ) მე-3 პუნქტის შემდეგ დაემატოს შემდეგი შინაარსის მე-4 პუნქტი: „4. პეტიციის შესახებ გადაწყვეტილება ქვეყნდება პარლამენტის ვებგვერდზე და დადგენილი წესით ეცნობება პეტიციის ავტორს.“. მუხლი 2. ეს რეგლამენტი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე ირაკლი კობახიძე განმარტებითი ბარათი საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის პროექტზე „საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში“ ცვლილების შეტანის თაობაზე ა) ზოგადი ინფორმაცია რეგლამენტის პროექტის შესახებ: ა.ა) რეგლამენტის პროექტის მიღების მიზეზი: პეტიციის წარდგენის ელექტრონული სისტემის დანერგვა და მასზე ელექტრონული ხელმოწერის შესაძლებლობის დამკვიდრება საქართველოს ღია პარლამენტის 2017 წლის სამოქმედო გეგმის 1.1 ვალდებულებით არის განსაზღვრული. ამ ვალდებულების შესრულება კი საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში შესაბამისი ცვლილებების შეტანას საჭიროებს. დღეს მოქმედი კანონმდებლობით მოქალაქეებს აქვთ შესაძლებლობა, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის სახელზე შეიტანონ წერილობითი ფორმით შედგენილი პეტიცია, რომელიც შეეხება სახელმწიფოებრივ ან საერთო პრობლემებიდან გამომდინარე საკითხს. თუმცა, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტი პეტიციის ელექტრონული ფორმით წარდგენის შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს, რისი პრაქტიკაც ევროპისა და მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში (მათ შორის: გერმანია, დიდი ბრიტანეთი, ლიტვა, ახალი ზელანდია) უკვე არსებობს და თავის მხრივ, დემოკრატიის მაღალ სტანდარტზე მიუთითებს. ამასთან, საყურადღებოა, რომ მოქალაქეთა აქტიურობა პეტიციის წარდგენის კუთხით საკმაოდ დაბალია. გარკვეულწილად წარდგენილი სწორედ პეტიციების პეტიციის მცირე ელექტრონულად რაოდენობა კი წარდგენისათვის აუცილებელი მექანიზმების და სამართლებრივი რეგულაციების არარსებობით არის განპირობებული. არანაკლებ 30 000 ამომრჩევლის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის განხორციელების დროს ხელმოწერების ელექტრონულად შეგროვების მექანიზმის დანერგვა საქართველოს ღია პარლამენტის 2017 წლის სამოქმედო გეგმის 1.3 ვალდებულებით არის განსაზღვრული. ამ ვალდებულების შესრულება კი საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში შესაბამისი ცვლილებების შეტანას საჭიროებს. დღეს მოქმედი კანონმდებლობით მოქალაქეებს აქვთ შესაძლებლობა, საქართველოს პარლამენტში წარადგინონ საკანონმდებლო ინიციატივა, რისთვისაც, რეგლამენტით დადგენილი წესით და სპეციალური ფურცლის საშუალებით უნდა შეაგროვონ საქართველოს მოქალაქეების არანაკლებ 30 000 ხელმოწერა. თუმცა, მოქმედი კანონმდებლობა ხელმოწერების ელექტრონული ფორმით შეგროვების შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს, რისი პრაქტიკაც ევროკავშირის ბევრ ქვეყანაში (მათ შორის: პორტუგალია და ფინეთი) უკვე არსებობს და თავის მხრივ, დემოკრატიისა და კანონშემოქმედებით პროცესში მოქალაქეთა ჩართულობის მაღალ სტანდარტზე მიუთითებს. რეგლამენტის ცვლილების ასევე ერთერთი მიზეზია მოქალაქეთა მიერ პარლამენტის ვებ-გვერდზე გაკეთებულ კომენტარებზე უკუკავშირის მექანიზმის დანერგვა. დღეის მდგომარეობით, ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს საქართველოს პარლამენტის ვებ-გვერდზე განთავსებულ კანონპროექტებთან დაკავშირებით კომენტარის დატოვება შეუძლია, თუმცა არ არსებობს შესაბამისი სამართლებრივი მექანიზმი იმისთვის, რომ აღნიშნული კომენტარები შესწავლილი და შეფასებული იქნეს კანონპროექტის განხილვის დროს. გასათვალისწინებელია, რომ მოქალაქეთა კომენტარებზე უკუკავშირის მექანიზმის დანერგვა საქართველოს ღია პარლამენტის 2017 წლის სამოქმედო გეგმის 1.4 ვალდებულებიდან გამომდინარეობს. ამ ვალდებულების შესრულება კი საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში შესაბამისი ცვლილებების შეტანას საჭიროებს, რაც უკვე წარმატებით გამოიყენება ევროპის არაერთი ქვეყნის მიერ (დიდი ბრიტანეთი, შოტლანდია, ახალი ზელანდია, პორტუგალია, ფინეთი, უკრაინა) და კანონშემოქმედებით პროცესში მოქალაქეთა ჩართულობის მაღალ სტანდარტზე მიუთითებს. ა.ბ) რეგლამენტის პროექტის მიზანი: ცვლილების მიზანია, OGP-ის სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული 1.1, 1.2 და 1.3 ვალდებულებების შესრულება და კანონშემოქმედებით პროცესში მოქალაქეთა ჩართულობის მაღალი სტანდარტის დანერგვა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს (შესაბამისი რაოდენობის ხელმოწერების ელექტრონულად ან/და წერილობით შეგროვების გზით) ექნება შესაძლებლობა წარადგინოს ან პარლამენტის შესაბამის ვებგვერდზე ელექტრონულად შეავსოს პეტიცია. შემუშავებული ცვლილების პროექტი მიზნად ისახავს დადგინდეს ევროკავშირის კანონმდებლობის შესაბამისი სტანდარტი და დაინერგოს ისეთი მექანიზმი, რომელიც საშუალებას მისცემს დაინტერესებულ პირებს, ელექტრონული ხელმოწერის საშუალებით შემოუერთდნენ პეტიციაზე ხელმომწერთა სიას. ასევე რეგლამენტის პროექტის მიზანია ამომრჩევლებს ჰქონდეთ საკანონმდებლო ინიციატივის განხორციელების დროს ხელმოწერების ელექტრონულად შეგროვების შესაძლებლობა, რაც გაუმარტივებს მათ შესაბამისი ინიციატივების წარმოდგენას პარლამენტში და მნიშვნელოვნად გაზრდის საკანონმდებლო პროცესში ჩართულობას. კანონპროექტი ასევე მიზნად ისახავს, საქართველოს პარლამენტის საქმიანობაში ელექტრონული მმართველობისა და ელექტრონული ჩართულობის თანამედროვე სტანდარტების დანერგვას და საქართველოს პარლამენტის ვებგვერდის პოპულარიზაციას, საკანონმდებლო პროცესში ალტერნატივის სახით ელექტრონული რესურსების გამოყენების დანერგვას და დაინტერესებული პირებისთვის მეტი ინფორმაციის მიწოდებას საპარლამენტო საქმიანობის შესახებ. ამავდროულად, წარმოდგენილი პროექტი ამკვიდრებს საჯარო კონსულტაციების მიღების მიზნით პარლამენტის ვებ-გვერდზე კანონპროექტის გამოქვეყნების მაღალ სტანდარტს. ა.გ) რეგლამენტის პროექტის ძირითადი არსი: რეგლამენტის პროექტის თანახმად, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის:  146-ე მუხლის „გ“ პუნქტი ყალიბდება ახალი რედაქციით, რომლის თანახმად, პარლამენტის ბიუროს მიერ კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ იგი საჯარო კონსულტაციის მიღების მიზნით უნდა გამოქვეყნდეს პარლამენტის ვებგვერდზე;  146-ე მუხლს ემატება გ1 პუნქტი, რომლის თანახმად, წამყვანი კომიტეტის თავმჯდომარის გადაწყვეტილებით შესაძლოა კანონპროექტი ან მისი ცალკეული ნაწილი, დამატებითი საჯარო კონსულტაციის მიღების მიზნით და წინასწარ განსაზღვრული ვადით, გამოქვეყნდეს პარლამენტის ვებგვერდზე;  ამავე მუხლს ემატება გ2 პუნქტი, რომლის თანახმად, პარლამენტის ვებგვერდზე გამოქვეყნებულ კანონპროექტთან ან მის ცალკეულ მუხლთან/პუნქტთან დაკავშირებით, ნებისმიერ პირს ექნება შესაძლებლობა კომენტარის სახით დააფიქსიროს მოსაზრება/შენიშვნა;  147-ე მუხლს ემატება 11 პუნქტი, რომლის თანახმად, პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტის მიერ, 177-ე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად საინიციატივო ჯგუფისათვის სარეგისტრაციო მოწმობის გადაცემის შემდეგ, კანონპროექტი და საინიციატივო ჯგუფის მიერ წარმოდგენილი სხვა დოკუმენტები გამოქვეყნდება პარლამენტის ვებ გვერდზე;  152-ე მუხლს ემატება 102 პუნქტი, რომლის თანახმად, წამყვანი კომიტეტი შეისწავლის და აფასებს საჯარო კონსულტაციების გზით მიღებული კომენტარების მიზანშეწონილობას და საჭიროების შემთხვევაში ასახავს მათ კომიტეტის დასკვნაში;  177-ე მუხლის მე-5 პუნქტი ყალიბდება ახალი რედაქციით, რომლის თანახმად, საინიციატივო ჯგუფი სარეგისტრაციო მოწმობის მიღების დღიდან უფლებამოსილი იქნება დაიწყოს კანონპროექტის მხარდამჭერთა ხელმოწერების შეგროვება ხელმოწერის ფურცლების შევსების გზით ან/და პარლამენტის ვებგვერდზე „ელექტრონული დოკუმენტისა და ელექტრონული სანდო მომსახურების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ელექტრონული ხელმოწერების შეგროვების გზით;  ამავე მუხლის მე-7 პუნქტი ყალიბდება ახალი რედაქციით, რომლის თანახმად, საინიციატივო ჯგუფი სარეგისტრაციო მოწმობის მიღებიდან 45 დღის ვადაში პარლამენტის ბიუროს მიმართავს განცხადებით და წარუდგენს არანაკლებ 30 000 ამომრჩევლის მიერ შევსებულ ხელმოწერის ფურცლებს, ან ინფორმაციას, არანაკლებ 30 000 ამომრჩევლის მიერ ელექტრონული ხელმოწერის შეგროვების შესახებ, ან თანდართული ხელმოწერის ფურცლებს და ინფორმაციას შეგროვებული ელექტრონული ხელმოწერების შესახებ, რომელიც ადასტურებს მთლიანობაში არანაკლებ 30 000 ამომრჩევლის ხელმოწერას;  ამავე მუხლს ემატება 71 პუნქტი, რომლის თანახმად, პარლამენტის ბიურო ზემოაღნიშნული დოკუმენტების მიღებიდან 2 დღის ვადაში გადასცემს მათ პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტს შესამოწმებლად;  ამავე მუხლს ემატება 81 პუნქტი, რომლის თანახმად, პარლამენტის ვებგვერდის საშუალებით ხელმოწერების შეგროვება მოხდება პარლამენტის თავმჯდომარის ბრძანებით დადგენილი ელექტრონული ფორმით და საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული წესით;  240-ე მუხლი ყალიბდება ახალი რედაქციით, რომლის თანახმად: ა) პეტიცია იქნება არანაკლებ 300 პირის მიმართვა რომელიც შეეხება სახელმწიფოებრივი ან/და საზოგადოებრივი პრობლემიდან გამომდინარე საკითხს; ბ) პეტიცია დაიწერება ან/და ელექტრონულად შეივსება პარლამენტის თავმჯდომარის სახელზე და აღირიცხება შესაბამის რეესტრში. პეტიციის ელექტრონული ფორმით წარსადგენად, პირი შეავსებს პარლამენტის ვებგვერდზე, პარლამენტის თავმჯდომარის ბრძანებით განსაზღვრულ, ელექტრონული პეტიციის ფორმას; გ) პეტიცია, მისი შესაბამის რეესტრში აღრიცხვიდან 3 დღის ვადაში გამოქვეყნდება პარლამენტის ვებგვერდზე, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ: - შეურაცხმყოფელი ან უხამსი შინაარსისაა; - მოიცავს მოწოდებას საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების დამხობის ან ძალადობით შეცვლის, ქვეყნის დამოუკიდებლობის ხელყოფისა და ტერიტორიული მთლიანობის დარღვევის, ომის, სიძულვილის ან დისკრიმინაციისკენ ან აღვივებს ეროვნულ, კუთხურ, რელიგიურ ან სოციალურ შუღლს ან ქმნის ამ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქმედების აშკარა საფრთხეს; - არ ეხება სახელმწიფოებრივი ან/და საზოგადოებრივი პრობლემიდან გამომდინარე საკითხს; დ) პეტიციის პარლამენტის ვებგვერდზე გამოქვეყნებიდან 3 თვის ვადაში, პეტიციის ავტორს ექნება ვალდებულება, პარლამენტის თავმჯდომარეს წარუდგენს არანაკლებ 300 პირის მიერ ელექტრონული ან წერილობითი ფორმით დადასტურებულ ხელმოწერა; ე) ხელმოწერების წარდგენიდან 3 სამუშაო დღის ვადაში, პეტიცია შესასწავლად და განსახილველად გადაეცემა შესაბამის კომიტეტს ან დროებით კომისიას. შესაბამისი კომიტეტი ან კომისია იღებს ერთ-ერთ შემდეგ გადაწყვეტილებას: o მიზანშეწონილად მიიჩნევს პეტიციის შესწავლასა და განხილვას უშუალოდ კომიტეტის/კომისიის მიერ ან პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე; o პეტიციას უგზავნის შესაბამის სამინისტროს, სხვა უწყებას; o მიზანშეუწონლად მიიჩნევს პეტიციის შესწავლასა და განხილვას. ვ) ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება 2 კვირის განმავლობაში ეცნობება პეტიციის ავტორს და გამოქვეყნდება პარლამენტის ვებგვერდზე.“.  241-ე მუხლის პირველი პუნქტი ჩამოყალიბდება ახალი რედაქციით, რომლის თანახმად, სამინისტრო, სხვა უწყება 1 თვის განმავლობაში აცნობებს პასუხს პეტიციის ავტორს და შესაბამის კომიტეტს ან დროებით კომისიას. შესაბამისი კომიტეტის ან კომისიის თანხმობით ვადა შეიძლება გაგრძელდეს არაუმეტეს 1 თვით. თუ სამინისტრო, სხვა უწყება დადგენილ ვადაში პასუხს არ აცნობებს პეტიციის ავტორს, პარლამენტი იღებს სათანადო გადაწყვეტილებას;  ამავე მუხლს დაემატება მე-4 პუნქტი, რომლის თანახმად, პეტიციის შესახებ გადაწყვეტილება ქვეყნდება პარლამენტის ვებგვერდზე და დადგენილი წესით ეცნობება პეტიციის ავტორს; ბ) რეგლამენტის პროექტის ფინანსური დასაბუთება: ბ.ა) რეგლამენტის მიღებასთან დაფინანსების წყარო: დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყაროა პარლამენტისთვის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოყოფილი ასიგნებები. ბ.ბ) რეგლამენტის პროექტის გავლენა ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: რეგლამენტის პროექტი არ ახდენს ზეგავლენას ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) რეგლამენტის პროექტის გავლენა ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: რეგლამენტის პროექტი გავლენას არ ახდენს ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულება: სახელმწიფო არ იღებს ახალ ფინანსურ ვალდებულებას. ბ.ე) რეგლამენტის პროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება: რეგლამენტის პროექტის მიღება არ არის დაკავშირებული იმ პირების ფინანსურ ვალდებულებებთან, რომელთა მიმართაც ვრცელდება რეგლამენტის პროექტის მოქმედება. ბ.ვ) რეგლამენტის პროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის ოდენობის განსაზღვრის წესი (პრინციპი): რეგლამენტის პროექტი არ ითვალისწინებს გადასახადის, მოსაკრებლის, ან სხვა სახის გადასახდელის შემოღებას. გ) რეგლამენტის სტანდარტებთან: პროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ გ.ა) რეგლამენტის პროექტის მიმართება ევროკავშირის დირექტივებთან: რეგლამენტის პროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის დირექტივებს. გ.ბ) რეგლამენტის პროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: რეგლამენტის პროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) რეგლამენტის პროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ვალდებულებებთან: რეგლამენტის პროექტი არ ეწინააღმდეგება მრავალმხრივ ვალდებულებებს. საქართველოს ორმხრივ და დ) რეგლამენტის პროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები. დ.ა) რეგლამენტის პროექტის შემუშავებაში მონაწილე სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია (დაწესებულება), ექსპერტი, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: რეგლამენტის პროექტის მომზადებაში/დახვეწაში მონაწილეობა მიიღო „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტმა (IDFI)“, „გაეროს განვითარების პროგრამა - საქართველომ (UNDP)”, ევროკავშირმა (EU) და ეროვნულ-დემოკრატიულმა ინსტიტუტმა (NDI) და GIZ-მა. დ.ბ) რეგლამენტის პროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის (დაწესებულების) ან/და ექსპერტების შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: რეგლამენტის პროექტი განხილული და დადებითად შეფასებული იქნა საქართველოს პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის, ეუთოს დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებების ოფისის (OSCE/ODIHR), ევროკავშირის (EU), გაეროს განვითარების პროგრამისა (UNDP) და ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტის (IDFI) მიერ ორგანიზეულ სამუშაო შეხვედრაზე „გამჭვირვალე და მონაწილეობითი საკანონმდებლო პროცესის უზრუნველყოფის პრაქტიკული გზები“. სამუშაო შეხვედრაში საქართველოს პარლამენტის წევრებთან ერთად მონაწილეობა მიიღეს სამოქალაქო და საერთაშორისო ორგანიზაციების წარმომადგენლებმა და ასევე OSCE/ODIHR-ის ექსპერტებმა ავსტრიიდან, ხორვატიიდან და ესტონეთიდან. ე) რეგლამენტის პროექტის ავტორი: ღია და გამჭვირვალე მმართველობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭოს საკონსულტაციო სამუშაო ჯგუფი იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარის ხელმძღვანელობით. ვ) რეგლამენტის პროექტის ინიციატორი: პარლამენტის წევრები: ეკა ბესელია, ირინე ფრუიძე, გიორგი კახიანი. საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის იმ მუხლების მოქმედი (სრული) რედაქცია, რომელშიც წარმოდგენილი პროექტით შედის ცვლილება მუხლი 146 პარლამენტში საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარდგენილი კანონპროექტი განხილვისას გადის შემდეგ პროცედურებს: ა) კანონპროექტი რეგისტრაციისათვის საორგანიზაციო დეპარტამენტს; გადაეცემა პარლამენტის აპარატის ბ) პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტი კანონპროექტს გადასცემს პარლამენტის აპარატის იურიდიულ დეპარტამენტს და პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისს ამ რეგლამენტის 147-ე მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებული დასკვნების მოსამზადებლად. ამის შემდეგ კანონპროექტს პარლამენტის აპარატის იურიდიული დეპარტამენტისა და პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისის დასკვნებთან ერთად საორგანიზაციო დეპარტამენტი გადასცემს პარლამენტის ბიუროს უახლოეს სხდომას, თუ იგი წარდგენილია ბიუროს სხდომის წინა კვირის პარასკევამდე. ამ ვადის გასვლის შემდეგ წარდგენილი კანონპროექტი ბიუროს მომდევნო სხდომას გადაეცემა; გ) პარლამენტის ბიურო უახლოეს სხდომაზე იღებს გადაწყვეტილებას კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყების შესახებ, ამასთანავე, კანონპროექტს გადასცემს წამყვან კომიტეტს, სხვა კომიტეტებს, ფრაქციებს, უმრავლესობას, უმცირესობას, პარლამენტის აპარატის იურიდიულ დეპარტამენტს, აგრეთვე საქართველოს მთავრობას. საფინანსო სექტორის წარმომადგენლის საქმიანობის მარეგულირებელი კანონპროექტი გადაეცემა ასევე საქართველოს ეროვნულ ბანკს; დ) წამყვანი კომიტეტი კანონპროექტს მიღებიდან არა უადრეს 3 დღისა (გარდა იმ კანონპროექტისა, რომლის დაჩქარებული წესით განხილვის შესახებ გადაწყვეტილება მიიღო პარლამენტის ბიურომ) და არა უგვიანეს 3 კვირისა განიხილავს კომიტეტის სხდომაზე; ე) წამყვანი კომიტეტისა და სხვა კომიტეტების მიერ განხილვის შემდეგ კანონპროექტი შესაბამისი დასკვნებით გადაეცემა პარლამენტის ბიუროს პირველი მოსმენით განხილვისა და კენჭისყრისათვის პარლამენტის უახლოესი პლენარული სხდომის დღის წესრიგში შესატანად; ვ) პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე პირველი მოსმენით განხილვისა და მიღების შემდეგ კანონპროექტი გადაეცემა წამყვან კომიტეტს პირველი მოსმენისას გათვალისწინებული შენიშვნების ასახვისათვის და პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე მეორე მოსმენით განხილვისა და კენჭისყრისათვის მოსამზადებლად; ზ) პირველი მოსმენით მიღებიდან 2 კვირის ვადაში წამყვანი კომიტეტი კანონპროექტს განიხილავს კანონპროექტის პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე მეორე მოსმენით განხილვისათვის მოსამზადებლად, ქვეპუნქტების, პუნქტების (ნაწილების), მუხლების, თავების ან/და კარების მიხედვით; თ) წამყვანი კომიტეტის მიერ განხილვის შემდეგ კანონპროექტი შესაბამისი დასკვნებითა და ალტერნატიული წინადადებებით გადაეცემა პარლამენტის ბიუროს უახლოეს სხდომას მეორე მოსმენით განხილვისა და კენჭისყრისათვის პარლამენტის პლენარული სხდომის დღის წესრიგში შესატანად; ი) პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე მეორე მოსმენით განხილვისა და მიღების შემდეგ კანონპროექტი გადაეცემა წამყვან კომიტეტს მესამე მოსმენისათვის მოსამზადებლად; კ) მეორე მოსმენით მიღებიდან 5 დღის ვადაში წამყვანი კომიტეტი პარლამენტის მიერ მეორე მოსმენით განხილვისას გათვალისწინებულ შენიშვნებს ასახავს კანონპროექტში და გადასცემს მას პარლამენტის ბიუროს მესამე მოსმენით განხილვისათვის პარლამენტის პლენარული სხდომის დღის წესრიგში შესატანად; ლ) პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე მესამე მოსმენით განხილვის შემდეგ კანონპროექტის საბოლოო რედაქტირებული ვარიანტი, რომლის თავფურცელი ვიზირებულია კანონპროექტის თაობაზე მომხსენებლის, წამყვანი კომიტეტის თავმჯდომარის (მისი არყოფნის შემთხვევაში – მისი მოვალეობის შემსრულებლის), კომიტეტის აპარატის პასუხისმგებელი პირის, პარლამენტის აპარატის იურიდიული დეპარტამენტის უფროსის (მისი არყოფნის შემთხვევაში – მისი მოვალეობის შემსრულებლის) და იურიდიული დეპარტამენტის სარედაქციო განყოფილების უფროსის (მისი არყოფნის შემთხვევაში – მისი მოვალეობის შემსრულებლის) მიერ, დგება კენჭისყრაზე საბოლოო რედაქციით მისაღებად; მ) კანონპროექტი მესამე მოსმენით მიღებიდან 7 დღის ვადაში გადაეცემა საქართველოს პრეზიდენტს ხელმოსაწერად და კანონის გამოსაქვეყნებლად. მუხლი 147 1. საკანონმდებლო ინიციატივის უფლების მქონე სუბიექტის მიერ მომზადებული და პარლამენტისათვის წარდგენილი კანონპროექტი გადაეცემა პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტს, რომელიც აღრიცხავს და რეგისტრაციაში ატარებს მას. 2. საკანონმდებლო ინიციატივის უფლების მქონე სუბიექტის მიერ მომზადებული კანონპროექტის პარლამენტისათვის წარდგენის თარიღად მიიჩნევა მისი პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტში რეგისტრაციის თარიღი. 3. პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტის მიერ ამ რეგლამენტის 146-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად პარლამენტის ბიუროსთვის გადაცემულ კანონპროექტს უნდა ერთოდეს პარლამენტის აპარატის იურიდიული და საორგანიზაციო დეპარტამენტების მიერ მომზადებული კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყების შესახებ პარლამენტის ბიუროს გადაწყვეტილების პროექტი, რომელშიც მითითებულია: ა) კანონპროექტის დასახელება; ბ) კანონპროექტის ინიციატორი; გ) კანონპროექტის ავტორი; დ) კანონპროექტის პარლამენტისათვის წარდგენის თარიღი; ე) წამყვანი კომიტეტი; ვ) კანონპროექტის კომიტეტის სხდომაზე განხილვის სავარაუდო თარიღი; ზ) სხვა კომიტეტები, რომელთა დასკვნებიც უნდა ერთოდეს კანონპროექტს; თ) კანონპროექტის პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე განხილვის სავარაუდო თარიღი. 4. პარლამენტის ბიურო იღებს გადაწყვეტილებას კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყების შესახებ და ამ მუხლის მე-3 პუნქტის „ე“–„თ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საკითხების თაობაზე. 5. პარლამენტის აპარატის იურიდიული დეპარტამენტი ამოწმებს წარდგენილი კანონპროექტის ამ რეგლამენტის 145-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ და „გ“–„ვ“ ქვეპუნქტებსა და მე-3−მე-6 პუნქტებთან შესაბამისობას, ხოლო პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისი − ამ რეგლამენტის 145-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტთან შესაბამისობას. თუ წარდგენილი კანონპროექტი არ შეესაბამება ამ რეგლამენტის 145-ე მუხლის ზემოაღნიშნული პუნქტების მოთხოვნებს, პარლამენტის ბიურო უფლებამოსილია პარლამენტის აპარატის იურიდიული დეპარტამენტისა და პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისის მოტივირებული დასკვნების საფუძველზე კანონპროექტი ხარვეზის გამოსასწორებლად დაუბრუნოს მის ინიციატორს. პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისი უფლებამოსილია კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყებიდან პირველ მოსმენამდე წარმოადგინოს დამატებითი ინფორმაცია ამ რეგლამენტის 145-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ საკითხებზე. 6. თუ საქართველოს მთავრობა მოითხოვს კანონპროექტის რიგგარეშე განხილვას, კანონპროექტის საპარლამენტო განხილვის ვადებს განსაზღვრავს პარლამენტის ბიურო და გადასცემს მას წამყვან კომიტეტს. 7. თუ დადგენილ ვადაში ვერ მოხერხდა კანონპროექტის საპარლამენტო განხილვისათვის მომზადება, მისი განხილვისათვის დადგენილ ვადას საჭიროების შემთხვევაში გააგრძელებს პარლამენტის ბიურო. 8. პარლამენტის ბიუროს მიერ კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ კანონპროექტი განსახილველად გადაეცემა კომიტეტებს, ფრაქციებს, უმრავლესობას, უმცირესობას, პარლამენტის აპარატის იურიდიულ დეპარტამენტს, აგრეთვე საქართველოს მთავრობას, მოთხოვნის შემთხვევაში – დამოუკიდებელ პარლამენტის წევრებს, და განთავსდება პარლამენტის ვებგვერდზე. 9. კანონპროექტი, რომელიც იწვევს მიმდინარე წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯების ზრდას, შემოსავლების შემცირებას ან სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას, პარლამენტმა შეიძლება მიიღოს მხოლოდ საქართველოს მთავრობის თანხმობის შემდეგ, ხოლო მომავალ საფინანსო წელთან დაკავშირებული კანონპროექტი – საქართველოს მთავრობის თანხმობით ან მთავრობის მიერ პარლამენტისათვის წარდგენილი ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტის ფარგლებში. 10. კანონპროექტის ინიციატორს უფლება აქვს, გამოითხოვოს იგი პირველი მოსმენით მიღებამდე. სათანადო მოტივირებით 11. პარლამენტის წევრის უფლებამოსილების ვადამდე შეწყვეტის შემთხვევაში მის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარდგენილი და განხილვის პროცესში მყოფი კანონპროექტები უარყოფილად ითვლება. ამის შესახებ წამყვანი კომიტეტი აცნობებს პარლამენტის ბიუროს. აღნიშნული ფაქტი ფორმდება საოქმო ჩანაწერით. მუხლი 152 1. პარლამენტის ბიუროს მიერ კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებიდან არა უადრეს 3 დღისა და არა უგვიანეს 14 დღისა საქართველოს მთავრობა, პარლამენტის კომიტეტები, ფრაქციები, უმრავლესობა, უმცირესობა, დამოუკიდებელი პარლამენტის წევრები, პარლამენტის აპარატის იურიდიული დეპარტამენტი წამყვან კომიტეტს გადასცემენ თავიანთ შენიშვნებს კანონპროექტის თაობაზე. თუ აღნიშნული სუბიექტები მითითებულ ვადაში არ წარმოადგენენ შენიშვნებს კანონპროექტის თაობაზე, კანონპროექტი მათ მიერ მოწონებულად ჩაითვლება. 2. წამყვანი კომიტეტი პარლამენტის ბიუროს მიერ კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებიდან არა უადრეს 3 დღისა და არა უგვიანეს 3 კვირისა იწვევს კომიტეტის სხდომას. წამყვანი კომიტეტის სხდომა მოწვეული უნდა იქნეს მას შემდეგ, რაც პარლამენტის ბიუროს მიერ განსაზღვრული ის კომიტეტები, რომელთა დასკვნებიც უნდა ერთოდეს კანონპროექტს, ამ მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილ ვადაში წამყვან კომიტეტს გადასცემენ თავიანთ შენიშვნებს კანონპროექტის თაობაზე. 3. კომიტეტის სხდომაზე განხილვის შედეგად კანონპროექტი შეიძლება ცნობილ იქნეს პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე განხილვისათვის მომზადებულად, არასაკმარისად მომზადებულად ან მიუღებლად. კომიტეტის მიერ კანონპროექტის არასაკმარისად მომზადებულად ან მიუღებლად ცნობა არ აბრკოლებს პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე მისი განხილვის დაწყებას. 4. წამყვანი კომიტეტის დასკვნის გარეშე კანონპროექტის პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე გატანა დაუშვებელია. თუ პარლამენტის ბიუროს მიერ კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებიდან 1 თვის ვადაში წამყვანი კომიტეტი არ გამართავს სხდომას და არ გამოხატავს თავის პოზიციას კანონპროექტთან დაკავშირებით, კანონპროექტის ინიციატორი უფლებამოსილია მიმართოს წამყვან კომიტეტს მისი განხილვის მოთხოვნით ან პარლამენტის ბიუროს წინაშე დასვას წამყვანი კომიტეტის დასკვნის გარეშე კანონპროექტის პარლამენტის პლენარული სხდომის დღის წესრიგში შეტანის საკითხი. 5. თუ ამ მუხლით დადგენილ ვადაში წამყვანი კომიტეტი ვერ ახერხებს კომიტეტის სხდომის გამართვას და დასკვნის წარდგენას, პარლამენტის ბიურო უფლებამოსილია კომიტეტის თავმჯდომარის მოტივირებული წინადადების საფუძველზე განსაზღვროს კანონპროექტის საკომიტეტო განხილვის ახალი ვადა. თუ წამყვანი კომიტეტი ამ ვადაშიც არ გამართავს სხდომას და არ გამოხატავს თავის პოზიციას კანონპროექტთან დაკავშირებით, კანონპროექტის ინიციატორი უფლებამოსილია კვლავ მიმართოს წამყვან კომიტეტს მისი განხილვის მოთხოვნით ან პარლამენტის ბიუროს წინაშე დასვას წამყვანი კომიტეტის დასკვნის გარეშე კანონპროექტის პარლამენტის პლენარული სხდომის დღის წესრიგში შეტანის საკითხი. 6. ამ მუხლის მე-4 და მე-5 პუნქტებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში პარლამენტის ბიურო ვალდებულია კანონპროექტი შეიტანოს უახლოესი პლენარული სხდომის დღის წესრიგში. თუ კანონპროექტის ინიციატორი შესაბამისი სესიის განმავლობაში პარლამენტის ბიუროს წინაშე არ დასვამს მისი შემდგომი განხილვის საკითხს, იგი პარლამენტიდან გათხოვილად ითვლება, რის შესახებ ინფორმაციას პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტი აწვდის პარლამენტის ბიუროს. 7. წამყვანი კომიტეტის მიერ კანონპროექტის თაობაზე მიღებული გადაწყვეტილება აისახება კომიტეტის დასკვნაში, რომელსაც ხელს აწერს კომიტეტის თავმჯდომარე, ხოლო მისი არყოფნის შემთხვევაში – მისი მოვალეობის შემსრულებელი. 8. კანონპროექტზე წამყვანი კომიტეტის უარყოფითი დასკვნა არ აბრკოლებს პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე მისი განხილვის დაწყებას. 9. წამყვანი კომიტეტის სხდომის გამართვის შემდეგ კანონპროექტი კომიტეტის თავმჯდომარის, ხოლო მისი არყოფნის შემთხვევაში – უფლებამოსილი მოადგილის ხელმოწერით, წერილობითი ფორმით ეგზავნება პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტს პარლამენტის ბიუროს უახლოესი სხდომის დღის წესრიგში შესატანად. ამასთანავე, კანონპროექტის თითოეული გვერდი ვიზირებული უნდა იქნეს კომიტეტის აპარატის უფროსის მიერ. 10. პარლამენტის ბიუროსათვის წარდგენილ კანონპროექტს უნდა ერთოდეს წამყვანი კომიტეტის დასკვნა, ასევე სხვა კომიტეტების, ფრაქციების, უმრავლესობის, უმცირესობის, დამოუკიდებელი პარლამენტის წევრების, პარლამენტის აპარატის იურიდიული დეპარტამენტის, პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისისა და სხვა უფლებამოსილი სუბიექტების დასკვნები და მათი შენიშვნების პროექტში გათვალისწინების მდგომარეობის ამსახველი ფურცელი. მუხლი 177 1. არანაკლებ 30000 ამომრჩევლის ინიციატივით კანონპროექტის წარდგენის უფლების განხორციელების მიზნით საარჩევნო უფლების მქონე საქართველოს მოქალაქეები ქმნიან საინიციატივო ჯგუფს არანაკლებ 5 წევრის შემადგენლობით. 2. საინიციატივო ჯგუფი პარლამენტის ბიუროს მიმართავს განცხადებით რეგისტრაციაში გატარების შესახებ. განცხადებას უნდა ერთოდეს კანონპროექტი და საინიციატივო ჯგუფის წევრთა შემდეგი მონაცემები: სახელი, გვარი, დაბადების წელი, თვე და რიცხვი, მისამართი, პირადი ნომერი და ტელეფონის ნომერი. ეს მასალები პარლამენტის ბიუროს უახლოესი სხდომიდან 2 დღის ვადაში გადაეცემა პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტს. 3. პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტი პარლამენტის ბიუროს მიერ საინიციატივო ჯგუფის რეგისტრაციაში გატარების შესახებ მასალების გადაცემიდან 5 დღის ვადაში საინიციატივო ჯგუფს გადასცემს სარეგისტრაციო მოწმობას ან მოტივირებულ უარს ეუბნება რეგისტრაციაზე. რეგისტრაციაზე უარის თქმის საფუძველია ამ მუხლის პირველი ან/და მე-2 პუნქტის მოთხოვნათა დარღვევა. 4. საინიციატივო ჯგუფს უფლება აქვს, სარეგისტრაციო მოწმობის მიღებამდე გამოითხოვოს რეგისტრაციაში გატარების შესახებ განცხადება. 5. საინიციატივო ჯგუფი უფლებამოსილია დაიწყოს შეგროვება. სარეგისტრაციო მოწმობის მიღების დღიდან კანონპროექტის მხარდამჭერთა ხელმოწერების 6. ხელმოწერების შესაგროვებლად პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტის მიერ დადგენილი ფორმის თითოეულ ფურცელს ხელს აწერს არა უმეტეს 50 ამომრჩევლისა. ხელმოწერების სისწორისთვის პასუხისმგებელი პირი აღნიშნავს ამომრჩევლის შემდეგ მონაცემებს: სახელს, გვარს, დაბადების წელს, თვესა და რიცხვს, მისამართს, პირად ნომერს, ტელეფონის ნომერს და ხელმოწერის თარიღს. ამ მონაცემებს ხელმოწერით ადასტურებს ამომრჩეველი. ყოველ ასეთ ფურცელს ხელმოწერით ადასტურებს ხელმოწერების შეგროვებისთვის პასუხისმგებელი პირი, რომელიც პასუხისმგებელია ხელმოწერების სისწორისათვის და პასუხს აგებს ხელმოწერების გაყალბებისათვის. თითოეული პასუხისმგებელი პირის ხელმოწერა უნდა დამოწმდეს სანოტარო ბიუროში. ამასთანავე, ერთ მუნიციპალიტეტში ხელმოწერების შეგროვებისთვის პასუხისმგებელი პირის ხელმოწერის სანოტარო წესით დამოწმება საკმარისია ერთხელ. მის მიერ ხელმოწერით დადასტურებული ყველა სხვა ხელმოწერების ფურცელი იმავე მუნიციპალიტეტში სანოტარო წესით დამოწმებას აღარ საჭიროებს. 7. შევსებულ ხელმოწერების ფურცლებს საინიციატივო ჯგუფი სარეგისტრაციო მოწმობის მიღებიდან 45 დღის ვადაში წარუდგენს პარლამენტის ბიუროს, რომელიც 2 დღეში გადასცემს მათ პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტს. 8. პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტი ხელმოწერების ფურცლების მიღებიდან 2 კვირის ვადაში შერჩევითი პრინციპის საფუძველზე ამოწმებს ხელმოწერების ნამდვილობას და შედეგებს წარუდგენს პარლამენტის ბიუროს უახლოეს სხდომას. თუ დადგინდა, რომ ხელმოწერები შესრულებულია ამ თავის მოთხოვნათა დარღვევით, რის გამოც ნამდვილ ხელმოწერათა რაოდენობა 30000-ზე ნაკლები აღმოჩნდა, პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტის უარყოფითი დასკვნის საფუძველზე პარლამენტის ბიურო უარს ეუბნება საინიციატივო ჯგუფს კანონპროექტის პარლამენტში განსახილველად წარდგენაზე. შესაბამისად, კანონპროექტის წარდგენის უფლების განხორციელება უარყოფილად ითვლება. 9. ბათილად მიიჩნევა ხელმოწერა, რომელიც: ა) შესრულებულია ფურცელზე, რომელიც არ არის დადგენილი ფორმის ან/და რომელიც ამ მუხლის მე-6 პუნქტით დადგენილი წესით არ არის დადასტურებული ან დამოწმებული; ბ) არ შეიცავს ამ მუხლის მე-6 პუნქტით განსაზღვრულ მონაცემებს; გ) შესრულებულია მოტყუებით ან სხვა პირის მიერ, თუ ამას წერილობით დაადასტურებს ამომრჩეველი. 10. კანონპროექტის წარდგენაზე უარის მიღების შემთხვევაში საინიციატივო ჯგუფს უფლება აქვს, 5 დღის ვადაში მიმართოს საერთო სასამართლოს სისტემაში არსებულ პირველი ინსტანციის სასამართლოს. 11. ამომრჩეველთა ხელმოწერების ნამდვილობის შესახებ პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტის დადებითი დასკვნა და წარმოდგენილი კანონპროექტი წარედგინება პარლამენტის ბიუროს, ხოლო ამომრჩეველთა ხელმოწერების ფურცლები გადაეცემა პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტს. 12. არანაკლებ 30000 ამომრჩევლის ინიციატივით წარდგენილ კანონპროექტზე მომხსენებლად პარლამენტში გამოდის საინიციატივო ჯგუფის მიერ დანიშნული საინიციატივო ჯგუფის წევრი, ხოლო თანამომხსენებლად − წამყვანი კომიტეტის წარმომადგენელი. 13. პარლამენტი არანაკლებ 30000 ამომრჩევლის ინიციატივით წარდგენილ კანონპროექტს განიხილავს კანონპროექტის განხილვისათვის ამ რეგლამენტით დადგენილი წესით. მუხლი 240 1. პეტიცია არის პირთა ჯგუფის წერილობითი მიმართვა, რომელიც შეეხება სახელმწიფოებრივ ან საერთო პრობლემებიდან გამომდინარე საკითხს. 2. პეტიცია იწერება და შეიტანება პარლამენტის თავმჯდომარის სახელზე და აღირიცხება სპეციალურ სარეგისტრაციო ჟურნალში. პეტიციის ჩაბარებისა და რეგისტრაციის ნომრის შესახებ ეცნობება მის ავტორს. 3. პეტიცია შესასწავლად და განსახილველად გადაეცემა შესაბამის კომიტეტს ან დროებით კომისიას. შესაბამისი კომიტეტი ან კომისია იღებს ერთ-ერთ შემდეგ გადაწყვეტილებას: ა) მიზანშეწონილად მიიჩნევს პეტიციის შესწავლასა და განხილვას უშუალოდ ან პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე, ხოლო სესიებს შორის პერიოდში – უახლოეს სამუშაო კვირაში; ბ) პეტიციას უგზავნის შესაბამის სამინისტროს, სხვა უწყებას; გ) მიზანშეუწონლად მიიჩნევს პეტიციის შესწავლასა და განხილვას. 4. გადაწყვეტილება 1 კვირის განმავლობაში ეცნობება პეტიციის ავტორს. მუხლი 241 1. სამინისტრო, სხვა უწყება 1 თვის განმავლობაში აცნობებს პასუხს პეტიციის ავტორს და შესაბამის კომიტეტს ან დროებით კომისიას. შესაბამისი კომიტეტის ან კომისიის თანხმობით ვადა შეიძლება გაგრძელდეს 1 თვით. თუ სამინისტრო, სხვა უწყება დადგენილ ვადაში პასუხს არ აცნობებს პეტიციის ავტორს, პარლამენტი იღებს სათანადო გადაწყვეტილებას. 2. პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე პეტიციის განხილვისათვის პარლამენტის ბიუროს უნდა წარედგინოს შესაბამისი კომიტეტის ან დროებითი კომისიის დასკვნა, რომელსაც ერთვის პეტიციის სრული ტექსტი. 3. პეტიციის განხილვის შემდეგ პარლამენტი იღებს დადგენილებას, რეზოლუციას ან სხვა გადაწყვეტილებას.

განმარტებითი ბარათი საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის პროექტზე „საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში“ ცვლილების შეტანის თაობაზე ა) ზოგადი ინფორმაცია რეგლამენტის პროექტის შესახებ: ა.ა) რეგლამენტის პროექტის მიღების მიზეზი: პეტიციის წარდგენის ელექტრონული სისტემის დანერგვა და მასზე ელექტრონული ხელმოწერის შესაძლებლობის დამკვიდრება საქართველოს ღია პარლამენტის 2017 წლის სამოქმედო გეგმის 1.1 ვალდებულებით არის განსაზღვრული. ამ ვალდებულების შესრულება კი საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში შესაბამისი ცვლილებების შეტანას საჭიროებს. დღეს მოქმედი კანონმდებლობით მოქალაქეებს აქვთ შესაძლებლობა, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის სახელზე შეიტანონ წერილობითი ფორმით შედგენილი პეტიცია, რომელიც შეეხება სახელმწიფოებრივ ან საერთო პრობლემებიდან გამომდინარე საკითხს. თუმცა, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტი პეტიციის ელექტრონული ფორმით წარდგენის შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს, რისი პრაქტიკაც ევროპისა და მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში (მათ შორის: გერმანია, დიდი ბრიტანეთი, ლიტვა, ახალი ზელანდია) უკვე არსებობს და თავის მხრივ, დემოკრატიის მაღალ სტანდარტზე მიუთითებს. ამასთან, საყურადღებოა, რომ მოქალაქეთა აქტიურობა პეტიციის წარდგენის კუთხით საკმაოდ დაბალია. გარკვეულწილად წარდგენილი სწორედ პეტიციების პეტიციის მცირე ელექტრონულად რაოდენობა კი წარდგენისათვის აუცილებელი მექანიზმების და სამართლებრივი რეგულაციების არარსებობით არის განპირობებული. არანაკლებ 30 000 ამომრჩევლის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის განხორციელების დროს ხელმოწერების ელექტრონულად შეგროვების მექანიზმის დანერგვა საქართველოს ღია პარლამენტის 2017 წლის სამოქმედო გეგმის 1.3 ვალდებულებით არის განსაზღვრული. ამ ვალდებულების შესრულება კი საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში შესაბამისი ცვლილებების შეტანას საჭიროებს. დღეს მოქმედი კანონმდებლობით მოქალაქეებს აქვთ შესაძლებლობა, საქართველოს პარლამენტში წარადგინონ საკანონმდებლო ინიციატივა, რისთვისაც, რეგლამენტით დადგენილი წესით და სპეციალური ფურცლის საშუალებით უნდა შეაგროვონ საქართველოს მოქალაქეების არანაკლებ 30 000 ხელმოწერა. თუმცა, მოქმედი კანონმდებლობა ხელმოწერების ელექტრონული ფორმით შეგროვების შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს, რისი პრაქტიკაც ევროკავშირის ბევრ ქვეყანაში (მათ შორის: პორტუგალია და ფინეთი) უკვე არსებობს და თავის მხრივ, დემოკრატიისა და კანონშემოქმედებით პროცესში მოქალაქეთა ჩართულობის მაღალ სტანდარტზე მიუთითებს. რეგლამენტის ცვლილების ასევე ერთერთი მიზეზია მოქალაქეთა მიერ პარლამენტის ვებ-გვერდზე გაკეთებულ კომენტარებზე უკუკავშირის მექანიზმის დანერგვა. დღეის მდგომარეობით, ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს საქართველოს პარლამენტის ვებ-გვერდზე განთავსებულ კანონპროექტებთან დაკავშირებით კომენტარის დატოვება შეუძლია, თუმცა არ არსებობს შესაბამისი სამართლებრივი მექანიზმი იმისთვის, რომ აღნიშნული კომენტარები შესწავლილი და შეფასებული იქნეს კანონპროექტის განხილვის დროს. გასათვალისწინებელია, რომ მოქალაქეთა კომენტარებზე უკუკავშირის მექანიზმის დანერგვა საქართველოს ღია პარლამენტის 2017 წლის სამოქმედო გეგმის 1.4 ვალდებულებიდან გამომდინარეობს. ამ ვალდებულების შესრულება კი საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტში შესაბამისი ცვლილებების შეტანას საჭიროებს, რაც უკვე წარმატებით გამოიყენება ევროპის არაერთი ქვეყნის მიერ (დიდი ბრიტანეთი, შოტლანდია, ახალი ზელანდია, პორტუგალია, ფინეთი, უკრაინა) და კანონშემოქმედებით პროცესში მოქალაქეთა ჩართულობის მაღალ სტანდარტზე მიუთითებს. ა.ბ) რეგლამენტის პროექტის მიზანი: ცვლილების მიზანია, OGP-ის სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული 1.1, 1.2 და 1.3 ვალდებულებების შესრულება და კანონშემოქმედებით პროცესში მოქალაქეთა ჩართულობის მაღალი სტანდარტის დანერგვა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს (შესაბამისი რაოდენობის ხელმოწერების ელექტრონულად ან/და წერილობით შეგროვების გზით) ექნება შესაძლებლობა წარადგინოს ან პარლამენტის შესაბამის ვებგვერდზე ელექტრონულად შეავსოს პეტიცია. შემუშავებული ცვლილების პროექტი მიზნად ისახავს დადგინდეს ევროკავშირის კანონმდებლობის შესაბამისი სტანდარტი და დაინერგოს ისეთი მექანიზმი, რომელიც საშუალებას მისცემს დაინტერესებულ პირებს, ელექტრონული ხელმოწერის საშუალებით შემოუერთდნენ პეტიციაზე ხელმომწერთა სიას. ასევე რეგლამენტის პროექტის მიზანია ამომრჩევლებს ჰქონდეთ საკანონმდებლო ინიციატივის განხორციელების დროს ხელმოწერების ელექტრონულად შეგროვების შესაძლებლობა, რაც გაუმარტივებს მათ შესაბამისი ინიციატივების წარმოდგენას პარლამენტში და მნიშვნელოვნად გაზრდის საკანონმდებლო პროცესში ჩართულობას. კანონპროექტი ასევე მიზნად ისახავს, საქართველოს პარლამენტის საქმიანობაში ელექტრონული მმართველობისა და ელექტრონული ჩართულობის თანამედროვე სტანდარტების დანერგვას და საქართველოს პარლამენტის ვებგვერდის პოპულარიზაციას, საკანონმდებლო პროცესში ალტერნატივის სახით ელექტრონული რესურსების გამოყენების დანერგვას და დაინტერესებული პირებისთვის მეტი ინფორმაციის მიწოდებას საპარლამენტო საქმიანობის შესახებ. ამავდროულად, წარმოდგენილი პროექტი ამკვიდრებს საჯარო კონსულტაციების მიღების მიზნით პარლამენტის ვებ-გვერდზე კანონპროექტის გამოქვეყნების მაღალ სტანდარტს. ა.გ) რეგლამენტის პროექტის ძირითადი არსი: რეგლამენტის პროექტის თანახმად, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის:  146-ე მუხლის „გ“ პუნქტი ყალიბდება ახალი რედაქციით, რომლის თანახმად, პარლამენტის ბიუროს მიერ კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ იგი საჯარო კონსულტაციის მიღების მიზნით უნდა გამოქვეყნდეს პარლამენტის ვებგვერდზე;  146-ე მუხლს ემატება გ1 პუნქტი, რომლის თანახმად, წამყვანი კომიტეტის თავმჯდომარის გადაწყვეტილებით შესაძლოა კანონპროექტი ან მისი ცალკეული ნაწილი, დამატებითი საჯარო კონსულტაციის მიღების მიზნით და წინასწარ განსაზღვრული ვადით, გამოქვეყნდეს პარლამენტის ვებგვერდზე;  ამავე მუხლს ემატება გ2 პუნქტი, რომლის თანახმად, პარლამენტის ვებგვერდზე გამოქვეყნებულ კანონპროექტთან ან მის ცალკეულ მუხლთან/პუნქტთან დაკავშირებით, ნებისმიერ პირს ექნება შესაძლებლობა კომენტარის სახით დააფიქსიროს მოსაზრება/შენიშვნა;  147-ე მუხლს ემატება 11 პუნქტი, რომლის თანახმად, პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტის მიერ, 177-ე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად საინიციატივო ჯგუფისათვის სარეგისტრაციო მოწმობის გადაცემის შემდეგ, კანონპროექტი და საინიციატივო ჯგუფის მიერ წარმოდგენილი სხვა დოკუმენტები გამოქვეყნდება პარლამენტის ვებ გვერდზე;  152-ე მუხლს ემატება 102 პუნქტი, რომლის თანახმად, წამყვანი კომიტეტი შეისწავლის და აფასებს საჯარო კონსულტაციების გზით მიღებული კომენტარების მიზანშეწონილობას და საჭიროების შემთხვევაში ასახავს მათ კომიტეტის დასკვნაში;  177-ე მუხლის მე-5 პუნქტი ყალიბდება ახალი რედაქციით, რომლის თანახმად, საინიციატივო ჯგუფი სარეგისტრაციო მოწმობის მიღების დღიდან უფლებამოსილი იქნება დაიწყოს კანონპროექტის მხარდამჭერთა ხელმოწერების შეგროვება ხელმოწერის ფურცლების შევსების გზით ან/და პარლამენტის ვებგვერდზე „ელექტრონული დოკუმენტისა და ელექტრონული სანდო მომსახურების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ელექტრონული ხელმოწერების შეგროვების გზით;  ამავე მუხლის მე-7 პუნქტი ყალიბდება ახალი რედაქციით, რომლის თანახმად, საინიციატივო ჯგუფი სარეგისტრაციო მოწმობის მიღებიდან 45 დღის ვადაში პარლამენტის ბიუროს მიმართავს განცხადებით და წარუდგენს არანაკლებ 30 000 ამომრჩევლის მიერ შევსებულ ხელმოწერის ფურცლებს, ან ინფორმაციას, არანაკლებ 30 000 ამომრჩევლის მიერ ელექტრონული ხელმოწერის შეგროვების შესახებ, ან თანდართული ხელმოწერის ფურცლებს და ინფორმაციას შეგროვებული ელექტრონული ხელმოწერების შესახებ, რომელიც ადასტურებს მთლიანობაში არანაკლებ 30 000 ამომრჩევლის ხელმოწერას;  ამავე მუხლს ემატება 71 პუნქტი, რომლის თანახმად, პარლამენტის ბიურო ზემოაღნიშნული დოკუმენტების მიღებიდან 2 დღის ვადაში გადასცემს მათ პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტს შესამოწმებლად;  ამავე მუხლს ემატება 81 პუნქტი, რომლის თანახმად, პარლამენტის ვებგვერდის საშუალებით ხელმოწერების შეგროვება მოხდება პარლამენტის თავმჯდომარის ბრძანებით დადგენილი ელექტრონული ფორმით და საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული წესით;  240-ე მუხლი ყალიბდება ახალი რედაქციით, რომლის თანახმად: ა) პეტიცია იქნება არანაკლებ 300 პირის მიმართვა რომელიც შეეხება სახელმწიფოებრივი ან/და საზოგადოებრივი პრობლემიდან გამომდინარე საკითხს; ბ) პეტიცია დაიწერება ან/და ელექტრონულად შეივსება პარლამენტის თავმჯდომარის სახელზე და აღირიცხება შესაბამის რეესტრში. პეტიციის ელექტრონული ფორმით წარსადგენად, პირი შეავსებს პარლამენტის ვებგვერდზე, პარლამენტის თავმჯდომარის ბრძანებით განსაზღვრულ, ელექტრონული პეტიციის ფორმას; გ) პეტიცია, მისი შესაბამის რეესტრში აღრიცხვიდან 3 დღის ვადაში გამოქვეყნდება პარლამენტის ვებგვერდზე, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ: - შეურაცხმყოფელი ან უხამსი შინაარსისაა; - მოიცავს მოწოდებას საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების დამხობის ან ძალადობით შეცვლის, ქვეყნის დამოუკიდებლობის ხელყოფისა და ტერიტორიული მთლიანობის დარღვევის, ომის, სიძულვილის ან დისკრიმინაციისკენ ან აღვივებს ეროვნულ, კუთხურ, რელიგიურ ან სოციალურ შუღლს ან ქმნის ამ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქმედების აშკარა საფრთხეს; - არ ეხება სახელმწიფოებრივი ან/და საზოგადოებრივი პრობლემიდან გამომდინარე საკითხს; დ) პეტიციის პარლამენტის ვებგვერდზე გამოქვეყნებიდან 3 თვის ვადაში, პეტიციის ავტორს ექნება ვალდებულება, პარლამენტის თავმჯდომარეს წარუდგენს არანაკლებ 300 პირის მიერ ელექტრონული ან წერილობითი ფორმით დადასტურებულ ხელმოწერა; ე) ხელმოწერების წარდგენიდან 3 სამუშაო დღის ვადაში, პეტიცია შესასწავლად და განსახილველად გადაეცემა შესაბამის კომიტეტს ან დროებით კომისიას. შესაბამისი კომიტეტი ან კომისია იღებს ერთ-ერთ შემდეგ გადაწყვეტილებას: o მიზანშეწონილად მიიჩნევს პეტიციის შესწავლასა და განხილვას უშუალოდ კომიტეტის/კომისიის მიერ ან პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე; o პეტიციას უგზავნის შესაბამის სამინისტროს, სხვა უწყებას; o მიზანშეუწონლად მიიჩნევს პეტიციის შესწავლასა და განხილვას. ვ) ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება 2 კვირის განმავლობაში ეცნობება პეტიციის ავტორს და გამოქვეყნდება პარლამენტის ვებგვერდზე.“.  241-ე მუხლის პირველი პუნქტი ჩამოყალიბდება ახალი რედაქციით, რომლის თანახმად, სამინისტრო, სხვა უწყება 1 თვის განმავლობაში აცნობებს პასუხს პეტიციის ავტორს და შესაბამის კომიტეტს ან დროებით კომისიას. შესაბამისი კომიტეტის ან კომისიის თანხმობით ვადა შეიძლება გაგრძელდეს არაუმეტეს 1 თვით. თუ სამინისტრო, სხვა უწყება დადგენილ ვადაში პასუხს არ აცნობებს პეტიციის ავტორს, პარლამენტი იღებს სათანადო გადაწყვეტილებას;  ამავე მუხლს დაემატება მე-4 პუნქტი, რომლის თანახმად, პეტიციის შესახებ გადაწყვეტილება ქვეყნდება პარლამენტის ვებგვერდზე და დადგენილი წესით ეცნობება პეტიციის ავტორს; ბ) რეგლამენტის პროექტის ფინანსური დასაბუთება: ბ.ა) რეგლამენტის მიღებასთან დაფინანსების წყარო: დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყაროა პარლამენტისთვის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოყოფილი ასიგნებები. ბ.ბ) რეგლამენტის პროექტის გავლენა ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: რეგლამენტის პროექტი არ ახდენს ზეგავლენას ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) რეგლამენტის პროექტის გავლენა ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: რეგლამენტის პროექტი გავლენას არ ახდენს ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულება: სახელმწიფო არ იღებს ახალ ფინანსურ ვალდებულებას. ბ.ე) რეგლამენტის პროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება: რეგლამენტის პროექტის მიღება არ არის დაკავშირებული იმ პირების ფინანსურ ვალდებულებებთან, რომელთა მიმართაც ვრცელდება რეგლამენტის პროექტის მოქმედება. ბ.ვ) რეგლამენტის პროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის ოდენობის განსაზღვრის წესი (პრინციპი): რეგლამენტის პროექტი არ ითვალისწინებს გადასახადის, მოსაკრებლის, ან სხვა სახის გადასახდელის შემოღებას. გ) რეგლამენტის სტანდარტებთან: პროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ გ.ა) რეგლამენტის პროექტის მიმართება ევროკავშირის დირექტივებთან: რეგლამენტის პროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის დირექტივებს. გ.ბ) რეგლამენტის პროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: რეგლამენტის პროექტი არ ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) რეგლამენტის პროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ვალდებულებებთან: რეგლამენტის პროექტი არ ეწინააღმდეგება მრავალმხრივ ვალდებულებებს. საქართველოს ორმხრივ და დ) რეგლამენტის პროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები. დ.ა) რეგლამენტის პროექტის შემუშავებაში მონაწილე სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია (დაწესებულება), ექსპერტი, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: რეგლამენტის პროექტის მომზადებაში/დახვეწაში მონაწილეობა მიიღო „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტმა (IDFI)“, „გაეროს განვითარების პროგრამა - საქართველომ (UNDP)”, ევროკავშირმა (EU) და ეროვნულ-დემოკრატიულმა ინსტიტუტმა (NDI) და GIZ-მა. დ.ბ) რეგლამენტის პროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის (დაწესებულების) ან/და ექსპერტების შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: რეგლამენტის პროექტი განხილული და დადებითად შეფასებული იქნა საქართველოს პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის, ეუთოს დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებების ოფისის (OSCE/ODIHR), ევროკავშირის (EU), გაეროს განვითარების პროგრამისა (UNDP) და ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტის (IDFI) მიერ ორგანიზეულ სამუშაო შეხვედრაზე „გამჭვირვალე და მონაწილეობითი საკანონმდებლო პროცესის უზრუნველყოფის პრაქტიკული გზები“. სამუშაო შეხვედრაში საქართველოს პარლამენტის წევრებთან ერთად მონაწილეობა მიიღეს სამოქალაქო და საერთაშორისო ორგანიზაციების წარმომადგენლებმა და ასევე OSCE/ODIHR-ის ექსპერტებმა ავსტრიიდან, ხორვატიიდან და ესტონეთიდან. ე) რეგლამენტის პროექტის ავტორი: ღია და გამჭვირვალე მმართველობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭოს საკონსულტაციო სამუშაო ჯგუფი იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარის ხელმძღვანელობით. ვ) რეგლამენტის პროექტის ინიციატორი: პარლამენტის წევრები: ეკა ბესელია, ირინე ფრუიძე, გიორგი კახიანი.

საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის იმ მუხლების მოქმედი (სრული) რედაქცია, რომელშიც წარმოდგენილი პროექტით შედის ცვლილება მუხლი 146 პარლამენტში საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარდგენილი კანონპროექტი განხილვისას გადის შემდეგ პროცედურებს: ა) კანონპროექტი რეგისტრაციისათვის საორგანიზაციო დეპარტამენტს; გადაეცემა პარლამენტის აპარატის ბ) პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტი კანონპროექტს გადასცემს პარლამენტის აპარატის იურიდიულ დეპარტამენტს და პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისს ამ რეგლამენტის 147-ე მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებული დასკვნების მოსამზადებლად. ამის შემდეგ კანონპროექტს პარლამენტის აპარატის იურიდიული დეპარტამენტისა და პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისის დასკვნებთან ერთად საორგანიზაციო დეპარტამენტი გადასცემს პარლამენტის ბიუროს უახლოეს სხდომას, თუ იგი წარდგენილია ბიუროს სხდომის წინა კვირის პარასკევამდე. ამ ვადის გასვლის შემდეგ წარდგენილი კანონპროექტი ბიუროს მომდევნო სხდომას გადაეცემა; გ) პარლამენტის ბიურო უახლოეს სხდომაზე იღებს გადაწყვეტილებას კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყების შესახებ, ამასთანავე, კანონპროექტს გადასცემს წამყვან კომიტეტს, სხვა კომიტეტებს, ფრაქციებს, უმრავლესობას, უმცირესობას, პარლამენტის აპარატის იურიდიულ დეპარტამენტს, აგრეთვე საქართველოს მთავრობას. საფინანსო სექტორის წარმომადგენლის საქმიანობის მარეგულირებელი კანონპროექტი გადაეცემა ასევე საქართველოს ეროვნულ ბანკს; დ) წამყვანი კომიტეტი კანონპროექტს მიღებიდან არა უადრეს 3 დღისა (გარდა იმ კანონპროექტისა, რომლის დაჩქარებული წესით განხილვის შესახებ გადაწყვეტილება მიიღო პარლამენტის ბიურომ) და არა უგვიანეს 3 კვირისა განიხილავს კომიტეტის სხდომაზე; ე) წამყვანი კომიტეტისა და სხვა კომიტეტების მიერ განხილვის შემდეგ კანონპროექტი შესაბამისი დასკვნებით გადაეცემა პარლამენტის ბიუროს პირველი მოსმენით განხილვისა და კენჭისყრისათვის პარლამენტის უახლოესი პლენარული სხდომის დღის წესრიგში შესატანად; ვ) პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე პირველი მოსმენით განხილვისა და მიღების შემდეგ კანონპროექტი გადაეცემა წამყვან კომიტეტს პირველი მოსმენისას გათვალისწინებული შენიშვნების ასახვისათვის და პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე მეორე მოსმენით განხილვისა და კენჭისყრისათვის მოსამზადებლად; ზ) პირველი მოსმენით მიღებიდან 2 კვირის ვადაში წამყვანი კომიტეტი კანონპროექტს განიხილავს კანონპროექტის პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე მეორე მოსმენით განხილვისათვის მოსამზადებლად, ქვეპუნქტების, პუნქტების (ნაწილების), მუხლების, თავების ან/და კარების მიხედვით; თ) წამყვანი კომიტეტის მიერ განხილვის შემდეგ კანონპროექტი შესაბამისი დასკვნებითა და ალტერნატიული წინადადებებით გადაეცემა პარლამენტის ბიუროს უახლოეს სხდომას მეორე მოსმენით განხილვისა და კენჭისყრისათვის პარლამენტის პლენარული სხდომის დღის წესრიგში შესატანად; ი) პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე მეორე მოსმენით განხილვისა და მიღების შემდეგ კანონპროექტი გადაეცემა წამყვან კომიტეტს მესამე მოსმენისათვის მოსამზადებლად; კ) მეორე მოსმენით მიღებიდან 5 დღის ვადაში წამყვანი კომიტეტი პარლამენტის მიერ მეორე მოსმენით განხილვისას გათვალისწინებულ შენიშვნებს ასახავს კანონპროექტში და გადასცემს მას პარლამენტის ბიუროს მესამე მოსმენით განხილვისათვის პარლამენტის პლენარული სხდომის დღის წესრიგში შესატანად; ლ) პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე მესამე მოსმენით განხილვის შემდეგ კანონპროექტის საბოლოო რედაქტირებული ვარიანტი, რომლის თავფურცელი ვიზირებულია კანონპროექტის თაობაზე მომხსენებლის, წამყვანი კომიტეტის თავმჯდომარის (მისი არყოფნის შემთხვევაში – მისი მოვალეობის შემსრულებლის), კომიტეტის აპარატის პასუხისმგებელი პირის, პარლამენტის აპარატის იურიდიული დეპარტამენტის უფროსის (მისი არყოფნის შემთხვევაში – მისი მოვალეობის შემსრულებლის) და იურიდიული დეპარტამენტის სარედაქციო განყოფილების უფროსის (მისი არყოფნის შემთხვევაში – მისი მოვალეობის შემსრულებლის) მიერ, დგება კენჭისყრაზე საბოლოო რედაქციით მისაღებად; მ) კანონპროექტი მესამე მოსმენით მიღებიდან 7 დღის ვადაში გადაეცემა საქართველოს პრეზიდენტს ხელმოსაწერად და კანონის გამოსაქვეყნებლად. მუხლი 147 1. საკანონმდებლო ინიციატივის უფლების მქონე სუბიექტის მიერ მომზადებული და პარლამენტისათვის წარდგენილი კანონპროექტი გადაეცემა პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტს, რომელიც აღრიცხავს და რეგისტრაციაში ატარებს მას. 2. საკანონმდებლო ინიციატივის უფლების მქონე სუბიექტის მიერ მომზადებული კანონპროექტის პარლამენტისათვის წარდგენის თარიღად მიიჩნევა მისი პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტში რეგისტრაციის თარიღი. 3. პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტის მიერ ამ რეგლამენტის 146-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად პარლამენტის ბიუროსთვის გადაცემულ კანონპროექტს უნდა ერთოდეს პარლამენტის აპარატის იურიდიული და საორგანიზაციო დეპარტამენტების მიერ მომზადებული კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყების შესახებ პარლამენტის ბიუროს გადაწყვეტილების პროექტი, რომელშიც მითითებულია: ა) კანონპროექტის დასახელება; ბ) კანონპროექტის ინიციატორი; გ) კანონპროექტის ავტორი; დ) კანონპროექტის პარლამენტისათვის წარდგენის თარიღი; ე) წამყვანი კომიტეტი; ვ) კანონპროექტის კომიტეტის სხდომაზე განხილვის სავარაუდო თარიღი; ზ) სხვა კომიტეტები, რომელთა დასკვნებიც უნდა ერთოდეს კანონპროექტს; თ) კანონპროექტის პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე განხილვის სავარაუდო თარიღი. 4. პარლამენტის ბიურო იღებს გადაწყვეტილებას კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყების შესახებ და ამ მუხლის მე-3 პუნქტის „ე“–„თ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საკითხების თაობაზე. 5. პარლამენტის აპარატის იურიდიული დეპარტამენტი ამოწმებს წარდგენილი კანონპროექტის ამ რეგლამენტის 145-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ და „გ“–„ვ“ ქვეპუნქტებსა და მე-3−მე-6 პუნქტებთან შესაბამისობას, ხოლო პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისი − ამ რეგლამენტის 145-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტთან შესაბამისობას. თუ წარდგენილი კანონპროექტი არ შეესაბამება ამ რეგლამენტის 145-ე მუხლის ზემოაღნიშნული პუნქტების მოთხოვნებს, პარლამენტის ბიურო უფლებამოსილია პარლამენტის აპარატის იურიდიული დეპარტამენტისა და პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისის მოტივირებული დასკვნების საფუძველზე კანონპროექტი ხარვეზის გამოსასწორებლად დაუბრუნოს მის ინიციატორს. პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისი უფლებამოსილია კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყებიდან პირველ მოსმენამდე წარმოადგინოს დამატებითი ინფორმაცია ამ რეგლამენტის 145-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ საკითხებზე. 6. თუ საქართველოს მთავრობა მოითხოვს კანონპროექტის რიგგარეშე განხილვას, კანონპროექტის საპარლამენტო განხილვის ვადებს განსაზღვრავს პარლამენტის ბიურო და გადასცემს მას წამყვან კომიტეტს. 7. თუ დადგენილ ვადაში ვერ მოხერხდა კანონპროექტის საპარლამენტო განხილვისათვის მომზადება, მისი განხილვისათვის დადგენილ ვადას საჭიროების შემთხვევაში გააგრძელებს პარლამენტის ბიურო. 8. პარლამენტის ბიუროს მიერ კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ კანონპროექტი განსახილველად გადაეცემა კომიტეტებს, ფრაქციებს, უმრავლესობას, უმცირესობას, პარლამენტის აპარატის იურიდიულ დეპარტამენტს, აგრეთვე საქართველოს მთავრობას, მოთხოვნის შემთხვევაში – დამოუკიდებელ პარლამენტის წევრებს, და განთავსდება პარლამენტის ვებგვერდზე. 9. კანონპროექტი, რომელიც იწვევს მიმდინარე წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯების ზრდას, შემოსავლების შემცირებას ან სახელმწიფოს მიერ ახალი ფინანსური ვალდებულებების აღებას, პარლამენტმა შეიძლება მიიღოს მხოლოდ საქართველოს მთავრობის თანხმობის შემდეგ, ხოლო მომავალ საფინანსო წელთან დაკავშირებული კანონპროექტი – საქართველოს მთავრობის თანხმობით ან მთავრობის მიერ პარლამენტისათვის წარდგენილი ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტის ფარგლებში. 10. კანონპროექტის ინიციატორს უფლება აქვს, გამოითხოვოს იგი პირველი მოსმენით მიღებამდე. სათანადო მოტივირებით 11. პარლამენტის წევრის უფლებამოსილების ვადამდე შეწყვეტის შემთხვევაში მის მიერ საკანონმდებლო ინიციატივის წესით წარდგენილი და განხილვის პროცესში მყოფი კანონპროექტები უარყოფილად ითვლება. ამის შესახებ წამყვანი კომიტეტი აცნობებს პარლამენტის ბიუროს. აღნიშნული ფაქტი ფორმდება საოქმო ჩანაწერით. მუხლი 152 1. პარლამენტის ბიუროს მიერ კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებიდან არა უადრეს 3 დღისა და არა უგვიანეს 14 დღისა საქართველოს მთავრობა, პარლამენტის კომიტეტები, ფრაქციები, უმრავლესობა, უმცირესობა, დამოუკიდებელი პარლამენტის წევრები, პარლამენტის აპარატის იურიდიული დეპარტამენტი წამყვან კომიტეტს გადასცემენ თავიანთ შენიშვნებს კანონპროექტის თაობაზე. თუ აღნიშნული სუბიექტები მითითებულ ვადაში არ წარმოადგენენ შენიშვნებს კანონპროექტის თაობაზე, კანონპროექტი მათ მიერ მოწონებულად ჩაითვლება. 2. წამყვანი კომიტეტი პარლამენტის ბიუროს მიერ კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებიდან არა უადრეს 3 დღისა და არა უგვიანეს 3 კვირისა იწვევს კომიტეტის სხდომას. წამყვანი კომიტეტის სხდომა მოწვეული უნდა იქნეს მას შემდეგ, რაც პარლამენტის ბიუროს მიერ განსაზღვრული ის კომიტეტები, რომელთა დასკვნებიც უნდა ერთოდეს კანონპროექტს, ამ მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილ ვადაში წამყვან კომიტეტს გადასცემენ თავიანთ შენიშვნებს კანონპროექტის თაობაზე. 3. კომიტეტის სხდომაზე განხილვის შედეგად კანონპროექტი შეიძლება ცნობილ იქნეს პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე განხილვისათვის მომზადებულად, არასაკმარისად მომზადებულად ან მიუღებლად. კომიტეტის მიერ კანონპროექტის არასაკმარისად მომზადებულად ან მიუღებლად ცნობა არ აბრკოლებს პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე მისი განხილვის დაწყებას. 4. წამყვანი კომიტეტის დასკვნის გარეშე კანონპროექტის პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე გატანა დაუშვებელია. თუ პარლამენტის ბიუროს მიერ კანონპროექტის განხილვის პროცედურის დაწყების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებიდან 1 თვის ვადაში წამყვანი კომიტეტი არ გამართავს სხდომას და არ გამოხატავს თავის პოზიციას კანონპროექტთან დაკავშირებით, კანონპროექტის ინიციატორი უფლებამოსილია მიმართოს წამყვან კომიტეტს მისი განხილვის მოთხოვნით ან პარლამენტის ბიუროს წინაშე დასვას წამყვანი კომიტეტის დასკვნის გარეშე კანონპროექტის პარლამენტის პლენარული სხდომის დღის წესრიგში შეტანის საკითხი. 5. თუ ამ მუხლით დადგენილ ვადაში წამყვანი კომიტეტი ვერ ახერხებს კომიტეტის სხდომის გამართვას და დასკვნის წარდგენას, პარლამენტის ბიურო უფლებამოსილია კომიტეტის თავმჯდომარის მოტივირებული წინადადების საფუძველზე განსაზღვროს კანონპროექტის საკომიტეტო განხილვის ახალი ვადა. თუ წამყვანი კომიტეტი ამ ვადაშიც არ გამართავს სხდომას და არ გამოხატავს თავის პოზიციას კანონპროექტთან დაკავშირებით, კანონპროექტის ინიციატორი უფლებამოსილია კვლავ მიმართოს წამყვან კომიტეტს მისი განხილვის მოთხოვნით ან პარლამენტის ბიუროს წინაშე დასვას წამყვანი კომიტეტის დასკვნის გარეშე კანონპროექტის პარლამენტის პლენარული სხდომის დღის წესრიგში შეტანის საკითხი. 6. ამ მუხლის მე-4 და მე-5 პუნქტებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში პარლამენტის ბიურო ვალდებულია კანონპროექტი შეიტანოს უახლოესი პლენარული სხდომის დღის წესრიგში. თუ კანონპროექტის ინიციატორი შესაბამისი სესიის განმავლობაში პარლამენტის ბიუროს წინაშე არ დასვამს მისი შემდგომი განხილვის საკითხს, იგი პარლამენტიდან გათხოვილად ითვლება, რის შესახებ ინფორმაციას პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტი აწვდის პარლამენტის ბიუროს. 7. წამყვანი კომიტეტის მიერ კანონპროექტის თაობაზე მიღებული გადაწყვეტილება აისახება კომიტეტის დასკვნაში, რომელსაც ხელს აწერს კომიტეტის თავმჯდომარე, ხოლო მისი არყოფნის შემთხვევაში – მისი მოვალეობის შემსრულებელი. 8. კანონპროექტზე წამყვანი კომიტეტის უარყოფითი დასკვნა არ აბრკოლებს პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე მისი განხილვის დაწყებას. 9. წამყვანი კომიტეტის სხდომის გამართვის შემდეგ კანონპროექტი კომიტეტის თავმჯდომარის, ხოლო მისი არყოფნის შემთხვევაში – უფლებამოსილი მოადგილის ხელმოწერით, წერილობითი ფორმით ეგზავნება პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტს პარლამენტის ბიუროს უახლოესი სხდომის დღის წესრიგში შესატანად. ამასთანავე, კანონპროექტის თითოეული გვერდი ვიზირებული უნდა იქნეს კომიტეტის აპარატის უფროსის მიერ. 10. პარლამენტის ბიუროსათვის წარდგენილ კანონპროექტს უნდა ერთოდეს წამყვანი კომიტეტის დასკვნა, ასევე სხვა კომიტეტების, ფრაქციების, უმრავლესობის, უმცირესობის, დამოუკიდებელი პარლამენტის წევრების, პარლამენტის აპარატის იურიდიული დეპარტამენტის, პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისისა და სხვა უფლებამოსილი სუბიექტების დასკვნები და მათი შენიშვნების პროექტში გათვალისწინების მდგომარეობის ამსახველი ფურცელი. მუხლი 177 1. არანაკლებ 30000 ამომრჩევლის ინიციატივით კანონპროექტის წარდგენის უფლების განხორციელების მიზნით საარჩევნო უფლების მქონე საქართველოს მოქალაქეები ქმნიან საინიციატივო ჯგუფს არანაკლებ 5 წევრის შემადგენლობით. 2. საინიციატივო ჯგუფი პარლამენტის ბიუროს მიმართავს განცხადებით რეგისტრაციაში გატარების შესახებ. განცხადებას უნდა ერთოდეს კანონპროექტი და საინიციატივო ჯგუფის წევრთა შემდეგი მონაცემები: სახელი, გვარი, დაბადების წელი, თვე და რიცხვი, მისამართი, პირადი ნომერი და ტელეფონის ნომერი. ეს მასალები პარლამენტის ბიუროს უახლოესი სხდომიდან 2 დღის ვადაში გადაეცემა პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტს. 3. პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტი პარლამენტის ბიუროს მიერ საინიციატივო ჯგუფის რეგისტრაციაში გატარების შესახებ მასალების გადაცემიდან 5 დღის ვადაში საინიციატივო ჯგუფს გადასცემს სარეგისტრაციო მოწმობას ან მოტივირებულ უარს ეუბნება რეგისტრაციაზე. რეგისტრაციაზე უარის თქმის საფუძველია ამ მუხლის პირველი ან/და მე-2 პუნქტის მოთხოვნათა დარღვევა. 4. საინიციატივო ჯგუფს უფლება აქვს, სარეგისტრაციო მოწმობის მიღებამდე გამოითხოვოს რეგისტრაციაში გატარების შესახებ განცხადება. 5. საინიციატივო ჯგუფი უფლებამოსილია დაიწყოს შეგროვება. სარეგისტრაციო მოწმობის მიღების დღიდან კანონპროექტის მხარდამჭერთა ხელმოწერების 6. ხელმოწერების შესაგროვებლად პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტის მიერ დადგენილი ფორმის თითოეულ ფურცელს ხელს აწერს არა უმეტეს 50 ამომრჩევლისა. ხელმოწერების სისწორისთვის პასუხისმგებელი პირი აღნიშნავს ამომრჩევლის შემდეგ მონაცემებს: სახელს, გვარს, დაბადების წელს, თვესა და რიცხვს, მისამართს, პირად ნომერს, ტელეფონის ნომერს და ხელმოწერის თარიღს. ამ მონაცემებს ხელმოწერით ადასტურებს ამომრჩეველი. ყოველ ასეთ ფურცელს ხელმოწერით ადასტურებს ხელმოწერების შეგროვებისთვის პასუხისმგებელი პირი, რომელიც პასუხისმგებელია ხელმოწერების სისწორისათვის და პასუხს აგებს ხელმოწერების გაყალბებისათვის. თითოეული პასუხისმგებელი პირის ხელმოწერა უნდა დამოწმდეს სანოტარო ბიუროში. ამასთანავე, ერთ მუნიციპალიტეტში ხელმოწერების შეგროვებისთვის პასუხისმგებელი პირის ხელმოწერის სანოტარო წესით დამოწმება საკმარისია ერთხელ. მის მიერ ხელმოწერით დადასტურებული ყველა სხვა ხელმოწერების ფურცელი იმავე მუნიციპალიტეტში სანოტარო წესით დამოწმებას აღარ საჭიროებს. 7. შევსებულ ხელმოწერების ფურცლებს საინიციატივო ჯგუფი სარეგისტრაციო მოწმობის მიღებიდან 45 დღის ვადაში წარუდგენს პარლამენტის ბიუროს, რომელიც 2 დღეში გადასცემს მათ პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტს. 8. პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტი ხელმოწერების ფურცლების მიღებიდან 2 კვირის ვადაში შერჩევითი პრინციპის საფუძველზე ამოწმებს ხელმოწერების ნამდვილობას და შედეგებს წარუდგენს პარლამენტის ბიუროს უახლოეს სხდომას. თუ დადგინდა, რომ ხელმოწერები შესრულებულია ამ თავის მოთხოვნათა დარღვევით, რის გამოც ნამდვილ ხელმოწერათა რაოდენობა 30000-ზე ნაკლები აღმოჩნდა, პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტის უარყოფითი დასკვნის საფუძველზე პარლამენტის ბიურო უარს ეუბნება საინიციატივო ჯგუფს კანონპროექტის პარლამენტში განსახილველად წარდგენაზე. შესაბამისად, კანონპროექტის წარდგენის უფლების განხორციელება უარყოფილად ითვლება. 9. ბათილად მიიჩნევა ხელმოწერა, რომელიც: ა) შესრულებულია ფურცელზე, რომელიც არ არის დადგენილი ფორმის ან/და რომელიც ამ მუხლის მე-6 პუნქტით დადგენილი წესით არ არის დადასტურებული ან დამოწმებული; ბ) არ შეიცავს ამ მუხლის მე-6 პუნქტით განსაზღვრულ მონაცემებს; გ) შესრულებულია მოტყუებით ან სხვა პირის მიერ, თუ ამას წერილობით დაადასტურებს ამომრჩეველი. 10. კანონპროექტის წარდგენაზე უარის მიღების შემთხვევაში საინიციატივო ჯგუფს უფლება აქვს, 5 დღის ვადაში მიმართოს საერთო სასამართლოს სისტემაში არსებულ პირველი ინსტანციის სასამართლოს. 11. ამომრჩეველთა ხელმოწერების ნამდვილობის შესახებ პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტის დადებითი დასკვნა და წარმოდგენილი კანონპროექტი წარედგინება პარლამენტის ბიუროს, ხოლო ამომრჩეველთა ხელმოწერების ფურცლები გადაეცემა პარლამენტის აპარატის საორგანიზაციო დეპარტამენტს. 12. არანაკლებ 30000 ამომრჩევლის ინიციატივით წარდგენილ კანონპროექტზე მომხსენებლად პარლამენტში გამოდის საინიციატივო ჯგუფის მიერ დანიშნული საინიციატივო ჯგუფის წევრი, ხოლო თანამომხსენებლად − წამყვანი კომიტეტის წარმომადგენელი. 13. პარლამენტი არანაკლებ 30000 ამომრჩევლის ინიციატივით წარდგენილ კანონპროექტს განიხილავს კანონპროექტის განხილვისათვის ამ რეგლამენტით დადგენილი წესით. მუხლი 240 1. პეტიცია არის პირთა ჯგუფის წერილობითი მიმართვა, რომელიც შეეხება სახელმწიფოებრივ ან საერთო პრობლემებიდან გამომდინარე საკითხს. 2. პეტიცია იწერება და შეიტანება პარლამენტის თავმჯდომარის სახელზე და აღირიცხება სპეციალურ სარეგისტრაციო ჟურნალში. პეტიციის ჩაბარებისა და რეგისტრაციის ნომრის შესახებ ეცნობება მის ავტორს. 3. პეტიცია შესასწავლად და განსახილველად გადაეცემა შესაბამის კომიტეტს ან დროებით კომისიას. შესაბამისი კომიტეტი ან კომისია იღებს ერთ-ერთ შემდეგ გადაწყვეტილებას: ა) მიზანშეწონილად მიიჩნევს პეტიციის შესწავლასა და განხილვას უშუალოდ ან პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე, ხოლო სესიებს შორის პერიოდში – უახლოეს სამუშაო კვირაში; ბ) პეტიციას უგზავნის შესაბამის სამინისტროს, სხვა უწყებას; გ) მიზანშეუწონლად მიიჩნევს პეტიციის შესწავლასა და განხილვას. 4. გადაწყვეტილება 1 კვირის განმავლობაში ეცნობება პეტიციის ავტორს. მუხლი 241 1. სამინისტრო, სხვა უწყება 1 თვის განმავლობაში აცნობებს პასუხს პეტიციის ავტორს და შესაბამის კომიტეტს ან დროებით კომისიას. შესაბამისი კომიტეტის ან კომისიის თანხმობით ვადა შეიძლება გაგრძელდეს 1 თვით. თუ სამინისტრო, სხვა უწყება დადგენილ ვადაში პასუხს არ აცნობებს პეტიციის ავტორს, პარლამენტი იღებს სათანადო გადაწყვეტილებას. 2. პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე პეტიციის განხილვისათვის პარლამენტის ბიუროს უნდა წარედგინოს შესაბამისი კომიტეტის ან დროებითი კომისიის დასკვნა, რომელსაც ერთვის პეტიციის სრული ტექსტი. 3. პეტიციის განხილვის შემდეგ პარლამენტი იღებს დადგენილებას, რეზოლუციას ან სხვა გადაწყვეტილებას.