საქართველოს პრეზიდენტის ყოველწლიური მოხსენება ქვეყნის მდგომარეობის უმნიშვნელოვანეს საკითხებზე
📋 განხილვის ეტაპები
სხდომაზე განსახილველი პროექტი
📄 რეგისტრაციის შედეგი (1.2 MB)
📄 ამონაწერი სხდომის ოქმიდან (425 KB)
📄 სხვა (4.9 MB)
📝 სტენოგრაფიული ჩანაწერი (153 KB)
📎 პროექტის განხილვის აუდიო ჩანაწერი (152 KB)
📎 პროექტის განხილვის აუდიო ჩანაწერი (580 KB)
📎 პროექტის განხილვის აუდიო ჩანაწერი (937 KB)
📎 პროექტის განხილვის აუდიო ჩანაწერი (17.0 MB)
📎 პროექტის განხილვის აუდიო ჩანაწერი (499 KB)
📎 პროექტის განხილვის აუდიო ჩანაწერი (13.2 MB)
📎 პროექტის განხილვის აუდიო ჩანაწერი (10.9 MB)
📎 პროექტის განხილვის აუდიო ჩანაწერი (9.9 MB)
📎 პროექტის განხილვის აუდიო ჩანაწერი (5.1 MB)
📎 პროექტის განხილვის აუდიო ჩანაწერი (10.1 MB)
📎 პროექტის განხილვის აუდიო ჩანაწერი (4.2 MB)
📅 დამატებითი ინფორმაცია
მიღების თარიღი 2015-03-31
📜 ტექსტი
რეგისტრაციის შედეგი
JC6$obg6ol, 068!61060
310315,3:08:18
3t.8.20t5
Oolし Oo600Ψ oし
30Ψ 。1
oOabl。 60oqpoし
30002
oOaba。 めnOo。 │・ tn
000● │…
16
oboぃ ∞
JC6Jobg6ob boa{'e,(r)o aoao8o
1∝
0
V
33o6rAo
8609"00o昧 0じ Ⅲ も│● o60
蒟 0じ
n Sob0l6.0oD
o0-A6CE
5
0
0
1
o0.9d,.9
5
0
0
1
0
0
1
0
0
0
0
0
0
0
2
0
0
2
o0&J.)6
o60
poa-aW
nJ.era.
V
い
g6,td0o.
o,)3-pca
7
0
0
1
o0L6Cb
8
0
0
1
0
0
o。 6
6o。 608
5
0
0
1
6o0'ao!
4
0
0
1
0
0
5r0-aod
iogla,o a66ot€6d OotA36!
lr,t3oobo 0opCa!q,o,)
toa acraut C (oon6C5. C)0.06,9. a)0EJo6, bCd,bCNxdC enoo0fro6C (06A.),
JXlr,O,r6odC Cgen6,
(.,6e.). Aoa{lr, gd,.8.6, rJ.A$., o}D}egA, q6-(',g, 0116, 6q}6B, 6dU6oJ,
6,)0ta)d)
0
0 &'6n!(,Ap06o
。31031513:09:27
●。
匈
̀oOo。
ffiC6po 1 trrqr: 7
3053obg(
aoab6,)6CdAol,
し。
6606oOo
31032015
SCPo I
31031513〔 08:18
Aoaba,)6oag)oU
SCAo 2
i.@00050o.t0ao..n dArjo.oo5
8o6o$q)Calg)o
aoJoOぃ ¨ Ψ∞96ぃ 6Ⅲ
Jod,p,)aC60ort CAo
V
loも ●
Ospo0 31 03 15 13109:2フ
●。
3306● 。2も 00:,
JC6$ot 960l, o68od)o0o
oOoba.● Oo。 。し
31031513108:18
31.G.mr5
00001
0oOblo6● ●o6
300。 2
0¨ ││● 6い o"m
o6̲―
u● ●
…
bobeeo
0さ
6CO01106)o0oo
60Uい ぃ
●
090"03。 Ψ 。や両 6(0●
060o
OgCanpodC 6r6ra (o0-46C6)
Jo36,)3re)odc Jlroo (oB€6c5',)
oosodo aoo6ao (r,0n6c6)
Jrbo,)6o 6od)f,8o ((,Ca6C5)
X
so$CoAgoq)o o)ra.6 (o0-AoCE)
bCEo6odSo()o aoo6,80
(oo.c6 g)
Aorrooodc,)60 (o0.cfr.0)
Aoobx6,)dC o0aX6o (o0.C6.9)
X
bo6oJodraxlo8 (o0.C6.9)
3o35o300。 dOい 030(00069)
3,)bor66oa go(,o a,)e)brE
(o0.Cf,.g)
a$oaodc aodo6o (o0&Jc,6)
003。 0306。
(Oo● 306)
J3o5o6odc J!'DO,) (o0GJo6)
JD$.bodCAC6,rd (os&Jo6)
A,)sq)ob,)a3oao li$o6 (o0&
X
3('r6)
dodoAl(,o 63o,)po (o0LJo6)
bc6bClaodc caD0{6o6C (o6a.)
詢6oo6o00 00● 06(06● つ
doAgldC n68o6 ((,rffiot)
c6rdodc ac)B! (aoa-aoJ)
3fl 6xg),riSoqro A,)6oJi
(GDil-
6oE)
gCodr,oAtoq,o aoo6Ao (sr&
a.)!)
ao$doa3oQo aJ6Da (po&AoJ)
dC6gonodC ooAo (po&Aot)
900b00030● 0306o(96‐ 3。 6)
Ulabr6ox()oacQo (96,-A!6)
X
6oBCBoe),$C aoo6,ao (gfta.6)
p,)lc3pocro,): 3l .03.15 1 3:09i27
Ag!6po 3bXA:7
,lC6$ottgd,ol, D66o6(fo
oOabl。 60oooS
31031513108:18
31.01m15
30qpo l
oOabo。 60oooも
30'p。 2
6)C6o!06.)0oo
b,)b0q)o
蒟 ゛い ol●
do$odgoe)o c,o3oo (gfr8rl,r)
00300● 3呻 。30` (966蒟
)
X
pIaiDdC AI6a,)6 (9('A06)
bDdJpoD6o UC66o (x3.4,)4.)
a3ooo6oC6SCA (IJ.poa.)
e)oJ,)6OC()o.)6o aoao (!J.A$.)
X
o!6ooa3neo Job,).C6 (IJ.sr6.)
duoo 6oA$9do (J3.('oa.)
V
X
3060000300。 000610
(D3● o3)
0
0600030● 0300630(003‐
●00)
dooA3oe)o ooa,)Eo (o.3-sJa)
X
0031コ Ψ odOお 030(003‐ 003)
8odos,)6o o6',xe)o (oos'pCA)
o6o96o13。 0。 0。 300(003‐
●00)
Φ00nd0 3nd006(0。
3‐
003)
aoat,)d0 606a) (oo3-eCA)
,).oaod0 Eyr,oa (oD3-PCA)
D"9033。 9。 や0300(006601)
03000030Ψ o a08o。 (Oo● 6ol)
000306(oO●
601)
"̀d06o030●
006d06o1300000300(00●
X
60し )
Coo6oodC
6(')\,0n) (o06-6cb)
い 13060● 。10960● o6o(oO●
600)
6r6rose)o aoe)bn8 (oB6-r.JCb)
boeoaoq)o 0)060g)06 (o0G6Clr)
baoQ,)dC aob0d6a (oBffi Ch)
哺01● o600o6303o(o06)
bJ6pidC poaoo(,o (006)
gosof,odc aoJOor6 (006)
JDB,)drodc ooao8 ((,06)
JosD6odc oceo (a)06)
0蒻 ●。
Ψ。
ヽ
P。 ●310315130927
3306● 04も OQIフ
JC6$obg6ol, D60o6o0o
OoObOo600Ψ o0
31031513108118
31.(B.m15
30● 01
0oObOo600● oし
30● 02
drmob06o0o't
bobB()o
06゛ い い
Si33q,oo6o oobcb ((')06)
b,)A3Dao SDoo (006)
bnc)srAo 6oh0.)a ((')06)
bDaoe,i')3o q)C6o (os6)
bodr6CAoaoo! (006)
。
lo90 000006。 0(o06)
̀oυ
6o3q,!n6,o ao6,od6 (c)06)
Ebcooo6o a,)(rcso6o (('106)
V
Bboodc oCoat6rE (006)
X
S6QoerCq)o oon6o ((')06)
SoBodC
cAo[o (006)
sso6oaSopo 5.6n (a)06)
X
X
Jb6o,)f,oD re,cJl,o6a6,c ((,06)
d,'3osn ldr aoo(,Ao ((')06)
Jn06oasoe)o 6oJD6o,) (o05)
Joaoboo6o 6rbq)o6 (006)
X
6odSoo6od0 oao6o (o05)
3!Jx.a3oq,o 6060 (006)
ago,)x6o ooaoEo (006)
あ06o03ω 00口 。 (Oo61
auarQo3o o(,o (006)
ao6oJoso6odC pooa) (('lB6)
X
Jo6dooo 0)06,)60 (006)
3oJopoo6oJo6,Ao ({,06)
X
bCbooasoq)oo6nJe)o (o06)
X
sortgoq)oobo aoo (006)
0306oo 6o3Ψ O(005)
3。
006009。 3060(o06)
X
×
u,rsi6caodc a,)soo ((D06)
$oso60o6ndc83oDa ((.)06)
X
o● o6o030000000い 0("0
X
(o06)
E3oDpor6o 6x6$o (086)
Soe)bJo aoo6,ao ((')06)
po6bo0ao aobod,o (006)
。310315130927
ゃめヽゃ。
●。
3006ゃ o50コ 0,7
JC6$olrg6)ou 06806080
31031513108118
31.8.2015
aoAbar6cdAou
3Cpo 1
aoabar6Cdeou
30po 2
Ao
frAo006.r0oi
!.)bOq)o
acq)rdso(}o 3oe,c6o (C)06)
D6 d,6f,0}o
X
3r9,)a3oAo S0ero ((,06)
X
d0bC()or CJ,) (a)06)
do6oo,)A3opo J,t,)Or (1106)
O6oJoe)uJo C60JAC (a)06)
JodnbodJ A,1616r (006)
X
0o60arc)od3 poSoo (600-6$)
e,CAo6SiSo 3.)bO,)68 (6r06Ca)
V
X
po5po6od, Oo6oCe, (6n0'
6ca)
(Bo6(}n!3og)o soo6,8o (600r
6ca)
8oo,)i3oq,o 3D!r (6.$6Ca)
$oQofu,)f,ra3oq)o
E b,)a (5r0'
d)sa)
6.)3i!6odc aosoo (5o0€o!)
aCArJCe)odC oAn6 (6Du-AnE)
JopCq)rn3oeo 6,160 (6o0-an!)
X
hX0b6oJodC Jrbr (6n0-E.J)
doaobods oJ,rJo (6n0-a.J)
rb,)c'ooo6(')q)D6s, (6o0-aod)
dcs,)a3o(,o e)car6 (6,)0-aod)
a,)Jr.,,)dC eoSoo (6o0€('d)
ad6oAodC 60a)660 (600-Aod)
X
X
X
X
boJxlr3ooo6ioo6 (6o0nod)
X
bnot6! (6,)0-
X
aoAo6odsoe)o
aod)
a,rblA3oe)o 600660 (6D0-Aod)
X
podrBoDBgo()o p,)3oo (6n0-aod)
brtoor A.)6ona (6D0-aod)
UxpCoao6o3o o6C6 (6Donod)
b$0aoo6o J('ao (6,)0.0(,d)
acro3. Joooo (5no-aod)
X
ao6,rd3oq)o DinJo (6n0-aod)
Jrhe)Ja3oe)o JrSAC (610-Aod)
X
ot3Ao6,rdCaoo6Ao (6o0-aod)
A,)a0jeo()ori 31.03.15 l3:09:27
a3C6,en 6 Ulq)r 7
J06$olrg6ot, 06A06000
oOaba。 60o。 。│
31031513108118
31.00.20rs
30ヽp01
0oObOo60000b
00,po 2
606
bob0()o
動
ω
')6 0b660Dn
ooJo.JonSoQo tloo6,n (6,10-
a('d)
o!68.4,)dC aoof,ao (ao3o) (6,)0-
X
aod)
3oaidC aoo(,Ao (6!0-Aod)
X
6o6oo6otc6ao (6!0:aod)
ぃる000● 30● 030M80(
゛
loO)
J,)6pCAoJ. aoooao (6n0.Aod)
セ
ACq)odoAS.Ao 8r6da (6,)0nod)
aCq)odC AoC)63o (6,)0nod)
arbodiodC oobCoQ (6o0-Aa)d)
a,)Jr3of,o,)6o aobCoe) (6,)0-aod)
anpnabor Booo (600-aod)
X
6o30Ψ O● 1300。 600
X
(6"‐
Ood)
6ogogor JoAr (6o0-dod)
X
6opo6ndsopo o6'ao (6s0-Aod)
X
J006obor6o lroagCe, (6D0-aod)
X
d,)6,ao3D e,Car6 (6o0-aod)
X
sosEodC6oJoe)o8o (6d0-Aod)
X
0obJo6oa3opo JC06C (6!0-aod)
6o3ADIfro 6XABD6 (6!0'aod)
V
6060o00o30● 6ぅ o(6o30)(い o
lod)
bofl odC Aoo6an (6,)0-Aod)
X
9。 60d06υ 6oo(6oO‑Ood)
̀。
09も oooO。 31031513:09:27
●。
AgC6po 7 bXe: 7
ამონაწერი სხდომის ოქმიდან
qttΨ 。しVI11 0朝 3030b356Ψ 5005oob
2015時 ob 310● 6oob 3Ψ o5o60Ψ o bb甲 00b
b司
―
V
bD力 hCn390mb
bう hCう 0350n
o j0o Nl,E
Lbago0r qgxr$go: 131o, 08$or.
l-rbqpoBrL otg&lqx'r0r6gobql;: q.o.r3oor gbggr03oqo.
bbqx'r0rL gbfl 63b<'4.ofu 6:
6∽ ∝繹oも 360%o905oo), 6
。
ι a なЮΨ調3Cマ 。 ( 」
6%OΨ oも
360ヽ o"050
画 58bws00 (b司 。
し
ヽo6で o005oo 00o3● 6o),も 5」 節
響000哺 6艘 000bり 響0
"∞
吹 POめ , bbp
卜
鞠
30MbOb
9鍮 甲 調
"胡
00‑0し… 000606o
6C6oUO6rOor 0)oi6s 104-0.> .).>6q,$g66olt $660u grnt!38o 76.
Jrfigr0366ob o,r3AX(m0r6CA Jfrq,r0g60ob $Xg6l30b 6r.106o Jqg$sfiSqo
U\x'rAoU g6qrseCdrox, Ur3oorbob - trC$,o6Cq,ot Jt6gtoQ156ot, UcrgCq,$q ogd)o
"
0obLCbCbr $gg6ot 0A6o0r6,Cobotr g66o0g6gqogs6gL Lr3oorQbbg" - 0ou0C6ot r qor
gt6rj6og0ou Ag8rolol, tfur5oOo, 6o0gq,o6 Jsdqr$gfuoL 6oC6ml, bbQcr0l$C oC6)
3gorr6b0gbgq,o.
bqiif,o,ocq,ol, J6ctqgg6gott q.ounbr$0o ffi o6<6drqbru JJd,q,i0g6,3ob $96t6gbo
q.or (DAUS6g bi$o6{x'rCb} Or&,o, AC06Cb!.
in6q,ra960ot orrSfu(,clar6C0 Or(,qx'!br 0rQ)Jbrqr J6Ctoq,C60L q.o; q-or0ltBerg
Urto6,:qpog0.>U 0esl6d$Cbrfrolgou q,5 lrrjr6q4CExrt Jtfutoq.oCb6o OobLg6gbolngoU
o.r,ft oJ O6obg65b{rrJ6.
-2Uqi.rdtor3gq,ol, J(6gtq9g56o 6oofuo 0r6ugq,rftoq,o 6ogltq,0r acouo\)cbL,
q9$lr$t6g tr.:tt'6sqpoCbrt , ltC6or!&16ou<o 0ob30ot $r60o0r!gaC6qCblr, shBC
OCq,CAIUCd,C0E CbU.
36CtoAC0O0r orrgol, gro$q,$qryJd, Ao$CECbrAo A6OE TA AoAanboE r *Cg6oU
$Cq's aoqSCAr o,'J t rlot66er6el5o lt3oorbo.
0eDug6Cboll 0C0('Cb D0e13brAqgr tsChC6Cbr.
V
qrq,oU U\nor prl6gq49r.
Ubq,o6r Ar6l\'er lst ol.
Lfu oa.>b or3&lqpela r6Cct0(or: Cgrgoo, UbUgrft .q..
bbqgr'r0rtr XL$69boqQ696:
▼
bbqocfr 056rbq,Ar lrsJJd)q,rACBOo gdt.:j6og0<rlr 6r0ol6q36oor. $qdmu
&ADSSSC6oE Cboo, B6$OoCbb A')AohE Cbolro6ott 6$o$ato, 15-15 f3orl.
grtioog8ob bb0qroor 6r6ogoqr6g6: 3. ojdrDfuoq,., (gJs66oo
q.or0og3oq669q,o fuJo6oor6Cbo), 0. q,cl6qD(fuC (6r6oo6.:q56o 0od6r('}b.>-
g6ttlodC (qguOog3opg0gq,n AWo6oOr6Cbo dq,q6ro
6g6oo63bolror3oU), 6. ongrdg (jr6o,Uq,o q630r-a6g$g6q'gbo), o. Eojogr6o
5g6oobgbo), 6.
(ot3ouggrq,o q3ao36r.:rJ96o), b. g$go66sgoq,(, (j,>6oryqn ogbgbr - 96o36gq,o
got+ryOo), D. bobobodC (616oo619g6o 0od6robr - tuJo6o6r6C6o), 0. bUJo)
(jytroryqo o06c0r - 3o6ucdBr0o6,c&,), & olblaooq'o (c6o,oJ6o 6rocmbrq,U6o
-30od6.>o6s), or. b<4n03q,n (d5t6orJ<,., <'rOECbr
(j,>6oryq'o r'469b.>).
- 6,CLJUbq,oJCgC&,), 6. 3oq'b3o
g6dgoSDoU Srdr0cfJqrdg6q,C6oU 6$olr3gCbol, qgrl6gq,C6ou AgaaC6,
0ol$$r6gb9bos, 6.:acrLgq,Cb$g eJ Att J36oorr lrt3gSoo, SlaogoAr tqjn6or3gq,ob
Jdrgboqgooo.
q.o)ttltf,Cq,l, Jrfu,,)aC6ool, orr3fuq,r'6Jd,Ca Elqq,elbr 0rqorubxqr
Jf,C$oqp66t AJ AIAUSOC t r$o6r(mC0rU aob6dr69Dob6ott.
V
Lbgm0r <grlrfPJq,er.
სხვა
、
1
b〕 力hm33Cplb
し
5」 ●
6o30Ψ Ob VⅡ 1 00'∝ B。 し3、 6Ψ 5005ooし
2015聴 Pob 310s6oO‑3 136owob 3Ψ 05o60Ψ o
bbQ醐 メ鶏bヽROし ,0し 6o6o
〕DhCDOD600
い 」´険 電 N叩 も い 0牧型 05cwb
p饗 い甲 U白)00bb05,5J∞ 86出 app05600い し
005o035即 950bも」ob゛ `0
2
Ur#d,qBCEol, $6q,JaC6OoU qrQACErr{PCbob Jdxrd6o',brjrds6gq'ctb
Jr6,q,rac6ool, 0raqtq'cb0e,., fu36ob 6cmfuo o&rlUdroll rq6oq'0o6r63q'ob q'g6sb
otr6b6o0goq,ob ggq,gbrA<'rlrq,g&ir 66<'rbou AgUib60' (N3601; 30.03.2015)
(aoobl,c6cDcq,o - t rCr6(,,Sc()olu i.r6q'rar5ool, l,$r"o0caUi6o lr'r3oorbors qps $cbcbou J.looOcOoU
orBAXAoar6C aed26olboEq)
Urjrr6o6gqxd, J5&'t6ob JdxqCJOo "l$bo64xrg06o3o a.>606orgq'obolr 05brb30'
brjrf)c'8gq,('}b 316o60o 63q'oqgbou aCOD6ol.t orx'rbs'bo" (N07-2800, 07'02'2015)
III A(,UACET
OrCr6oi30q,c)b Ao)lg6maou (j6(,0(,10.'9.r; aoabhbCaCq'o - l-rrjrt6o3Xq,ob 36maou, Xr&6oCq,a)bobr
q9., l.,o6o,rq,Jr6o eso3ob ao6obo6ob acrraboq'C a!gJoo-3s!6!o!!qe,
(gyffio(6C5o<'o J56o6{f, J6('l&boo, Jbq,CDC6re $teo0AC05 Sln rmoriCboo lrrffio o6tselooroou
AJ6lrJ$qB6CE!, 5Ar6CoAC CAJo0DJ $6lrJJfsrf)rDo(r, lrJffio JJox'lbCECDol, qoC8o6ooo.t, 6l')aq,C6oo Jd)olr
oa A56l.rrJUg)CDos, lri8odo ofudooC0ol, SroclEftGo, a.tatq,o A.taraa00q'(')bou qoEC Soalq'(,aoUi6o
qr OarJr,6C6o, 6,{'fg,CDlJ!0 ACCdq olal a&AC $(,56(, 6o5gC6o6 l.,t$('Sra(,'CDd,oS
I$a6orCqxrDrlrs qr gugl6o,br'rgbJl,. sEJbo)$, J!6o6ol, AoDq, fr(}a AUbq,CDoo UoO$C8o
rAC6OC0o
,A$lrJJcox6Cboo, U$oo o68dooCDob DffiFJJ3o" oo3q'C6r OCt60(,5os, ,0r61$Jfa6Cboo, braoao
JromN6o'. 05(6a(,(,6C5oE o idofthoo br ,rqd,0o600"(r,r o6tsd0o2d, arJ3iaCoC0$r, Aro,
-20(,irrotr, 0r6lrsJ5o'l6c&,o, l'tso8o i5ox"ac6c8oo 6sa!fuJcq'$c' cJoascarabcamq'(,bol'
o6oc0i6o6,cauq,o c6,(,36fqo t'oltocool, tsuqooa)Eor"r0ob Scbob acr'536oaob aoc6 asaoJoocs5
gq,ol, I cAq,oLrAAC)
t rdJf,oSCE t'rb Jr&'6oU
4
2015
Jdx'ld6r' .A6x'l&'or' 0o56':6cnU a3t$bgb" (N07-2/293;
31.12.2014) III Ac rAC6s
(Urjrt6o63q,oU 0o1316o6()l., o6oooroqr; acr&l'c6c0c('o - l"CJ6oBcq'ob a6oaol'' xr6a6oJq'o0ol'r Qr
b(,oorq,Uiqo A$AoU ao6olror6ob a('lraAoq'C AJedbelg!8JD
8(ffioor) oobr6so(r)l.' Usc6alU aomoabcDrq'
$rcraoq6g6oe,o J5&',6o1, i6(,&loo rq63q'o6csl'
(ffiq'CDoO OJ5SAo6eC'! C6or, Ab6(B tq6offi'Jqx' t'tjr6'd8Cq'ctt'j A"drq"i'tu'
UO-"SO-.OCOO,
Orl**O.- &rq6('3o Do6tQ6('lb.r, 6C0!6 o{' Oi('t6C Aobctc('d' S tDjsOor6oqx'roo U$s$puott
A6('taoo) Aq$g(')0tl,,r Ar aoL
aa.,SC i"l"e"*"*rr, sf,AJo6C Jo6ol, l,rCsd'oa0qx'i' S!6Aq'C0l' 0id'Co'
ab6'o3' l'$'l6o65q'oao a3o3o
a"co ssterUf,cola" 46"€(,(,," Lrdooi6obol, 856bo60ocq'c0Dl', &J(1dlc
Ad){,ooo)
rE aOb{'Af,CDo ACAaqo Mrq,6c'Dol, ECbidro)3ol' !6ad('t6C lob(rXq'oL l,'Jr6o8Cq'o6o
&6{1&bo
a<'rggobrl, er aob &,C6 55J${5f6CD5qr, a6('Ia'sx, tr5C&'$c'&f' 0)ex'r'O(,cq'CDlu 316(16()l'
r6r69o6X 6r6l$\3dqlhe6{trCq lE$d'}oAo Urbcqt00oB('' mr6o8cq'o8oL 656Atbo6OoCqCDCq'
.o6ot gufr, at- gsq,ces,rl"{'c0cbU a5 $bJHiadcDq,l'lsol' $a'acau a6c'0oor 0o66r6ob b3g6o3o
j6LcDUq,o aoobctS6coolr qrd4Sgolto8ob)
リ
l$jr6o69q,(1t, 3rftT 6ob Jdxrgk)o ,og$56'aCo'r agbs\b" lr$r6o4gqxdr 316o68o
g3q,oq,Cbou ACOoEob ot<'lUr$g' III &'tlt0g6r
(gi6a'rq6g6oq,o J6r'rgl$ot Aoqq6oor, dlC ag$5d'aC bC0o&lool' l'rCao56o85 a{}3ffi)CD0q'or
Ad'o&'d' A.lSS(,b'Ao ArM56CD5bo'56'
frsdrfroBCqx'rl, SJd,AqCSl, 6r6)Cd, E6sft'o' a$SC[5lE]t6 5ryG'!
q,cBcacqjroo5&, ra'U &'or)d'cb5 Lrsrqx-ocaoqx 356clE'&6(,t&Ijo
lr.6gaol,Oron
'q $r6a6ce'q'
Jo6(,0cbo[
.lL&C odBiq,oUSdCDl, JrCoo l$Fffiol, l*Joo$crDob 6C8ol'O6r0ff'lt asosooboolo
0J5lrs$q$65t o6lro6Udon o)
V
t rjvtq6CqxdJ 3r6o6ob Jdx'rgllo ,tsasdxl r6gCtrj6ol' 0gtsbgb"
316o60o 6q,oqrgbob A9$,r6ob
brCr6'oSCq't,llj
ox'rbr$g" III &'i€CEs
(o,U t !6C6ol,O6,rodrqe fr6,(6C6q' ('ar&CAc6or0o$o &)ox)ot0bZq'or, 6C'A bUBoCdOoU l'nCaor6ob!
Ofl(9&'s' aoslcssbo)rE rryQr 8d'oaoo' A'l$3(,Dt6o
lr$v6oBlqol,
tst68q'Cbb S56co,
od!$CD'
ArbE 6sbrbo,.5, OY6C6ol,OlffiC0Cg, of,AA6,1 -A0$!6qo'r
AsJsA&,6CDf(,os
l'Jit6 0q'(,l' J56o6oor Qr
r65lr!&J0r6OCo (r6,5J.SC6O-Jq) oU6oQ€q' iod)s'J 6CSoLOf)5Ooot oCl'5bCA"
o6lro6doffo (.oJ(,8c6oE o $glx,or oqx0b srqs$$cooq'cbrl' l'U0odOoU tJ5Cr6oscq'ott 3v6aq'cbt'
"3s[.r603orr et
br6Co, Affioor, ac$f(,M, rgAr
ffi,o, arss('[rao q'rbasdrCbol, SJ6arbo6ooCq'CDCq' l'J0oeloiA
6C0oL06tofff, &Jr$Co)
7.
l-rs 6o6gE ob Jr{6$aC6Ool, etqrac6oqcaou arnd<)o
a(r,s3&10J$
"tsC*rcrtcqnb
aorr3ft'rbrl,
E<'l6oU
t
xN,UAqm
ofuo6frgcnU
Ur0Sgob
tsggeCcrrrL
sgr
6r63q,ol.s qs
crffb6ogte qsOBoU agl$bX6' A9oD6b0g6ob (N07-291; 31.12.2014) 6r6otso6o6Cbol'
crr5o05tC"
(l$Crd,sAoq,mu Ao,E6,obol, o5ooo\ytr; aatu CECDCq,(, - Urjv6o4Xq'oL oJ3ArmoL Ao6obor6oL
Jo63Cq'o aoieAoq,C oanr 60.'16(,; o.(*"ebffrCDCq6(,: b)'J56,oACq'ob J56)q'raC60ob €6oAo'Jq'
bjJoobo,r 3a'AqJCOoU o)J3fug.)Ar6r s&epES-uo!q!4, lrJCrd,oACqx Jrd'q'raC6oou or3qos$oLt Q5
gAoAdnXbolr 3oaoggrJob o4Qlqmarrcp odrr:c"o boLorQo<'"o' l,qird,oACq'ol' J5f'gtaC60ob l"0s6sc)
o4fuq-arOo g)g(o(r Xigrr)od3 ti$)6 Cqa)lr Jlt6q'raC6oou
!6or,f)ombror JoOT,OCOoU
Ca6c'Jrl,o,r6 o6oCb6.roool, Ja,aoOCOol, o.t3ex(x,0fnb
Jo6gqro 0orp6oqrC e'ggs6 0gr6dC6oA3ocno)
l$jrdro66q,ob Jtd,q,5ACft)ob AtqRC6c,q,CSol, Jdx'rd$r, . 2014 Sq'ob 15 qgg6656u
tb aot36<'rbrtt Qr crrc6dco'oL 65l.rJ9\'o3ob
bgq,ao$g6oqr,
"tlr#6l<DaccT
0otgt6obrU 0o6oL l.t0bXqr6rT tso6!6bu6o cr,56!08fx,aq'<'lbou 0Cl[bCb" ACo'56baCboL
(N07-V131, 23.02.2015) 6\)ogo6o6gaot orrcrbrSs"
U$r6o43q'rlu o,$Qro3ou ao6obo6oL
Jod,fitq,o aoaboq'c oeEloloq$gi or6raoeuscbc<'6o: l$C.tir,oBcq'ci, Jti"qrac6ool' orgQro3our
Ar !3oA6(,rC0otJ Jc)AoOCOob o.t3AXQa)Ar6,C o65Jo'o bguorfuoq'o, LrCsr6o)gCq'alb Jrr6q'rAC6OoU
lrttso6rbb(1-l))a.,lcxCoal Je)AoOCOot or3Axqooas6ob JodBCq'o Ae)rAboq'C 6('l(0)6 Cbr6oodC'
Urrf,oACq,(.)b Jrrcq'raC6oob l,rbv6Co f6o,o06ox!6')oJ S(,aoOCOoU 63ax(x,0stqC oCrgqlA!6adf'
b5Cr6,oaCq'ou Jld,q,rAC6ool, 6CA*6J(.* 3oq'ooo3olrr Qr oBoo,Aar6oSCq'clbob JoAoOCOoL
o,AAXAcrOr6C C@13gg--O6ei1rg!39, lDjrtcrl3gqxrb 3lrr,q'taC66oU o56o(n5q' UEoobolr
OsCr6oACq,c,tJ J5C5o(oC6Oob o6oooro(Bii aoOtrtrS6gDCq'o
3ctaooroob o,Ae/((x')ar6c a!U>EA-@gdr)
9.
▼
lrldr6q8Cqx'rl, Jr6o6ob J6(rdoo ,,b50$v, ffi6v'!6o1, ts91tb36" lsj,rt6orggqroL
(N07-284; 18.12.2014) II 0oL636r
J56o6ao G3q'oq,c6oUECOD6oU or5('!05$c'
(Usjsr6o4gq'oU SoD3r6oaou o6o0oroqr; mbC6CDC(,o lJ.'Jr6o'JCq'(,U Aobrbr6 lrrCaCor ao6obo6ou
a(,{gooq'c a'$rb ()5l'16(,r; os6iffibltc6Cbcq'6o: l$jrdD3gqxnl, J56q'Jac6ool., oU6oQoUq
lrrJ.,obor J('aq)Coob or3axa('frd,C a)bO56A b8sc',)dC. t rC5r6o)BCE mU Jt6qrraC6ooU Xr60r6o0qxqaob
(ooaoO6o bf6qsdC)
e)moLr er ti(,oorqrJ6 ltsSoo)bo,r JoaoOCOob or3A]tAl(' ard)C
, Jffi, Jo6Jd,COUq' &Jbq'CE8o
bq,c8r oorcq,o 6%(, qr$ctocbcDol, (a5o, Ec6ol, d,cElCoouq(, a5 Oftl6oJf6o UrdJ)
Gr6al6ol, il6odooo,, .U56$x', &rd6to0ol, ACUTW" l,JC.,6oBfqx'
ar6bo6OooEtCDr)
10
tr.>jlrro6Xqx'rL 3,>6r'6olt Jt+x'r5*1o "Jdx,tqrC jool., 3blg6ottrrrgbolt qr ot3obggrq,o
0o6o j66oU 3erq-ogjlrtso C3qooq'Coou ACODEoI, 09brbg0" (N07-2Y256; 10.10.2014)
II 0oU0g6r
-4OrCJ6ogCq,ob acr,s3dxrAoU 0600010.,3r: A'SdrC6CaCq'o
- UrCr6' Cq'olr $o6oaoJol'5 ('r aq'b6r('o
Arfuoo))6Cbol., a.,6obo6olr aorAooq'C 6roor
Jr6q,ldc6ooL err6ao06o3o cJo6oao3olrr ar cao6oooJf6o Joeooosolr Joaoocoob or3ax('masF)c
AoCac"sdCr o!6saoAbUC6CbCq'6o: b5Cr6'o3Cq'oL
$g6rbOggare,)dC,l.,rit6oacq'r)L356,q'.)ac6ooboU6oQoUq'tlJJoo-'bo'rSoaoocoobo'13&{aoar6c
('sG3ol'r at 6Ubc06o3o 63lry6LgboU
alborEa bO!g!dt' l-rrjrr6o6xq'oL Jrf)q'5af6oob 05r6c&!b
aa)rQ/doq'C mo6r Ogxr5odr)
3oaooCool, o)l8&r((xrAr6ou 3o63Cq'o
(0rC,ac'g0C5oq'o dqx,q0b.,o,, 0(tloCoCEtq'o Od6o. 6" l'r$l6o'bou ACAG3f(,o (l'0()&1036()l' UoJr
3J'CboMdrbq'mboll $oElDo ol'Coo
lr5Q0f6,o, .tAruor56
0r6outtq36CDt
C0rOCDr Art0rUJA56or,
l$AtU6ol, tsr('Jqx' frtuE?5ODOd 56qor &lU\'Ctot0oolJ
daCQCbol,,)oAolt, 6a)8ol6oo!J 8r$0tlriS56o)
d,l)Jd0r'6'CDol' BvJOr6CSq'o85'
0rrt85Ura$o'
Ubsts6,(r,bc{Dol, SClrCd., A5d,eABr, Ol&|6oJUd,o
Urf6C6C8q'('I
U4.o6grO$c aoa\.,6o R.t6{x,lyf0C(rJ6,o OCAo,b3Bol' &J'5bCb Od6om6o
A3bq'Cbo!.or6
bJetabCe8Cq,o8ol, lrrr0C6omlrloAob BCfOgalHCDq'('tbr' Str6qor rAous JoEJ6COUq'o
(Sou*oq'Joabo6sool'') raoqCDr)
bACbr Ar6$q'C0q,ol, OCbrbsbo qr 6tAraraud€CbCq'o l,t$sd'a'$o
ar
▼
;et,tA@6otr ABg,CUas q)s dottoorsq, o)rSobgggX to>'; p':,'S3olt 3afi3X66oolt
03- 16
afroqt>E (N07 286; 19. 12.2014) 5otu09o6s6X 3s6a6J6aXfi396o:
Urjrdto6gq,c r 316<'16<lll Jd,oe,Or, ,,ltjlfry6gqxdr l''J0qrjrq'rjo ttJ6<'r69ln 3r'4.ogjU0o
II &'!bACor
o3q,oqCoob tsCcp6ot, Agurbgo"
()6(,0(,\5%r;
- t$jroouqx'lt ocboo0oob ao6otJ06ou
Mbt'C6c0cq'o
OrCsf,oBcq,clb Sor4r6oboU
JodBCq'o a(')iAAoq,C ran!Cus6(o63 br6tAodg: or6rA<,6bX69dq6o: b) 6o)30q)('Il, Jriqq)rACbooti
o6OCO6r0'nU Joaoocool' or'4a"1q-ooa>trtg 331
N'raor6ol, !tsq,cbro)r (,ro3obt Qr braoCrq'rCel
ACLCa,,or, l,rj56oBCq,ob J56q,raC6oob .Sr,oqrEqr bsSoobo'r JataoOCOoL o53&XAoAJd)S SIbilEA
Mre,Jrf,lriCrd,oscq(')LJt6,q'sac6oolrca6(1Jtlro,)r6o6ocadjsoootrsoaoocool''or3&xamat6oL
JodBCq'o aosAAoq'C a"$$ b9@f6oBoa',o, Ur,tr6oBCq'ob Jr6q'rA!6ool, l,rarf)Cfl U6o)o0i6ox'l0ro)5
r6odC)
J(,aoOCOoU o,5A&XAoAJ6C o)flq('l XrE
(F6&re605oq,o J6,(,&looo, Jl')(duk, S56obJ$q6Cbr 5qr0o)6o1, Ctsq'Cbro,r ca6oJuq'o
b5brAJ6orgrlrreao brJ('filrUe,Oro(m erlr36d$ .f, ffir6o'3ou 6C8!qroor. J6oXllolt
ACbrSsSobre, t $sl.$O(x'r l,.t8oSr , $rf)a('t06$o ooQr0ou ACAqCA SoEJ6CO?q' oCao)hlor8o b5Jru56ffr
lrrl$0jf)oq'a , USq,Cb5 qbu lriJ(')6lruq'Oito(m Arb$6otD ol., ffiv6ox1U JqorBos6ol, ?tsq'C85orr
cB6oJ"Jq, lrJ$0r6orqx'i, (ao6t{6oaol acEobsBr8o ro6o0oU abr6,cC8l.,). 50tlrot6, lrlJJ$ooo
Ui$E!6orq,t')A U6qr e5rlrJ0?ox' , lr{!'6,trq,0$(x! qrUJ36< ro6ol-t ffir6o8oL acloboa65. tjBC
6$drJ$q86r, rffi raJoorHr mqtEror} B6('lJ"<,(, brba$nqx'it lts3o6Ugq,Orom qJJ$6tU 16
qhl, lr€rq,A,C0fqxr bJrororo. Ar6qD raobr, 5er8or6ol, f8q,gbsorr 6t6rr&gq'o b$iAr6qr<x,bJ ott
mr6oBoer6 l,${',6lrJq'O!O(m A'J,$HJ aoeCElAe0 JafJ6COOq,o Sr(.oC8ob (a(')CACAo f,rerjoff l,
oobCq8oo - brar$<,rj(r l,rJarCD$J b$tuto(m ljJt%6ob $56ac,C0i8o &,qC0oUJ ai arar$g3CooqC0ou
SJEstOSol, S!A,!, 6,oaCq,o0 Jd)ob 6 oaC Ar $6c6oo) Ss(ra!<'o1.,$o6C0Uq 8Coobtscot8o qosUrA$0(')6ob
Ara{AJDolr SrAr, ffiCq,oo 16, U6S'5 .teCOrOCb(,AOlr 3 oACU) qr,6CDr 8C6!9C6.t)
-512.
LlCi6cr,BCq,r'rt JrEs$oL J6<'r&l6r, "ttj.:6o6gq'ob rQAobot66l6o3q' ltJ6o6Slro
3oqggjbBo o8E,o(,Cbb 0&J"r6ob ogt rbCo' lI &',MC65
($r6ac,a0c6(,q'o J56oH, J6a)ftlJod', .l'rCJ5o'3cg'tl' )arffi'Uof'roo:rq l'Jir6s'oclx' J('laelJoL
agbrrraob ag\'lr (lruigq,.s6cn Q5 btJsl$G(m l[Bc66gbot qorl''5qc0obr) catocbr l,'5J$'5o(x't
bi$ar66rqml, &,s6, rAraor6d, U8q'cDlos A6(')J"J('o l-rtuA'5o<r'rurc3o l,.)JaIbl,,!q'OJ0(x'I
qAo,boB$q lr{a6UCq'Oron A5b$6ol' &{CbrAAC J'q6J6COUq"
AiUJ3Hrror3oU ffiJlqoAol,
- lrrCr6oBCqxrb feC6sdk l,rbra56o'qx{' &'Ci1 t'$J"O(m
3lACboU (A"CaCe(, 6CqrCOod, &,bCABpo,
Ir$%16(,l, qsbrq3CSobob a'Ja,rtroC8ol, 35{Qr, 6('t0Cq'o0 }t6 U6At sqCaroC8alaol,, 3 oaol, Q5
5q,0o6d\56,tooIq' lttCacbc lr5Jst5o(x UJ8os6ol, $s6a(1c0so aoqlool'! ('5 8tar$scooq'coob
B0d'qoCor)
6r&ror6dr grq,s, (ffiCq'% 5.6 fEAr .t{fCaroCbcN0l, 6 orfib) (rECDr
^
6
V
h>jvrlcr6gq,r,rtr JIEnErlU J6crCdOo "t$jrrr69q'ol'' tnb\'ob tt0r6oryob brJ6r'l0cbr'l
Eg56oU 0gt$bgb" II &' raC6r
JelqgCCt So 63q,(ryC0ol.,
(Sr6A(,IA0CEo<,o J6{'l&boo) JoA&Irao 6$o1,5'bq36C05 ra'5aot6ol' 3Aq'Ca5o)r ca6o'l0q'o
Urbjar6o{'c,lrraoo lrsJ(.)6l.ruq,oDo(m Qjlr$6olr5o8ol, aoar6oSol' 6caUq'!0o} J6oc(hob
l$JJr.toffI bJUrA.v6orqxrao brC&tJJ qr l,5tql6ob aCiaq'ol' acaACA Jo6Jd)COUq'
tsca(',bBca}ao
hop\rxl lslrc&6orq'otr c3gs6r cftl, UlJo6t,cq'oJod1 (.oJb$6(d'!oBob aoaJ6ox'tl,
r('5Ao$ol, !Eq,C8'or S6('}J3q' UJbrard,o,q'ob (aoal6oBolj acas'b3!8$o t06(,0(',b abs6cCDtr)t8iror6, UsJirrooo ttJ$AJ6o{x'!0 U6q,r q'r'ts}Cox'u Uua)AT q'Oto'm AJI'$HJ5o8ob ffir6o3ob
aoortxB6r. qbC 6}6olrr$qd,r, (ffi 5q'rsor6oL Ctsq'CDso'5 Ca6oJ3q'o ldr0r6orq'ob
lr'Jo6lrqolo(x" (6bJ3EJt, v6 qfl, Ir+E aCDtlq'('l btlr'sor) 8tf'a) $ol'!, 5Asaor6ob 3tsq'Co5(rr
ooqCbrAaC JctEJd)COUq'o
S6oi,Jq,o lrlbrAs6org"Uo ol, Ooasr6o6oQs6 ltsJrblryq'ODooo Qrb336ol,
- UrJ.tb)o(m t'5b5ar6o)q'()0o l'rJil,'O'x'r b5B%56ltC
Asacbou (a{.,CoCe() 6CQrCoool, aob!(8oo,
EC66XraC0fq'., orarfrSCooq,CM, &x{CDr' 6clOCqxA &x,!CDr l$JJ,rO(m Li$Ar6d)q'c}6o t'5Caobr Qt
bsEoSf)ob ACll3q,(4gJE 516! 98or6Clr 6 o)lBd!) (r60br ECI6ACDT)
14- trjr6o66q,ob c)60r6Cq,o 35tc!6ob JfmCiOo "l$jvrD3gq'ob t rS(')bbOoOCOoo
ttltOv(xnqx'rb Agb$gb" l$jr6,ot0Exqt <rdtrJbUq Jrbcr68o B3qnq'COoU tsC0o6ob
o,robr$C II AobaC65
(Si6alaac6oq,o J6oehol, tscl,Lta'bre, UrCs6 cq,oL J(,n$ooUooolt ac(')6C oEol, bJJoobCDo56
0oar6ocboo, &,q'cDIq,o ffioroqJq'o ti,ocbol, Jo6lroooUo.,"J6obol, l$J.,obo,56 q$r3ao6c8oo)
J{'tElrdoOUO('C6o lrva8gq,ob sdrrC&',o,rq 0r6l$boqBCq,rA &re0Dob a0a<poa, lriJ.6L0"OUO.,c,
brbrArd)o,q'(.tu Jo6J6COU<' ACAo,b3COrAo f8q'Co! tftl, l,tJ('l6b"Jq,050(t.) arl.I$6ol,5 o[ aoArf)oml,
tQ5Ao56oL UBq,CDror, 86('),lpJq' lrJbJatt6oqoL (AtAr6oAoL oCoo,bBBt0o to6o0a}b abt6CCbb).
btulro)rE, lr$oblroooUo(x! lDurav6orqxqa fEAr A$UJ0Coml, l$JalblrUE Oroo('l (.oir$6olr'ogob
AoAJdr ol, 0alorbaB6i er 5qr&,r6ot ftsq'CDro5 tst6('i.Jq' l$br8J6o(xdr SrdrCAA(6(,L t$AXborr6
arJE0o6CDUqlo lrJd,r6sAx't lrl8r6<,{{D6('6o Ar tssCo('t!6o3o Ai(6caarC6,&,. Ai6drsteS6r, 6('A
rer3o56ol, !tsq,C8ior.r ca6atJfq,o lrirJ8J6orqxrl, lr{afilr3q,ONro(m QJJ$6JJ 16 r.hl, lrAjqAC0?q,i,
bilrosorr. 0y6('! rAour, 5qr&,r6oU Utsq'&5orr A6(1Jfq,o l.rl.r.r3s6orq'olro4ob ffir6olAoAs6
l$Jaslrfq,Ooo(xr erlr$oolr &rg60$q9 a,r6AOCOCq" Brqrir (AcFJaCqr, 6CArjO(x b AobCqAoo) -
JobuoooUoofoo lry6ECq'ob $ Jatrl,OooUoqJ6o Srd,(rdo6rbd t$b((BoU Slar 56 U6At
tqCAroCDoaCb 9 ogU l)Jae6l6o6g0dq trujAr6oqx't0o Ja)mroooUooot6o L:rt66qrotr 16
〜 6〜
305Looo060 'ま `05050bob uo3o6sOoob 0000mα 。 脚 ヽ30000b" 0000b303● 00
b
Ob 656b9ob 3や lb蒟 。」 000b2%α ,0660NObじ b306b0000000も bb● 蒟9ヾ
0お"0で
眈 o調藤り)Q060bo Brゃ゛o)
f$droorgcq,ot 3r6o6ob J6<'rgl6n
15
qa,"dacac6ot' 6gbv6o6ob 6gt'rbc0"
frrC.ltr,o6gq,crl, 3$<'leh $q,q,C0ou ACO$6oU ol<,rb5$C' W07-2I305, 20 02 2015)
1l actt AC6r
(lrsjsr6o6gq'arl., aorg6c)Sou o6oooroqr; aoobtc6cbcqfo: brC56) cqxrlr a56caob5 ar 6U6cb6.8o
aof)o?g('''oJ ar ao6ob06olr
'D!oagF)r$
aa)rc,Bo(,c aror 8.,ordc: o,r6rEoabh6cDcq'6o: Usjs6r4Sq'ob b6q')ac6oob 6r6caoU Qsmobt aJ
6UEC0d,%o 6,ClrU6UC0ol, SFtAoOCOoU o53&XAoAt6ol, JodBCq'o Ao)AAoq'C bodo65 ogxrbod!'
LrCr6oacq,ob J56)q,tac6oou a56)aob6Bo cJo6oaoJol''r (9r ca(l)6{,aoJf6o Joq'oooJol' Salaoocoob
or8axa(1a.r6c !g6!OJ53cOig-!d& btCr6,oacqx,l, J56q'rac6oob b|3o6!61'(')-l','6oUxJoo JoaoOcOoL
orgAxqooaJ6ol, 3of80qo AoA0oq'C 6ooqrl6 Cbr6o.dC, UrCr6ogC(,(')U Jr6q'5AC6Ool' o36'oQoCE'
6r9Ug6b9boL A)mob Ao6o\)f,ob Jo63Cq'o aaIJ(oBoq'C
LBoq)bo)) JoaoOCOot, Cr)r3&XAa'456,, 3!boiE&b0!g!d!)
sb5q'o 6CAsCOooo' JC6dl')A'
Q56al6Jfrerdooo, UrCAos6obol, SiffirbatfrooCq,CDq'ol, O6CD5 UJq($lgCDt
oU aCodq'cbr ogol, tso$oJu6o .6 o"Jdxrarr"Jq'o Jo6o, r06coaf J5tu6oo 6ro6:q'olt$o690aq'o bb6r
gf,or6o$roqcq,o Srffi6C6o, (fficq'oo &t(')qx't8(,c6o dnc6ooSol,Ja&, aqfucaacbr6cDrq'o
UrCAor6oDol, A!6ba6ooCq'Cbol, l6gtob aobrqg0Xg 16 &Oqr,6i6C UrdAo56oboU 6s6t6dgq'g8ob
A(,$6(,g) 0Co,.t6bA0Eol,or3oU ffiJ6o)r3L ACU505d, al6,6r6c J. $6oert6mdoo brtfv6o53u oCd)aob
tsCo,r6MCDrU, rrmogq'og 6pq,otMobb l,roo6oLo6ol,
466 QlsD$obo 6lQ5$$COoq'CDoU aoQCbib.,
6ooro aq5U6ecDr Urdoor6oDolr 0$6tbor6oocc'cDq'olrr ol, &,aeo6!r)c brC0ot6o8ol' arS(Qcq'cSol'
6C$o$Clro56 C6o,5A rf)rod6oJfr6o
Utsq'CDot Ao6oJC0r. r66Cl,BC Sr iqolr$o6CDUqor Oel6oJU6
6C'boU0Clt qorf)o,3ru lrbSs AEJC0C6O"I0oCD$C, Gofuq'oo 63q,citb&'r8b 0,t6Cacr'bC tCaelCACACboU
8CArlrCSob aoJq,C 5e$CdJJ lr.t ,q.Jro6,r0(x'r Aibq,olt q6{6 oo,)
̲´
16
l$jrt6o6gq,ol, JrEx'lErrb 3e'!CdOo "Urjr6o8gqxrU rq'Ao6obo6roouq)
ls0r6orq,q*fug6rorr J('lAoillj8o $q,oq,C0ot 0g6r6ob AgbJbgb" II AoMCEr
$r6a(,Q8c6oq'o $6(,EJ6('l&lOo oosrq,ou$o6cDl, .6#,carbc bca'Idaoacbol, hbrr,or3ot 8Clrrh8"
Jr6o6oo) br6lrrbRg6fq,o 0oEao6i6c Urj6or6oDol, sls6fuq,cbou qbrb3E 0cor!6bacbooJ a.rc6c6q'o
io6oDC0ol, 0Cdr6rJE Cb<!o!ol,o8ol, Uq6(r,U ArSCl,C0Jr. A.r6oiu$qg6Cbr ogls0rAoUo
.rQ,ao6ouor,ioo0q,o brC&,U 6.t6kqtsol,r
5a6o6olr0{68o,J<'o UrbeCq,o as(,CbrbC
('r
URq'CBrArLoE o (''r,016(r)
¨
/
bJ66̲b3Sh5ob yhttD"お
0が ヽ
b゛
0072/287,25122014)110o905δ
…
いし調90」 b8o039
P050b8∝
'5出
90L Ooぉ 6oboじ o5oOo。 003● 000bb050bOoo:も o♪ 6σ 00で 0も もヽ 地 Ψ oQLoOヾ ゛ oい ゃ。
36oObOoOし 。06oも 0る o●型 00よ コ 踵 童 蹴 聖 oゃ 。し可δ
6り で ゛ 031● 。さ6。 い 000し
s。 し
摯 つしいも駅
̀b側
Oo6oし 06oも 3o030900い 060で 0‑;OSmma.llD50bp6o:も
小 6o30ヾ 0も 3o6で b0050oも
O。 ♪6● ∞
-7 rerAor6oL Ugq,Cbso)r (,E3olrr (.r bJ8ot$q,rC(') o6OCA550ooL SoaoOCOob o))SaXQodr6C e3!
6ob0c',or, LrCr6oScq'att' br',q,rac5oou oa6oQoUQ Lr3oobor SoaoOcOoU o53axa01a55c SJbO)Ea
barqldr, LrC!6d,gcq'alt, Jrr6q'rac6oob o,rger03oljs eJ laoa6('tc6ob JoaoocootJ cD53axQoa563
o{6rJa"o bcLolA3oc"o, l,rCr6(r)3Cq,a)b Jv6q'5aC6OoL U)tso6$ba) LrSorXrOc' JoooOCOol''
o,JSeiQmAr6,ol, JodBCqo &$a,ooq'C 6(,q56, g0)6oodo, brCsd,o8Jqt L Js6q'rAC6OoU Xr6a6olCq'o6otJ
o)r3&XQaIar6C (DoAoOSo bg6.9rdr' lrrCJ6o)SCq(')ti
lngo.ryp<lr brJ.,obo!
('r03olrr
e5
JoAoOCOoU
Jr6eraC6ool, lr$6(,0C(tj,6al blJoob(r,r Qr $ClrCboU Jl,AoOCOob o)r3AXAr)ar6C 0.xr60o 3rbo56o)
0$cl6ot J6,o&h.,o, bacDr b$J,Uq,reltd,'cq,c0olrr Qr J6{'l8roffU brao6ol,O6ol, l,ol,Ocaou 0t6arC6r
Ai aoUo lro6{*lUi6ol, rk'CqC65e B}A'tUJq,obC85. JC6daaP, lrslrxr(lselr60q'Cbol' Mo(')sEr,
o6656c', l,5l.,!(,q,reu60q'CH, A,CJrf)O^rAC6Oob 65caqrta, bq'Cbr JC6oOC6O.,"$,o As$CbC0Cq'CbJ
((r,oBCgoO Ao,cq' 6('6 qCbgCo&, 56ro3q'rbl, OCC,MT - JsooAd,oDolrr A5 o8otggq66oU rqgooml.t
Uiao6oUo6(')b
ArgClrC0"q'CDr). b('}q,(', tJtrQ<,5Al.,fEq,C0ot ACJ{6OrAC6Oo 6J6AtoJA6Cbi
l,O6,UdOU6,gq' &CA565Sots5A - JC5oOC5O.,"Jd, qoCir6O.fCEOJa 8v6A5 saobJ' Urao6ou06o og('}tsr
IJCOoTEIC6 JC6oOC6OqJd' l"Eurb06sa ra
rndr 0o0n6o3q,Xbqp: Lra,'drq,sC(.) biabrbf6ra
ar
V
UJs6slrJbCq,8o c6on56a,cbo!6 JSoOS0qJ6o arsclrc6lqcocbo
q'r oU Q56rgotsc6o, 6clacq'o)t
Urjaor6oDto feJrq,sta $,o1, (,JJEao63DUq'o 1,51,?Oq'r'1, rekt'Uq'cDtl,,os6 mq'oq'c0oo bQc05
l,5ffioUo6ob AOA&AUACAo Sa)AoUool,l btfia0Dr. A!{t(,r 56()115, 'bUbOAC05 o5q'JCOq'o
[doo5q€6,o lrr&JDq,CSCbol, $Ac'UC6C6ol, lr5J.,otCDo, 506)CoaC a56c'6Jd)al&loo oo8iq'''lt$o6Cbb
6,Co66}6o'b$odr! A,J LrA!6or{ACaBo('d,Cob5lror6 a$!3Ao6C0Cq' 6AAUqrsOoCDlt)
18
lrr$>6u6gqotr 3r6o6<ir J6x'tg]r3o "UJg6orqrglrn Jg6q)C56oC6o l.,rAuibCd)ob ACt'rbC0'
lI 0oL096r
(g56aoA6C6oq'o JsEclHJ J6,od0o Sr6brte36,$U lrrlrroQsetfrCq'Cbol$ q5 &6ob0oob Ulao6ol'O6alU
dJ
lr.lCOo.rqtOo JC6oO06Oo"J6o Uraurb'J6ol, o66.r6ot90ous a6 brCaor6o0ol' $Cl'U' t0r"CoAC
lr'J$dir, UsAbsbU6Ao &,(c0oU
5I'CBC AoUtaUrbJ6Cor
$CLb,
UAq,CSrAciroE CACSb, a'irrA,sb"6ob
Jt6ogglrcx3q,o A',AtraCEoU bottoCarb, ato) bsa56,orq'CDf)o3' lr(''oolq,1J6 Qr 8l'rts6o)ba)CDol' Qiosol'
356AraRrE q.oCb0q'C8Cbo J6o$OAo
at6r6ooCDl,. Jr6(''6J6(,'&boo $oa!('ou$o6C0uq'os
oqoeJq,o ao$6Cboln ('r !Ac'$6Cbol, 056bo60oCq'CEoU fe6CfuCq'ltt$''3tqo)
19
Itjlfloryqx'rU 3r6o6ob J6r'rC&5o "rdrrbrJs6o0fxq l$trygq'o,r 5qb6gq'g&'t'j Sgbobs ql
J6obr6oob 091$bg0" brj')6oacq'('!lr 3r6o6ito o8(,oqcoou aco66ob (r'r(')bs'bc"
II AcILACET
(8J&1oE!'bCbIq,o OSq'oCtDoo, J5ffio ACurbr&r'lliao &'l('ob ;uCoog) $sd'E(')q'bC6oq'
l-,rCr6o'S0q'('}t' Jr6o6ou J6(')&loo)r6' JCieoA'
,,J\)oAd)oDoU J(,'q&lbdo mq,oq'CH, 6CO!6ob aCL5bCD"
oOSq'C0r OC6'ao6oo) "JC6oOC60oC6o
-JgoA6o8olrt er o$olr!3q'CDol, rAJSCox,t ar$Cb0blq'Cd)'
Ar$Cl,CbUq,C0t". 05C)Q5 sEolr!, S56olrJWC85'
C,ala ll,lAld'o'E CD6{Bo riool' &,oeCbtu (0'!ac'|6oCa6t)
o6,0$c'a $o65b$if, od$DtSol, J6oDrO(r,l, 6(,"6,<'16., $&r'JObrAC0qx'Dol'Jt' JSobocD ap6irr$qg6Uq'o
6alaq'ob
qo6oUdog0gDolr orrrTbotg 4169o63 UIQJ 055S6'(r'k,q'c J ob AbXE6aCDUq'o0'
U50balg60DCq'o rA0oq,o ctJ$o6SDOqt 006o0o6ort0',)
20
o66r6ogbob pr
Urdr6oB0E elb 3r6o6otr Jdx'rgl$o .br8bCqfx", Ao61616 trsj0sor'>
3116olr
brbgq,O$qcr qr6ou UJCOorq'f6o bs0urU3lrnc.or6 o'5qrr6obtso A'5q'b<r36(q'
--8cpr Arcrn o1tboL $396crr) tx'r13orq136o U$q363Cq'S<'rgob ACLrbCb"
ACOD6ot, orobsbC' II AcrbaC6r
316r'160o 63q,oq,g6oU
Lrdr6oSCE'oL
(Sr6A'A6C5oq,o 316o6olr i6oa$oU aobCABoo, Ao5r0$ brCaC(,') (')d'Sr6oCbo(9)b Qrotx.tS6oq'
6otoor, er U$l6obo aCarAao6qEbol, JdCEl, g0(,o's 6r&ob'Jd)o!rao EsCo,3q'CD5o 6(,)0('60
lrtld,oBJqx'i, J6('JUfrrOS ,, o6856oCbtk, oltC bsl,fuqrql'6Cq'CM'r (6 &6c'l0sgcr)b Uiao6ol$6oL
UJeoo)<.Jd, ic6ooc6ooC6 LraUrqJd,ao, 0Cbcf,tq"Jc, o6l,Jfrhc,,! q'5 l$854n&'cbo ac&6oraC6o0o
l,rbCq€$()ts(') lrJCo(Aq'$,o [oAC8o(,, Lfl$UC6o- $16!9t 5aob5' Jr6o6]6o&loo
l$6bCQ'6o
o)t3ol'raq'c8ol' se$cool' 5qt'd'Uq'cbob
Jt5oo6o6ol,r
oqjq,ol,$o6c0l,
$
6$araalq, ffiJ,
a!
lrotrocaou fr68r6(tru o!6rA86(!lac<'or 0r6lrjba3fuq'o Jtoc8oin(Y)tso)3ob sCq'o)r 65abrb!6cDolr5o3ob
UrbCq,A$otsal J(')AJC6l.,rO(r,l, ('i6&365Uor6 arJEffi CDoor)
21
fsCr6onryx'rfr 3s6<'r5ou Jdx'rgl6o "t$bXq€Sogel 3o0J55ls6cntt A5 b5b'Cq'6$ogtr
rJsqCaoUoo booJ06(rnl,ogtibCb" Lrjr6o8Cqx'ir Jr6('t6ao &3q'''q'Cbou ACOD6ol''
o.)obJ$C" II &1bAC6r
V
(gffioa0C6oq'o J6oelo.,(r, J$c'61, C0\)C8t aJbE'o, (ffiCg'oo sabC6b l,'t'Xfq'tqU6gq'Cbol" a5
sr6erargrrrlr Us0o6olr$6o1, ic6ooc6ooc6o qSBrqnog6ool' l' orqrJ6o c$6Uqcq'go}tsotl
a(lusaLrbg6co)t
L5aar6o8Cq,ou., Ar JC6oOC6oo"J6o QrSClrCbUq,Cb"l' U"Oo5q"J6o U56l'sbC6oU
J(,AJCbt roool, 0$66.ffiC0d, ful.rt )
brjsOo6gExd, JsEnfrlb Jdr,ld15o "lsCrdxnggqxqu tnlr\'ob UrAsdroq'ob bsJfx6Clx't
agbsbco" lI o(',Mc6r
Joacdu0o $q,.rycoolj agor6ou
($!(6alaac5oq'o cgqogc0oo', 3opgFo acu585&'lx't!fo &4olr JsJcOoo) $56arQac6oq'
&6oCiloo56
$6dmQ'
,,is6oaooo.,L 3oqgdbA., oSqoqo0ol, sCOr6oU tsCbsbCb" l'r$6oaCq'(')t Jr6o6ob
6)53&Xq'('l0t6f oo8q'Cb)
aguraranf, aJtq,Cod" Br6r$Clto "l,Jrxl(,5ql'6'"Jq'Cbol,, ('CJ56OrAC6Ool'
l'Oi6fio06fq'o S0Q56rgotsob E.rtr$admor "l$bXCq,5elr6oqCH,r Q! J6{'lbr0ff'l.l bao6ol'O6ci'
(r6elo(')6o"; Jtooa6cSot$ A'r osSot, Eq'Cbol' )eJ3osx,tr
JC6;C5O.yr," aC$60$C6Od,
oq"$clrcsc<,cD"l, 6s$E rq s.rHrrtq3(r)cDr a36o$$3o66o ar$cLcDfac65,
o$q'Cbr O06a(6oo, -0.t$56JSrq5$!65")
"0l('6!0o6C05"
V
lrrCr6o,BCE erb J56o6ol., Jdx'r3d$r, "lrojfio6SqT
T
b(,}q'or Ocf'ffio
b lmbbq'olr ltOrt6oryolr 3opqlUBo
6q,oq,gbou E1),r6oU 09ls\0" lI tuLag6r
0,olrbq,ob Uia$,o,q'ob JoQdtao 56lrC8"eo
BJ6r$Ci6o
"$Ooof'('lod'r
qor o'AoU"Sq'CDol' tRJSpol'
q.o:
"l$Coosq'J6o
"JCEoO060of,6o Ar$ChbtqC0r'
A5$CUC0Cq,CD," oo8q,Cbr
Ec$e'Ats(fu
oaSoLl8q'Cbol'
orr6lbara,
J6cldElol,
A'sbxt(,(,r
JC6"OCOO.CO. brArrbJ6o".
e'6r$C6oo,
l,r66d' $a,5ocoi q'r t66co8,' o'l,3oltJsq'c0oL
0crors3ugbq'o J'tr'ol' &'cd' sJ6dtqrJq'o L506olt 8Jdc65' ac66h5'
irn"G*""$Oroa*ro*
$a5 rA br06oo) U5600Dq,f r' 586CdBC art'Xlao bgCb5 o'r3olT Aq'CHJ
LU.r,Cot
erfcico,c*cor* asrrso Jodrrrr.rEot B6d5<-Jq'o
OrOCO",
ignefernl, et$clrcotq,cboasE 0!ios5. osq'oq'cbr bcrrc4oXqq6Dr 11163 ncbrSr8ob
24.
albq'c08o)
l-r.ljrr6o4gq,ol, 3r6<'r6otr J6<'r361$o "trrCJ6'o6Cq'crt' ls6X.orUrb{m 3oq93jb0o
$q,oqC6ob ECCpEob Agurbcb'
U 6C}UA06')
-9($ffi(.}QaC6oq'o OSq'oq'C0.,o,, oA A"Jbq'8o, 6a'aC(,o0 8.ArrbeB6Bl, oC i6s oo,aq'C6s
Uqficq,aqCarexn lrtjAos6csra, ACbsEr&,|, &CUECOAo A565$cr6o J5ooad,oDolrJ (D (r,Aol,Ugq'Csol,,
Jeg3o,ou qrgshDuq,ca'r oo3q'Cor esr$cdr)o, d6oOC6OqC6o ar$drc&Jq,cbr)
Cリ
^
ノ
l$j.v6ot9qx',b 3r6c!6o1, Jd,od$o,tDjrroggq,t'rb br&qdiq,sCst lr$6o6C ro 3oqgilU0o
$q,.,q,Cbol, 0C$r6ob Agbrb96" II Actb0g6l
(gtr(,eac6oq,o Jr6o6ob J6otboo, bac0t Oc6,&)6ob alt Jt Oc05 ac\'tso' 6clac(,(,o cbc05
qt tso
Sffi(,tueo0oq,d, Ugq,C0tAdroq,Cbol, Sr3clf,aCo)lr, JSAra, dEq)C6Oot6 Q5$ClrCbUqCB$o
Jo6oL aoC6 SAOC&Jq, &,6q'c$oq,o0rb A$A{r$aJ0U oCl$DlaoLo JC6oOC6O.8r6o QrVClrC0Uq'Coob
reffiolr06'oor)
l$j.>Fr6gq,ob 3i6o6ob fdx't&ho "btC:l(,oSCExdi bra<'rjrqT :lo 3erq'CdrBo $qrrqCDou
AgODEob ts0t'lbCo' II a{ 4C65
(0r6amAaC5oqo J5ffioU }6o&klol, aobC{.ogoo, r6ectdot, arar\)U6,c0olri, 6l'}ord,(,.Cl,o,56
oJC Aot6AC6dC JC6o0C6OoU6
ArorErA6CbCq'o 3.,6(}r JC6oO06OoU6o AsSClrCoUq,Cbol, (rx6&I5ol6o,
▼
(grSCbCoUq,C0sAo oa8{DACDT)
27.
brdrf,qaCqmtt 3r6o6ob JCx'lgljo "tt3o6\yl3ggcxT Urard)ortq'$5ffioC6ou 0gLtbC0'
l$jrdro4gEx.rt 3r5<'r6tlo 63q,cq,CErlb ACOp6<lU orrobr$C' II tuMC6r
grtroAbC6()q'o mq,oq,C0osJ, lrrJcfl,O"O"O* Urar6orrq'SvffioC0ob Ao6t$oq'C r6ou tOrCCoaC
Abr6ol, 0r6&drQ,0CbCqx}, otJ J('d$oOUCo"Jdr{} lrr6tCqlrf, 16 Jar6bOoOSO'xJ6o Sr6qa',6Cbot'
ACAO$o J.d,o A'lo,sSlrCb0q'r,5 Jr6oOC6OofO Al$ClrC0lq,Cb.fo)
28
Urj.u6or6qoL J)&t6ob i6<rCCOo .JC6b<r6rq*J6, 0o6.:6g0ot q9l6ob EglsbX0"
UrJrd,o8Cqxdr Jt6o68o o3qDq,Coou ACODbot orobst C" II &'tb0C6r
(g56,aoaAC6oqn g$c6olr Jrt<'tXllob Aob$(ts.'or, 8JAt5fflo,6C0IQ., $JC6cl6ool, ffiro0oor
(,'!6mcBoo) t6 oE acao'hcacEao'
asaoE 3cDJ sCuJdq'cDcq'rrr acr68cao,r l,eoo&lool' $cf'oqx'Eoor)
d'ccl'O6cDol.! S5ffocb5,
6(!0} bacbr D6iq,ApJq,ovarxrS6acbfq'ol, Jo6rao lrrCaccbol,r
auxa6acbuqd, soard,<,, trsL?oq'd, arb('ol, o6(,qos'"rq':c6o qrrac8035, sUQr l'JrxrE'ol'
a(,baolrsbrb iod,('l&ro, S5Q5AA'C 0rd,J3ou3tsq'CbiJor6 q'r l,$,XJq'ol' atUbaCq" 6r$oq'ob l6tio
tu650C8or
aUUOUdo lrrbott UJrxrq'oo, SCo3q,i,o,r6 (,{53Aof,C0Sq'o l,rJoo'b0bol' 6r6boqBob A(,$6()0)
▼
ar
AraCtsECbr)
29
l$jrdro6gqxrU 3sft'r5ob lO<Dgho "bti5d,q'$C6gc! gr6rj6rxtu Bgtt$gb
ECOlFrrU orrobs$C II AelUACEs
3.:6<'168o 6gqloqC0oL
Gr6o6ob Jf,o&iooo tUt OACbr OC(ffio A5 056o1,5$$6Cb!,
6('la 36rC6o5U Utsq'Cor sibu' o'5gobo
UrCAor6oDolt l$jrfx'{Doq56 6r6rTAqcrr69, l,rCid,o,3Cq(')l' $6q's6966oU 6CBq'5EC6Ooo)
UJJoolbo acorE6cbqmbso 0ctu35q'o Js6q'tac60ol'
0s6lrtsqsf€q'o 0clrou acbsDraobrQ ('rt}3rl'
'
gB6olro8ob btC.td,o8Cqxdr OC@d!6or$C o(1pr(9 WoO06Oor6 q'rtcl'Cbrq'c0CEao bJCootqr6o
6Cbif,oBol, 0t6CA, Adaqr,b Utsq'Cbd, ffioJfbol'
"J'shD)
- 10 l$jrF)('8cqml, J5tu6ot J6q!C&)r, "brild,o8CEx'tb &d'q'raC6oot' $66oL brJq)glnu
ACbrbCb" t idr6o6CEx'rt 3ie'r6ftb g3q,oq,Cbou ACO,)6ob oro65$C' II &"MCbr
(ffi J56q'raC6oob
bqr6 cExat)
Us6lj
Gi6c'6otr Jl6at&|Ooo, $oboaCb5 OJ5ffio ('r 6r6olr5$$6cEr,
l'5Cv6oBCE'ol'
AoCOCb
aCo<'Cos
8al'5olaoUl(\
Jr6{'iA$Ool, r6JOq,}AC6Ooo) $61$${3f,flq'o $Cl,ol'
qDSSLCICq'CbCbao lj3CoorqFJf)o 6Cbr6'oAot o5f)CaC tscl'3qx'L
OCr,ooor6or$C &,CaCA JC6oOO6O(,C6
ctsgc8r)
IJrjr6,oaCqx'lt JrEoEoU J6srCCOo ,,ofu6r6ogq'-ls0dgb6x'r lsjdorbobob 0gtrsbgb"
Urjr6orggq,oU 3s6o63o 63q,oq'Cbob ACODEoL ox'rbs'b3" II 0o11036l
31
($n6a(1pm6oq'o 3J6oH, J6o&hoo' oJcr'$ocq'bradcb6o UrC&'$cDol' r&"or6tqo 8r6ob5$q36cbr
sSd,CoaC JC6oOC6SoC6, ArSChDfqCDso,r tu6.rAoU t's(6Sc)ffsc(xlrbsq'oooJu6o flb6r63Cq'U(1ts5'
o)3ot6o,o JoalCOC6Oml, Sv66q$Ao cnCd,\)oCq' brAdC06o Uiiao$oDol' b$bo6ooCq'Cbol' r8q'C0r
q,r J6C,Ds0.mU UrA()6diJf,c J AC6qJC60'':J6 aCJsf'0saC60ut Ar
Cd6r0to, lrlt xlq,5qurroqCMrr
.Ion66sg€6" qrgglrCDaqC0CDdr 3l.D8f,.r,balC0ol' l'sdDbJ6cDt'5 As l'sara'ldoCaot ACJrf'OtaC6Ob)
▼
lrrg6o6Cq,rrb $&rEnl, S6<rCCOo "t$drdrot3gq'<,rtt rq'Ao6ok)'6))0"'Jq'
llr0rCrorrq'qrr6q36r<rrr 3oq,&lLtto $q'.rq'C0ob 01$t6ob ACbrbCb" U aerUACEs
J{'OoEobOOiC('C|q, Uias6orq'Ar6a3C3rd, JoA&lUob
0r6(,6J6al&lool, oobo(8oo,, lriC.td,oaC(r)l,
qlr osSol'Ugq'C8ol,, sQJgCo'oU
Wrbsaob aobq'CDao r6hbUg'o 8s6J$CC)o "J$oa6o0ol'J
raous, A$ob!\tsr6CDt'
AiSClrCD3q,CDr" ooSq'CD5 8$r$C6oo) .JC6ooc6oof6o A5$AbC0CE'C8J' 8t6qor
l'sCi6oAC(,(,L bsl'Xreieu6uq'Cbotl5 Qt
C,(,A a56d,qSC0ol., 5A8o6obO65Oo x, aJJECos SCJdq'Co5o'
o6LJ&looob gAq'Cbr&'l1og' o'r6tad6a€qtbU - t0 Jc'ael'olj
J6o05O(r)U U!ffioto6ot,
SOEC6sq,:J6o
0Oo6C (')QCEalDoo, CJ56o6oA
45-C AgbE oo (6r63oooJuq'o bqCrq'CboU oirlqCbol, 0o$6oL 6'6CAC,
oobtud)C0s)
ACdCtu rb ACE5b3r r6Ai 6r63('\)oJfq'o bJqosq'CDol' &ldol' qr6o6Uq'C8ol, 8rf)CAC
6io6rq,otrgo6cDuq, 5q0o6ot O65ooflq,o
u$5r6o,rq,a.r6escaob acoo,bsBrao, o,J3ouo JoaJcoc6ooou
Ai6,bE CDBo)
v
33.
Urji6o4Xqx'rtr 3s6er6ob J6oCdir, "rQrAor6c,ol 3r&6er6crl' (O6CAo3o66ob) $o6$q'0qgC6
btiderq,ob a3brb90" l$jsdp69q'oU 3rbo60o o3q,(ryCbot' BCCD6ob o'sslbrtC'
II 0oU096r
($5tra'Q0c6oq'o mq,ogc0"o' scl"brsob qc\'cb&' Ocffio 'Jsoosf'c)aotr qos o53oUcBq'cbou
)p.ECo,ol, A,tSClrCDCgCDCDo" o03g'Cb5 o0tr(ft'o' JC6oO060(,Cd'o A5$Cl'C0UqCbC0o)
34
brCJd,crSCqxdJ 316<T 6ob Jfnglyr "Xt6Af'o'Cqx"boll q'r6ob
aX6s6olr ot<'r6rS9" II actuA06!
AgbibCb' tt$dro6gqol')
316<'160o 6q'cry3bolr
($56ft,400 ,q,o 63eoq,0Doo, ACbsorAoU fubq'C[Ao OCd'Ao6o 'booA6'o0oltr a5
qo5SCl'Chq'CD5)
re$Cox,l, A5$Ct CbCq,CDr' o$qlCDt O06ffioo' t6oO06OoC6o
o'3ot3tsq'Cbol'
J
つυ
brj.lr6orgq,otrJsboEr,bJdx'lCCO(,"tsSoq'rqgrgS$olsQrAo6qo(tboq'sp$6qoU
orobs$C" II acrL6365
Agbrbgb" l$jrr6o4gE srl, J56rr60o $q'c'q'Cbol' tsCODboU
〜
11〜
$rd)a(1e8C6oq,o o3(3oq'Cooo, aclJJoraoL 8ubq'ao OCffio "i\]oat6obol,' Qs
cr)EoLUtsq'C8ol'
rq$goob qgs$gh0?ggDr' oOOq,CDr Oolffi ()6()0) JC6oOC6OoC6o ArSCt Clgq'Cbr)
36
l$jr6o6gqxrl., Jr&t6ol., Jdx'tdoo "Aaf6Chbolrr qo Ar6ogCk!6oC0ob ASbrbCb"
brjr6o6gqmu 3i6c!6ao o8q'oq'Cbob aCor6olr ot<'rbrbg" II &dr036'>
(Srr,OctAM&{,o oOE o.q,CDoo} AJb<!oo, 64,foq'(E D6to$eS6d, ogtfu0ob 16 A56ogC\}0'x'[
Bsor60bol, iqdogl,, OCffi, ,iro(ffiolrr at o,AoUCSqXbob rqgSorit gs$5tC03q'Cb5" o03q'C65
OC6,0oEr,o JCEqJC6OoU(6o A,rSChDlelCbi)
37.
lsjr6o6gqx'rU 3r6o6oU Jfx'lCCOo,,Ettodo\)6o3E'o ArbAs6C0oU tsCulbCb"
L:j.u6o6ggob 316<.16A0 o3q,oq,Coou tsC6,r6ob orx'rbs$o" Il 0ob036r
(g{t ac,A6C5oq'o $qx,q'CDoo, &Jrr8rd, EJbq,CbAo $drOA,Cot OC(*,6C8o' JCftoA, "J\)oA6oDol$
pr orr3olE6q'Cu, te$So"r, qrECl,cbi('Cbs" oCaq'CEr O0ffioo, JC6oOC6O'"C6o As$ClJClJq'Cbt'
-l$lritJ(,squ6rq00ol, ACir6O0ES0ol," 6r$q'rg 8r6(listq3f,Cor l'rl'xrE'tqlt6U('C8our AJ
J6o05Gfftu Ur&So\)6al1, bJCoosqrCf, JC6oOS0o"J6 t 5disbIf$o ?CA$rq'o ACbsblAoUo blAbrb"6'o'
V
b(,q,al 8$r$Crx'.srA,6rao6CbJ" oo3q,CDr "Bs$)6J8tAs{tsr6oo,")
t rdr6oACq,c
r Js6t'ttrrl, Jd)<.rd$o "b&',6$ob ACbibCp" ltjr6orS6q'olr 316r'160o
6q,oqg&rlr 89rJ,r6ob ox'rbs$0" II A('rMCbr
($6Ac&AC6oq,o 03q,oq$oo, ACboosAob fubqAo OCr6Oo6o "J\)o06mDol,,5 Q5 o'€ol'U8q'CboU
.reJ0Corl, es$ChDrq,Cor' oBq,CD! OC6ffi oo JC6oOC6Oo"6o A'$CUC}Cq'CD,
39
fl:ilFryngqx'ilJ 3r6<'r6ou Jdx'rg}5 ,tu1ffir'r brAlsbs6ob Bgurbgb" lsjrfu65qxrb
II A'{raC6t
Jr6o60o $ql(ryCbol, A36r6oU otobr$3"
aICACACDT 8t&1 q'oq'
056ADeAC6oq,o 6Sq'(JEtC0oU AobC(Boo, 5qetrfqx) Js6o6d,
ArbrabrbfdCCasC A6OC<,ACbr lnCoosqlclr,o Ja6oOC6Oo!6o trSl,rbfoob t,tabC(gd'ct rE t'Jcoo5E f6o
galqCsoU aJ('lEC &',UraUrbJdCCD$C0 Abc'q'oQ oa 6JAo,bSSCnao' s,f l,{5l6o8Cq'ob S(,6ltooofoooo''
bJC0ol(,f6o J.t6o6SqCDqmDoo, .t6 Ero lriwfuq,tC l.,b3r 6ra $, v6ou ArAAC6oq'o)
40.
b$r6o69qryir 3r6<'r6ob Jfm&l6o,,ltbgq'afirgo lB36orql6o $crQcbc6ou act'rbc0"
l.sjrr6o6gqrrb 3,:6o68cr 63q,oq,Cbol, tsg$oEotr orrob.r$3' II 0ob036r
('r
J6a)bsooot'
($iC6a,AAC6oq,o €q,oqlCDoo, $J[rOQ0b.t lr,Srd,oB0qDl, l,JryC<'rqt60q'C0ol's
blAo,6olrodx'i, lhl$0&,qr6 oS A' $Ar5b'Jf,Co,r $6C, 6(9Sq'JUro'Sol'rO AlECl'CDUq'os l'JC6o5q'A6o
BTACDCDo. JCC,&'q, 3$oE6o
B5aalo4q'og,() l,JCoo5EU6o $('lACDcbo $CltAC0! l"bxlq'tqt'6fq'CDobs
qr i6obrGff{, UrAo6rfro6ot bJ00o5ql6,o }C6oOC6Oo"6 Ura'&Cf}&', l"0o6ot'O6ol' 0J6J65q-$'
l,8cf'(,lAo
o6t i&l8osUr er lrrbra(,&€D('l A,C')5d,0'rAC60Po, tSf,CoAC Lffolr56x'i' msd'o,3Cqx')8ol'
a'rjfua.o |JJ$16o Urat6orycl, o"a6oAo"P io6so
rr6ol4rrrb 3acAfu P lrs696$a$o)
- v6sLsbooa6(, Lrl'Xrq'o)r setr6Uq'C0oUr As
〜 12〜
41. b!C56o,BCq,r'tU Jf,{t6ou &fi'lCCOo "LrabC<'dx't 3rq'q,Cbgq'C0ot'J C-o! UIAbCK'6o
LrAbib06olJ AStrrbgA" Urjsf,oACe,('ij 3r6o50n G3q'oq'gac,b ACO,56ob oDclbrqbC'
II A(')MC65
(Ssda(''atC6.q,o &6odooo, Jrefi, CaJOCbr AJbqr), 6o0Cq'oo 0r6l$$Q36J3t} Urbxjq'rel'60q'C8ol's
eJ,]dr0odr lrtffiolrorarao braucqdx'r lrva.}q'q,CDd(x'r bsa$b,lrt6ou oobqol' Sgl,,t')
42. frsj.vrE6gexlL 3$o6ob JfxT gbo "lritm05q{'!Cb6%o Xtm6oCq{r6ob tsCLtbCo"
ls;lrdro4gqmU 3s6<'r6Ao 6gqrlq50ob ACOoEob olrcr0r$g" lI AoU056r
(SiC,Oc,A0C6oq,o mqoqCboo, Sd$osAoU ACbq'COAo Ood,ffio "J€oa6(,M" Qs o',3ol'U8q'Cbot
)qJ3oox't qr$Cl,CDfq'CtJ" oOgq'CDJ OCffioo, JC6q)g6OcJ6o A5SCI'CbCq'C05)
43. l$jrr6o69q,rrt, J56o6oU J&l&l0o,,brbo6rqx'r36l6o3o Sltg6lqlbog0oll b0llbg6oU
AgLrbgb" t rjr6tr6Cq,ob 3r6<'rftio 63q'oqCbou tsCOp6oU o,robr'bg' II 0oMg6r
v
(Stfra'lQoC6oqo oSq,ogCDod, folr5bt&,U qobq'Cb&, Oof'a(6o "$Ooa6c)8ol's Qr orSol'UEq'CboU
tqJ8Corf, At$AlrCDCe,Cb!' oOSq'CDs OC6Ao5oo, d6oOC6Oo'Ji6o {.osSCl'C}Jq'Car)
U.
l$jrdr6gex'r1., JrE{rEnl., J6<'rfrldo "Jfm336s6pdnb Bgl$bgb" U'rjrdro6gE'oU 3$o60o
63qrlq,C0ob ACOp6ol, otelbr$3" II &'tbAg6r
$r6,0('lA006oq'o o3qnq'CDoo, fulrr05aob AJbg'cb8o OCf'ao6o "qroa6osot'r Q'r
rqJ3CooL a5$CbCbCq,CD5' oOSq'CDr OC6&,6oo, Jc6ooC6or,J6o erEcl'cbUq'Ca,
or8oU!tsE C8ol,,
45. lsjrfroggqx'rb 3ltuEob Jdx'rd$r, ,J,>6o36$oU 3gq'6b96ob ts3trrb56' l$jrdlo63q'ob
$6<'rb8o 63qrlqgOob ACO66oU or5o65$C"
II AsrMC6s
($568,reAC5()q,o OSqr,q'CDoo, fuit 6raou qobq'CbAo B$r$Cf'o "8'6rl,$16'(, Jsoo86obol' 16
Ui.rlXq,relrdEq'Cbol, A\r0ChbCq,CDi" oBq,CDt OCffioo JSoO060oCd,o a5$Cl''C0Iq'C6,
N. trjr6o66qob JrEr'rtrlt Jd,todQo "6r'r$,rdroqlob EgltrbCb" b")j56,%CqoL 3r6t.rb8o
$q,oE C6oU ACO66ob orsobrSg" II &rMg6r
($r6aclasc6oq,o $q,oq'CDoo,, aJbq'Eo, ffiC(,oo 6,fl'5ta36r3t' bt6f1o!6(.t SCUoo AratbOf6CDUq'
6!o,56$r6Cbf(, AmJUaC6OC0ol, Bra,6roA!q'l' (9r 05oo Qro('|$acboU $Cl'U'
JlOooC)(''H, 56 o,AoLfAq'CDd leJ8osr,l,, ADSCl,r&Jq'C0ol' 6t$q'ra B5o$C6C0r Jc6o0C6OoOf)o
16 or€drr8q'Joob sQJgCox'l' AtSCLCDUq'C8ol., A(,6&10(,6(,l',
ArSCirc0Eq,CDs, belqx', $Ooffi,
qmJCAC6OCbo,r6
6sosq'te rc6oo$0of6o q'rFd,cD"q'cEol'adfu06o)
47. lbjrdE6gexdr 3r6o6ob Jrrxl)gkSo "656JcdoJUq'c' braUrq'CoCbob, gl-tojo66x'tJgE'o
6qcrpC6,CbC0ob, Jf,CJU6lx'!6,C0obr q'J 656J(l)q'c)bo-Jtto qgrbarfrgbol' ts31'5bCb"
brjrfro6gE ot,3rbqr60o 63q'q'C0ob ACOD6ol' o'5cr$!$C" I1 &IUAC6J
〜 13〜
Oi68a)(paJ6oq,o J56o6ob J6oelJro, bAC05 OCffi,t, Ogq'oqlcbr Qr 656JalA$(x)o, !.os535QCAUq'o
3o6ob l$Brq,ACDU(x, I-rbaCq(}0ob(') QsMr6Cbol, lrrbJ(e Ar6oUr$g6,CEs 8JU665<'(,E5 JC6oOC60C}Cd)
Ar$ClrC0UqiCDC8a.,)
48
t rd56o6Cqx'lb JJ6ct6oU J6<'lCCOo
"ro3 o6gel6olf&,q,Uot
Agbrb30" tl:jr6o6Xqxd-r
Jr6o6ao $q,oqCbob 036c6ob orx'rbl$0" II tubaC6r
($rf,a',(s06(,q'o J56a$ol, J6l!td0r,o, bacbr Ocd,adob cgqr,q'cb5 Qr ro3 o6tsd6orf&xel'{'l' btscd'a}ao
oSSdoosl&,QuoL J6SC5Off'b'
lrsbo<'8B,tso Joq'oooJob J6o6ooJsA &6olrite8r6Cb5
q'or0tutt)o3ob, aJg66rqxr8ou, J6ol3oqldooJob, eb56q'r3J6ot bC('ACfur9ool$ Ar AoSq'ot', 566CoBC
5q
$()!6(|1, 0ca0o6c8ob bcq,ac$sctlr dSooc6o€c) ariclraDDqcScbao)
49.
brjrt6o6gq,otr 3$o6oU J6,oCCOo,,l.,otbq'oL Ur0y6cr{'ob lt96orrtsot6oln'r
ltltEr6oryoUotb lsjJ6 Cq,r J o,565446<'r0gobol-r Egl-r.$g0" lsjl6orSgq'ob 316<'168o
CaE oq,Cbolj BCO66ot orsobrtg' II 0ob0g5r
V
$ld,a(1abCSoq'o0SqogC&,(,,dol\$iaoUa'Jbq'BoOC6ao6o"$i5oa6'(,bol's(\ro)53ol'U8q'C8ol'
seJ80or,{, Ar$Cl,C0Iq,Cbr" oOSq'Cb! OCffioo, JC6oOC6O(,Cf,o asSCliCE"q'Cb,
50
UrCrdroEcqxrt 3r6<'r6ob &x'rgl5o "Joq'ogrnb agbrb0b' ilrjr6o66qx'rb 316o60o
6qrq,gooL A9Q,:6ob o,robrtC" lI A'iraC65
6(,a &lq'ooor JOEC6OoCq'o
Or6o&d)oftloou AobCAAoo,, bJt OQCST OCr6&,6o a5 S.tHrJtqtsf)C0r,
or3olro 3oOJX6X66oob As68qC83o tb(')6ooCq'Cbu
SUECOoCSoI, ht6Iq,Cbol, Ue6"63Cq'lr{ro$A
(,xrb8o
bJCoo5q.J6o JC6o0C6oogd,o UrA$bJ6ol, ak,!6 ar${'|QC0fqx, ofuo6as6ooU U5AftJq'$C
drq,reoBol, AubtsCi6Jq,oljg8rtu qoruScA600q,.a ACOUo6o6CDtl, aou ffiJ6o, diq'sQobol' ItaQCEo
,lo6ot (adrq,s(gob) q6oOC6OoU(,o ArSC[rCDUq'C0oA56 0r6o,EobCAq'CboU ACbtbCb)
51.
▼
bJd!6or6Cqx'ilr J5er6oU JfmCCOo ,el1rbt o drq'rqmboU rq333ontr, opbtso
drq,rqx'tbol., 0bbgg6\trrr qrr63ott q,> qrb0vt C6ob ACbrbC&" lsjr6o4gqxrL 316o68o
6gqDq,CboL 0COr6oU orro6rbX" II 0obBX6r
Gr6o6Jd,aI&JoolJ aohNBoo,, tCl,o(QCD! OC6,a(,6o A5 Ar6dr!$qdtCDi
Jc'q'ooool, 3rqlQC0?q'C8r'
lrJCOosq'Jf,o iC6oOC6Oo"6o lrrdrruJ6olJ &,C6 a',So{eC6fq,(, o68od,AsoffU UstsCdSCq'$C alxbbao
drqrqx ol,,
furoSa[da,l, aob ffir6o, d5q'5AnDol' ErAaC6o J(x9otr
a$XO\* ArCSogECbqrB
(Adrq,J(nU) JC6oOC6O 6(, A,r$drCOfqCSoQ,rb 6.r6o,53d,"Sq}cbdr ACbrW)
52
tr>jrr6orgq,otl 3r6t'6ob Jrix'rgi$rr ,t rb\'n'!(r,&lo trrd0ou agbbgb" ttjr6or3gqoU
II AdrACEs
3r5o6tso $q,q'C&rl, oCo,r5ol, o,ro65$C"
GrfrSc,pAo6oq,o CSq'oq'Cboo, dgtr$,ftrU A3\'tso OCf'ffio "o)53otf$qlCDol,,
Ai$d,Cbq'Cl.t" oOgq,CDr OC6a()6o<', JC6oO$Oof6o AJSC[,C0!A&5)
53
re$C(rx'U
Ul#ooncc,<'ru 3r6<'r6ob Jdx'rgl6n "uraodlq's$'t ri$3boU 0gbrbcb" ttdr6or3gEx'tb
ors<'rbrti II &'tMCEr
Jr6sr63o g3q,oql1bou 0COP6oU
-14(gsrffic}aac6oq,oosqogJ&,o,acursrod,qJb<'aoOc(ffio"o'ssol,aq'coot're$cox'U
JC6oOC6Oor6o A.tSCbClCq'Cbs)
AiSCbCbUq'CSr" oOSq,CDs 00ffi.,(r,
54
Lr;Jr6c4gq,oL o6656"Jq,c, 3r6o6oL J6r'rgl$o ,'b5Crf'o8cq'rttJ Urbrq'bo Q')aGOcE'ob
SgUlbgb" l.,tCJ6,oACqxeL t'rr66r63q' J5tu6Ao O3q'oq'C0ob 3CO'\6oL orrobr'b3"
II 0oU0gbr
qcbq$ao
ocl'58'taob
Oc6ao6o "Jsooa6obour
$rd,a(raac6oq,o osq{,q'cboo, cl6856uq'o }6al6()l'
o)EoUUAq,CDob 5q$r(,x'I, AsSCt CDtq$r" omq'CD5 006ffioor 'rC6oOC6OoU6o arSCbCoUq'CDr)
(rJ
tJ
Cリ
trrjrcro63qx'rb o66!6"Jq'., 3r6<'r6oU Jrrx'rg[Jo "&'rdJq'rCccr'J Jt'rq-Oo33Frl
tscODEoU
alcdonrEcbcbol, 0glDbCb' t rds6olgcq'crll r'6b5fuq' J56o6tso o3q'oq'C0ou
oto0s$g" II 0oU0g6s
gffic)AaC6oq,o o6tJfu(,o J$o6ol, JCxr&lOo aobc(Boo', acdrq'8Cl'' 6oa6q'o6 Qro6oa6Cb5
U5A"b56ob
lr5bxr(,bqu6fq,CDolr5 Qs J6o!5OfftJ brA(5obo6all, t.rlX6orq?6o Jc6qiC66of6o
A(,bfl,rbf6CQ, oCfoSACb) Jrf,Offf, 08t6(.)b,
V
l$C!6,o4Cq'<rt, ofur6gq,o J5&ttrrl., JCx'rdOr, "t$jtrlo66q'<'lu o60$gq Jr6o60o
b$dn66<'r 3oq.oAtlm' 33qoq'Cbol, A&!6otr tsXl$bgb" U &'')UAC6r
"Ut$:Oo6Xqxd-r
(g.tra,a006oqo O8q,oq'C[oo,, lr5Cid)oBCqx',U t rsd,SCOEcr JoA&,toL aCbJbadJ ACb<'300o rt6ltg8Cq'o
q! "t'stxl('ret,duq,C6ob
Br6sSCd,CDo
A6 or53olrfBq'CDol, teBoorf, QlgCltChq'C0r"
"J5ooA6o0drr
Ar$clrClCqcDs" oBq,CDr B$50al6oa) iCEoOCEO(rJdr,
lrblr?Oq'o" - 8r65$c6oo "o53olrfsq'cbd, 5e&Jo5")
57
V
q'rVCltCsfq'SD!"' tx.lq'(') SStSCd'o "l'$5ooEd'(,
brCsOorgCqxdr 316o6olr JdxtCd6r, "iffiob6rnl''i Qr rfrcgCJq'vtr'Cfuq,o
lD6rq.orl$\m g.:qpgtPJq{0CDotu qD Cer6Cbob q'C65qDtr6rnb tsgUrbXb' (N07-3/70'
14.03.2013) I AobaC6s
aoebc6cDCqo brCr6oSc(,(')u
ird,E"ra06oob $m6o 5f6rs xrgs(tuc: o,r6lasjaurc6C0cq'6o: l,!d56oacq'ol' Jrf'q'Jac60ol'
OrCrd)ogcq,crb J5d,q'sac6oot $mf,ol, $J6ra X)tstd,odoL o6oooqi%r;
ou6oqryq' ur3oobor Joaoocool, o,{a}i(nat6c aJ$!EE-!0!e!d!, brC56o)8cq'('ttj Jr6q'rac60ob
i(orAor6ob lgq'Cbror Qr0Sobr Qr btarCtg),J" o6OC665OooU J('laoOCOoU or3AXAoArC)C C&
brbco,or, UrCr6o)3cq'(',l, Js6q'rac60ol, bao6r6lro-lrJ&,"JxJoo J(')BoOcOol, or3&xaoar6oL Jo63gq'o
AmrAboq,C 6al(o16 C8r6oodg, t$sOonaenb isf)q'sAC6oob Q56aob6o3o CBcI6flAoJol$ ('r
brCrilo)8Cq'('tu Ao)J36('l0ou
CJoEoAoJUi6o JmqoooJol, Jo&\SCOotJ oD3aXAmtu6C !5Aor5g0fuq!0!,
U$s6q'raC6oo A(o.Bt6o atc.3r o)r(of 6rdg)
(Ev6aoa6c6<'o Ji6r6,ol, J6cv&bd, o,o6rba5e, Ldr\'d, braJf,o,c'ot' [qiaccDo 8c$facD5 q]
bJrxrq,ol$0r6 A!6o,RolrJEq,QCbo$ ol, JdCbo,6(''6q'CbaJ0 2013 Sq'oL I o56S6'rAQC B5oqr'6C1'j
l,'#d, cqx'll, L{tubqd, Ura56o,qd, Ja'Q&}xi, aC68C &6()1, (aBal&'€oJfd,o qs$r,q'o) aoDq'o
6o6o acbq,cboo, U.rBrq,otB,WJq'o qor6s€q'o. 3sscrs'l6oal6oo45 p6o5a99br
- 15 r6,iAalq!sr6o6r0Eq'o lrJAJADUsbrqx'r 35q'QCtCq,CWolrr a) A€rdJq,o C(''6C0ot Cdraob8q'oL)
q&tq,r6,o6C6s,q,C8sq'obcD(,l,) S,$o)
ltjr6o6gqoL JrExr6ob J&td$o "t td56,o6cq't'rtr lnbbq'olr brar6oq'oL 3oqgflb8o
Bq,oq,C6Cbob ACOD6ob adilbCb" I at'rMCEr
ao)cq
6$('|6J6(.}ftlood, lrnbq' UJa@, Jae&lrol, &lafalaoJ$)o o,r3ocr, Sroatq'ol,So6cb0q
6(/A a569ycq,CD$C bqCDr oAdrUSq,CSol, rqSXorrU 3.{'C0ol,, 6CaOo6CDr 56 ArfiprDt, 56{.0r
lrJrxrqot lrJboo, tooq,axg xvffiJ !6 blb(,8ramcM,.'dBol, l,sl'J6bcbqx'r ffi(,aob ar$cbc85; J,,coc
becbs olq,Jcfq'o ecbq$o[ (UJ!5o6o Uracsid,acat UlCoo$obr, 6t63 ac$t66c(,0r, gtq'8o 6cJq"a5,
lrstqtsldr6rf)C(rr,Ar6 UObaj"J6, SJq-JOJ&, ors6bol, QJiJ06"@q'ctDr Qr J.0.) ${')q0Dt)
59
ttjrdroagq'{tb Js6ct6<fu Jdx'rd$o "l$jr6ot3gq'ot bob\'oU ls0r6orq'olr brJ6<'r6gln
3oq-ofi,boo 6gq'oq,CbC6ou ACO"i6ob aCUsbCb'
I a('i'AC6r
adrrdq'CDCE or
G$al6Jl6od0ol, A6[rrDsAriryg, i5ooA6l')65, 6o6ar66 rqJ8Xoxi.r Qo6ottdo00t
aCao)hr3rSo olCdo D65q'QCDolt abr6C 056544C1., Q)arrOC'CbCq
brAcrgC6CD11q, ofSU e<'rqx'Kp oa
aOJ"GcbfqCbrU toot, sUooq,C\dJ aCtrbfD; rtrBC At388Cbq'rQ v6ol, ffi6Cr<'o btqoSJo0CDCq'o
a5q5<'ol
0o6!(')b e$olt6JDt, 610 ffi53l, oOJJ 6(')a 8(,6!(rl, oq,C6obr t65J6ano6ooUq'rQ
ibx,q'ol, bslrosolr)
STA'I8CECDob AobEsrJ6 56 5OJ6C0U t
V
60.
l$jrfio6gq,ou Jre'lErrt, Jd)oCdOo "t$jr6otgqxdJ sq6o6o\yet6ogq' U536x'CClrq!
3oq-oCdlr0o 63q,oqlCbCbot 0CO66oU
ACblbCb' I ArbACEr
(Srd,aala6c6oq'o 3r6cr6;fma[nor &'rl,!tu6cr{'ob sfdrSCDob a'tdaCACoot Qr ac$!6aou b5Cao56oDol'
tsC&',SaCboU g5A', slroaC !a SrAd 85bfiCq'Cbou giar aoof,aEor 10 AeCaaC, 65o3q'5Q ('eCl' &'rCaCQo
15 qopobt; tbc8c, ol3to aC$r6ao[t Sq'o06o D6!fur rqc8ro0Dr r0 &]<'(xr5l.,, re6o66fq'o 20 Qeor6o
B5qoU erA5OCSoo 0rb6dCq,CD5 B5U$q,CbCq,or
rd,5fACOCl, l0 q,Qoor, 6503q'W' AeCl' a(')iaCqo '{0
q.oqour)
.
61.
b.>jfro6gEx' r J56<'rtrlt 8dx'rCCOo ,,Usj6o6gE cilJ br6rqrrtsbrqm SoQCdUOo
gSq,oqlCbob BC066oU orcrbiSC" I Ar,lb0Cbs
br6r)6J6(')dooo, ASoEACD5 J5aC6rq-J6o lu0lAJrrbJAm o3ffiQDob A3bb0b ,loCrott o6tsat(to6CH,
glaCDo, )tBC 0r6our$e8d,CDr $l,6q'oor, lr$Je$rrUrAn qa(,0ACSoUr er otAiuaCbC('o 05hq'ooo
lrrara$lrrb5(m SCa(,$aCDo[ lr€fft q,Coo Qr SClrCDo)
L>jller6Xqrotr Jre'r6ou &6odQo "UrAg$c60go biCAo$t,r6ol, 3ofut6oq,ou 03t!:bgb"
l$jrdro6gqx'ru 3.)6o6tso $qrlq,CbC6ob aC0'r6ou oxrbs$C' I &'irAC6D
G$('l636aleljol, o,r55M.te, Aclbiar6,(r,q', 0C$r60ot, t JCEor6,qlol, ACEc$AC6ol, 8obbX8 06dr6gDrt
6.$66& Oboq,oq AJJo6Or6(,'q,CDCq'() o6a,t6c,t, AoC6 a6Es,(,6rC(,o adlocoDfq,CDol, $!d,qo0C6oU
ECoo,b3BrAo; 0lrnAr tAour AB('lEOf)oqTDCqlo ('168.!6('l SJq\.oCbCq,., bACbr J6CboAC6OoUr at
Srfrq'iaC6ool, 0r6a,5 566.t1ffio Sv6"a6o5i,U lr58j(alr$JQxr rT abgqbaSfui g.t ltsbJq'bo qgra$Xq'U)
〜 16〜
UrCJfro4Cqx,tl., ,D6er!6"Jtqn Jr6<.r6ob Jfr'rCCOr, "l$$6o63qxDL t sbrq'bo et0$Cqol,
tsglr5bC6' lrJCv6oACEx'tu o66rE3q, 3r5o5Bo 6Sq,rlqrC0ob ACCpEnU ols,AltC" I &'ruaC6r
$q'ol,
Gi6('6Jd)('ttlooL o,r6rMrA, A8r6Oi6oq'CECE o a'f,0r6('l S5q'QCDCq'o bQC85
o$SOraAC Uqr6oBCq'4 , lrrb5qbo qobaoSCq'I, $r6J(,6o6('l, r6ar6o0o 8tt'Uq'o Sq'ol, 8t6053qxi0t0o
06dJ6cbcbd, $ocaob &Jr$ca Urb5656orq,oao Si6Ess6oq'o acsaao(')aq'(.)bcDot, D6dt6cDcbob
oacEolobr ar ia bd56cD0Dol, l,rsfftcq$c Blor6c0rq,o acac'SacDcbob ocacocbot acbtbcD, h'rqx't
lr$iq'h' ataoscq'o }rrq,ratrOlobloB* $r6asce(, l6ovffio Jrcac tl,5bBl., o6aa)6'aJoort'
gctS0q'o
&CSr6r&, Xf$,rAoJf6o orJ3d,mqlC6ob
25
qLrbCD)
bsC.rfrcrngq,stb 316<'16olr JtirTgkJo .$opqrl bt6ro,q'3bob ASbr\0' t$jvrlo6gqx'tt'
(N07-V'09; 11.02.2015) I Ar'rbaC6r
316o60o 63qrrq'g0rll, AgO,s6oU cDvrbrSg"
(LrCr6o)gcq,crb Jr6q'rac6ooL 0ca6ob lrc60o 65oor6ob o6ooosoosr; aa)adrc6cbcq'o LrCid' cq'("llr
∨
Jr6q'rac6ool, $a6o bcd)8cl dlroos6o: ot6i&,abbc6c0cq'6o: l'rCr6o3cq'ou Jr6qrac6oob
or3&iAmar60 q!E!--Jae!6!dC,
br6roq,C0oU, ACO6oC6Cbol,5 (9r m('OS6oU JmAoOCOol,
lrr$6cr8!((,b aor3l6oAou U$.r6q'sACSOo Aao3)6otsra"lr} o!(o!ArdC)
l'r3oo'bt'
Grf,oo{qs06oqo o3goq'cbr cbcar b3oq'<ir 1.oo6&loc6ol, o)56}aq00l!,05bc bra$cl,,c0o[
aC66ocr,cDol, b$(m$i',ot, U.oCOqc(, b503{dJ AoC6l'5xr6s}
JCr6&rq, l$C!6oB0qxrl, 0r65o,q,CDobr Ar
U3oq,ol, eo6,fihor6ol, SC6rr,BCaot /s6$acgob ACao,hCa.tro USE,Car epCbr 5e6offiCq'
orErAACD{')btsC Ar6o6ci, A(,d,&loa)d, Arslq'Caaob 0Cab6Uq'CbCqb (A'rCaCao 6CQtdGooo)
l,rffi,l,O6{.) $rCo,aCdSS*, 6(fi{lrqrfuO06lr)
コ
∠U
V
l$j.y6o4gqx' r 3r6o6ot Jdxr0doo "rdrrlsJ$oadrT lslryXqvt rqLt6pq'Cbob SCt ot r ql5
36o0r6oob AgbUCD" LiC5f,oSCE elu 3s6o60o 6gq,rqg0ob tsCO56oU o,5cr05bC" (N07A218, 23.05.2014) I At'rbAC6s
o)cJlr)oACExd., Ao)rgC,(,bob oSooo\)o3t; mbCEC0C(n - lr5Cr6,oaCq(,l, lDlrxrq'rqltttrgq6bobr
q.or
J6oAr0ooL ao6oUO6oU JoqCq,o aoJAooeC $brlbgqego o$rtu0bltg65D9q,6o: b)$6o)3C<'('lu
JJ6q'rac6OoU oU6,o,ao0g brJoobos Jo&\)COoU o'3aXam8,)C)C 1rb556b b6w"rdg, brCrd)o)3rqxntr
Jsr6eraC6ool, re)6os6oU rtsq,cbro,r ('ro8ob} a!
orgAxecrar6C g3r 6guf(.'or)
br&r$e)&) o6oC06r0oob J('lSoOCOob
$r6a,rq0CEo<'o 0gqr,<'C0oo,, o,r8(tumq'Coolt ACkrcB.i, otsooCol, frPCbr Utsq,CEiAc,Uoq,CBr,
oCt!)br8olro lr€Efte'Coot, 56lrCao0olrrb GS6Are, JCdxxrq"q,rA 16 6r6,JoOoJUq,o 6o3oro06,CboL
1,ca,cacQg8ol, *CA U,rS6ol, o,rcA$C Aa6(86fq,(, ClSot, r6lrC0oDolr$r) A<'rl,{,,b('r3olr
o,{olrCAq'CD.fCta"(':J(' iof,t 5 biAJArc, (RCao Sx,rf,clb Uro,r6ra('t ECAojfoDr Ar Srff(,le8o6crb
ECU$raoUo Art$6r,0y6As oA ACEo,hBobr, d,c'edrlO 5a83i6o b(BoxlCr,Cbou 0iAcr$6CbJ bAC0i
eldol, A56o6Cq'C0o(,) l$a3gOSrg,ar Aot6CoolrJoB(fu. 0r6qr rq6o6zq,ol.,J, Jib(,6Jdr(1frtjoo,
tClrOAC0r J6oEAff l, 6CJoAd, Ar6,q3CAol, 0CEoJBAT&, $ qa6q8$ob Ur&O(mA tr q'rlbr6
ArJ'3MCD?q,o lr$oobC0o)
-77 -
brdv6oACex'rb Ji6oSob Jdxrd$r,
5 qtJ AvffirOCSOUq,o brj0os6o6olr 03brbgA'
"$$q,<lt
l$drle,o6Cqxil 3r6o6tlo mq'oq,C6ol, 8C$,r6ob otelbr$C' (N07-2/308; 04.03 2015)
I &.tba06r
(lDijy6oACqxrb A(,,J3r6('t6ob o6ooogqrr mbC6CACq,C) 'btCsd,sACqnu Ad,oaob, X5606o,Cq'(q6oLr Q5
U('IGolq'J6o atMoL So6olriJ6ou a(')l(gAoq,C a!gg1a--.B!0!o!gqo!; o^6r8<!abuX6gDcq6o:
lrJCsd,o,3Cq'ob Jrl6q'5aC6ool, 2$6afrorgq'o6ob (,rmot r (,r Uo6osq,3(6 lrrSoo,boi JoaoOCOob
olgariQmBt6C .goaoo6o bgSqrdC. lrrC56o,3Cq,a'b Jr6QrAC6OoU o56o(nUq) bsSooborr JmaooCOoL
o)r8&Xa('la56C grboJEaDolqld!)
($r66ctAS06oe'o Jt6a6J6c,fibo t{ga08, 58ontfrn 0}Jooiqx,$CD3q'o lr8rSt6o o8oelool,) e5
b5or<x,' 6r5qx,$5oft,1, lr!01360 (')lo&hou t!6ooF6(}Jq,-3o6o$f6c/O&poJf6o Jodx'0C0ol,
olJ
6.6b&gl6ou adrlbcb Od6oJ86o 6sq'.ac6ooo, 0&r85qnlrB,6c8cq'o ,lo6obcDot, qsd,esmol,r
&l,UbobA6CE<x"DJ.,)
67
l$jrCro6gq,ol., $6c!6ou &tx'ldoo "Jr6og6lptr ggq,gagoou Agbrbgb' l$j.l6o}Jcq'ob
qr&'tb5$C" (N07-3i/419; 12.03.2015) I &'lUACEr
3$<'16Ao 6q<ryp0otr ACOD6ob
(LrCr6oacq'rtb 35i6q'r8C6oob X$a6oCqxraob (,rG3obr Qr Lm0orq'96 Ll$oo,bo,r SalaoocooL
oboooJo.Bri aoabttc6cbcq'6o: lrrCjl6oBcq'a)b Jr6q'rac6oot xr6aiqocqx'bob Q)o3obs Qr bo0orq'56)
b{oo)b<',r JaloooCool, o)!3Ata(xqard)C (oo&rj6o U96(o5dg a5 Jo63Cq'o AmrQOoq'C A.)6(,56
goJq'rfi6oi o$rAa'AU,C6CDCq'6{,: U$tf)oBrqxqt, J56Q50C6OoU a$06o5q,r'r6ob QroSolrr Qj
lrro.qge brJ.,obo)r J6&,OCOol, o)53ax(xd.)6ob acDaooq,s Jrrtr) JoS6rgCo:alr!, U{,r6orpq'oU
Jrc,q'roc6ooL, ;qr6o.:6oL ggq$.lorr qrs63olrs Q,) b5&'ICrq's}q o6ocbl6r0ool, Joaoocootr
ora&X(xrar6C grr bClrCo'or, lrtCJl6d8CqxrL ag)536(rbol, U$ll6q,raC6oa) aa.8J6o ArcBr (r))(ogtudg)
V
Gr6al6rSo&looo, aob0AAoo,, moD0q'I, !6 J.!6c6oC6 $5d,ArtuA0COCql, 56rlr6uq'$q'a€r6ol,
xr6of,ogemDou aQdr8rC,Cctool, hirrw (stscffiAc,r J6 &{0o('Coro, o,"J o69o66ugrrtu 0o$oq.o9Dol.,
So6r{6eC8or l+et6 18 Sq'laAC rLt3ob it6rtdr?q,fqx'Br5o J,tOoC6Oo, 6oAC(,oO t$0gAo6o6o
Aa,aUrUJorDol, AJaSApl., ECbCalt|q'SAr,o, lrwsA sAJrCat lr8zd,r6o X5686)olcq'('lbob Aa8oa56,CoDtL
ar 6o0Cq,aro &Ffi ffiJ6ori xB o6$doo!6o(,lxrl, aoJ8batlrooJol, 0ot6oor, 6!645 oA aCaorbSBobJ,
frrNdJso 8!&Aq'CE rq'o, A[4eC0<r(rr) ACA,C6o. saJror$, ADAClo(rr, ?3p36olt 6.s&'4q'65oltb
Aoo0q,olrroBol, A0odc'Do6,J0olr fulrl, SrEtiWrSl, &6oaob, X$A6o(,Cl'lbol$ er k3osq.J6,o
aro3ob So6olrof)o)
Urjrdsr3gExdr 3r6o6ob Jtft.t$go
"rq ofugfuorEoqlrru AgUrbC6" lsjr6orgXgob
316o60o B3q)(,q,Cool, tsCo)Eob cr,){'lbr$C" I &rbAC6!
656'r6Jt6oelool.t &,bCABod,, l+456 l8 Eq,t6AC JnJob rd,JJt60q,Sq,oSr6o JrOoCbOob
r%o68eloo!6oqolxt AotS6ai$oJrrJ J(,fuoA86o.,i("J6(,aotri (,t
araCo.,oF aCACBol,
6sa,Bq'C6olrJ, merDq,ol,roAoL ACOga)b(6CDol, SClrl, 6.5lrr$gd,rSl, A6claot, X5Er6olq'Co6olrr Ar
lrocoJqrJd,o ejo3ol, Eo6otol6o)
〜 18〜
69
Uld!6o6Cqx'rL $6E r0g66oL qgsq6g6oq,CboL J6,r'ld$o ,lrrCr6o6CqloL 969669$o3oU
qs66ao Urbgq,aft,Bc! &'tE qjoJot, dd,c,('rlQr, aoAi6oryq,C0Cbol, (,a(,6rbC" (N07-
w07,2i.02.2014\
(Alel'C6CDCq,f, -
br$6(rACqxrb C6Crt0COoJol, 0o6o\)fnlr 3orq6oq,C o6rJa"o bAsq')dg;
orr6raoEurC6cD'c('6(r: btr,q'ra060ol, a!6,AoAf,qoCJcr6mAoJotJarCJo66ao306o
Jc'q,oooJol, Ja€oocoot, o,y3ax(xrar6c $t6rb Ogfara"rdc' bsjrt6o6gq,olt Jr6qrac60ob ar6camb
qr43olrs (9r uC6cofrAo tr,ClrU6u$ol, JoaoOCOol, oAAX(x!a)6o1, Jo{6ACq'o aa)ra0oq,C bodo6t
a."rv.$od,r. Udsd)oarqxDtt .l>ag'ra0sOou 6C0o(')60(,o Joq'oOoJoU5 (,r o3ocr)aas6o8Cq'o0otr
Jo&,OCOoU o,53&X(x'tar6C diAa"C O6o'lcx",b3o. l$.t6ogqnU J5re,q'raC6ool., 33t6oJrUor6
o6OCB6t0ooL Joaooooob oJ3ax(ma56,ol, JorBCq,o 6.1J('aoq,C a''$16 bC6df6o83oo,o)
∨
11116o Ur0rr6oryol-r og6oqqgq,o Jo6o - qC6oA.,:Jq,o QJMJ6CboU b5AUrbCF)ob
.>66s6o0o 2014 $gq,b 6r5txry66ogq,Cb0q,o l$j&$<o0ott09l$bg0 (N,1606, 27.02.2015).
OrCr6oaCq'ci, aoAd)o0ol, (,6()0.)10(8r; a(,aUJr6CDCE o - br C, cq,ob bUoJ - oU6oaogeo
erMrie)C8ob LraUrb06ob g,6doe'5o 3!('"00(')6 b!6odC; ot65ao&UC600Cq,6o: trrCrr6oBCq,{qL
Jg,q'rac6oob oU6oqoo0(, t r3oobo,.r JoooOJOoU o.)gAx(x',Ar6c a!UIEA-!0!qDd!, biCri6oaCq,oL
$6q'raC6OoL rArSor6ol, UAq'Cbs(,)r (,509o1.,s e) Ura('lCrq'rd('' o60CA6OooL JoAoorooLr
or{Axad)ql .Lrr ogljlc"or)
71
#Cgr6rtso Jgf,b<,r6rq136l &r6r6Caolr Ar$oU Aq6r'r0r6,Csl0ob.r q.or o6bJgl6er6olt
l$j0or6o0ob agUrbg0 2014 $q,ou 56br6oao N4815, 04.03.2015).
(ar rC6C0C(n lC6bo65q'U6, &e6s6g0orr q,s63ol.: o6t iftlom6o orAr6 C)c"q.'6oi
or65&'t0bh6C0Cq,6o: lrtdrd)oACq'mb Jr6q,raCSOoU Jarao$oL ggq,96ror qrrg3oU,r qrr braoCrerCc)
o60m6r0oou JoaooCool, or3&lq'oar6,C a.]! h!!ea!, br$6r4gq,ob J!6eiaC60oU o06oeoUq)
l.,rJoobq,r Jo&OCOoU or3Ax(x')av6C arbor6A Mrc"rdC)
სტენოგრაფიული ჩანაწერი
საქართველოს პარლამენტის 2015 წლის 31 მარტის პლენარული სხდომა
სხდომას თავმჯდომარეობს პარლამენტის თავმჯდომარე დ.უსუფაშვილი
თავმჯდომარე. გთხოვთ, დავიკავოთ ადგილები და მოვემზადოთ პარლამენტის პლენარული სხდომის დასაწყებად. გთხოვთ, დავიკავოთ ადგილები. მოვემზადოთ რეგისტრაციისთვის. გთხოვთ, ჩართოთ რეგისტრაციის რეჟიმი. რეგისტრაციის რეჟიმი მოვამზადოთ და ჩავრთოთ. სისტემას არ სურს ჩვენი მუშაობის დაწყება, მაგრამ მოვანდომებთ. აი, ჩაირთო. მიმდინარეობს რეგისტრაცია, კოლეგებო. რეგისტრაცია გაიარა პარლამენტის 104-მა წევრმა. შეგვიძლია დავიწყოთ მუშაობა.
კოლეგებო, მოგეხსენებათ, რომ საქართველოს პარლამენტმა გასული კვირის სხდომებზე მიიღო გადაწყვეტილება, რომ დღეს, 31 მარტს შედგეს საქართველოს პარლამენტში საქართველოს პრეზიდენტის გამოსვლა, ყოველწლიური მოხსენებით, რომელიც გათვალისწინებულია საქართველოს კონსტიტუციის 73-ე მუხლით. შესაბამისად, პარლამენტის ბიურომ იმსჯელა და დღევანდელი სხდომის დღის წესრიგში გთავაზობთ სწორედ ამ საკითხს, საქართველოს პრეზიდენტის ყოველწლიური მოხსენების მოსმენა. დღეს სხვა საკითხი დღის წესრიგში არ არის გათვალისწინებული. გთხოვთ, ხელის აწევით დამიდასტუროთ დღევანდელი სხდომის დღის წესრიგის დამტკიცება. გმადლობთ, დღის წესრიგი დამტკიცებულია. ჩვენ ველით საქართველოს პრეზიდენტის მობრძანებას, რომელიც პარლამენტის შენობაშია უკვე და დავიწყებთ მუშაობას პარლამენტის რეგლამენტის შესაბამისად. მოგეხსენებათ, პარლამენტის რეგლამენტით გათვალისწინებულია პრეზიდენტის გამოსვლა, შემდგომ გვექნება შესვენება და შესვენების შემდეგ პარლამენტის ბიუროს გადაწყვეტილების შესაბამისად გვექნება პარლამენტის ფრაქციების ხელმძღვანელების გამოსვლები. ჩვენ გვაქვს პარლამენტში 11 ფრაქცია, ბიურომ გადაწყვიტა 15-წუთიანი გამოსვლები და შემდგომ გვექნება მუშაობა ამ რეჟიმში. დანარჩენი საკითხები წარიმართება პარლამენტის რეგლამენტის შესაბამისად. ასე რომ, პარლამენტი მზადაა მოუსმინოს საქართველოს პრეზიდენტს.
მანდატურთუხუცესი. საქართველოს პრეზიდენტი გიორგი მარგველაშვილი. (ტაში).
თავმჯდომარე. კოლეგებო, თქვენი სახელით კიდევ ერთხელ მივესალმები საქართველოს პრეზიდენტს ბატონ გიორგი მარგველაშვილს, რომელიც გვესტუმრა თავისი კონსტიტუციური მოვალეობის შესასრულებლად და პარლამენტისთვის ყოველწლიური მოხსენების წარმოსადგენად ქვეყნის ყველაზე უფრო მნიშვნელოვან საკითხებზე. მე მინდა მადლობა მოვახსენო დღეს ჩვენ პარლამენტში მობრძანებულ სტუმრებს, დიპლომატიური კორპუსის წარმომადგენლებს. დიდი მადლობა მობრძანებისთვის და ინტერესისთვის, რათა კიდევ ერთხელ გაიზიაროთ ჩვენი ქართველი ხალხის, საქართველოს ჭირი და ლხინი. დიდი მადლობა, რომ ჩვენთან ხართ. მადლობას მოვახსენებ დამსწრეებს, უზენაეს სასამართლოს, საკონსტიტუციო სასამართლოს, ეროვნული ბანკის, აუდიტის სამსახურის წარმომადგენლებს, პრეზიდენტის ადმინისტრაციის წარმომადგენელებს, უშიშროების საბჭოს წარმომადგენელებს დიდი მადლობა მობრძანებისთვის. დღეს, მოგეხსენებათ, ჩვენ კონსტიტუციის და რეგლამენტის შესაბამისად ვმუშაობთ. დღევანდელი დღე პრეზიდენტის ყოველწლიური მოხსენებისთვის იქნა შერჩეული. კონსულტაციების შედეგად მე მინდა ყველას შეგახსენოთ, რომ 31 მარტი საქართველოს ისტორიაში ბევრი სხვა მნიშვნელოვანი მოვლენითაა ასევე ღირსშესანიშნავი, 31 მარტი საქართველოს პირველი პრეზიდენტის დაბადების დღეა (ტაში დარბაზში) და რაც, ალბათ, ყველაზე მნიშვნელოვანია, 31 მარტი გახლავთ საქართველოში იმ ყველაზე მნიშვნელოვანი ეროვნული მასშტაბის ღონისძიების ჩატარებისა, რასაც ერქვა რეფერენდუმი საქართველოს დამოუკიდებლობის, საქართველოს სუვერენიტეტის, საქართველოს თავისუფლების აღსადგენად (ტაში დარბაზში). რეფერენდუმი, რომელიც 1991 წლის 31 მარტს ჩატარდა საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე და რომელმაც საბოლოოდ გადაწყვიტა ის, რომ საქართველო არის და იქნება თავისუფალი და დამოუკიდებელი. ასე რომ, დღვანდელი დღე დატვირთულია მოვლენებით და ამ მოვლენებს შეემატება კიდევ ერთი მოვლენა და ჩვენ ვუსმენთ საქართველოს პრეზიდენტს, გიორგი მარგველაშვილს. გთხოვთ, ბატონო გიორგი.
გ.მარგველაშვილი. (საქართველოს პრეზიდენტი) მოგესალმებით, პატივცემულო დეპუტატებო, მივესალმები დამსწრე საზოგადოებას, საერთაშორისო მისიების წარმომადგენლებს, მივესალმები ტელემაყურებლებს. დღევანდელ დღეს მნიშვნელოვანია ჩემთვის აქ ყოფნა კიდევაც იმიტომ, რომ 31 მარტი არის საქართველოს პირველი პრეზიდენტის დაბადების დღე, 31 მარტი არის ის თარიღი, როდესაც რეფერენდუმით დადგინდა საქართველოს დამოუკიდებლობა. პოსტსაბჭოთა ქვეყნიდან ევროპულ სახელმწიფომდე შარშან პარლამენტში სწორედ ასე განვსაზღვრე ჩემი წლიური გამოსვლის მიზანი, წელს კი ჩვენ მტკიცე ნაბიჯი უნდა გადავდგათ ევროპული სახელმწიფოს გამტკიცებისთვის. ისტორიულად, კულტურულად ჩვენ ევროპა ვართ. არა უბრალოდ მისი ნაწილი, არამედ საუკუნეთა განმავლობაში ევროპის განვითარებისა და ქმნადობის თანამონაწილე. შესაძლოა გარკვეულწილად უფრო მეტი ღვაწლიც კი მიგვიძღვის, იმიტომ, რომ გეოგრაფიული სიშორიდან თუ გარკვეული მოწყვეტილობიდან გამომდინარე ჩვენ ხშირად მარტოს გვიწევდა იმ ღირებულებების დაცვა, რომელიც ასე მნიშვნელოვანი იყო ევროპული ცივილიზაციისათვის და ჩვენი დღევანდელი გამოწვევაც სწორედ ეს არის, ყოველდღიურობაში მყარად დავამკვიდროთ ის ფასეულობები, მდიდარ მემკვიდრეობაზე ავაშენოთ თანამედროვე ევროპული საქართველო, საქართველო, რომლის ცენტრშიც დგას ადამიანი, დიდი კულტურის მემკვიდრე თანამედროვე ქართველი და მაშასადამე ევროპელი. ეს არის ჩვენი ამოცანა და ეს არის ჩვენი პასუხისმგებლობაც ცივილიზებული სამყაროს წინაშე. ახლა, როდესაც მსოფლიო ახალი წესრიგის ძიების პროცესშია არა მხოლოდ ჩვენ გვჭირდება ევროპა, არამედ დასავლეთს და ევროპასაც სჭირდება ძლიერი, დემოკრატიული საქართველო. ამისთვის რომ შემდეგი ნაბიჯი სწორი მიმართულებით გადავდგათ საჭიროა კარგად გავაცნობიეროთ სად ვიმყოფებით, სიმართლე ვუთხრათ ერთმანეთს და ამ სიმართლის წერტილიდან სწორედ დავგეგმოთ და განვსაზღვროთ ჩვენი განვითარების მომავალი. ამიტომ, დღეს მსურს მოგიწოდოთ, ერთად შევაფასოთ მიღწეული, თვალი გავუსწოროთ პრობლემებს და რაც მთავარია, მკაფიო მზერა მივაპყროთ მომავალს.
ბოლო დროინდელმა გამოწვევებმა დრამატულად გვაჩვენა ისედაც ცხადი გარემოება, ქვეყნის სრულფასოვან ფუნქციონირებას, უსაფრთხოებას და განვითარებას ეკონომიკური წინსვლა უნდა დაედოს საფუძვლად. ფაქტია, რომ ჯერაც ვერ მივაღწიეთ ეკონომიკური პროცესების სასურველ დინამიურობას, კვლავ მაღალია უმუშევრობის დონე, უთანასწორობის მაჩვენებელი, სახეზე გვაქვს ეკნომიკური ზრდის შენელება. ამდენად, დღეს ჩვენი მთავარი ამოცანაა უზრუნველვყოთ ეკონომიკური ზრდა, დასაქმება, საბოლოოდ ქვეყანაში უთანასწორობის შემცირება და საზოგადოების თითოეული წევრის კეთილდღეობა. რა პოტენციალი გაგვაჩნია ამ თვალსაზრისით? ევროპასთან თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმება ახალი სტიმულია ეკონომიკის ზრდისათვის, ინვესტიციებისათვის, დასაქმებისა და ექსპორტისთვის, ასევე ევროკავშირთან მეტი ეკონომიკური ინტეგრაციისათვის, ამავე დროს ეს არის ახალი შესაძლებლობა თავისუფალი ვაჭრობის სხვა სივრცეების ათვისებისთვის და საექსპორტო ბაზრების დივერსიფიკაციისათვის. შესაბამისად, უნდა აღვნიშნოთ, რომ საჭიროა ბიზნესის და საზოგადოების კიდევ მეტი ინფორმირებულობა იმ შესაძლებლობების შესახებ, რაც ჩვენ თავისუფალი ვაჭრობის ხელმოწერის შეთანხმებამ მოგვცა. საქართველოს არა მხოლოდ ევროპასთან აქვს თავისუფალი ვაჭრობა, არამედ თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებები გაფორმებული აქვს თურქეთთან და დსთ-ეს სხვა ქვეყნებთან, შესაბამისად, საქართველოში ინვესტორისთვის იქმნება შესაძლებლობა, რომ აქ ნაწარმოები პროდუქტი ფაქტიურად თავისუფალი ვაჭრობის რეჟიმში 900-მილიონიან ბაზარზე გაიტანოს. თუ ამას დავამატებთ იმ მაღალ რეიტინგებს, რომელიც ჩვენ გვაქვს ეკონომიკური პარამეტრების, ბიზნესის კეთების პარამეტრების თვალსაზრისით, თუ ამას დავუმატებთ კორუფციის დაბალ დონეს, თუ ამას დავუმატებთ კრიმინალის დაბალ დონეს და გადასახადების დაბალ დონეს, რომელიც ნამდვილად არის საქართველოში, ჩვენ ფაქტიურად ძალიან საინტერესო შესაძლებლობას ვუხსნით ყველა მიმართულებით ინვესტორებს და ბუნებრივია, ამის თაობაზე რაც შეიძლება მეტად უნდა მოხდეს მათი ინფორმირება.
ქვეყნისთვის მიმზიდველ პერსპექტივას ასევე ქმნის რეგიონალური თანამშრომლობა, ეკონომიკური და სავაჭრო კავშირების განმტკიცება შავი ზღვის და კასპიის რეგიონებს შორის კასპიის ენერგორესურსების ევროპისკენ გადაადგილების თვალსაზრისით, ევროპასა და აზიას შორის ვაჭრობის მიმართულებით. ამ მიმართულებითაც თქვენ იცით, რომ ბევრი არის გაკეთებული. სულ რამდენიმე დღის წინ იქნა ინიცირებული ყარსში „ტანაპის“ პროექტი. პროექტი, რომელიც ფაქტიურად კასპიის ენერგორესურსებს რელურად მიწოდებს ევროპას საქართველოს გავლით. თქვენ იცით, როგორ ინტენსიურად მიმდინარეობს მუშაობა რკინიგზაზე და სხვა ინფრასტრუქტურულ პროექტებზე, სატრანსპორტო პროექტებზე, რომლებიც საქართველოს, აზერბაიჯანს და თურქეთს უაღრესად საინტერესო და მიმზიდველი თანამშრომლობით ავითარებს. აქვე აღვნიშნავ, რომ საქართველოში არსებული ელექტროენერგიის მაღალი გადამუშავების პოტენციალი და რეგიონში ელექტროენერგიაზე მზარდი მოთხოვნა მნიშვნელოვან შესაძლებლობებს ქმნის. შესაბამისად, ენერგოსექტორი ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო საინვესტიციო პროექტია. ახალი ჰესების მშენებლობამ შესაძლებელია ჯერ დააკმაყოფილოს ბაზარზე მზარდი მოთხოვნა ელექტროენერგიის თვალსაზრისით, ხოლო შემდეგ შექმნას პოტენციალი ამ ელექტროენერგიის ექსპორტისა. ამ მხრივ მნიშვნელოვანია შავი ზღვის ელექტროგადამცემი ქსელის პროექტის ფარგლებში თურქეთთან ერთიანი ენერგეტიკული სისტემის შექმნა, რაც, ბუნებრივია, აადვილებს ელექტროენერგიის ექსპორტს. ევროპასა და აზიის დამაკავშირებელი დერეფნის განვითარებას ემსახურება ურთიერთობათა გაღრმავება არა მხოლოდ ევროპის, არამედ ასევე აზიის სახელმწიფოებთან. არ უნდა შემოვიფარგლოთ მხოლოდ რეგიონით, არამედ უნდა გავაქტიურდეთ ყველა იმ სახელმწიფოს მიმართულებით, ვინც დაინტერესებულია რეგიონის განვითარებაში და ინვესტირებაში ჩვენს ქვეყანაში. შუა აზიის ქვეყნები, ჩინეთი, იაპონია ჩვენი განსაკუთრებული ინტერესის საგანს წარმოადგენს. ამავდროულად მნიშვნელოვანია შეერთებულ შტატებთან დაწყებული დიალოგის ქარტიის ფარგლებში გაღრმავება და იმ პოტენციალის რეალობაში ქცევა, რომელიც ამ უძლიერეს ეკონომიკას ვაჭრობის თვალსაზრისით ჩვენთან უფრო დააკავშირებს.
გასული წლის ბოლოს და მიმდინარე წელს ლარის კურსის მკვეთრმა ვარდნამ, ეკონომკური ზრდის სოლიდურმა შემცირებამ დღის წესრიგში დააყენა ქვეყნის საბიუჯეტო პარამეტრების ცვლილება. ამან კიდევ ერთხელ დაადასტურა საგარეო ეკონომიკური რისკების პირისპირ საქართველოს ეკონომიკის არცთუ საკმარისი მზაობა, ქვეყანაში ეკონომიკური პროგნოზირების ფაქტობრივად არარსებობა. ეკონომიკური რყევის, მათ შორის, საგარეო ფაქტორებით გამოწვეული შოკების უკეთესად გამკლავების მიზნით ეკონომიკური პროგნოზირების მოქნილი სისტემა გვესაჭიროება. შესაბამისად, აუცილებელია თანამშრომლობის გაღრმავება ფინანსთა სამინისტროს, ეკონომიკურ სამინისტროსა და ეროვნულ ბანკს შორის ისე, რომ დაცული იყოს ეროვნული ბანკის დამოუკიდებლობა.
„ქართული ოცნების“ წინსაარჩევნო პროგრამაში ხაზგასმულია ოლიგოპოლიური გარემოს შეცვლის აუცილებლობა. აქ შემდეგს ვკითხულობთ: „ამ მოდელის წარმატებას საქართველოს ყველა მოქალაქე გრძნობს პირველადი მოთხოვნის საქონლისა და მომსახურების, საკვების, საწვავის, მედიკამენტების, ელექტროენერგიისა და სხვადასხვა კომუნალური მომსახურების შეძენისას“. საზოგადოებამ სწორედ ამ პროგრამას და ამ ხედვას მისცა მხარი და დღესაც ამ ხედვას უჭერს მხარს. მიუხედავად ამისა, კვლავ აქტუალურია კითხვები ბაზარზე ოლიგოპოლიების, კონკურენცის შემზღუდავი შეთანხმებებისა და დომინირებული მდგომარეობის ბოროტად გამოყენების შესახებ. ლოგიკურად ჩნდება კითხვა კონკურენციის სააგენტოს საქმიანობის ეფექტურობის თაობაზე.
როგორც წინასაარჩევნო პროგრამით, ასევე მთავრობის მიერ დამტკიცებული საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების სტრატეგიით აღნიშნულია მცირე და საშუალო ბიზნესის მნიშვნელობა ეკონომიკის განვითარების და მისი სიჯანსაღის თვალსაზრისით. აქ შემდეგს ვკითხულობთ: „სახელმწიფო შეიმუშავებს ეფექტიან მექანიზმებს ბიზნესის, განსაკუთრებით, მცირე და საშუალო ბიზნესის მხარდასაჭერად“- აღნიშნულია სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების სტარტეგიაში და მე სრულიად ვეთანხმები და მხარს ვუჭერ ამ ხედვას. შესაბამისად, დასანანია, რომ მცირე და საშუალო ბიზნესის წილი ჩვენს ეკონომიკაში ჯერ კიდევ ვერ ასცდა 20%-ს. ბიზნესის ადგილობრივი თუ უცხოელი წარმომადგენლები დღესაც ხშირად საუბრობენ ხელისუფლების მხრიდან ცალკეული გადაწყვეტილებების გაჭიანურებაზე, რის გამოც საქმიანი ინიციატივის განხორციელება დროში იწელება, ფერხდება ინვესტიციათა მოზიდვა. მნიშვნელოვანია ბიზნესთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში თავად ბიზნესმენთა ჩართვა და საზოგადოების დროულად ინფორმირება. საჭიროა საფუძველშივე მეტი კომუნიკაცია ბიზნესთან ყველა იმ ინიციატივის გაჟღერებისას თუ კანონად ქცევამდე, რომელიც უკავშირდება ბიზნესგარემოს, ინვესტიციებს და ტურიზმს. ამასთან, როდესაც მიღებულია გადაწყვეტილებები, აუცილებელია მათი სწრაფი და ენერგიული განხორციელება. სახელმწიფოს მიზანია მიაღწიოს ბიზნესის იმგვარ რეგულირებას, რომელიც ხელს შეუწყობს თავისუფალი ბაზრისა და მეწარმეობის განვითარებას, არსებულმა და მომავალმა რეგულაციებმა არ უნდა შეზღუდოს ბიზნესის საქმიანობა მისთვის დამატებითი პრობლემების შექმნის გზით, ესეც წინასაარჩევნო პროგრამიდან არის. შესაბამისად, წარმოუდგენლად მიმაჩნია სწორი ეკონომიკური პოლიტიკისა და რეფორმების განხორციელება დღეს არსებული სისტემური პარალელიზმის პირობებში. შეუძლებელია ეკონომიკის განვითარება, როდესაც ერთის მხრივ გვყავს ეკონომიკის მინისტრი, მეტიც, ვიცე-პრემიერი, რომლის გადაწყვეტილებებს აფერხებს სხვადასხვა ეკონომიკური პროფილის საბჭო და შესაბამისი თემატიკის სააგენტოები. ამიტომ, სწრაფად უნდა გავაანალიზოთ არსებული ვითარება და მივიღოთ გადაწყვეტილებები. პასუხისმგებელი პირების სათანადო ნდობითა და ფუნქციების აღჭურვის თვალსაზრისით, 2014 წელს ეკონომიკურმა ზრდამ 5%-ს მიაღწია, ამავე დროს 2014 წელს 2008-ის მერე ყველაზე მეტი საგარეო ინვესტიცია, უცხოური ინვესტიცია შემოვიდა საქართველოში, მილიარდ 270 მილიონის ოდენობით. შესაბამისად უზრუნველყოფილი იქნა 2014 წლის ბიუჯეტის შესრულება და შესაბამისი უმნიშვნველოვანესი ხარჯების გაწევა. ადამიანზე ორიენტირებული საბიუჯეტო პოლიტიკა ჩვენი მიღწევაა და ის უეჭველად უნდა შევინარჩუნოთ. მინდა ამ თვალსაზრისით აღვნიშნო ის უმნიშვნველოვანესი წარმატებული პროექტები, რომლებიც ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში განხორციელდა, კერძოდ, საყოველთაო და ჯანდაცვის პროგრამაც, C ჰეპატიტის ელიმინაცია, სასწრაფო დახმარების რეფორმა, მაღალმთიანი რეგიონების კლინიკების გამოსყიდვა და დიპლომის, შემდგომი განათლების დაფინანსება, „წამლისა და ფარმაცევტული საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონში რეცეპტებთან მიმართებული განხორციელებული ცვლილებები, სოფლის ამბულატორიების მშენებლობა და აღჭურვა. ამავდროულად, აუცილებელია აღინიშნოს მთავრობის მიერ დაწყებული მცირე და საშუალო ბიზნესის წამახალისებელი პროგრამების შეღავათიანი აგროკრედიტის პროექტი, სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის გადამამუშავებელი საწარმოების თანადაფინანსების პროექტი, პროექტი მიკრო და მცირემეწარმოების ხელშეწყობა საქართველოში და განსაკუთრებით „აწარმოე საქართველოში“ პროექტი, რომელიც ბუნებრივია შემდგომშიც უნდა გაგრძელდეს და გაღრმავდეს. 2014 წელს ჰიბრიდულმა ომებმა, ტერორიზმმა, სახელმწიფო საზღვრების ძალადობრივმა შეცვლამ, მკაფიოდ დაგვანახა თუ რაოდენ მასშტაბური საფრთხეები ემუქრება მსოფლიო წესრიგს. მოვალენი ვართ ზედმიწევნით სწრაფად შევაფასოთ ეს ვითარება. საქართველოს უსაფრთხოება და კეთილდღეობა უშუალოდაა დაკავშირებული ევროპულ და ევროატლანტიკურ ინტეგრაციასთან. მიმდინარე წელს კიდევ უფრო უნდა გავაღრმავოთ ურთიერთობები, როგორც საკუთრივ ევროკავშირთან და ნატოსთან, ასევე ევროატლანტიკური სივრცის თითოეულ სახელმწიფოსთან. ამავდროულად ჩვენი ამოცანაა მაქსიმალურად წარმოვაჩინოთ საქართველოს გეოპოლიტიკური როლი და ის უპირატესობები, რაც საინტერესოს ხდის საქართველოს სხვა ქვეყნებისათვის. საქართველოს განვითარებით დაინტერესებულ ქვეყანათა რაოდენობის ზრდა თავისთავად ჩვენი უსაფრთხოების სერიოზული გარანტიაა. ამდენად საქართველოს პრობლემატიკა მუდმივად უნდა იყოს საერთაშორისო პოლიტიკის დღის წესრიგში და აი აქ ერთიანი ძალისხმევაა საჭირო. დაუშვებელია, რომ ვიწრო პარტიულმა ინტერესებმა ეს დღის წესრიგი კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენონ. ამ პლატფორმის გაძლიერება უაღრესად მნიშვნველოვანია განსაკუთრებით იმ ვითარებაში, როდესაც ამ მიზნის ირგვლივ ერთიანდება ყველა პარლამენტი თავისი უმცირესობითა და უმრავლესობით და პრეზიდენტიც. საქართველოს ტერიტორიების ნაწილის ოკუპაცია და მილიტარიზაცია ზრდის დესტაბილიზაციის საფრთხეს. სამხრეთ კავკასიისა და შავი ზღვის რეგიონებში ამდენად ჩვენი უსაფრთხოების უმნიშვნელოვანეს პრობლემას წარმოადგენს რუსეთის ფედერაცია. რუსეთის ფედერაცია კვლავ არ ასრულებს 2008 წლის 12 აგვისტოს „ცეცხლის შეწყვეტის თაობაზე“ შეთანხმებას, უარს ამბობს საქართველოს მიმართ ძალის არგამოყენების ვალდებულების აღებაზე. გასულ წელს შეიარაღებულმა ძალებმა გააგრძელეს მანიპულირება მავთულხლართებით რუსეთის ფედერაციის მიერ აფახაზეთისა და ცხინვალის სამხრეთ-ოსეთის ხელშეკრულებების გაფორმების გამო, ჩემს მიმართ, საპასუხოდ პარლამენტმა ეს აქტები ანექსიად შეაფასა და ამ შეფასებას შეუერთდნენ ჩვენი საერთაშორისო პარტნიორები და ჩვენ მადლობა უნდა ვუთხრათ მათ. ჩვენ ვაფასებთ საერთაშორისო პარტნიორების და საერთაშორისო ორგანიზაციების მხარდაჭერას აგრეთვე კონფლიქტების მშვიდობიანი მოგვარების, არაღიარების, დევნილთა დაბრუნების საქმეში. ამისი ნათელი მაგალითია ის, რომ გაეროში ამ საკითხის მხარდამჭერ ქვეყანათა რიცხვი დღითიდღე იზრდება. არაღიარების პოლიტიკა უნდა გაღრმავდეს და გაძლიერდეს იმ სახელმწიფოებთანაც, რომლებთანაც საქართველოს ჯერ კიდევ არ აქვს დიპლომატიური ურთიერთობები. აქვე ერთმნიშვნველოვნად უნდა ითქვას, არაღიარება მიზნად არ ისახავს ამ ტერიტორიებზე მცხოვრები მოსახლეობის იზოლაციას. პირიქით, იქ მცხოვრები ჩვენი თანამოქალაქეები, ისევე, როგორც დევნილები და ლტოლვილები, ჩვენი სახელმწიფოს განსაკუთრებული და საგანგებო ყურადღების ობიექტი არიან. ჩვენ გვინდა, რომ ყველას გაუზიაროთ ქართული სახელმწიფოს მშენებლობისა და გაძლიერების შედეგები, ის შედეგები, რასაც საქართველო ევროინტეგრაციის შედეგად იღებს. ის სიკეთეები, რასაც ჩვენ ვიღებთ ევროპაში უფრო აქტიური ინტეგრაციით. ამავდროულად მნიშვნელოვანია, რომ პოლიტიკურ სპექტრში და მთლიანად საზოგადოებაში ჩამოყალიბდეს კონფლიქტების მოგვარებასთან დაკავშირებით ერთიანი პოზიცია. ამ მიზნით თქვენ იცით, რომ შარშან და წელსაც მიმდინარეობდა და მომავალშიც გაგრძელდება კონსულტაციები, როგორც პოლიტიკურ ძალებთან, ასევე საზოგადოების წარმომადგენლებთან იმისთვის, რომ ჩვენ ჩამოვყალიბდეთ ერთიან გლობალურ ხედვაზე. გარკვეული კონტურები ამ თვალსაზრისითაც გამოიკვეთა, კერძოდ, საქართველოს ერთიანობა და მთლიანობა საერთო მიზანს წარმოადგენს და ეს მიზანი ქართული პოლიტიკის ქვაკუთხედად დარჩება მის მიღწევამდე. ქვეყნის ერთიანობისა და მთლიანობის აღდგენის პროცესი ბუნებრივად გულისხმობს დევნილთა ნებაყოფლობით, ღირსეულ და უსაფრთხო დაბრუნებას, ამ მიზნის მიღწევის აუცილებელი პირობაა აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში ცხინვალის რეგიონის დეოკუპაცია, რაც გზას გაუხსნის კონფლიქტების ურთიერთმისაღებ საფუძველზე მოგვარებას. სადავო საკითხების გადასაჭრელად საჭიროა აფხაზებთან და ოსებთან პირდაპირი დიალოგი, რისთვისაც ჩვენი მხრიდან მზაობა დაფიქსირებულია. საქართველოს სურვილი და მიზანია, რომ ევროკავშირთან ასოცირებით მასთან თავისუფალი ვაჭრობითა და უვიზო გადაადგილებით წარმოქმნილი პრივილეგიები თანაბრად გავრცელდეს საქართველოს ყველა მოქალაქეზე. ევროპული საქართველო საუკეთესო გარანტია იქნება აფხაზთა და ოსთა თვითმყოფადობის შენარჩუნების, მათი პოლიტიკური და კულტურული უფლებების რეალიზების. საქართველო აღიარებს კონფლიქტების მოგვარების მხოლოდ მშვიდობიან გზას, რასაც დრო და კონსოლიდირებული ძალისხმევა სჭირდება, იმავდროულად საქართველო არ ჩაიყენებს თავს მოუგვარებელი კონფლიქტების მძევლის მდგომარეობაში და გააგრძელებს დემოკრატიულ მოდერნიზაციას. ამ ფუნდამენტზე შეიქმნება საერთო ეროვნული პლატფორმა, რომელშიც აუცილებლად უნდა აქტიურად ჩავრთოთ ჩვენი პარტნიორი და მეგობარი ქვეყნები, რისთვისაც ვფიქრობ კარგი იქნება განვრცობილი ფორუმის ორგანიზება. საქართველოს ტერიტორიების ოკუპაცია 2008-ში, ომი უკრაინაში, რომელიც დაიწყო 2014-ში, დრესტრისპირეთის პრობლემები, - ყოველივე ეს არის მოსკოვის მიერ დამოუკიდებელი არჩევანისთვის ქართველი, უკრაინელი და მოლდოველი ერის დასჯა. დღეს ჩენი ამოცანაა რუსეთის პრივილეგირებული ინტერესების სფეროების კონფრონტაციული პარადიგმიდან ამოსვლა და რუსეთთან თანასწორობის პრინციპებზე აგებული პოლიტიკის გაღრმავება და დადგენა. ჩვენი პარტნიორები უნდა ხვდებოდნენ, რამდენად აქტიური ვართ ამ მიმართულებით, რომ ცდას არ ვაკლებთ რუსეთთან ურთიერთობის განმუხტვას და ამ ძალისხმევაში, ბუნებრივია, ჩვენი პარტნიორების მეტი მხარდაჭერა გვჭირდება. ამიტომ საერთაშორისო თანამეგობრობის მიერ ცალკეულ კრიზისებზე მსჯელობა საკმარისი არაა, საჭიროა დამოუკიდებელი სახელმწიფოების თავისუფალი არჩევანისა და სუვერენიტეტის ტერიტორიული მთლიანობის წინააღმდეგ მიმართული პოლიტიკის გაუვნებელყოფა. ევროპული უსაფრთხოების არქიტექტურაზე მსჯელობისას, უაღრესად მნიშვნელოვანია არაწევრი ქვეყნების, განსაკუთრებით საქართველოს, უკრაინისა და მოლდოვას თაობაზე და მათ ინტერესებზე აქტიური მსჯელობა, რუსეთის მიერ გლობალური მაშტაბით გაშლილი პროპაგანდისტული იდეოლოგიური კამპანია, კამპანიის ერთ-ერთი ობიექტი საქართველოცაა. ამ კამპანიის შინაარსი მდგომარეობს იმაში, რომ ეგრეთ წოდებული რბილი ძალით საქართველო ჩამოაშორონ თავის ევროპულ და ევროატლანტიკურ არჩევანს. ამაში, ამ კამპანიაში ადგილობრივი ანტიდასავლური ძალების კონგლომერატიც არის ხოლმე ჩართული, ამ შემოტევის შესანარჩუნებლად აუცილებელია ქვეყნის შიგნით პროპაგანდისტული დღის წესრიგის, დასავლური დღის წესრიგის უფრო მძლავრი კონსოლიდაცია. საქართველოს სერიოზული წვლილი შეაქვს საერთაშორისო უსაფრთხოებაში, ჩვენ ჩართული ვართ ნატოსა და ევროკავშირის სამშვიდობო ოპერაციებში, მაგრამ როგორც არაწევრი ქვეყანა ჯერჯერობით სრულად არ ვსარგებლობთ ამ უსაფრთხოების სისტემის დაცულობით. ამ ვითარებაში ბუნებრივია, რომ ჩვენ განსაკუთრებით და მეტ ინტერესს და მხარადჭერას ვითხოვთ პარტნიორებისაგან. აღმოსავლეთ პარტნიორობის რიგის მომავალი სამიტი ჩვენთვის მხოლოდ ანგარიშგების ღონისძიება არ არის, საქართველოს სჭირდება კონკრეტული შედეგები, რაც მკაფიოდ გამოკვეთს ქვეყნის ევროპულ პერსპექტივებს, მოსახლეობისთვის ხელშესახებს გახდის ევროინტეგრაციის სიკეთეებს. საქართველო განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებს ურთიერთობას შეერთებულ შტატებთანაც. საქართველო აფასებს იმ მხარდაჭერას, რასაც მუდმივად ვგრძნობთ ჩვენი დასავლური ინტეგრაციის თვალსაზრისით, დემოკრატიული განვითარების, ეკონომიკური წინსვლის და უსაფრთხოების თვალსაზრისითაც. ჩვენი ურთიერთობების გაღრმავება საქართველოსთვის უაღრესად მნიშვნელოვანია. ამ მხრივ სტრატეგიული „პარტნიორობის ქარტია“ ჯერაც ბოლომდე აუმოქმედებელია. უაღრესად მნიშვნელოვანია ევროკავშირის და შეერთებული შტატების როლის გაზრდა რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის მოგვარების პროცესშიც. მოველით, რომ ისინი გააგრძლებენ ჩვენ პოლიტიკურ მხარდაჭერას, რათა შემცირდეს საფრთხეები, რომლებიც მომდინარეობს აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონში შექმნილი ვითარებიდან და მოხდეს კოორდინირებული და ადეკვატური რეაგირება ნებისმიერ ზეწოლაზე რუსეთის ფედერაციის მხრიდან. საერთაშორისო თანამშრომლობის სტრუქტურებში ჩვენი პოზიციების გაძლიერება ახალი ფორმატების მეშვეობითაცაა შესაძლებელი. მე მივესალმები იმ ინიციატივას, რომელიც დაიწყო საგარეო საქმეთა სამინისტროდან, როდესაც გაღრმავდა საქართველოს უკრაინისა და მოლდოვის ერთობლივი ფორმატი და ბუნებრივია ამ ფორმატს კიდევ უფრო გაღრმავება და გაძლიერება ესაჭიროება. ტერორიზმის ახალნაირი სახეობა ახლო აღმოსავლეთში და იქ გაჩაღებული ომი სერიოზული გამოწვევაა ჩვენთვის. ახლო აღმოსავლეთის მოვლენები ხომ უშუალოდ უკავშირდება ჩვენ ქვეყანას და სამწუხაროა, რომ ის ეგრეთწოდებული ისლამური სახელმწიფოს რიგებში საქართველოს მოქალაქეებიც არიან ჩაბმული და იქ იბრძვიან. შესაბამისად, გვაქვს რა ერთიანი პრობლემატიკა, მიმაჩნია, რომ მნიშვნელოვანია ჩვენს პარტნიორებთან ამ მიმართულებით კიდევ უფრო გაღრმავდეს თანამშრომლობა. თავის მხრივ საქართველო აგრძელებს მნიშვნელოვანი წვლილის შეტანას საერთაშორისო ტერორიზმთან ბრძოლის საქმეში. გასული წლის მიწურულს ჩემი წინადადებით ავღანეთში გადამწყვეტი მისიის განხორციელებას თქვენ მხარი დაუჭირეთ. საქართველოს ეროვნული უშიშროების პოლიტიკის პრიორიტეტული მიმართულებაა თავდაცვითი შეიარაღებების გაზრდა. ამას ემსახურება პერსონალის მართვის სისტემის განვითარება, მართვისა და კონტროლის გაუმჯობესება, განათლებისა და წვრთნის სისტემების თანამედროვე სტანდარტებთან სრული შესაბამისობის უზრუნველყოფა და თავდაცვითი შეიარაღების განახლება. თავდაცვის ახალმა მინისტრმა სამხედრო უწყებაში დაგეგმილი რეფორმები წარმოადგინა. ზემოთ უკვე ჩამოთვლილ საკითხებთან ერთად უნდა აღინიშნოს ინსტიტუციური რეფორმები, რაც უნდა, როგორც თავდაცვის სტრატეგიის დაგეგმვის, ასევე თავდაცვის ერთიანი საფინანსო პოლიტიკის შემუშავების სფეროში, ასევე პროფესიულ სამსახურზე ეტაპობრივად გადასვლის გეგმა, რეზერვისა და მობილიზაციის ახალი სისტემის შექმნა, თავდაცვითი შეიარაღების განახლება, სამხედრო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება, ნატოსთან თანამშრომლობისა და თავსებადობის გამტკიცება, რასაც ბუნებრივია საფინანსო რესურსები სჭირდება. მე ამაყი ვარ იმით, რომ დღეს შეიარაღებულ ძალებში 7%-მდე ქალბატონები მსახურობენ, თავდაცვის სამინისტროს გენდერული თანასწორობის სტრატეგია კიდევ უფრო შეუწყობს ხელს ქალების და მამაკაცების თანაბარი შესაძლებლობების რეალიზაციას. 2014-2015 წლებში ჩვენმა დანაყოფმა ღირსეულად მოიხადა მხედრული ვალი ცენტრალურ აფრიკაში, საქართველოს შეიარაღებული ძალების ასეულმა წარმატებით გაიარა ნატოს შეფასებითსა და სერტიფიცირების პროცესი და 2015 წელს იანვრიდან ჩაერთო სწრაფი რეაგირების ძალებში. მეორე ასეული ამჟამად გადის შეფასების პროცესს. 13000-მა ქართველმა ჯარისკაცმა გამოიარა ავღანეთის მძიმე სკოლა და გამოცდა. გასულ წელს ერთ-ერთი საპატიო მოვლენა იყო უელსის სამიტის გადაწყვეტილება ღონისძიებათა არსებითი პაკეტის მონიჭების შესახებ. იგი მიზნად ისახავს საქართველოს მომზადებას ნატოში გასაწევრიანებლად და ქვეყნის თავდაცვითი შეიარაღებების გაძლიერებას. პაკეტის იმპლემენტაციის შედეგად ნატო უფრო მეტად იქნება წარმოდგენილი საქართველოში, ხოლო საქართველო მეტად ინტეგრირებული ალიანსში. არსებითი პაკეტის ფარგლებში საქართველო უნდა, საქართველოში უნდა ამოქმედდეს ნატო -საქართველოს ერთობლივი წვრთნისა და შეფასების ცენტრი, რომლის დანიშნულებაა საქართველოს პარტნიორი და ნატოს წევრი ქვეყნების ჯარისკაცთა ერთობლივი წვრთნები. ამასთან, კვლავ აღვნიშნავ, რომ საქართველო ატარებს მშვიდობისმოყვარე, კეთილმეზობლურ პოლიტიკას, ხოლო ცენტრის შექმნა ისევე, როგორც ზოგადად ნატოსთან ჩვენი დაახლოება არავის წინააღმდეგ არაა მიმართული და ემსახურება უსაფრთხოების გამტკიცებას რეგიონში. ეს კი ლოგიკურად ყველა ჩვენი მეზობლის ინტერესებში უნდა იყოს და კიდევ, ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტით გათვალისწინებული ღონისძიებების დროულად და ეფექტიანად განხორციელება არა მხოლოდ ერთი სამინისტროს, არამედ ყველა სახელმწიფო ინსტიტუტის პასუხისმგებლობაა. სწორედ ამიტომ საქართველოს კონსტიტუციით მონიჭებული უფლებამოსილებით ორჯერ მივმართე მთავრობას და ვთხოვე მთავრობის სხდომაზე აღნიშნული საკითხის განხილვა, დღემდე მთავრობისგან მე ამაზე პასუხი ამ მიმიღია. ნატოს უელსის სამიტის სხვა მიღწევები გახლავთ პარტნიორობის თავსებადობის ინიციატივაში და გაძლიერებული შესაძლებლობის ჯგუფში საქართველოს მოწვევა, ეს სტატუსი საქართველოს შესაძლებლობას აძლევს ადრეულ ეტაპზე ჩაერთოს ნატოს ოპერაციების დაგეგმვის პროცესში, აქტიურად მიიღოს მონაწილეობა ნატოს წვრთნებში წვლილი შეიტანოს ალიანსის სტრატეგიულ განილვებში. პაკეტით გათვალისწინებულია ნატოს სტანდარტების ლოჯისტიკური ცენტრისა და თავდაცვის ინსტიტუციური აღმშენებლობის სკოლის შექმნაც. გამართულად მოქმედებს საქართველოსა და ალიანსს შორის თანამშრომლობის ისეთი მექანიზმებიც, როგორცაა წლიური სამოქმედო პროგრამა და ნატოს საქართველოს კომისია, სადაც აღინიშნა გასულ წელს საქართველოს მიერ მიღწეული მნიშვნელოვანი პროგრესი. ეს ყველაფერი, პირველ ყოვლისა, ჩვენი ოფიცრებისა და ჯარისკაცების კვალიფიკაციისა და თავდადების შედეგია. დიახ, ამ მიღწევათა უკან დგანან ჩვენი ჯარისკაცები და ოფიცრები, დღეს საქართველოს მთელი მსოფლიოს მასშტაბით პატივს სცემენ მათი პროფესიონალიზმის, სიმამაცის და შეუპოვარი უნარების გამო, სახელმწიფოსა და (ტაში)..... შესაბამისად სახელმწიფოსა და საზოგადოებისგან ამას განსაკუთრებული დაფასება ესაჭიროება. უნდა გვახსოვდეს, რომ საერთაშორისო მისიებში მონაწილე ჩვენი სამხედროებიდან 435 დაიჭრა, ხოლო 29 აღარ დაბრუნებია სახლებსა და ოჯახებს, მათ სახელებს საუკუნოდ გაიხსენებენ, ქვეყნისა და თავისუფლებისათვის თავდადებულ მამულიშვილებთან ერთად, მოწიწებით ქედს ვიხრი სამშობლოსათვის დაცემული ყველა გმირის ნათელი ხსოვნის წინაშე! (ტაში).... საქართველოს ხელისუფლება ინტენსიურად აგრძელებს სამხედრო მოსამსახურეებთან დაჭრილ მეომართა და საომარი მოქმედებისას გარდაცვლილ მებრძოლთა ოჯახების მხარდაჭერას. ფინანსური დახმარება გაეწია დაღუპული ჯარისკაცის ოჯახებს, გაიზარდა დაშავებული ჯარისკაცების რეაბილიტაციისა და რეინტეგრაციის პროგრამების დაფინანსება. საჭიროა სახელმწიფომ უზრუნველყოს ჩვენი სამხედრო მოსამსახურეები ღირსეული პენსიით. აქვე მინდა შეგახსენოთ, რომ ჩვენს ვეტერანთა მდგომარეობა გასაუმჯობესებელია და ეს მართლაც სახელმწიფოებრივი საქმეა. დაცული მოქალაქე, დაცული საზოგადოება, დაცული სახელმწიფო - ეს უნდა იყოს ნებისმიერი ხელისუფლების სახელმძღვანელო პრინციპი და ყველამ ერთად ცდა არ უნდა დავაკლოთ მის ხორცშესხმას. შარშან პარლამენტმა გაიზიარა ჩემი ხედვა და ეროვნული უშიშროების საბჭოში გაზარდა პარლამენტის წარმომადგენლობითობა. შესაბამისად, ახალი ეროვნული უშიშროების საბჭო არის უმნიშვნელოვანესი მექანიზმი, სადაც აღმასრულებელ ხელისუფლებას, საკანონმდებლო ხელისუფლებასა და პრეზიდენტს აქვთ შესაძლებლობა, რომ ქვეყნისთვის უმნიშვნელოვანესი გადაწყვეტილება შეიმუშავონ, სამწუხაროა, რომ ამ საბჭოს ფუნქციონირებას ექმნება ხელოვნური წინაღობა, რაც დამიჯერეთ, გარკვეულ გაურკვევლობას იწვევს საზოგადოებაში და ჩვენს პარტნიორებში. დღეს, როდესაც დღის წესრიგში დგას ასოცირების შეთანხმების რატიფიკაცია, პარლამენტსშორის კავშირებს და თანამშრომლობას მრავალმხრივ ფორმატებში შეუძლია ამ პროცესის კიდევ უფრო დაჩქარება. იგივე შეიძლება ითქვას ნატოსთან დაკავშირებითაც. ჩვენ გვესაჭიროება მეტი თანამშრომლობა იმ ქვეყნების ხელისუფლებებთან, რომლებიც ჯერ კიდევ სკეპტიკურნი არიან საქართველოს ნატოში ინტეგრაციის საკითხებთან დაკავშირებით. ხაზგასმით მინდა აღვნიშნო, ყველა პოლიტიკური ძალა აქტიურად უნდა იყოს ჩართული ამ პროცესში. მინდა ასევე ხაზგასმით აღვნიშნო საგარეო საქმეთა სამინისტროს როლიც. მას კანონმდებლობით ევალება სხვა სახელმწიფოებთან, საერთაშორისო ორგანიზაციებთან ურთიერთობების წარმართვა. ამ ერთობ მნიშვნელოვან მისიას, ბუნებრივია, ჩვენ ყველამ უნდა შევუწყოთ ხელი, არ უნდა დავუშვათ ფუნქციათა დუბლირება ან გაფანტვა სხვადასხვა სახელმწიფო უწყებებს შორის. მაგალითად, ახლადშექმნილი საგარეო პოლიტიკის უწყებათაშორისი საბჭო ახდენს საგარეო საქმეთა სამინისტროსა და მთავრობის ფუნქციათა ნაწილობრივ დუბლირებას, რუსეთის ფედერაციასთან ურთიერთობების სპეციალური წარმომადგენლის მანდატი კი კანონით ზუსტად არ არის განსაზღვრული. ასევე აუცილებელია, რომ ქმედებათა სრული ინტეგრაცია მოხდეს საგარეო საქმეთა სამინისტროს პოლიტიკაში და სამინისტროსთან მჭიდრო კოორდინაციის გზით. ქვეყნის განვითარებისათვის უმთავრესი მამოძრავებელი ძალა ჩვენი მოქალაქეები არიან, მათი ნიჭი და შესაძლებლობები და მათი ნიჭი და შესაძლებლობები მხოლოდ დაცულობასა და თავისუფლების პირობებში ვლინდება, ამიტომ უსაფრთხოებასთან ერთად უპირველესი ამოცანად რჩება დემოკრატიის გაძლიერება და ადამიანის უფლებათა დაცვის მაღალი სტანდარტების დამკვიდრება. ხშირად გვესმის, რომ ამ თვალსაზრისით წინა ხელისუფლებასთან შედარებით ვითარება ბევრად უკეთესია. და ბუნებრივია ეს ასეც არის. მაგრამ ვფიქრობ, რომ დროა მომავალზე ვფიქიროთ, უნდა გამოვიდეთ იმ მოთხოვნებიდან რასაც ჩვენი მიზანი - თანამედროვე ევროპული სახელმწიფო გვიყენებს. დემოკრატიის გაძლიერება მუდმივი პროცესია და არასდროს დადგება დღე, როდესაც შეიძლება კმაყოფილები ვიყოთ, რომ სასურველს მივაღწიეთ. მაგრამ გავაკეთეთ კი დღეისთვის საკმარისი ამ თვალსაზრისით, ამ მხრივ განსაკუთრებით მრავლისმეტყველია ეგრეთ წოდებული ფარული მიყურადების შესახებ განვითარებული მოვლენები. სწორედ ამ საკითხზე გამოვიყენე პირველად მე ვეტოს უფლება. გასულ წლებში ფარული მიყურადების და მოსმენის საფუძველზე დევნის მწვავე შედეგები მოსახლეობის დიდმა ნაწილმა თავისთავზე იწვნია, არავის სურს ამ ვითარების კიდევ ერთხელ გამეორება. მაშ რა ინტერესმა გააერთიანა პარლამენტში უმრავლესობა და უმცირესობა ჩემს მიერ შემოთავაზებული კანონპროექტის ჩასაგდებად და რეალურად ისეთი კანონის მისაღებად, რომელსაც მხარს არ უჭერს არც საზოგადოება და არც საერთაშორისო ორგანიზაციები. რა შუაშია და როდესაც იყო ამ კანონის განხილვა, ძალიან მომწონს, 2012 წელს საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ სასამართლოს გაძიერების მიმართულებით მნიშვნელოვანი ნაბიჯები გადაიდგა, თუმცა ცვლილებათა მიუხედავად ნათელია, რომ სასამართლოს რეფორმირების, რეფორმირებას მეტი სტიმული სჭირდება. უნდა გაძლიერდეს სასამართლოს დამოუკიდებლობა, გაიზარდოს საზოგადოების წინაშე სასამართლოს ანგარიშვალდებულება და მართლმსაჯულების ხარისხი. არც ქვეყნის შიგნით და არც ქვეყნის გარეთ არ უნდა დარჩეს ადგილი ეჭვისთვის, რომ სამართალწარმოებაში შეიძლება გამოყენებული იქნას რაიმე სხვა მიზნით, გარდა ლეგიტიმურისა. ნდობა გაიზრდება მაშინ, როდესაც გაიზრდება სამართლიანი გადაწყვეტილებების რიცხვი, მსგავსი გადაწყვეტილებები კი პრინციპულმა სამართლიანმა და კვალიფიციურმა მოსამართლეებმა უნდა მიიღონ. ასე რომ, სასამართლოს დამოუკიდებლობის მთავარი ღერძი მოსამართლეა. სწორედ ამ თვალსაზრისით და ამ კრიტერიუმებით შევარჩიე უზენაესი სასამართლოს წევრების კანდიდატები და წარმოგიდგინეთ შარშან. აქვე მინდა შევეხო სასამართლოს თავმჯდომარის შერჩევის ჩემს მიერ შემოთავაზებულ ფორმას. ცხადია ამ პროცესში საზოგადოების ფართო მონაწილეობა მიზნად ისახავდა ღირსეულთა შორის საუკეთესო კანდიდატის შერჩევას, მაგრამ ამავე დროს ამ პროცესს და ფორმას ჰქონდა კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მიზანი, მიმაჩნია, რომ საზოგადოების ჩართულობით შერჩეული უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე უფრო მონდომებით აღადგენს სასამართლოსადმი ნდობას. მჯერა, რომ ქალბატონი ნინოს დაუღალავი შრომა ახალ ფურცელს გადაშლის ქართული მართლმსაჯულების ისტორიაში. ამასთან, ხაზგასმით მინდა აღვნიშნო, რომ სასამართლოსადმი პატივიცემა არა მხოლოდ სასამართლოს თავმჯდომარის და მოსამართლეთა ფუნქციაა, არამედ ეს ყველას გვევალება. შესაბამისად, ამის მაგალითად ვერ ჩაითვლება საყდრისის შემთხვევა და ის, რომ საყდრისის აფეთქება სასამართლოს გადაწყვეტილებამდე მოხდა, სასამართლოსადმი უპატივცემულობაზე მეტყველებს ის, რაც მოხდა საყდრისში. განსკუთრებით უნდა შევჩერდე პროკურატურის რეფორმირების საკითხებზე. ერთხელ და სამუდამოდ უნდა მოიხსნას კითხვები პროკურატურის პოლიტიზაციასთან დაკავშირებით, როგორ უნდა გაკეთდეს ეს? მინდა გითხრათ, რომ როგორც ბევრ სხვა შემთხვევაში პროკურატურასთან დაკავშირებითაც სწორი პასუხები შეიძლება კოალიციის პროგრამაში მოიძებნოს. საჭირო იყო ამ პასუხების და ამ პროექტების რეფორმების დროული განხორციელება. უნდა განისაზღვროს პროკურატურის ინსტიტუციური სტატუსი, მისი ადგილი სახელისუფლებო სტრუქტურებში და ამის შემდეგ უზრუნველყოფილი იქნას დამოუკიდებლობისა და მიუკერძოებლობის საზოგადოების წინაშე ანგარიშვალდებულების პირობები. ამასთან, ხაზი მინდა გავუსვა იმას, რომ შედეგების მისაღწევად რეფორმებს თან უნდა ახლდეს სწორი საკადრო პოლიტიკა, უმწიკვლო წარსულის და მაღალი პროფესიული უნარების მქონე ადამიანების დანიშვნა რიგით პროკურორებად და მათ ხელმძღვანელებად, სწორედ მაღალკვალიფიციური პროკურორების მიერ გამოძიებული საქმეები დროულად და კვალიფიციურად უნდა იგზავნებოდეს სასამართლოში, რათა გამოირიცხოს კითხვები თვეობით გაწელილ საგამოძიებო პროცესებთან დაკავშირებით. აუცილებელია შინაგან საქმეთა სამინისტროს რეფორმის განხორციელბაც. კოალიციის წინასაარჩევნო პროგრამით საზოგადოებას შევპირდით შინაგან საქმეთა სამინისტროს გარდაქმნას საშინაო საქმეთა სამინისტროდ, სამოქალაქო სამსახურად და მისგან სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის გამოყოფას და მათი საქმიანობის დამოუკიდებლობის უზრუნველოყოფას. აქაც იგივეს ვიტყვი, საჭირო იყო ამ ნაბიჯების დროულად გადადგმა, იმავეს გამოვთქვამ, რომ ეს პროცესი აღარ გაჭიანურდება და გამჭვირვალეობის, საზოგადოებრივი კონტროლის პირობებში წარიმართება. ქვეყნისადმი ადამიანის უფლებათა მდგომარეობის მნიშვნელოვანი ინდიკატორია ის, თუ როგორ ვექცევით თავისუფალებააღკვეთილ მოქალაქეებს. დაუშვებელია, რომ თავისუფლების შეზღუდვას თან ახლდეს ღირსებისშემლახავი და დამამცირებელი მოპყრობა, ძალადობა და წამება. უახლესი წარსულის გამოცდილება, ნულოვანი ტოლერანტობის პოლიტიკა, მძიმე შედეგებით აწვება ჩვენს წარსულს და ეს წარსული არასდროს არ უნდა განმეორდეს. ამდენად, უპირველეს ყოვლისა, აუცილებლობად მიმაჩნია სახალხო დამცველის ინსტიტუტის გაძლიერება, მისი აღჭურვა კონტროლის განხორციელებისა და რეაგირების მეტი და უფრო ეფექტური მექანიზმებით. ყველა ადამიანი დაბადებით თავისუფალია და კანონის წინაშე თანასწორია. უმცირესობის უფლებათა დაცვა თითოეული სახელმწიფო მოხელის პირდაპირი და უპირობო კონსტიტუციური ვალდებულებაა, რომელიც ჩვენი საამაყო მრავალსაუკუნოვანი კულტურულ-ისტორიული ტრადიციით არის გამყარებული, სახელმწიფო არ შეიწყნარებს უფლებათა ხელყოფის უმცირეს გამოვლინებასაც კი. მსურს გავიხსენო ქალბატონი ნინო გოგუაძის სიტყვები მისი შთამბეჭდავი საპარლამენტო გამოსვლიდან: ჩვენ, კანონმდებლებს, ყველა ფეხის ნაბიჯზე უნდა გვახსოვდეს, რომ თუ სახელმწიფოში შესაძლებელი გახდა რაიმე ჯგუფის, რაიმე უმცირესობის უფლებების დარღვევა, მაშინ ასეთ სახელმწიფოში შესაძლებელი, დასაშვები და მეტიც, გარდაუვალი გახდება უმთავრესი უმცირესობის უფლებების დარღვევა და ეს მთავარი უმცირესობა კი არ არის თითოეული ცალკეული ადამიანი, ანუ ყოველი ჩვენთაგანი, ყოველი ჩვენთაგანი არის ერთი ადამიანი და ის უკიდურეს უმცირესობაშია ყოველთვის, რომელ უმრავლესობასაც არ უნდა მიეკუთვნებოდეს ამა თუ იმ მომენტში. შესაბამისად, ჩვენ მიზნად უნდა დავისახოთ დისკრიმინაციის წარმომშობ მიზეზთა აღმოფხვრა, პრობლემა არა მხოლოდ ძალადობაშია, არამედ აზროვნების იმ ფორმაში, რომელითაც ხდება ადამიანის დისკრიმინაცია, სტიგმატიზება, პოლიტიკური, რელიგიური თუ სხვა შეხედულების, სექსუალური ორიენტიაციის, ავადმყოფის, შეზღუდული შესაძლებლობებისა თუ .... რაოდენობითაც კი.
მსურს (ტაში) მსურს შევჩერდე კიდევ ერთ მტკივნეულ პრობლემაზე, რომელიც თვითოეულ ჩვენთაგანს განსაკუთრებული სიმწვავით შეეხო, მხედველობაში მაქვს 2014 წელს შემაშფოთებელი მასშტაბებით და სისასტიკით გამოვლენილი ძალადობა ქალთა წინააღმდეგ. ჩვენ ყველამ ერთად ქმედითი ნაბიჯი უნდა გადავდგათ, რათა დავამარცხოთ პრობლემა, რომელიც შეურაცხყოფს ჩვენს წარსულს და ტრადიციებს, საშიშროებას უქმნის ჩვენს თანამედროვეობასა და მომავალს. ვფიქრობ, ამ მიზნის მისაღწევად არსებითი როლი უნდა ითამაშოს ქალთა როლის წინ წამოწევამ, განსაკუთრებით კი პოლიტიკაში მათი მონაწილეობის გაზრდის თალსაზრისით. სწორედ ამ სულისკვეთებით 2015 წელი მე ქალთა წლად გამოვაცხადე. (ტაში). ამ სულისკვეთებითვე, ამ დარბაზში, სადაც ჩვენი მოსახლეობის უმრავლესობის ქალთა წარმომადგენლობა გაუმართლებლად დაბალია, ვაცხადებ, რომ ერთმნიშვნელოვნად მხარს ვუჭერ კვოტირების სისტემის დანერგვას საარჩევნო კანონმდებლობაში და ამ იდეის მხარდაჭერისკენ თქვენც მოგიწოდებთ.(ტაში).
მსურს თქვენი ყურადღება გავამახვილო კიდევ ერთ პრობლემაზე, რომელიც ჩვენი მომავლის სახელით ითხოვს დაუყოვნებლივ მხარდაჭერას. ესაა ბავშვთა სიღარიბე, ივნისის მონაცემებით დღეს საქართველოში უკიდურეს სიღარიბეშია 50 ათასამდე ბავშვი, ცხოვრობს და მიუხედავად იმისა, რომ ვიცი, რომ რესურსები ყოველთვის შეზღუდულია, უმნიშვნელოვანესი მიმაჩნია ამ თალსაზრისით ყურადღების განსაკუთრებით გამახვილება. განსაკუთრებით მივმართავ ადგილობრივ ხელისუფლებას, რადგან ბაგა-ბაღების დაფინანსება თუ გადაუდებელი დახმარება მსგავსი პრობლემების მქონე ბავშვებისათვის, სწორედ ადგილობრივი ბიუჯეტების საქმეა. ყველა ვეთანხმებით, რომ ევროპულ სახელმწიფოდ ჩამოყალიბების პროცესში აქტიური სამოქალაქო საზოგადოება გადამწყვეტ როლს ასრულებს და აძლიერებს სახელმწიფოს. ჩვენ ველით, რომ სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლები ხელისუფლებასთან დიალოგით, პრობლემების გადაწყვეტის გზების შეთავაზებით, დასაბუთებული კრიტიკით, უფრო მეტ წვლილს შეიტანენ ახალი ქართული თანამედროვე ევროპული საქართველოს მშენებლობის საქმეში. ამასობაში საზოგადოების მდგრადობისთვის არსებითია სტაბილური პოლიტიკური სისტემა, რომელიც პასუხობს ხალხის ინტერესებს, უზრუნველყოფს პოლიტიკური პარტიების გაძლიერებას, სხვაგვარად რომ ვთქვათ, საჭიროა ევროპული ტიპის პოლიტიკური სისტემა. ასეთი ტიპის სისტემის ფორმირებისათის კი საკვანძოა ჩვენი სწორი საარჩევნო მოდელის დანერგვა. არსებული სიტემების ხარვეზებზე ხაზი გასმულია „ქართული ოცნების“ წინა საარჩევნო პროგრამაში, სხვა ცვლილებებთან ერთად საერთო აზრით პრინციპულია მაჟორიტარული საარჩევნო სისტემის შეცვლა. (ტაში). იმისთვის, რომ ეს შედეგები უკვე შემდეგ არჩევნებზე მივიღოთ, აუცილებელია ამ ცვლილების ინიცირება უკვე საგაზაფხულო სესიაზე. საქართველოს კონსტიტუციის თანახმად, პრეზიდენტი უზრუნველყოფს სახელმწიფო ორგანოთა ფუნქციონირებას, სწორედ სახელმწიფო ორგანოთა გამართულ ფუნქციონირებაზეა დამოკიდებული ქვეყნის წინსვლა და წარმატება.
ზემოთ არაერთხელ მივანიშნე მართვაში ინსტიტუტების მუშაობაში არსებულ პრობლემაზე. სახელმწიფოს მართვა უნდა ხორციელდებოდეს კომპეტენტური ინსტიტუტების მიერ. სამწუხაროდ, ჩამოყალიბებული პრაქტიკის პირობებში დღეს სახეზე გვაქვს ორ ათეულამდე საბჭოთა სტრუქტურა, რომლებიც კანონმდებლობით უკვე არსებული ორგანოების ფუქციების დუბლირებას ახდენენ და ხშირ შემთხვევაში მათ ზემდგომებად გვევლინებიან. მაგალითად, მინისტრთა კაბინეტში არსებობს შესაბამისი მიმართულების სამინისტრო, ამავდროულად იქმნება პრემიერის დაქვემდებარებული იგივე მიმართულების საბჭო, სადაც დარგის მინისტრი რიგით წევრად გვევლინება, ეს წარმოშობს კითხვებს, თუ ვინ არის გადაწყვეტილებაზე პასუხისმგებელი პირი, მსგავსი შემთხვევები სამწუხაროდ ცოტა არ არის, განსაკუთრებით სხვადასხვა ინსტანციებში საქმის გაფანტვა, გაუმართლებლად დიდი რაოდენობა სხვადასხვაგვარი კომისიებისა, საბჭოებისა, დუბლირებული ორგანოებისა, პასუხისმგებელ პირთა განუსაზღვრელობა აჩენს დაბნეულობას ბიზნესწრეებში, ინვესტორებში, საერთაშორისო პარტნიორებში და საზოგადოებაში. საბოლოოდ კი ეს განაპირობებს ინსტიტუტების მდგრადობის დასუსტებას, მართვის არაეფექტურობას და პროცესების გაჭიანურებას. დემოკრატიული საზოგადოების სიძლიერე ეფუძნება პიროვნების ცენტრალურ როლს, სახელმწიფო ინსტიტუტთა ეფექტიანობისათვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს საჯარო მოხელეთა მეტ თავისუფლებას და შესაბამისად მეტ პასუხისმგებლობას. ჩვენ უნდა ვიცოდეთ, რომელ დარგში ვინაა რეალურად გადაწყვეტილების მიმღები და ვისი დამსახურებაა წარმატება, ან ვინ არის მარცხზე პასუხისმგებელი. შესაბამისად, უნდა ვიზრუნოთ ისეთი მართვის სისტემის ფორმირებაზე, რომელიც მკაფიოდ გამოკვეთს პასუხისმგებელ პირებს. შეხედულებას თითქოს საჭიროა სახელმწიფო ინსტიტუტების დაკნინება, ანარქიისკენ მივყავართ, საზოგადოება ხელისუფლების მაკონტროლირებელია, მაგრამ მართვის ტვირთი სახელმწიფო ინსტიტუტებსა და მათ მესვეურებზეა. ამ ინსტიტუტების მოშლით მივიღებთ ქაოსს, ასეთ ვითარებას არ ეყოლება მოგებული მხარე არც ხელისუფლებაში, არც ოპოზიციაში და არც საზოგადოებაში. ჩვენ პასუხისმგებელნი ვართ საკუთარ არჩევანზე ვემსახუროთ სამშობლოს და საქართველოს და ვის წინაშე გვაკისრია ჩვენ პასუხისმგებლობა, არავინ შეიძლება ჩაითვალოს ჩვენი შრომის დამკვეთად და მის შემფასებლად ხალხის გარდა, (ტაში).
და ბოლოს, მსურს სწორედ ხალხს, ჩემი დღევანდელი გამოსვლისა და ყოველდღიური საქმიანობის უმთავრეს ადრესატს მივმართო, რასაკვირველია ხელისუფლება უმთავრესია, ვისაც თითოეული ჩვენთაგანის განვითარების პირობათა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფა ეკისრება, მაგრამ ეს ყველას პასუხისმგებლობაა, სწორედ მოქალაქეებმა, ძლიერმა მოქალაქეებმა შექმნეს ყველაზე ძლიერი სახელმწიფოები, ჩვენც ეს გზა გვაქვს გასავლელი. გვსურს ხაზგასმით აღვნიშნო ის გარემოება, რომელიც უდიდეს მიღწევად მიმაჩნია, დღეს ხელისუფლება ხალხს უსმენს, საზოგადოებრივი აზრი ხშირად გადამწყვეტია პოლიტიკურ პროცესებში და ეს არაერთხელ დადასტურებულა. ეს არის შანსი. შანსი, რომ მოქალაქეები უფრო აქტიურად ჩაერთვნენ ქვეყნის ცხოვრებაში. 2012 წელს ჩვენ შევქმენით უფრო თავისუფალი ქართული საზოგადოება, ახლა ჩვენი საქმეა რას მოვახმართ ამ თავისუფლებას, ამ გამოთავისუფლებულ ენერგიას, რით შევავსებთ, სიძულვილით, აგრესიით, წარსულის ტკივილით, თუ მომავლის იმედითა და ძალისხმევით. როგორ მოიქცეოდნენ ასეთ შემთხვევაში ჩვენი წინაპრები, რისკენ მოგვიწოდებენ მომავალი თაობები, ბოლო ათწლეულებში ხალხის ნება ძირითადად ხელისუფლების წინააღმდეგ პროტესტში გამოიხატებოდა ან კრიტიკაში. დროა შევუდგეთ ჩვენი უფლებების პოზიტიურად გამოყენებას, სასურველ რეალობას არა მხოლოდ მოთხოვნას, არამედ მის შექმნას, საზოგადოების თითოეული წევრი უნდა იქცეს გადაწყვეტილების მიმღებად, სხვა გზა არ გვაქვს, უნდა ვენდოთ საკუთარ თავს და თავად მოვკიდოთ ხელი ჩვენი კეთილდღეობისა და განვითარების საქმეს. ადამიანები უნდა გაერთიანდნენ, უნდა იბრძოდნენ და იშრომონ საკუთარი მიზნების მისაღწევად, საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში აქტიურად უნდა ჩაერთონ ისეთი პროექტების განხორციელებაში, რომლებიც მათ ინტერესებშია, ბიზნესში, ადგილობრივ მმართველობაში, ხელოვნებასა თუ პარტიულ ცხოვრებაში. ჩვენ გვაქვს უფლებაც და შესაძლებლობაც გადავჭრათ უამრავი პრობლემა, ვაქციოთ რეალობად ერთიანი, მშვიდობიანი საქართველო თავისუფლებისა და თვითრეალიზაციის სივრცე ჩვენი მოქალაქეებისათვის. საერთო სახლი ქართველებისთვის, აფხაზებისთვის, ოსებისთვის და ამ მიწაზე მცხოვრები ყველა ხალხისათვის მიმზიდველი ადგილი ყველა სტუმრისთვის. სწორედ ასეთ საქართველოსკენ სწრაფვა წარმართვდა ჩვენს ისტორიას ათწლეულების მანძილზე. ამ მიზანს ემსახურებოდა დღევანდელ დღეს, 1991 წლის 31 მარტს საქართველოს პირველი პრეზიდენტის ზვიად გამსახურდიას თაოსნობით ჩატარებული რეფერენდუმი და მთელი მსოფლიოსთვის განცხადებული ნება, რომ ქართველებს გვაქვს ურყევი ნება, ვიცხოვროთ თანამედროვე, დამოუკიდებელ საქართველოში. მაშინ ყველამ ერთად აფხაზებთან და ოსებთან ერთად მთელი საქართველოს მასშტაბით მკაფიოდ და ცალსახად განვაცხადეთ, რომ მიზნად ვისახავთ გავხდეთ თანამედროვე დემოკრატიული თანამეგობრობის სრულფასოვანი და ღირსეული წევრი, დავიმკვიდროთ ის ადგილი, რომელიც ერთ-ერთ უძველეს და უნიკალურ კულტურას და ერს სამართლიანად გვეკუთვნის. ეს მიზანი არასდროს დაგვიყენებია კითხვის ნიშნის ქვეშ და როგორც საქართველოს პრეზიდენტი, საქართველოს მოქალაქეთა სახელით მკაფიოდ ვაცხადებ, არც არასდროს დადგება, დღესაც ამ მიზანს ვემსახურებით. ღმერთი ფარავდეს საქართველოს! გმადლობთ. (ტაში).
თავმჯდომარე. კოლეგებო, პატივცემულო სტუმრებო, ძვირფასო მოქალაქეებო, ვინც თვალს ადევნებთ პარლამენტის დღევანდელ სხდომას, ჩვენ ახლახანს მოვისმინეთ საქართველოს პრეზიდენტის ყოველწლიური მოხსენება ქვეყანაში არსებული მდგომარეობის შესახებ და იმ გამოწვევების, მიღწევების შესახებ, რაც დღეს ქვეყანას აქვს. მოგეხსენებათ, ჩვენი რეგლამენტის მიხედვით ახლა გათვალისწინებულია შესვენება იმისათვის, რომ ყველამ კიდევ კარგად გავიაზროთ, ის რაც მოვისმინეთ ბატონი პრეზიდენტისგან და გადავიდეთ უკვე პარლამენტში უკვე პარლამენტის წევრების გამოსვლაზე. კიდევ ერთხელ შეგახსენებთ, დღეს ჩვენ გველის პარლამენტში არსებული ფრაქციების ხელმძღვანელების გამოსვლა. პარლამენტში ფუნქციონირებს 11 ფრაქცია. პოლიტიკური ჯგუფი. ბიუროზე იყო მსჯელობა და თითოეულ მათგანს გამოეყო 15 წუთი. ასე რომ, ჩვენ გველის დაახლოებით ორსაათნახევრიანი, სამსაათნახევრიანი პერიოდი, როდესაც მოვისმენთ პარლამენტის ფრაქციების გამოსვლებს, მათ პოზიციებს მოსმენილზე თუ ვერ მოსმენილზე და ასე გავაგრძელებთ მუშაობას. ასე რომ, ახლა პარლამენტში ცხადდება შესვენება 3 საათამდე, 3 საათზე განვაახლებთ მუშაობას იმ წესით, რაც მოგახსენეთ. დიდი მადლობა.
შესვენების შემდეგ
სხდომას თავმჯდომარეობს პარლამენტის თავმჯდომარე დ.უსუფაშვილი
თავმჯდომარე. მოვემზადოთ სხდომის გასაგრძელებლად. გთხოვთ, დავიკავოთ ადგილები. როგორც შევთანხმდით ჩვენ დღეს პრეზიდენტის მოხსენების შემდეგ მოვისმენთ პარლამენტის ფრაქციების ხელმძღვანელების გამოსვლებს და მე ვუხმობ ტრიბუნასთან ფრაქცია „უპარტიო დამოუკიდებელი მაჟორიტარების“ თავმჯდომარეს, ბატონ კახაბერ ოქრიაშვილს, შემდეგი ბატონი ლონდარიძე. ვაგრძელებთ პარლამენტის სხდომას. გთხოვთ, ბატონო კახაბერ. შეგახსენებთ, რომ შეთანხმების შედეგად მაქსიმუმი გამოსვლის დრო დადგენილია 15 წუთი. გთხოვთ, ვადევნოთ თვალი დროის მიმდინარეობას.
კ.ოქრიაშვილი. თქვენო აღმატებულებავ, საქართველოს პრეზიდენტო, პატივცემულო პარლამენტის თავმჯდომარევ, პატივცემულო კოლეგებო, ძვირფასო სტუმრებო, რადგან რეგლამენტით ჩემი გამოსვლის დრო შეზღუდულია, შევეცდები მოკლედ შევეხო საკითხებს, რომელთაც მნიშვნელოვანი გავლენა აქვთ ჩვენი ქვეყნის ეკონომიკურ და პოლიტიკურ განვითარებაზე. ჩემი გამოსვლა მინდა დავიწყო საქართველოს ეკონომიკურ განვითარებასთან დაკავშირებული საკითხებით, რა სჭირდება დღეს ჩვენს ქვეყანას ეკონომიკაში, ჩვენ გვჭირდება ეკონომიკის ნახტომისებური ზრდა. უნდა მოხდეს გარღვევა ეკონომიკურ ზრდაში. რა პარამეტრებით შეიძლება შეფასდეს გარღვევა. გარღვევას დავარქმევდი 7-10 წლის განმავლობაში უწყვეტ ყოველწლიურ 7%-იან ზრდას და ამას ჩამოვაყალიბებდი ამოცანად. როგორ მივაღწიოთ ამას, რეალურია თუ არა ეს ამოცანა. ვფიქრობ, რომ სრულიად რეალურია. რა უნდა გაკეთდეს ამის მისაღწევად.
პირველი. უნდა გატარდეს მრავალი რეფორმა, რომელიც პირველ რიგში, ქვეყნის მართვის, მენეჯმენტისათვის იქნება მიმართული.
მეორე. საჭიროა დემოკრატიული ინსტიტუტების განვითარება, რაც თავის მხრივ ითვალისწინებს მმართველობის სისტემის დეცენტრალიზაციას. მოყოლებული 90-იანი წლებიდან, რაც დამოუკიდებლობა მოვიპოვეთ ქვეყანაში ერთპიროვნული მმართველობაა. როდესაც გადაწყვეტილებების მიღება ხდება მაქსიმუმ 2 ან 3 ადგილას. ასეთი ტიპის მმართველობა ხელს უშლის იდეების გენერირებას, სწრაფი გადაწყვეტილებების მიღებასა და მათ იმპლემენტაციას. ანელებს პოლიტიკურ პროცესს და ანელებს ეკონომიკურ პროცესებს. ასეთ სიტუაციაში ზედა რგოლების ეფექტიანობა მკვეთრად ეცემა, ხოლო ქვედა რგოლი უკვე მიჩვეულია ნაკლებ პასუხისმგემლობას, კომფორტულად გრძნობს თავს, აწყობს ეს სიტუაცია და მისი ეფექტიანობაც ნულის ტოლია. ამიტომ საჭიროა პასუხისმგებლობის გადაწყვეტილებების მიღების მექანიზმების გადანაწილება სახელმწიფო მენეჯმენტის მთელ სტრუქტურაზე. უნდა შემოვიდეს ახალი კონცეფცია, განშლილი ლიდერობა. ეს ნიშნავს, მათ შორის იმასაც, რომ ყველა საჯარო მოხელე, დეპარტამენტის ხელმძღვანელი და მინისტრის ჩათვლით უნდა იყოს პროფესიონალი და ეფექტური ლიდერი, ვისაც აქვს უნარი სწორი და სწრაფი გადაწყვეტილებების მიღების და მათი იმპლემენტაციის.
წინა პლანზე უნდა გამოვიდეს მენეჯმენტის მთავარი პოსტულატი. მნიშვნელოვანია რას აკეთებ, მაგრამ უფრო მნიშვნელოვანია ვისთან ერთად აკეთებ ამას. აგრეთვე საჭიროა სახელმწიფო მოხელეს ჰქონდეს ადეკვატური და ღირსეული ანაზღაურება, მისი ოდენობა არ უნდა იყოს კერძო სექტორში მსგავსი კვალიფიკაციით დასაქმებული ადამიანების შემოსავალზე ნაკლები. ეს სახელფასო განაკვეთები ძალიან მარტივად დგინდება ბაზარზე არსებული კვლევებით. სწორედ დეცენტრალიზაცია და გამართული საკადრო პოლიტიკა მოგვცემს საშუალებას ვიფიქროთ, რომ 7%-იანი ზრდა ყოველწლიურ უწყვეტ რეჟიმში არის რეალობა. სახელმწიფო აპარატის ყველა შტო უნდა დავაკომპლექტოთ დადებით შედეგზე ორიენტირებული კადრებით, რომლებიც მუდმივად იმუშავებენ ქვეყნის წინსვლისთვის და მათი სამსახური არ იქნება დამოკიდებული პოლიტიკურ ცვლილებებზე და არჩევნების შედეგებზე. სწორედ ასეთი კადრებით დაკომპლექტებული სახელმწიფო ბიუროკრატია მოგვცემს დადებით შედეგს. ჩვენ უნდა შევძლოთ მოვახდინოთ არა მხოლოდ შსს-ს დეპოლიტიზირება, არამედ მთლიანად ყველა სახელმწიფო უწყების დეპოლიტიზაცია. მთავრობამ, საზოგადოებამ, საექსპორტო წრეების ჩართულობით ბიზნესის წარმომადგენლებთან ერთად უნდა შევიმუშავოთ ქვეყნის განვითარების მიმდინარე მოკლევადიანი 3-წლიანი და გრძელვადიანი 10-წლიანი განვითარების გეგმები. მსგავსი გეგმები უნდა შემუშავდეს ასევე ეკონომიკის ყველა დარგისთვის ცალკ-ცალკე. მიმდინარე გეგმის ამოცანა უნდა იყოს ქვეყნის მაკროეკონომიკური სტაბილურობა, მათ შორის ლარის კურსის მდგრადობა, საბიუჯეტო პროცესის სწორი დაგეგმვა და სწორი შესრულება, მიმდინარე რეფორმების: ჯანდაცვა, სოფლის მეურნეობა და ა.შ. წარმოჩენილი პრობლემების სწორი შეფასება და სწრაფი ადეკვატური რეაგირება, ძლიერი მხარეების გამოვლენა და უფრო მეტად გაძლიერება. მოკლევადიანი გეგმების ამოცანები, სახელმწიფო მართვაში უნდა მოხდეს სახელმწიფო საკადრო პოლიტიკის ცვლილება იმ გზით, რაზეც უკვე ვისაუბრე ანუ უწყებების დეპოლიტიზაცია, კვალიფიციური, ადეკვატური კადრებით დაკომპლექტება, რომლებსაც საშუალება ექნებათ იმოქმედონ განშლილი ლიდერობის კონცეფციის მიხედვით. ამავე გეგმამ უნდა მოიცვას დაკონკრეტებული დარგობრივი გეგმები სხვადასხვა სახის ადგილობრივი წარმოების განვითარების კუთხით. ეს გეგმები უნდა იყოს ორიენტირებული, როგორც იმპორტჩანაცვლებაზე, ასევე ექსპორტის ზრდის მიმართულებით. მაგალითად, როცა იმპორტით ქვეყანაში ყოველწლიურად შემოდის რამდენიმე ასეული მილიონობით დოლარის ღირებულებაში სამშენებლო პროდუქცია, საკვები პროდუქცია, ეს პირდაპირ გვკარნახობს ამ პროდუქციის ადგილობრივი წარმოების, განვითარების აუცილებლობას. ეს ეხება ძალიან ბევრ, ათასობით სახეობის პროდუქციას, რომელიც ქვეყანაში იყიდება და მხოლოდ იმპორტით შემოდის, ეს ეხება ყველა დარგს და ... სამწუხაროდ დღს ჩვენი ეკონომიკა არის სავაჭრო ეკონომიკა, რომელშიც წარმოება და ექპორტის წილი ძალიან მოკრძალებულია. ეს ფაქტორები მნიშვნელოვნად მოქმედებს ეროვნული ვალუტის კურსზე და თუ მოვახერხებთ ჩვენი ეკონომიკის გადაწყობას წარმოებასა და ექსპორტზე ორიენტირებულ ეკონომიკად, ჩვენი ვალუტა შემდგომში უფრო მეტად მდგრადი გახდება გარე რყევების მიმართ.
გრძელვადიანი გეგმები, 10 წლიანი. გრძელვადიანი გეგმების ამოცანებში უნდა შევიდეს ცალკეული დარგების მასშტაბური, სტრატეგიული განვითარება. ეს დარგები უნდა იქცეს ეკონომიკის ლოკომოტივად, რომლებიც თავისი განვითარების პარალელურად განავითარებს სხვა, მომიჯნავე დარგებსაც. დაუშვებელია ამ გეგმების ცვლილებები პოლიტიკური კონიუნქტურის ცვლილების გამო. მსგავსი გრძელვადიანი გეგმები ხორციელდება ინვესტორების და სახელმწიფოს ჯანსაღი თანამშრომლობის შედეგად.
ქართულ მედიაში ხშირად მსმენია ქილიკი იმის თაობაზე, რომ ბიზნესმენი, ინვესტორი მუშაობდა წინა მთავრობების პერიოდში და მუშაობს დღესაც. ე.ი. ერგება ყველა მთავრობას. ეს რას ნიშანავს, ნუთუ იმას, რომ მთავრობები, აპრიორი, ხელს უნდა უშლიდნენ ბიზნესს და საოცარია, როდესაც ბიზნესი ან ინვესტორი არ ნადგურდება საარჩევნო ციკლის დასრულებასთან ერთად. მინდა ხაზი გავუსვა, რომ ინვესტორები არ იჩეკებიან არჩევნების დამთავრებისთანავე და არ ქრებიან მთავრობების ცვლილების დროს. ეს ასეა ყველა ნორმალურ ქვეყანაში, ინვესტორები მუდმივად არსებობენ, ხოლო მთავრობები იცვლებიან. ინვესტორებს უნდა გაუჩნდეთ ნდობა იმისა, რომ მათი ბიზნესი არ დაზარალდება მთავრობების ცვლილების შედეგად. აღსანიშნავია, რომ ნებისმიერი ინვესტორიც ადამიანია და მის გადაწყვეტილებებზე გარდა ფინანსური გათვლებისა არანაკლებ მოქმედებს ემოციური ფაქტორებიც და მათ შორის რა უფრო გადამწყვეტია კიდევ საკითხავია. სწორედ ამიტომაც, რომ ადგილობრივი ინვესტორი გარდა იმისა, რომ არის ინვესტორი, ის პატრიოტიცაა და მას მაქსიმალურად უნდა შევუწყოთ ხელი და შევუქმნათ ინვესტირებისთვის დადებითი განწყობა. სახელმწიფომ ინვესტორს უნდა შესთავაზოს მრავალი ხელშემწყობი პირობა, მათ შორის, რა თქმა უნდა, მიმზიდველი საგადასახადო-სამეწარმეო საკანონმდებლო ბაზა, მიწების და ქონების უსასყიდლოდ გადაცემა საინვესტიციო ვალდებულებების სანაცვლოდ, დაბეგვრის სპეციალური რეჟიმები, უფრო მიმზიდველი პირობები თავისუფალ ეკონომიკურ ზონებში, ვიდრე დღეს არსებობს და არ უნდა დაგვავიწყდეს ემოციური ფაქტორი, ბატონებო. მერწმუნეთ სავარაუდო მოგების ოდენობა არ არის განმსაზღვრელი და მთავარი ფაქტორი ინვესტორის მიერ კაპიტალის დაბანდების გადაწყვეტილების მიღების დროს. სახელმწიფოს ერთ-ერთი მთავარი სტრატეგიული ამოცანა უნდა გახდეს ქვეყნის მარკეტინგული სტრატეგიის შემუშავება. ანუ, საქართველო, როგორც ქვეყანა და საქართველოში წარმოებული პროდუქცია უნდა გაიბრენდოს მსოფლიოში და პირველ რიგში სამეზობლოში და სავაჭრო პარტნიორ ქვეყნებში, როგორც მაღალი ხარისხის მატარებელი. „ MADE IN GEORGIA” უნდა გახდეს ჩვენი ქვეყნის და აქ ნაწარმოები პროდუქციის დადებითად აღქმის და პატივისცემის მთავარ ნიშნად. ეს არ არის პოპულისტური განცხადება, ეს სრულიად შესაძლებელია. როგორც მოკლევადიან, ისე გრძელვადიან პერსპექტივაში ეს მოგვიტანს ძალიან ბევრ დადებით შადეგს. ბატონებო, თუ შევძლებთ და განვახორციელებთ ზემოთ ჩამოთვლილ იდეებს, დარწმუნებულები იყავით, რომ ინვესტიციებიც შემოვა, სამუშო ადგილებიც თავისთავად შეიქმნება და ქვეყანაც და მოსახლეობაც გამდიდრდება.
ქვეყნის მარკეტინგული გაბრენდვის საკითხში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პოზიციონირება, როგორც მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე უსაფრთხო ლიდერი ქვეყნის. უცხოელი ინვესტორისთვის, ტურისტისთვის თუ მომხმარებლისთვის ეს ფაქტორი როგორც წესი, მოქმედებს მათ გადაწყვეტილებაზე, ჩადონ თუ არა კაპიტალი, ეწვიონ თუ არა ქვეყანას, იყიდონ თუ არა კონკრეტულ ქვეყანაში ნაწარმოები პროდუქტი. ტურისტის, ქვეყნის სტუმრების კმაყოფილება და უსაფრთხოება არის და მუდამ იქნება ჩვენი სახელმწიფოს ერთ-ერთი მთავარი საზრუნავი. ამ კონტექსტში განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს გასული წლის სექტემბერში სვანეთში სამი გერმანელი ტურისტის დაყაჩაღების ფაქტი. დღევანდელ სამყაროში, სადაც ინფორმაცია ელვის სისწრაფიდ ვრცელდება სხვადასხვა სოციალური ქსელებით მსგავს ფაქტებს შეუძლია წარმოუდგენელი ზიანი მიაყენონ ქვეყანას და მის მარკეტინგულ პოზიციონირებას, ამიტომ, ამ კონკრეტული დანაშულის ჩამდენი არამარტო კრიმინალია, ის ქვეყნის მტერიცაა. სამართალდამცავი ორგანოების და ქვეყნის ღირსების საკითხია, როგორც ამ დანაშაულის, აგრეთვე ბოლოდროინდელი გახმაურებული საქმეების და მკვლელობების დროული გამოძიება.
ქვეყნის შემდგომი განვითარებისთვის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორს წარმოადგენს მისი საკონსტიტუციო მოწყობის მოდელი. პირველ რიგში ვგულისხმობ საარჩევნო კანონმდებლობას და სახელისუფლებო შტოების დაკომპლექტების წესს. მიგვაჩნია, რომ კონსტიტუციონალიზმის პრინციპებიდან გამომდინარე, ქვეყნის უზენაესი კანონი უნდა იყოს სტაბილური და მარტივად გადასასინჯი არ უნდა იყოს. 1995 წლიდან დღემდე საქართველოს კონსტიტუციაში 30-ზე მეტი განხორციელებული ცვლილებაა. კონკრეტული პოლიტიკური თუ ინდივიდების ინტერესების მატარებელი გახდა, ამ კუთხით აღსანიშნავია კონსტიტუციაში შეტანილი უკანასკნელი მასობრივი ცვლილებები. აღნიშნული ცვლილებებით მნიშვნელოვნად დაირღვა ხელისუფლების სხვადასხვა შტოს შორის არსებული ბალანსი. ვფიქრობ, საქართველოს კონსტიტუციის ამჟამად მოქმედი რედაქცია იძლევა გარკვეული პოლიტიკური კრიზისის წინაპირობებს, შესაბამისად, მიზანშეწონილად მიგვაჩნია დავიწყოთ ფიქრი კონსტიტუციის ისეთი მოდელის შექმნაზე, სადაც ხალხის მიერ პირდაპირი წესით არჩეულ პრეზიდენტს ექნება ზომიერად დაბალანსებული რეალური ძალაუფლება. ამ მოდელმა უნდა დაიმსახუროს არა მარტო პოლიტიკური სექტორის, არამედ ფართო საზოგადოების მხარდაჭერა. ქვეყნის საკონსტიტუციო მოწყობასთან დაკავშირებით ჩვენი ფრაქციის ხედვები უცვლელია, ჩვენ ვემხრობით ძლიერ საპრეზიდენტო მმართველობის მოდელს ძალაუფლების გონივრულ გადანაწილებით. ამასთან, ვემხრობით პარლამენტის ორ პალატად ჩამოყალიბების იდეას. ამ მოდელში ქვედა პალატა კომპლექტდება პროპორციული წესით არჩეული დეპუტატებით, ხოლო ზედა პალატა პირდაპირი მაჟორიტარული წესით არჩეული წევრებით. საარჩევნო სისტემის იდეალური მოდელი არ არსებობს, თითოეულ მათგანს აქვს როგორც დადებითი ასევე უაყოფითი მხარეები. საქართველოს რეალობაში მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მაჟორიტარული სისტემა უნდა გაუქმდეს და ქვეყანა პროპორციულ საარჩევნო სისტემაზე გადავიდეს, მიგვაჩნია, რომ მოკლებულია სამართლებრივ საფუძვლებს და ქვეყნის სოციალურ-პოლიტიკური და ეკონომიკური განვითარების დონის გათვალისწინებით ვერ უზრუნველყოფს მის სტაბილურობას, არჩევნების საშუალებით ხალხის ნების სწორად ასახვას და ხელისუფლების ეფექტურ მმართველობას მაჟორიტარული სისტემის დამახასიათებელი მთელი რიგი უპირატესობების გამო:
ამომრჩეველი უფრო მარტივად იღებს გადაწყვეტილებას და კონკრეტულ უპირატეს კანდიდატზე აკეთებს აქცენტს;
სისტემა ხელს უწყობს ამომრჩეველსა და კანდიდატს შორის უშუალო კავშირის ჩამოყალიბებას;
ხელს უწყობს მსხვილი პოლიტიკური ძალების და კოალიციების ჩამოყალიბებას;
მაჟორიტარები რეალურად უზრუნველყოფენ რეგიონალურ წარმომადგენლობას პარლამენტში.
კანდიდატების დაკომპლექტება პარტიულ აპარატზე მინიმუმამდეა დაყვანილი, რაც მნიშვნელოვნად ამცირებს პარლამენტის ფორმირებას ერთგულებისა და პირადი ინტერესების გათვალისწინებით.
მოკლედ მოგახსენებთ პროპორციული სისტემის უარყოფით მხარეებს:
მხოლოდ პროპორციული სისტემის არსებობა მის საპარლამენტო და სამთავრობო კრიზისის წარმოქმნის საფრთხეს, რა დროსაც შეუძლებელი ხდება საპარლამენტო უმრავლესობის, მთავრობის ფორმირება, ბიუჯეტის დამტკიცება და ა.შ. რისი მაგალითიც მრავლად მოიპოვება მსოფლიოს უახლესი იტორიაში, ბელგია, ჩეხეთი და ა.შ;
პროპორციული სისტემით ჩატარებული არჩევნების დროს ამომრჩევლისთვის რთულია პარტიული სიებიდან წარდგენილი კანდიდატების ვინაობის გარკვევა და გადაწყვეტილებას მხოლოდ ლიდერთა მიმართ თავისი დამოკიდებულების მიხედვით იღებს;
მხოლოდ პროპორციული სისტემის არსებობა გამორიცხავს დამოუკიდებელი, შრომისუნარიანი, შრომისმოყვარე და ახალი იდეებით აღჭურვილი კანდიდატის ჩართულობას ქვეყნის აღმშენებლობის საქმეში.
მხოლოდ პროპორციული საარჩევნო სისტემა ზღუდავს ჯანმრთელ კონკურენციას პოლიტიკურ ასპარეზზე.
კონკურენცია კარგია და პროგრესის აუცილებელი ნაწილია, ბატონებო. მინდა მივმართო პოლიტიკურ პარტიებს, რომლებიც მხარს უჭერენ მაჟორიტარული წესით არჩევნების გაუქმებას. ბატონებო, ნუ გეშინიათ კონკურენციის. მაჟორიტარული სისტემით არჩეული დეპუტატები უფრო დეტალურად იცნობენ კონკრეტული რეგიონების პრობლემატიკას, უფრო ადეკვატურად ახდენენ კონკრეტული რეგიონის ინტერესების ასახვას საკანონმდებლო ორგანოში და უფრო მჭიდრო და სისტემურია მათი კავშირი ამომრჩეველთან. ამ რეალობის გათვალისწინებით მიზანშეწონილად მიგვაჩნია, რომ ჩატარდეს ამომრჩეველთა გამოკითხვა პროპორციული წესით არჩეული დეპუტატების მათივე ამომრჩეველში ცნობადობასთან დაკავშირებით.
მმართველი გუნდი უდავოდ წინ გადადგმულ ნაბიჯად მიიჩნევს 2014 წლის 5 თებერვლის საქართველოს პარლამენტის მიერ მიღებულ ახალ რეგულაციებს ადგილობრივ თვითმმართველობასთან დაკავშირებით, რომლითაც, განსხვავებით წინა კოდექსისგან, ითვალისწინებს გამგებლებისა და მერის პირდაპირი წესით არჩევითობას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მიგვაჩნია, რომ ხალხის მიერ ქვეყნის უმაღლეს წარმომადგენლობით ორგანოში მაჟორიტარული სისტემით პირდაპირი წესით არჩევნების გაუქმება დემოკრატიის თვალსაზრისით უდავოდ უკან გადადგმულ ნაბიჯად ჩაითვლება.
ბატონებო, მე შევეცადე გამეშალა ორი საკვანძო თემა, რადგან ვარ შეზღუდული დროში, რეგლამენტით, მინდა გითხრათ, რომ ჩვენი პოზიცია დანარჩენ საკვანძო საკითხებთან დაკავშირებით არის უცვლელი და ის დევს პარლამენტის საიტზე ჩვენი ფრაქციის ფანჯარაში. დიდი მადლობა.
თავმჯდომარე. გმადლობთ, ბატონო კახა. შემდეგი გამომსვლელი, ფრაქცია „ნაციონალური მოძრაობა-რეგიონები“- ს თავმჯდომარე ბატონი ტარიელ ლონდარიძე. გთხოვთ, ბატონო ტარიელ.
ტ.ლონდარიძე. მოგესალებით, ბატონო პრეზიდენტო, ბატონო თავმჯდომარე, მოწვეული სტუმრებო, პატივცემულო კოლეგებო. ნამდვილად აღსანიშნავი დღეა, რომ დღეს პრეზიდენტი იმყოფება ჩვენთან პარლამენტში, მაგრამ ძალიან გულდასაწყვეტია ის ფაქტი, რომ ამ გამოსვლას არ ესწრება ხელისუფლება და ხელისუფლების სკამები, როგორც ვხედავთ, არის ცარიელი. პირადად ჩემთვის ეს არის ნამდვილად მიუღებელია და ეს გამოხატავს იმ უპატივცემულობას პრეზიდენტის ინსტიტუტის მიმართ, ზოგადად პარლამენტის მიმართ და მინდა უფრო ხმამაღლა გავაჟღერო ის, რომ ეს არ არის მარტო უშუალოდ პრეზიდენტის ან პარლამენტის წევრების მიმართ უპატივცემულობა, არამედ იმ საზოგადოების, იმ მოქალაქეების, საქართველოს მოქალაქეების უპატივცემულობაა, რომლებმაც აირჩიეს პირდაპირი წესით პრეზიდენტი და აგვირჩია თითოეული ჩვენთაგანი და წარმოვადგენთ დღეს ქართულ საზოგადოებას. აი ამ ყველაფერს დღევანდელმა ხელისუფლებამ ხელი ჰკრა და ასცდა დემოკრატიული განვითარების გზას.
რაც შეეხება პრეზიდენტის გამოსვლას, როგორც ხედავთ, მე გარკვეული რაღაც, წინასწარი, მომზადებული არა მაქვს, გარკვეული რაღაც, ჩემი გამოსვლის ტექსტი, იქიდან გამომდინარე, რომ მინდოდა მომესმინა და იქედან გამომდინარე გამეკეთებინა ჩემი შეფასებები პრეზიდენტის გამოსვლასთან დაკავშირებით. მინდა გითხრათ, რომ პრეზიდენტმა დაიწყო იმ შეფასებით, რომ გარკვეულწილად შეგვეფასებინა გარკვეული წარმატებები და მინდა შევეხო მართლაც ერთ-ერთ უდიდეს წარმატებას, რომელი წარმატებაც ეკუთვნის როგორც დამარცხებულს, ისე გამარჯვებულს და ზოგადად ქართულ საზოგადოებას. ეს იყო 2012 წლის 1 ოქტომბერი, როცა საზოგადოებამ და ზოგადად საქართველომ, ყოფილმა ხელისუფლებამ და მაშინდელმა ოპოზიციამ, დამარცხებულმაც და გამარჯვებულმაც, დამარცხებულმა დამარცხება აღიარა, გამარჯვებულს გამარჯვება მიულოცა და ვფიქრობდი და წარმომედგინა, რომ საქართველო იწყებდა ნამდვილად იმ დემოკრატიული განვითარების გზაზე წარმატებული ნაბიჯების გადადგმას, რომელსაც უშუალოდ ჩვენი საზოგადოება მოელოდა. მაგრამ რა მივიღეთ? მივიღეთ ის, რომ დაიწყო სიძულვილის გაღვივება საზოგადოებაში, პოლიტიკური ოპონენტების დევნა, პოლიტიკური ლიდერების დაპატიმრება და ყოფილ ხელისუფლებაში მყოფი და დღეს არსებული ოპოზიციის გამუდმებული დევნა და დღესდღეობით ამ დევნის გაგრძელება კვლავაც მიმდინარეობს. მივიღეთ რა? მივიღეთ ის, რომ მუდმივი თავდასხმები არასამთავრობო ორგანიზაციებზე, მათი აზრის გამოთქმაზე, მათი ჭკუის დარიგება მუდმივი, მასმედიაზე ზეწოლა, მასმედიის ჭკუის დარიგება, სწავლება და ამგვარი ფორმები, რომლებიც ნამდვილად არ წარმოსახავს ქართული სახელმწიფოს დემოკრატიულ განვითარებას. მე ვფიქრობდი, რომ პრეზიდენტის გამოსვლაში უფრო მკვეთრი იქნებოდა ამ მიმართულებაზე თავისი აქცენტები. რა თქმა უნდა, პრეზიდენტი ამ პრობლემებსაც შეეხო, მაგრამ ველოდი უფრო მეტ კრიტიკას ხელისუფლებისა იმისათვის, რომ ხელისუფლებამ უარი თქვას ამ ტიპის პროცესებზე, რადგან აღნიშნული პროცესები ნამდვილად ხელს უშლის საქართველოს დემოკრატიულ განვითარებას. საქართველოს მთავარი მონაპოვარი, რომელსაც ჩვენ დღეს, 31 მარტს, როცა რეფერენდუმი ჩატარდა, იმ დროს, და ამ რეფერენდიუმში მიიღო ფართო საზოგადოებამ მონაწილეობა, სრულიად საქართველომ, აირჩია დემოკრატიული განვითარება და, კიდევ ერთხელ ვიმეორებ, რომ 2012 წლის 1 ოქტომბერი იყო ზუსტად ის წარმატებული ნაბიჯი, როცა ყოფილმა ხელისუფლებამ მშვიდობიანად, ზედმეტი იმის გარეშე და დემოკარტიული ფორმით მოახდინა ხელისუფლების გადაბარება. ამის ... არ ყოფილა პოსტსაბჭოთა სივრცეში და ამას ჩაეყარა საფუძველი ზუსტად იმ დროს, მაგრამ, კიდევ ერთხელ ვიმეორებ, ხელისუფლება ასცდა დემოკარტიული განვითარების გზას, დაადგა არადემოკრატიულ გზას და მივიღეთ დღეს ჩვენ მმართველობა, რომელიც არის მიუღებელი არამარტო ჩვენთვის, როგორც დემოკრატიული სახელმწიფოსთვის, არამარტო ჩვენი კეთილის მსურველებისა, რომლებიც მუდმივად მიგვანიშნებენ იმაზე, რომ კულისებიდან არ უნდა იმართებოდეს ქვეყანა და დღეს ნამდვილად არალეგიტიმური პირი ივანიშვილი მართავს დღესაც ქვეყანას. ზუსტად ის არის შედეგი, რომ ივანიშვილის კონკრეტულ მითითებას ვერ ასცდა დღევანდელი ხელისუფლება და ვერ გაბედა მოსულიყო და პატივი ეცა პრეზიდენტისთვის, პატივი ეცა პარლამენტისთვის და მოესმინა ის დადებითი თუ უარყოფითი კრიტიკა მის მიმართ.
რაც შეეხება ზოგადად იმ მთავარ თემას, რომელიც ეკონომიკურ კრიზისს ეხება და ზოგადად ქვეყანაში შექმნილ ვითარებას ეხება. ბატონებო, ნამდვილად არსებობს კრიზისი. ეს კრიზისი იყო ნიშანი იმისა, როცა ჩვენ პირველად მივმართეთ, ოპოზიციამ, პრეზიდენტს და მოვითხოვეთ ეკონომიკური დებატები და კრიზისთან დაკავშირებული დებატები, მაგრამ პრეზიდენტმა მიიღო თავისი გადაწყვეტილება მაშინ, არ დაგვთანხმდა და მისცა მთავრობას, რომ აღნიშნულ საკითხზე ჩამოეყალიბებინა თავის მწყობრი გეგმა და წარმოედგინა მისთვის და ამის შემდეგ მოხდებოდა შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღება. მივიღეთ რა? მოხდა ის, რომ მომდევნო ეტაპზე, როცა პრეზიდენტმა მიიღო გადაწყვეტილება შექმნილი ვითარებიდან გამომდინარე, ხელისუფლება და არა მარტო ხელისუფლება, ბატონებო, თქვენც, უმრავლესობამ უარი თქვით მობრძანებულიყავით აი ამ შენობაში და გვემსჯელა იმ კრიზისზე, რომელიც ზოგადად ჩვენს ქვეყანას აწუხებს. მე, როგორც ერთი მაჟორიტარი დეპუტატი, შემიძლია არაერთი მაგალითი მოვიყვანო იმ გაჭირვებისა, რაც ჩემს კერძოდ რაიონში ხდება თუნდაც ასპინძის რაიონში, როცა ყველაზე მეტად ამ ეკონომიკურმა კრიზისმა ყველაზე მეტი დარტყმა მიაყენა ჩვენს რაიონს და პერიფერიას, სადაც ისედაც შეზღუდულია სამუშაო ადგილებით ჩვენი რეგიონები და შემოსავლის ერთადერთი წყარო, რომელიც გარკვეულწილად რაღაც სოფლის მეურნეობაზე არის მიბმული, ამაშიც კი, შესაბამისად, პრობლემები გაუჩნდა იქედან გამომდინარე, რომ სოფლის მოსახლეობა ვერ ახერხებს საკუთარი მოწეული სოფლის მეურნეობის პროდუქტის გასაღებას და მაგალითისთვის თუნდაც კარტოფილი ავიღოთ, თუნდაც საქონლის გაყიდვას, იქედან გავლენა მოახდინა ამ პროცესებზე. კრიზისი ნამდვილად არსებობს, მაგრამ აღმაშფოთებელია ის ფაქტი, როცა ეკონომიკური გუნდი, მთავრობა, როცა მიმდინარეობს განხილვა და ამ განხილვის დროს არც კი სურს, რომ აღიაროს, რომ არსებობს თუნდაც გარკვეული პრობლემები ეკონომიკაში და ფინანსებში. ხადური აქ აკეთებს განცხადებას, რომ არ არსებობს კრიზისი და რადგან არ არსებობს კრიზისი, არ არსებობს გეგმა. ზუსტად პრობლემა ის არის, ბატონებო, რომ ამ ხელისუფლებას არ გააჩნია კრიზისიდან გამოსვლის გეგმა. კრიზისიდან გამოსვლის გეგმის არქონა არის შედეგი იმის, რომ დღეს ის აქ არ ბრძანდება, მას არ აქვს არავითარი სათქმელი საქართველოს მოსახლეობისთვის, თქვენთვის, განსაკუთრებით, უმრავლესობისთვის და მინდა გითხრათ უმრავლესობას და საქართველოს პრეზიდენტს, რომ ამაზე უნდა დაფიქრდეთ, უმრავლესობა უნდა დაფიქრდეს ამაზე, რატომ იქცევა ხელისუფლება დღეს ასე და რატომ მოქმედებს ამ სტილში. ბატონებო, მინდა გითხრათ და არაერთხელ მითქვამს ამ ტრიბუნიდან: ნუ დაელოდებით იმ დროს, რომ ჩვენი მოსახლეობა სიღარიბის ზღვარს მიღმა მყოფი, რომელიც ყოველდღიურად ღარიბდება, მართლა მოვა ფიწლებით და ნამგლებით აქ და თითოეულ ჩვენთაგანს გაგვიყვანს ამ პარლამენტიდან, თუკი თითოეული ჩვენთაგანი არ დავფიქრდებით და იმ ხელისუფლებას სწორ რჩევებს და დარიგებებს არ მივცემთ და პირველ რიგში თქვენ, უმრავლესობა და, რა თქმა უნდა, ქვეყნის პრეზიდენტი. მაგრამ ჩვენ ვღებულობთ რას? ვღებულობთ ერთ რამეს და მუდმივ იგნორირებას ოპოზიციური აზრის, ექსპერტების აზრის და თვით პრეზიდენტის დამოკიდებულებისა კონკრეტულად არსებულ ვითარებასთან. რას ნიშნავს ეს, რატომ ხდება ეს? პასუხი არავის არ აქვს. ალბათ, მოვისმენთ ამაზე პასუხებს უმრავლესობის ფრაქციების ხელმძღვანელების გამოსვლის დროს და, ალბათ, გავიგებთ და შეიძლება თქვენ გქონდეთ ამაზე პასუხი, რატომ იქცევა საქართველოს ხელისუფლება დღეს ასე და რატომ ექცევა ხელისუფლება ასე საკუთარ ამომრჩეველს.
რაც შეეხება თავდაცვის სფეროს და უსაფრთხოებას. მოგეხსენებათ, რომ პირადად ჩემთვის ეს არის ყველაზე მტკივნეული ადგილი და წერტილი და არა მარტო ჩემთვის, როგორც პიროვნულად, არამედ თითოეული იმ სამხედრო მოსამსახურისთვის, რომელიც დღესაც მსახურობს შეიარაღებულ ძალებში. ბატონმა პრეზიდენტმა თქვა და ბრძანა, რომ დღევანდელ თავდაცვის მინისტრმა მას წარუდგინა გარკვეული რაღაც გეგმა ქართული შეიარაღებული ძალების რეფორმის, მაგრამ, ბატონო პრეზიდენტო, მინდა გითხრათ, რომ, შეიძლება თქვენ გეგმა წარგედგინათ, არ ვიცი, წერილობით წარგედგინათ თუ სიტყვიერად აგიხსნათ, თუ რას აპირებს ბატონი ჯანელიძე დღეს თავის სამინისტროში, მაგრამ თუ გადახედავთ თავდაცვის მინისტრის 2015 და 2016 წლის გეგმას, ხედვას, რომელიც არის მთავარი დოკუმენტი 2 წლის ქართული შეიარაღებული ძალების განვითარების გასავლელი გზისა, იქ თქვენ ვერ დაინახავთ ვერანაირ იმ დადებით ემოციებს და ნამდვილად ვერ, თქვენ დარწმუნდებით იმაში, რომ ჯანელიძეს ნამდვილად არ გააჩნია არანაირი გეგმა საქართველოს შეიარაღებული ძალების განვითარების. რამოდენიმე მაგალითს მოვიყვან აღნიშნული ხედვიდან გამომდინარე და შემდეგ მინდა კითხვებიც დავსვა და ამ კითხვებზე, ალბათ, პასუხებიც იქნება. როცა ჯანელიძე ამბობს, რომ დღეს, უკვე მესამე წელი სრულდება დღევანდელი ხელისუფლების ხელისუფლებაში ყოფნის, და დღეს იწყებს რეზერვისა და მობილიზაციის გეგმის კონცეფციის შემუშავებას თავისი სამინისტრო, ამაზე რაღაც პასუხები უნდა არსებობდეს. რას ნიშნავს, 3 წლის თავზე, ორწელიწად-ნახევრის განმავლობაში თავდაცვის სამინისტროს და დღევანდელ ხელსიუფლებას, თუნდაც მინდია ჯანელიძე, რომელიც იყო პრემიერთან არსებული ე.წ. უსაფრთხოების საბჭოს ხელმძღვანელი, არ გააჩნია რეზერვისა და მობილიზაციის გეგმა და ახლა ფიქრობენ კონცეფციის შემუშავებაზე! ამაზე ნუთუ არ შეეეკითხეთ და ნუთუ არ უთხარით იმ დროს: რას ამბობ, მინდია! ნამდვილად არა გაქვს ეს გეგმა?! სად იყავით ან სად იყო თუნდაც ყოფილი მინისტრი, თუნდაც ალასანია! ნამდვილად არ ჰქონდა ალასანიას ეს გეგმა? და აგებს თუ არა მერე ალასანია ან ის გენერალიტეტი და ის გენერალური შტაბი პასუხს იმაზე, რომ თურმე 3 წლის თავზე გეგმა არ გააჩნია რეზერვისა და მობილიზაციის განვითარების! შემდეგ გეტყვით. რას ნიშნავს ის, რომ გადაიხედება არტილერიის ან გადაიხედება ე.წ. თავდაცვის, საჰაერო თავდაცვის, ჯავშანსაწინააღმდეგო გეგმები გადაიხედება რაღაცასთან შეფარდებით. რას ნიშნავს! მესამე წელია ხელისუფლებაში არიან ეს ხალხი, კაცო, და ნუთუ 3 წლის თავზე არ აქვთ ჯერ გეგმა, თუ როგორ დაიცვას საქართველომ საკუთარი საჰაერო სივრცე. როგორ, უზრუნველყოს, როგორ განავითაროს საკუთარი საარტილერიო, ქვედანაყოფები, როგორ შექმნას და განავითაროს ჯავშანსატრანსპორტო ტანკსაწინააღმდეგო ქვედანაყოფები, რას მელაპარაკებით, ბატონო პრეზიდენტო, როგორ შეიძლება თქვენ, თქვენ გამოსვლაში არ იყოთ ამ პრინციპების მიმართ კრიტიკული, თქვენ ხომ უმაღლესი მთავარსარდალი ბრძანდებით, არა, ამ ქვეყნის?! თქვენ მოგიწევთ გადაწყვეტილება და პასუხისმგებლობის აღება, როცა საქართველოში განახლდება კონფლიქტი და მერე გვიანი იქნება, როცა მოიკითხავთ, რომ არის თუ არა ეს გეგმა, არის თუ არა ეს ქვედანაყოფი, არის თუ არა შეიარაღებული ძალები, ამ გამოწვევებზე პასუხისმგებლობის, 2008 წელშიც არსებობდა გეგმა და იმ გეგმის თანახმად დღეს არსებობს ეს სახელმწიფო, რომ იცოდეთ (ტაში).....აქედან გამომდინარე, მე ვთხოვ ბატონ პრეზიდენტს, მე ვთხოვ ბატონ პრეზიდენტს, რაც არ უნდა იყოს უსიამოვნო თქვენთვის, უმრავლესობისთვის, მე ვთხოვ ბატონ პრეზიდენტს, არ ვიცი რამდენად მისაღები იქნება თქვენთვის თუ მომიწვევთ თქვენ ჯანელიძესთან ამ თემებზე სასაუბროდ. მე მხოლოდ და მხოლოდ კოლეგიალურად და არა რამე პოლიტიკური ნიშნით ან რაღაცის მოგების ნიშნით არ დავიწყებ იქ ამით ვაჭრობას და ჩემთვის სასურველი იქნება მოვისმინო თავდაცვის მინისტრის და თქვენი უშუალო საუბარი ამ თემებთან დაკავშირებით და ჩემი გარკვეული შეხედულებები გითხრათ იმ კარს მიღმა, რომლის თქმაც შეიძლება ამ ტრიბუნაზე ჩემთვის ცოტა რთული იყოს, იქიდან გამომდინარე, რომ ძალიან ბევრი ინფორმაცია არის საიდუმლოების შემცველი და ამ თემებზე საუბარი, რა თქმა უნდა, ყოველთვის ვნებს და ანგრევს საქართველოს უსაფრთხოებას და ზოგადად თავდაცვისუნარიანობას. აქედან გამომდინარე ვიყავით, ბატონო პრეზიდენტო, ძალიან დიდ პატივს გცემთ, დღევანდელი რეიტინგებიც არ შველის, რომ თქვენი რეიტინგი თანდათან მატულობს იქიდან გამომდინარე, რომ თქვენ ნელ-ნელა დააღწიეთ და აღწევთ თავს ივანიშვილის გავლენას და ვურჩევ მე დღევანდელ მთავრობასაც, რომ დააღწიოს ივანიშვილის გავლენას თავი და დარწმუნებული იყავით უმრავლესობაც, რომ მეტად წარმატებულები იქნებით და მეტად შეძლებთ ამ ....... მდგომარეობის გადალახვას და ამ სიდუხჭირის გადალახვას, უფრო დამოუკიდებლები თუ იქნებით. მჯერა მე ამისი, იმედი მაქვს, რომ ჩვენი უმაღლესი მთავარსარდალი თუ ასე ნიშანდობლივია, რომ შეიძლება მთავრობა არ ყოფილიყო აქ, მაგრამ უმაღლესი მთავარსარდლის მოხსენებას როცა არ ესწრება, ვთქვათ, თავდაცვის მინისტრი, ჩემთვის ეს არის ყოვლად მიუღებელი. არ ვიცი ვისთვის როგორ, მაგრამ ჩემთვის, პირადად, როგორც სამხედრო მოსამსახურისთვის, როგორც ამ ქვეყნის შეიარაღებული ძალების ერთ-ერთი რიგითი წევრი, ჩემთვის არის ყველაზე დიდი შეურაცხყოფა, როცა აქ როცა უმაღლესი მთავარ სარდალი გამოდის და აქცენტებს აკეთებს თავდაცვაზე, უსაფრთხოებაზე და არ არსებობს აქ პირი, რომელიც არის ამაზე პირდაპირი პასუხისმგებელი პირი, თავდაცვის მინისტრი არ იმყოფება აქ. ეს არის ყველაფრის შესატყვისი და ყველაფრის ნიშანი, რომ ამ ხელისუფლებას არ სურს და პირდაპირ ვიტყვი, რა ამ ხელისუფლების დრო უკვე ამოწურულია, ეს ხელისუფლება უნდა წავიდეს და მოვუწოდებ პრეზიდენტს, თქვენთან ერთად, უმრავლესობასთან ერთად მე, იმ არასამთავრობო ორგანიზაციებთან ერთად, მე იმ ექსპერტებთან ერთად შეარჩიონ მომავალი მთავრობის, კრიზისული მთავრობის ეგრეთწოდებული კადრები დააკომპლექტოს და გარდამავალ პერიოდში უხელმძღვანელოს დღევანდელ საქართველოს რათა კრიზისი იქნას დაძლეული და ქვეყანა მოემზადოს მომავალი არჩევნებისთვის იმისთვის, რომ საქართველოს მოსახლეობა გადაწყვეტს არჩევნების გზით ამ ქვეყნის მომავალ ბედს და ამ ქვეყნის მომავალი წინსვლის ბედს. დიდი მადლობა. (ტაში).
თავმჯდომარე. ბატონი გოჩა ენუქიძე. ფრაქცია „დამოუკიდებელი მაჟორიტარები ძლიერი რეგიონებისთვის“. შემდეგი ბატონი გოგი თოფაძე. გთხოვთ, ბატონო გოჩა.
გ.ენუქიძე. პრეზიდენტო, პატივცემულო კოლეგებო და მოწვეულო სტუმრებო. დღევანდელი გამოსვლით ჩვენი ფრაქციის „დამოუკიდებელი მაჟორიტარები ძლიერი რეგიონებისათვის“ სახელით, რომელიც სულ რამდენიმე თვის წინ არის შექმნილი, მინდა შევეხო ქვეყანაში მიმდინარე უმნიშვნელოვანეს საკითხებს და იმ ვითარებას, რაც ჩვენი ამომრჩევლების უმთავრეს პრობლემებს წარმოადგენს რეგიონებში. ქვეყნის მდგომარეობის უმნიშვნელოვანეს საკითხებზე საქართველოს პრეზიდენტის ყოველწლიური ანგარიში და მისი მოსმენა უმაღლეს საკანონმდებლო ორგანოში გახლავთ ჩვენი ქვეყნის ძირითადი კანონის კონსტიტუციის პატივისცემა. კოორდინირებული მუშაობის და თანამშრომლობის შედეგი, რაც უდავოდ დადებითი შეფასების ღირსია. პირველ რიგში, მოკლედ მინდა მოგახსენოთ ჩვენი ფრაქციის შექმნის მოტივების შესახებ. მთავარი და ძირითადი არის ის გარემოება, რომ ფრაქციაში გაერთიანებული, გაერთიანებულ დეპუტატებს გვაკავშირებს ერთიანი ხედვა და მიზანი, ძლიერი რეგიონების მხარდაჭერა, ხელშეწყობა და განვითარება. ვინაიდან გაგვაჩნდა მაღალი ნდობა მოსახლეობის მხრიდან, როგორც მაჟორიტარ დეპუტატებს და ვალდებულები ვიყავით შეგვესრულებინა მოსახლეობისათვის აღთქმული დაპირებები და ოპერატიულად გადაგვეჭრა არსებული პრობლემები კოორდინირებული და შედეგზე ორიენტირებული ურთიერთობა, უნდა გვქონოდა ხელისუფლების უმაღლეს ორგანოებთან. ხოლო რეგიონების მხარდაჭერა და განვითარების, განვითარება შეუძლებელია სახელისფლებო დონეზე მჭიდრო თანამშრომლობის და ხელშეწყობის გარეშე. ჩვენ გვაკისრია მაკავშირებელი რგოლის ფუნქცია ამომრჩევლებსა და ხელისუფლების სათანადო შტოს შორის, შესაბამისად ფრაქციის ჩამოყალიბების გადაწყვეტილება ეფუძნებოდა მოსახლეობის ინტერესების პრიორიტეტების, პრიორიტეტებად ქცევას. მინდა შევეხო გასულ წელს, ჩვენი ქვეყნისთვის მართლაც ისტორიულ მოვლენას, რომელიც ესოდენ საჭირო და დროული იყო ქვეყნის აღმავლობისა და პროგრესისათვის, კერძოდ, ვგულისხმობ ევროკავშირთან ასოცირების შეთანხმების ხელმოწერას. ამ ეტაპზე მიგვაჩნია, რომ აუცილებელია შეთანხმებით ნაკისრი ვალდებულებების გათავისება ცხოვრებაში გატარება და მოთხოვნის სტანდარტებთან მისადაგება. და რაც მთავარია მოქმედი კანონმდებლობის ამ მოთხოვნების შესაბამისობაში მოყვანა. საქართველოში დღესაც მიმდინარეობს სასამართლო რეფორმა, რომლის მიზანი გახლავთ ქვეყნის კონსტიტუციით გამტკიცებული ხელისუფლების შტოების დანაწილების პრინციპის რეალიზება და მათ შორის ბალანსის უზრუნველსაყოფად დამოუკიდებელი სასამართლო სისტემის ფორმირება. ახლახანს პარლამენტმა მიიღო მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება, რომელიც 10 წლის ვადითაა გამიზნული. ვგულისხმობ საქართველოს პრეზიდენტის მიერ უზენაეს სასამართლოს თავმჯდომარის თანამდებობაზე წარმოდგენილი კანდიდატურის ქალბატონი ნინო გვენეტაძის არჩევას. ჩვენმა ფრაქციამ ერთსულოვნად დაუჭირა მხარი ქალბატონი ნინოს კანდიდატურას, შესაბამისად გვაქვს დიდი იმედი და ღმა რწმენა იმისა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე გააკეთებს ყველაფერს იმისათვის, რომ ქართული მართლმსაჯულება იყოს სანდო, სამართლიანი, მიუკერძოებელი და რაც მთავარია ობიექტური. რადგან სამართლიანობას ვეხებით, ვიმედოვნებ, რომ ბოლო დროს მომხდარი გახმაურებული დანაშაულებები იქნება ობიექტურად და დროულად გამოძიებული და სამართლიანი სასამართლოს პირობებში პასუხი გაეცემა საზოგადოებაში არსებულ კითხვებს. მინდა მოკლედ შევეხო იმ საკითხებს, რომელიც მეტად აქტუალურია ფრაქციის მიერ წარმოდგენილ რეგიონებში, რომელთგან სამი მაღალმთიანი რეგიონია. მოგახსენებთ, რომ საქართველოს მაღალმთიან რეგიონებს ესაჭიროება სპეციფიური მიდგომა, მოქმედი საკანონმდებლო ბაზა და სწორი სახელმწიფოებრივი ხედვა. ახალ პროექტებზე ეგრეთწოდებული „მთის კანონზე“ მუშაობა დღესაც აქტიურად მიმდინარეობს, მუშაობის პროცესში ჩართული არიან სხვადასხვა სექტორის წარმომადგენლები, როგორც არასამთავრობო, ასევე სახელმწიფო სათანადო უფლებამოსილი ორგანოები, აღნიშნულ კანონპროექტთან დაკავშირებით დიდი ინტერესი და მოლოდინია მოსახლეობაში. ჩვენი ფრაქცია აქტიურად იქნება ჩართული აღნიშნული კანონპროექტის განხილვაში, განხილვის ყველა ეტაპზე მოამზადებს შესაბამის წინადადებას და შენიშვნებს. საბოლოოდ იმედია მივიღებთ კანონის ისეთ რედაქციას, რომლის ამოქმედება დადებითად აისახება მაღალმთიან რეგიონებში მცხოვრებ მოსახლეობაზე, რეგიონების სოციალურ ეკონომიკურ განვითარებაზე და რაც მთავარია გაამართლებს მოსახლეობის იმედს. კანონის მთავარი პრიორიტეტი მაღალმთიანი რეგიონებიდან მოსახლეობის მიგრაციის შეჩერება არის, ადგილობრივი ბიზნესის განვითარება, ხელშეწყობა და წახალისება უნდა იყოს, რაც თავისთავად უმუშევრობის დაძლევას შეუწყობს ხელს და ჯაჭვურად ბევრ სხვა პრობლემასაც მოაგვარებს. დღესდღეობით საქართველოში ათობით სოფელია მთლიანად დაცლილი. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური წელს გამოქვეყნებულ მოსახლეობის ბოლო საყოველთაო აღწერის შედეგებს გასული წლების სტასტისტიკის მონაცემებზე დაყრდნობით შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ წინა წლებთან შედარებით მოსალოდნელია მაღალმთიან რეგიონში მცხოვრები მოსახლეობის რაოდენობის შემცირება. მნიშვნელოვანია, რომ აღნიშნული კანონპროექტის შემუშავებისას და მაღალმთიანი რეგიონის სტატუსის მინიჭებისას არ ვიხელმძღვანელოთ მხოლოდ წამყვანი პარამეტრით, რომელიც განსაზღვრავს დასახლების ზღვის დონიდან გარკვეული სიმაღლეზე მდებარეობას. უდავოა, რომ ადგილი სიმაღლის ეგრეთწოდებული, ჰიპოსომეტრიული კრიტერიუმი მეტად მნიშვნელოვანია, მაგრამ მაღალმთიანი რეგიონის სტატუსის მინიჭებისას ასევე უნდა იყოს გათვალისწინებული სხვა არსებითი კრიტერიუმებიც, ამ მიზნებისათვის გამოდგება დემოგრაფიული მდგომარეობა დასაქმების მაჩვენებელი, აგროკლიმატური სიტუაცია, რელიეფი საინფორმაციო და სატრანსპორტო კომუნიკაციების მდგომარეობა და სხვა ფაქტორები მაღალმთიან რეგიონებს და სოფლებისთვის აქტუალურია ტურიზმის მდგრადი განვითარება და კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა. მიმზიდველი ტურისტული გარემოს შექმნა, ადგილობრივი კულტურული, ეთნოგრაფიული და ბუნებრივი ღირშესანიშნაობების შენარჩუნება. ასევე მნიშვნელოვანია ეკოსისტემის და მოსახლეობის ინტერესების გათვალისწინებით რაიონებში არსებული ჰიდრორესურსების შესწავლა, მცირე და საშუალო ჰესების აშენება, რეგიონების დამატებითი შემოსავლების უზრუნველყოფის მიზნით. აგრეთვე აუცილებელია ზამთარში რეგიონების მოსახლეობის საშეშე მერქნის უზრუნველყოფის მიზნით ბუნებრივი რესურსებით გონივრული სარგებლობისა და გარემოსდაცვითი საკითხების დარეგულირება, ტყის სარგებლობის ლიცენზირების გაცემის პროცესის დაჩქარება და გამარტივება, რათა მოსახლეობას კანონიერი გზით ჰქონდეს საშუალება გამოიყენოს უხვად არსებული ამ მიზნებისთვის გამოსადეგი საშეშე და სამასალე მერქანი. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში ეტაპობრივად და წარმატებით მიმდინარეობს გაზიფიცირების პროცესი, რომელიც დაიწყო ქალაქ ამბროლაურიდან მთლიანად დაფარა იგი, ხოლო მომავალში იგეგმება მიმდებარე სოფლების გაზიფიცირება. ეს პროექტი საკმაოდ მოცულობითია, რაც ჩემი აზრით უნდა განხორციელდეს სახელმწიფოსა და კერძო მიმწოდებელ კომპანიებს შორის ურთიერთთანამშრომლობით და მხარდაჭერით, რომელიც ეფექტურად ხორციელდება, რასაც სამწუხაროდ ვერ ვიტყვით სენაკის მუნიციპალიტეტის მაგალითზე, სადაც შეჩერებულია გაზიფიცირება, პროექტის დასრულებას ელოდება ათასობით აბონენტი, თუმცა იმედს ვიტოვებთ, რომ აღნიშნული საკითხი დროულად გადაწყდება და არსებული კომპანია საბოლოოდ შეასრულებს ნაკისრ ვალდებულებებს. კიდევ დიდხანს შემიძლია ვისაუბრო ამბროლაურის რაიონში განხორციელებულ უამრავ წარმატებულ პროექტებზე, რომელიც განხორციელდა ინფრასტრუქტურის, სოფლის მეურნეობის, ჯანდაცვის, განათლების, გარემოს დაცვისა და სხვა მიმართულებით, მაგრამ დღევანდელი შეხვედრის ფორმატიდან გამომდინარე, მხოლოდ ამით შემოვიფარგლები. ცნობილია, რომ საქართველო ბუნებრივი კატასტროფების სიხშირის მაღალი მაჩვენებლით ხასიათდება, რის გამოც ყოველწლიურად იზრდება სტიქიური მოვლენების შედეგად ეკომიგრანტების რაოდენობა. წლების განმავლობაში გადაუჭრელ პრობლემად იქცა მაღალმთიანი აჭარიდან სტიქიური უბედურების შედეგად საქართველოს სხვადასხვა რეგიონებში ჩასახლებულ ოჯახების რეგისტრაცია. მაღალმთიანი აჭარის კიდევ ერთ მნიშნელოვან საკითხს წარმოადგენს შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ბათუმი-ახალციხის საავტომობილო გზის, ხულო-გოდერძი-ადიგენის 53-კილომეტრიანი მონაკვეთი, რომელიც ამ ეტაპზე აუციელებელ სამშენებლო და სანებართვო პროცედურებს გადის და ელოდება ლოგიკურ დასასრულს. ჩვენი ფრაქციის კიდევ მრავალი მოსაზრება, ინიციატივა სრული და წინადადება გააჩნია, ზემოაღნიშნულ საკითხებთან დაკავშირებით განსაკუთრებით რეგიონების განვითარების კუთხით და სურვილი გვაქვს, ვითანამშრომლოთ ყველა სახელისუფლებო რგოლთან, ვინაიდან სახელმწიფოს უდიდესი მოვალეობა აკისრია თითოეული მოქალაქის წინაშე. დემოკრატიული სახელმწიფოს მშენებლობის მნიშვნელოვანი პარამეტრი ადამიანის უფლებების, მათი ეკონომიკური, სოციალური პირობების გაუმჯობესებაა. ბატონო პრეზიდენტო, ვიმედოვნებ, რომ მომავალ წელს თქ ვენი საგაზაფხულო სესიაზე გამოსვლის დროისთვის ქვეყანაში კიდევ უფრო მეტი ახალი და მნიშვნელოვანი პროექტი იქნება განხორციელებული და ბევრად უფრო ნაკლები პრობლემა იქნება ქვეყანაში.
და ბოლოს, მინდა ყველას თქვენთაგანს მადლობა გადავუხადო ყურადღებისათვის და წინასწარ მინდა მოგილოცოთ აღდგომის ბრწყინვალე დღესასწაული. გმადლობთ. (ტაში).
თავმჯდომარე. გმადლობთ. ბატონი გოგი თოფაძე. ფრაქცია „ქართული ოცნება-მრეწველები“, შემდეგი ბატონი ირაკლი ჩიქოვანი „თავისუფალი დემოკრატებიდან“.
გ.თოფაძე. ბატონო პრეზიდენტო, ბატონო თავმჯდომარევ, კოლეგებო. მინდა, ბატონო პრეზიდენტო, ალბათ, თქვენ უნდა მოემზადოთ ძალიან ბევრი კრიტიკული გამოსვლები იქნება არაობიექტური ჩვენი ოპონენტების მხრიდან, ძალიან ბევრი შეფასება, ალბათ, თქვენ ანალიზს მოითხოვს, ნუ დაავიწყდებათ ჩვენ კოლეგებს რა მდგომარეობაში ჩაიბარა ჩვენმა ხელისუფლებამ 2012 წელს ქვეყანა, რა პრობლემების წინაშე იდგა და ასეთი არაობიექტური შეფასებები ნამდვილად არ წაადგება ქვეყანას. მე დიდი მადლობა უნდა გითხრათ, ბატონო პრეზიდენტო, თქვენი ობიექტური შეფასებისათვის ჩვენი ეკონომიკური გუნდის მუშაობის თაობაზე, რა თქმა უნდა, იქნებოდა რაღაც შეიძლება მცირე დარღვევები, მაგრამ ის, რაც ამ გუნდმა ჩაატარა, ჩვენმა ეკონომიკის სამინისტრომ, ფინანსთა სამინისტრომ, ნამდვილად შესაფასებელია დადებითად და თქვენ ძალიან კარგად გაუსვით ამას ხაზი. რა შეიძლება ვთქვათ ამ მხრივ: ძალიან ბევრი მოყვანილი ციფრები ჩვენი ოპონენტების მიერ არ არის სწორი, არ შეესაბამება რეალობას, ბიზნესი ვითარდება, არავინ აღარ აყაჩაღებს ბიზნესმენს, არავინ არ ართმევს ქონებას, სამუშაო ადგილები გაიზარდა, განსაკუთრებულად კერძო სექტორში, რეალობა ისაა, რომ ყველანაირი ხელშეწყობა აქვს დღეს ბიზნესის განვითარებას, რამოდენიმე ფონდია შექმნილი, რომელიც მე მგონი უპრეცედენტოა, ეს არის „აწარმოე საქართველოში“, რომელიც უნიკალურ შანსს აძლევს ბიზნესის განვითარების მსურველებს, „პარტნიორთა ფონდი“ და ამ ყველაფერის შედეგად საქართველოში ძალიან ბევრი ულტრათანამედროვე საწარმო აშენდა, რომელსაც სამწუხაროდ ჩვენი მედია, ჩვენი პრესა რატომღაც იგნორირებს, ნუ, ამ თემაზე. ჩვენ, ალბათ, ცოტა მოგვიანებით ვილაპარაკებთ, მე მინდა გთხოვოთ თქვენ, თუ გექნებათ დრო და თუ შეძლებთ, ამდენიდან, ძალიან ბევრი საქმეების გადასაწყვეტად, გადასაწყვეტი გაქვთ, იქნება მოიცალოთ და მინდა, რომ თქვენ ნახოთ ის ობიექტები, რომელიც ამ პირობებში გაშენდა საქართველოში. ეს არ არის 10, 20, 30 უფრო მეტია, სამწუხაროდ, არავინ ამას არ უშუქებს, თქვენ ალბათ გაგიხარდებათ თუ ამ ობიექტებს ნახავთ. ეს ყველა, თითქმის სულყველა, აშენებულია აი ამ შეღავათიანი ფონდების დახმარებით და მათი გამოქვეყნება, მათი ნახვა ნებისმიერ ქართველს გაუხარდება, მაგრამ სამწუხაროდ რატომღაც ამაზე, ამით არ ინტერესდება ჩვენი მედია, ჩვენი წამყვანი ტელეარხები. სამწუხაროდ ისეთ საკითხებში აკრიტიკებენ ჩვენს ხელისუფლებას, რომელიც ხანდახან ირონიულ ღიმილს იწვევს, ლაპარაკია მაგალითად, სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის მუშაობაზე, გავიხსენოთ რა ხდებოდა მაგ დეპარტამენტში, გავიხსენოთ ის დაყაჩაღებული ბიზნესმენები, წართმეული ქონება, წვალება, ტანჯვა და დღეს რა უფლება გვაქვს ჩვენ ვაკრიტიკოთ ეს დეპარტამენტი, რომელიც ვთქვათ, დგება ფეხზე და ძალიან ბევრ სიკეთეს აკეთებს. არაერთ უცხოელთან გვილაპარაკია, რომელიც ამოწმებდა ამ დეპარტამენტს, ამ სამინისტროს და ყველა ცალსახად ლაპარაკობს, რომ რა თქმა უნდა, სრულიად მისაღები პირობებია ყველგან, მაგრამ მაინც გვაკრიტიკებენ. ვაკრიტიკებთ პროკურატურას, კი, ალბათ, არის იქ დასაფიქრებელი, რომ სამართლიანობის აღდგენა ძალიან დაგვიანდა და ალბათ დროა, რომ უფრო ოპერატიულად ვიმუშავოთ, მაგრამ ისიც გავითვალისწინოთ, რა პირობებში მუშაობენ, როგორ არის ის საქმეები, ის ჩვენებები გაუქმებული და ამ პირობებში მუშაობა უჭირთ, მაგრამ თუნდაც ბოლო ფაქტებზე ვილაპარაკებ, როგორ ოპერატიულად გაიხსნა რამოდენიმე ძალიან გახმაურებული მკვლელობა, სხვადასხვა დანაშაული, ამიტომ ასეთი ხელაღებით კრიტიკა არ შეეფერება სახელმწიფოს სტაბილიზაციას, ეს არის დესტრუქციული განცხადებები, რომელიც არ წაადგება ჩვენ ქვეყანას. რეალობაში ყველაფერი არის ძალიან დადებითად აი ამ დარგებში ვლაპარაკობ, აკრიტიკებენ ჯანდაცვის სამინისტროს, ნუ გავიხსენოთ რა იყო, საავადმყოფომდე კაცი ვერ მიდიოდა, დღეს პრაქტიკულად ყველა დაზღვეულია, ამან ბიუჯეტის ძალიან დიდი ნაწილი წაიღო, ეს ყველაფერი, ამას ყველაფერს ხალხი ხედავს და ასეთი განცხადებები, მე ვფიქრობ, რომ არაფერს სასიკეთოს ჩვენ ქვეყანას არ მოუტანს. მე მინდა ცოტა თქვენი ყურადღება, ბატონო პრეზიდენტო, გავაჩერო ამ ჩვენი ბეჭდვითი და ნუ სატელევიზიო რამოდენიმე არხის მუშაობაზე. როგორ მიგაჩნიათ თქვენ, ალბათ, თქვენ საღამოობით ხშირად უყურებთ ამ გადმოცემებს, გადაცემებს და აკვირდებით, რომ რამდენად არასწორად აშუქებენ რეალობას, რამდენად მიუღებელია ეს საზოგადოებისთვის. კი, საზოგადოება ხვდება, რომ ეს ყველაფერი არ შეესაბამება სინამდვილეს, მაგრამ შეიძლება, რომ მილიონობით ხალხი ჩავაყენოთ ამ მდგომარეობაში, ზოგი ვერც უყურებს სხვა არხს და რას უჩვენებენ, არც ერთი დადებითი, არც ერთი პოზიტიური, რაც გააკეთა ამ ხელისუფლებამ, აქ არ შუქდება. მარტო არის კრიტიკა უსაფუძვლო, უსამართლო და მე ვფიქრობ, რომ თქვენ, რომ რაღაცნაირად უფლებამოსილი კაცი ბრძანდებით ყველაფერში და იქნება ესაუბროთ ამათ, არ შეიძლება ესეთი განუწყვეტელი ლანძღვა იმ ხელისუფლების, რომელმაც უძიმეს მდგომარეობაში ჩაიბარა ქვეყანა და ნაბიჯ-ნაბიჯ მიდის წინ, რასაც რა თქმა უნდა, ბევრი ვერ ხედავს. თქვენ საოცარი ფრაზა ბრძანეთ, „ხელისუფლება ხალხს უსმენს“, - ეს იყო ძალიან დროული და კარგი ნათქვამი. საუბედუროდ ჩვენი მოსახლეობა, ალბათ ნახევარი საუკუნეა აი ამ ფუფუნებას ვერ იგრძნობდა, ალბათ 70-იან წლების მერე არც ერთ, არც ცენტრალურ კომიტეტის პირველ მდივანს, არც პრეზიდენტს, არც შემდეგ პოლიტიკურ პარტიებს, რომელიც მართავდნენ ქვეყანას, ამას იმათ ვერ ეტყოდით. დღეს ნამდვილად ხელისუფლება ზრუნავს ხალხზე, აკეთებს ძალიან ბევრს, რამაც უნდა გაიყვანოს ჩვენი ქვეყანა იმ დონეზე, როცა ჩვენ შეგვიძლია თავისუფლად ვილაპარკოთ, რომ ვართ განვითარებული, ცივილიზებული, დემოკრატიული ქვეყანა და ეს გეზი ჩვენი არ შეიცვლება. მე მინდა კიდევ რამოდენიმე ფაქტზე ვისაუბრო, რაც ჩვენი ხელისუფლების აი ამ წარმატებებს ხაზს გაუსვამს. მითხარით დარგი, ეს იქნება ენერგეტიკა, ეს იქნება ინფრასტრუქტურა, სადაც თუ გვინდა დავინახოთ, ძალიან ბევრს დაგანახებთ, ძალიან ბევრს ნახავთ. თუ გვინდა რომ ვაკრიტიკოთ, რომ არაფერი კეთდება, მაშინ ეს არის უსამართლობა. არავითარ შემთხვევაში ამაში ხალხი არ დაგეთანხმებათ. რამდენ სოფელში გავიყვანეთ გაზი, რამდენ სოფელში გავიდა ელექტროენერგია, რამდენი გესი შენდება საქართველოში, რა პერსპექტივა აქვს ამას, ენერგოუსაფრთხოებას, ეს ყველაფერი კომპლექტში როცა განიხილება, მაშინ ნამდვილად არავის აქვს უფლება დღეს აკრიტიკოს ჩვენი ხელისუფლება. მე უნდა გითხრათ, კიდევ ერთს შევეხები, პრესას. ბატონმა ბიძინა ივანიშვილმა პრემიერ-მინისტრი იყო მაშინ, განაცხადა, რომ პრესა თავისუფალია და ჩვენ არ ჩავერევით მაგაში. თავისუფალი, კი, ბატონო, თავისუფალია, მაგრამ რამდენად ობიექტურია, რამდენად მართალია, რამდენად არასწორ ინფორმაციას აწვდის მილიონობით მოსახლეობას, ეს, მე ვფიქრობ, ბატონო პრეზიდენტო, შეიძლება თქვენც ამ საკითხით დაინტერესდეთ და თქვენი ძალიან პრინციპული პოზიცია უთხრათ აი ამ ჩვენს მედიას, მედიის წარმომადგელებს. არავითარი ეფექტი მაგას არ აქვს, საზოგადოებამ ძალიან კარგად იცის რა იყო, რა გადახდათ მათ თავზე და რას ჰპირდება ხელისუფლება. დაიჯერეს ამ ხელისუფლების და უნდა დავარწმუნოთ კიდევ ის, რომ ის, რაც ნათქვამია, ის რაც ითქვა, ის ყველაფერი სრულდება. დღეს რომ თხოვთ, რომ ეკონომიკა 2 წელიწადში უნდა გაიზარდოს, განვითარდეს, მითხარით, ერთი ქვეყანა ავიღოთ მეორე მსოფლიო ომი, წამყვანი ევროპის ქვეყნები, 2 წელიწადში ეკონომიკა, რომელიც ვანგრიეთ 10, არა, შეიძლება 15-20 წელი, ის ვერაფრით ვერ აღდგება, ვერაფრით, მით უფრო ვართ დღეს სუსტი, შეიძლება სუსტი, შეიძლება არამდიდარი ქვეყანა და ამ სტრატეგიას, რომელსაც დღეს ისახავს ჩვენი ხელისუფლება, ნამდვილად დიდი პერსპექტივა აქვს. განაცხადა ბატონმა ბიძინა ივანიშვილმა, პირველ ორ წელიწადს ეფექტს ვერ მივიღებთ, მაგრამ მესამე და მეოთხე წელს თქვენ ნახავთ რა ქვეყანას დაგახვედრებთ, ნახავს ხალხი, რამდენად მისაღებია ეს ხელისუფლება და რამდენად მიუღებელი ის 9 წელი, რომელმაც საქართველო ამ მდგომარეობამდე მიიყვანა, დიდი მადლობა.
თავმჯდომარე. ბატონი ირაკლი ჩიქოვანი, ფრაქცია „თავისუფალი დემოკრატები“, შემდეგი ბატონი ვახტანგიშვილი. კოლეგებო, ადგილები დავიკავოთ და ისე მოვუსმინოთ სხვებს. დავიკავოთ ადგილები.
ი.ჩიქოვანი. მოგესალმებით, ბატონო პრეზიდენტო, ბატონო თავმჯდომარევ, კოლეგებო, პატივცემულო სტუმრებო. პირველ რიგში, ბატონო პრეზიდენტო, მინდა დიდი მადლობა გადაგიხადოთ თქვენი მკაფიო პოზიციისთვის, თქვენი შეფასებებისთვის, რომელიც ნამდვილად ობიექტურია და ნამდვილად არ ითვალისწინებდა არც ზედმეტ კრიტიკას ან ვინმეს წაქეზებას. დღეს ჩვენ გვიწევს საუბარი საქართველოში შექმნილი ახალი პოლიტიკური რეალობის და მძიმე ეკონომიკური ვითარების პირობებში. პოლიტიკური პროცესების განვითარების თვალსაზრისით, ბოლო პერიოდში განვითარებული მოვლენების გათვალისწინებით, საქართველოს პოლიტიკური რეალობა აღარ არის ორპოლუსიანი და ეს ორი პოლუსი ვეღარ შეძლებს საზოგადოების მხარდაჭერის მონოპოლიზაციას ერთმანეთის „მტრის ხატის“ შექმნის გზით. უმრავლესობაშია „ქართული ოცნება“, რომელსაც ხალხმა მხარი დაუჭირა, გასცა ნდობის მაღალი კრედიტი, მაგრამ არა უპირობოდ. სამწუხაროდ „ქართულმა ოცნებამ“ ვერ გაითვალისწინა წარსულის მწარე მაგალითები და დიდი და მოზღვავებული ჭარბი ნდობა, როგორც საკუთარი, ასევე საკუთარი ლიდერის, ბატონი ბიძინა ივანიშვილის დიდი ნაწილი გაფლანგა. ნდობა, რომელიც მიზნად ისახავდა არა კონკრეტული პირების ან პირთა წრის, არამედ კონკრეტული მმართველობის ფორმის მოსპობას და მოშლას. ფართო ეკონომიკურმა კრიზისმა ყველა ოჯახში შეაღწია და ამის მიზეზად მხოლოდ რეგიონში არსებული ვითარების მოყვანა საკმაოდ გრძელ, რთულ პირობებში ამყოფებს საზოგადოებას. სტაბილურობის სახელით ქვეყნის ევროპული და ევროატლანტიკური პერსპექტივის კითხვის ნიშნის ქვეშ დასმა, რაც ძალიან ჰგავს „ნაციონალური მოძრაობის“ მხრიდან სტაბილურობის სახელით დემოკრატიის შეზღუდვას, მიგვიყვანა იქამდე, რომ ხელისუფლებას არაფერი დარჩენია გარდა იმისა, რომ „ნაციონალური მოძრაობის“ მობრუნების შიშით შეაკავოს საზოგადოებაში სწრაფად დაგროვილი მის მიმართ რისხვა. პარლამენტშია ნაცმოძრაობა, რომელსაც მისი მმართველობის პერიოდში დაშვებული მძიმე შეცდომების გამო საზოგადოებამ გამოუტანა განაჩენი და გასწირა დამარცხებისათვის. მიუხედავად იმისა, რომ იგი საკუთარი პოლიტიკური კაპიტალის დაგროვებას მოქმედი ხელისუფლების შეცდომებზე ცდილობს, უნდა ვთქვათ, რომ ეს შეცდომები საკმაოდ ბევრია, „ნაციონალური მოძრაობის“ არგუმენტები და წინადადებები მოკლებულია სიმტკიცეს და სანდოობას. საზოგადოებას აქვს პოზიტიური სიახლე, ოცნებას და ნაცმოძრაობას შორის ერთმანეთზე ზრუნვით გაჟღენთილი პროცესების ფონზე გამოიკვეთა ალტერნატიული ძალა - „თავისუფალი დემოკრატები“, რომელმაც თავისი საქმით და მიღებული შედეგებით, არაერთხელ, როგორც ოპოზიციაში, ასე ხელისუფლებაში ყოფნის დროს, დაამტკიცა, რომ შეუძლია პასუხისმგებლობის აღებაც და შედეგების დადებაც: ძალა, რომლის უმთავრეს ღირებულებას წარმოადგენს ადამიანი და მისი თავისუფლება; ძალა, რომელსაც ჰყავს მკაფიოდ გამოკვეთილი მხარდამჭერები და ჰყავს უდიდეს ზრდის პოტენცია; ძალა, რომლის გარეშეც ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკურ პროცესებში გადაწყვეტილებები ვერ მიიღება; ძალა, რომელიც ორიენტირებულია მომავალზე და არა კინკლაობაზე, მშენებლობაზე და არა ნგრევაზე, ოპონირებაზე და არა მტრობაზე.
ბატონო პრეზიდენტო, საქართველოს ეკონომიკა სერიოზული გამოწვევების წინაშე დგას. ქვეყანა სავალუტო კრიზისს განიცდის, რაც ქვეყნის ეკონომიკური სტაგნაციის წინაპირობაა. ამ სიმწვავის ეკონომიკური პრობლემები საქართველოს ბოლოს 2008 წლის ომის შედეგად დაუდგა. მაშინ საერთაშორისო პარტნიორების და დონორების გულუხვმა მხარდაჭერამ ჩვენი ქვეყანა უზრუნველყო ეკონომიკური... გადარჩენაზე. დღეს კვლავ რეგიონში მიმდინარე ომმა დაამძიმა ჩვენი ეკონომიკური მდგომარეობა, თუმცა რაც არ უნდა ვისაუბროთ გარე ფაქტორებზე, არც არაფერი გაკეთებულა იმისათვის, რომ ისინი შეძლებისდაგვარად შიდა ფაქტორებით დაგვებალანსებინა. სამწუხაროდ ხელისუფლება ვერ უმკლავდება ქვეყნის წინაშე არსებულ ეკონომიკურ გამოწვევებს, ვერ აყალიბებს სრულყოფილ დეტალურ გეგმას და მხოლოდ ზოგადი საუბრებით იფარგლება, თუმცა სამართლიანობისათვის უნდა აღინიშნოს, რომ ის, რაზეც საუბრობდა მთავრობის გუნდის ერთ-ერთი წარმომადგენელი რამოდენიმე კვირის წინ საქართველოს პარლამენტში, სწორი მიმართულებით ფიქრის და აზროვნების მკაფიო დემონსტრირებაა, მაგრამ ასეთი საუბრები საზოგადოებისთვის აშკარად არასაკმარისია და ითხოვს გადაუდებელ მოქმედებას. კერძოდ, დონორებთან საუბარს, ძველი და ახალი ინფრასტრუქტურული პროექტების შეუფერხებელ განხორციელებას, ინვესტორებთან ჩასვლას, მათთან 24-საათიან მუშაობას და ეს არ ეხება მხოლოდ კონკრეტულ მინისტრებს ეს ... მთავრობას, მათთან მუშაობას სჭირდება გუნდური მიდგომა. სამწუხაროდ მათი მხრიდან ჩვენ ვერც ამის და ვერც შესაძლებლობას ვხედავთ. დაანონსებული ლარის კურსის საზაფხულო გამყარება, მხოლოდ ტურისტების ნაკადის ბუნებრივი ზრდის ამარად რჩება და თუ ამ პროცესს არ წამოესწრო შეგნებული კონკრეტული მოქმედებები, საშემოდგომოდ ჩვენი ქვეყნის მოსახლეობა სავალუტო კრიზისის კიდევ ერთი ტალღის წინაშე შეიძლება დადგეს.
ბატონო პრეზიდენტო, თქვენ ისაუბრეთ ინსტიტუციურ სტაბილურობაზე, ქვეყნის მართვისათვის გამართული მექანიზმების არსებობის აუცილებლობაზე, თანამედროვე მსოფლიოს ისტორია არ იცნობს წარმატებული არაფორმალური მმართველობის მაგალითებს, ან როგორ შეიძლება იცნობდეს, ამგვარი ფორმა საფუძველშივე ეწინააღმდეგება დემოკრატიის პრინციპებს და შლის ქვეყნის დემოკრატიული მმართველობისათვის აუცილებელ ანგარიშვალდებულებას ხელისუფლებისა და მის ამომრჩეველ საზოგადოებას შორის. შედეგად ვიღებთ ხელისუფლებას, რომელიც ანგარიშვალდებულია არა ხალხთან, არამედ სხვასთან და მმართველობას, რომელსაც საერთოდ არანაირი პასუხისმგებლობა არ გააჩნია. საბოლოო ჯამში კი, ჩვენი მოქალაქეები და ამომრჩევლები რჩებიან იმედგაცრუებულები. სახელმწიფო ინსტიტუტების მდგრადობა სახელმწიფოს აუცილებელი ელემენტია, გადაწყვეტილების მიღების სამართლებრივად გაწერილი და პოლიტიკურად ადეკვატური სისტემა აუცილებელი პირობაა სახელმწიფოს ნორმალური ფუნქციონირებისათვის. ასეთი სისტემის არარსებობის შემთხვევაში სახელმწიფო ან არ მიდის კრიზისამდე, ან ასეთ შემთხვევაში, ეს იქნება ეკონომიკური თუ პოლიტიკური, მზად არის მოქნილი და სწრაფი გადაწყვეტილებები მიიღოს. დღეს საქართველოში აღმასრულებელი ხელისუფლების ვერტიკალი აღრეულია. ნაწილი ამ არეულობაში წლების განმავლობაში „ნაციონალური მოძრაობის“ მიერ საკუთარ თავზე მორგებული კონსტიტუციაზე მოდის, თუმცა უდიდესი ნაწილი არსებული პროცედურების უგულებელყოფაზე. მოქმედი ხელისუფლებისათვის დამახასიათებელი გახდა ხელისუფლების კონცენტრაცია ერთ ცენტრში, რაც ხელისუფლების ჰორიზონტალური დანაწილების შესაძლებლობას აბსოლუტურად სპობს და შესაბამისად პასუხისმგებლობის აღრევის შედეგად გვყავს უფლებაშეკვეცილი მინისტრები თუ სამინისტროები. ცნობილი ფრაზის არ იყოს, „რა საჭიროა ორი სათაური“, - ამ შემთხვევაში რა საჭიროა ორი საბჭო, ორი კომისია, თუ ნებისმიერი სხვა დასახელების სათათბირო ორგანო, რომელსაც ისედაც ჰყავს სამინისტროები, ჰყავს მინისტრთა კაბინეტი, რომელიც კოორდინაციისათვის აუცილებელი და ერთადერთი სწორი ადგილია. აქვე არ შემიძლია რომ არ აღინიშნოს ცენტრალური ხელისუფლების ლტოლვა ძალაუფლების კონცენტრაციისაკენ, ადგილობრივ თვითმმართველობაზეც ნეგატიურად აისახა. დასაწყისში კეთილი ზრახვებით ჩაფიქრებული რეფორმა და დეცენტალიზაცია ქაღალდზე დარჩა და თვითმმართველობებმა პრაქტიკულად მხოლოდ კოსმეტიკური ცვლილება თუ განიცადეს, არადა ყველას კარგად გვესმის, რომ ძლიერი ადგილობრივი თვითმმართველობა, ძლიერი და ერთიანი სახელმწიფოს გარანტიაა.
ბატონო პრეზიდენტო, თვითმმართველობის რეფორმასთან ერთად, ამ ხელისუფლებას საზოგადოების წინაშე პროკურატურისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს რეფორმა ადევს ვალად, „თავისუფალმა დემოკრატებმა“ ჯერ კიდევ 2010 წლის დასაწყისში წარვადგინეთ შინაგან საქმეთა სამინისტროს რეფორმირების და პოლიციის დეპოლიტიზაციის აუცილებელი ხედვები, ზუსტად ეს პრინციპები დაედო საფუძვლად საერთო კოალიციურ ხედვას. „თავისუფალი დემოკრატების“ ხედვით აუცილებელია შინაგან საქმეთა სამინისტროს სრული რეორგანიზაცია, დამოუკიდებელი პოლიციისა და უშიშროების სამსახურების შექმნა, რომლებზეც სამოქალაქო და საზოგადოებრივი ზედამხედველობის მკაფიო მექანიზმები და მკაცრი მექანიზმები იქმნება. ამის გარეშე შეუძლებელია სამართლებრივი სახელმწიფოს მშენებლობა. მართალია ზოგადი კონსტიტუციური მოთხოვნის მიხედვით პროკურატურა შედის იუსტიციის სამინისტროს სისტემაში და მისი საქმიანობის საერთო ზედამხედველობას უზრუნველყოფს იუსტიციის მინისტრი, მაგრამ „პროკურატურის შესახებ“ კანონი იმგვარად არ ... უწყების საქმიანობას, რომ მასზე სამ... ზედამხედველობა მხოლოდ ზოგადად არ დარჩეს და ეს იყოს ეფექტიანი. ქვეყანაში სამართლიანობის აღდგენა კოალიცია „ქართული ოცნების“ ერთ-ერთ უმთავრეს წინასაარჩევნო დაპირებას წარმოადგენდა. 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს, „თავისუფალი დემოკრატები“, როგორც არჩევნების პერიოდში, აღნიშნული კოალიციის წევრი, ისე ამჟამად დამოუკიდებელი პოლიტიკური ძალა, სრულად ვგრძნობთ პასუხისმგებლობას საზოგადოების წინაშე ქვეყანაში სამართლიანობის აღდგენის საკითხთან დაკავშირებით. ამავდროულად კარგად გვესმის, რომ სამართლიანობის სახელით განხორციელებული ყოველი მოქმედება, საზოგადოებისთვის სანდო და მისაღები უნდა იყოს, რისი მიღწევაც შეუძლებელია ამ მოქმედებების მკაცრად რეგლამენტირებისა და გამჭვირვალობის გარეშე. დღეისათვის ზუსტად ეს რეფორმები წარმოადგენს მთავარ საკითხს, ევროპულ და ევროატლანტიკურ ინტეგრაციულ პროცესებში, ამ რეფორმების დროული და ეფექტური განხორციელების გარეშე წარმოაუდგენელია რაიმე ფორმის პროგრესის მიღწევა.
ბატონო პრეზიდენტო, მისასალმებელია თქვნი მიდგომა უზენაესი სასამართლოს კანდიდატურის შერჩევის საკითხთან მიმართებაში, მიუხედავად იმისა, რომ კონსტიტუცია და ორგანული კანონი თქვენ შეუზღუდავ დისკრეციას განიჭებთ უზენაესი სასამართლოს კანდიდატურის დასახელების საკითხში, თქვენ უზრუნველყავით ღია და გამჭვირვალე კონსულტაციები და ქვეყანაში არსებული სხვადასხვა პოლიტიკური ძალები თუ სამოქალაქო სექტორი ჩართეთ ამ პროცესში, რამაც ერთიორად გაზარდა ნდობა ამ ინსტიტუტის მიმართ.
ბატონო პრეზიდენტო, ჩვენთვის, „თავისუფლი დემოკრატებისთვის“, ამოსავალი წერტილი ქვეყნის სწორი და ეფექტიანი ვითარებაა. აქედან გამომდინარე, მიუხედავად არსებული ხელისუფლების მიმართ უნდობლობისა, ჩვენ მზად ვართ გვერდში დავუდგეთ საქართველოს მთავრობას ისეთი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი საკითხების სწორად წარმართვაში, როგორიც არის საქართველოს ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაცია და ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის ამაღლება. ნიშანდობლივია, რომ მას შემდეგ, რაც „თავისუფალმა დემოკრატებმა“ დავტოვეთ კოალიცია, აქ მსხდომმა კოლეგებმა, უმრავლესობის წარმომადგენლებმა და ხელისუფლების ზოგიერთმა წარმომადგენლებმა ღიად დაიწყეს ქვეყნის ნატოში გაწევრიანების საკითხის ლეგიტიმურობის კითხვის ნიშნის ქვეშ დაყენება. მივმართავ მთავრობას და კოალიციაში შემავალ თითოეულ პარტიას და სუბიექტს, ასეთი განცხადებების დრო დღეს ნამდვილად არ არის, მოსახლეობის აბსოლუტური უმრავლესობისათვის საქართველოს ევროატლანტიკური მისწრაფება და ეს მომავალი ქვეყნის უსაფრთხო განვითარების ერთადერთი და ბუნებრივი არჩევანია.
ბატონო პრეზიდენტო, ჩვენ ყველამ ერთად ხელიდან არ გავუშვათ ისტორიული შანსი და, ხაზს ვუსვამ, ისტორიული შანსი, რომელიც დღეს საქართველოს აქვს, როგორც ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის ამაღლების, ასევე ევროატლანტიკური ინტეგრაციის გზაზე. ნატოსთან თანამშრომლობის არსებითი პაკეტის დროულ და ეფექტიან შესრულებაზე, დამოკიდებულია არა მხოლოდ ჩვენი თავსებადობის ზრდა ნატოსთან და ქვეყნის უსაფრთხოების ზრდა, არამედ გადაიდგმება თუ არა შემდეგი ნაბიჯი ნატოში ინტეგრაციის გზაზე, ეს იქნება წლის ბოლოს თუ შემდგომ სამიტზე. ორ თვეში ჩატარდება რიგის სამიტი, სადაც ქართველმა ხალხმა უნდა მიიღოს ევროპული პერსპექტივა და უვიზო მიმოსვლა ევროკავშირთან. მოვუწოდებთ ხელისუფლებას და უმრავლესობას, ხელიდან არ გაუშვან ეს სტრატეგიული მომენტი და არ დაუკარგონ შესაძლებლობა საქართველოს კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადადგას ევროპულ ოჯახში დაბრუნებისკენ. ასოცირების ხელშეკრულების სწრაფი და ეფექტიანი იმპლემენტაცია არ არის მხოლოდ პოლიტიკური მიზანი, ეს ხელშეკრულება რეალური საფუძველია საქართველოში ურყევი, დემოკრატიული ინსტიტუტების შესაქმნელად, ხოლო თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების სრულფასოვანი გამოყენება ქვეყნის ეკონომიკური მდგრადობის და დამოუკიდებლობის რეალური გარანტიაა.
ბატონო პრეზიდენტო, საქართველოში მოქმედებს ფაქტობრივად ერთპარტიული პარლამენტი, რომელიც მცირერიცხოვანი მმართველი პოლიტიკური გუნდის ნების მორჩილი აღმასრულებელია. ამის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია უსამართლო საარჩევნო სისტემა. აუცილებელია ისეთი საარჩევნო სისტემის შემოღება, რომელიც მოგვცემს ამომრჩეველთა ნების შესატყვისი შედეგების მიღებისა და შესაბამისად ქვეყანაში მოქმედი ძირითადი პოლტიკური პარტიების და ძალების პარლამენტში წარმოდგენის შესაძლებლობას. რაოდენ ირონიულიც არ უნდა იყოს, ამ სიტყვებს სრულად დაეთანხმებოდა „ნაციონალური მოძრაობა“, მაგრამ ეს სიტყვები მათი არ არის, ბატონო პრეზიდენტო, ბატონო პარლამენტის თავმჯდომარევ, ეს არის პოლიტიკური კოალიცია „ქართული ოცნების“ პოზიცია და ამონარიდი 2012 წლის წინა საარჩევნო პროგრამიდან. ისმის კითხვა, უერთგულებს თუ არა ამ დანაპირებს ხელისუფლება, იმისათვის რომ საქართველო რეალურ დემოკრატიად იქცეს, საჭიროა გაიმართოს დემოკრატიის განხორციელების ერთადერთი ინსტრუმენტი - არჩევნები. ქართველმა ხალხმა დაიჯერა, რომ საარჩევნო ბიულეტენი ტყვიაზე უფრო ძლიერია, ახლა დროა ამ ბიულეტენს ადეკვატური ფასი დავადოთ. ყველას კარგად ესმის, რომ მოქმედი სისტემა მანკიერია და ამ სისტემის ნაკლოვანებებზე მე აქ საუბარს არ დავიწყებ, აბსოლუტურად ყველასთან გვაქვს ამ თემაზე ნასაუბრალი, ძალიან ბევრი დოკუმენტია, რომელსაც ჩვენ ერთად ხელი მოვაწერეთ. ზოგიერთი თქვენგანი ამ სისტემის გამო შიმშილობდა კიდევაც, მაგრამ, პატივცემულო კოლეგებო, ახლა მთავარია რას გააკეთებს ხელსიუფლება, ანუ რას გააკეთებთ თქვენ.
ბატონო თავმჯდომარევ, კოლეგებო, საქართველოს პრეზიდენტის, სახელმწიფოს მეთაურის წინაშე, რომელიც არის ქვეყნის ერთიანობის და ეროვნული დამოუკიდებლობის გარანტი, „თავისუფალი დემოკრატები“ გთავაზობთ არჩევანს, მზად ხართ თუ არა გააკეთოთ ისეთი რამ, რაც ამ ხელისუფლებას შეიყვანს ისტორიაში თუ დარჩებით „ნაციონალური მოძრაობის“ მიერ მოგონილი მანკიერი სისტემის ამოფარებულები. მაგრამ ერთი ძველი ჭეშმარიტება ყველას კარგად უნდა გვახსოვდეს, - გაცილებით მეტნი არიან ისინი, ვისაც ძალუძს გამარჯვება, ვიდრე ისინი, ვინც კარგად იცის თუ როგორ უნდა გამოიყენოს ეს ძალაუფლება. დიდი მადლობა.
თავმჯდომარე. ბატონი სოსო ვახტანგიშვილი. ფრაქცია „ქართული ოცნება“, ეროვნული ფორუმი. შემდეგი ბატონი ბობოხიძე.
გ.სანიკიძე. მოგესალმებით, ბატონო პრეზიდენტო, ბატონო თავმჯდომარევ, პატივცემულო კოლეგებო, მივესალმები სტუმრებს, დამსწრე საზოგადოებას, ჩვენს მოსახლეობას, რომელიც გვიყურებს ამჟამად ტელევიზიის საშუალებით. მე მინდა გითხრათ, ბატონო პრეზიდენტო, რომ თქვენს გამოსვლაში იყო ძალიან ბევრი საინტერესო წინადადებები, ძალიან ბევრი საინტერესო მოსაზრებები, ბევრი მათგანი თანხვედრაში არის ჩვენი ფრაქციის „ეროვნული ფორუმის“ შეხედულებებთან. საინტერესო იყო შსს-ს რეფორმირების საკითხი, საინტერესოა ასევე საარჩევნო სისტემასთან დაკავშირებული საკითხები, მაგრამ ძალიან განსაკუთრებით მინდა აღვნიშნო ის პროცესი, რომელიც საქართველოს პრეზიდენტმა მაქსიმალურად ობიექტურად და გამჭვირვალედ წარმართა უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის არჩევასთან დაკავშირებით. ვგულისხმობ იმას, რომ პრეზიდენტმა ყველა დაინტერესებულ მხარეს, პარტიებს, არასამთავრობო ორგანიზაციებს, კერძო პირებს მისცა საშუალება გამხდარიყვნენ უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის კანდიდატის შერჩევის, შესარჩევი კონკურსის უშუალო მონაწილენი და წარმოადგინეს მათთვის სასურველი კანდიდატები. აღნიშნულმა პროცესმა დადებითი გამოხმაურება ჰპოვა საზოგადოებასა და პოლიტიკურ წრეებში და დასახელებული კანდიდატების შესახებ წარიმართა საჯარო მსჯელობა და პოლემიკა. აღსანიშნავია, რომ მოქმედი კანონმდებლობით პრეზიდენტს არ ევალებოდა შერჩევის პროცესის საჯაროობის ამ ხარისხით წარმართვა, თუმცა გაითვალისწინა რა საკითხის მიმართ არსებული მაღალი ინტერესი, იგი ფართო საზოგადოების მსჯელობის საგნად აქცია.
რატომ შევეხე ამ საკითხს და მინდა ახლა პირდაპირ მივმართო ქალბატონ ნინოს, კიდევ ერთხელ მივულოცო ამ ტრიბუნიდან. მიუხედავად იმისა, რომ ქალბატონ ნინოსთან უშუალოდ ჩვენ ფრაქციას არ ჰქონია შეხვედრა, ჩვენ დარწმუნებული ვართ, რომ ქალბატონი ნინო განახორციელებს უამრავ რეფორმას მართლმსაჯულების სისტემაში, ვინაიდან ეს სისტემა ნამდვილად საჭიროებს რეფორმირებას და გამომდინარე იქიდან, რომ სტატისტიკის სამსახურის მიერ დამუშვებული ინფორმაცია ნათლად ადასტურებს იმას, რომ „ნაცინალური მოძრაობის“ მმართველობის პერიოდში სასამართლო მართლაც ნოტარიუსის ფუნქციას ასრულებდა და მისი უფლებამოსილება მხოლოდ პროკურატურის მიერ ბრალდებულის მიმართ წაყენებული ბრალდების დამოწმებით შემოიფარგლებოდა, ამაზე მეტყველებს გამამტყუნებელი განაჩენების პროცენტული რაოდენობა, რომელიც 2004 წლიდან 2010 წლის ჩათვლით მუდმივად 99%-ს აღემატებოდა, ამ მხრივ განსაკუთრებით საგანგაშო იყო 2007 წელი, როდესაც გამამტყუნებელი განაჩენის ხვედრითმა წილმა 99,9% შეადგინა, მარტივ ენაზე რომ ვთქვათ, ყოველ 1000 განსასჯელზე მხოლოდ 1 გამამართლებელი განაჩენი იყო გამოტანილი. ბუნებრივია, ეს ამას არ იმსახურებს ჩვენი საზოგადოება, არ იმსახურებდა და მიმაჩნია, რომ სწორი იქნება, თუკი აბსოლუტურად გამჭვირვალედ, მოსამართლის აბსოლუტური თავისუფლების უზრუნველყოფით იქნება რეფორმირებული ჩვენი სამართლებრივი სისტემა და მართლმსაჯულება მთლიანობაში.
არ შემიძლია არ შევეხო პენიტენციალურ სისტემაში არსებულ ვითარებას. ცნობილია, რომ წარმატებული დემოკრატიული ქვეყნის პროფილის მნიშვნელოვან ფაქტორს, თავისუფლებააღკვეთილი პირების ჯანმრთელობის მდგომარეობა წარმოადგენს, ხოლო ტუბერკულოზის გავრცელების მაჩვენებელი კი ერთ-ერთი წამყვანი ინდიკატორი არის. წინა ხელისუფლების მმართველობის დროს პენიტენციალურ სისტემაში ტუბერკულოზის მდგომარეობის მკვეთი გაურესების შესახებ არაერთი ფაქტია ცნობილი, რაც არაერთგზის აისახა სერიოზულ საერთაშორისო სამედიცინო უფლებადაცვით პერიოდულ გამოცემებში. პატიმართა სიმრავლემ ეპიდემიოლოგიური სიტუაციის შეგნებულმა თუ შეუგნებელმა უკონტროლობამ 2006-2011 წლებში დრამატულად გაზარდა ტუბერკულოზის წამლებისადმი მდგრადი და ზემდგრადი ფორმების რაოდენობა. ეს ის ფორმებია, რომელთა განკურნების რესურსი შეზღუდულია და სამწუხაროდ, მაღალია სიკვდილიანობის მაჩვენებელი. შექმნილ ვითარებაში პენიტენციალური სისტემა ასრულებდა ტუბერკულოზის ქვეყანაში გავრცელების უმთავრეს წყაროს. ექსპერტთა აზრით, ამის და ჯანდაცვის სისტემაში წარმოებული ექსპერიმენტების გამო საქართველო არის წამლებისადმი მდრადი ტუბერკულოზის მაღალი ტვირთის მქონე მსოფლიოს 20-ქვეყანას შორის. ჩვენი ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ პენიტენციალურ სისტემაში ვითარება რადიკალურად იცვლება, რაზეც მეტყველებს სტატისტიკა არაერთ საერთაშორისო მისიის ანგარიშში და პუბლიკაცია, თუმცა საზოგადოებაში ამ პრობლემის მოწესრიგებას არაერთი წელი დასჭირდება. აქვე მინდა აღვნიშნო, რომ ჯანდაცვის რეფორმა, რომელიც წარმატებით მიმდინარეობს და ხორციელდება საქართველოში, პენიტენციალურ სისტემაშიც შეაღწია. ტუბერკულოზთან დაკავშირებით მოგახსენეთ, ასევე მინდა ც ჰეპატიტთან დაკავშირებით მოგახსენოთ და ერთი საინტერესო დეტალი აღვნიშნო ამასთან დაკავშირებით, რომ 10-ზე მეტმა პატიმარმა უარი განაცხადა ვადაზე ადრე გათავისუფლებაზე იმ მოტივაციით, რომ სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში უფასო არის „ც“ ჰეპატიტით მკურნალობა. ვფიქრობ, რომ წინა ხელისუფლებისგან განსხვავებით თუ როგორ ექცეოდნენ პატიმრებს ციხეებში, არსებითი განსხვავება გახლავთ ის, რომ მაშინ ციხეში შესვლა, ბუნებრივია, არც არავის ეხალისებოდა, არც ახლა, მაგრამ იქიდან გამოსვლაზე 10-ზე მეტმა პატიმარმა უარი განაცხადა.
ბატონო პრეზიდენტო, თქვენს გამოსვლაში მე, პირადად, განსაკუთრებული მნიშვნელობა მივანიჭე თქვენს ერთ პოზიციას, რომელიც ეხება ერთიანი, გლობალური ხედვის, საზოგადოებისა და პოლიტიკურ ჯგუფებს შორის აი ამ ხედვაზე შეთანხმების ჩამოყალიბებას და მინდა გითხრათ ის გარემოება, რომ დღეს არის 31 მარტი და 24 წლის წინ 31 მარტს ჩატარებულმა რეფერენდუმმა დაგვანახა ის, რომ ქართველი ხალხი, მათ შორის, აფხაზებთან და ოსებთან ერთად გამოთქვამდა სურვილს, რომ ის გამხდარიყო ცალკე, დამოუკიდებელი სახელმწიფო. მაშინ იყო ეს ყველაზე დიდი ზეამოცანა და ეს ზეამოცანა ქართველებმა, ოსებმა და აფხაზებმა გადავჭერით ერთად, მაგრამ ვერ მოჰყვა ამას განვითარება, ვინაიდან მეორე ამოცანა, რომელიც უნდა გადაგვეჭრა ერთად, სახელმწიფოს ფუნქციის განსაზღვრა, სწორედ აი ამ საკითხში ჩვენ ვერ ჩამოვყალიბდით თუ როგორ უნდა მოგვეღწია ამისათვის. ჩვენ ხშირად გევშლება ხოლმე ევროპული ფასეულობები, როგორც მიზანი და საშუალება. რა თქმა უნდა, ევროპული ფასეულობები არის საშუალება იმ მიზნის მისაღწევად, რასაც ქართული სახელმწიფოს ფუნქციის განსაზღვრა ჰქვია და აი ამ საკითხზე უნდა მოხდეს გლობარული შეთანხმება სწორედაც იმ პოლიტიკურ ჯგუფებს შორის, რომელიც საქართველოში არის და ფუნქციონირებს, როგორც პარლამენტში ისე პარლამენტს გარეთ და ეს უნდა იქცეს სრულიად საქართველოს საზოგადოების უმთავრეს ამოცანად, რათა ჩვენს ქვეყანას, ჩვენმა ქვეყანამ გადაჭრას ის ამოცანა, რასაც სახელმწიფო ფუნქცია ჰქვია. ამ ფუნქციის გარეშე სახელმწიფოები არ არსებობენ და არავითარ ინტერესს არ წარმოადგენენ, როდესაც სახელმწიფო ინტერესს არ წარმოადგენს იგი აუცილებლად გაქრება ისტორიის ქარტეხილების მიერ. ამავე დროს, მინდა შეგახსენოთ ის პასუხისმგებლობა აი ამ გლობარულ ხედვასთან დაკავშირებით იმ პოლიტიკურ ჯგუფებს და ქართულ საზოგადოებას, რომელიც დღეს დაკისრებული გვაქვს ჩვენ. ილია ჭავჭავაძეს ათიოდე წელი დააკლდა იმისათვის, რომ დამოუკიდებელი საქართველოს ჰაერი ჩაეყლაპა, ათიოდე წელი, მაგრამ მთელი მისი შეგნებული ცხოვრება და მოღვაწეობა ქართველი ხალხის თავდადებული ერთგულებისადმი იყო მოწოდებული. ჩვენ ისტორიამ გვიბოძა უზარმაზარი მადლი, რომ ვართ დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შვილები და უნდა გავაკეთოთ ყველაფერი იმისათვის, რათა ამ სახელმწიფომ შეიძინოს ფუნქცია, რასაც რეგიონალური ფუნქცია ჰქვია, რომელიც იქნება ადაპტირებული საერთაშორისო სისტემებში და ჩვენ, ახლა მინდა მივმართო ქართველ ხალხს, ერთად, 24 წლის წინ მოვიპოვეთ საქართველოს დამოუკიდებლობა და ჩვენ ერთად გადავწყვიტავთ იმ ამოცანას, რასაც საქართველოს სახელმწიფოებრივი ფუნქცია ჰქვია და ღირსეულად დავიკავებთ იმ ადგილს საერთაშორისო თანამეგობრობაში, რომელიც ნამდვილად ეკუთვნის ქართველ ხალხს, ქართულ კულტურას, ქართულ ტრადიციებს და იმას, რასაც მთლიანობაში ქართული სახელმწიფო ჰქვია. დიდი მადლობა. (ტაში).
თავმჯდომარე. გმადლობთ. აკაკი ბობოხიძე. ფრაქცია „ნაციონალური მოძრაობა-მაჟორიტარები“, შემდეგი ბატონი ბუკია გიგა.
ა.ბობოხიძე. მოგესალმებით, ბატონო პრეზიდენტო, ქალბატონებო და ბატონებო. მე მინდა მივმართო საქართველოს მოსახლეობას. იმიტომ, რომ საბოლოო ჯამში, ალბათ, ამ მძიმე მდგომარეობიდან, რომელშიც დღეს ქვეყანა აღმოჩნდა, გამოსავალი სწორედ საქართველოს მოსახლეობამ უნდა იპოვოს. დღეს საქართველო არის ძალიან დიდი გამოწვევების წინაშე. ჩვენ ვართ მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე დიდი რყევების რეგიონში. ომია, პირდაპირი მნიშვნელობით ჩვენ სამხრეთის საზღვართან, ომია პირდაპირი მნიშვნელობით ჩვენ ჩრდილოეთ საზღვარებთან. ქვეყნის 20% არის ოკუპირებული. პირველად რამდენიმე წლის შემდეგ, თუკი 2008 წელს ქალბატონი მერკელი არ იყო მომხრე ნატოში ჩვენი გაწევრიანებისა, ამას ხმამაღლა მაინც არ ლაპარაკობოდა, წელს პირველად სხვადასხვა ევროპელი ლიდერების მიერ გაჟღერდა, რომ არ არის ჯერ კიდევ დრო, თურმე გაფართოვდეს ევროკავშირი, არ არის დრო გაფართოვდეს ნატო და ჩვენი არაკეთილმოსურნეების მიერ ეს აღქმული იქნა ისე, რომ აი, ბატონებო, იქ მივირთვით, რა გვინდა იქ, სადაც არავინ გველის. არა, ბატონებო, ჩვენ სადმე გველიან თუ არა, ეს არ არის მნიშვნელოვანი, მთავარია სად ვხედავთ ჩვენ ჩვენს ადგილს და რა გვინდა ჩვენ და ვცდილობთ თუ არა ჩვენ იმას და ვაკეთებთ თუ არა ყველაფერს იმისთვის, რომ ჩვენი ღირსეული ადგილი მოვიპოვოთ ცივილიზებულ მსოფლიოში. სწორედ ამიტომ, დღეს ყველაზე დიდი გამოწვევების წინაშე დგას ქვეყანა, სწორედ ამიტომ, დღეს, ისე როგორც არასდროს, საჭირო იყო ქვეყნის შიდაკონსოლიდაცია და რას ვხედავთ დღეს ჩვენ, ვხედავთ გაუთავებელ იწილო-ბიწილოს, მოვა თუ არა მთავრობა პრეზიდენტთან მოსმენაზე და პრეზიდენტი არის ყველაზე მაღალი ლეგიტიმაციის მქონე პირი ამ ქვეყანაში, ერთადერთი პირი, რომელსაც აქვს მთელი ქვეყნის მასშტაბით ლეგიტიმაცია და აი ამ პრეზიდენტს მთავრობამ თურმე არ უნდა მოუსმინოს. მე დარწმუნებული ვარ, ბატონებო, დღეს ბიძინა ივანიშვილმა ურეკში რომ დაიბარო ეს მთავრობა, ალბათ, გზაში თავპირისმტრევით გაიქცევიან ჩვენი მთავრობის წევრები და ერთმანეთს გაასწრებენ. სხვათა შორის ის, რომ ბატონი ივანიშვილია ამ ხელისუფლების მთავარი ორიენტირი, კარგად გამოჩნდა ბატონი გოგის გამოსვლაში, როდესაც მან დაიმოწმა საქართველოს ხელისუფლების სწორად მოქმედების განსაზღვრის თვალსაზრისით სწორედ ბიძინა ივანიშვილის სიტყვები და არა საქართველოს პრემიერის სიტყვები. მე მინდა საქართველოს მოსახლეობას ვუთხრა, რაც არ უნდა კარგი მმართველი იყოს ბატონი ღარიბაშვილი, თუმცა ის ასეთი საწუხაროდ ვერ არის, მას ორი მინუსი აქვს: ერთი, რომ ის ვერ არის კარგი მენეჯერი; და მეორე, რომც იყოს კარგი მენეჯერი არაფორმალური მართვის შემთხვევაში შეუძლებელია ქვეყანაში იყოს წარმატებები და ის, რომ ქვეყანაში არის არაფორმალური მართვა ამას ადასტურებს ბატონი პრეზიდენტის გამოსვლა, ამას ადასტურებს აწ უკვე ოპოზიციონერი და ყოფილი უმრავლესობის წარმომადგენელების გამოსვლა და ამას ადასტურებს ჯერჯერობით ბატონი გოგის გამოსვლა, თუმცა დარწმუნებული ვარ, უმრავლესობის რომელიმე წევრსაც არ მოუთმენს დარჩენილ გამოსვლებში გული და მადლობას გადაუხდის აუცილებლად ბიძინა ივანიშვილს. სწორედ ამიტოა, ბატონებო, ეს ხელისუფლება გამოსაცვლელი. ჩვენ გვჭირდება დამოუკიდებელი საქართველოს მოსახლეობის და საქართველოს პარლამენტის წინაშე პასუხისმგებლობის მქონე ხელისუფლება და არა ხელისუფლება, რომელიც პასუხისმგებელია ერთი რომელიღაც კაცის წინაშე, ვინც არ უნდა იყოს ეს კაცი.
ბატონებო, დღეს ქვეყანაში არის მძიმე ეკონომიკური კრიზისი, საქართველოს ხელისუფლება გამოდის და გვეუბნება, რომ მძიმე ეკონომიკური კრიზისები არ არის განპირობებული მათი მოქმედებით, მათი შეცდომებით, რომ ეს ყველაფერი, თურმე, არის გარეფაქტორების ბრალი, რომ ეს ყველაფერი, თურმე, არის რეგიონში მიმდინარე პროცესების ბრალი, ჩვენს მეზობელ სახელმწიფოებში მიმდინარე ეკონომიკური პრობლემების ბრალი და ეს ნამდვილად არის ასე რაღაც ნაწილში, მაგრამ არა მთლიანად, ბატონებო. მე მინდა გითხრათ, მარტივი მაგალითი მინდა მოგიყვანოთ, იმიტომ, რომ რა ვიცი ეხლა, ძალიან მძიმედ გვესმის ხოლმე რაღაცა. მე დღეს საქართველოს ვხედავ და ძალიან ხშირად მომყავს ხოლმე რაღაც მაგალითები და სამწუხაროდ ჩვენი ხელისუფლების მოქმედების შეფასების დროს მე-4, მე-5 კლასის მასალას ვერ გავცდით. არა იმიტომ ბატონებო, რომ მეტი არ მაქვს წაკითხული, გარწმუნებთ, მაქვს წაკითხული, მაგრამ ჯერ არ მჭირდება დანარჩენი ნაკითხობის გამოყენება. დღეს საქართველო ჰგავს ე.წ. კიროვის, აი, კრილოვის იგავ-არაკს, გედის, კიბორჩხალასა და ქარიყლაპიას შესახებ, როდესაც სამივე სხვადასხვა მიმართულებით ეზიდება საზიდარას და ბოლოს და ბოლოს საზიდარა ადგილიდან არ იძვრის. ჩვენ ამაზე უფრო მძიმე მდგომარეობაში ვართ, ბატონებო, ჩვენ საერთოდ არ ვეზიდებით თუნდაც სხვადასხვა მიმართულებით საზიდარს, ჩვენ დღეს დაკავებული ვართ, მათ შორის, ჩემი მონაწილეობითაც, სამწუხაროდ, ერთმანეთთან ანგარიშსწორებით, სხვა საზრუნავი საქართველოს დღევანდელ ხელისუფლებას და საქართველოს რეალურ მმართველს ბიძინა ივანიშვილს არა აქვს. ის მხოლოდ ერთი იდეით არის, ბატონებო, შეპყრობილი, გაანადგუროს რამენაირად „ნაციონალური მოძრაობა“ და არამარტო „ნაციონალური მოძრაობა“. „ნაციონალური მოძრაობის“ განადგურების მცდელობა, ბატონებო, ეს არის პოლიტიკური შემადგენელი ნაწილების განადგურების მცდელობა იმიტომ, რომ ჯერჯერობით „ნაციონალური მოძრაობა“ არის საქართველოს ისტორიაში ერთადერთი პარტია, რომელმაც გაუძლო ხელისუფლების დაკარგვას. კაცმა არ იცის დარჩება თუ არა საქართველოს პოლიტიკურ პერსპექტივაში „ქართული ოცნება“, როდესაც ის ხელისუფლებას დაკარგავს და პოლიტიკური პარტიების გარეშე შეუძლებელია პოლიტიკური სტაბილურობა ქვეყანაში. ნეტავი გვყოლოდა ძლიერი პოლიტიკური მოწინააღმდეგეები და ბატონებო, ილოცეთ, რომ თქვენც გყავდეთ პოლიტიკური მოწინააღმდეგეები ძლიერი, იმიტომ, რომ თქვენც აუცილებლად მოგიწევთ ქვეყანაში ხელისუფლების გადაბარება და მნიშვნელოვანია ვის გადაბარდება თქვენს შემდეგ ხელისუფლება, ძლიერ, სერიოზულ, ქვეყნის მართვის შემძლე პარტიას თუ ისევ რაღაც ამორფულ მასას, ისევ ისეთ პოლიტიკურ კოალიციას, რომელშიც ერთმა არ იცის მეორე რას ლაპარაკობს და ამის ნათელი მაგალითია იგივე „მრეწველები“, რომლებიც თქვენი კოალიციის მნიშვნელოვანი შემადგენელი ნაწილია. ბატონებო, მე მინდა გითხრათ ესეთი რამ, თუ ზამთარში, სიცივეში ბავშვს ცივ წყალში ვაბანავებთ ბავშვი აუცილებლად გაცივდება, მაგრამ ეს ზამთრის ბრალი კი არ იქნება, ეს მშობლის ბრალი იქნება. ეს იმის პასუხად, როდესაც თქვენ ჩვენთან შექმნილ მძიმე ეკონომიკურ პრობლემებს მხოლოდ გარე ფაქტორებს აბრალებთ. დიახ, ბატონებო, არსებობენ გარე ფაქტრორები, მაგრამ ამ გარე ფაქტორების შესახებ თქვენ გაფრთხილებდათ დღევანდელი ოპოზიცია. განა არ ვიცოდით რა მოყვებოდა რუსეთში, ვთქვათ, იმ სანქციებს რა მოყვებოდა, პრაქტიკულად მთელი მსოფლიო კოალიციის შეკვრას რუსეთის წინააღმდეგ. თქვენ სამწუხაროდ, თქვენი „ერთადერთი“ პოლიტიკური გამარჯვება ე.წ. რუსეთთან ურთიერთობის დალაგება იმდენად აიყვანეთ პოლიტიკურ რანგში, რომ თქვენ ქართულ ეკონომიკას, საქართველოს მოსახლეობას შეუქმენით ილუზიური განცდა, რომ რუსეთის ეკონომიკა ჩვენ რამეს გვიშველიდა. ბატონებო, იმის მაგივრად, რომ ვუთხრათ ქართლელ გლეხს, რომ მისი ვაშლი იმიტომ კი არ იყიდება რუსეთში, რომ ვერ გადის და ბარიერებია საბაჟოზე, არამედ იმიტომ, რომ დღეს რუსეთში არაფერი არ იყიდება. დროა ვუთხრათ, ბატონებო, წყალტუბოს მწვანილის ბიზნესით დაკავებულ გლეხებს, რომ დღეს მათი მწვანილი, რომელიც, სხვათა შორის, 100 მილიონის საექსპორტო პროდუქციაა და, ბატონო პრეზიდენტო, მინდა გითხრათ, ტყუილია, როდესაც ლაპარაკობენ, რომ სოფელში დიდი ინვესტიცია იდება. არა, ბატონო პრეზიდენტო, სოფელში ძალიან დიდი სოციალური პროექტები ხორციელდება, მართლაც ძალიან დიდი სოციალური პროექტები, მაგრამ ეს არ არის ინვესტიცია, იმიტომ, რომ ის ვერ იძლევა უკუშედეგს. თქვენ შგიძლიათ წაბრძანდეთ და ნახოთ ერთი, ის 105 საწარმო, ბატონი გოგი, მე მინდა გითხრათ, ბატონებო, რომ თანამედროვე გაგებით სათბური მართლაც საწარმოა, ნებისმიერი საქმიანობა დღს საწარმოა, მაგრამ ბატონ გოგის რომ მოსწონს 70-იანი წლები იმ 70-იან წლებში საწარმოს სხვა ტიპის დაწესებულებას ეძახდნენ. ბატონო გოგი, თუ თქვენ სათბურებს ეძახით საწარმოს ყოველგვარი „აწარმოე საქართველოს“ პროექტი, „აწარმოე საქართველოში“ პროექტის გარეშე, ყოველგვარი ღარიბაშვილის ინიციატივებისა და აქტიურობის გარეშე ამ პროექტით დაკავებული არის მთელი წყალტუბოს მოსახლეობა და წელი არ გავა, რომ სათბურს სათბური არ დაუმატონ. თქვენ იმაზე მელაპარაკეთ, ბატონებო, რა ჰქენით, რომ ამ ადამიანებისთვის ხელი შეგეწყოთ, ეს ადამიანები შეხვდნენ სოფლის მეურნეობის მინისტრს, როგორც იყო მოხერხდა და იცით რა პასუხი მიიღეს, ვერ ხედავთ, რომ არ არის მომგებიანი ბიზნესი და თავი დაანებეთო. ამ დროს, მინდა გითხრათ, ბატონებო, და გაგაფრთხილოთ, კიდევ უფრო უარეს დღეში ჩავარდება საქართველოს მოსახლეობა, როდესაც თქვენ ატყუილებთ და ეუბნებით, რომ რუსეთთან ეკონომიკური ურთიერთობების იმედი უნდა ჰქონდეს იმიტომ კი არა, რომ რუსეთთან ეკონომიკური ურთიერთობები არ იქნება, არა, ბატონებო, იქნება, მაგრამ ეს ურთიერთობები იქნება არაფრის მომცემი. ჩვენ, წინა ხელისუფლებამ, საქართველოს მოსახლეობამ და ქართულმა სახელმწიფომ წინა ხელისუფლების დროს გვაჩვენა, რომ საქართველოს შეუძლია რუსეთისგან დამოუკიდებლად ეკონომიკურად ცხოვრება, კარგად ცხოვრება-ცუდად ცხოვრება, შეუძლია. ბატონებო, თქვენ დღეს საქართველო მოაბრუნეთ ეკონომიკური ვექტორით რუსეთისაკენ, თქვენ საქართველოს დღეს აბრუნებთ პოლიტიკური ვექტორით რუსეთისაკენ და რუსეთი არის არა მარტო რეგიონში, არამედ მთელ მსოფლიოში მთავარი... და ბატონებო, რა ჯობია, ვიყოთ იმ ქვეყანასთან, რომელიც არის მადესტაბილიზებელი თუ პირიქით, ვიყოთ ძალიან შორს იმ ქვეყანასთან და იმ ქვეყნისგან, რომელიც არის მუდმივი არეულობის საფრთხე და მუდმივი არეულობის წყარო. თქვენ სამწუხაროდ საქართველოს აბრუნებთ ეპიცენტრში. საბედნიეროდ რუსეთმა თვითონ თქვა უარი საქართველოსთან ეკონომიკურ კავშირებზე, პოლიტიკურ კავშირებზე. მთელი თავისი მოღვაწეობის განმავლობაში მას უარი საქართველოს დაპყრობაზე არ უთქვია მხოლოდ, მას უარი საქართველოში დესტაბილიზაციაზე არ უთქვია მხოლოდ და თქვენ სამწუხაროდ ყველაფერი გააკეთეთ იმისთვის, რომ საქართველო მიბმული იყოს რუსეთთში და „ესენგეს“ ქვეყნებში მიმდინარე პროცესებთან დაკავშირებით, სწორედ ამიტომ ნუ გიკვირთ, როდესაც ლარს და ქართულ ეკონომიკას მოუვა ის, რაც მოუვა. ბატონი გოგი აცხადებს, რომ თურმე სად გაგონილა ამდენი ნგრევის მერე ეკონომიკა ფეხზე დამდგარიყოსო. ბატონებო, ჩვენ არ გთხოვთ თქვენ იმას, რომ თქვენ ეკონომიკა ფეხზე დააყენოთ, თქვენ ეკონომიკას ფეხზე ვერც დააყენებთ, ლაპარაკი იმაზეა, რომ ეკონომიკა თანდათან ვითარდებოდეს და ჩვენს მომავალს ჰქონდეს შანსი, რომ მომავალში მაინც დაეწიოს მოწინავე ევროპულ ქვეყნებს. როდესაც ჩვენ დღეს ვადარებთ სიტუაციას, რომ საფრანგეთშიც თურმე არ არის ეკონომიკური განვითარების დონე მაღალი და რატომ ვითხოვთ საქართველოსგან. ელემენტარული მარტივი მიზეზის გამო, ბატონებო, საფრანგეთში საერთოდ რომ არ იყოს ეკონომიკური განვითარება მაღალი, საფრანგეთის ეკონომიკა იძლევა საშუალებას, რომ მისი ადამიანები და მისი მოქალაქეები ცხოვრობდნენ ღირსეულად. საქართველოს ეკონომიკა იმდენად მწირია, იმდენად არაფრის მომცემია, რომ თუ ის არ იქნება განვითარებადი და არ იქნება სწრაფად განვითარებადი, არათუ ჩვენ, არათუ ჩვენს შვილებს, ჩვენს შვილიშვილებსაც კი მომავალი არ ექნება ნორმალურად უზრუნველყოფილი. ერთადერთი წარმატებული პროექტი, ბატონებო, რომელზედაც თქვენ შეიძლება ილაპარაკოთ, ეს არის ე.წ. ჯანდაცვის პროგრამა, მაგრამ, ბატონებო, ერთია, როდესაც სოციალური პროექტები ხორციელდება ქვეყნის ეკონომიკური წინსვლის ხარჯზე და მეორეა, როდესაც სოციალური პროექტები ხორციელდება ვალების და დამატებითი ტვირთის აღების ხარჯზე. მე დღეს საქართველოს ხელისუფლების ტრაბახი სოციალური პროგრამებით, მაპატიეთ, მაგრამ ჯერჯერობით, საბედნიეროდ, ერთ მაგალითს ვადარებ და, საუბედუროდ, შეიძლება, თუ ასე გაგრძელდა და თქვენს ხელში დარჩა ხელისუფლება, მაშინ მეორე მაგალითის მოყვანაც დამჭირდეს. მე ვადარებ იმ გლეხის მდგომარეობას თქვენს ტრაბახს, რომელიც სესხით ქორწილს იხდის და მერე ტრაბახობს, რა მაგარი ქორწილი ჰქონდა. სხვათა შორის, მე მინახია იძულებული ადამიანები, რომლებმაც გასვენება გააკეთეს სესხით და ისე ნუ გააკეთებთ, რომ თქვენი ტრაბახი, სამწუხაროდ, მომავალი ქართული სახელმწიფოს გასვენების ხარჯებზე გაწეული ტრაბახი იყოს. მე იმედი მაქვს, რომ ეს ასე არ იქნება, მაგრამ თუ დროზე არ იქნება გადაწყვეტილებები მიღებული, ამ ხელისუფლების ხელში ეს ნამდვილად ასე იქნება. ამ ხელსიუფლების ხელში ჩვენ სხვა შანსი უბრალოდ არ გაგვაჩნია. სწორედ ამიტომ დღეს ერთადერთი პოლიტიკური ძალა, რომელსაც შეუძლია ცვლილებები შეიტანოს დღეს არსებულ სიტუაციაში, მე მინდა ბატონ პრეზიდენტს მადლობა გადავუხადო იმისთვის, რაც მან გააკეთა, როდრესაც მან პასუხისმგებლობა გამოაცხადა მისი ამრჩევი ქართველი ხალხის წინაშე და არა ბიძინა ივანიშვილის წინაშე. სამწუხაროდ, პრეზიდენტის შესაძლებლობები ამით ამოწურულია, მაგრამ პრეზიდენტს აქვს პოლიტიკური შესაძლებლობები. ამიტომ მე მოგიწოდებთ, ბატონო გიორგი, თქვენ გაქვთ ყველაზე დიდი ძალა, თქვენ გაქვთ ყველაზე დიდი მანდატი, ეს არის ქართველი ხალხის ნდობა და რომ არა, სამწუხაროდ, ჩვენი ქვეყნის და ჩვენი მოსახლეობის, ისე, როგორც პოლიტიკური ძალების დაბალი პოლიტიკური კულტურა, მათ შორის, რომ არ გამოიწვიოს გაღიზიანება, ჩემს თავსაც ვგულისხმობ, მინდა გითხრათ, ვერც მე გავბედავდი, ალბათ, ისეთ რაღაცებს, რასაც ვბედავ და მინდა გითხრათ, რომ ვერც საქართველოს ხელისუფლება გაბედავდა იმას, არარჩეული, დანიშნული საქართველოს ხელისუფლება, რომ დღეს ბოიკოტი გამოეცხადებინა ქვეყნის მოსახლეობის უმრავლესობით არჩეული ქვეყნის პრეზიდენტის მიმართ და ამ ხელისუფლების მხრიდან, ხელისუფლების მხრიდან, რომელიც საქართველოს მოსახლეობის მიერ არჩეულ პრეზიდენტთან ლაპარაკსაც კი არ კადრულობს, მოსმენასაც კი არ კადრულობს, ბუნებრივია, რომ არაფერი არ გამოვა. სწორედ ამიტომ, ბატონო პრეზიდენტო, მე მივესალმები თქვენს ინიციატივას, რომ სასწრაფოდ, რაც შეიძლება მალე დაიწყოს მუშაობა საარჩევნო კოდექსის ცვლილებებზე და მინდა გითხრათ, რომ შეიძლება საქართველოს დასჭირდეს რიგგარეშე არჩევნები, როგორც ერთადერთი ხსნა ამ ხელისუფლებისაგან, როგორც ხსნა და ერთადერთი შანსი, რომ ქვეყანამ გააგრძელოს წინსვლა. დიდი მადლობა (ტაში დარბაზში).
თავმჯდომარე. ბატონი გიგა ბუკია, ფრაქცია „ქართული ოცნება-კონსერვატორები“. შემდეგი ბატონი გაბაშვილი.
გ.ბუკია. გმადლობთ. მოგესალმებით, ბატონო პრეზიდენტო, ბატონო პარლამენტის თავმჯდომარევ, კოლეგებო, სტუმრებს ყველას მოგესალმებით. პირველ რიგში, არ ვიცი, საიდან დავიწყო, ვინაიდან პროგრესი ბატონი ბობოხიძის გამოსვლაში აშკარაა, ყოველ შემთხვევაში, არ შეუგინია, დაამთავრა თავისი სიტყვა და გამოსვლა ისე, ამავე დროს პროგრესია იმაში, რომ „ნაციონალური მოძრაობის“ აქტიური მხარდამჭერი, იმ მეთოდოლოგიისა, რასაც წლების განმავლობაში ატარებდა მიხეილ სააკაშვილი და „ნაციონალური მოძრაობა“, დღეს უკვე ბევრად უფრო იმ თემებზე, რასაც თვითონ თვლიდა, რომ იყო ერთადერთი და გადაუწყვეტი, სხვა შეხედულებები აქვს. ეს, რა თქმა უნდა, მისასალმებელია.
ბატონო პრეზიდენტო, თქვენს გამოსვლაში მე პირადად და ჩემმა ფრაქციამ, „კონსერვატორებმა“, აბსოლუტურად დიდ ნაწილში შეფასებისა ვთვლით, რომ არის იმ რეალობის რეალური ასახვა, რაც ხდება ქვეყანაში. ჩვენ ვისურვებდით უფრო ხშირი კომუნიკაციისა და კოორდინაციის შემთხვევაში, ალბათ, ის კითხვები და ზოგადად ის საკითხები, რომლებმაც საზოგადოებაში უფრო მეტი აჟიოტაჟი თუ ყურადღება გამოიწვია, ალბათ, არ გაჩნდებოდა. და რას ვგულისხმობ მე, მოგახსენებთ. ახლა აქ იყო გამომსვლელებიდან, ოპოზიციიდან, წარმოდგენილი რომ კოლაფსია ქვეყანაში, ეკონომიკური მდგომარეობა არის უმძიმეს მდგომარეობაში, მათ იციან, როგორ გამოიყვანონ ქვეყანა თურმე, ამ ეკონომიკური კრიზისიდან. პირველ რიგში მინდა გითხრათ, რომ არანაირი ეკონომიკური კრიზისი ქვეყანაში არ არის, არ ყოფილა და, იმედია, არც იქნება. რეგიონში მიმდინარე პრობლემებიდან გამომდინარე შეიქმნა, რა თქმა უნდა, სავალუტო დეფიციტი, რომელმაც ჩვენს ქვეყანაზე, როგორც სხვა, რეგიონში ქვეყნებზე და მსოფლიოში დიდ ნაწილ ქვეყნებზე იმოქმედა. ახლა, მე არ ვიცი, ვის უნდა დავუჯეროთ უფრო, ბატონ ბობოხიძეს ამ შეფასებაში თუ ბატონ აზიმ სადიკოვს, რომელიც არის სავალუტო ფონდის მუდმივი წარმომადგენელი საქართველოში, რომელიც ადასტურებს, ამბობს ხაზგასმით, მსოფლიო სავალუტო ფონდის წარმომადგენლები ამბობენ, რომ საქართველოს ხელისუფლებამ ყველანაირი ადეკვატური და სწორი პოლიტიკა გაატარა იმასთან მიმართებაში, რაც ხდებოდა დოლართან, ლარის კურსთან და ქვეყანაში მიმდინარე სიტუაციასთან დაკავშირებით და აქედან გამომდინარე მე არა მგონია, უფრო მეტი ავტორიტეტი აქ წარმოდგენილ პიროვნებებს ჰქონდეთ. ამავე დროს მე მინდა გითხრათ, რომ როდესაც თქვენთან თხოვნით შემოვიდნენ რიგგარეშე სხდომის მოწვევისა და რომელიც, მოწვევის ინიციატორი „ნაციონალური მოძრაობა“ და „თავისუფალი დემოკრატები“ გახლდნენ, მე მინდა გითხრათ, რომ თვითონ ის პროექტი, რასაც ამდენი თვეების განმავლობაში ამბობენ, რომ მათ იციან გამოსავალი, ჯერ კიდევ 15 დეკემბერს ჰქონდათ ინიცირებული პარლამენტში. ამ ინიცირების ავტორი არის თვითონ უმცირესობა და „ნაციონალური მოძრაობის“ წევრები, ჯაფარიძე იყო მომხსენებლად დანიშნული, რვაჯერ ჩატარდა საფინანსო კომიტეტის სხდომა, მათ შორის, ხუთჯერ, თუ არ მეშლება, ქუთაისში. არც ერთხელ არ დაუყენებიათ ეს საკითხი, რომ კომიტეტის სხდომაზე ყოფილიყო განხილული. მიზანი რა არის? მიზანი ჰქონდათ იმისათვის, რომ რეალურად ის აჟიოტაჟი და ცეცხლზე ნავთი დაესხათ, მოსახლეობა პანიკაში შეეყვანათ და იმ ყველაფრიდან გამომდინარე კიდევ უფრო გაღვივებულიყო და პანიკა შეექმნათ. ამავე დროს მე მინდა გითხრათ, რომ ამ ყველაფერმა, და მე არ მინდა სიღრმეებში შევიდე ეკონომიკის მიმოხილვასთან დაკავშირებით, შედეგი რა მოგვცა. ჩვენ იანვარში, მოგეხსენებათ, ეკონომიკური ზრდა ყველა გარე ფაქტორიდან გამომდინარე გვქონდა 0,2%. მაგრამ მე მინდა გითხრათ, რომ დღეს გამოქვეყნდა ეკონომიკური ზრდის მაჩვენებელი და მინდა მოგილოცოთ და მივულოცო ქართველ საზოგადოებას: ეს მონაცემი არის 4,9%. 4,9%-ს მიაღწია საქართველოში დღეს დღევანდელი მონაცემებით თებერვალში ეკონომიკურმა ზრდამ. რა ხდება რეგიონში. რა თქმა უნდა, რეგიონში ჩვენ ვართ პირველები და ეს არის მართლა გმირობის ტოლფასი. ეს არის იმ ეკონომიკური გუნდისა და ხელისუფლების სწორი, ადეკვატური და დროული გადაწყვეტილების მიღების შედეგი, რომ ყველა რეგიონში, არაფერს ვიტყვი უკრაინაზე, სადაც მინუს 22%-ია კლება ეკონომიკის; არაფერს ვიტყვი რუსეთზე, რომ მინუს 2,3 ეკონომიკური კლებაა; აზერბაიჯანში, რომელიც ფაქტიურად ოქროს მარაგზე, შავი ოქროს მარაგზე ზის, ეკონომიკურმა ზრდამ მხოლოდ 4%-ს მიაღწია და ჩვენამდე მოღწვაც კიდევ ვერ შეძლო, აზერბაიჯანმა ვერ შეძლო. სასომხეთში არის 3%, ბელორუსიაში არის 0,6 %. რა თქმა უნდა, ამ მაჩვენებელთან დაკავშირებით საქართველოში მიმდინარე ეს ეკონომიკური ზრდა არის მოსალოცი თითოეული მოქალაქისათვის და ერთი სიტყვა არ გახსენებიათ და თქვენ გგონიათ, არ იციან? ჩვენზე უფრო ადრე გაიგეს ეს ინფორმაცია, მაგრამ პოზიტივის დაფიქსირება ხომ, რა თქმა უნდა, მათ სტილში არ შედის. ამით მინდა გითხრათ, რომ შეიძლება ის საბიუჯეტო პრობლემები, რომლებიც შეიძლება შექმნოდა ქვეყანას, მე მოვუწოდებ ფინანსთა სამინისტროს, თუმცა, ჩემი მოწოდება არ უნდა, ვინაიდან ფინანსთა სამინისტროსაც უკვე გაცხადებული აქვს, ჯერ კარგ ანალიზს გააკეთებს და შეიძლება ჩვენ არანაირი საბიუჯეტო ცვლილებების წინაშე და ფაქტის წინაშეც არ დავდგეთ და ღმერთმა ქნას, რომ ის დაგეგმილი ეკონომიკური ზრდა, რაც წლის განმავლობაში იყო, წლის საწყისში, მიუხედავად ამ უდიდესი მძიმე გამოწვევებისა, რომელმაც, ფაქტიურად მიწისძვრა მოხდა ეკონომიკური ქვეყანაში და საქართველო ცალკე ვერ დარჩებოდა, გამოვიყვანოთ ქვეყანა და მოსახლეობას ის პრობლემები, რაც ისედაც აწუხებს და ეს არ არის დღეს შექმნილი, მოვუგვაროთ. და ამის გამოხატულება რაშია ახლა. რა შეიცვალა ზოგადად და რისკენ მიდის საქართველოს ფინანსები, მე არ ვისაუბრებ ფართოდ, შეეხო, თოთქოს ერთადერთი მიღწევა იყო საყოველთაო ჯანდაცვა, მათ შორის, თქვენ და თითოეული ადამიანი და 4,5 მლნ-ზე მეტი საქართველოს მოქალაქეა საყოველთაო დაზღვევის მხრივ. რა შედეგი გამოიტანა, ხომ? თან მინდა ვთქვა, რომ არანაირი ვალით საყოველთაო დაზღვევა არ ხორციელდება და მინდა გითხრათ, რომ ვალის მომსახურება 2013 წლიდან ნახევარ მილიარდზე მეტი თანხით დაიწყო ჩვენმა ხელისუფლებამ, იმ ვალისა, რომელსაც 9 წლის განმავლობაში მუდმივად მილიარდებით იღებდით და ხშირ შემთხვევაში გრანტებითა და საჩუქრებით ავსებდით ბიუჯეტს. ამის მომსახურეობა დაიწყო 2012 წლიდან და წელს, უკვე 700 მილიონზე, მეტი ლარი, არის მომსახურეობაში გადასახდელი. თქვენს მიერ აღებულ საგარეო ვალზე მინდოდა მეთქვა, რომ ჯანდაცვის შედეგად გაიზარდა მხცოვანი ადამიანების, პენსიონერთა რაოდენობა. რა თქმა უნდა, ის და მე ვიცი ზუსტი მონაცემები, რომ 600 ათასზე მეტი პენსიონერი ადამიანი, რომელსაც რომ არა ეს საყოველთაო დაზღვევის პროგრამა, დღეს ცოცხალი ვერ იქნებოდა, ვინაიდან მათ არ გააჩნდათ არანაირი საშუალება იმისა, რომ ის მკურნალობის, ის დიდი ხარჯიანი მკურნალობის და თითოეული პენსიონერი დაზღვეულია 15 ათას ლარით, რომ მას თუ დასჭირდება, ნებისმიერი სახის მკურნალობა, 15 ათასი ლარი მან იცის, რომ სახლში უდევს და ხშირ შემთხვევაში ამბობენ, რომ აი პენსიები არ გაიზარდა, პენსია, პირველ რიგში მინდა ვთქვათ, რომ სოციალურ დაუცველთათვის გაზრდილია 80 ლარით, ხოლო ჩვეულებრივად ყველა პენსიონერისათვის ჯამში 50 ლარით არის გაზრდილი იმის მერე, რაც ხელისუფლება შეიცვალა 2012 წლის შემდეგ. და ამავე დაზღვევამ გააჩინა რა ის პრობლემები, რომელსაც და დღესაც ჩვენი ხელისუფლება იმკის იმ შედეგს, რომ ადამიანები არიან პრობლემებში, გააჩინა იმედი, რომ ეს პრობლემა, რომელიც შეიძლება ნებისმიერი ოჯახის პრობლემად გადაიქცეს, იქნება გადაწყვეტილი. ამავე დროს მინდა გითხრათ, რომ სასიხარულო ინფორმაციაა, დღეს დაიდო გაეროს მონაცემები, შობადობა გაიზარდა საქართველოში 4,8% და ეს არის, რა თქმა უნდა, იმის იმედი იმ ქვეყანაში, სადაც კრიმინალია და/ან რა ეკონომიკური დუხჭირი და გაუსაძლისი და უიმედობაა, რა თქმა უნდა, შობადობა არ იზრდება, მაგრამ თქვენ, რა თქმა უნდა, ამისი აღნიშვნა ვიცი, რომ გიხარიათ. ვის არ უხარია ნებისმიერი საქართველოს მოქალაქის მატება და ბავშვის გაჩენა, მაგრამ ამის გამოხატვა, რა თქმა უნდა, არ არის თქვენი ინტერესი და არ ამბობთ.
ახლა საერთაშორისო მიმართულებაზე არის საუბრები. მე ამ საერთაშორისო მიმართულებებზეც, არ მინდა სიღრმეებში შევიდე ვინაიდან ბევრი ითქვა, მაგრამ ნატოსთან მიმართებაში ვის დავუჯეროთ ახლა, ჩიორა თაქთაქიშვილს დავუჯეროთ, კანდელაკს თუ აპატურაის დავუჯეროთ, რომელიც ამბობს, რომ საქართველოში არსებითი პაკეტის იმპლემენტაცია კარგი ტემპით მიმდინარეობს და აბსოლუტურად ყველა საკითხი, ჩვენ, ნატო, ყოველ წელს სწრაფად ვაკეთებდით, მაგრამ ამ შემთხვევაში საქართველოს მთავრობა ასევე სწრაფი და ერთგული იყო - ამბობს აპატურაი. კი, ბატონო, არ გჯერათ, დაუჯერეთ კანდელაკს, მე მიმაჩნია, რომ უნდა დაუჯერო იმ ადამიანს, ვინც არის ამ საქმეში კომპეტენტური და ვის ხელშიც არის ეს საკითხი საქართველოსთან მიმართებაში. ამავე დროს ვის დავუჯერო, რომ თურმე ჩვენ რუსეთის გზა ავირჩიეთ და დავივიწყეთ დასავლეთით ჩვენი პარტნიორები, ამერიკის ქვეყნები და როცა აი რიჩარდ ნორლანდის, კონკრეტულად, სახეებით მინდა გიჩვენოთ ისევ ვის დავუჯერო ახლა, კანდელაკს დავუჯერო, რომ გამოვა წყევლა კრულვით, თუ დავუჯერო კომპეტენტურ ადამიანს, რომელიც ამბობს, რომ საქართველოს ამჟამად ძალიან კარგად გააზრებული სტრატეგია აქვს და უფრო სიღრმეებში უფრო დეტალურად წაიკითხეთ, მე ამისთვის დროს არ დავკარგავ, მაგრამ საქართველოს მოსახლეობას მინდა ვუთხრა, აი ამ სიცრუეებზე აგერ არის კონკრეტულად და ასეთი ასობით, ათასობით განცხადების მოტანა, დადება და მიწოდება შეგვიძლია მოსახლეობისათვის. ამის გარდა ახლა ყველაზე უფრო ერთ-ერთი სასაცილო თემაა, როდესაც გამოდიან და გვეუბნებიან, რომ თურმე ძლიერი ხელისუფლება პატივს არ სცემს ინსტიტუტებს და რაღაც, პრეზიდენტს, აქ ცდილობს ვიღაცა, რომ რაღაცნაირი ისეთი შეუქმნას, მაგრამ არაა, ბატონი პრეზიდენტი იმის ადამიანი, რომ რაღაც გადმოგდებულ ანკესებზე იაროს ხომ? დარწმუნებული ვარ, კარგად ვიცნობ და აქედან გამომდინარე, ინსტიტუტების მართვაზე და პატივცემაზეც გამოხატულება, თქვენ თუ გგონიათ ის იყო, რომ ხელის გულზე ტყავს გადაიგლიჯავდით, ტაშს უკრავდით, ხანგრძლივი ტაშები გქონდათ, მთავრობის წევრები და ჩვენი დროის გმირები მოგყავდათ, წარმოდგენებს მართავდით ქვეყანაში, ამაში არ გამოიხატება, ბატონებო, ინსტიტუციების პატივისცემა. მაგალითად რაში გამოიხატებოდა „ნაციონალური მოძრაობის“ მიერ ინსტიტუტების პატივისცემა? 2002 წლის „ნაციონალური მოძრაობის“ მოსვლის შემდეგ პირველი, რაც მოხდა, რა თქმა უნდა, პრეზიდენტი ვადამდე გადადგა ჩვენ შემთხვევაში რა მოხდა, პრეზიდენტი, რომელიც ოპოზიციაში იყო მთელი, თითქმის 1 წლის განმავლობაში, ყველანაირად ბოლომდე მიიყვანა და სწორედ იყო, ბატონებო, ინსტიტუტების პატივისცემა იყო, რომ პრეზიდენტი .... საკონსტიტუციო ვადის ბოლომდე მისულიყო და შემდეგ ჩატარებულიყო არჩევნები. რა მოხდა ეროვნული ბანკის მიმართულებაში, რა თქმა უნდა, ეროვნული ბანკის ხელმძღვანელი, ის, ვინც დახვდა „ნაციონალურ მოძრაობას“, გაათავისუფლეს და ახალი, მათ მიერ, ხელის ბიჭი, ეროვნული ბანკის ხელმძღვანელი დანიშნეს 2004 წელს, თქვენ იცით, რომ ბატონი გიორგი ქადაგიძე აგერაა და ასრულებს თავის მოვალეობას და დარწმუნებული ვარ, საკონსტიტუციო ვადის ბოლომდე, გასვლამდე, კეთილსინდისიერად შეასრულებს იმ მოვალეობას, რაც ეკუთვნის. რა მოხდა აუდიტის სამსახურში იმ დროს, კონტროლის პალატის სამსახურში, დააპატიმრეთ, პირდაპირ ციხეში გაუშვით ადამიანი, რომელიც აწამეთ, სიგარეტებით დაწვით და ბევრი რამე მოხდა მსგავსი. აგერ არის ბატონი ლაშა თორდია და მე, თქვენ, ყველამ კარგად იცით, რომ ასრულებს თავის მოვალეობას და, რა თქმა უნდა, შეასრულოს, საკონსტიტუციო ვადის ამოწურვამდე უნდა დაამთავროს. ეს არის, ბატონებო, ინსტიტუციების პატივისცემა, ამის გარდა, საარჩევნო კომისიაში რა ხდებოდა, რა ხდეობდა, ის, რომ რასაც მაჭავარიანი და გოგორიშვილი იტყოდა, ისეთი საბოლოო დასკვნა უნდა დაედო და ამით.... 2008 წელს სხვანაირად, სხვანაირად დამთავრდა არჩევნები, ხომ? თბილისმა გამოგიცხადათ, ცალსახად თბილისში ვერ გააყალბეთ იმიტომ, რომ .... გამოგიცხადათ, რომ არ უნდა არც მიხეილ სააკაშვილი, არც „ნაციონალური მოძრაობა“ და მარნეულსა და იმ ადგილებში, სადაც შეგეძლოთ ხელის გადაგრეხვით, რასაც ასლან აბაშიძე ჩადიოდა იგივე მეთოდებით, კიდევ გაიხანგრძლივეთ პრეზიდენტობა და სანამდეც მიხვედით, ინსტიტუციების პატივისცემა ამაში ჩანს. ჩვენთან რა მოხდა ოპოზიციაში მყოფმა პრეზიდენტმა წარმოადგინა რა ამ მთავრობის მიერ შერჩეული ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე, პარლამენტმა, უმრავლესობამ მხარი დაუჭირა და ჩატარდა არჩევნები, რომელიც ცნობილია, როგორც ერთ-ერთი ყველაზე უფრო სამართლიან და სწორ არჩევნებად. ამის გარდა რა მოხდა მასმედიაში და მთელი ტელევიზია თუ მედია ჯიბეში რომ გეჯდათ, ამაზე ბევრს არ გავაგრძელებ. დღეს რა ხდება, ერთადერთი მთავრობა მსოფლიოში, რომელსაც არ ჰყავს თავისი მასმედია იმ გაგებით, რომ თავისი ინფორმაცია ბოლომდე მიაწოდოს და იხვეწება პრემიერი, გამომყევით, ინფორმაცია გააშუქეთ და პრობლემებია, ეს ცალკე პრობლემაა, ალბათ, ამ კუთხეზე მისახედია, მაგრამ არა იმ ფორმით, როგორც თქვენ იქცეოდით. თვითმმართველობაზე გამოდიან და გვეუბნებიან, რომ თურმე თვითმმართველობა არ არსებობს ქვეყანაში, როდესაც ხელისუფლებამ, რომელიც აძლიერებს და არ ეშინია დემოკრატიული მმართველობისა, ეს არის ძლიერი ხელისუფლება და ვერც ერთმა ხელისუფლებამ ვერ გაბედა, რომ თავისუფალი დემოკრატიული და პირდაპირი არჩევნები წესით აერჩია თვითმმართველური მერები თუ გამგებლები. მაგრამ ყველაზე მთავარი, უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე, რა თქმა უნდა, კოტე კუბლაშვილს უნდა დაემთავრებინა და დაამთავრა ვადაზე თავისი მოღვაწეობა და ჩვენ ყველამ ერთად დიდი განხილვების შემდეგ ავირჩიეთ და დარწმუნებული ვარ, რომ სასამართლო იქნება ისეთი, როგორც საქართველოს ეკადრება და რაც მთავარია, მე მინდა ერთი მაგალითი მოვიყვანო, რა ხდებოდა დღეს სასამართლოში. აქ ბატონმა სოსომ თქვა, რომ მაგრამ კონკრეტული ციფრი მინდა 2008 წელს, 18 ათასი საქმიდან გამამართლებელი იყო იცით რამდენი ერთი, ერთი ადამიანი იყო მხოლოდ თქვენ სასამართლოს მიერ გამართლებული და ამის მერე ინსტიტუციებზე და რამე პატივისცემაზე თქვენ როგორ გვესაუბრებით და დრო არ მეყო სამწუხაროდ. მე მინდა დავამთავრო იმით, რომ დღევანდელი დღე მივულოცო საქართველოს, ვინაიდან დღეს არის 24 წელი იმ დღიდან, როდესაც საქართველოს სრულმა მოსახლეობამ ერთად გადაწყვიტა, რომ უნდა იყოს დამოუკიდებელი ქვეყანა, ბევრი თქვენთაგანი მონაწილეა და ხელი მოუწერია დეკლარაციისა და ერთად გავიტანოთ და გავამარჯვებიოთ ჩვენ .... (ტაში)...
თავმჯდომარე. გმადლობთ. გიორგი გაბაშვილი, ფრაქცია „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“ შემდეგი ქალბატონი ხიდაშელი. მოვუსმინოთ.
გ.გაბაშვილი. მოგესალმებით, ბატონო პრეზიდენტო. დღეს თქვენი გამოსვლისას ძალიან ბევრ რამეს ვერ დავეთანხმებოდი, ბევრ რამეს დავეთანხმებოდი, ბევრი სურვილი ნამდვილად კარგი იყო და არ შეიძლება ამ ქვეყნის მოქალაქე არსებობდეს, რომელიც ამ სურვილებს არ ეთანხმება, მაგრამ ჩვენდა სამწუხაროდ არა თქვენი გამოსვლა და აქ გამოთქმული მოსაზრებები არის დღევანდელი დღის სიმბოლო, არამედ დღევანდელი დღის სიმბოლო, დღევანდელი ქართული პოლიტიკური სისტემის სიმბოლო და მონუმენტი არის აი ეს ფლანგი, რომელიც აი აქ არის ცარიელი, რომელზედაც არ ზის არც ერთი თანამდებობის პირი, არცერთი მინისტრი, არც პრემიერ-მინისტრი ამ თქვენს გამოსვლას დღეს საქართველოს მთავრობა არ ესწრება და საქართველოს მთავრობა არ ესწრება არა მხოლოდ ამ გამოსვლას, არამედ შეიძლება ითქვას, რომ დღევანდელი დღის მდგომარეობით საქართველოს მთავრობა, როგორც ასეთი მთავრობა, რომელიც პასუხისმგებელი იქნება ქვეყანაში არსებულ პრობლემებზე, მთავრობა, რომელიც თავის თავზე პასუხისმგებლობას აიღებს, რომელიც გადაწყვეტილებებს მიიღებს, რომელიც ცუდსა და კარგს გაარჩევს, რომელიც ამ ქვეყნის მოსახლეობის ინტერესებიდან გამომდინარე იმოქმედებს არ არის არა მხოლოდ აქ, არამედ არ არის საერთოდ. საქართველოს დღეს არ ჰყავს მთავრობა, საქართველოს დღეს ჰყავს რამოდენიმე შემსრულებელი ადამიანი ერთი კაცის ნებისა, რომელიც რასაც იტყვის და როგორც იტყვის, ისე იქნება, ის ერთი კაცი, ბიძინა ივანიშვილი ძალიან კარგად მახსოვს, თქვენ დაგყვებოდათ საარჩევნო კამპანიის დროს და ერთ-ერთ ამაღელვებელ საარჩევნო მომენტში კალამიც კი გაჩუქათ, მაგრამ ეს კალამი გახდა სწორედ წყევლა საპრეზიდენტო ინსტიტუტისა. ეს კალამი, ეს ნდობა, რომელიც შეიძლება დეტალებში, შეიძლება წვრილმანებში და შეიძლება მსხვილმანებში თქვენ მას არ გაუმართლეთ, მას პირადად, მე არ ვიძახი გაუმართლეთ, თუ არ გაუმართლეთ ქართველ ხალხს, მაგრამ მას პირადად არ გაუმართლეთ გარკვეული ნდობა, არ ვიცი რამხელა და არ ვიცი რა საკითხებში. სწორედ ეს გახდა საფუძველი იმისა, რომ დღევანდელი დღის სიმბოლო არის ეს ცარიელი ტრიბუნა, ცინიკური კომენტარები, რომ მინისტრებს საქმე აქვთ და არ სცალიათ პარლამენტში მისასვლელად, აი ეს გახდა სწორედ სიმბოლო დღევანდელი დღისადმი. პრობლემა არის იმაში, რომ პარლამენტიც და პარლამენტის უმრავლესობაც არ აღმოჩნდა თავის სიმაღლეზე კონსტიტუციას იშველიებენ, სწორედ კონსტიტუციის მოთხოვნა არის ის, რომ თუ პარლამენტი მოითხოვს მთავრობა უნდა გამოცხადდეს პრეზიდენტის მოხსენების დროს და საერთოდაც პარლამენტის მოთხოვნაზე მთავრობა უნდა მოდიოდეს პარლამენტში, მაგრამ ეს ასე არ მოხდა, ისევე როგორც არ მოხდა სრულფასოვანი და სრულყოფილი დებატების გამართვა დღეს და მიღებული იქნა გადაწყვეტილება, რომ მხოლოდ ფრაქციების თავმჯდომარეები მივმართავთ საზოგადოებას სიტყვით, არადა მართლა ძალიან ბევრი მნიშვნელოვანი რამ იყო, რაც იყო თქვენს გამოსვლაში, რაზედაც დღეს შეიძლებოდა სერიოზული მსჯელობა, სამწუხაროდ სერიოზული მსჯელობა თეორიული, არა პრაქტიკული იმიტომ, რომ ჩვენ ძალიან კარგად ვიცით, არც ერთი თანამდებობის პირი, არც ერთი მინისტრი, არაფრის შესრულებას არ აპირებს, რაზეც თქვენ ისაუბრეთ. ეს არის კეთილი სურვილების ჩამონათვალი, ზოგ შემთხვევაში სწორი, ზოგ შემთხვევაში არასწორის, მაგრამ მთავრობა არის სხვაგან, მიდის სხვა მიმართულებით, მას ჰყავს სხვა მეთაური, მას სხვა მენტორი, მას ჰყავს სხვა სულიერი ლიდერი, მას ჰყავს სხვა მმართველი და ის მმართველი არის ამჟამად და ამ წუთას არ ვიცი სად, გრიგოლეთში, ჭორვილაში, თუ სოლოლაკში და თქვენ არა ხართ რეალურად განსაზღვრული საქართველოში პოლიტიკური პროცესების მიმდინარეობისა, ეს სამწუხაროა კიდევ ერთხელ ვამბობ.
ეკონომიკაზე იყო დღეს აქ ბევრი საუბარი, სამწუხაროდ თქვენ თქვით, რომ აი ბიუჯეტი რომ შესრულდა 2014 წელს კარგია, სწორედ აი ამ ტრაგიკული შეცდომით, რაც იყო ქაღალდზე ბიუჯეტის ვითომ შესრულება 2014 წლის ბოლოს დეკემბერში, რასაც ჩვენ გეუბნებოდით, რომ თუ ქაღალდზე გაიწერება ხარჯები, თუ ჭარბი რაოდენობით ბაზარზე გამოიყრება ლარი, რომელიც გამოიყრება ტყუილად იმიტომ, რომ ვერც ერთი პროექტი 2014 წლის დეკემბერში გადახდით ვერ შესრულდებოდა, სწორედ ეს დაიწყებდა იმ სპირალს, რომელიც უკვე თვალნათლივ გამოაჩენდა იმას, რომ ეკონომიკაში არის სრული კრახი. დღეს ნახევარ მილიონ ადამიანზე მეტს გაუჭირდა ცხოვრება, ნახევარ მილიონ ოჯახზე მეტს გაუჭირდა ცხოვრება, ნახევარ მილიონ ოჯახზე მეტი დღეს ვერ იხდის თავის კრედიტებს, უფრო სწორად ძალიან უჭირს ნაწილს და რეკორდული მაჩვენებელია ვერგადახდების და აქ ჩვენ გამოდიან და გვეუბნებიან, რომ ყველაფერი კარგად არის, რომ ყველაფერი მშვენივრად არის, შეიძლება მშვენივრად არის იმისთვის, ვისაც 1000 და 10000 აქვს ანგარიშზე, იმისთვის ყველაფერი კარგად არის და ვარდისფრად ხედავს ყველაფერს, მაგრამ კონკრეტულ ადამიანებს, კონკრეტულ მოქალაქეებს ამ ქვეყნისა, უჭირთ ცხოვრება, კიდევ უფრო გაუჭირდათ, ისინი ღარიბდებიან. საქართველოში სიღარიბე იზრდება და არა კლებულობს და ამაზე არსებობს საერთაშორისო ძალიან კომპეტენტური დასკვნების, გინდათ გაეროსი ნახეთ და გინდათ ევროკავშირის, ეს არის ეკონომიკის კრახი, რაც საქართველოში ტრიალებს და იმ ეკონომიკური ზრდით, რომელიც საქართველოს ემუქრება სიტყვის სრული მნიშვნელობით, ჩვენ 50 წელი დაგვჭირდება იმისათვის, რომ მინიმალურ სტანდარტებს მივაღწიოთ დღევანდელი ევროპული ქვეყნებისა, არა 50 წლის შემდგომი ევროპული ქვეყნებისა, არამედ დღევანდელ მდგომარეობას რომ დავეწიოთ, 50 წელი დაგვჭირდება ამ ზრდით და ამ პირობებში გამოდის კმაყოფილი მინისტრი ხადური და ამბობს, რომ არანაირი შოკი არ არის, არის მცირე „შოკუნიები“, აი ეს უტიფრობა, ეს დაცინვა ხალხის საუბარი იმაზე ივანიშვილის მხრიდან, რომ ბანკირები უნდა იქირაოთ და პირადი ის მრჩევლები ფინანსური და უნდა ისწავლოთ დაბანდება, აი ეს საუბარი „შოკუნიებზე“, ეს უტიფარი განცხადებები, რომ კრიზისი არ არის და ამიტომ არ არის არანაირი გეგმა, ეს კიდევ უფრო ართულებს თქვენ მდგომარეობას და თუ გგონიათ ..... თქვენ კამათში, სიტყვიერ გადალაპარაკებაში, ამაში არის საქმე და ამაში უნდა გაიმარჯვოთ და თუ აქ ამ დარბაზში წარმოაჩენთ რამეს ვარდისფრად, ხალხი ამას დაიჯერებს ეს ასე არ იქნება. ყოველდღიურად მძიმდება ქვეყანაში ვითარება, ყოველდღიურად მძიმდება ეკონომიკური მდგომარეობა და ეს არის ერთადერთი მოთამაშის ბრალი და ეს არის საქართველოს მთავრობა, რომელსაც მართავს ივანიშვილი. კონკრეტული მაგალითი გინდათ? კი, ბატონო, აგერ კონკრეტული მაგალითი ჩავიწერე კიდევაც: თენგიზ იაკობაშვილი, რომელსაც 3 მილიონი უკვე ჩადებული აქვს სამშენებლო მასალების წარმოებაში და 25-ის ჩადებას კიდევ აპირებდა, იუსტიციის მინისტრის და სამინისტროს სურვილით მას აუკრძალეს ამ ქვეყანაში შემოსვლა და ინვესტირება იმიტომ, რომ ის სხვა ქვეყნის მოქალაქეა, შეუქმნეს პრობლემები, მან დატოვა თავისი ბიზნესი და წავიდა. კონკრეტული მავნებლობა, მავნებლობა და უნიათობა, უნიათობაა არაკომპეტენტურობა, ეს თქვენი ყოველდღიურობაა, ეს ამ მთავრობის ყოველდღიურობაა, არაკომპეტენტურობა ურთიერთგამომრიცხავი გადაწყვეტილებების მიღება, გადაუწყვეტაობა, ხედვის არქონა, უკონცეფციო, ეს ყოველდღიურობაა, მაგრამ სამწუხაროდ ამ ყოველდღიურობას ემატება ყოველდღიური მავნებლობა და ეს მავნებლობაა სწორედ ის, რაც ამ ქვეყანაში აუარესებს ეკონომიკურ მდგომარეობას. დღეს ბატონი მარგველაშვილი საუბრობდა დუინგბიზნესის მნიშვნელობაზე, საუბრობდა ღრმა და ყოველისმომცველი ხელშეკრულების მნიშვნელობაზე, ეკონომიკის დივერსიფიცირების საჭიროებაზე, იმაზე, რომ საქართველოს ეკონომიკა ფაქტიურად ჰაბი უნდა იყოს დასავლეთის და აღმოსავლეთის ვაჭრობაზე, აღნიშნა ამერიკის ხელშეკრულების მნიშვნელობა თავისუფალი ვაჭრობის, რომელიც პერსპექტივაში უნდა იყოს, კი, ბატონო, ეს ყველაფერი ის არის, რასაც 2 წლის განმავლობაში გეუბნებით, მაგალითად, დუინგბიზნესის რეიტინგი ის არის, რასაც გეუბნებით 2 წლის განმავლობაში და თქვენი პრემიერ-მინისტრი, დაოსში სპეციალური გამოსვლა მიუძღვნა ამას, რომ ინვესტორებს არწმუნებდა, რომ ამას მნიშვნელობა არ აქვსო, ბატონი ივანიშვილი ეუბნებოდა, რომ ეს .......საერთაშორისო რეიტინგები ბოლო 10 წლის განმავლობაში ეკონომიკური რეფორმების მაღალი შეფასება, რომელიც საერთაშორისო ინსტიტუტებს ჰქონდათ, ეს ყველაფერი არ დაიჯეროთ, საქართველოში ინვესტირება არ ღირსო და ხედავთ შედეგს, ხედავთ შედეგს ბიუჯეტის აი ამ თებერვლის ბიუჯეტი, თებერვალში არის დეფიციტური 118 მილიონით და დღეს გამოდიხართ აქ და რაღაც წარმატებებზე და ეკონომიკურ წინსვლაზე მელაპარაკებით. 118 მილიონი დეფიციტური არის მარტო თებერვალში, თქვენ აი ამ პარლამენტში აი ამ ღილაკებით, რომელიც წინა გაქვთ, მოგიწევთ ბოლო 18 წლის განმავლობაში სეკვესტრისთვის ხმის მიცემა, არა იმიტომ, რომ ხარჯებს დაზოგავთ, არა იმიტომ, რომ ფული არა გაქვთ, ფული აღარ არის, ამოწურეთ ყველაფერი, 3 მილიარდი ახალი ვალი აიღეთ, ახალი კრედიტები აიღეთ და ამოწურეთ. აი ამ ხედვის უქონლობის გამო და ამ ხედვაზე დართული უტიფრობის გამო არის სწორედ რა მდგომარეობაშიც არის დღეს ჩვენი ქვეყანა და სწორედ რატომაც, არა მხოლოდ თქვენი უპატივცემულობით, არამედ პასუხების არარსებობის გამო არის ცარიელი დღეს ეს ტრიბუნა. იმიტომ, რომ პასუხი რომ კრიზისი არ არის და არის მცირე „შოკუნიები“ ძალიან არასერიოზული პასუხია, ეს შეიძლება ერთხელ თქვა, ორჯერ თქვა, მაგრამ საბოლოო ჯამში ყველა ოდნავ ასე თუ ისე გონიერ ადამიანს ესმის, რომ ეს სირცხვილია. სირცხვილია დღეს ეკონომიკურ განვითარებაზე, სწრაფ განვითარებაზე ინვესტიციების და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ვებსაიტზე გახსნა საწარმოებზე ლაპარაკი, როცა ყველამ ვიცით, რომ სამუშაო ადგილები იკარგება, ადამიანებს სულ უფრო და უფრო უჭირთ, ოჯახები ღარიბდებიან და მთავრობის დამცინავი ტონი მხოლოდ დისტანციას ზრდის ხალხსა და მთავრობას შორის და მეტი არაფერს. აქ იყო საუბარი იმაზე, რომ ძალიან კარგია ბატონი გიორგი მიესალმა იმას, რომ ჩვენ მივიღეთ რეზოლუცია, სადაც ერთობლივად ანექსიად ვაღიარეთ რუსეთის საქციელი აფხაზეთის და ოსეთის მიმართ გასულ წელს. ბატონო გიორგი, არ მიგვიღია ეს რეზოლუცია, უმრავლესობამ „ქართული ოცნებისა“ ეს რეზოლუცია ჩააგდო, სწორედ იმის გამო, რომ აი ეს რეზოლუცია იყო მკვეთრი და საუბარი იყო ანექსიაზე, არ მიგვიღია ეს რეზოლუცია, არანაირი კონსესუსი პოლიტიკურ ძალებს შორის ნატოსთან დაკავშირებით არ არსებობს, თუ გჯერათ რომ არსებობს, ბატონ თოფაძეს კითხეთ და აგიხსნით, რომ არ არსებობს არანაირი კონსენსუსი ნატოსთან დაკავშირებით, არანაირი ნატოს მიმართულებით სიარული არ არსებობს იმიტომ, რომ ნატოს საკითხების წაყვანა თავდაცვის სამინისტროში ჩააბარეს ბატონ ღირსიაშვილს, ბურჯანაძის პარტიის მმართველი საბჭოს წევრს, ცნობილ ანტინატოელს, ამიტომ არ არსებობს არანაირი სვლა ნატოს მიმართულებით. ძალიან კარგად იცით, რომ დღეს თავდაცვის მინისტრი არის ბატონი ჯანელიძე, რომელიც ტელეფონზე ეკიდა, სანამ ყოფილი თავდაცვის მინისტრი რაღაცას საუბრობდა თავდაცვის შეიარაღების გაძლიერებაზე და მთავრობის სახელით, ივანიშვილის სახელით და ღარიბაშვილის სახელით ეუბნებოდა, რომ არ გაბედო; ძალიან კარგად გვახსოვს ქალბატონი კობახიძის გამოსვლა, რომელიც ამბობდა, რომ გადაცდომა და შეცდომა იყო მინისტრის მიერ ნათქვამი სიტყვები თავდაცვის შეიარაღების შესახებ და დღეს ვითარება შეიცვალა იმიტომ, რომ კიდევ ერთი პოლიტიკური ოპოზიციური ძალა გაჩნდა, რომელმაც მაშინ, როცა მათ პირადად და უშუალოდ შეეხო ის მმართველობის მანკიერი და მახინჯი სისტემა, რომელიც დღეს საქართველოში არის, გადადგეს ნაბიჯი წინ და წავიდნენ ოპოზიციაში და ძალიან კარგია, კიდევ და კიდევ უფრო მეტი გახდება ასეთი, გახდება იმიტომ, რომ შეუძლებელია ჯანსაღი ადამიანი ვერ ხედავდეს რა ხდება დღეს ქვეყანაში. შეუძლებელია ეს და თუ შარშან ამ პოლიტიკური ძალის ლიდერებიც არ ესწრებოდნენ პრეზიდენტის გამოსვლას და იგივე ბრძანებას დაქვემდებარებულები იყვნენ, წელს ისინი საკმაოდ მკვეთრი, რაღაც მომენტებში, კრიტიკით გამოდიან, რაც მოსაწონია და რაც კარგია, კარგია და კიდევ ბევრი არის. მე მჯერა უმრავლესობაში, რომელიც ამას ყველაფერს ხედავს, ხედავს, რომ სასამართლოში, სადაც მართლაც იყო პრობლემები, კორუფციის პრობლემები, აღმოიფხვრა, მაგრამ იყო პრობლემები ზედმეტი გავლენისა პროკურატურის სასამართლოზე. ამ სასამართლოზე მიღებული იქნა გადაწყვეტილება, რომ დღეს უზენაეს სასამართლოში დაბრუნდნენ ის კადრები და ხელმძღვანელსაც ვგულისხმობ, მათ შორის, რომელიც ღიად ითხოვდა ჟურნალისტების დაპატიმრებას იმიტომ, რომ ისინი სასამართლოში არსებულ კორუფციულ ფაქტებზე საუბრობდნენ, როცა გვესაუბრებით, რომ გადატყდა სიტუაცია და ეს 2 წელი სასამართლოში პრინციპულად შეიცვალა ყველაფერი. კი, ბატონო, ძალიან ცუდია ის, რომ გამამართლებელი განაჩენების რაოდენობა ერთი პროცენტი იყო, დღეს 2%-ია, გგონიათ რამე გარღვევა მოხდა, გგონიათ რამე შეიცვლა ამ მიმართულებით? არც ამ მიმართულებით, რომელიც თქვენი ... იყო არაფერი არ შეცვლილა და ის, რაც იყო მიღწეული, რომ კორუფცია არ იყო სასამართლოში ესეც ნელ ნელა ბრუნდება. ძალიან კარგად იცით, ბატონო გიორგი, რომ ყველა საერთაშორისო შეხვედრა, სადაც თქვენ დადიხართ ან თქვენი მინისტრები მიგითითებენ პოლიტიკურ დევნაზე, მიგითითებენ შერჩევით მართლმსაჯულებაზე და გეუბნებიან, რომ ეს აფერხებს ჩვენს ქვეყანას, ეს აფერხებს ჩვენი ქვეყნის გზას ევროპისკენ, ეს აფერხებს ჩვენი ქვეყნის გზას ცივილიზაციისკენ, რა არის რეაქცია, არაფერი. დღეს ადამიანები თვეობით და წლობით გიზით ციხეებში, საერთოდ, განაჩენის გარეშე არა თუ გამამართლებელი ან გამამტყუნებელის. „კარგი არისო, კონსოლიდაცია უნდა მოხდეს საქართველოს საერთაშორისო პოლიტიკისო“ - ბატონმა გიორგიმ თქვა იმის გარეშემო, რომ საერთაშორისო მხარდაჭერა ჩვენი გაიზარდოს. ძალიან კარგია, რომ ამ ჭკუაზე დადექით ისე, როგორც დისიეფტიაიზე, ამერიკასთან ხელშეკრულებაზე, რუსეთის ბაზაზე, იმაზე, რომ დღეს არ ისაუბრეთ, ეს ძალიან კარგია, მაგრამ რა კონსოლიდირებაზე უნდა ვილაპარაკოთ, როცა „ქართული ოცნების“ პროგრამაში წერია, რომ საქართველოს საკითხი უნდა გაქრეს დასავლეთსა და რუსეთს შორის ურთიერთობებში. აი ეს არის რეალობა. რეალობა არის ერთი ქვეყნის რეალური მდგომარეობა არის ერთი და ის კეთილი სურვილები, რომელიც დღეს თქვენ გაგვაცანით საარჩევნო სისტემის ცვლილებაზე, მეტ დემოკრატიზაციაზე, არასაჭირო რაღაცა კომისიების და იმის გაქრობაზე, უფრო ეფექტურ მთავრობაზე, უფრო მეტ მოქმედებაზე. კი, ბატონო, მაგრამ ეს ყველაფერი არ მოხდება და ვერ მოხდება იმიტომ, რომ თქვენ ეს ხელისუფლება გიხილავთ უკვე მოწინააღმდეგედ, მიუხედავად იმისა, რომ თქვენ სიტყვებში ბევრ რამეში იყო ლოგიკა, მაგრამ ეს არ მოხდება, ამ ქვეყანას დღეს მართავენ ისინი, ვისთვისაც თქვენ აბსოლუტურად მიუღებელი ხართ, მიუხედავად იმისა, რომ მათი დახმარებით იქენით არჩეული.
რაც შეეხება ზოგადად მდგომარეობის შეფასებას და ვინ ამბობს ტყუილს და ვინ ამბობს მართალს, ამას, რა თქმა უნდა, შეაფასებს ხალხი. თქვენ გჯეროდეთ, იზორიას მიერ შედგენილი კრიმინალის სტატისტიკით ადამიანები ჩავლენ თავის ეზოში, გაივლიან ეზოში და თვითონ მისცემენ ამ ყველაფერს შეფასებას. თქვენ გჯეროდეთ იმ რაღაცა ციფრების, რომლის კორიანტელი დგება ხოლმე ტელეეთერებში და ამ დარბაზშიც ბევრი ვისმინეთ ამის შესახებ. ადამიანები საკუთარ ოჯახში, საკუთარ მაცივარში, საკუთარ ბავშვებთან ურთიერთობაში, საკუთარ მშობლებთან ურთიერთობაში გრძნობენ ყველაფერს. თქვენ გჯეროდეთ იმისი, რომ ყველაფერი კარგად არის და ხალხს უსმენს მთავრობა, რაც დიდი პლუსი ყოფილა, მაგრამ ხალხი თითონ შეაფასებს, მთავრობა უსმენს მას თუ უტიფრად ეპყრობა მის პროტესტს, უტიფრად, აგდებულად და ყოველგვარი პატივისცემის გარეშე, აი ეს არის ის რეალობა, რომელიც არის ჩვენს ქვეყანაში, ეს არის ის რეალობა, რის გამოც ჩვენი დღევანდელი აქ საუბარი მხოლოდ ჰაერის შერხევაა და რეალობა აი ეს ცარიელი ტრიბუნა არის. ეს არის ეს რეალობა და სწორედ ამ რეალობის გამო უნდა თქვას ამ მთავრობამ, რომელმაც ვერც ერთი პრობლემა ქვეყანაში ვერ გამოასწორა და პირიქით, გააუარესა მდგომარეობა, შექმნა ეკონომიკური და პოლიტიკური კრიზისი, დაასუსტა ინსტიტუტები, ეს მთავრობა უნდა წავიდეს, მოთმინების ლიმიტი ამოიწურა, მთავრობა უნდა გადადგეს. დიდი მადლობა.
თავმჯდომარე. ქალბატონი თინათინ ხიდაშელი, „ქართული ოცნება-რესპუბლიკელები“ - ფრაქცია. შემდეგი ბატონი გია ვოლსკი და ამითი ფრაქციების ხელმძღვანელების გამოსვლები დასრულდება. კოლეგებო, გთხოვთ ყურადღებას, ვისმენთ გამოსვლას. ბატონი გია ვოლსკი გამოვა შემდეგი. ამითი ფრაქციების გამოსვლები დასრულდება და პრეზიდენტს, ბატონ გიორგი მარგველაშვილს ექნება საშუალება მოგვმართოს, თუ რაიმე ექნება ამ გამოსვლების შემდეგ. გისმენთ, ქალბატონო თინათინ.
თ. ხიდაშელი. დიდი მადლობა...
თავმჯდომარე. თუ შეიძლება ქალბატონო თინათინ, ცოტა ხანი შეყოვნდით, დავაცადოთ კოლეგებს დატოვონ დარბაზი. ტოვებენ, დაგვტოვეს, გმადლობთ, ეხლა დავიწყოთ.
თ.ხიდაშელი. მოგესალმებით, ბატონო პრეზიდენტო, ბატონო დავით, ბატონო საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარევ და განსაკუთრებით მინდა მივესალმო ქალბატონ ნინოს, უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეს უკვე ამ რანგში, ამ სტატუსით და მე ვფიქრობ, რომ ძალიან მნიშვნელოვანი და სიმბოლურია, რომ დღეს ქალბატონი ნინო გვენეტაძე არის სწორედ უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე და საუკეთესო მაგალითია იმ არჩევანის, რომელსაც დღევანდელი ხელისუფლება აკეთებს. არჩევანის კვალიფიკაციის სასარგებლოდ, არჩევანის წარმატებული ადამიანების სასარგებლოდ, ადამიანების, რომლებიც მზად არიან იბრძოლონ ბოლომდე მაშინაც, როდესაც პრინციპში ვითარება სასოწარკვეთილია და შესაძლოა არც კი ჩანს რაიმე იმედი, მაგრამ საკუთარ სიმართლეში დარწმუნებულები მაინც იბრძვიან და ეს იმედი ყოველთვის იმარჯვებს და ასევე არჩევანი ძლიერი ქალის. ამიტომ დიდი მადლობა მინდა ვუთხრა ნინოს ამ ბრძოლისთვის და ბატონ პრეზიდენტს ამ არჩევანისთვის ისევე, როგორც ჩემს კოლეგებს, რომლებმაც ყველამ ერთად, ეს არჩევანი ერთად გავაკეთეთ სულ რამოდენიმე დღის წინ. ჩვენ დღეს მოვისმინეთ საქართველოს პრეზიდენტის გამოსვლა და ამით მინდა მე დავიწყო ჩემი გამოსვლაც. ეს იყო საქართველოს პრეზიდენტის გამოსვლა, როგორც გამაერთიანებლის არა რომელიმე პოლიტიკური პარტიის ლიდერის გამოსვლა და ეს ძალიან დიდი იშვიათობაა აქ, ამ დარბაზში, ამ ტრიბუნიდან და ძალიან მნიშვნველოვანი და მისასალმებელია. როდესაც ახერხებს ქვეყნის პრეზიდენტი, იყოს ქვეყნის პრეზიდენტი იყოს გამაერთიანებელი და არა დამქუცმაცებელი არა გამხლეჩი. აკრიტიკოს, ჰქონდეს საკუთარი აზრი, პოზიცია, მაგრამ ეს ისე გამოთქვას, რომ არავის უწოდოს მუმია და აღარ გავაგრძელებ ეხლა ცნობილ ტერმინოლოგიას, რომელიც ამ ტრიბუნიდან, უფრო სწორედ, თბილისში ასეთი ტრიბუნიდან ხშირად გვესმოდა ხოლმე. ეს ნამდვილად დიდი სიახლეა და ესეც არის დასტური იმ არჩევანის და სხვაობის, რომელიც დღევანდელმა ხელისუფლებამ გააკეთა წინასთან შედარებით. ამასთანავე მინდა გამოვეხმაურო ყველა იმ ადამიანს, ვისაც თვალში ცუდად ხვდება ეს ცარიელი სკამები და მეც ნამდვილად ვეკუთვნი იმ ადამიანებს, ვისაც თვალში ხვდება ეს ცარიელი სკამები... რომ ბატონი პრეზიდენტი მოახერხებს, რომ მომავალ წელს უფრო ეფექტიანი და შედეგიანი პოლიტიკური დიალოგის ფარგლებში საქართველოს დღევანდელ მმართველი გუნდის ლიდერთან, პრემიერთან, აქ აღარ იქნება ცარიელი სკამები. საქართველოს მოსახლეობას არ აინტერესებს ამას როგორ მოახერხებს ქვეყნის პრეზიდენტი, მოსახლეობას სჭირდება შედეგები და ეს არჩევანი და ეს საკითხი საქართველოს პრეზიდენტის მოსაგვარებელია. შედეგი ძალიან მნიშვნველოვანია იმიტომ, რომ ერთი თვის განმავლობაში საქართველოს ქართული მედია და აქ, რა თქმა უნდა, ეს ჟურნალისტებსაც ეხებათ, საუბრობდა არა იმაზე, რა იქნებოდა პრეზიდენტის აქცენტები, რაზე ისაუბრებდა ქვეყნის პირველი პირი, არამედ საუბარი იყო იმაზე, რომელ სკამზე, რომელი ადამიანი, რომელ საათზე, რომელ წუთზე დაჯდებოდა თუ არ დაჯდებოდა. ეს უნდა დამთავრდეს საქართველოში და ყველამ ერთად, ჩვენმა პოლიტიკოსებმაც, ექსპერტებმაც მედიამაც, ყველამ ერთად უნდა ვილაპარაკოთ იმ თემებზე, რომელიც საქართველოს მოსახლეობას აინტერესებს და არა იმაზე, რასაც მოვიგონებთ, შევქმნით და მერე ეს გახდება ხოლმე მთელი იმ აურზაურის შედეგი, რომლის მონაწილეც ყველა ჩვენ ერთად ვართ და ამიტომ მე ძალიან დიდი იმედი მაქვს, რომ ეს დიალოგი, ეს საუბარი, ეს არაფრისთვის საუბარი, წელს ამ გამოსვლით დასრულდება და მომავალი წლიდან ჩვენ სხვაგვარ ვითარებას მივიღებთ. ძალიან ბევრი აქცენტი გააკეთა ბატონმა გიორგიმ თავის გამოსვლაში და რთულია, რომ ყველაფერზე ვისაუბროთ, ბუნებრივია, მაგრამ, რა თქმა უნდა, ამასობაში ჩვენ მოვისმინეთ კიდევ ფრაქციის ხელმძღვანელების გამოსვლები და მე შევეცდები, რომ მეტ-ნაკლებად რამოდენიმე საკითხზე მაინც შევაჩერო თქვენი ყურადღება იმ დროში, რაც მაქვს.
მაგრამ, პირველ რიგში არ შემიძლია ამ ტრიბუნიდან დღეს გამოვიდე, ამ ტრიბუნასთან ვიდგე და ერთი წინადადებით არ შევეხმიანო იმ საზარელ მკვლელობას, რომელიც საქართველოში მოხდა სულ რამოდენიმე დღის წინ და კიდევ მანამდე რამოდენიმე ხნით ადრე, ბატონი იური ვაზაგაშვილის და ბესო ხარძიანის მკლელობა არის შესაძლოა ყველაზე დიდი გამოწვევა, რის წინაშეც დღევანდელი ჩვენი ხელისუფლება დადგა, რის წინაშეც ჩვენი ახალი შინაგან საქმეთა მინისტრი და საქართველოს პროკურატურის ახალგაზრდა გუნდის ახალი შემადგენლობა დადგა და მე დარწმუნებული ვარ, დიდი იმედი მაქვს, რომ საქმე, ორივე საქმე იქნება სათანადოდ გამოძიებული, არ დარჩება არც ერთი კითხვის ნიშანი ამ გამოძიებასთან დაკავშირებით, დაისჯებიან როგორც შემსრულებლები, ასევე დამგეგმავები, შემკვეთები. ასეთი მკვლელობები შემთხვევით არ ხდება, ასეთი მკვლელობები ესე უცბად, ვიღაცამ დილით გაიღვიძა ცუდ ხასიათზე და ტყვია გაისროლა, არ ხდება, ამიტომ ამ საქმეს სჭირდება გაცილებით უფრო დიდი და სერიოზული პასუხი, ვიდრე ჩვენ მივიღეთ იური ვაზაგაშვილის მკვლელობაზე და მე დარწმუნებული ვარ, კიდევ ერთხელ ვამბობ, სრული ნდობა და რწმენა მაქვს, რომ საქართველოს პროკურატურა და შინაგან საქმეთა სამინისტრო ნათელს მოჰფენს ამ საქმეებს. ამ საქმეების გამოძიება მნიშვნველოვანია არა მხოლოდ იმიტომ, რომ ამ საქმეზე დაისაჯოს კონკრეტული დამნაშავე, არამედ იმიტომაც, რომ აღარავის, არასდროს საქართველოში ეჭვიც კი არ გაუჩნდეს, რომ ასეთი რამ შეიძლება ჩაიდინოს და ეპატიოს, გამოუძიებელი დარჩეს და არავითარი შედეგი აქედან არ იყოს. ამისთვის არის ჩვენი ქვეყნის, ჩვენი სახელმწიფოს სიჯანსაღისთვის და სიჯანმრთელისთვის არის პრინციპულად მნიშვნელოვანი ამ მკვლელობებზე სათანადო, ადეკვატური და რაც მთავარია სწრაფი პასუხის გაცემა.
აქ პრეზიდენტი საუბრობდა ეკონომიკაზე. მე არ ვარ ეკონომიკის ექსპერტი და ყოველთვის თავს ვიკავებ ამ თემებზე კომენტარებისგან, მაგრამ ერთი რამე არ შემიძლია არ აღვნიშნო, მათ შორის, იმ ყველაფრის პასუხად, რაც შემდეგ მოვისმინეთ, ბატონმა გიორგიმ ბრძანა, რომ მას ესმის ძალიან ბევრი კრიტიკა თუ ბევრი ჩივილი იმის შესახებ, რომ ბიზნესთან ურთიერთობაში გადაწყვეტილებები გვიან მიიღება და ჩვენ პრინციპში შეგვიძლია დავეთანხმოთ გარკვეულწილად ამ კრიტიკას, გავყვეთ მას ამ კრიტიკაში, ოღონდ ორი რამ უნდა გვახსოვდეს ჩემის აზრით: ერთი. საიდან მოვედით დღევანდელ დღემდე ბიზნესთან ურთერთობაში, რატომ არის, შესაძლოა დამფრთხალი არიან კონკრეტული ადამიანები ბიზნესთან ურთიერთობაში და უფრო მეტ დროს ითხოვენ გადაწყვეტილოების მისაღებად, ვიდრე ჩვეულებრივი სტანდარტულ, ნორმალურ ვითარებაში იქნებოდა ეს და რა არის ამ შენელებული ტემპების მიზეზები და თავისთავად ის ამბავი, რომ ჩივილი არის იმაზე, რომ გადაწყვეტილებები შეყოვნებით მიიღება იმაზე, რომ გვატერორებენ, პირში იარაღს გვიდებენ, ანგარიშები მოაქვთ, რომელზეც მილიონები უნდა გადავრიცხოთ, ჩემის აზრით არის სწორედ ის არჩევანი და ის სხვაობა, რომელიც საქართველოს დღევანდელმა ხელისუფლებამ უკვე ძალიან ცალსახად და მკვეთრად აჩვენა.
საგარეო ორიენტაცია. მე, ამ თემაზე ძალიან ბევრი ითქვა, ბევრი კომენტარი გაკეთდა, ბევრი რეზოლუცია მივიღეთ, მაგრამ, როგორც ჩანს, მუდმივად „მამაო ჩვენოსავით“, ერთი და იგივე უნდა ვიმეოროთ და ამის აუცილებლობა სულ დგება ხოლმე. არც ერთი მიზეზი არ არსებობს ბატონი ირაკლის, ჩემი მეგობარი, ბატონ ირაკლის მინდა ვუთხრა, იმის სათქმელად რაც თქვენ აქ ბრძანეთ, რომ თქვენს მიერ კოალიციის დატოვების შემდეგ გაჩნდა განსხვავებული აზრები. სხვათა შორის ერთდერთი წინადადება იყო, რომელზეც წაიბორძიკეთ თქვენი გამოსვლის დროს და ესეც კარგი ნიშანია იმის, რომ მთლად გულწრფელი არ იყავით ამის თქმის დროს. არცერთი მიზეზი არ არსებობს იმის გამო, რომ ბატონი გოგის პოზიცია არასოდეს არავისთვის უცნობი არ იყო, არც თქვენთვის მაშინ, როდესაც ჩვენთან ერთად და კოალიციის სხვა პარტნიორებთან ერთად ხმას ვაძლევდით „მრეწველების“ კოალიციაში შემოსვლას. ისე რომ, აქ სიახლე არაფერი არ იყო. სიახლე ის არის 2012 წლის შემდეგ, რომ ერთმანეთის მიყოლებით პრაქტიკულად ყველა საერთაშორისო ორგანიზაცია და გიგამ აქ ისაუბრა, მე ამაზე ბევრს აღარ გავაგრძელებ, ცალსახად, ღიად და ერთმნიშვნელოვნად აცხადებს, რომ ასეთი პროგრესი საქართველოს არასოდეს არ ჰქონია ევროატლანტიკური ინტეგრაციის გზაზე, ასეთი ტემპით, ასეთი ნაბიჯით საქართველოს არასოდეს არ უვლია და ასეთი შედეგიანი ქართული პოლიტიკა არასოდერს არ ყოფილა ევროატლანტიკურ ინტეგრაციის გზაზე. და ეს არის ყველაზე მთავარი და ყველაზე მნიშვნელოვანი. ჩვენ არ ვაპირებთ აქ თავის მართლებას ან რაიმე პოზაში ჩადგომას ახლა იმის მტკიცებისთის, - რომ არა, როგორ გეკადრებათ, - არ ვაპირებთ იმიტომ, რომ ჩვენ საქმით დავამტკიცეთ ამ წლების განმავლობაში, რომ სხვა არჩევანი არ არსებობს, არა გვაქვს, არასოდეს არ გვქონია და არასოდეს ამ გზიდან არ გადაგვიხვევია. და ამის შედეგებს კიდევ უფრო ნათლად დავინახავთ შემდეგი წელიწადნახევრის განმავლობაში. „ქართულ ოცნებას“ მანდატი 4 წლითა აქვს მიღებული, ეს ყველას მინდა შევახსენო, ვისაც პერიოდულად ავიწყდება ხოლმე და სწრაფ გადაწყვეტილებებს სწრაფად ელოდება და ეს 4-წლიანი მანდატი 2016 წლის შემოდგომაზე იწურება. შესაბამისად, ის პროგრამაც, რომელსაც ხშირად ციტირებთ ყველანი, მეც მათ შორის, ყოველი ჩვენგანი, სწორედ 4-წლიანია, ჯობდა თუ არა რომ 2012 წლის 2 ოქტომბერს დაგვეწყო, მაგალითად, იგივე, შინაგან საქმეთა სამინისტროს რეფორმა, კი, ალბათ, ჯობდა, რეალისტური იყო? არა, ეს იყო შეუძლებელი, იმიტომ 2012 წლის 2 ოქტომბერს ჩვენ იმ ვითარებაში ვიყავით, რომელიც ყველამ კარგად იცით და მე ახლა აღარ მოვყვები დროის სიმცირის გამო. შეიძლებოდა ერთი თვის მერე, 6 თვის მერე, ერთი წლის მერე დაწყება, კი, ნებისმიერი ათვლის წერტილი, რომელსაც ავიღებთ, შეიძლება ვთქვათ, რომ იყო უკეთესი, მაგრამ მთავარი ეს არ არის, მთავარი ის არის, რომ დღეს ეს რეფორმა დაწყებულია. მთავარი ის არის, რომ სასამართლო რეფორმა ძალიან წარმატებულად მიდის. ამაზე მეტყველებს შედეგები, ამაზე მეტყველებს სწორედ ის სასამართლო სტატისტიკა, რომელიც არსებობს და გოკა გაბაშვილს ყოველთვის რაღაცა განსხვავებული რიცხვები აქვს, რომელიც არასდროს არაფერს არ ეფუძნება, ამიტომ ახლა ამაზე კომენტარს მე არ ვაპირებ, შეგვიძლია წავიკითხოთ ნებისმიერი საერთაშორისო ორგანიზაციის დასკვნა სწორედ ამასთან დაკავშირებით, სასამართლოში პროცესების განსხვავებულად წარმოებასთან დაკავშირებით, პროკურატურის მორჩლებისგან, სასამართლოს გათავისუფლებასთან დაკავშირებით და ყველაფერი ნათელი იქნება და ძალიან მარტივად აღსაქმელი იქნება. მაგრამ დღეს საქართველოში ძალიან მოდური გახდა ეს, თუმცა დღეს არ არის მხოლოდ, დიდი ხანია მოდური გახდა ის, რომ ყველა პოლიტიკურ ძალას თავისი პოლიტიკური კალენდარი აქვს და რაღაცა თავისი ათვლის წერტილი აქვს, რომლიდანაც იწყებენ ხოლმე ლაპარაკს. წეღან მიხეილ მაჭავარიანს ვუსმენდი, გარეთ კომენტარს აძლევდა და ამბობდა, რომ 2008 წლის შემდეგ ვითხოვდი საარჩევნო სისტემის რეფორმასო, მე არ მახსოვს მიშა მაჭავარიანი როდის ითხოვდა საარჩევნო სისტემის რეფორმას. მაგრამ მე მახსოვს თუ არ მახსოვს, ეს არ არის მთავარი და მნიშვნელოვანი, მთავარი და მნიშვნელოვანი ის არის, რა უშლიდა ხელს მიშა მაჭავარიანს, რომ საარჩევნო რეფორმა განეხორციელებინა 2008 წელს და კიდევ უფრო მთავარი ის არის, რომ როდესაც ამაზე ლაპარაკობს ადამიანი, ვინც 2008 წელს არა თუ საარჩევნო რეფორმას ითხოვდა, ორი წლით ადრე მანამდე 2006 წელს, ისედაც უსამართლო საარჩევნო სისტემა ქალაქ თბილისში, არჩევნების შემდეგ ერთ დღეში სატელევიზიო ინტერვიუში შეცვალა, როდესაც ჩემი მანდატი მოიპარა, მოგებული მანდატი მოიპარა მიშა მაჭავარიანმა პირადად ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების შემდეგ, შემდეგ მან ის ბევრჯერ აღიარა, ისე რომ, იმედი მაქვს უარს აღარ იტყვის. ეს ადამიანი გველაპარაკება დღეს საარჩევნო რეფორმაზე, თურმე ოცნებობს 2008 წლიდან, მაგრამ საარჩევნო რეფორმა განხორციელდება საქართველოში ისეთი, რომელიც ყველაფერს და ყველა მოთხოვნას დააკმაყოფილებს, ადეკვატური იქნება და შესაძლებელს გახდის „ქართული ოცნების“ დაპირების შესრულებას, წინასაარჩევნო დაპირების შესრულებას.
ასევე, მოვისმინეთ ჩვენ რომ ბატონმა ირაკლიმ ბრძანა, რომ 2010 წელსო „თავისუფალმა დემოკრატებმა“ შსს-ს და პროკურატურის რეფორმის თუ შსს-ს რეფორმის რე ... მე მახსოვდა რომ მაშინ ჩვენ ერთ კოალიციაში ვიყავით, „ალიანსი საქართველოსთვის“ ერქვა და ყველაფერს ერთად ვაკეთებდით, მაგრამ ესეც არ არის მნიშვნელოვანი. ამ საკუთარ პარტიულ კალენდარს ნუ გავყვებით იმიტომ, რომ ამ შეჯიბრში გამოგყვებით ნებისმიერ პოლიტიკურ პარტიას საქართველოში, ნებისმიერ პოლიტიკურ ძალას საქრათველოში გამოგყვებით და მოგიგებთ. 2006 წლის თებერვალში, „საქართველოს რესპუბლიკურმა პარტიამ“ გამოაქვეყნა ძალიან მნიშვნელოვანი დოკუმენტი, რომელსაც ძალიან მნიშვნელოვანი სათაური ერქვა, „ვარდების რევოლუციიდან - ნეობოლშევიზმამდე“, 2006 -ის თებერვალში გამოვაქვეყნეთ და 15-ში, დეკემბერში დავწერეთ, ლიბერალურ-დემოკრატიული არჩევანი „რესპუბლიკური პარტიის“ არჩევანი, „ნეობოლშევიზმი“ , „ნაციონალური მოძრაობის“ აჩევანი. ასეთი სახელი ერქვა ამ დოკუმენტს, ის გრძელი დოკუმენტი იყო და ყველა იმ კითხვაზე პასუხს იძლეოდა, რომელიც შემდეგი წლების განმავლობაში და დღესაც დგას საქართველოში. შეგვიძლია ყველამ ერთად გადავიკითხოთ, გარწმუნებთ, სასიამოვნო წასაკითხი იქნება. ყველა იმ პრობლემაზე ვსაუბრობდით, რაზეც შემდეგ ალაპარაკდნენ საქართველოში და ყველა იმ პრობლემაზე პასუხი არის იმ დოკუმენტში, რაზეც შემდეგ ალაპარაკდნენ საქართველოში. ამიტომ არ გვინდა ამ კალენდრებით ლაპარაკი, დღეს ეს საერთოდ არაფრის მომტანი არ არის. დღეს მთავარი ის არის, რომ ეს რეფორმა დაწყებულია. ამ რეფორმას სჭირდება ორი რამ, ინიციატივები - ერთი, და მეორე - ძალიან ბევრი შრომა იმისათვის, რომ ის რეალობად იქცეს იმიტომ, რომ ჩვენ შეიძლება მივიღოთ ძალიან კარგი კანონები, ეს ამ კანონებში ჩავწეროთ და შემდეგ არაფერი არ მოხდეს იმიტომ, რომ პრაქტიკულად არ იყოს ეს შესაძლებელი. ამიტომ ყველა ერთად კი არ გავიქცეთ მოედნიდან, ყველამ ერთად უნდა ვიშრომოთ იმისთვის, რომ რაც ყველაზე მთავარია, რაც ქართველ ხალხს შევპირდით, ის მივიყვანოთ ბოლომდე. ბოლომდე მივიყვანოთ სასამართლო რეფორმა, რომელიც, კიდევ ერთხელ ხაზგასმით ვამბობ, ძალიან წარმატებით მიმდინარეობს; დავიწყოთ შინაგან საქმეთა სამინისტროს რეფორმა და არა მხოლოდ გაყოფა შინაგან საქმეთა სამინისტროსი; დავიწყოთ პროკურატურის რეფორმა; საარჩევნო რეფორმა და მივხედოთ ეკონომიკაში იმ პრობლემებს, რომელიც შესაძლებელია გვაქვს და პერიოდულად იჩენს ხოლმე საკმაოდ მძაფრად თავს.
ახლა ბევრი რამე მოვისმინეთ, რასაც არ მინდა ისე დეტალურად ვუპასუხო, მაგალითად ბატონი ლონდარიძე ძალიან ხმამაღლა გვიყვიროდა, მასმედიაზე ახდენთ ზეწოლას, ექსპერტებზე ახდენთ ზეწოლას, ენჯეოებზე ახდენთ ზეწოლასო და ეტყობა რაღაცა უცებ მეხსიერების გაელვება ჰქონდა, წარსული გაახსენდა და ეგონა, რომ იმ დროში ლაპარაკობდა და არა ამ დროში. იმიტომ, რომ ახლა ძალიან უხერხულია, ძალიან უხერხული არის ამ დარგის წარმომადგენლისგან, ვინემზე რამე რეფორმის რაიმე ზეწოლის შესახებ საუბრის მოსმენა.
და ბოლოს არ შემიძლია ეს, ერთ პასაჟს არ გამოვეხმაურო, ბატონი გოკას გამოსვლიდან, სადაც ის ამბობდა, რომ: ნახევარი მილიონი ადამიანი უფრო გაჭირვებულია დღეს, ვიდრე მანამდეო. მე ეს სტატისტიკა არ მაქვს, ნამდვილად არ ვიცი, ლარის კურსის გამო რამდენი ადამიანი დაზარალდა და ზუსტად ვიცი, რომ ადამიანებმა ძალიან მძიმედ განიცადეს ეს ზარალი, ძალიან მძიმე არის ეს შედეგი, ეს უდავოა აბსოლუტურად, მაგრამ მთავარი განსხვავება ჩვენსა და თქვენს ხელისუფლებას შორის იმაში არის, რომ ის პრობლემა, რომელიც დღეს შეიქმნა საქართველოში, ეს არ არის საქართველოს ხელისუფლების მიერ შექმნილი პრობლემა, მოგვივიდა ამ გზაზე შეცდომები? ალბათ მოგვივიდა იმიტომ, რომ სხვანაირად შეუძლებელია, მაგრამ პრობლემა არ არის შექმნილი ჩვენს მიერ, ნახევარი მილიონი ადამიანი, რომელიც გაჭირვებული, გაუბედურებული, უფლებააყრილი, შეურაცხყოფილი, ნაწამები, ნაცემი იყო, იყო თქვენი ხელისუფლების ერთი ნაწილის აქტიური ქმედებით და მეორე ნაწილის პარლამენტში ტაშის კვრის შედეგი, ეს არის ჩვენს შორის სხვაობა, ჩვენ ვებრძვით გარედან მომავალ შოკებს, შესაძლოა შეცდომებით, მაგრამ ყველაფერს რომ ვაკეთებთ, რაც შეგვიძლია, თქვენ ქმნიდით ამ შოკებს, საკუთარი მოსახლეობის დასამონებლად და დასამორჩილებლად და დიახ, მოსახლეობამ თვითონ იცის რიცხვები, ქუჩაში როდესაც ჩადის, თვითონ იგებს ამ სტატისტიკას, 1 ოქტომბერსვ 2012 წელს ეს რომ გაიგო, იმიტომ გაგიშვათ თქვენ სახლში, შემდეგ არჩევნებზე მათ... (ტაში).
თავმჯდომარე. გმადლობთ. ბატონი გია ვოლსკი, ფრაქცია „ქართული ოცნება“. გთხოვთ.
გ.ვოლსკი. მოგესალმებით, ბატონო პრეზიდენტო, ბატონო პარლამენტის თავმჯდომარევ, ქალბატონო უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარევ. განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულმა შეძრა საქართველო. ადრე ათასგზის ნაწამები, დატერორებული ადამიანი ბესიკ ხარძიანი ჩასაფრებულმა მკვლელმა გამოასალმა სიცოცხლეს. დეტალებზე ლაპარაკს არ მოვყვები. მძიმე მორალური ტრამვა მიადგა მის ოჯახს, ახლობელბს. იური ვაზაგაშვილის საზარელი მკვლელობის შემდეგ ეს მორიგი ტერორისტული თავდასხმაა ჩვენს საზოგადოებაზე, თითოეული ჩვენთაგანის ოჯახზე. ეს იმ განუკითხაობის გამოძახილია, რასაც არც თუ შორეულ წარსულში ჰქონდა ადგილი. გვჯერა, რომ ამ გამოწვევებსაც გავუმკლავდებით და არა მარტო მკვლელებს, არამედ ბოროტების სათავესაც მივაკვლევთ. კარგა ხანია საბჭოთა კავშირის რღვევის შემდგომი პერიოდიდან მოყოლებული მძიმე პოლიტიკური თუ ეკონომიკური პრობლემების ფონზე ჩვენი საზოგადოება მოწმეა პარტიებისა და ცალკეული პირების დაპირისპირების, მწვავე ეპითეტების გამოყენების, სიცრუისა და სიმართლის ერთმანეთში აღევის, რეალური და გამოგონილი სკანდალების აგორებისა და ამპარტავნების. ჩვენმა წინამორბედმა ხელისუფლებამ მართლაც შექმნა მართვის გარკვეული სისტემა, მაგრამ განა საზოგადოების ჩამოყალიბებას, ქვეყნის განვითარებას, ისეთი სისტემა სჭირდება, რომელიც კრიმინალთან ბრძოლის მთავარ მექანიზმად ადამიანის ქუჩაში ხოცვას, მასიურ პრობაციას, წამებას, გაუპატიურებას, ღირსების, სიცოცხლისა დასაკუთრების უფლების შელახვას გულისხმობს? რასაკვირველია, არა! უდიდესი ზიანი მიაყენა ჩვენს საზოგადოებას პოლიტიკური მიზნებისათვის ადმინისტრაციული რესურსების გამოყენების მანკიერი პრაქტიკის დანერგვამ, განსაკუთრებით ამ ასპექტით პედაგოგებისა და სამართლადამცავების გამოყენებამ. ამან უამრავი ადამიანი, თავისი საქმის პროფესიონალი, დააპირისპირა საზოგადოების დანარჩენ ნაწილს, გააჩინა ეჭვი და უნდობლობა, რაც დღემდე მოგვყვება სამწუხაროდ. დიახაც, დაუნდობელი ბრძოლა უნდა გამოვუცხადოთ დანაშაულს, კრიმინალს! განსხვავება ისაა, რომ დღეს სამართლისა და სამარლიანობის ურყევი პრინციპით ხორციელდება, ეს უნდა იყოს ნებისმიერი ხელისუფლების საქმიანობის მთავარი კრედო, ესაა საქართველოს საზოგადოების მთავარი მოთხოვნა.
თავისუფალი სასამართლო, დამოუკიდებელი მედია, თავისუფალი ბიზნესი, მთავრობის ანგარიშვალდებულება საზოგადოებისადმი, სამართლიანი არჩევნები, თვითმმართველობის წახალისება, თავისუფალი ადამიანი - ჩვენი ხელისუფლების მთავარი მახასიათებელია და ეს მხოლოდ ჩვენი პირადი აზრი არ არის, იგივეს მოწმობს ავტორიტეტული საერთაშორისო ორგანიზაციების კვლევები და გამოქვეყნებული რეიტინგები. თვითმმართველობის ახალი სისტემის პირობებში ჩავატარეთ ადგილობრივი არჩევნები, უამრავი საქმეა გასაკეთებელი რეგიონებში, თბილისში. მთავარი ამოცანაა განვითარებაზე ორიენტირებული პროექტების განხორციელება, საკრებულოებში არჩეული სხვადასხვა პოლიტიკური პარტიების წარმომადგენლების ინტერესები და ძალისხმევა, სწორედ ამ ამოცანის გარშემო უნდა იყოს გაერთიანებული. რასაკვირველია, საკამათო ბევრია, მაგრამ სასიცოცხლო მნიშვნელობის საკითხებზე ჩვენს ქვეყენას საზოგადოებრივი თანხმობა სჭირდება. ეს არ სჭირდება „ნაციონალურ მოძრაობას“, რადგან საზოგადოებაში და ადგილობრივ თვითმმართველობებში ხელჩართული დაპირისპირებების გარეშე აუცილებლად მოხდება მათი ზედა ოდიოზური რგოლის მარგინალაიზაცია. სწორედ ამიტომ მოეთხოვება სახელმწიფოებრივი სიბრძნე მმართველობის ყველა რგოლის, განსაკუთრებით ადგილობრივი თვითმმართველი ორგანიზაციების ხელმძღვანელებს.
სასიცოცხლოდ აუცილებელი დანაშაულის ჩამდენთა გამოყოფა იმ ადამიანებისაგან, რომელთა ცოდნა და გამოცდილება კიდევ გამოადგება ჩვენს სახელმწიფოს, ჩვენს ქვეყანას. მაღალ პროფესიონალიზმთან ერთად, კანონის უზენაესობასთან ერთად, ქართული სახელმწიფო მისთვის დამახასიათებელი ტოლერანტობის, მიმტევებლობის, კეთილშობილების და გულწრფელი პატრიოტიზმის პრინციპით უნდა იმართებოდეს. სწორედ ამ საკითხთა რიგს განეკუთვნება სოციალური პრობლემების მოგვარებაც. უმძიმესი დემოგრაფიული ვითარების გარდატეხა, სიცოცხლის გადარჩენა და ერის გამრავლება, ამ მიზნის მისაღწევად შესაბამისი პროგრამების განხორციელება დღევანდელი ხელისუფლების უმნიშვნელოვანესი ამოცანაა, მით უფრო მემკვიდრეობით მიღებული თუ დღეს შექმნილი ეკონომიკური პირობების ფონზე. რასაკვირველია, პენსიები საკმარისი არ არის, მაგრამ 2012 წლიდან დღემდე, ამ მიზნით მთლიანი საბიუჯეტო დანახარჯები 400 მილიონით გაიზარდა და მილიარდს გადააჭარბა, მათ შორის, სოციალურად დაუცველი პენსიონერებისათვის მნიშვნელოვანი დანამატის გათვალისწინებით. სახელმწიფო ბიუჯეტის უდიდესი ნაწილი ორიენტირებულია ისეთ დანახარჯებზე, როგორიც არის მრავალშვილიანობის მატერიალური წახალისება, მარჩენალდაკარგულთა და ომში დაღუპულთა ოჯახების შემწეობა, „C“ ჰეპატიტის მომაკვდინებელი სენისა და ნარკომანიის დაძლევა. მხოლოდ ამ პრობლემებზე ყურადღების გამახვილებით შეიძლება გარკვეული შეფასებები მისცე დღევანდელ მთავრობას. რატომღაც ეს ყველა ავიწყდება გამოსვლების დროს, თუკი ოპონირებას გადაწყვეტს და ოპონირებას აუცილებელ რეჟიმში ახორციელებს, თითქოსდა არ მომხდარა არაფერი: ათასობით, მათ შორის მოხუცებულთა გადარჩენილი სიცოცხლე, დაახლოებით 10 ათას ადამიანზეა ლაპარაკი, შობადობის, დაფიქსირებული საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ, 5%-იანი ზრდა, სკოლამდელი, სასკოლო და უმაღლესი სასწავლო დაწესებულების ხელმისაწვდომობა, საზღვარგარეთ მკურნალობისა და სწავლის შესაძლებლობა, განათებული სოფლები, აი ესაა ჩვენი სავიზიტო ბარათი. მუდმივად გვახსენებენ, რომ თურმე არ გვივარგა პროპაგანდა, თუმცა, ისიც გვახსოვს როგორ იწონებდა თავს წინა ხელისუფალი სახანძრო მანქანიდან გამოშვებული წყლის ონკანთან ან როგორ ხსნიდა მრავალჯერ, ხშირად სხვისი სახსრებით აგებულ შენობებს. როგორ მოვიქცეთ, ტელეკამერების წინ მადლობები ვახდევინოთ ადამიანებს ვისაც გავუკეთეთ ის, რაც ხელისუფლებამ ისედაც უნდა გააკეთოს? აღარ ვლაპარაკობ ცალკეულ სფეროებში განხორციელებულ თუ დაგეგმილ მასშტაბურ პროცესებზე. ამ თემაზე სულ ახლახანს პრემიერ-მინისტრმა ისაუბრა და მე ამ თემაზე საუბარს არ გავაგრძელებ. ჩვენს საზოგადოებას მართლაც აღელვებს მედიასაშუალებების ინდიფერენტულობა პოზიტიური პროცესებისადმი. რასაკვირველია, შესამჩნევია გარკვეულ პოლიტიკურ ინტერესებზე აგებული ტენდენციებიც, ამას ვერ დავმალავთ, მაგრამ ყველას უნდა გვახსოვდეს, ხელისუფლებას სჭირდება კრიტიკული, სახელმწიფოებრივად მოაზროვნე და არა მეხოტბე მედია, ეს ყველას უნდა გვახსოვდეს. სოციალური, დემოგრაფიული, ეკონომიკური, პოლიტიკური პრობლემების გადალახვა, საზოგადოებრივი თანხმობა, მთავრობის ანგარიშვალდებულება, ხალხის წინაშე მედიისა და სასამართლოს თავისუფლება, ეროვნული უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ამოცანაში ერთიანდება. სწორედ ამის თაობაზე შეახსენა „ვარდების რევოლუციის“ მთვრობას ამერიკის შეერთბული შტატების ვიცე-პრეზიდენტმა ჯოზეფ ბაიდენმა, როდესაც იგი 23 ივლისს, 2009 წლის, გამოდიოდა პარლამენტის წინაშე. განსხვავებაც ისაა, ჩვენ სწორედ ამ ფასეულობებით და ხედვებით ვახორციელებთ ევროატლანტიკური ინტეგრაციის სტრატეგიულ ამოცანას. ადრეც მითქვამს და კიდევ ერთხელ გავიმეორებ თქვენ საყურადღებოდ და ყველა კრიტიკულად განწყობილი და კრიტიკული განცხადებებით გამოსული ადამიანების საყურადღებოდ: პირადად ჩემთვის და კოალიციაში მყოფი ჩემი კოლეგებისათვის ეს უკავშირდება უსაფრთხოების და ეკონომიკური განვითარების გარანტიას, დემოკრატიული ინსტიტუტების გაძლიერებას, ადამიანის უფლებების დაცვას, ეს შეუქცევადი პროცესია, არადა სპეკულაციების მთავარ თემად სწორედ ეს მიდგომა იქცა. საქმე იქამდე მივიდა, რომ ჩვენი პოლიტიკური ძალების დასავლურობის გამოსაცდელად ევროატლანტიკური ინტეგრაციის პირობების კონსტიტუციაში შეტანაც კი მოგვთხოვეს, თითქოს ვინც მხარს არ უჭერს ასეთ საგარეო კურსს, მათი კონსტიტუციის მიღმა დატოვება დასავლურობის გამოხატულება იქნებოდა, მაშინაც კი, თუ ლაპარაკია ჩვენი საზოგადოების შედარებით მცირე ნაწილზე. საქართველოს საგარეო პოლიტიკური კურსი უპირველესად ქვეყნის მდგრად დემოკრატიულ განვითარებას ემსახურება და არ არის მიმართული რომელიმე ქვეყნის საამებლად ან რომელიმე ქვეყნის წინააღმდეგ. ასეთი ბალანსის შენარჩუნება, რასაკვირველია, ურთულესი ამოცანაა ჩვენს ხელთ არსებული მწირი რესურსების, რუსეთის აგრესიული პოლიტიკის და ამის გამო ზემოთ ჩამოთვლილი მოთამაშეთა პოზიციების მკვეთრი დაპირისპირების ფონზე, მაგრამ ამ პრინციპზე უარის თქმა დააზიანებს სახელმწიფოს, საფრთხეს შუქმნის ჩვენი უშიშროების უზრუნველყოფის პერსპექტივას, უკიდურესად ცუდ სამსახურს გაუწევს ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის ჩვენ სანუკვარ მიზანს აფხაზეთში და ცხინვალის რეგიონშიც კარგად უნდა ესმოდეთ, ატლანტიკური ინტეგრაციიის პოლიტიკა ეფუძნება საერთო კეთილდღეობის ამოცანას და ჩვენთან მიმართებაში მსოფლიო პოლიტიკის ავანსცენაზე მდგომი ძალების კონსენსუსის სურვილს. რომ არა უგუნური სტრატეგიული შეცდომები, საერთაშორისო კურსისაგან გადახვევა, არც ამ მდგომარეობაში აღმოვჩნდებოდით. არც ტურისტი და არც ინვესტორი არ შემოვა ისეთ საქართველოში, სადაც „ჰაერში დენთის სუნი ტრიალებს“. მოლაპარაკებები მოწინააღმდეგესთან არაა უსაფრთხოების სრული გარანტია, მაგრამ ესაა შანსი, ხოლო დიპლომატიასა და პოლიტიკაში შანსის გაჩენას საგანგებო, არცთუ მეორეხარისხოვანი მნიშვნელობა გააჩნია. მინდა მკაფიოდ განვმარტო, მთავარი თემა არის არა „ნაციონალური მოძრაობა“ მისი ლიდერებით, შემადგენლობით თუ ოფისებით, მთავარი თემა არის ჩვენი დამოკიდებულება ფასეულობების მიმართ, რაზედაც თუნდაც ჩემს წინ გამომსვლელმა ქალბატონმა თინამ ისაუბრა. აქცენტი უნდა კეთდებოდეს დემოკრატიული პრინციპების დაცვაზე და არა იმაზე, თუ ვინ უფრო მეტ ვაუჩერს, ფქვილს თუ კარტოფილს დაარიგებს ან ვინ უფრო მეტ ქალს დააშინებს წინასაარჩევნოდ. ჩვენი მთავარი და ამავდროულად უძნელესი ამოცანაა წლების განმავლობაში არსებული მასშტაბური უმუშევრობის დაძლევა. პრემიერ-მინისტრის ინიციატივით შექმნილი ბიზნესის წამახალისებელი ფონდები უფრო ეფექტურ და მოქნილ მართვას მოითხოვს. დღევანდელი სხდომა ლარის კურსის სერიოზული რყევის ფონზე მიმდინარეობს. ისედაც შეჭირვებული ოჯახებისათვის დიდი ვერაფერი შეღავათია, თუკი ვეტყვით, რომ საერთაშორისო მდგომარეობა მძიმეა, თუკი ვეტყვით, რომ ჩვენს სახელმწიფოზე უფრო ძლიერი სახელმწიფოები რთულ პირობებში აღმოჩნდნენ. ეკონომიკურმა გუნდმა საკმაოდ ვრცელი და სრულყოფილი გეგმა წარმოადგინა. თითქოს, არ იყოო ამაზე საუბარიო, ესეც საკვირველია. 7-8 საათი მიმდინარეობდა ამ გეგმის განხილვა, საკმაოდ მწვავე კრიტიკის პირობებში, მაგრამ ყოველდღე გვჭირდება, რომ ამ გეგმის განხორციელების, რეალიზაციის ინფორმაცია მიიღოს თითოეულმა ჩვენთაგანმა და, რასაკვირველია, მთელმა საზოგადოებამ. აუცილებელია ადმინისტრაციული ხარჯების შემცირება, რასაკვირველია, და მსხვილი ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელება. ექსპორტის წახალისებისათვის საერთაშორისო ინსტიტუტებთან თანამშრომლობა და უამრავი მექანიზმები, რომელიც ამ მოხსენებაში, ეკონომიკური გუნდის მოხსენებაში იყო ჩამოთვლილი. ამასთანავე დაგეგმილი 5%-იანი ზრდის 2%-მდე შემცირებამ არასგზით არ უნდა შეამციროს სოციალური პრობლემები.
კიდევ ერთ განსაკუთრებულ საკითხზე მინდა შევაჩერო თქვენი ყურადღება. ხელისუფლების სამივე შტოს და საზოგადოების დიდი ნაწილის საყურადღებოდ მინდა აღვნიშნო: პრეზიდენტის ინსტიტუტის ფუნდამენტალური და წარმომადგენლობითი ფუნქციები გონივრულადაა დაბალანსებული ხელისუფლების სხვა შტოებთან თანამშრომლობისათვის. სხვა საკითხია, თუ რისთვის სჭირდებოდა კონსტიტუციის ახალი ნორმების შემოღება ქვეყნის წინა პრეზიდენტს, მაგრამ ამაზე საერთო აზრი უკვე არსებობს და აღარ გავვრცელდები ამ თემაზე. ფაქტია, რომ ჩვენმა კოალიციამ მხარი დაუჭირა სახელმწიფოს მმართველობის ასეთ ფორმას. ეს ხელისუფლების სწორი მიმართულებით განვითარების კარგ შესაძლებლობას იძლევა. არ უნდა ვუშვებდეთ ამ თემებზე პოლიტიკურ სპეკულაციებს, რასაც ქვეყნისათვის არასასურველი შედეგი მოჰყვება. დღეს აქ აღმასრულებელი ხელისუფლების ხელმძღვანელის ან მთავრობის სრული შემადგენლობით ყოფნა-არყოფნა არასგზით არ ნიშნავს პრეზიდენტის უპატივცემულობას და დაუინტერესებულობას გამოსვლაში ჩამოყალიბებული მიდგომების მიმართ. სწრედაც რომ ღრმად იქნება გაანალიზებული ყველა გამოთქმული აზრი და მოსაზრება და ვფიქრობ, უახლოეს პერიოდში კომენტარებიც გაკეთდება ამაზე. მხოლოდ პარლამენტსა და მთავრობას არ ევალება სწორი განმარტებები აკეთოს, როდესაც ლაპარაკია, მათ შორის ძალიან სარკასტულად, პრეზიდენტის უფლებამოსილების ვითომდა, არამართლზომიერ შეზღუდვაზე. ისინი ისედაც საკმაოდ გააჩნია პრეზიდენტის ინსტიტუტს და ყველა ვალდებულები ვართ, ხელი შევუწყოთ მათ რეალიზაციას. ნატოს უელსის სამიტი, სადაც პრეზიდენტი საქართველოს დელეგაციას ხელმძღვანელობდა, იყო კონსტრუქციული თანამშრომლობის საუკეთესო მაგალითი. პრეზიდენტს, როგორც საყოველთაოდ არჩეულ სახელმწიფოს მეთაურს, საზოგადოებაში თანხმობისა და სახელისუფლო შტოებს შორის ჯანსაღი თანამშრომლობის ჩამოყალიბებაზე ზრუნვაც ევალება, სხვათა შორის. ღმერთი ფარავდეს საქართველოს, მის ოჯახებს, ჩვენს შვილებს. გმადლობთ ყურადღებისათვის (ტაში დარბაზში).
თავმჯდომარე. გმადლობთ. კოლეგებო, დავასრულეთ ჩვენ საპარლამენტო ფრაქციების ხელმძღვანელების გამოსვლები. მე მინდა ვთხოვო ბატონ გიორგი მარგველაშვილს, საქართველოს პრეზიდენტს, გაგვაცნოს თავისი მოსაზრებები ჩვენს მოსაზრებებზე, თქვენი მოსაზრებები, რომელიც თქვენს მოსაზრებებზე იყო აწყობილი, ასე რომ, გისმენთ.
გ.მარგველაშვილი. გმადლობთ, ბატონო დავით, გმადლობთ, კოლეგებო. მე მინდა მადლობა ვუთხრა, საქართველოს პარლამენტის დეპუტატებს, ფრაქციის თავმჯდომარეებს, რადგანაც გამიზიარეს თავისი შეხედულებები, გაუზიარეს ეს შეხედულებები საქართველოს მოსახლეობას. მე იმედი მაქვს, რომ ის, რაზეც ჩვენ დღეს ვისაუბრეთ დადებით გავლენას მოახდენს ჩვენი ქვეყნის წინსვლაზე და განვითარებაზე და იმ საკითხებთან მიმართებაში, რომელიც მნიშვნელოვანია ჩვენი პოლიტიკური სისტემის გაძლიერებისათვის აქტიურად ჩაერთვებიან, როგორც პარლამენტის დეპუტატები, ასევე მთავრობის წარმომადგენლები და იყო შემთხვევები, როდესაც ჩემს გამოსვლაში მე შევეცადე, რომ აქცენტი გამეკეთებინა თვითმმართველობის წარმომადგენლებზე, ასევე საზოგადოების წარმომადგენლებზე, არასამთავრობო ორგანიზაციებზე და პოლიტიკურ პარტიებზე. მე იმედი მაქვს, რომ ჩვენი დღევანდელი დისკუსია წაადგება ქვეყნის განვითარებას. როგორც უკვე აღინიშნა სამწუხაროდ ლარის კურსი ერთ-ერთი სერიოზული პრობლემაა ჩვენი ეკონომიკისათვის და მე მინდა ვუთხრა, ჩვენს მოქალაქეებს, რომ მე მათთან ერთად ვდარდობ იმ პრობლემებზე, რომელიც ჩვენ ერთად შეგვექმნა. ეს პრობლემები არა მარტო შეექმნათ იმ ადამიანებს, ვისაც აქვთ მცირე შემოსავალი, თუმცა, ბუნებრივია, ესეც, მცირე შემოსავალი, აქ მათზე ეს განსაკუთრებით აისახა. ეს პრობლემები შეექმნათ ბიზნესმენებსაც, ეს პრობლემები არის ნაწილი ჩვენი ეკონომიკური ვითარების. მაგრამ, ამავე დროს, პატივცემულო საზოგადოებავ, მე მინდა გითხრათ იმ უზარმაზარი პოტენციალის შესახებ, რომელზეც, ხაზი გავუსვი ჩემს მოხსენებაში, ის ინვესტორები, რომლებიც ფიქრობდნენ საქართველოში ინვესტიციის შესახებ, რეალურად არ ახორციელებენ იმ ინვესტიციას მხოლოდ 4-მილიონიან ბაზარზე, გამომდინარე იმ მიღწევებიდან, რომელიც ჩვენ გვაქვს ევროპასთან თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებით, თურქეთთან თავისუფალი ვაჭრობის შესაძლებლობით, დსთ-ს ქვეყნებთან თავისუფალი ვაჭრობის შესაძლებლობით. იმ მაღალ რეიტინგებზე, რომელზეც უკვე გაკეთდა აქცენტი, გამომდინარე კრიმინალისა და კორუფციის დაბალი დონიდან, გამომდინარე დაბალი საგადასახადო ტარიფებიდან, სისტემიდან, რომელიც დღეს არის საქართველოში, ნებისმიერი ინვესტორი, რომელიც დააბანდებს საქართველოში უაღრესად საინტერესო რეგიონში და ადგილას ახორციელებს თავის დაბანდებას და თავის ბიზნესის განვითარებას. ეს ძალიან საინტერესოა და ეს მოგვცემს შედეგებს და ეს მოგვცემს დადებით პოტენციალს მაშინ, როდესაც იქნება სტაბილურობა ქვეყანაში მაშინ, როდესაც ყველა ეს პირობა იქნება მაქსიმალური რესურსით ამოქმედებული. აქედან გამომდინარე იყო ჩემი აქცენტი, რომ ჩვენ უფრო აქტიურად უნდა მოვიწვიოთ ჩვენი პარტნიორები, უფრო ფართედ უნდა გავაღოთ კარი საგარეო ინვესტიციებისათვის. ის, ვინც ინვესტიციას ახორციელებს საქართველოში, ახორციელებს ინვესტიციას ისეთ რეგიონში, რომელსაც უმნიშვნელოვანესი გეოპოლიტიკური ფუნქცია გააჩნია, რეგიონის 14 ქვეყნიდან, რომელსაც არა აქვს გასასვლელი ზღვაზე და თავის კარიბჭეს, საზღვაო კარიბჭეს საქართველოში ხედავს. ეს უზარმაზარი პოტენციალია და პოტენციალია, ისეთი რეგიონებისთვის, ისეთი რეგიონისთვის, როგორიც არის კასპიის ზღვის აუზი, პოტენციალია ჩინეთისთვის, პოტენციალია იაპონიისთვის, რომელთაც ჩვენ ვთავაზობთ მშვენიერ შესაძლებლობებს, გამომდინარე იმ ინფრასტრუქტურიდან, სატრანსპორტო პროექტებიდან, რომელსაც ჩვენ ვანვითარებთ და ამის, ამას ჩვენ მოვიმკით სულ ახლო მომავალში თუ მაქსიმალურად ავამუშავებთ ამ ურთიერთობებს თუ მაქსიმალურად შევეცდებით საქართველო გავაცნოთ და ვაჩვენოთ იმ ქვეყნებს, რომლებიც ფიქრობენ არჩევანზე და მაქსიმალურად ვაჩვენოთ რა საინტერესო პროექტები განხორციელდა საქართველოში უკვე 20 წლის განმავლობაში. საქართველო-თურქეთი-აზერბაიჯანის თანამშრომლობა ამის მშვენიერი მაგალითია და ჩვენ ამას არაერთხელ გავუსვით ხაზი. მე მინდა შევეხო ბიუჯეტთან მიმართებაში აგრეთვე იმასაც, უკვე ერთხელ ვთქვით, აქ არა ერთხელ განმეორდა და მე მომწონს, რომ ოპოზიციაც აფასებს იმ მიღწევებს, რომელიც არის ჯანდაცვის სფეროში. მაგრამ სულ ერთი პატარა დათქმით მე მინდა სოფლის მეურნეობაზეც ვთქვა იმიტომ, რომ მართლა მჯერა გულწრფელად, რომ შეიძლება სოფლის მეურნეობა არ იყოს ძალიან მნიშვნელოვანი ეკონომიკური პოტენციალის შემცველი, თუმცა 2013 წელს 9,4% იყო სოფლის მეურნეობის ნაწილი ჩვენს ეკონომიკაში, მაგრამ სოციალური პროექტი არ გამორიცხავს ეკონომიკურ პროექტს. თუ სოციალური პროექტი ამავე დროს მომგებიანი არის ბიზნესის თვალსაზრისით, ეს არ ეწინააღმდეგება ერთმანეთს და მე კიდევ ერთხელ მინდა ხაზი გავუსვა, რომ ეკონომიკური სირთულეების ფონზე სოფლის მეურნეობის მხარდაჭერა არ უნდა შესუსტდეს. რა თქმა უნდა, ჩვენ ვერ მოველით უახლოეს წლებში, რომ სოფლის მეურნეობა, დავუშვათ, იგივე რანგის პროექტი იქნება, როგორიც არის, დავუშვათ, ენერგეტიკა და ამაზე ვილაპარაკე და აღარ დავბრუნდები, მაგრამ სოფლის მეურნეობა არის უმნიშვნელოვანესი პროექტი, რომელიც უკავშირდება მოსახლეობის ცხოვრების დონეს და არა მარტო ბიზნესის თვალსაზრისით, დასაქმების თვალსაზრისით იმ დემოგრაფიული თვალსაზრისით. ამიტომ, მომავლიდან გამომდინარე, მოგიწოდებთ, რომ მხარი მომავალშიც დაუჭიროთ ამ მნიშვნელოვან პროექტს. საუბარი ჩვენს შეიარაღებულ ძალებზე მხოლოდ სიამაყით გვავსებს და ეს სიამაყე გამოწვეულია იმითი, რაზეც უკვე გესაუბრეთ, 13000-მა საქართველოს ჯარისკაცმა და ოფიცერმა გაიარა ურთულესი გამოცდა ნატოს მისიაში, ცენტრალური აფრიკის, ცენტრალურ აფრიკაში. ეს ის ხალხია, რომლის შედეგადაც ჩვენ სწორედ უელსის სამიტზე გვაღიარეს, როგორც ნატოს ქვეყნებთან ყველაზე მეტად შეთავსებული სამხედრო შეიარაღებული ძალების მქონე ქვეყანა. ბუნებრივია, რომ ამითი ჩვენ ვამაყობთ და ბუნებრივია, რომ ჩვენ მადლობელი ვართ ამ ადამიანების და ბუნებრივია, რომ ჩვენ მყარად ვდგევართ ჩვენს პოზიციაზე და ჩვენს მოსახლეობას მშვიდად სძინავს იმიტომ, რომ ასეთი პროფესიონალები დგანან დღეს ჩვენს და ქვეყნის სამსახურში. საინტერესოა ისიც, რომ ვითარდება ახალი რეზერვის სისტემა, მე ხაზი მინდა გავუსვა იმას, რომ ახალი სისტემა ვითარდება თავდაცვის სამინისტროში და მე მინდა, რომ ამ პროცესსაც შეეწყოს ხელი. კიდევ ერთი რამე მინდა აღვნიშნო, რომ როცა, რაც დღეს ჩვენ მოვისმინეთ აპატურაის შეფასებით და ბუნებრივია თუ ჩვენ ამ დინამიკით ვივლით, ჩვენ მივალთ იმ წერტილამდე, რომელიც არის ჩვენი პოლიტიკური დღის წესრიგისთვის უაღრესად მნიშვნელოვანი და განმსაზღვრელი და, კიდევ ერთხელ ხაზს ვუსვამ, რომ პროდასავლური პოლიტიკური დღის წესრიგი განსხვავებების მიუხედავად აერთიანებს ამ პარლამენტში, როგორც უმრავლესობას, ასევე უმცირესობას. მე მესმის, რომ შეიძლება იყოს რაღაცა დინამიკა, რომელიც უფრო აქცენტირებულია რომელიმე პოლიტიკურ ჯგუფში, მაგრამ ის რეზოლუციები, რაც თქვენ მიგიღიათ, თუნდაც 2013 წელს, რომელშიც სწორედ ეს მიმართულება იყო განმსაზღვრელი, მაძლევს მე დღეს იმის თქმის უფლებას, რომ 100%-იანი მხარდაჭერა გვქონდა ამ პარლამენტში სწორედ რომ პროდასავლური დღის წესრიგის. მე მინდა მოსახლეობას ის ვუთხრა, რომ 2014 წელი ამ დღის წესრიგის თვალსაზრისით წინგადადგმული ნაბიჯი იყო, ჩვენ ასოცირების ხელშეკრულებას მოვაწერეთ ხელი, ჩვენ ნატოს სამიტზე მივიღეთ პაკეტი, რომელიც მნიშვნელოვანწილად გააძლიერებს ჩვენი ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობას და ბუნებრივია ეს უნდა იქნას შენარჩუნებული. მე მინდა შევეხო კიდევ ერთ დეტალს, რომელიც კიდევ აღნიშნული მქონდა ჩემი მოხსენების დროს და კიდევ ერთხელ მივმართო ტელემაყურებლებს: დემოკრატიული განვითარება საქართველოსი ნამდვილად წინ წასულია, ერთ-ერთმა გამომსვლელმა ბრძანა და თქვა, რომ დღეს საქართველოში იციან, რომ საარჩევნო ხმა რეალურად წყვეტს სიტუაციას და ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, დღეს ამომრჩეველს სჯერა, როდესაც ის მიდის არჩევნებზე, მაგრამ ბევრ კითხვაზე, ბევრი კითხვის გადაწყვეტა შესაძლებელია, თუ ჩვენ დავეყრდნობით იმ საარჩევნო პროგრამას, იმ სამთავრობო პროგრამას, რომელიც იქნა მიღებული, როდესაც ყველანი ჩვენ ვიყავით ოპოზიციაში. მე სწორედ ამიტომ არაერთხელ მივუბრუნდი იმ ძალიან მნიშვნელოვან დებულებებს, რომელიც იქ არის ხაზგასმული, იქნება ეს შინაგან საქმეთა სამინისტროს რეფორმირება, პროკურატურის რეფორმირება, თუ სასამართლოს რეფორმირება და მე მიხარია და კიდევ ერთხელ მივესალმები ამ დარბაზში ქალბატონ ნინო გვენეტაძეს, რადგანაც ამ თვალსაზრისით ჩვენ წინ გადავდგით ნაბიჯი. საზოგადოებაც ბევრად უფრო ძლიერია დღეს, ბევრად უფრო ცოცხალია დისკუსია მნიშვნელოვან საკითხებზე, ჩვენ ვნახეთ რამდენად აქტიურად რეაგირებდა საზოგადოება, თუნდაც იმ პრობლემასთან, რომელსაც ძალიან ძნელად თუ მოეძებნება ახსნა რა მოხდა 2014 წელს ქალთა ძალადობის თვალსაზრისით. ჩვენ ვნახეთ როგორ... საზოგადოებრივი ჯგუფები, ჩვენ ვნახეთ რამდენად ნათლად დააფიქსირეს ამის წინააღმდეგ პოზიცია ჩვენმა საზოგადოებამ თუ პოლიტიკურმა ლიდერებმა. ეს ნათლად გვაჩვენებს, რომ ჩვენი პოლიტიკური სპექტრი უფრო გააქტიურებულია, რომ დისკუსია ჩვენში უფრო გაცხოველებულია და მე ამასაც მივესალმები. კიდევ ერთხელ მე მინდა მადლობა გითხრათ იმისთვის, რომ მომეცით შესაძლებლობა ესოდენ მაღალი ტრიბუნიდან საქართველოს მოსახლეობის რჩეულებს გესაუბროთ, ვესაუბრო ჩვენი ქვეყნების მოსახლეობას და ბუნებრივია მე მაქვს იმის იმედი, რომ ბევრი სირთულე, რომლის თაობაზეც ჩვენ ვილაპარაკეთ დღეს უახლოეს მომავალში გამოსწორდება და მე დარწმუნებული ვარ, რომ ის პოტენციალი, რომელსაც ჩვენ დღეს ხაზი გავუსვით, იქნება უახლოეს პერიოდში რეალიზებული. დიდი მადლობა.
თავმჯდომარე. კოლეგებო, ჩვენი კანონმდებლობა, პროცედურები, რეგლამენტი აღარ იძლევა საშუალებას, რომ ვისაუბროთ, თუმცა, შესაძლოა სასაუბრო კიდევ ბევრი გვაქვს. ბევრს გვაქვს ე.ი. სათმელი, მაგრამ იმ იმედით, რომ ჩვენ კიდევ გვექნება საშუალება ყველა იმ საკითხზე, რომელზეც დღეს საქართველოს პრეზიდენტმა მოგვახსენა, რომელზეც დღეს სხვადასხვა პოლიტიკური ჯგუფების წარმომადგელებმა გაამახვილეს ყურადღება, კიდევ ვისაუბრებთ სხვადასხვა კონტექსტში, სხვადასხვა საკითხების გადაწყვეტისას, კანონების მიღების დროს, დებატების დროს და როგორც ჩვენ დღეს ყველამ ერთად შევძელით გასული წლის, ასე ვთქვათ, უმთავრესი მიღწევების, თუ პრობლემების, თუ კითხვების წარმოჩენა, ეს იყო ხანგძლივი პერსპექტივის ანალიზი ასევე მომავალი წლის განმავლობაში გვექნება ამ თემებზეც საუბარი, სხვა თემებზეც საუბარი და 1 წლის შემდეგ, როდესაც ბატონი პრეზიდენტი მობრძანდება ჩვენთან, გვექნება გაცილებით უკეთესი მდგომარეობა. ესაა ჩვენი იმედი, ეს არის ჩვენი გულწრფელი სურვილი და დარწმუნებული ვარ, ყველას ეს გვინდა, უბრალოდ, გვინდა ხოლმე სხვადასხვა გზებით და საშუალებებით.
ასე რომ, დიდი მადლობა, ბატონო პრეზიდენტო, დიდი მადლობა, კოლეგებო, დიდ მადლობას მოვახსენებ ყველა სტუმარს, რომელიც დღეს გვესტუმრა, ვინც დარბაზში ბრძანდებიან, დიპლომატიური კორპუსის წარმომადგენლები რამოდენიმე ე.ი. მარათონელი შემოგვრჩა და განსაკუთრებული მადლობა მათ, სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგელები გვესწრებოდნენ დღეს ჩვენ აქ, ასევე, დარბაზში, ათასი მადლობა და მთავარი მადლობა საქართველოს მოსახლეობას, ჩვენს მოქალაქეებს, ვინც გვადევნებდა თვალს დღეს, ან ვინც დღეს საღამოს შეიტყობს იმის თაობაზე თუ რაზე ვიმსჯელეთ, დიდი მადლობა ყველას.
ამითი დღევანდელი სხდომა დასრულებულია. კოლეგებო, ხვალ 12 საათზე ჩავატარებთ პარლამენტის ბიუროს სხდომას, 1 საათზე გაიმართება პარლამენტის სხდომა, მანამდე კომიტეტებმა ვიმუშავოთ დაგეგმილი გრაფიკით, 1 საათზე პარლამენტის სხდომა ხვალ.
(სხდომა დასრულებულია)