სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ წარმოდგენილი სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2019 წლის საქმიანობის ანგარიში.

სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2019 წლის საქმიანობის ანგარიში 1 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში თბილისი 2020 წელი 2 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სარჩევი გენერალური აუდიტორის მიმართვა........................................................................... 4 2019 წლის ძირითადი შედეგები................................................................................... 6 სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მისია, ღირებულებები და სტრატეგიული მიზნები............................................................................................ 9 1. დამოუკიდებლობისა და მანდატის გაძლიერება................................................... 10 2. აუდიტორული საქმიანობა...................................................................................... 12 2.1 ძირითადი შედეგები......................................................................................... 13 2.2 რეკომენდაციების შესრულების მდგომარეობ ა.............................................. 43 2.3 აუდიტის ხარისხის კონტროლი და უზრუნველყოფა....................................... 52 3. ძირითადი პარტნიორების ჩართულობა................................................................ 53 3.1 თანამშრომლობა საქართველოს პარლამენტთ ან......................................... 54 3.2 თანამშრომლობა საქართველოს მთავრობასთან.......................................... 54 3.3 თანამშრომლობა სამართალდამცავ ორგანოებთან...................................... 55 3.4 საზოგადოებასთან ურთიერთობა.................................................................... 55 3.5 საერთაშორისო თანამშრომლობა.................................................................. 57 4. შიდა მმართველობა და ორგანიზაციული კულტურა............................................ 62 4.1 ეთიკური გარემოს გაუმჯობესება..................................................................... 63 4.2 შიდა ინფორმაციული სისტემები და უსაფრთხოებ ა....................................... 63 5. თანამშრომელთა პროფესიული განვითარება...................................................... 65 6. პოლიტიკური პარტიების დაფინანსების გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების ხელშეწყობა........................................................................ 69 7. სამსახურის ფინანსები............................................................................................ 72 8. მომავლის ხედვა და არსებული გამოწვევები........................................................ 74 დანართები..................................................................................................................76 დანართი N1. 2019 წელს ჩატარებული აუდიტების სია........................................ 76 დ  ანართი N2. სამართალდამცავ ორგანოებში 2019 წელს გადაგზავნილი ანგარიშების ჩამონათვალი.................................................................................... 79 დ  ანართი N3. დამოუკიდებელი აუდიტორის დასკვნა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2019 წლის კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაზე.............. 81 3 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში გენერალური აუდიტორის მიმართვა წარმოგიდგენთ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2019 წლის საქმიანობის ანგარიშს, რომელიც სამ სახურის ხუთწლიანი განვითარების სტრატეგიის მეორ ე წლის შედეგებს მოიცავს. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2019 წლის საქმიანობა, გასული წლის მსგავსად, დაგეგმილი იყო და წარიმართა სტრატეგიით განსაზღვრული მიზნების მიხედვით, რაც, უპირველეს ყოვლისა, მოიც ავ და საერთაშორისო სტანდარტებთან (PEFA) დაახლოებ ას, სახელმწიფო და მუნიციპალური ბიუჯ ეტე ბის დაფარვის მაჩვენებლების გაზრდის გზით. 2019 წელს ბიუჯ ეტის დაფარვის მაჩვენებელი, გასულ წელთან შედარებით, 2%-ით გაიზარდა და 87%-ს მიაღწია. აუდიტის სამსახურმა დანერგა აუდიტის ახალი მიმართულება − სისტემური შესაბამისობის აუდიტები და 2019 წელს ჩაატარა ასეთი ტიპის ორი აუდიტი, რომლებმაც დაფარა 66 საჯარო უწყება. სისტემუ რი აუდიტებით გამოვლენილი მიგნებების და გაცემული რეკომენდაციებ ის საფუძველზე, საჯარო სექტორს ეძლევა შესაძლებლობა, შეიმუშაოს ერთიანი მიდგომა სისტემური ხარვეზების მოგვარებისა და პრევენციისთვის. სამსახურმა 25%-ით გაზარდა სტრატეგიულ მიზნად დასახული ეფექტიანობის აუდიტების რაოდ ე ნობა და საერთო ჯამში ჩაატარა 15 ეფექტიანობის აუდიტი, რომელმაც ხუთი სექტორი მოიცვა (ეკონომიკური საქმიანობა, საერთო დანიშნულების სახელმწიფო მომსახურება, საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება, სოციალური დაცვა, დასვენება და კულტურა). ამრიგად, 2019 წელს ჩატა რებულ აუდიტებში, ეფექტიანობის აუდიტების წილი 21%-მდე გაიზ არდა. აუდიტის სამსახურის ძირითადი პროდუქტია აუდიტის შედეგად გაცემული რეკომენდაციებ ი და მათი შესრულებით მოტანილი სარგებელი, რომელიც გამოიხატება საჯარო ფინანსების მართვის გაუმჯობე სებასა და მოქალაქეებისთვის ღირებულების შექმნაში. 2019 წელს გაიცა ათასზე მეტი რეკომენდაცია. წლიდან წლამდე, რეკომენდაციების რაოდენობის ზრდასთან ერთად, სულ უფრო დიდი მნიშვნელობა ენიჭება მათი მართვის ეფექტიანი ინსტ რუმენტების არსებობას. რეკომენდაციებ ის შესრულების მდგო მარეობის გაუმჯობესებისა და მათი შესრულების უკეთესი მონიტორინგის მიზნით, სამსახურმა შექმნა რეკომენდაციების შესრულების მონიტორინგის ელექტრონული სისტემა. სისტემას რეკომენდაციების გაცემის, შესრულებისა და მონიტორინგის პროცესი სრულად გადაჰყავს ელექტრონულ სივრცეში და უზრუნველყოფს აუდიტის ობიექტებთან პროაქტიულ კომუნიკაციას, პროცესების ავტომატიზაციას ა და მონიტორინგის ეფექტიანი მექანიზმის დანერგვას. აღსანიშნავია, რომ სისტემის საშუალებით აუდიტის სამსახურის მთავარ პარტნ იორს − საქართველოს პარლამენტს, შეუძლია უშუალოდ ჩაერთოს მონიტორინგის პროცესში და ამით გააძლიეროს მისი სა 4 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ზედამხედველო ფუნქცია საჯარო ფინანსების მართვის სფეროში. სისტემის პრაქტიკაში დანერგვა, აუდიტის სამსახურის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტი იქნება მომდევნო წლების განმავლობაში. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ პარლამენტი აქტიურ ადაა ჩართული აუდიტის ანგარიშების განხილვის პროცესში. დარგობრივი უწყებების მონაწილეობით, პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯ ეტო კომიტეტის აუდიტის ანგარიშების განმხილველმა სამუშაო ჯგუფმა 2019 წელს განიხილა 13 აუდიტის ანგარიში. აუდიტის სამსახურთან თანამშრომლობას განაგრძობენ საერთაშორისო დონორი ორგანიზაციები. 2019 წელს უკვე მეორედ განხორციელდა მსოფლიო ბანკის (WB) მიერ დაფინანსებული პროექტის ეფექტიანობის აუდიტი. ასევე, 2019 წელს სამსახურმა დაასრულა აშშ-ის საერთაშორისო განვითარე ბის სააგენტოს (USAID) მიერ დაფინანსებული პროექტის პირველი ფინანსური აუდიტი. ასევე აღსანიშნავია, რომ ევროკავშირის აუდიტორთა სასამართლოს, პოლონეთის, უკრაინის, სერ ბეთის, ბელარუსისა და აზერბაიჯ ანის უმაღლეს აუდიტორულ ორგანიზაციებთან ერთად სამსახური მონაწილეობდა ორ საერთაშორისო პარალელურ აუდიტში: წყალდიდობით გამოწვეულ ი საგანგებო სიტუაციების მართვის (პრევენცია, მზადყოფნის) ეფექტიანობის აუდიტი და ტუბერკულოზის პრევენცი ისა და მკურნალობის ეფექტიანობის აუდიტი. აუდიტორული საქმიანობის პარალელურად, სამსახური თავის გამოცდილებასა და რესურსს აქტიუ რად იყენებს საჯარო სექტორში პრევენციული მექანიზმების დანერგვის მიმართულებით, რომელსაც წარმატებით ახორციელებს სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის სსიპ − საჯარო აუდიტის ინსტიტუტი. კერძოდ, მუნიციპალიტეტებში განხორციელ ებული აუდიტების შედეგად გამოვლენილი მიგნებებისა და გაცემული რეკომენდაციების საფუძველზე შემუშავდა სპეციალური ტრენინგკურსი, რომლის მიზა ნია მუნიციპალიტეტებში შიდა კონტროლის მექანიზმების გაძლიერებით საჯარო ფინანსების მართვის პროცესის გაუმჯობესების ხელშეწყობა. საჯარო აუდიტის ინსტიტუტის ორგანიზებით, 2019 წელს აღ ნიშნული კურსი გაიარა 37 მუნიციპალიტეტის 60-ზე მეტმა საჯარო მოხელემ. სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის ფუნქც იისა და დასახული სტრატეგიულ ი მიზნების განხორციე ლებისთვის მნიშვნელოვან წინაპირობას წარმოადგენს მაღალკვალიფიციურ ი და პროფესიონალი კადრების მოზიდვა, შენარჩუნება და მათი განვითარების ხელშეწყობა. 2019 წელს წარმატებით გაგ რძელდა აუდიტის სამსახურის ინიციატივით შექმნილი სტაჟირების პროგრამა, რომლის წარმატე ბით გავლის შემდეგ, 15 ახალგაზრდა სამსახურის სხვადასხვა დეპარტამენტში დასაქმდა. სტაჟირების პროგრამა გაგრძ ელდა 2020 წელსაც. სამსახური აქტიურად აგრძელებს მუშაობას, რათა სტრატეგიით განსაზღვრული მიზნები დროულ ად და ეფექტიანად იქნეს მიღწეული. ერეკლე მექვაბიშვილი გენერალური აუდიტორი 5 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში 2019 წლის ძირითადი შედეგები 1. დამოუკიდებლობისა და მანდატის გაძლიერება • „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“ კანონისათვის „ორგანული კანონის“ სტატუ სის მინიჭებამ კიდევ უფრო გააძლიერ ა სამსახურის დამოუკ იდებლობის გარანტიები და დაუახლოვა საერთაშორისო სტანდარტებს; • 2018 წლიდან სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ფინანსურ კონტროლს ახორციელებს მსოფლიოს 4 უმსხ ვილესი კერძო აუდიტორული კომპანიიდან ერთ-ერთი. უკვე მეორე წელია, ჩატარებული ფინანსური აუდიტის ფარგლებში სამსახური იღებს უპირობო დას კვნას. 2. აუდიტორული საქმიანობა • ჩატარდა 70 აუდიტი, მათ შორის: 16 − ფინანსური, 37 − შესაბამისობის, 2 − სისტემური შესაბამისობისა და 15 ეფექტიანობის აუდიტი; • ეფექტიანობის აუდიტების რაოდენობა გაიზარდა 25%-ით, მათი წილი ჯამურად ჩატარე ბულ აუდიტებში კი − 13%-დან 21%-მდე; • ნაერთი ბიუჯეტის დაფარვის მაჩვენებელი გაიზარდა 2%-ით და 87% შეადგინა; • აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა 2 სისტემური (ჰორიზონტალური) შესაბამისობის აუდიტი: სახელმწიფო ავტოპარკის მართვისა და რეგულირების საკითხები და ხელშეკრულებე ბის მართვა. აუდიტების ფარგლებში თემატურად დაიფარა 66 საბიუჯეტო ორგანიზაცია; • სამსახურმა ჩაატარა 2 ინფორმაციული ტექნოლოგიების (IT) აუდიტი: სახელმწიფო ვა ლის მართვის ინფორმაციული სისტემების შემდგომი რეაგირებისა და სახელმწიფო პენ სიის ადმინისტრირების ინფორმაციული სისტემის ეფექტიანობის აუდიტი; • 2019 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა USAID-ის მიერ დაფინანსებული პროექტის ფინანსური აუდიტი და დაიწყო მსოფლიო ბანკის (WB) პროექტის ეფექტია ნობის აუდიტი; • პოლონეთის, უკრაინის, სერბეთისა და სხვა ქვეყნების უმაღლეს აუდიტორულ ორგანი ზაციებთან ერთად სამსახური მონაწილეობდა 2 საერთაშორისო პარალელურ აუდიტში: წყალდიდობით გამოწვეული საგანგებო სიტუაციების მართვის (პრევენცია, მზადყოფ ნის) ეფექტიანობის აუდიტი და ტუბერკულოზის პრევენციისა და მკურნალობის ეფექტი ანობის აუდიტი; • 2019 წელს სამსახურმა შექმნა რეკომენდაციების შესრულების მონიტორინგის ელექტ რონული სისტემა.1 რეკომენდაციების შესრულების მონიტორინგის პროცესი სისტემას სრულად გადაჰყავს ელექტრონულ სივრცეში და უზრუნველყოფს აუდიტის ობიექტებთან პროაქტიულ კომუნიკაციას, პროცესების ავტომატიზაციასა და მონიტორინგის ეფექტური მექანიზმის დანერგვას; • სამართალდამცავ ორგანოებში გადაიგზავნა 34 აუდიტის შესაბამისი მასალა. 1 https://aris.sao.ge 6 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 3. ძირითადი პარტნიორების ჩართულობა თანამშრომლობა საქართველოს პარლამენტთან • პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის აუდიტის ანგარიშების განმხილველმა სამუშაო ჯგუფმა განიხილა 13 აუდიტის ანგარიში. ჩართულობა და გამჭვირვალობა • 2019 წლის ღია ბიუჯეტის ინდექსის (Open Budget Index)2 მოქალაქეთა ჩართულობის კომპონენტში აუდიტის სამსახურის შეფასება გაიზარდა 67-დან 78 ქულამდე, რითაც სამ სახური ინარჩუნებს ყველაზე მაღალ შეფასებას კვლევაში მონაწილე სხვა სახელმწიფო სტრუქტურებს შორის; • 2019 წელს სამსახურის მიერ მიღებული 72 მომართვიდან 33% გათვალისწინებულ იქნა 2020 წლის აუდიტორული საქმიანობის გეგმაში; • აუდიტის სამსახურის ძირითადი პროდუქტებისა და ბიუჯ ეტის მონიტორის შესახებ გაი მართა 5 სამუშაო შეხვედრა პარლამენტთ ან, მედიასთან, სამოქალაქო და აკადემიურ ი სექტორების წარმომადგენლებთან; • განახლდა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისა და სსიპ − საჯარო აუდიტის ინსტიტუტის ვებგვერდები;3 • გაიმართა მედიასემინარი, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო 30-მდე ჟურნალისტმა ცენ ტრალური და რეგიონული მედიიდან. საერთაშორისო და დონორ ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა • გაფორმდა ორმხ რივი ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმები აზერბაიჯანის, ის რაელისა და ფინეთის უმაღლეს აუდიტორულ ინსტიტუტებთან; • მრავალმხრივი თანამშრომლობის მემორანდუმი გაფორმდა საქართველოს, აზერბაი ჯანის, ბელარუსისა და უკრაინის უმაღლეს აუდიტორულ ინსტიტუტებს შორის; • საქართვ ელოს გენერალურმა აუდიტორმა EUROSAI-ASOSAI-ის რიგით მე-3 ერთობ ლივ კონფერენციაზე, საერთაშორისო აუდიტორულ საზოგადოებას გაუზ იარა აუდიტის სამსახურის გამოცდილება თემაზე: „ეფექტიანობის გაზრდა ინფორმაციულ ი და კომუნი კაციებ ის ტექნოლოგიების სისტემის (ICT) გამოყენებით“; • სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის თანამშრ ომლებმა მონაწილეობა მიიღეს INTOSAIის, EUROSAI-ისა და ASOSAI-ის 20-მდე საერთაშორისო შეხვედრაში; • აუდიტის სამსახურის ინსტიტუციური გაძლიერების კუთხით მიმდინარეობდა პროექტე ბი სხვადასხვ ა მიმართულებით, დონორი ორგანიზაციების მხარდაჭერით: GIZ, EU, WB, USAID. 2 3 https://www.internationalbudget.org/open-budget-survey/country-results/2019/georgia https://www.sao.ge/ka/, http://www.sai.ge/ka/ 7 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში 4. შიდა მმართველობა და ორგანიზაციული კულტურა • 2019 წელს სამსახური სრულად გადავიდა აუდიტის მართვის სისტემაზე (AMS) და არ სებული მდგომარეობით, სისტემაში მიმდინარეობს აუდიტორული საქმიანობის გეგმით განსაზღვრული ყველა აუდიტი; • ნიდერლანდების უმაღლესი აუდიტორული ორგანიზაციის მზარდაჭერით განხორციე ლებული სამსახურის კეთილსინდისიერების გარემოს თვითშეფასების (IntoSAINT-ის) შედეგების გათვალისწინებით, განახლდა და 2019 წელს დამტკიცდა აუდიტორთა ეთი კის კოდექსი; • ინფორმაციული უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით, სამსახურმა 2019 წელს გა ნაახლა და შეიმუშავა ინფორმაციული უსაფრთხოებისა და ინფორმაციულ ი აქტივების მართვის სხვადასხვ ა პოლიტიკა. 5. თანამშრომელთა პროფესიული განვითარება • 2019 წელს 2-ჯერ განხორციელდა თანამშრომელთა შეფასება. შეფასების შედეგებზე დაყრდნობით, სულ დაწინაურდა 45 თანამშრომელი; • სხვადასხვა მიმართულებით კვალიფიკაცია აიმაღლა სამსახურის 200-ზე მეტმა თანამშ რომელმა; • 2018 წელს შეიქმნ ა და პირველად განხორციელდა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანაზღაურებადი სტაჟირების პროგრამა. 2019 წელს, ერთწლიანი სტაჟირების პროგრა მის წარმატებით დასრულების შემდეგ, 15 ახალგაზრდა დასაქმდა სამსახურის სხვადას ხვა დეპარტამენტშ ი; • სამსახურის 93 თანამშრომელი ფლობს საჯარო სექტორის აუდიტორთა სერტიფიკატს, აქედან: 44 თანამშრ ომელი − ACCA-ის, 19 თანამშრომელი − IT მიმართულებით საერთა შორისოდ აღიარ ებულ სერტიფიკატებს, 3 თანამშრომელი − CFA-სა და CFM-ს; • 2019 წელს სსიპ − საჯარო აუდიტის ინსტიტუტმა ჩაატ არა 33 ტრენინგკურსი, რომელსაც დაესწრო 824 მსმენელი. საჯარო სექტორის აუდიტორული მომსახურების სასერტიფიკა ციო პროგრამა გაიარა 102-მა პირმა; • სსიპ − საჯარო აუდიტის ინსტიტუტის ორგანიზებით, „მუნიციპალური განვითარების ხელ შეწყობის პროგრამის“ ფარგლებში ჩატარდა ტრენინგკურსი: „შიდა აუდიტი მუნიციპალი ტეტებისთვის“. 2019 წელს სასწავლო კურსი გაიარ ა 37 მუნიციპალიტეტის 60-ზე მეტმა საჯარო მოხელემ. 4 8 უმაღლესი აუდიტორული ორგანიზაციების კეთილსინდისიერების თვითშეფასების მეთოდოლოგია. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მისია, ღირებულებები და სტრატეგიული მიზნები მისია ხედვა დამოუკიდებელი და ხარისხიანი აუდიტორული საქმიანობით შევქმნათ ღირებულება და სარგებელი საზოგადოებისთვის, პარლამენტისა და მთავრობისთვის. აღვასრულოთ ჩვენი მოვალეობა კეთილსინდისიერად და ხარისხიანად. ღირებულებები დამოუკიდებლობა ჩვენი საქმიანობა ეფუძნება მიუკერ ძოებლობის და ობიექტურობის პრინციპებს. პროფესიონ ალიზმი ჩვენი თანამშრომ ლები საქმიანობას წარმართავენ მაღა ლი პროფესიული სტანდარტების, კე თილსინდისიერები სა და ეთიკის შესაბა მისად. ობიექტურობა ჩვენი საქმიან ობა ემყარება სამარ თლიან ობის, სანდოობისა და ნეიტრალიტეტის პრინციპებს. გამჭვირვალობა ჩვენ ვართ ანგა რიშვალდებულნი საზოგადოების წინაშე და უზრუნ ველვყ ოფთ შესაბა მისი ინფორმაციის საჯაროობას. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის სტრატეგიული მიზნები მიზანი 1: დამოუკიდებლო ბისა და მანდატის გაძლიერება მიზანი 2: მაღალხარისხიანი აუდიტორული საქ მიანობის შედეგად საჯარო ფინანსების მართვის თვისობ რივი გაუმჯობესება მიზანი 3: ძირითადი პარტნიორების ჩართულობის გაძლიერება მიზანი 4: მმართველობის სისტემის გაძლიერებით ეფექტიანობის ამაღლება მიზანი 5: თანამშრომელთა პროფესიული განვითარება 9 1. დამოუკიდებლობისა და მანდატის გაძლიერება სახელმწიფო აუდიტის სამსახური უმაღლესი აუდიტორული ორგანიზაციისთვის და მოუკიდებლობა უმთავრესი ღირებულებაა, რომ ლის განმტკიცებაზე ზრუნვა მუდმივი პროცესია. დამოუკიდებლობის გარანტიები დიდ გავლენას ახდენს უმაღლესი აუდიტორული ორგანიზაციე ბის საქმიანობაზე, მათ რეპუტაციასა და ნდობაზე. „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“ კა ნონისათვის „ორგანული კანონის“ სტატუსის მი ნიჭებამ კიდევ უფრო გააძლიერა სამსახურის დამოუკიდებლობის გარანტიები და დაუახლოვა საერთაშორისო სტანდარტებს. ასევე ამ მხრივ მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება იყო სახელმწ ი ფო აუდიტის სამსახურის ფინანსური კონტროლის განხორციელება მსოფლიოს უმსხ ვილესი კერძო აუდიტორული კომპანიის მიერ. შედეგად, უკვე მეორე წელია ჩატარებული ფინანსური აუდიტის ფარგლებში სამსახური იღებს უპირობო დასკვ ნას. დამოუკიდებლობის საკანონმდებლო გარანტიე ბის შექმნის პარალელურად, სახელმწ იფო აუდი ტის სამსახური განაგრძობს აქტიურ კონსულტაცი ებს საქართველოს პარლამენტთან აუდიტორული მანდატის საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახ ლოების მიზნით. ამ კუთხით, აღსანიშნავია, ევ როკავშირის ეკონომიკური მმართველობისა და ფისკალური ანგარიშვალდებულების დოკუმენ ტის ფარგლებში გაცხადებული ვალდებულება, შემოსავლების აუდიტის მიმართულებით სახელმ წიფო აუდიტის სამსახურის მანდატის გაძლიერ ე ბის შესახებ. 11 2. აუდიტორული საქმიანობა სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 2.1 ძირითადი შედეგები 2019 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩა ატარა 70 აუდიტი (იხ. დანართი N1) და ჯამურად დაფარა 12 მლრდ ლარზე მეტი, რაც ქვეყნის ნა ერთი ბიუჯ ეტის 87%-ს შეადგენს. ჩატარდა 16 − ფინანსური, 37 − შესაბამისობის, 2 − სისტემური შესაბამისობისა და 15 − ეფექტიანობის აუდიტი. 2018 წელთან შედარებით შემცირდა ფინანსური აუდიტების რაოდენობა, რაც გამოწვეულია მთავ რობის სტრუქტურაში განხორციელ ებული ცვლი ლებებით (სამინისტროების გაერთიანებით) და აჭარის ავტონომიურ ი რესპუბლიკის საბიუჯეტო ორგანიზაციების ინდივიდუალური ფინანსური ანგარიშგებების აუდიტების ნაცვლად, ნაერთი (კონსოლიდირებული) ფინანსური ანგარიშგების აუდიტის ჩატარებით. მიუხედავად ამისა, 2%-ით გაიზარდა ბიუჯეტის დაფარვის მაჩვენებელი. შემცირდა ასევე შესაბამისობის აუდიტების რაო დენობაც, რაც გამოწვეულია აუდიტის სამსახურის მიერ აუდიტის ახალი მიმართულების − სისტემუ რი (ჰორიზონტალური) შესაბამისობის აუდიტე ბის პრაქტიკაში დანერგვით. სისტემური აუდიტის ფარგლებში თემატურად იფარება ათეულობით საბიუჯეტო ორგანიზაცია, განსხვავებით ტრა დიციულ ი შესაბამისობის აუდიტისა, რომელიც კონცენტრ ირებულია ერთ უწყებაზე. მაგალითად, 2019 წელს ჩატარებული სახელმწიფო ავტო პარკის მართვისა და რეგულირების საკითხების სისტემური აუდიტის ფარგლ ებში აუდიტის სამ სახურმა შეაფასა 34 საბიუჯეტო ორგანიზაციაში არსებული პრაქტიკა. ჰორიზონტალური აუდიტე ბი რაოდენობრივად ამცირებს ჩატარებულ აუდი ტებს, მაგრამ მნიშვნელოვნად ზრდის აუდიტის შედეგად მოტანილ სარგებელსა და დაფარული ორგანიზაციების რიცხვს როგორც ცენტრ ალურ, ასევე მუნიციპალურ დონეზე. დიაგრამა 1: ნაერთი ბიუჯეტის თანხობრივი დაფარვის მაჩვენებელი (მლნ ლარი) 14,000 12,000 10,000 11,001 12,003 9,460 8,460 8,000 6,000 4,000 2,000 0 2016 წელი 2017 წელი 2018 წელი 2019 წელი დიაგრამა 2: აუდიტების რაოდენობა სახეობებისა და წლების მიხედვით 60 40 53 37 35 32 26 25 24 19 20 10 9 12 16 15 2 0 2016 წელი 2017 წელი 2018 წელი 2019 წელი ფინანსური ეფექტიანობა შესაბამისობა ფინანსური და შესაბამისობა სისტემური შესაბამისობა 13 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში სისტემური (ჰორიზონტალური) შესაბამისობის აუდიტები შესაბამისობის აუდიტების შედეგად გამოვლენი ლი ხარვეზები ხშირ შემთხვევაში სისტემურია და საერთოა საბიუჯეტო ორგანიზაციების უმრავლე სობისათვის. ამასთანავე, მსგავსი ნაკლოვანებე ბის აღმოფხვრა ზოგჯერ სცდება ინდივიდუალუ რი უწყების უფლებამოსილებას. სწორედ ამიტომ, ჰორიზონტალური შესაბამისობის აუდიტების მი ზანია საჯარო სექტორში არსებული სისტემური ხასიათის ნაკლოვანებების გამოვლენა და შესა ბამისი რეკომენდაციების გაცემა. სამსახურმა ჩაატარა 2 სისტემური შესაბამისობის აუდიტი: • სახელმწიფო ავტოპარკის მართვისა და რეგუ ლირების საკითხები; • ხელშეკრულებების მართვა. ქვემოთ მოცემულია აღნიშნული აუდიტების ფარ გლებში გამოვლენილი ზოგიერთი მნიშვნელოვა ნი მიგნება და მათ აღმოსაფხვრელად გაცემული რეკომენდაციები. სახელმწიფო ავტოპარკის მართვისა და რეგულირების საკითხების სისტემური შე საბამისობის აუდიტი სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის მიერ სხვა დასხვა საბიუჯეტო ორგანიზაციაში ჩატარებული აუდიტების შედეგად, ვლინდებოდა ავტოპარკის მართვასთან დაკავშირებით არსებული ხარვე ზები. სახელმწიფო ავტოპარკის ოპტიმიზაციისა და ხარჯების შემცირების მიზნით, 2014 წლის 6 თებერვალს გამოიცა საქართველოს მთავრობის N121 დადგენილება − „სახელმწიფო ავტოპარკის გადანაწილების, კლასიფიკაციის ა და სამსახუ რებრივი ავტომანქანის შესყიდვის წესი“. 5 სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურმა მიზანშეწო ნილად მიიჩნია, შეესწავლა მთავრობის N121 დადგენილების ამოქმედების შემდგომ სახელმ წიფო ავტოპარკის მართვისა და რეგულირების საკითხები. აუდიტის ობიექტებად შერჩეულ იქნა 5 მხარჯავი დაწესებულების5 დაქვემდებარებაში მყოფი ორგანიზაციები, რომელთა საერთო რაო დენობამ, ჯამში 34 შეადგინა. მიგნება 1: 2014 წელს6 სახელმწიფო უწყებებს დაე ვალათ ავტოპარკის ოპტიმიზაციის გეგმების შედ გენა და სახელმწიფო კომისიისთვის წარდგენა,7 რაც 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით არ არის დამტკიცებული. ასევე ორგანიზაციებ ის ნაწილში ფიქსირდება დადგენილებით განსაზღვ რულზე მეტი და არაკლასიფიცირებული ავტომო ბილები. შედეგად, მთავრობის N121 დადგენილე ბის ერთ-ერთი მიზანი, სახელმწიფო ავტოპარკის ოპტიმიზაცია, მიღწეული არ არის. რეკომენდაცია: სახელმწიფო ავტომობილების საჭიროებ ის მიხედვით გადანაწილების და ავ ტოპარკზე გასაწევი ხარჯების შემცირების უზრუნ ველსაყოფად, სახელმწიფო კომისიამ შეიმუშაოს ავტოპარკის ოპტიმიზაციის გეგმის წარდგენის ერთგვაროვანი ფორმა და განსაზღვროს ოპტი მიზაციის პროცესის თითოეული ეტაპის დასრუ ლების გონივრული ვადები, რაც ხელს შეუწყობს: • ოპტიმიზაციის გეგმების დამტკ იცებას; • მთავრობის დადგენილების შესაბამისად, სა ხელმწიფო ავტოპარკის ოპტიმალურ გადანა წილებას და კლასიფიცირებას; • სამორიგეო და განპიროვნებული ავტომობი ლების ზღვრული ოდენობის კონტროლს. მიგნება 2: მთავრობის დადგენილებაში მოცემული მოთხოვნები არ იძლევა ალტერნატიულ ენერგიაზე მომუშავე (მაგალითად, ჰიბრიდული და ელექტრ ო საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო; საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო; საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახური. 6 კომისიის 2018 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილებით, აღმასრულებელი ხელისუფლების ყველა დაწესებულებას განმეორებით დაევალა ოპტიმიზაციის გეგმის წარდგენა 2018 წლის 25 აპრილამდე. 7 აუდიტის ობიექტებმა ოპტიმიზაციის გეგმები კომისიას წარუდგინეს დადგენილ ვადებში, გარდა ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურისა. 14 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ავტომობილები) ავტომობილების შეძენის შესაძ ლებლობას, რაც, თავის მხრივ, ზღუდავს საწვავის და ავტომობილების საექსპლოატ აციოდ საჭირო ფინანსების ეკონომიურ ხარჯვას და ეკოლოგიურად სუფთა სატრანსპორტო სისტემების ხელშეწყობას. რეკომენდაცია: ეკოლოგიურად სუფთა და ეკო ნომიური სატრანსპორტო სისტემების ხელშეწყო ბის მიზნით, გადაიხ ედოს მთავრობის N121 დად გენილება და შევიდეს ცვლილებები, რომლებიც შესაძლებელს გახდის ალტერნატიულ ენერგიაზე (მაგალითად, ჰიბრიდული და ელექტრ ოსისტემის მქონე) მომუშავე ავტომობილების შესყიდვას. მიგნება 3: მსოფლიოში დანერგილი საუკ ეთესო პრაქტიკების მიხედვით, ნებისმიერ ი სატრანს პორტო საშუალების შეძენამდე, ხორციელდე ბა ხარჯსარგებლიანობის ანალიზი (cost-benefit analysis). აღნიშნული პრინციპით საქმიანობა ეხ მარება სახელმწიფო ავტოპარკის მართვის ორ განოებს, აკონტროლონ რამდენად დროულია და ხარჯეფექტურია ავტოპარკის განახლება. კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს სახელმწი ფო ავტოპარკის მართვაში ხარჯეფექტურობის ანალიზის პრინციპებს და ის არც პრაქტიკაშია დანერგილი. რეკომენდაცია: ავტოპარკის განახლების ოპტი მალური დროის განსაზღვრისა და ხარჯეფექტუ რობის დასაბუთების პრინციპების ეტაპობრივად დანერგვის მიზნით, სახელმწიფო კომისიამ კარგი საერთაშორისო პრაქტიკების გათვალისწინებით, იმსჯელოს შესაბამის საკანონმდებლო ცვლილე ბებზე, რომლებიც ავტომობილის შეძენამდე გან საზღვრავს ხარჯეფექტურობის პრინციპებს. მიგნება 4: საწვავის ლიმიტების განსაზღვრ ის წი ნაპირობები არ არის ჩამოყალიბებული. ამას თანავე, ორგანიზაციების ნაწილში გამოვლინდა, რომ განპიროვნებული ავტომობილით მოსარ გებლე პირების შვებულებაში/მივლინებაში ყოფ ნის პერიოდში, ავტომობილების ექსპ ლოატაციის შემთხვევები. ასევე, ორგანიზაციათა უმეტესობაში სუსტია სამორიგეო ავტომობილების სათანადო დანიშნულებით გამოყენების კონტრ ოლის მექა ნიზმები, რაც მათი არადანიშნულებით გამოყენე ბის შესაძლებლობას იძლევა. რეკომენდაცია: საბიუჯეტო სახსრების რაციონა ლურად ხარჯვის მიზნით, N121 დადგენილებით გა ნისაზღვროს მოთხოვნა, რომელიც სახელმწიფო ავტოპარკით მოსარგებლე ორგანიზაციებს დაავალ დებულებს, შეიმუშაონ საწვავის ლიმიტის გაანგარი შების წესი, რაც, თავის მხრივ, დაფუძნებული იქნება თვის განმავლობაში ავტომობილის მიერ სამსახუ რებრივი დანიშნულებისთვის გასავლელ საშუალ ო მანძილსა და ავტომობილის წვის ნორმაზე. ასევე, ორგანიზაციებმა სამთავრობო კომისიასთან მჭიდ რო კოორდინაციით, დანერგონ კონტრ ოლის ისეთი მექანიზმები, რომლებიც ხელს შეუწყობს ქონებისა და სხვა რესურსების მიზნობრივ გამოყენებას. ხელშეკრულებების მართვის სისტემური შესაბამისობის აუდიტი სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის აუდიტის ან გარიშებში ხშირად არის განხილული ნაკლოვა ნებები, რომლებიც ხელშეკრულებების მართვ ის კუთხით არსებულ პრობლემებს უკავშირდება და გარკვეულ შემთხვევებში ფინანსურ დანაკარგებ საც იწვევს. აღნიშნულის გათვალისწინებით, ჩა ტარდა ხელშეკრულებების მართვ ის შესაბამისო ბის სისტემური აუდიტი. ხელშეკრულების ფორმისა და არსებითობის გათ ვალისწინებით, სამსახურმა შეარჩია შრომითი, იჯარის და საქონლისა და მომსახურების შესყიდ ვაზე გაფორმებული ხელშეკრულებები, ხოლო შესწავლის საგნად განისაზღვრ ა ხელშეკრულე ბის გაფორმებამდე დაგეგმვის, პირობების შედ გენის, ცვლილებებისა და შესრულების კონტრო ლის პროცესი. აუდიტის ობიექტებად განისაზღვრა 32 ორგანი ზაცია, მათ შორის, ცენტრალური ბიუჯეტის დაფი ნანსებაზე მყოფი 21 და ადგილობრივი ბიუჯ ეტის − 11 ორგანიზაცია. მიგნება 1: ვინაიდან შემოწმებული ხელშეკრუ ლებების უმეტესი ნაწილი არ ითვალისწინებდა საიჯარო ქირის ოდენობის გადახედვას ეკონომი კური პირობების ცვლილებების საფუძველზე, შე საძლოა, სახელშეკრულებო ღირებულება მკვეთ რად განსხვავდებოდეს საბაზრო ფასებისაგან, რაც ამცირებს მისაღებ საბიუჯეტო შემოსავლებს. 15 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში რეკომენდაცია: მისაღები საბიუჯეტო შემოსავლე ბის ოპტიმიზაციის მიზნით, მიზანშეწონილია ხელ შეკრულებები ითვალისწინებდეს ღირებულების გადახედვას ეკონომიკური ცვლილების შესაბამი სად. ასევე, ხელშეკრულების პირობების ჯეროვ ნად შესასრულებლად, ორგანიზაციებმა პერიოდუ ლად უზრუნველყონ სახელშეკრულებო ფასების გადახედვა ყველა მოქმედი ფაქტორის გათვალის წინებით, რაც სათანადოდ უნდა დასაბუთდეს. მიგნება 2: ა(ა)იპ − თბილისის განვითარების ფონდის მიერ სხვადასხვა ხელშეკრულებით განი საზღვრა ერთი და იმავე სამუშაოების შესყიდვა. შედეგად, საავტორო ზედამხედველობის სამუშა ოებისათვის ფონდის მიერ ზედმეტად ანაზღაურე ბულია 28,176 ლარი, ხოლო სამუშაოთა შემსრუ ლებელი კომპანიის მიერ − 132,575 ლარი, რაც ჯამში 160,751 ლარს შეადგენს. რეკომენდაცია: ხელშეკრულებით განსაზღვრუ ლი პირობების ჯეროვნად და სრულყოფილად შესრულების, ასევე საბიუჯეტო სახსრ ების ეკო ნომიურად ხარჯვის მიზნით, ა(ა)იპ − თბილისის განვითარების ფონდმა შეიმუშაოს და დანერ გოს ხელშეკრულებების პირობების შესრულებაზე კონტრ ოლის სათანადო მექანიზმები. ამასთანა ვე, ზედმეტად გადახდილი თანხების დასაბრუნებ ლად განახორციელოს კანონმდებლობით გათვა ლისწინებული ღონისძიებები. დონორების მიერ დაფინანსებული პროექტების აუდიტი სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურმა 2018 წელს პირველად განახორციელა საერთაშორისო დონორის მიერ დაფინანსებული პროექტის აუდიტი. მსოფლიო ბანკის (WB) პროექტის − „შიდასახელმწიფოებრივი გზების აქტივების მარ თვა“ (SRAMP) − დამოუკიდებელი ეფექტიანობის აუდიტი, სამსახურმა მსოფლიო ბანკისა და სა ქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტა მენტის მომართვის საფუძველზე ჩაატარა. 2018 წელს დასრულებული აუდიტი იყო პროექტის პირველ ეტაპი, რომელმაც დაფარა 2016-2017 წლების საქმიანობა. აღნიშნული აუდიტის მეორე ეტაპი დაიწყო 2019 წელს და დასრულდება 2020 წელს. აუდიტის მეორე ეტაპის ფარგლ ებში დაი ფარება 2018 და 2019 წლების საქმიანობა. 16 ასევე სახელმწიფო აუდიტის სამსახურს 2018 წელს მიმართა USAID-მა, მის მიერ დაფინანსე ბული პროექტის ფინანსური აუდიტის ჩატარების თხოვნით. აუდიტის სამსახურმა სრულად დააკმა ყოფილა USAID-ის მოთხოვნები აუდიტის ხარის ხთან დაკავშირებით და გახდა USAID-ის აუდიტო რი ორგანიზაცია ამიერკავკასიის რეგიონში. USAID-თან თანამშრ ომლობის ფარგლ ებში სახელ მწიფო აუდიტის სამსახურმა 2019 წელს განახორ ციელა სსიპ − ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთ ა, დაზარალებულთა დაცვისა და დახ მარების სახელმწიფო ფონდის მიერ განხორციე ლებული „ოჯახში ძალადობის შემცირების პროექ ტის“ 2018-2019 წლების ფინანსური აუდიტი. საერთაშორისო დონორი ორგანიზაციებ ის მხრი დან გამოცხადებული ნდობა მიუთითებს აუდიტის სამსახურის საქმიანობის წარმატებასა და აუდი ტორული საქმიანობის მაღალ ხარისხზე. ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტების შედეგები ფინანსური აუდიტის ფარგლებში, სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ამოწმებს და აფასებს საჯა რო დაწესებულების ანგარიშსა და ანგარიშგებას, ასევე შიდა კონტრ ოლისა და შიდა აუდიტის ფუნ ქციონირებას. აუდიტის შედეგების საფუძველზე სამსახური გასცემს დასკვნას ორგანიზაციის ფი ნანსური ანგარიშგების სისრულესა და სიზუსტეზე. შესაბამისობის აუდიტის მიზანია დაადგინოს აუდიტის ობიექტის საქმიანობის შესაბამისობა კა ნონმდებლობასთან, მარეგულირებელ ნორმებ თან, სახელშეკრულებო მოთხოვნებთან და ორ განიზაციულ პოლიტიკასთან მიმართებაში. 2019 წელს აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა 16 ფინანსუ რი და 37 შესაბამისობის აუდიტი, რაც მოცემულ წელს განხორციელ ებული აუდიტების საერთო რაოდენო ბის 76%-ს შეადგენს. ჩატარებული აუდიტების შედე გად გამოვლენილი დარღვევების ჯამურმა მოცულო ბამ 68 მლნ ლარი შეადგინა. აღნიშნული ძირითადად არის საბიუჯეტო რესურსების არაეფექტიანი, არაეკო ნომიური და არამიზნობრივი გამოყენების შემთხვევე ბი და არ მოიცავს აღრიცხვა-ანგარიშგების მიმართუ ლებებით იდენტიფიცირებულ ნაკლოვანებებს. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური დარღვევის კატეგორია შესყიდვების მართვა8 აქტივების მართვა9 საბიუჯეტო რესურსების მართვა10 22,078 ათასი 24,435 ათასი 21,638 ათასი სულ: 68,151 ათასი აუდიტის სამსახურმა გააანალიზა გასული წლის ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტების ფარგ ლებში გამოვლენილი დარღვევები და გამოკვე თა ისეთი სისტემური ხასიათის ნაკლოვანებები, რომლებიც მნიშვნელოვანი და აქტუალურია. ფინანსური აუდიტის შედეგები საჯარო სექტორში ფინანსური აღრიცხვა-ანგარიშ გება მნიშვნელოვანი ნაკლოვანებებით ხასიათდე ბა. ამ სფეროში არსებულ სისტემურ გამოწვევებზე მიუთითებს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ფი ნანსურ აუდიტებში გაცემული მოსაზრებების11 სტა ტისტიკა, რომელიც აფასებს საჯარო უწყების მიერ წარმოებული ფინანსური ანგარიშგების სისრულესა და სიზუსტეს. 2019 წელს სამსახურის მიერ ჩატა რებული 16 ფინანსური აუდიტიდან, უპირობო მო საზრება გაიცა მხოლოდ ერთ შემთხვევაში, ხოლო მოსაზრებების 44% (7 მოსაზრება) იყო უარყოფითი. დიაგრამა 3. 2019 წელს ჩატარებული 16 ფინანსუ რი აუდიტის განაწილება გაცემული მოსაზრების ტიპების მიხედვით 6% 44% 50% უპირობო მოსაზრება პირობითი მოსაზრება უარყოფითი მოსაზრება ფინანსური აღრიცხვა-ანგარიშგების მიმართუ ლებით 2017-2019 წლებში სახელმწიფო აუდი ტის სამსახურის მიერ ჩატარებული 92 ფინანსუ რი აუდიტიდან, 89%-ზე გაცემულია პირობითი ან უარყოფითი მოსაზრება, ხოლო 5%-ს უარი ეთქვა 8 მომწოდებლისათვის საჯარიმო სანქციის ან პირგასამტეხლოს დაუკისრებლობა; მომწოდებლის მიერ საჯარიმო სანქციის ან პირგასამტეხლოს გადაუხდელობა; დოკუმენტური დასაბუთების გარეშე ანაზღაურებული სამუშაოები; მომწოდებლის მიერ შეუსრულებელი ან ნაწილობრივ დასრულებული სამუშაოები; სატენდერო დოკუმენტაციაში შემზღუდავი პირობების არსებობის შედეგად არაეკონომიურად გახარჯული თანხები. 9 იჯარით გაცემულ სახელმწიფო ქონებაზე გადაუხდელი საიჯარო ქირა; ბუნებრივი რესურსების სარგებლობიდან ბიუჯეტში მიუმართავი სახსრები; სახელმწიფო ქონების პრივატიზება საბაზრო ღირებულებაზე დაბალ ფასად; საიჯარო ქირის გარეშე სარგებლობაში გადაცემული სახელმწიფო ქონება. 10 ფაქტობრივად შესრულებულ სამუშაოებზე საბაზრო ღირებულებაზე მეტი ოდენობით თანხების ანაზღაურება; შესყიდული საქონლის/მომსახურების გამოუყენებლობა; საბიუჯეტო პროცესთან დაკავშირებული მარეგულირებელი საკანონმდებლო ნორმების შეუსაბამოდ გაწეული ხარჯები. 11 ფინანსური აუდიტში გამოთქვამენ ოთხი ტიპის მოსაზრებას: • უპირობო მოსაზრება − აუდიტის ფარგლებში არ გამოვლენილა არსებითი უზუსტობები; • პირობითი მოსაზრება − აუდიტის ფარგლებში გამოვლენილი უზუსტობები ფინანსური ანგარიშგებისთვის არსებითია, მაგრამ არა ყოვლისმომცველი; • უარყოფითი მოსაზრება − აუდიტის ფარგლებში გამოვლენილი უზუსტობები ფინანსური ანგარიშგებისთვის არსებითიცაა და ყოვლისმომცველიც; • უარი მოსაზრების გამოთქმაზე − აუდიტორებს არ შეუძლიათ საკმარისი და შესაფერისი აუდიტორული მტკიცებულების მოპოვება, რომლებსაც დაეყრდნობა მათი მოსაზრება. 17 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში მოსაზრების გამოთქმაზე. მხოლოდ 5 აუდიტის შემთხვევაში გამოითქვა უპირობო მოსაზრება, ანუ აუდიტის ფარგლებში არ გამოვლენილა არ სებითი უზუსტობები. დიაგრამა 4. 2017-2019 წლებში ფინანსური აუდი ტის ფარგლ ებში გაცემული მოსაზრების ტიპების სტატისტიკა12 40 აუდიტის ანგარიშებში წარმოდგენილია ხარის ხობრივად და რაოდენობრივად არსებითი უზუს ტობები. გამოვლენილი დარღვ ევები შეიძლება დაჯგუფდეს 4 სისტემურ საკითხად: 36 • • • • 30 18 20 10 8 4 0 2017 6 7 7 0 1 უპირობო მოსაზრება 0 0 პირობითი მოსაზრება უარყოფითი მოსაზრება 2018 2019 აქტივების მართვა; მოთხოვნები და ვალდებულებები; აღრიცხვა-ანგარიშგება; შიდა კონტრ ოლის მექანიზმები. 5 მოსაზრების გამოთქმაზე უარი საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის ერთ-ერ თი პრიორიტეტია სახელმწიფო სახსრების მართ ვის, აღრიცხვისა და ანგარიშგების კუთხით არსე ბული მდგომარეობის გაუმჯობესება. აღნიშნული მიზნით 2009 წლიდან დაიწყო საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის რეფორმა, რომელიც მიზნად ისახავს საჯარო სექტორში ბუღალტრუ ლი აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (IPSAS) სრულად დანერგვას 2020 წლისათვის. მიუხედავად რეფორმის ფარგლებში განხორციე ლებული მრავალი აქტივობისა, საბიუჯეტო ორგა ნიზაციებში ფინანსური ინფორმაციის აღრიცხვა ანგარიშგების კუთხით ისევ შეინიშნება სისტემური ხარვეზები. არსებული ნაკლოვანებების მთავარი გამომწვევი მიზეზებიდან აღსანიშნავია: • ბუღალტრ ული აღრიცხვა და ფინანსური ანგა რიშგება ნაკლებად პრიორიტეტულია საჯარო სექტორში; • საჯარო სექტორისთვის მნიშვნელოვანი გა მოწვევაა პერსონალის კვალიფიკაცია, მათ 12 შორის, აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარ ტების (IPSAS) მიმართულებით; • აღრიცხვა-ანგარიშგების სისტემის გაუმჯობესე ბა დაკავშირებულია ფინანსურ რესურსებთან. აქტივების მართვასთან დაკავშირებული ნაკლოვანებები ფინანსური აუდიტების ფარგლებში აქტივების მართვის კუთხით გამოვლენილი ნაკლოვანებე ბის მაგალითებია: • ფინანსურ ანგარიშგებაში აღურიცხავი ან ნუ ლოვანი ღირებულებით აღრიცხული აქტივები; • აქტივები, რომლებსაც არ ფლობს ან არ განკარ გავს ორგანიზაცია, გამოუსადეგარია მოხმარების თვის და აღრიცხულია ფინანსურ ანგარიშგებაში; • აქტივები, რომლებიც აღრიცხულია არასწორი კლასიფიკაციით ან არასწორი ღირებულებით; • ინვენტარიზაციის ჩატარების პროცესთან და კავშირებული ნაკლოვანებები. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინის ტროს აპარატის 2018 წლის ფინანსური აუდიტი გამოვლინდა სამინისტრ ოს ბალანსზ ე აღურიცხა ვი 148 შენობა-ნაგებობა თბილისსა და სხვადას ხვა რეგიონში, რომლებიც 2018 წლის ბოლოს საბუღალტრო მონაცემებში აისახა მხოლოდ რა ოდენობრივად. ასევე, სამინისტროს აპარატში ინვენტარიზაცია სრული მოცულობით ჩატარდა მხოლოდ უძრავ ქონებაზე. 2017 წელს ინდივიდუალური ფინანსური აუდიტების გარდა, ასევე ჩატარდა 19 კონსოლიდირებული, ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტი. 18 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს აპარატის 2018 წლის ფინანსური აუდიტი 2018 წლის ფინანსურ ანგარიშგებაში არ არის აღ რიცხული ჯარების ლოგისტიკური უზრუნველყო ფის სარდლობის მიერ მიღებული 97.4 მლნ ლა რის ღირებულების ტექნიკა. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრა დი განვითარების სამინისტრ ოს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი სსიპ − ქონების ეროვნული სააგენტოს ფინანსურ ანგარიშგებაში ასახული არ არის 2017 წელს ინ ფრასტრუქტურისა და რეგიონული განვითარების სამინისტროსგან მიღებული 6.7 მლნ ლარის ღი რებულების სხვადასხვა სახის მანქანა-დანადგა რი. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრ ოს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი სსიპ − ფინანსთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს ფინანსურ ანგარიშგებაში „სხვა მატე რიალური მარაგების“ ანგარიშზე არ არის აღ რიცხული 6.1 მლნ ლარის განსაკარგავად გად მოცემული ქონება. საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი სსიპ − სურსათის ეროვნულ სააგენტოში არ არის შეფასებული მუნიციპალიტეტებისგან ნულოვანი ღირებულებით გადმოცემული საოფ ისე ფართები და მიწის ნაკვეთი. ანგარიშგებაში ასახულია მხო ლოდ შენობაზე გაწეულ ი კაპიტალიზებული ხარ ჯი, ღირებულებით − 53.6 ათასი ლარი. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი საქართველოს განათლების, მეცნიერე ბის, კულტურისა და სპორტის სამინისტ როს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი სამინისტროს დაქვემდებარებულ სსიპ-ებში შეფა სებული და ფინანსურ ანგარიშგებაში ასახული არ არის სარგებლობის უფლებით სსიპ − სახელმწ ი ფო ქონების ეროვნული სააგენტოსგან გადაცემუ ლი ქონება − შენობა-ნაგებობები და მიწის ნაკვე თი, საერთო ფართობით 168 ათასი კვ.მ. სსიპ – თბილისის კოტე მარჯანიშვილის სახელო ბის პროფესიულ სახელმწიფო დრამატულ თეატ რში 2018 წელს ჩატარებული ინვენტარიზაციით გამოვლინდა ბალანსზე აღრიცხული 430 ათასი ლარის საბალანსო ღირებულების შემდგომი ხმა რებისათვის გამოუყ ენებელი და 272.9 ათასი ის ტორიული ღირებულების სრულად ამორტიზებუ ლი ძირითადი აქტივები. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტო რიებ იდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრ თე ლობისა და სოციალური დაცვის სამინის ტროს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი სამინისტროს ძირითადი აქტივების ანგარიშზე აღრიცხული აქვს 50.5 მლნ ლარის ღირებულე ბის შენობა-ნაგებობები, რომლებიც ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე გადაცემულია და საკუთრების უფლება საჯარო რეესტრშ ი რეგისტ რირებულია დევნილ და ეკომიგრანტ ბენეფიცია რებზე. საქართველოს რეგიონ ული განვითარე ბისა და ინფრასტრ უქტურის სამინისტ როს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტა მენტსა და სსიპ − მუნიციპალური განვითარების ფონდში არ არის ჩატარებული დაუმთავრებელი ძირითადი აქტივების ინვენტარიზაცია. სამინისტროს სხვადასხვ ა საბალანსო ერთეულში იდენტიფიცირებულია ფაქტობრივ სარგებლო ბაში არსებული 2.6 მლნ კვ.მ მიწა, რომელიც არ არის შეფასებული და შესაბამისად, ასახული. 19 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის რეს პუბლიკური ბიუჯეტით განსაზღვრული საბიუჯეტო ორგანიზაციების 2018 წლის კონსოლიდირებული ფინანსური ანგა რიშგების ფინანსური აუდიტი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს ბალანსზე არ აქვს აღრიცხული ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთ რებაში არსებული ის არაფინანსური აქტივები, რომელთა განკარგვას/სარგებლობის უფლებით გადაცემასაც ახორციელებს. მოთხოვნებთან და ვალდებულებებთან დაკავშირებული ნაკლოვანებები მოთხოვნებთან და ვალდებულებებთან დაკავში რებული ნაკლოვანებები მოიცავს ისეთი ტიპის დარღვევებს, როგორებიცაა: • მოთხოვნები და ვალდებულებები, რომლებზეც აუდიტის პროცესში პირველადი დოკუმენტები ვერ იქნა მოპოვებული; • აღურიცხავი ან ზედმეტად აღრიცხული მოთხოვნები და ვალდებულებები; • დაფარვის დაბალი ალბათობის მქონე მოთხოვნები და ვალდებულებები; • მოთხოვნები და ვალდებულებები, რომელთა არსებობასა და სისწორეზე რწმუნება ვერ იქნა მიღებული. საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობ ის სამინისტროს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი სამინისტროს აპარატის ფინანსურ ანგარიშგება ში ასახულია 1996-2009 წლებში წარმოშობილი და ლიკვიდირებული ორგანიზაციების ბალან სებიდან გადმოსული ვადაგადაცილებული კრე დიტორული დავალიანებები 8.6 მლნ ლარის ოდენობით. ასევე ფიქსირდება 3.7 მლნ ლარის ვალდებულება, რომელზეც პირველადი დოკუ მენტაცია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისთვ ის ვერ იქნა წარმოდგენილი. 20 საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრა დი განვითარების სამინისტრ ოს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი სამინისტროს ფინანსურ ანგარიშგებაში ირიცხე ბა სხვადასხვა სამინისტროს გაერთიანების შედე გად 1997-2007 წლებში წარმოშობილი 11.1 მლნ ლარის სხვა მოკლევადიანი მოთხოვნები და 11.6 მლნ ლარის კრედიტორული დავალიანებები, სა იდანაც 4.7 მლნ ლარის მოთხოვნებისა და 1.9 მლნ ლარის ვალდებულებების მაიდენტიფიცირე ბელი პირველადი დოკუმენტაცია სამინისტროში არ იძებნება. სსიპ − ქონების ეროვნული სააგენტოს ფინანსურ ანგარიშგებაში არ არის აღრიცხული სააგენტოს მართვაში მყოფი სახელმწიფო საწარმოებ ის კა პიტალში განხორციელებული ქონებრივი და წი ლობრივი ტიპის შენატანები, რომელთა ოდენობა აუდიტორების მიერ იდენტიფიცირებული დოკუ მენტაციის მიხედვით, მინიმუმ, 255.6 მლნ ლარს შეადგენს. სააგენტოს მიერ აღირიცხება მხოლოდ საწარმოებში განხორციელებული ფულადი შენა ტანები. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტო რიებ იდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრ თე ლობისა და სოციალური დაცვის სამინის ტროს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი სამინისტროს ფინანსურ ანგარიშგებაში აღრიცხუ ლია 2004 წლიდან 2010 წლამდე წარმოქმნ ილი 4.4 მლნ ლარის ხანდაზმული კრედიტორული და ვალიანება, რომლის წარმოშობის დამადასტურე ბელ დოკუმენტაციას სამინისტრო არ ფლობს ან არ არის იდენტიფიცირებადი კონკრეტული კრე დიტორების დონეზე. ასევე სამინისტრ ოს ფინანსურ ანგარიშგებაში არ არის აღრიცხული კონტრაქტორი საწარმოებ ის მიმართ ხელშეკრულების პირობების დარღვ ევის გამო დაკისრებული 4 მლნ ლარის საჯარიმო სან ქცია. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური საქართველოს ფინანსთა სამინისტრ ოს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი აღრიცხვა-ანგარიშგებასთან დაკავშირებული ნაკლოვანებები ფინანსთა სამინისტროს ფინანსურ ანგარიშგება ში არ არის აღრიცხული საგარეო ვალი და გაცე მული სესხები, ასევე ფინანსურ ანგარიშგებაში არ არის აღრიცხული სახაზინო ვალდებულებები და სახაზინო ობლიგაციები. ფინანსური აუდიტების ფარგლებში გამოვლენი ლი სისტემური ხასიათის ნაკლოვანებების მნიშვ ნელოვანი ნაწილი უკავშირდება აღრიცხვა-ანგა რიშგების მიმართულებით არსებულ ხარვეზებს, რაც ძირითადად გამოწვეულია იმ ფაქტით, რომ სამინისტროების უმრავლესობაში არ არის შემუ შავებული და დანერგილი აღრიცხვის ინსტ რუქცი ით მოთხოვნილი სააღრიცხვო პოლიტიკა. ასევე მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს ფინან სური აღრიცხვის საინფორმაციო სისტემების შეს ყიდვა და მათი სწორი მოხმარება, რაც, თავის მხრივ, იწვევს მთელ რიგ უზუსტობებს აქტივებზე დარიცხული ცვეთის გაანგარიშებაში, ნაშთებისა და ოპერაციების არასწორ კლასიფიკაციას ა და/ ან დროში გამიჯვნაში და უზუსტობებს − სააღ რიცხვო მონაცემებში. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამი ნისტროს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი საგარეო საქმეთა სამინისტროში ვალდებულებე ბის ანგარიშზე არ არის ასახული UNESCO-ს მი მართ რიცხული 3.8 მლნ ლარის დავალიანება. საქართველოს განათლების, მეცნიერე ბის, კულტურისა და სპორტის სამინისტ როს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი სამინისტროს კონსოლიდირებული ბალანსის „სხვა მოკლევადიანი კრედიტორული დავალი ანებების“ მუხლშ ი აღრიცხულია 1.9 მლნ ლარის კრედიტორული დავალიანება, რომელიც არ აკ მაყოფილებს ვალდებულებად აღიარების კრიტე რიუმებს. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს აპარატის 2018 წლის ფინანსური აუდიტი სამინისტროს ბალანსზე აღრიცხული მთლია ნი დებიტორული დავალიანების, დაახლოებით, 50%, თანხით − 266 მლნ ლარი, წარმოადგენს ისეთ დებიტორულ დავალიანებებს, რომლებიც წარმოშობილია 1996-2014 წლებში და მათი და ფარვის ალბათობა მცირეა. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინის ტროს აპარატის 2018 წლის ფინანსური აუდიტი სამინისტროს ანგარიშზე „მოთხოვნები არაფინან სური აქტივების დანაკლისებით“ რიცხულმა ნაშთ მა შეადგინა 5.6 მლნ ლარი. აქედან, 5 მლნ ლარი − 2008 წლის საომარი მოქმედებების დროს გა ნადგურებული და დაკარგული ქონების საბალან სო ღირებულებაა, რომელიც შესაძლოა ექვემდე ბარებოდეს ჩამოწერას. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტო რიებ იდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრ თე ლობისა და სოციალური დაცვის სამინის ტროს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი ფინანსური ანგარიშგების კონსოლიდაციისას, სამინისტროს მიერ არასრულადაა ელიმინირე ბული ოპერაციები სისტემაში შემავალ ერთეუ ლებს შორის. კერძოდ, შიდა ჯგუფური ოპერაცი ების თანხა შეადგენდა 17.7 მლნ ლარს, საიდანაც ელიმინირებულია მხოლოდ 16.7 მლნ ლარი. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრა დი განვითარების სამინისტრ ოს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი სსიპ − აკრედიტაციის ცენტრს 2018 წელს მიღებუ ლი საკუთარი შემოსავლები ფინანსურ ანგარიშ გებაში წარდგენილი აქვს არა დარიცხვის, არა მედ საკასო მეთოდით. შედეგად, ორგანიზაციის 2018 წლის შემოსავლები 247.6 ათასი ლარით გაზრდილად არის წარდგენილი. 21 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში საქართველოს ფინანსთა სამინისტრ ოს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი სსიპ − ფინასთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახუ რის ფინანსურ ანგარიშგებაში რიცხულ 1.5 მლნ ლა რის ოდენობის ძირითად აქტივებზე არ არის განსაზღ ვრული სასარგებლო მომსახურების ვადები, ცვეთის ნორმები და შესაბამისად, არ არის დარიცხული ცვეთა. საქართველოს განათლების, მეცნიერე ბის, კულტურისა და სპორტის სამინისტ როს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი სამინისტრ ოს ზოგიერთი სსიპ-ის მიერ გამოყენებუ ლი იყო ცვეთის დარიცხვის არასწორი პოლიტიკა და შეუსაბამო საამორტიზაციო ანარიცხები. მაგა ლითად, სამინისტროს ცენტრალური აპარატის მი ერ ცვეთის დარიცხვა არ წარმოებს თბილისში, დი მიტრი უზნაძის ქ. N52-ში მდებარე 4.2 მლნ ლარის ისტორიულ ი ღირებულების მქონე შენობაზე. საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი სსიპ − დაცული ტერიტორიების სააგენტოში წინა წლების კორექტირება 1.6 მლნ ლარის ოდენო ბით არასწორად იქნა აღიარებული ხარჯად, ასე ვე სსიპ – სატყეო სააგენტოს მიერ 1.3 მლნ ლარის ოპერაციები „საქონელი და მომსახურების“ ნაცვ ლად, გატარებულ იქნა „სხვა ხარჯის“ მუხლით. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს აპარატის 2018 წლის ფინანსური აუდიტი თავდაცვის სამინისტროში „დაუმთავრებელ ძირი თად აქტივებად“ არასწორად არის კლასიფიცირე ბული 2.6 მლნ ლარის დასრულებული აქტივები. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამი ნისტროს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი საგარეო საქმეთა სამინისტროში 6.8 მლნ ლარის ოპერაცია არასაოპერაციო შემოსავლების ნაცვ ლად შეცდომით აღიარდა გრანტის სახით მიღე ბული შემოსავლის სახით, ხოლო 4.5 მლნ ლარის ოპერაცია „სხვა ხარჯების“ ნაცვლად გატარდა „საქონელი და მომსახურების“ მუხლით. 22 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის რეს პუბლიკური ბიუჯეტით განსაზღვრული საბიუჯეტო ორგანიზაციების 2018 წლის კონსოლიდირებული ფინანსური ანგა რიშგების ფინანსური აუდიტი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს არ აქვს აღრიცხული აქტივებთან დაკავშირებით გაფორმებული ხელ შეკრულებებით განსაზღვრულ ვალდებულებათა დროულად და ჯეროვნად შეუსრულებლობის გა მო დარიცხული პირგასამტეხლო, რომელიც 2018 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობ ით, 112.8 მლნ ლარს შეადგენს. აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლებისა და კულტურის სამინისტ როს ფინანსური აუდიტი სამინისტროს კონსოლიდირებულ და მისი კონ ტროლირებადი ერთეულების ანგარიშგებებში 1 მლნ ლარის ღირებულების არაფინანსური აქტი ვის აფასება წარდგენილი იყო არასწორად. მა გალითად, გამოტოვებული იყო ინფორმაცია 212 ათასი ლარის არაფინანსური აქტივების მიღებასა და 174 ათასი ლარის არაფინანსური აქტივების გასვლასთან დაკავშირებით. შიდა კონტრ ოლის მექანიზმებებთან დაკავშირებული ნაკლოვანებები ფინანსური აუდიტების ფარგლებში მნიშვნ ელო ვანი ხარვეზებია იდენტიფიცირებული ეფექტიანი კონტრ ოლის გარემოს უზრუნველყოფის მიმარ თულებით. კერძოდ, გამოვლენილია ისეთი სის ტემური ნაკლოვანებები, როგორებიცაა: • დეტალური პროცესების და პროცედურების არქონა; • IT და ეფექტიანი მონიტორინგის სისტემების არქონა ან/და გაუმართაობა; • ხარვეზები ფინანსური ოპერაციებ ის სათანადო დოკუმენტირებასა და სტრუქტურულ ერთეუ ლებს შორის კომუნიკაციაში. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი სსიპ − ეროვნული სატყეო სააგენტოს მიერ ვერ იქ ნა წარმოდგენილი ინფორმაცია საწყობებში 2018 წელს ხე-ტყის მოძრაობის რაოდენობრივი მაჩვე ნებლების შესახებ. სათანადო კონტროლის მექა ნიზმები აქტივების დაცვასა და განკარგვ ასთან და კავშირებით ორგანიზაციაში არ არის დანერგილი. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრა დი განვითარების სამინისტრ ოს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი სსიპ − ქონების ეროვნულ სააგენტოში 2018 წლის 31 დეკემბრ ის მდგომარეობით, ხელშეკრულებების საფუძველზე მისაღები პირგასამტეხლო, დაახლო ებით, 48.3 მლნ ლარსა და 49.7 მლნ აშშ დოლარს შეადგენს. აუდიტის ჯგუფის მიერ შესწავლის მიზნით შერჩეულ 10 კონტრაქტორთან დაკავშირებით, საა გენტომ ვერ წარმოადგინა მტკიცებულებები აღნიშ ნული კონტრაქტორებისგან თანხების მიღებისათ ვის გატარებული ღონისძიებების შესახებ. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს 2018 წლის ფინანსური აუდიტი 2018 წელს სსიპ − სერვისების განვითარების საა გენტოსა და სსიპ − საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ მომსახურების რეალიზაციიდან მი ღებული შემოსავლები 93.4 მლნ ლარს შეადგენს. შემოსავლების აღრიცხვასთან დაკავშირებულ კონ ტროლის მექანიზმები ხარვეზებით ხასიათდება. რიგ შემთხვევებში, შემოსავლების აღიარება არ ხდება შე საბამის საანგარიშო პერიოდში. აუდიტის შედეგად, ხაზინის ელექტრონულ პროგრამაში იდენტიფიცირე ბულია 2017 წლის 308 ათასი და 2018 წლის − 148.7 ათასი ლარის შემოსავლის ტრანზაქცია, რომლებიც ასახულია, შესაბამისად, 2018 და 2019 წლებში. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს აპარატის 2018 წლის ფინანსური აუდიტი თავდაცვის სამინისტროში, ზოგიერთ შემთხვევა ში 2018 წელს, ისევე როგორც წინა წლებში, შრომის ანაზღაურება გაიცემა მინდობილობების საფუძველზე; ასევე გამოვლინდა ვადაგასული მინდობილობების საფუძველზე გაცემული ანაზღაურ ების შემთხვევები. შესაბამისობის აუდიტის შედეგები შესყიდვების მართვასთან დაკავშირებული ნაკლოვანებები 2019 წელს განხორციელ ებული შესაბამისობის აუდიტების შედეგად გამოვლინდა საჯარო სექ ტორში შესყიდვების მართვის პროცესში არსებუ ლი სისტემური ხასიათ ის ხარვეზები. ნაკლოვა ნებები ვლინდება შესყიდვების თითქმ ის ყველა ეტაპზე და მოიცავს ხარვეზებს როგორც საწყის − საჭიროებ ების იდენტიფიცირებისა და ბაზრის კვლევის, ასევე სატენდერო პროცედურების გან ხორციელ ების ეტაპებზე. აღნიშნული ნაკლოვანე ბები წარმოშობს საბიუჯეტო სახსრების არაეკ ო ნომიური, არაპროდუქტიულ ი და არაეფექტიანი განკარგვის რისკებს. სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტ როსისტემის“ შესაბამისობის აუდიტი ცალკეულ შესყიდვებში პრეტენდენტების ტექნი კური დოკუმენტაცია არ შეესაბამებოდა შემსყიდ ველის მიერ განსაზღვრ ულ მოთხოვნებს, თუმცა პრეტენდენტი გამარჯვებულად ცხადდებოდა და ზუსტების მექანიზმის გამოყენების გარეშე, ხო ლო არასათანადოდ დაზუსტებული წინადადების შემთხვევაში, პრეტენდენტს შემსყიდველი არ აძ ლევდა დისკვალიფიკაციას. ასეთი შესყიდვების ჯამურმა სახელშეკრულებო ღირებულებამ შეად გინა 5.7 მლნ ლარი. ასევე, ელექტრ ოსისტემის მიერ 2014-2015 წლებ ში „ჯვარი-ხორგისა“ და „ქსანი-სტეფანწმინდის“ გადამცემი ხაზების პროექტირებისა და მშენებ ლობის მიზნით გაფორმებული ხელშეკრულებე ბის მიხედვით, გადამცემი ხაზების მშენებლობა უნდა დასრულებულიყო 2016 („ჯვარი-ხორგა“) და 2017 წლებში („ქსანი-სტეფანწმინდა“), თუმ ცა პროექტის განხორციელების დროს წარმოქმ ნილმა პრობლემებმა გამოიწვია გადამცემი ხაზე ბის მშენებლობის შეფერხება. კონტრაქტორების მოცდენის გამო ელექტროსისტემამ გადაიხადა 10.2 მლნ ლარის ჯარიმა. აღნიშნული ჯარიმის გადახდა გამოიწვია ხელშეკრულებების გაფორ მების დროს კომპანიის მიერ არსებული რისკების არასათანადო შეფასებამ. 23 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში შპს ,,ო. ჩხობაძის სახელობის ინვალიდ თა და ხანდაზმულთა სამკურნალო-სარე აბილიტაციო კლინიკის ცენტრის» საქმი ანობის შესაბამისობის აუდიტი მონეტარული ზღვრის გაუთვალისწინებლად და ხელშეკრულების გაფორმების გარეშე, 17 მომ წოდებლისგან შეძენილ იქნა 291 ათასი ლარის ღირებულების საქონელი/მომსახურება. შესყიდ ვის საგნის სპეციფიკაციის კონკრეტულ მოდელზე მორგებით შეიქმნ ა უკონკურენტო გარემო, რამაც განაპირობა ტენდერში მონაწილე ერთადერთი, სავარაუდო ღირებულების ტოლი სატენდერო წი ნადადების წარმომდგენი პირის გამარჯვება. აღ ნიშნულმა წარმოქმნა საჯარო სახსრ ების არაეკ ო ნომიური ხარჯვის რისკები. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტე ტის შესყიდვების შესაბამისობის აუდიტი უნივერსიტეტის საკუთრებაში არსებული შენო ბის სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესყიდვის ფარგლებში, სატენდერო კომისიამ დაუსაბუთე ბელად არ გამოიყენა კანონმდებლობით გათვა ლისწინებული დაზუსტების მექანიზმი და დისკვა ლიფიკაცია მიანიჭა დაბალი ფასის სატენდერო წინადადების მქონე კომპანიას, რითაც დაკარგა შესაძლებლობა შესყიდვის ფარგლ ებში მიეღო 80 ათასი ლარის ეკონომია. შპს „თბილისის სატრანსპორტო კომპანი ის“ შესაბამისობის აუდიტი საბაგირო გზის მშენებლობისას კომპანიამ მიმწო დებლისაგან დროულ ად არ მოითხოვა აუთვისე ბელი საავანსო თანხის დაბრუნება. შესაბამისად, დაკარგა ანგარიშზე არსებულ თანხაზე საპრო ცენტო სარგებლის მიღების შესაძლებლობა, 727 ათას ლარზე მეტი ოდენობით. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სა ავტომობილო გზების დეპარტამენტის საგზაო და სამელიორაციო ინფრასტრუქ ტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციის ა და მოვლა-შენახვის შესაბამისობის აუდიტი ალამბარი-ზენითის საავტომობილო გზის რეაბი ლიტაციისათვის დეპარტამენტის მიერ 2018 წელს 24 გადახდილია 1.9 მლნ ლარი. მოწვეულ ი ექსპერ ტის დასკვნ ით დადგინდა შესრულებული სამუშა ოების საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენ ტაციასთან შეუსაბამობა და დანაკლისი, ჯამში − 888 ათასი ლარის ოდენობით. წალკის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი წალკის მუნიციპალიტეტში არ არის დანერგილი სათანადო კონტროლის მექანიზმები, რომლებიც უზრუნველყოფდა გაუთვალისწინებელი ხარჯე ბისათვის განსაზღვრული თანხების არასწორად ასახვისა და ზედმეტად ანაზღაურების თავიდან აცილებას. კერძოდ, მერიის მიერ ვერ მოხერხ და ხარვეზების გამოვლენა შესყიდვის შესაბამის ეტაპებზე, რის შედეგადაც 10 ხელშეკრულების შემთხვევაში, მიმწოდებლებს ზედმეტად აუნაზღა ურდათ, ჯამში − 97.1 ათასი ლარი. ასევე მერიის მიერ გამოცხადებულ შესყიდვებზე რიგ შემთხვევებში სატენდერო მოთხოვნები გან საზღვრული იყო არაპროპორციულ ად, არ იყო განპირობებული აუცილებლობით და ხელს არ უწყობდა შესყიდვების კონკურენტულ გარემოში განხორციელებას. შედეგად, წალკის მუნიციპა ლიტეტმა დაკარგა, მინიმუმ, 197.7 ათასი ლარის სატენდერო ეკონომიის მიღების შესაძლებლობა. გორის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 2017-2018 წლებში მუნიციპალიტეტის მიერ სამშე ნებლო-სარემონტო სამუშაოებ ის განხორციელ ე ბის მიზნით, გამარტივებული შესყიდვის ფორმით დადებულია 3 ხელშეკრულება, ღირებულებით − 1.4 მლნ ლარი. მუნიციპალიტეტი მიმწოდებლებ თან ანგარიშსწორებას ახორციელ ებდა ფაქტობ რივი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების გარეშე, მხოლოდ წარმოდგენილი შესრულებუ ლი სამუშაოს აქტების საფუძველზე. აღნიშნული იწვევს საბიუჯეტო სახსრების ზედმეტად ანაზღა ურებას. კერძოდ, ერთი ხელშეკრულების ფარგ ლებში მუნიციპალიტეტმა ზედმეტად აანაზღაურ ა 232 ათას ლარზე მეტი. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური მცხეთის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი ხონის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი მცხეთის მუნიციპალიტეტის მიერ შეძენილი კულ ტურის სახლისა და სპორტული კომპლექსის სამ შენებლო სამუშაოე ბის პროექტების შესყიდვისას სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციები შეიცავდა მნიშვნელოვან ხარვეზებს, რაც მუნიციპალიტეტმა ვერ გამოავლინა. შედეგად, სამუშაოებ ის მიმდი ნარეობის პროცესში ხარჯთ აღრიცხვებში შევიდა არსებითი ცვლილებები, გაიზარდა მშენებლობის ღირებულება და მუნიციპალიტეტმა გასწია 340 ათასი ლარის ზედმეტი ხარჯი. მუნიციპალიტეტმა 2017 წელს ტენდერი გამოაცხა და ქ. ხონში გზების მოასფალტების სამუშაოებზე. სატენდერო კომისიამ არასწორად განახორციე ლა ყველაზე დაბალი ფასის მქონე პრეტენდენტის დისკვალიფიკაცია. საბოლოოდ, გამარჯვებულ პრეტენდენტთ ან გაფორმებული ხელშეკრულების ღირებულება 193 ათასი ლარით აღემატებოდა არასწორად დისკვალიფიცირებული პრეტენდენ ტის შემოთავაზებულ ფასს. მარნეულის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი სატენდერო პროცესის არასწორად წარმართ ვის და სატენდერო კომისიის გადაწყვეტილებე ბის გამო, ნაპირსამაგრი სამუშაოების შესყიდვის მიზნით მუნიციპალიტეტის მიერ გამოცხადებული თავდაპირველი ტენდერი შეწყდა, ხოლო ხელმე ორედ გამოცხადებულ ტენდერში ხელშეკრულება გაუფორმდა კომპანიას, რომელიც იმავე სამუშა ოებს ასრულებდა 423 ათასი ლარით მეტად, ვიდ რე შეწყვეტილ ტენდერში დაბალი ფასის წარმომ დგენი კომპანია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სოფელ დამია-გეორარხში, მდინარე დებედაზე, ნაპირსამაგრი ობიექტის მოსაწყობად, ადგილობ რივი ბიუჯეტიდან 423 ათასი ლარი დაიხარჯა არაეკ ონომიურად. დუშეთის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი გამარტივებული შესყიდვის წესით გაფორმებული 18 ხელშეკრულების ფარგლ ებში ანგარიშსწორე ბის განხორციელებისას, მუნიციპალიტეტის მერი ამ არ დაიცვა კანონმდებლობის მოთხოვნები და 305 ათასი ლარი აანაზღაურა ფაქტობრივი ხარ ჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების სრულად წარმოდგენისა და დაანგარიშების გარეშე, რაც ქმნის საბიუჯეტო სახსრების ზედმეტად ანაზღაუ რების რისკს. ასევე, ხონის მუნიციპალიტეტში დაზიან ებულია და უხარისხოდ არის შესრულებული 6 ხელშეკ რულების ფარგლებში განხორციელ ებული 520 ათასი ლარის ღირებულების ინფრასტრუქტურუ ლი პროექტები. მუნიციპალიტეტს არ გაუტარებია სათანადო ღონისძიებები ხარვეზების გამოსასწო რებლად. ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის 20172018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწი ნებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 10 ელექტრონული ტენდერის შემთხვევაში დაუ საბუთებელი, არაპროპორციული მოთხოვნების დადგენის გამო, დაზუსტების გარეშე დისკვალი ფიკაცია მიანიჭა დაბალი ფასის წარმომდგენ პრეტენდენტებს და ხელშეკრულება გააფორმა მაღალი ფასის წარმომდგენ პრეტენდენტებთან, რითაც მერიამ დაკარგა 119 ათასი ლარის სატენ დერო ეკონომიის მიღების შესაძლებლობა. ასევე, 2017-2018 წლებში ხარაგაულის მუნიცი პალიტეტში მოწყობილი ინფრასტრუქტურული პროექტების დათვალიერების შედეგად გამოვ ლინდა, რომ 23 ხელშეკრულების ფარგლებში მოწყობილი 5.2 მლნ ლარის ღირებულების ობი ექტები დაზიანებულია და აღენიშნება ხარვეზები. კერძოდ, მოწყობილი გზის საფარი დაბზარულია, შეინიშნება გრძივი და განივი ბზარები, ზედაპირი უსწორმასწორო და ტალღოვანია, გზა გარკვეულ მონაკვეთებზე დამტვრეულია და სხვ. 25 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში მესტიის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი ინფრასტრ უქტურული პროექტების განხორცი ელებისათვის დადებული 10 ხელშეკრულები სათვის, საერთო ღირებულება 1.7 მლნ ლარი, მიმწოდებელი კომპანიების მიერ გეგმა-გრაფიკი დარღვეულია ყველა შემთხვევაში, თუმცა მუნიცი პალიტეტს არ გამოუყენებია საჯარიმო სანქც იებ ი, რაც 360 ათას ლარზე მეტია. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 2017-2018 წლებში მუნიციპალიტეტმა ბეტონის საფარიანი გზების მოწყობაზე ტენდერის საშუა ლებით გააფორმა 37 ხელშეკრულება და დახარ ჯა 14.1 მლნ ლარი. ობიექტების დათვალიერ ებით გამოვლინდა სხვადასხვა ხარისხობრივი ხარვეზი 12 ხელშეკრულების ფარგლებში შესრულებული სამუშაოებისათვის, რომელთა საერთო ღირებუ ლება 6.2 მლნ ლარია. ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის 2018 წლის ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი მუნიციპალიტეტის მიერ 2016-2017 წლებში გან ხორციელდა კულტურის სახლის რეკონსტრუქ ციის სამუშაოები, ღირებულებით 1 მლნ ლარი. ხელშეკრულებების თანახმად, შესრულებულ სა მუშაოებზე, მათი სახეობების მიხედვით, ვრცელ დება გარანტია. შემოწმების შედეგად გამოვლინ და, რომ დაზიანებულია როგორც შენობის გარე ფასადი, ისე შიდა კედლები, ხოლო გათბობა-კონ დიცირების სისტემა, რომლის შეძენა-მონტაჟისთ ვის გადახდილია 191 ათასი ლარი, 2016 წლიდან (დამონტაჟების პერიოდი) არ ფუნქციონ ირებს. ასპინძის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი ასპინძის მუნიციპალიტეტში 2017-2018 წლებში შეს რულებული პროექტების დათვალიერ ების შედე გად გამოვლინდა, რომ 7 ხელშეკრულების ფარგ 26 ლებში მოწყობილი 2.8 მლნ ლარის ღირებულების ინფრასტრუქტურული პროექტი შესრულებულია უხარისხოდ და აღინიშნება სხვადასხვ ა დაზიანება. აქტივების მართვასთან დაკავშირებული ნაკლოვანებები 2019 წელს ჩატარებული აუდიტების შედეგებით, აქტივების მართვის კუთხით გამოვლინდა ისეთი სისტემური ხასიათის დარღვ ევები, როგორები ცაა, არსებული ხარვეზების შედეგად ბიუჯ ეტში მი უმართავი სახსრები, აქტივების არაეფექტიან ად გამოყენება და ქონების პრივატიზებისა და სარ გებლობის უფლებით გადაცემის პროცედურებ თან დაკავშირებული ნაკლოვანებები და სხვ. ა(ა)იპ − საქართველოს რაგბის კავში რის მიერ საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვის 2014-2018 წლების შესაბამისობის აუდიტი აუდიტის პერიოდში რაგბის კავშირის მიერ 23,591 კვ.მ 4 მიწის ნაკვეთის რეალ იზაცია განხორციე ლებულია არაკონკურენტულ გარემოში, ალტერ ნატიული შეთავაზებების განხილვის, შეფასებისა და შესაბამისად საბაზრო ღირებულების დადგე ნის გარეშე. აღნიშნულმა განაპირობა მოცემულ უძრავ ქონებაზე არასაბაზრო გარიგების ფასის ჩამოყალიბება, რის შედეგად დაიკ არგა დამატე ბითი შემოსავლების მიღების შესაძლებლობა. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა და ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტის წილობ რივად მოქმედ საწარმოებში საწესდებო კაპიტალის ფორმირებისა და საფინანსო -ეკონომიკური საქმიანობის შესაბამისო ბის აუდიტი 14-მა საწარმომ ფინანსური შედეგი დაასრულა 5.8 მლნ ლარის ზარალით, ხოლო 7 საწარმო არ ფუნქც იონ ირებს და მათ საკუთრებაში არსებული აქტივების ძირითად ნაწილზე მიმდინარეობს სა მართლებრივი პროცედურები. აჭარის ავტონო მიური რესპუბლიკის მმართველობაში მყოფი, ჯამში − 10 საწარმოს ფინანსური შედეგების გაუ არესების თავიდან აცილების და მათი ფინანსური მდგომარეობის გაუმჯობესების მიმართულებით, შესაბამისი პასუხისმგებელი პირების მიერ არ სახელმწიფო აუდიტის სამსახური გატარდა კონკრეტული ღონისძიებები. შედეგად, დადგა გადახდისუუნ არობის და გაკოტრების, ასე ვე სახელმწიფო ბიუჯეტისათვის 4.4 მლნ ლარის შესაძლო ზიანის წარმოშობის წინაპირობა. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის, ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტისა და ავტონო მიურ ი რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არ სებული სახელმწიფო ქონების მართვ ისა და განკარგვის შესაბამისობის აუდიტი სამინისტროსა და მერიაში არ არის უზრუნველ ყოფილი ქონების ზუსტი საწყისი საპრივატიზებო ღირებულების განსაზღვრა, რაც ქონების არას რულყოფილ შეფასებებსა და საბაზრო ღირებუ ლების გაუთვალისწინებლობაში გამოიხატება. გარდა ამისა, ექსპ ერტის მიერ დადგენილი, აჭა რის ავტონომიური რესპუბლიკის ქონების საწყი სი საპრივატიზებო ღირებულების უსაფუძვლოდ შემცირებისა და აუქციონზე კონკურენციის შესაძ ლო შეზღუდვის შედეგად, აჭარის ავტონომიურ ი რესპუბლიკისა და ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტის ქონების პრივატიზება, საბაზრო ფასთან მიმარ თებით, ჯამში, სავარაუდოდ, 5.6 მლნ ლარით ნაკ ლები თანხით განხორციელდა. მარნეულის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი მარნეულის მუნიციპალიტეტის მიერ იჯარით გა ცემული ქონების მოიჯარეებისათვის დადგენი ლი ფასები არაგონივრულად დაბალია. კერძოდ, 1 კვ.მ-ის წლიური ფასი მერყეობს 30 თეთრიდან 25 ლარამდე (უმეტესობა 16 ლარი). ჩატარებული აუდიტორული პროცედურებით დადგინდა, რომ საბაზრო ფასები მნიშვნელოვნად აღემატება მუ ნიციპალიტეტის მიერ დადგენილ ფასებს. შპს „ავტოტრანსსერვისის“ ფულადი სახს რების მიღება-ხარჯვისა და მატერიალუ რი ფასეულობების გამოყენების შესაბა მისობის აუდიტი ტროს (დამფუძნებლის) მხრიდან სათანადო კონ ტროლის მექანიზმების არარსებობის შედეგად, აუდიტის ფარგლებში გამოვლინდა 78.6 ათასი ლარის ღირებულების მოძრავი ქონების არადა ნიშნულებით გამოყენებისა და ამ ქონების რეა ლიზაციით მიღებული თანხების (71 ათასი ლარი) არამიზნობრივი ათვისების ფაქტები. საბიუჯეტო რესურსის მართვასთან დაკავშირებული სხვა ნაკლოვანებები ჩატარებული აუდიტების შედეგად გამოვლენლი საბიუჯეტო რესურსების მართვის ხარვეზები მო იცავს საჯარო უწყებების მიერ ბიუჯ ეტის არარა ციონალურად და არამიზნობრივად გამოყენების შემთხვევებს. სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტ როსისტემის“ შესაბამისობის აუდიტი კომპანია ანაზღაურებს თანამშრომელთა მივლი ნების ადგილზე ტრანსპორტის დაქირავების და როუმინგის ხარჯებს. 2014-2017 წლებში როუმ ინ გული მომსახურებისათვის ელექტროსისტემის მი ერ გაწეულ ი ხარჯი შეადგენს 227 ათას ლარს. მათ შორის, მხოლოდ რეაბილიტაციის მმართველის როუმინგული მომსახურებისთვის ელექტრ ოსის ტემამ გადაიხადა 157 ათასი ლარი. ყურადღებას იქცევს 2014 წლის აგვისტოში რეაბილიტაციის მმართველის როუმ ინგულ მომსახურებაში, ხუთ დღეში გადახდილი 29.3 ათასი ლარი, რაც შეუს ა ბამოდ მაღალ, არაგონივრულ ხარჯს წარმოად გენს. ასევე, 2014-2017 წლებში ელექტროსისტემის მი ერ ცალკეულ შემთხვევებში სამშენებლო სამუ შაოე ბი დაწყებულია მშენებლობის ნებართვ ის გარეშე, რისთვისაც აუდიტის პერიოდში დაჯა რიმებულია 25-ჯერ, ჯამში − 69.4 ათასი ლარით, საიდანაც 40.1 ათასი ლარი განმეორებითი სამ შენებლო სამართალდარღვ ევისათვის დაკისრე ბული ჯარიმაა. კომპანიის ხელმძ ღვანელობის მიერ ბიზნესგა დაწყვეტილებების (გეგმების) შეუსრულებლობი სა და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და დარგობრივი ეკონომიკის სამინის 27 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში შპს „გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანიის“ შესაბამისობის აუდიტი ურეკის წყალარინების გამწმენდი ნაგებობის ექ სპლოატაციაში შესვლა დაყოვნდა კომპანიის მი ზეზით, რის გამოც კონტრაქტორს აუნაზღაურდა დაუსრულებელი ობიექტის მოვლა-შენახვისათ ვის 210 ათასი აშშ დოლარი. ამასთანავე, ქუთაის ის, ანაკლიის ა და ფოთის წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის მოწყობის სამუშაოებთან დაკავშირებით, 2018 წელს კომ პანიამ გადაიხადა კონტრაქტორის მიერ კერძო პირებისათვის მიყენებული ზიანის თანხა − 295 ათასი ლარის ოდენობით, რაც ხელშეკრულების თანახმად, უნდა ანაზღაურებულიყო არა კომპანი ის, არამედ კონტრაქტორის მიერ. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სა ავტომობილო გზების დეპარტამენტის საგზაო და სამელიორაციო ინფრასტ რუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაცი ისა და მოვლა-შენახვის შესაბამისობის აუდიტი დეპარტამენტის მიერ დაქირავებული ტრანსპორ ტით გაწეულ მომსახურებაზე გამოყენებული ტექ ნიკის იდენტიფიცირება ვერ ხერხდება, ხოლო მიმწოდებელს ხელშეკრულებაში მითითებული ტრანსპორტით, დეპარტამენტისთვის მომსახურე ბა არ განუხორციელებია, რაც წარმოშობს მიღე ბა-ჩაბარების აქტებში ასახული მომსახურების შე უსრულებლობის და ბიუჯეტიდან გადახდილი 378 ათასი ლარის არამიზნობრივად ხარჯვის რისკს. მარნეულის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 2017-2018 წლების ბოლოს მერიას აუთვისებე ლი დარჩა მნიშვნელოვანი მოცულობის თანხები, რაც მიუთითებს მუნიციპალიტეტის მფლობელო ბაში არსებული ფინანსური რესურსების არაეფექ ტიან მართვაზე. კერძოდ 2017 წლის ბოლოს ნაშ თის სახით ირიცხება − 2.9 მლნ ლარი, 2018 წლის ბოლოს კი − 8.2 მლნ ლარი. 28 დუშეთის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი მუნიციპალიტეტმა ვერ უზრუნველყო დაგეგმილი პროექტების დროულად განხორციელება, ასევე საბიუჯეტო შემოსავლებისა და გადასახდელების სათანადოდ დაგეგმვ ა. შედეგად, მუნიციპალიტე ტის ანგარიშზე ირიცხებოდა მნიშვნელოვანი ოდე ნობის საბიუჯეტო რესურსი. კერძოდ, 2017 წლის დასაწყისში მუნიციპალიტეტის ნაშთმა შეადგინა 4 მლნ ლარი. 2017-2018 წლებში მუნიციპალიტეტ მა დაგეგმა აღნიშნული თანხის გამოყენება, თუმ ცა ორივე წელს ნაშთის მოცულობა გაიზარდა და 2019 წლის დასაწყისში 5.5 მლნ ლარი შეადგინა. ქობულეთის მუნიციპალიტეტის 2018 წლის ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 2018 წელს მუნიციპალიტეტმა მის მიერ დაფუძ ნებული 12 ა(ა)იპ-ის დაფინანსებაში დახარჯა 7.8 მლნ ლარი. აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ ა(ა)იპ-ებში მოსამსახურეთა ფუნქცია-მოვალე ობები ზოგიერთ შემთხვევაში დუბლირებულია, ხოლო ზოგიერთი მოსამსახურე პრაქტიკულად არ არის ფუნქციურად დატვირთული. მუნიციპა ლიტეტმა ვერ წარმოადგინა შესაფერისი და საკ მარისი მტკიცებულებები იმისა, თუ რა ობიექტური საჭიროებით იყო განპირობებული ა(ა)იპ-ებში ზო გიერთი შტატის არსებობა. ეფექტიანობის აუდიტის შედეგები სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის ერთ-ერთი პრიორიტეტული მიმართულებაა ეფექტიანობის აუდიტი, რომელიც უმნიშვნელოვანესი ინსტრ უ მენტია განხორციელებული ღონისძიებ ებით მიღ წეული შედეგებისა და ამ პროცესში საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვის ეკონომიურობის, ეფექტია ნობისა და პროდუქტიულობის შესაფასებლად. ეფექტიანობის აუდიტის ფარგლებში გაცემული რეკომენდაციების შესრულება ხელს უწყობს საჯა რო მმართველობის ხარისხის გაუმჯობესებას. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სამსახურის სტრატეგიული მიზანია ეფექტიანობის აუდიტების წილის ზრდა მთლიან აუდიტორულ საქმიანობაში. 2019 წელს სამსახურმა ჩაატარა 15 ეფექტიანობის აუდიტი, რაც 25%-ით მეტია 2018 წელთან შედარებით. ასევე გაიზ არდა ეფექტიანო ბის აუდიტების წილი ჯამურად ჩატარებულ აუდი ტებში, 13%-დან 21%-მდე. 2019 წელს ჩატარებული ეფექტიან ობის აუდიტების ფარგლებში გამოვლენილი ძირითადი შედეგებია: უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემოს უზრუნველყოფის ეფექტიან ობის აუდიტი სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა უსაფ რთხო საგანმანათლებლო გარემოს ეფექტიანობის აუდიტი იმის დასადგენად, რამდენად უზრუნველყო ფილია ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში მოსწავლეთათვის უსაფრთხო ფიზიკური და ფსიქო ლოგიური გარემო. აუდიტის შედეგად გამოვლინდა ის ნაკლოვანებები, რომლებიც გავლენას ახდენს სისტემის პროდუქტიულობასა და ეფექტიანობაზე. აუდიტის შედეგად გამოვლენილი მთავარი პრობ ლემების მოკლე აღწერა: მიგნება 1: 2018 წლის მონაცემებით, ზოგადსაგან მანათლებლო დაწესებულებების მხოლოდ 21%ია უზრუნველყოფილი მანდატურის სამსახურით. ამავე დროს, ქვეყნის მასშტაბით ფიქსირდება 1,161 (50%) სკოლა, სადაც არ არის მანდატური, უსაფრთხოებ აზე პასუხისმგ ებელი პირი და ვიდე ოკამერები. მიზეზი: სსიპ − საგანმანათლებლო დაწესებულების მანდატურის სამსახურს აუდიტის პერიოდ ისთვის არ ჰქონდა შემუშავებული სკოლებში მანდატურის განაწილების კრიტერიუმები. სკოლებში მანდატუ რის განაწილებისას არ იყო გათვალისწინებული მოსწავლეთა რაოდენობა და დარღვევების სტა ტისტიკა სკოლაში. აუდიტის პერიოდში მანდატუ რის სამსახურის მიერ სკოლებში მანდატურების განაწილებისას არ იყო გათვალისწინებული ისე თი ხარისხობრივი კრიტერიუმები, როგორებიცაა, სკოლებში დაფიქსირებული მოსწავლეთა შორის ინციდენტები და არასრულწლოვნების მიერ ჩადე ნილი დანაშაულის სტატისტიკა. რეკომენდაცია: სისტემის ეფექტიანად ფუნქც იო ნირების მიზნით, ხარისხობრივი და რაოდენობ რივი კრიტერიუმების გათვალისწინებით, ყველა ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში შე ფასდეს გარემო და მოხდეს მანდატურის რესურ სის პროდუქტიულ ი განაწილება. მიგნება 2: 2018 წლის მონაცემებით, ქვეყანაში ზო გადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში დასაქ მებული იყო 66,371 მასწავლებელი, რომელთა 87%-ს არ აქვს გავლილი ტრენინგი სამოქალაქო და უსაფრთხოებ ის მიმართულებით, ხოლო სამო ქალაქო განათლების 4,630 მასწავლებლიდან, ტრენინგი გავლილი აქვს 1,085 მასწავლებელს, ანუ მხოლოდ 23%-ს. მიზეზი: ტრენინგები 2018 წლამდე ხორციელდე ბოდა მხოლოდ სამოქალაქო განათლების მას წავლებლებისთვის, ხოლო 2018 წლიდან სხვა საგნის მასწავლებლებისთვისაც გახდა ხელმისაწ ვდომი. თუმცა, ტრენინგი არის ნებაყოფლობითი და მასწავლებლებს არ აქვთ მისი გავლის ვალ დებულება. მასწავლებელთა პროფესიული გან ვითარების ცენტრს არ აქვს შემუშავებული კონკ რეტულ პერიოდზე გათვლილი სამოქმედო გეგმა, რომლის მიხედვითაც განხორციელდებოდა მას წავლებელთა მთლიანი კონტინგენტის ეტაპობ რივი გადამზადება სამოქალაქო განათლების, მოსწავლეთა უსაფრთხოებისა და ადამიანის უფ ლებების მიმართულებებით. რეკომენდაცია: უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემოს უზრუნველსაყოფად, მასწავლებელთა სრული კონტინგენტის უსაფრთხოებისა და სა მოქალაქო განათლების მიმართულებით ეტა პობრივი გადამზადების მიზნით, სამინისტრომ შეიმუშაოს სამოქმედო გეგმა და განისაზღვროს კონკრეტული ვადები. 29 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში სპორტული ინფრ ასტრუქტურის მართვ ის ეფექტიანობის აუდიტი შეუწყობს ობიექტების პროდუქტიულ და ეფექტი ან ფუნქც იონ ირებას. სპორტული ინფრასტრუქტურის განვითარება ქვეყნის ერთ-ერთი პრიორიტეტია, სადაც მნიშვნე ლოვან საკითხს წარმოადგენს მოსახლეობაში და განსაკუთრებით, მოზარდ თაობაში ფიზიკური აქ ტივობისა და განათლების ხელშეწყობა, ჯანსაღი ცხოვრების წესისა და პრინციპების დამკვიდრება. აუდიტის ჯგუფმა შეისწავლა ევროპის ახალგაზ რდული ოლიმპიური ფესტივალის − „თბილისი 2015“-ის ფარგლ ებში რეაბილიტირებული და ახ ლად აშენებული სპორტული ინფრასტრუქტურის შემდგ ომი გამოყენებისთვის განხორციელ ებული ღონისძიებები. მიგნება 2: სპორტული ობიექტების შემოსავლე ბი არასტაბილურია და გარკვეულ შემთხვევებში კლებადი ტენდენციით ხასიათდება. გარკვეული სპორტული ობიექტის ფუნქც იონირების შედეგად გაწეულ ი ხარჯი აჭარბებს მიღებულ შემოსავალს, ხოლო რიგ შემთხვევებში, ფუნქციონირებით მი ღებული შემოსავალი უმნიშვნელოდ ფარავს ხარჯებს, მაშინ როდესაც მოცემული მიმართულე ბები სპორტის ერთ-ერთი მოთხოვნადი სახეობაა ბაზარზე. აუდიტის შედეგად გამოვლენილი მთავარი პრობ ლემების მოკლე აღწერა: მიგნება 1: სამინისტროს არ გააჩნია სამოქმედო გეგმა ფესტივალის ფარგლ ებში აშენებული და რეაბილიტირებული სპორტული ობიექტების შემ დგომი გამოყენების შესახებ. შესაბამისად, არ არის განსაზღვრული კონკრეტული მიზნები, მათი მიღწევის მექანიზმები და შეფასების ინდიკატო რები, რაც ხელს შეუწყობს ობიექტების პროდუქ ტიულ და ეფექტიან ფუნქციონირებას. მიზეზი: არ არის შემუშავებული სპორტული ინფ რასტრ უქტურის მართვის სისტემური მიდგომა და შესაბამისი სამოქმედო გეგმები, რომლებიც უზ რუნველყოფს რესურსის ეფექტიან და პროდუქ ტიულ გამოყენებას და ხელს შეუწყობს სისტემის მდგრად განვითარებას. რეკომენდაცია: სპორტული ინფრასტრუქტურის ეფექტიანი და პროდუქტიული გამოყენების მიზ ნით, მნიშვნელოვანია სამინისტრომ შეიმუშაოს სპორტული ინფრასტრუქტურის მართვ ის ერთია ნი პოლიტიკა, რომელიც უზრუნველყოფს სისტე მის მდგრად განვითარებას. პოლიტიკის დოკუმენტზე დაყრდ ნობით, სამინის ტროს ჩართულობით შემუშავდეს სამოქმედო გეგ მა თითოეული სპორტული ობიექტის შემდგომი გამოყენების შესახებ. შეფასდეს მათი საბაზისო მდგომარეობა, განისაზღვროს კონკრეტული მიზ ნები და მათი მიღწევის მექანიზმები, რაც ხელს 30 სპორტული ობიექტების დატვირთვის მაჩვენებე ლი საკმაოდ დაბალია და შესაბამისად, ფიქსირ დება მიუღებელი შემოსავალი. 2019 წლის მდგო მარეობით, გარკვეული სპორტული ობიექტები საშუალოდ დატვირთულია არსებული რესურსის 16%-ით, რაც დარბაზების არაპროდუქტიულ გა მოყენებაზე მიუთითებს. მიზეზი: სამინისტროსა და მმართველი ორგანიზა ციების მიერ არ არის შემუშავებული სამოქმედო გეგმა. ამასთანავე, მმართველი ორგანიზაციის მხრიდან არ ხორციელდება სპორტული ობიექ ტების მიხედვით მოსარგებლე ფიზიკური პირების აღრიცხვა, შესაბამისად, დარბაზების დატვირთ ვის შეფასება და ანალიზი. სპორტული დარბაზე ბის დაბალი დატვირთვის მაჩვენებელი ასევე გან პირობებულია პროგრამებისა და ღონისძიებ ების არარსებობით, რაც დატვირთვის მაჩვენებლის ზრდის შესაძლებლობას შექმნიდა. რეკომენდაცია: მოგების ზრდისა და სპორტის სხვადასხვა სახეობაში მოსახლეობის ჩართვ ის მიზნით მნიშვნ ელოვანია, თითოეუ ლი სპორტუ ლი ობიექტის მიხედვით შემუშავდეს სპორტული პროგრამები მომხმარებელთა სეგმენტების გათ ვალისწინებით, ბაზარზე განხორციელდეს შემ ქნილი პროდუქტების სწორი პოზიციონ ირება და განისაზღვროს დატვირთვისა და მოგების ზრდის საპროგნოზო მაჩვენებლები წლების მიხედვით. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური საავტომობილო გზების დეპარტამენტის მიერ განხორციელებული გზების მოვლა- შენახვისა და რეაბილიტაციის ეფექტია ნობის აუდიტი გამომდინარე იქიდან, რომ ხარისხიანი საგზაო ინფრასტრ უქტურის არსებობა მნიშვნელოვან ზეგავლენას ახდენს ქვეყნის განვითარებაზე და გზების შეკეთებაზე დახარჯული სახსრ ების მოცუ ლობა ყოველწლიურად იზრდ ება, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა მიზანშეწონილად მიიჩნია საავტომობილო გზების დეპარტამენტის მიერ გზების მოვლა-შეკეთებისა და რეაბილიტაციის მიზნით განხორციელებული საქმიანობის ეფექტი ანობის აუდიტის ჩატარება. აუდიტის შედეგად გამოვლენილი მთავარი პრობ ლემების მოკლე აღწერა: მიგნება 1: გზების მართვის თანამედროვე კომპი უტერული პროგრამების მეშვეობით შედგენილი შესაკეთებელი გზების სია საბოლოოდ ზუსტდ ება სხვადასხვა წყაროდან მიღებული ინფორმაციის გაანალიზების საფუძველზე, ისე, რომ ცვლილე ბები სათანადოდ არ არის დოკუმენტურად და საბუთებული. შესაბამისად, აუდიტის ჯგუფი ვერ დარწმუნდა, რამდენად ოპტიმალური იყო შესა კეთებელი გზების სიის კორექტირებასთან დაკავ შირებით საავტომობილო გზების დეპარტამენტის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები. მიზეზი: არ არსებობს შესაკეთებელი მონაკვეთე ბის შერჩევის დამტკიცებული მეთოდოლოგია. რეკომენდაცია: საავტომობილო გზების დეპარტა მენტმა დაგეგმვის ეტაპის გაუმჯობესების მიზნით, გაწეროს და ოფიციალურად დაამტკიცოს შესა კეთებელი გზების შერჩევასთან დაკავშირებული შიდა ინსტრუქცია, სადაც გათვალისწინებული იქ ნება გეგმაში შესული გზების დეტალური დასაბუ თების საკითხები. მიგნება 2: გზების მოვლა-შეკეთებასთან დაკავში რებული ტენდერების გამოცხადებისას, სავარა უდო სახელშეკრულებო ღირებულებები დეპარ ტამენტმა განსაზღვრა, დაახლოებით, 200 მლნ ლარის ოდენობით. სამუშაოები უნდა განხორცი ელებულიყო 3 წლის განმავლობაში, თუმცა 2 წე ლიწადში კონტრაქტორებს ზემოაღნიშნული თან ხის 86% უკვე ათვისებული ჰქონდათ. შედეგად, საჭირო გახდა 2019 წლისათვის კონტრაქტორე ბის მიერ აღებული ვალდებულებების შესასრუ ლებლად დამატებითი სახსრების მობილიზება. მიზეზი: აღნიშნული შესაძლოა გამოწვეული იყოს ზედამხედველი კომპანიისა და დეპარტამენტის მიერ არასათანადოდ განხორციელებული კონტ როლით. რეკომენდაცია: საავტომობილო გზების დეპარტა მენტმა ხელშეკრულებების ვადაზე ადრე ათვისე ბის თავიდან აცილების მიზნით, დანერგოს ადეკ ვატური კონტროლის მექანიზმები. მიგნება 3: საავტომობილო გზების დეპარტამენტი არ ფლობს განახლებულ, ყოველდღიურ სანდო ინფორმაციას ზედამხედველების მიერ განხორ ციელებული შემოწმებების შესახებ. მიზეზი: დეპარტამენტს არ აქვს დანერგილი ზე დამხედველის გადამოწმების ეფექტიანი კონ ტროლის მექანიზმი. ასევე, არ ითხოვს ზედამ ხედველისგან მათი თანამშრომლების მიერ შემოწმებებზე ყოველდღიური გასვლის დამადას ტურებელი მონაცემების წარმოდგენას. გარდა ზემოაღნიშნულისა, არსებობს ინტერესთა კონფლიქტის მნიშვნ ელოვანი რისკი ზედამხედ ველი კომპანიების საქმიანობასთან მიმართებით, რადგან ზედამხედველების ანაზღაურ ება პირდა პირ დაკავშირებულია კონტრაქტორი კომპანიე ბისთვის მათ მიერ დადასტურებული სამუშაოების მოცულობასთან. 2014-2018 წლებში საზედამ ხედველო მომსახურებაზე დახარჯულია 27 მლნ ლარზე მეტი. რეკომენდაცია: საავტომობილო გზების დეპარტა მენტმა საქმიანობის ეფექტიანად წარმართვისათ ვის, ზედამხედველი კომპანიის მიერ ვალდებუ ლებების ჯეროვნად შესრულების შემოწმების და პროცესში ჩართულ მხარეებს შორის ინტერესთა კონფლიქტის თავიდან აცილების მიზნით, მნიშ ვნელოვნად გააუმჯობესოს ან დანერგოს ახალი კონტრ ოლის მექანიზმები. 31 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს უძრავი ქონების მართვის ეფექტიან ობის აუდიტი საქართველოს თავდაცვის სამინისტრ ო მნიშვნელო ვანი რაოდენობისა და ღირებულების უძრავ ქონებას ფლობს. სამინისტროს სპეციფიკიდან, ასევე ქონების ღირებულებიდან გამომდინარე, მნიშვნ ელოვანია არსებობდეს ქონების მართვის სტრატეგია და აქტი ვების გამოყენება ხდებოდეს სახელმწ იფოებრივი და ქვეყნის უსაფრთხოების ინტერესებიდან გამომდინა რე. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა შეისწავლა, რამდენად ეკონო მიურ ად და ეფექტიანად ხორციელდება თავდაცვის სამინისტროს უძრავი ქონების მართვ ა. აუდიტის შედეგად გამოვლენილი მთავარი პრობ ლემების მოკლე აღწერა: მიგნება 1: თავდაცვის სამინისტროს ქონება თავისი განლაგებით, პარამეტრებითა და სხვა მნიშვნელო ვანი მახასიათებლებით, ხშირ შემთხვევაში შესაძ ლოა არ იყოს შესაბამისობაში იმ საჭიროებებთან და მიზნებთან, რაც თავდაცვის უწყებას გააჩნია. ასეთ პირობებში, სამინისტროში ვერ ხერხდება თავდაცვის სისტემისთვის მნიშვნ ელოვანი და საჭი რო ქონების სწორად იდენტიფიცირება. ინფრასტ რუქტურის განვითარების და უძრავი ქონების მარ თვის სტრატეგიული გეგმის არარსებობის გამო, სამინისტრ ოს ბალანსზე რიცხული ქონების მნიშვ ნელოვანი ნაწილი გამოუყენებელია. ზოგიერთ შემ თხვევაში, თავდაცვის სამინისტრო ეკონომიკის სა მინისტროსგან უკან ითხოვს იმ ქონებას, რომელიც თავადვე გადასცა შემდგომი განკარგვის მიზნით. მიზეზი: სამინისტროში არ არსებობს ქონების მარ თვის სტრატეგია და შესაბამისი სამოქმედო გეგმა. რეკომენდაცია: საქართველოს თავდაცვის ძალე ბის ინტერესების/საჭიროებების გათვალისწინებით, ქონების მართვის რაციონალური პროცესის უზრუნ ველსაყოფად, სამინისტრომ დააჩქაროს თავდაც ვის ძალების ინფრასტრუქტურის განვითარებისა და ბალანსზე რიცხული ქონების მართვის სტრატე გიული გეგმის შემუშავება, რომელიც მოიცავს: • სსიპ − სახელმწიფო ქონების ეროვნული საა გენტოსგან ან სხვა სახელმწიფო უწყებებისგან 32 ქვეყნის თავდაცვის საჭიროებებისათვის აუცი ლებელი ქონების გადმოცემას; • ოკუპირებული ტერიტორიებ იდან დევნილ თა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრ ოსთან, სსიპ – სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოსთან, ადგილობ რივ მუნიციპალიტეტებთან და სხვა შესაბამის სახელმწ იფო ორგანოებთან თანამშრომლო ბით, ქონების იმ ნაწილის შემდგომი განკარგ ვის გზების და მეთოდების შემუშავებას, რომ ლებიც არ არის საჭირო სამინისტროსთვის და გადასაცემია სხვა სახელმწიფო უწყებებისთვის. მიგნება 2: ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობა ში მიმდინარეობს სამინისტროს ბალანსზე რიცხუ ლი საბინაო ფონდის პრივატიზების პროცესი (მათ შორის, სამხედრო მოსამსახურეებისათვის ბინების საკუთრებაში გადაცემა) და თითქმ ის არ მიმდინარეობს საბინაო ფონდის აღდგ ენა. შე საბამისად, სამსახურებრივი სარგებლობისთვ ის არსებული ბინების რაოდ ენობა მცირდება. სამი ნისტროს ბალანსზე რიცხული ბინების უდიდესი ნაწილი პრივატიზებულია, არაპრივატიზებული ბინების მნიშვნელოვანი ნაწილი არაკანონიერ ად არის დაკავებული სხვადასხვ ა კატეგორიის მო ქალაქეების მიერ. გარდა ბინებისა, სახელმწიფო ქონებით არაკანონიერ ი სარგებლობა ზოგიერთ შემთხვევაში ფიქსირდება სხვადასხვ ა ტიპის უძ რავ ქონებაზეც (მაგალითად, მიწები). სახელმწიფო უწყებებში არ არსებობს იმ პირთა ერთიანი მონაცემთა ბაზა, რომლებმაც არასანქცი რებული გზებით დაიკავეს სახელმწიფო ქონება და შემდგომში სხვადასხვა გზით საკუთრებაში მიიღეს სახელმწიფოს კუთვნილი აქტივები. აგრეთვე არ არ სებობს იმ პირთა მონაცემები, რომელთაც უკვე აქვთ მიღებული სახელმწიფოსგან ქონება უსასყიდლოდ ან სიმბოლურ ფასად. ზემოაღნიშნული წარმოშობს რისკებს, რომ კონკრეტულმა პირმა რამდენჯერმე შეძლოს სახელმწ იფო უწყებიდან სხვადასხვა ქონე ბაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. მიზეზი: კონტრ ოლის მექანიზმების ნაკლოვანებე ბი და კანონმდ ებლობაში არსებული ხარვეზები. რეკომენდაცია: სხვადასხვა პირის მხრიდან სა ხელმწიფო ქონების უკანონოდ მითვისების პრე ვენციის მიზნით, მნიშვნელოვანია, რომ სამინის სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ტროს ინიციატივით საქართველოს მთავრობამ უზრუნველყოს საინფორმაციო ბაზის შექმნა იმ მოქალაქეთა შესახებ, რომელთაც უსასყიდლოდ ან სიმბოლურ ფასად, ერთხელ მაინც აქვთ საკუთ რებაში მიღებული სახელმწიფო ქონება. საბინაო ფონდის არაკანონიერ ი დაკავების, გა მოყენების აღკვეთის მიზნით, სამინისტრომ: • შეისწავლოს სამხედრო მოსამსახურეთა და სხვა კერძო პირების მიერ სამსახურებრივი ბინების უკანონოდ დაკავების თითოეული ფაქტი და მი იღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება, მოქმედი კა ნონმდებლობის მოთხოვნათა გათვალისწინებით; • შეიმუშაოს კონტროლის მექანიზმები, რომელთა საშუალებითაც სამხედრო მოსამსახურეები სამ სახურის დატოვების შემთხვევაში დროულ ად ჩა აბარებენ სამინისტროს საცხოვრებელ ბინას. მიგნება 3: თავდაცვის სამინისტროში ფუნქციონი რებს მინისტრის ბრძანებით შექმნილი კომისია, რომელიც იღებს გადაწყვეტილებებს სხვადასხვა კრიტერიუმების საფუძველზე მოქმედი და ყოფილი სამხედრო მოსამსახურეებისთვ ის ბინის სარგებ ლობაში/საკუთრებაში გადაცემის შესახებ. თუმცა, აღნიშნული კრიტერიუმები არასრულყოფილი და გაუმჭვირვალეა. შედეგად, კომისიის გადაწყვეტი ლებები სუბიექტურ განსჯაზეა დამოკიდებული და დოკუმენტურად ვერ დგინდება, კონკრეტული გა დაწყვეტილება კომისიის მიერ რომელი კრიტერი უმის შესაბამისად არის მიღებული. მიზეზი: შიდა კონტროლის ნაკლოვანებები. რეკომენდაცია: საბინაო და საყაზარმე ფონდის ეფექტიანად მართვისა და სამხედრო მოსამსახუ რეების ბინით მაქსიმალურად უზრუნველყოფის მიზნით, სამინისტრომ უზრუნველყოს საბინაო და საყაზარმე ფონდის მართვის სტრატეგიის ა და სამ ხედრო მოსამსახურეებისათვის ბინის როგორც სამსახურებრივ სარგებლობაში, ისე საკუთრებაში გადაცემის გამჭვირვალე, ნათლად განსაზღვრული კრიტერიუმების შემუშავება და დანერგვა შემდგომ საქმიანობაში; ამ პროცესში მნიშვნელოვანია საერ თაშორისო გამოცდილების გათვალისწინება. სსიპ − საქართვ ელოს იუსტიციის სასწავ ლო ცენტრისა და სსიპ − პენიტენციური და პრობაციის სისტემის მოსამსახურეთა მომზადების ცენტრის მიერ განხორცი ელებული საქმიანობის ეფექტიანობის აუდიტი ორგანიზაციის განვითარებისა და მაღალპროფე სიონალური სტანდარტების უზრუნველსაყოფად, მნიშვნელოვანია თანამშრ ომელთა უწყვეტი განათ ლების უზრუნველყოფა ტრენინგების გამართული სისტემის საშუალებით. აღნიშნულიდან გამომდინა რე, მნიშვნელოვანია სასწავლო ცენტრების საქმი ანობა იყოს ეფექტიანი, ცენტრ ის ბენეფიციარების მოთხოვნებსა და საჭიროებებზე მორგებული. აუდი ტის შედეგად ორგანიზაციების მიერ განხორციელე ბულ საქმიანობაში გამოვლინდა სხვადასხვა სახის ნაკლოვანება და გაუმჯობესების პოტენციალი. აუდიტის შედეგად გამოვლენილი მთავარი პრობ ლემების მოკლე აღწერა: აუდიტის მიგნებები აუდიტის ობიექტი სსიპ – საქართველოს იუსტიციის სასწავლო ცენტრი სსიპ – პენიტენციური და პრობაციის სისტემის მოსამსახურეთა მომზადების ცენტრი სტრატეგიული დაგეგმვა სტრატეგიული დაგეგმვ ის დოკუმენ ტში არ არის ნათლად გაწერილი მიზნებთან შესაბამისი აქტივობები და შესრულების ვადები. 2017 წელი: სტრატეგიით გათვალისწინე ბული მიზნები ნაწილობრივ შესრულდა. 2018 წელი: არ შემუშავებულა სტრატე გიული გეგმა. ორგანიზაციული სტრუქტურა სტრუქტურა არ არის ოპტიმალური. შესაბამისი სტრუქტურის არსებობის შემთხვევაში, შესაძლებელია რესურსების დაზოგვა. სსიპ-ის ორგანიზაციული სტრუქტურა საჭიროებს ცვლილებას. შემოსავლის ზრდის შესაძლებლობა ყვარლის სასწავლო ცენტრის დატვირთვის ზრდით, სსიპ-ს აქვს შემოსავლების ზრდის პოტენციალი. არ აქვს საკუთარი შემოსავლები. 33 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში მიგნება: აუდიტის ობიექტებში არსებობს სტრა ტეგიული დაგეგმვ ის ნაკლოვანებები. სსიპ − სა ქართველოს იუსტიციის სასწავლო ცენტრ ის სტრატეგიული დაგეგმვის დოკუმენტებში არ არის ნათლად გაწერილი მიზნებთან შესაბამისი აქტი ვობები და შესრულების ვადები. ცენტრის მიერ შემუშავებული სტრატეგიული გეგმა არ მოიცავს შესაძლებლობების გამოვლენისა და შემოსავლე ბის ზრდის პოტენციალის ანალიზს. სსიპ – პენიტენციური და პრობაციის სისტემის მოსამსახურეთა მომზადების ცენტრის 2015-2017 წლების სტრატეგიული და სამოქმედო გეგმებით განსაზღვრული 6 მიზნიდან, 2 − ნაწილობრივ, ხო ლო ერთი ვერ იქნა მიღწეული. 2018 წელს სტრა ტეგიული გეგმა არ შემუშავებულა. მიზეზი: ორგანიზაციების მიერ შესაბამის დონეზე ვერ ხერხდება არსებული ინფორმაციის ანალი ზი, რაც ხელს უშლის რეალისტური მიზნებისა და ამოცანების დასახვას. რეკომენდაცია: საქმიანობის ეფექტიანად წარ მართვის მიზნით, ორგანიზაციებმა შეიმუშაონ ქმედითი სტრატეგიული გეგმა, რომელიც დაე ფუძნება რეალურ ინფორმაციაზე დაყრდნობილ მოლოდინებს. წყალდიდობით გამოწვეული საგანგებო სიტუაციების მართვის (პრევენცია, მზად ყოფნის) ეფექტიან ობის აუდიტი სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურმა დაიწყო საგან გებო სიტუაციების მართვის ეფექტიანობის აუდი ტების ჩატარება. სტიქიური მოვლენის მოხდენის ალბათობისა და მიყენებული ზარალის სიდიდი დან გამომდინარე, პირველ ეტაპზე განხორცი ელდა წყალდიდობით გამოწვეული საგანგებო სიტუაციების მართვის (პრევენცია, მზადყოფნის) ეფექტიანობის აუდიტი, რომელიც ჩატარდა EUROSAI-ს კატასტროფებისა და საგანგებო სიტუ აციების მართვის აუდიტის სამუშაო ჯგუფის ფარ გლებში. საქართველოსთან ერთად აღნიშნული აუდიტი განახორციელეს პოლონეთის, უკრაინის, სერბეთისა და სხვა ქვეყნების აუდიტორულმა ინს ტიტუციებმა და ევროკავშირის აუდიტორთა სასა მართლომ. 34 აუდიტის შედეგად გამოვლენილი მთავარი პრობ ლემების მოკლე აღწერა: მიგნება 1: ბუნებრივი კატასტროფის მართვა რთუ ლი და კომპლექსური პროცესია, რადგან მასში ჩართულია მრავალი უწყება, რომელთა კოორ დინირებულ მუშაობ აზეა დამოკიდებული ეფექტი ანობის მიღწევა. აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ სუსტია კოორდინაციის მექანიზმები ჩარ თულ უწყებებს შორის. 2017 წელს ქვეყანაში პირველად დამტკიცდა „საქართველოს კატასტროფის რისკის შემცირე ბის 2017-2020 წლების ეროვნული სტრატეგია“, რომლითაც განისაზღვრა რისკის შემცირების პოლიტიკის ძირითადი პრიორიტეტები და გან ხორციელ ების მექანიზმები. სტრატეგიის დოკუ მენტისა და შესაბამისი სამოქმედო გეგმის შემუშა ვება-დამტკიცება ერთმნიშვნელოვნად დადებითი მოვლენაა, თუმცა რისკის შემცირების სტრატეგი ით არ არის გათვალისწინებული წყალდიდობის პრევენციისთვის ყველა მნიშვნელოვანი საკითხი. სამოქმედო გეგმა არასრულყოფილია, ხოლო გაწერილი ღონისძიებების მხოლოდ მცირე ნაწი ლია (16%) შესრულებული. მიზეზი: პრევენციული ღონისძიებ ების განსახორ ციელებლად მისაღებია მრავალი ნორმატიულ ი აქტი. ამასთანავე, არ არის დამტკ იცებული კო ორდინაციის გეგმა, სადაც განსაზღვრული იქნება უწყებების კომუნიკაციის საშუალებები და ინფორ მაციის გაცვლის სტანდარტი. არ არის დადგენი ლი სამოქმედო გეგმის შესრულების მონიტორინ გის განმახორციელებელი უწყება. რეკომენდაცია: სამოქალაქო უსაფრთ ხოების სის ტემაში ჩართული უწყებების ეფექტიანი კოორდი ნაციისა და წყალდიდობების პრევენციის მიზნით, ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს აპარატმა შეი მუშაოს სისტემაში ჩართულ უწყებებთან კოორდი ნაციისა და კომუნიკაციის გეგმა, რომელიც, თავის მხრივ, უზრუნველყოფს უწყებების დარეგული რებულ მუშაობ ას და ყველა შესაბამისი უწყების დროულ ინფორმირებას მათთვის საჭირო მო ნაცემებთან დაკავშირებით. აღნიშნულის მისაღ წევად აუცილებელია მეთოდოლოგიურად განი საზღვროს კომუნიკაციის საშუალებები, სიხშირე და ინფორმაციის გაცვლის სტანდარტი. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს აპარატ მა განიხილოს მოქმედი საკანონმდ ებლო ბა ზის სრულყოფის, დახვეწის შესაძლებლობა, ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს აპარატსა და საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის ფუნქციებ ის ზუსტად გამიჯვნის და ეროვნული სტრატეგიის სამოქმედო გეგმით გათვალისწინე ბული ღონისძიებების შესრულების მონიტორინ გის განმახორციელებელი უწყების დაკონკრეტე ბის თვალსაზრისით. მიგნება 2: სხვა ფაქტორებთან ერთად, წყალდი დობის გამომწვევ მიზეზია ჭალის ტყის ჭრა. აუდი ტით გამოვლინდა, რომ მდინარეთა კალაპოტებ სა და ხეობებში ტყის ჭრის აკრძალვის შესახებ არსებული რეგულაციები სათანადოდ არ სრულ დება. შესაბამისად, ასეთ ზონებში მაინც ხორცი ელდება ტყის ჭრა, რამაც შესაძლოა წყალდიდო ბა და მნიშვნელოვანი ზარალი გამოიწვიოს. მიზეზი: გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნე ობის სამინისტროს განმარტებით, აღნიშნული არასაკმარისი ადამიანური რესურსით არის გან პირობებული. გარდა ამისა, შესაბამისი ნორმატი ული აქტებით ტყის საფარის აღდგენის ერთ-ერთ კრიტერიუმ ად წყალდიდობის და ზოგადად, სტი ქიური მოვლენების რისკები არ არის გათვალის წინებული. რეკომენდაცია: წყალდიდობის პრევენციული ღო ნისძიებების სრულყოფის მიზნით, მნიშვნელო ვანია სტრატეგიული დოკუმენტები მოიცავდეს მდინარეთა ხეობ ებში ტყის საფარის აღდგენის ღონისძიებებს და აღნიშნულ საკითხს მიენ იჭოს განსაკუთრებული მნიშვნელობა არსებული რის კების გათვალისწინებით. მიგნება 3: წყალდიდობის პრევენციის მიმარ თულებით, მნიშვნელოვან პრობლემას წარმო ადგენს ჭარბი ურბანიზაცია მდინარეთა სანაპი როებზე, ხევებში, რაც ეფექტიან რეგულირებას საჭიროებს. არ არის დამტკიცებული სანაპიროს საინჟინრო დაცვის ზონის სქემა, რომელიც ად გენს მკაცრი ზედამხედველობისა და მუდმივი მეთვალყურეობის ზოლების საზღვრებს, სანაპი რო ზონის დაცვის წესებს და განსაზღვრავს პრე ვენციულ ნაპირდაცვის ღონისძიებ ებს. მიზეზი: წყალდიდობის შედეგების შერბილების თვალსაზრისით, განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება სანაპირო დაცვის ზონებში მშენებლობის ნებართვის გაცემის საკითხს და სათანადო მო ნიტორინგის არსებობას, რომელიც გამოავლენს უკანონო მშენებლობებს. აღნიშნული, არსებული კანონდებლობით, საავტომობილო გზების დე პარტამენტს ევალება, თუმცა რეგულაცია ფაქ ტობრივად არ სრულდება, ხოლო დეპარტამენტს რეაგირების სამართლებრივი ბერკეტები არ გა აჩნია. შესაბამისად, არსებობს საკანონმდ ებლო ვაკუუმი, რაც მშენებლობის ნებართვ ის გამცემ უწყებებს (მაგალითად, მუნიციპალიტეტებს) აძ ლევს უფლებას, უფრო ფართო მნიშვნ ელობის რისკების გაანალიზების გარეშე განახორციელონ სანაპირო ზონების ურბანიზაცია. რეკომენდაცია: წყალდიდობების პრევენციის მიზ ნით მნიშვნელოვანია, ინფრასტრუქტურის სამი ნისტროს კოორდინაციით, შესაბამისმა უწყებებმა ერთობლივად შეიმუშაონ და საკანონმდებლო დონეზე დაარეგულირონ მდინარის სანაპირო და ჭალის ზონებში მშენებლობის სტანდარტი. ნებართვის გაცემისა და მისი შემდგომი მონი ტორინგის სტანდარტის შემუშავებისას, შეისწავ ლონ და გამოიყენონ საერთაშორისო პრაქტიკა. ასევე მნიშვნელოვანია ინფრასტრუქტურის სამი ნისტრომ კოორდინაცია გაუწ იოს მომეტებული რისკის ზონებში უკვე გაცემული ნებართვების (განსაკუთრებით, ახლად გაცემული ნებართვე ბის) გადახედვის საკითხის განხილვა-მოგვარე ბაზე მსჯელობას შესაბამის მუნიციპალიტეტებთან. წყალდიდობების შედეგად მოსალოდნელი ზია ნის მინიმუმამდე დაყვანის მიზნით, მნიშვნელოვა ნია საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურმა განსაკუთრებული ყურადღება მიაქციოს მომეტე ბული საფრთხის შემცველ (მდინარის ჭალებში), უკვე განაშენიანებულ უბნებში მზადყოფნის ღო ნისძიებების დაუყოვნებლივ შემუშავება-განხორ ციელებას (ადრეული გაფრთხილების სისტემა, მოსახლეობის ინფორმირებულობა, საევ აკუაციო შესაძლებლობების განსაზღვრა-განვითარება და ა.შ.). 35 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში ქ. თბილისის განაშენიანების პროცესის მართვის ეფექტიანობის აუდიტი თი მექანიზმები, ასევე მიიღოს შესაბამისი ზომები არსებული დავალიანების ამოღების მიზნით. სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა ქ. თბილისის განაშენიანების მართვის ეფექტია ნობის აუდიტი, რომელიც შეეხ ო სამშენებლო ნებართვების გაცემის პროცესს. აუდიტმა შეაჯა მა სამშენებლო ნებართვების სტატისტიკა, ასე ვე შეისწავლა შესაბამისობისა და ეფექტიანობის საკითხები. პირველი მიმართულებით აუდიტმა დაფარა 2011-2018 წლები, ხოლო მეორე მიმარ თულებით − 2016-2019 წლები. მიგნება 2: შენობების ურთიერთგ ანთავსების მოქ მედი წესები ვერ უზრუნველყოფს შენობებს შორის სათანადო დისტანციის დაცვას, რაც მოსახლეობას უზღუდავს ბუნებრივ განათებას, ვენტილაციასა და პირად სივრცეს. რეგულაციები სათანადოდ არ ით ვალისწინებს შენობების მახასიათებლებს − სიმაღ ლეს, განლაგებას და ა.შ. აღნიშნული მახასიათ ებ ლების გაუთვალისწინებლობა კი კრიტიკულად მნიშვნელოვან ფუნქციას ასრულებს საცხოვრებე ლი გარემოს ხარისხის უზრუნველყოფისთვ ის. აუდიტის შედეგად გამოვლენილი მთავარი პრობ ლემების მოკლე აღწერა: მიგნება 1: სუსტი ადმინისტრირების შედეგად, დე დაქალაქის ბიუჯეტმა, დაახლოებით, 50 მლნ ლა რის მოსაკრებელი ვერ მიიღო.13 მოსაკრებლის ადმინისტრირების პროცესში ქ. თბილისის მუნი ციპალიტეტის მერია იყენებდა კანონით მინიჭე ბულ დისკრეციულ უფლებამოსილებას და მენაშე ნეებს მოსაკრებლის გადასახდელად ერთწლიან საშეღავათო პერიოდს უწესებდა. თუმცა, მოსაკ რებლის გადახდის ვადების დარღვევის შემთხ ვევაში, მუნიციპალიტეტი არ ატარებს შესაბამის ზომებს მოსაკრებლის ამოღების მიმართულებით. მიზეზი: მუნიციპალიტეტი არ აწარმოებს ნებართ ვის გაცემის დროს წარმოშობილი მოსაკრებლის ვალდებულების რეესტრს. კერძოდ, მას არ აქვს კონსოლიდირებული ინფორმაცია კონკრ ეტულ ნებართვებზე არსებული დავალიანებისა და გა დახდის გრაფიკების შესახებ. შედეგად, დედაქა ლაქის მერიას არ აქვს ქმედითი მექანიზმი, რომ ლითაც უზრუნველყოფს დავალიანების მქონე მენაშენეებ ის იდენტიფიცირებას და მოსაკრებ ლის ამოღების ღონისძიებების გატარებას. რეკომენდაცია: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტმა დააზუსტოს ინფორმაცია სპეციალური ზონალური შეთანხმების მოსაკრებლის ოდენობისა და გადახ დის ვადების შესახებ, შეიმუშაოს მოსაკრებლის დადგენილ ვადებში მიღების კონტრ ოლის ქმედი 13 მიზეზი: დედაქალაქისათვის მოქმედი რეგულაციე ბი საშუალებას იძლევა შენობები აშენდეს ერთმა ნეთთან რეკომენდებულზე უფრო ახლოს. აუდიტის პერიოდში მიღებულ იქნა ახალი ნორმა,14 თუმცა მისი მოქმედება აღნიშნული მიმართულებით დე დაქალაქზე დროებით არ ვრცელდება. რეკომენდაცია: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტმა უზ რუნველყოს შენობა-ნაგებობების დაშორების/ურ თიერთგანთავსების წესების შემუშავება, რომლებიც შესაბამისობაში იქნება აღნიშნულ სფეროში დამკ ვიდრებულ უკეთეს პრაქტიკასთან და ხელს შეუწყობს ხარისხიანი საცხოვრებელი გარემოს ფორმირებას. ქვეყანაში ანტიკორუფციული გარემოს უზრუნველყოფის ეფექტიანობის აუდიტი სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა შეისწავლა ქვეყნის ანტიკორუფციული გარემო, ამ მიმართუ ლებით სახელმწიფოს მიერ შექმნილი მექანიზმები და განხორციელებული ღონისძიებები, რომლებიც მიმართულია ინსტიტუციურ დონეზე კორუფციულ ი რისკების პრევენცია-შემცირებისკენ. აუდიტის შედეგად გამოვლენილი მთავარი პრობ ლემების მოკლე აღწერა: მიგნება: ანტიკორუფციული სტრატეგიული გეგმის შე მუშავების პროცესში, ანტიკორუფციული საბჭოს მი ერ რისკის შეფასება სრულად არ მოიცავდა საჯარო მოსაკრებელი სპეციალური ზონალური შეთანხმების გაცემისათვის, რომელიც მენაშენეებს უნდა გადაეხადათ კ2 კოეფიციენტის ზრდის შემთხვევაში. 14 საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსი. 36 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სექტორს. კერძოდ, 2015 წლისთვის ქვეყანაში არსე ბული 16 სამინისტროდან, ანტიკორუფციული საბჭოს წევრი15 იყო მხოლოდ 8. შესაბამისად, ანტიკორუფცი ული საბჭოს სტრატეგიული და სამოქმედო გეგმის16 შედგენის პროცესში, არაწევრი სამინისტროების მიერ მათი მმართველობის სფეროში არსებული რისკების შეფასება და საბჭოსთან კომუნიკაცია არ შემდგარა. კორუფციული დანაშაულის შესახებ სტატისტიკურ ინფორმაციას ანტიკორუფციული საბჭოს სამდივ ნო გამოითხოვს საჭიროების მიხედვით. შედეგად, არ იწარმოება კორუფციული დანაშაულის შესახებ რეგულარულად განახლებადი, სრული და ერთგ ვაროვანი სტატისტიკა, რომელიც საშუალ ებას მის ცემდა დაინტერესებულ მხარეებს გაეან ალიზები ნათ კორუფციული დანაშაული სხვადასხვა ჭრილში (რეგიონული, უწყებრივი და თანამდებობრივი გა ნაწილება, გამოძიების მაჩვენებელი და სხვ.). მიზეზი: აუდიტის პერიოდში არ იყო დასრულებუ ლი რისკის შეფასების მეთოდოლოგიის დოკუმენ ტი, რომელიც ხელს შეუწყობდა რისკის შეფასე ბაში ჩართულ მხარეებს კორუფციული რისკების ერთგვაროვნად შეფასებაში. რეკომენდაცია: მაქსიმალურად ქმედითი სტრა ტეგიული და სამოქმედო გეგმების შემუშავების მიზნით, რომელიც ადეკვატურად უპასუხებს ქვე ყანაში კორუფციის პრევენციის მხრივ არსებულ გამოწვევებს, იუსტიიის სამინისტრომ უზრუნველ ყოს ყველა დაინტერესებული მხარის (მათ შო რის, სამინისტრ ოებ ის) ჩართულობა და სათანა დო კოორდინაცია, რაც გულისხმობს: • მათ მონაწილეობ ას რისკის შეფასების პრო ცესში; • სხვადასხვა უწყების მიერ შეგროვებული სტა ტისტიკის პროაქტიურ გამოყენებასა და ანა ლიზს სამოქმედო გეგმის შედგენისას. საჯარო სექტორში რისკის სრული და ერთგ ვა როვანი შეფასების მიზნით, უზრუნველყოს რისკის შეფასების მეთოდოლოგიის შემუშავება, დამტკ ი ცება და მისი დანერგვა პრაქტიკაში, ასევე ანალი ტიკური კვლევების განხორციელება. შშმ პირების ხელშეწყობის ეფექტიანო ბის აუდიტი სსიპ − სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მი ერ 2014 წელს ჩატარებული მოსახლეობის სა ყოველთაო აღწერის17 შედეგების მიხედვით, სა ქართველოს მოსახლეობის 19%-ს (720 ათასამდე ადამიანს) აქვს თვითმომსახურების, კომუნიკა ციის, კონცენტრ ირების, გადაადგილების, სმენის ან/და მხედველობის გარკვეული დარღვევები, თუმცა უცნობია, მათგან რამდენია შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის მქონე პირი. სხვადასხვა დარღვევის მქონე მოსახლეობის სტატისტიკა შეზღუდვის სიმძიმის მიხედვით (ათასებში)18 თვითმომსახურების უნარის დარღვევა 15 კომუნიკაციის დარღვევა 7 კონცენტრირების მეხსიერების დარღვევა 6 57 16 43 22 73 16 გაადგილების დგომის დარღვევა სმენის დარღვევა 6 მხედველობის დარღვევა 9 0 სრულიად 26 61 144 42 192 98 50 მნიშვნელოვნად 100 469 150 200 250 300 350 400 450 500 ნაწილობრივ 15 საბჭოს წევრებით კომპლექტდება თემატური სამუშაო ჯგუფები, რომლებიც, თავის მხრივ, განსაზღვრავენ სტრატეგიულ პრიორიტეტებს, მათ კომპეტენციას მიკუთვნებულ სფეროებში. 16 აღნიშნული მიგნება აქტუალურია შემდგომი პერიოდის პოლიტიკის დოკუმენტებისთვისაც. მაგალითად, 2019 წელს მოქმედი 11 სამინისტროდან საბჭოს წევრია 8 სამინისტრო. 17 საყოველთაო აღწერის ფარგლებში შემუშავებული კითხვარი, რომელზეც პასუხები ეფუძნება რესპონდენტის თვითსეფასებას, გამომდინარეობს გაეროს სტატისტიკის კომისიის Washington Group on Disability Statistics მეთოდოლოგიიდან. 18 გრაფიკში მოცემული რაოდენობა არ ჯამდება 720 ათას ადამიანზე, რადგან პირს შესაძლოა ჰქონდეს რამდენიმე შეზღუდვა და შესაბამისად, რამდენჯერმე მოხვდეს სტატისტიკაში. 37 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში შშმ პირების უფლებების რეალიზების ხელშეწყო ბა სახელმწიფოს საქმიანობის მრავალ მიმართუ ლებას მოიცავს. მათ შორის ყველაზე მნიშვნელო ვანია ჯანდაცვის სამინისტროს როლი შშმ პირთა ხელშემწყობი სოციალური პოლიტიკის/პროგრა მების შემუშავებასა და განხორციელებაში, რისთ ვისაც აუცილებელი წინაპირობაა ისეთი საბაზისო ინფორმაციის არსებობა, როგორიცაა, შშმ პირთა რაოდ ენობა, მათი შეზღუდვები და საჭიროებები. ამასთანავე, უზრუნველყოფილი უნდა იყოს არ სებული პროგრამების ხელმისაწვდომობა მომ სახურების მინიმალური ხარისხის სტანდარტების დაცვით. აუდიტის შედეგად გამოვლენილი მთავარი პრობ ლემების მოკლე აღწერა: მიგნება: შშმ პირთა სტატუსის განსაზღვრის სა მედიცინო მოდელის ფარგლებში შეგროვებული სტატისტიკური მონაცემები ვერ უზრუნველყოფს შშმ პირთა შესახებ სრულყოფილი და სათანა დო ინფორმაციის წარმოებას. ასევე აღნიშნულ მოდელში არ აისახება სრული ინფორმაცია შშმ პირის დაავადების და ქმედობაუნარიან ობის შეზღუდვების შესახებ. მიზეზი: სოციალური მოდელი დანერგილი არ არის, რაც სამინისტროს საშუალებას მისცემდა შშმ პირთა საჭიროებებზე ეწარმოებინა ინდივი დუალური სტატისტიკა, ქვეპროგრამების ოპტი მალურად დაგეგმვის მიზნით. სამინისტროს მიერ მომზადებული ინფორმაცია მხოლოდ სოციალ უ რი დახმარების მიმღებ პირთა შესახებ ინფორ მაციას შეიც ავს. ამ მონაცემებში ვერ ხვდებიან ის პირები, რომლებზეც არ გაიცემა სოციალური პაკეტი (მაგალითად, ზომიერი შეზღუდვის მქონე შშმ პირები).19 ექსპერტიზის ფორმები არ შეიცავს ველს ყველა ქმედობაუნარიანობის შესახებ ინფორმაციის შე სატანად. აღნიშნული ფორმების სრულყოფილად შევსების თვალსაზრისით გამოწვევას წარმოად გენს სამედიცინო პერსონალის მიერ შშმ პირ თა ზოგიერთი სახის საჭიროების განსაზღვრა, რაც სპეციალურ კომპეტენციასა და უნარებს მო ითხოვს. 19 20 რეკომენდაცია: საჭიროებ ებზე გათვლილი პო ლიტიკის/პროგრამების სწორად დაგეგმვისა და განხორციელების მიზნით, საქართველოს ოკუპი რებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამი ნისტრომ: • შშმ პირთა რაოდ ენობის შესახებ სრულყოფი ლი სტატისტიკის წარმოების მიზნით, დანერ გოს სამედიცინო დაწესებულებებიდან ინფორ მაციის მიღების მექანიზმი ყველა შშმ პირის შესახებ, რომლებმაც გაიარეს სამედიცინო-სო ციალური ექსპერტიზა; • უზრუნველყოს სამედიცინო-სოციალური ექ სპერტიზის შედეგების ასახვის ფორმებში20 ყველა ქმედობაუნ არიანობის შეფასების კატე გორიის ველების არსებობა და მათი შევსება შესაფერისი კვალიფიკაციის სამედიცინო პერ სონალის მიერ. სახელმწიფო პენსიის ადმინისტრ ირების ინფორმაციული სისტემის ეფექტიანობის აუდიტი საპენსიო სისტემის სოციალურ-ეკონომიკური მნიშვნელობის, სახელმწიფო ბიუჯ ეტში საპენსიო უზრუნველყოფის ქვეპროგრამის წილისა და ბენე ფიციართა რაოდენობის გათვალისწინებით, კრი ტიკულად მნიშვნელოვანია სახელმწიფო პენსიის მართვის ინფორმაციული სისტემის გამართული ფუნქც იონირება. ამიტომ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა აუდიტის ფარგლებში შეისწავლა პენ სიის ადმინისტრირების ინფორმაციული სისტემა, მისი მმართველობისა და უსაფრთ ხოებ ის არსებუ ლი პრაქტიკა. აუდიტის შედეგად გამოვლენილი მთავარი პრობ ლემების მოკლე აღწერა: მიგნება 1: უკეთესი საერთაშორისო პრაქტიკის მიხედვით, ორგანიზაციაში ინფორმაციულ ი ტექ ნოლოგიებ ის მართვის გამართული პრაქტიკის ჩამოსაყალიბებლად, მნიშვნელოვანია 5 ძირი თადი პრინციპის გათვალისწინება. აღნიშნული ითვალისწინებს მმართველობის სხვადასხვა დონეზე ერთიანი/კოორდინირებული მიდგომის გარდა ბავშვობიდან ზომიერი შეზღუდვის სტატუსის მქონე პირებისა. 50/2 და 50/4. 38 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური არსებობას, მათ შორის: ინფრასტრუქტურისა და აპლიკაციების მხარდაჭერის, აგრეთვე ინფორმა ციის მართვის გამართული პრაქტიკის ჩამოყალი ბების პროცესებში. სახელმწ იფო პენსიის ადმინისტრირების ინფორ მაციულ ი სისტემა („პენსია 2005“) მოძველებულია და ვერ უზრუნველყოფს სააგენტოს სხვა სისტე მებთან ინტეგრაციას. სისტემა არ არის ცენტრა ლიზებული, რაც გულისხმობს, რომ იგი დამო უკიდებლად არის დაინსტალირებული ყველა სამუშაო სადგურზე (პერსონალურ კომპიუტ ერზე). აქედან გამომდინარე, პენსიის ადმინისტრ ირების ბიზნესპროცესი არ არის პროდუქტიული და საჭი როებს ინტენსიურ, ხელით შესრულებულ პროცე სებს, რაც თავის მხრივ, ზრდის მონაცემთა დამუ შავების სიზუსტისა და სანდოობის რისკებს. მიზეზი: სსიპ − სოციალური მომსახურების სა აგენტო იყენებს არაერთგვაროვან მიდგომას ინფორმაციული სისტემების განვითარების მი მართულებით. კერძოდ, სააგენტოს სისტემების კომპლექსურობისა და კრიტიკულობის გათვა ლისწინებით, სააგენტოს არ გააჩნია სტანდარ ტიზებული მიდგომა ინფორმაციულ სისტემებთან დაკავშირებით. რეკომენდაცია: სახელმწ იფო პენსიის ადმი ნისტრირების ბიზნესპროცესის გაუმჯობესების, პროდუქტიულობისა და საიმედოობ ის გაზრ დის მიზნით, სააგენტომ, თავის მფლობელობა ში არსებული სისტემებისა და გამოცდილების გათვალისწინებით, უზრუნველყოს პენსიის ად მინისტრ ირების სისტემის განვითარების გეგმის შემუშავება, რომელიც უნდა ითვალისწინებდეს პენსიის ადმინისტრირების სისტემის ცენტრ ალი ზებული მართვის შესაძლებლობას და თავსება დობას სოციალური უზრუნველყოფის სფეროს სხვა სისტემებთან. ასევე უზრუნველყოს პენსიის ადმინისტრირების ეტაპების ავტომატიზაცია, რაც გულისხმ ობს მანუალურად (ხელით) ჩატარებული პროცედურების შემცირებას. მიგნება 2: სააგენტოს, როგორც კრიტიკუ ლი ინფორმაციული სისტემის სუბიექტს, „ინფორმაციული უსაფრთხოებ ის შესახებ“ სა ქართველოს კანონით ევალება ინფორმაციული უსაფრთხოებ ის მინიმალური მოთხოვნების შეს რულება. ამ მოთხოვნებს შორისაა, კრიტიკული ინფორმაციული სისტემის − სახელმწიფო პენსიის ადმინისტრ ირების სისტემის ხელმისაწვდომო ბის (უწყვეტობის) უზრუნველყოფა. აღნიშნული მოთხოვნა გულისხმობს ბიზნესის წყვეტის წინააღ მდეგ და ბიზნესის კრიტიკული პროცესების დასა ცავად მიმართული ქმედებების (კონტროლების) დანერგვას, რომელიც ინფორმაციული სისტემის მნიშვნელოვანი შეფერხების ან სტიქიურ ი უბედუ რების შემთხვევაში უზრუნველყოფს ბიზნესპრო ცესის დროულ აღდგენას. პენსიის ადმინისტრირების სისტემა („პენსია 2005“) დგას უწყვეტი ფუნქც იონირების რისკის წინაშე, რომლის რეალიზების შემთხვევაში, საა გენტოს დასჭირდება არაპროპორციულად დიდი ძალისხმევა სისტემის ფუნქც იონირების აღდგენი სათვის. მიზეზი: საკანონმდებლო მოთხოვნის და სახელ მწიფო პენსიის ადმინისტრირების სისტემის მოძ ველებული პლატფორმის გათვალისწინებით, სააგენტოს არ აქვს შეფასებული სისტემის უწყვე ტობასთან დაკავშირებული რისკები და დანერგი ლი შესაბამისი კონტროლის მექანიზმები. რეკომენდაცია: სააგენტომ შეაფასოს სისტემის უწყვეტ ფუნქც იონ ირებასთან დაკავშირებული რისკები და შეიმუშაოს ამ რისკების მოპყრობის გეგმა. აგრეთვე შეიმუშაოს სახელმწიფო პენსიის ბიზნესუწყვეტობისა და პენსიის ადმინისტრირე ბის სისტემის კატასტრ ოფიდან აღდგენის გეგმე ბი, უზრუნველყოს ამ გეგმების პერიოდ ული ტეს ტირება და განახლება. სახელმწიფო ვალის მართვის შემდგომი რეაგირების ეფექტიანობის აუდიტი სახელმწ იფო ვალის მართვას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება ფინანსური და მაკროე კონომიკური სტაბილურობის უზრუნველსაყო ფად. სწორად განსაზღვრული ვალის მოცულო ბა სახელმწიფოს საშუალებას აძლევს თავიდან აირიდოს ზედმეტი ან ნაკლები ვალის აღება და მასთან დაკავშირებული დანახარჯები. აქედან გა მომდინარე, მნიშვნელოვანია შეფასდეს, რამდე ნად ეფექტიანად ხორციელდება ქვეყანაში ვალის მართვის პროცესი. 39 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში აუდიტის შედეგად გამოვლენილი მთავარი პრობ ლემების მოკლე აღწერა: მიგნება 1: სხვადასხვ ა კანონის საფუძველზე გან საზღვრული ვალის განმარტებები არ არის შესა ბამისობაში ერთმანეთთან. კერძოდ, სხვადასხვა მიზნობრიობიდან გამომდინარე, კანონმდ ებლო ბა განსაზღვრავს სახელმწიფო ვალისა და მთავ რობის ვალის დეფინიციას, რომლებიც ეფუძნება სხვადასხვა ბაზისს. ამასთანავე, არცერთი გან მარტება და მათ საფუძველზე დათვლილი ინდი კატორები არ იძლევა სრულ ინფორმაციას სა ხელმწიფო ვალდებულებების შესახებ. მიზეზი: ვალის არსებული განმარტებებიდან სრუ ლად არცერთი არ შეესაბამება საერთაშორისო სავალუტო ფონდის საჯარო ფინანსების სტატის ტიკის სახელმძღვანელოში (GFSM 2014) მოცე მულ სახელმწიფო სექტორის ვალს. რეკომენდაცია: არსებული კანონმდებლობით, სხვადასხვა მიზნისათვის განსაზღვრული ვალის განმარტებები ფინანსთ ა სამინისტრომ შესაბა მისობაში მოიყვანოს საჯარო ფინანსებისა და საჯარო სექტორის ვალის სტატისტიკის სახელმ ძღვანელოებთან და უზრუნველყოს მათი ურთი ერთთავსებადობა. მიგნება 2: 2019 წლიდან როგორც სახელმწი ფო, ასევე მთავრობის ვალის ნაშთში აღარ არის გათვალისწინებული ე.წ. „ისტორიული ვალი“, რომელიც „სახელმწიფო ვალის შესახებ“ საქარ თველოს კანონით საშინაო ვალის შემადგენელი კომპონენტია. ამავდროულად, ეტაპობრივად ხორციელდება ისტორიული ვალის რიგი კომ პონენტების დაფარვა, თუმცა მათი ჩამოწერა ის ტორიული ვალის მოცულობიდან არ ხდება. 2018 წლის ჩათვლით, ბიუჯეტის შესაბამის დოკუმენ ტებში გათვალისწინებული იყო ისტორიული ვა ლის პირობითი მოცულობა − 672 მლნ ლარის ოდენობით. ისტორიული ვალის ამოღება ვალის მთლიანი მოცულობიდან, შეფასების ფორმალი ზებული პროცედურის ჩატარების გარეშე, ამცი 21 რებს საბიუჯეტო დოკუმენტაციაშ ი წარმოდგენი ლი სახელმწიფო ვალდებულებების ოდენობას და არაზუსტს ხდის მათ საფუძველზე გაანგარიშე ბულ ინდიკატორებს. მიზეზი: ფინანსთა სამინისტროს განმარტებით, სა შინაო ვალიდან „ისტორიული ვალის“ კომპონენ ტის ამოღება განაპირობა ამ ვალდებულებების მოცულობისა და მათი მფლობელების შესახებ დაუზუსტებელი ინფორმაციის არსებობამ. რეკომენდაცია: ფინანსთა სამინისტრომ შეიმუშა ოს მიდგომა სახელმწიფოს წინაშე არსებულ ვალ დებულებებში ისტორიული ვალიდან მომდინარე ვალდებულებების წარმოდგენის უზრუნველსაყო ფად. სახელმწიფო ვალის მართვის ინფორმა ციული სისტემების შემდგომი რეაგირე ბის ეფექტიანობის აუდიტი 2014 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩა ატარა სახელმწიფო ვალის მართვის ინფორმაცი ული სისტემების ეფექტიანობის აუდიტი. აუდიტით გამოვლენილი ძირითადი მიგნებები უკავშირ დებოდა ვალის მართვისათვის სხვადასხვა ინ ფორმაციულ ი სისტემების (DMFAS21, DMNAT22, 23 eDMS ) გამოყენებით გამოწვეულ რისკებსა და ნაკლოვანებებს. 2019 წელს ჩატარებული შემდ გომი რეაგირების აუდიტის შედეგად კვლავ აქტუ ალურია წინა აუდიტში გამოვლენილი ძირითადი მიგნებები და რეკომენდაციებ ის შესრულება. აუდიტის შედეგად გამოვლენილი მთავარი პრობ ლემების მოკლე აღწერა: მიგნება 1: სახელმწიფო ვალის მართვის ინფორ მაციული სისტემების შემუშავებისა და მართვის პროცესში პროგრამული უზრუნველყოფის სასი ცოცხლო ციკლის 4 ეტაპი24 სათანადოდ არ ხორ ციელდება. სამინისტროში არ არსებობს ფორმა ლური დოკუმენტი, რომელშიც ჩამოყალიბებული იქნებოდა პროექტის დაწყებასთან დაკავშირებუ ინფორმაციული სისტემა გამოიყენება საგარეო ვალის, გადასესხებული კრედიტებისა და ევრობონდებისათვის. ინფორმაციული სისტემა გამოიყენება საინვესტიციო პროექტებისათვის. 23 ინფორმაციული სისტემა გამოიყენება საშინაო ვალის, პროექტების/პროგრამებისა და მიზნობრივი გრანტებისათვის. 24 მიზნობრიობისა და საჭიროების ანალიზი, პროექტის შეფასებისა და სისტემის მხარდაჭერის/ამოღების ეტაპები. 22 40 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ლი პირველადი მოკვლევის შედეგები. ასევე არ ყოფილა განსაზღვრული პროექტის შესასრულებ ლად საჭირო რესურსები და პოტენციური რისკები. მიზეზი: აღნიშნული გამოწვეულია სახელმწ ი ფო ვალის მართვის ინფორმაციული სისტემების განვითარებაში ჩართულ მხარეებს25 შორის უფ ლება-მოვალეობებისა და პასუხისმგებლობების არასათანადოდ გადანაწილებით. კერძოდ, პრო ექტების მართვის სახელმძ ღვანელოში არ არის წარმოდგენილი რიგი პასუხისმგებლობები, რომ ლებიც შესაძლოა გადანაწილებული იყოს ფინან სთა სამინისტროზე. რეკომენდაცია: სამინისტრომ უზრუნველყოს სა ხელმწიფო ვალის მართვ ის ინფორმაციული სის ტემების განვითარების ზედამხედველობა, რაც სხვა საკითხებთან ერთად გულისხმობს დავალებე ბის მომზადების კონტროლსა და დეველოპმენტის პროგრესის კონტროლს. მიზანშეწონილია, აღნიშ ნული როლი და შესაბამისი პასუხისმგებლობა გაი წეროს პროექტების მართვ ის სახელმძღვანელოში. მიგნება 2: eDMS სისტემის შემუშავების ტემპის შემ ცირებამ, ასევე გავლენა იქონია სისტემების ინტეგ რაციის პროცესზეც. კერძოდ, სამსახური ერთდ როულად ახორციელ ებს ვალის მართვის სისტემის სხვადასხვა კომპონენტის განვითარებას და ვერ ხერხდება კონკრეტული მოდულების დასრულე ბა. 2017 წელს eDMS სისტემაში დაიწყო DMNAT სისტემიდან მონაცემების მიგრაცია, რასაც DMNAT სისტემის სრულად ჩანაცვლება უნდა მოჰყოლო და. თუმცა, eDMS-ში არსებული ფუნქციონ ალი ვერ უზრუნველყოფს ბიზნესპროცესის სრულყოფილად წარმართვას − eDMS სისტემას არ აქვს გამართუ ლი ანგარიშგების ფუნქციონალი. მიზეზი: აღნიშნული განაპირობა პროექტის დეტა ლური დაგეგმვ ისათვის არასაკმარისი პროცედუ რების განხორციელებამ და მმართველი რგოლის მხრიდან ნაკლებმა ჩართულობამ. ამასთანავე, eDMS-ში სახელმწიფო ვალის ყველა კომპონენ ტის გაერთიანების შესახებ გადაწყვეტილების მი ღებისას არ იქნა შეფასებული DMFAS სისტემის ჩასანაცვლებლად საჭირო დამატებითი დროითი და საკადრო რესურსი. რეკომენდაცია: სამინისტრ ომ განსაზღვროს eDMS სისტემის დასრულების თარიღი და უზრუნ ველყოს სახელმწიფო ვალის პორტფელის ინ ტეგრაცია ერთ სისტემაში. კონკურენციის განვითარების ხელშეწყო ბის ეფექტიანობის აუდიტი ეკონომიკურ განვითარებაზე მნიშვნელოვან გავ ლენას ახდენს კონკურენციისა და მომხმ არებელ თა უფლებების დაცვა. ჯანსაღი კონკურენციის არსებობა ხელს უწყობს ადგილობრივი და პირ დაპირი უცხოური ინვესტიციებ ის დაბანდებას. შესაბამისად, აუდიტის სამსახურმა ჩაატ არა კონ კურენციის განვითარების ხელშეწყობის ეფექტია ნობის აუდიტი. აუდიტის შედეგად გამოვლენილი მთავარი პრობ ლემების მოკლე აღწერა: მიგნება 1: სსიპ − კონკურენციის სააგენტოს არ გა აჩნია კომპანიებ ის შერწყმის გამოვლენის შესაძ ლებლობა და არც მისი გვერდის ავლით გაერთი ანებული სუბიექტების განცალკევების საშუალება. მიზეზი: მიუხედავად საკანონმდებლო მოთხოვ ნისა, რომელიც ავალდებულებს ეკონომიკურ სუბიექტებს, მოსალოდნელი შერწყმის შესახებ შეატყობინონ კონკურენციის სააგენტოს, შეუტყობი ნებლობის შემთხვევაში სააგენტოს არ გააჩნია არც აღმოჩენის და არც დაჯარიმების ქმედითი მექანიზ მი. „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონში ინიცირებული ცვლილების მიხედვით, სააგენტოს ენიჭება იმ ეკონომიკური აგენტების დაჯარიმებისა და საჭიროების შემთხვევაში, განცალკევების26 უფ ლებამოსილება, რომელთაც ევალებოდათ სააგენ ტოსთვის შეტყობინების წარდგენა. რეკომენდაცია: ჯანსაღი კონკურენციის ხელ შეწყობის მიზნით, სააგენტომ დანერგოს კონ ტროლის მექანიზმები, რომლითაც უზრუნველ 25 საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სახელმწიფო ვალის მართვის დეპარტამენტი; სსიპ – საფინანსო ანალიტიკური სამსახური (ინფორმაციული სისტემების ადმინისტრირებაზე პასუხისმგებელი მხარე). 26 სასამართლოსთან შუამდგომლობის საფუძველზე. 41 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში ყოფს კანონმდებლობით დაწესებულ ზღვარს ზემოთ ბრუნვის მქონე კომპანიების შერწყმის ფაქტების გამოვლენას, შესწავლასა და მათ პრე ვენციას, საქმიანობის ეფექტიანობის გასაზომად კი, შეაფასოს კონცენტრაციის შემდგომი გავლენა ფასებზე, მოცულობასა და ხარისხზე. მიზანშეწო ნილია, გაიმართოს მსჯელობა საკანონმდ ებლო ცვლილებებზე, რაც კონკურენციის სააგენტოს უფ ლებამოსილებას გაზრდის კანონის დარღვ ევის ფაქტების გამოვლენისა და უკანონოდ შერწყმუ ლი სუბიექტების განცალკევების მიმართულებით. მიგნება 2: კონკურენციის სააგენტოს მიერ შეს რულებული ბაზრის მონიტორინგის ანგარიშები სრულყოფილად არ ასახავს ყველა იმ შედეგს, რომელიც გათვალისწინებულია საუკეთესო პრაქ ტიკებითა და ევროკავშირის რეკომენდაციებ ით. მიზეზი: სააგ ენტო ბაზრის შესწავლას არ ახორციე ლებს რისკზე დაფუძნებული მიდგომით. შესაბამი სად, მაღალია ისეთი სფეროების შესწავლის ალ ბათობა, სადაც შესაძლოა ეკონომიკური აგენტების მხრიდან ანტიკონკურენციული ქმედებები საერ თოდ არ გამოვლინდეს ან მათი გავლენა იყოს უმ ნიშვნელო. ასევე არსებობს რისკი იმისა, რომ საა გენტოს ყურადღების მიღმა დარჩეს ისეთი ბაზრები, სადაც სათანადოდ არ არის დაცული კონკურენტუ ლი გარემო და მომხმარებელთა ინტერესები. რეკომენდაცია: ეფექტიანი მონიტორინგის განხორ ციელების მიზნით, დაგეგმვის პროცესში სააგენტომ მიზანშეწონილია დანერგოს რისკზე დაფუძნებული მიდგომა და მასთან დაკავშირებით გაითვალისწი ნოს არსებული საუკეთესო პრაქტიკები, რაც ხელს შეუწყობს რესურსების რაციონალურ განაწილებასა და ჯანსაღი კონკურენტული გარემოს არსებობას. ეფექტიანად ხორციელდება ქვეყანაში პერსონა ლურ მონაცემთა დაცვის უზრუნველყოფა. აუდიტის შედეგად გამოვლენილი მთავარი პრობ ლემების მოკლე აღწერა: მიგნება 1: 2013-2018 წლებში შემოწმების (ინსპექტირების) წლიური გეგმა არ დამტკ იცე ბულა. შესაბამისად, არცერთ ორგანიზაციაში პერსონალური მონაცემების დამუშავების კანო ნიერების დასადგენად გეგმური შემოწმება არ ჩა ტარებულა. მიზეზი: წლის განმავლობაში სავალდებულოდ განსახილველი საჩივრებისა და განცხადებების რაოდენობა წინასწარ არ არის განსაზღვრული, ამიტომ წლიური გეგმის შედგენა გართულებუ ლია. რეკომენდაცია: სახელმწიფო ინსპექტორის სამსა ხურის საქმიანობის პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით, სასურველია შემუშავდეს ინსპექტირების წლიური გეგმა და განისაზღვროს პრიორიტეტუ ლი მაღალრისკიანი სფეროებ ი, რომელთა შერ ჩევა დაფუძნებული იქნება შესაბამის კრიტერიუ მებზე. მიგნება 2: რიგ შემთხვევებში, დადგენილ საჯა რიმო სანქციებს შემაკავებელი ეფექტი არ აქვს და ვერ უზრუნველყოფს პერსონალურ მონაცემ თა დაცვის სფეროში კანონდარღვევათა ჩადენის პრევენციას. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის უზრუნ ველყოფის ეფექტიან ობის აუდიტი მიზეზი: არსებულ პირობებში მონაცემთა დამმუ შავებლისთვის ეკონომიკური თვალსაზრისით უფრო გამართლებულია ერთჯერადად სანქციის გადახდა. აღნიშნულზე მიუთითებს წლის განმავ ლობაში განმეორებითი დაჯარიმების შემთხვევე ბის სტატისტიკური მონაცემებიც. ადამიანის უფლებათა დაცვის მიმართულებით ბოლო პერიოდში განსაკუთრებით აქტუალურია პერსონალურ მონაცემებთან დაკავშირებული საკითხები. ინფორმაციული ტექნოლოგიების განვითარებამ მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია პერსონალური მონაცემების კანონშეუსაბამო დამუშავების საფრთხეებზე. აქედან გამომდინა რე, მნიშვნელოვანია შეფასებულიყო, რამდენად რეკომენდაცია: პერსონალურ მონაცემთა დაც ვის შესახებ საკანონმდებლო მოთხოვნების შეს რულების უზრუნველსაყოფად, მიზანშეწონილია, ჯარიმის, როგორც შემაკავებელი ეფექტის მქონე მექანიზმის ასამოქმედებლად, სამსახურმა საუ კეთესო პრაქტიკებისა და არსებული რეალობის გათვალისწინებით, იმსჯელოს საკანონმდ ებლო წინადადების მომზადებაზე. 42 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღ რიცხვის საერთაშორისო სტანდარტე ბის დანერგვის რეფორმაში მიღწეული პროგრესის აუდიტის ანგარიში საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის ფარ გლებში, საქართველოს მთავრობამ 2009 წელს აიღო ვალდებულება, რომ 2020 წლისთვის უზ რუნველყოფდა საჯარო სექტორის აღრიცხვისა და ანგარიშგების წესების საერთაშორისოდ აღი არებულ სტანდარტებთან (სსბასს) შესაბამისო ბას. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა შეისწავ ლა, რა ეტაპზეა სსბასს-ის დანერგვ ის პროცესი (პროგრესი) საქართველოში და რამდენად არის შესაძლებელი სამოქმედო გეგმით გაწერილ ვა დებში პროცესის დასრულება (მზადყოფნა). აუდიტის შედეგად გამოვლენილი მთავარი პრობ ლემების მოკლე აღწერა: მიგნება: სსბასს-ის სტანდარტების იმპლემენტა ციის პროცესის საზედამხედველო ღონისძიებ ები სათანადოდ არ განხორციელებულა. მიზეზი: საქართველოს მთავრობის დადგენილე ბის საფუძველზე შეიქმნა საქართველოს საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის სტანდარ ტების საბჭო, თუმცა საბჭო მოქმედებდა როგორც დამხმარე ორგანო და კანონმდებლობით არ გა აჩნდა საზედამხედველო ფუნქციები. საბჭოს გა დაწყვეტილებები დოკუმენტურად არ ფორმდებო და და აქედან გამომდინარე, რთულია შეფასდეს მისი გავლენა იმპლემენტაციის პროცესზე. რეკომენდაცია: წარმატებული იმპლემენტაცია მო ითხოვს ეფექტიან მმართველობით პოლიტიკას. საქართველოს მთავრობამ უნდა გადახედოს იმპ ლემენტაციის პროცესში გასატარებელ საზედამხედ ველო ღონისძიებებს და უზრუნველყოს შემდეგი: • საბჭოს უნდა მიენიჭოს სათანადო უფლებამო სილება იმპლემენტაციის პროცესის ზედამხედ ველობის განსახორციელებლად და მმართვე ლობითი გადაწყვეტილებების მისაღებად; • მკაფიოდ უნდა განისაზღვროს საბჭოს როლი, ამოცანები, პასუხისმგებლობები, უფლებამოსი ლებები და ანგარიშვალდებულება; • მნიშვნელოვანია განისაზღვროს მინიმალური მოთხოვნები საბჭოს საქმიანობისთვის, კერ ძოდ, სხდომების გამართვისა და მიღებული გადაწყვეტილებების დადოკუმენტირებისთვ ის; • საბჭომ, სულ მცირე, წელიწადში ორჯერ უნდა გა ნიხილოს და დარწმუნდეს, რომ სამოქმედო გეგ მა და დასახული მიზნები ურთიერთშესაბამისია. საბჭომ მოითხოვოს სტანდარტების იმპლემენტა ციის პროცესში მიღწეულ ი პროგრესის შესახებ ან გარიშები, სულ მცირე, კვარტალში ერთხელ. აღ ნიშნული ანგარიშები უნდა ასახავდეს მიღწეულ შედეგებსა და საბჭოს მიერ გაცემული მითითებე ბის საპასუხოდ განხორციელ ებულ ქმედებებს. 2.2 რეკომენდაციების შესრულების მდგომარეობა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის, როგორც უმაღ ლესი აუდიტორული ინსტიტუტის უმთავრესი ფუნქ ციაა საჯარო ფინანსების მართვის გაუმჯობესება და მოქალაქეებისთვის ღირებულების შექმნა. აღნიშნუ ლი ფუნქციის შესასრულებლად სამსახურის ძირითად პროდუქტია აუდიტის შედეგად გაცემული რეკომენ დაციები და მათი შესრულებით მოტანილი სარგებე ლი. სამსახური ორიენტირებულია, ერთი მხრივ, შიდა პროცესების გაუმჯობესებით ხარისხიან ი და ქმედი თი რეკომენდაციების მომზადებაზე, ხოლო, მეორე მხრივ, პარლამენტთან და საბიუჯეტო ორგანიზაცი ებთან ეფექტური კომუნიკაციითა და თანამშრომლო ბით, რეკომენდაციების დროულ შესრულებაზე. აღსანიშნავია, რომ ბოლო წლებში აუდიტორული საქმიანობის ხარისხის გაუმჯობესების მიმართუ ლებით განხორციელ ებული არაერთი აქტივობის შედეგად, მნიშვნელოვნად გაიზარდა გაცემული რე კომენდაციების რაოდ ენობა. სამსახურის მიერ ჩატა რებული ანალიზით, ბოლო 3 წლის განმავლობაში გაიცა 2,000-ზე მეტი რეკომენდაცია, საიდანაც ნახე ვარზე მეტი (50.4%) 2019 წელს ეკუთვნის. რეკომენ დაციების რაოდენობის ზრდასთან ერთად, შემცირ და რეკომენდაციების შესრულების მაჩვენებელი და 42%-ს გაუტოლდა (გარდა ამისა, ნაწილობრივ შეს რულებულია რეკომენდაციებ ის 15%). აღნიშნული ძირითადად განპირობებულია იმ გარემოებით, რომ რეკომენდაციების მნიშვნელოვანი ნაწილი ახალი გაცემულია და უწყებების მიერ მათი შესრულებისთ ვის მოთხოვნილი ვადა ჯერ არ დასრულებულა. 43 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში დიაგრამა 5. 2017-2019 წლებში გაცემული რეკომენ დაციების რაოდენობა 1200 1067 1000 800 745 600 400 303 2,00 0 2017 წელი 2018 წელი სახელმწ იფო აუდიტის სამსახური გასცემს ორი ტიპის რეკომენდაციებს: სტანდარტული და სის ტემური. სისტემურია რეკომენდაციები, რომელ თა შესრულებასაც შესაძლოა ჰქონდეს დიდი ზეგავლენა საჯარო სექტორში მიმდინარე პრო ცესებსა და სახელმწიფო ბიუჯეტზე. ამ ტიპის რე კომენდაციებ ი ეხება ქვეყნისთვის პრიორიტეტულ მიმართულებებს. მათი შეუსრულებლობით სა ხელმწიფო ბიუჯეტმა შესაძლოა დაკარგოს მნიშ ვნელოვანი შემოსავლები, გაიზარდოს კორუფცი ისა და თაღლითობის რისკი, მოხდეს საბიუჯ ეტო რესურსებისა და სახელმწიფო ქონების არამიზ ნობრივი განკარგვა და სხვ. 2019 წელი დიაგრამა 6. 2017-2019 წლებში გაცემული რეკომენ დაციების შესრულების მდგომარეობა დიაგრამა 8. 2017-2019 წლებში გაცემული სისტემუ რი რეკომენდაციის შესრულების მდგომარეობა 8% 12% 26% 42% 35% 17% 45% 15% შესრულებული შესრულებული ნაწილობროვ შესრულებული ნაწილობროვ შესრულებული მიმდინარე მიმდინარე შეუსრულებელი შეუსრულებელი დიაგრამა 7. 2019 წელს გაცემული რეკომენდაციე ბის შესრულების მდგომარეობა 7% 27% დიაგრამა 9. 2017-2019 წლებში გაცემული სტან დარტული და სისტემური რეკომენდაციის შესრუ ლების მდგომარეობ ა 70% 60% 52% 45% 50% 54% 13% 40% 30% 29% 26% 17% 13% 20% 10% შესრულებული ნაწილობროვ შესრულებული 0% შესრულებული ნაწილობრივ მიმდინარე შესრულებული მიმდინარე შეუსრულებელი სისტემური სტანდარტული 44 12% 6% შეუსრულებელი სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სისტემური რეკომენდაციებ ის შესრულება საბი უჯეტო ორგანიზაციების მხრიდან მეტ ძალისხმე ვას მოითხოვს. შესაბამისად, ასეთი რეკომენდა ციების შესრულების მაჩვენებელი გაცილებით დაბალია და 26%-ს შეადგენს. აღნიშნულს ასე ვე განაპირობებს ის ფაქტორიც, რომ სისტემუ რი რეკომენდაციების ძირითადი ნაწილი ეფექ ტიანობის აუდიტებში გაიცემა. ეფექტიანობის აუდიტების რაოდენობა კი ზრდადი ტენდენციით ხასიათდება და ბოლო 2 წელიწადში 67%-ით გაიზ არდა. აუდიტის სახეობ ების მიხედვით, შესრულების ყვე ლაზე მაღალი მაჩვენებელი ფინანსური აუდიტის ფარგლებში გაცემულ რეკომენდაციებს აქვს: მა თი 58% შესრულებულია. ეს მაჩვენებელი ყველა ზე დაბალია ეფექტიანობის აუდიტის რეკომენდა ციების შემთხვევაში და 16%-ს შეადგენს. დიაგრამა 10. 2017-2019 წლებში გაცემული რე კომენდაციების შესრულება აუდიტის სახეობების მიხედვით 80% 60% 73% 58% 40% 20% 56% 35% 37% 23% 13% 7% 18% 21% 21% 16% 9% 6% 5% 3% 0% ფინანსური შესაბამისობა ეფექტიანობა ფინანსური შესაბამისობა შესრულებული მიმდინარე ნაწილობროვ შესრულებული შეუსრულებელი სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის რეკომენდაცი ები უმეტესწილად გაცემულია 5 ძირითადი მიმარ თულებით. რეკომენდაციების თითქმის ნახევარი ეხება აღრიცხვა-ანგარიშგებასა და ორგანიზაცი ულ და პერსონალის მართვასთან დაკავშირებულ დარღვევებს. 27 დიაგრამა 11. 2017-2019 წლებში გაცემული რეკო მენდაციების თემატური განაწილება 25% 16% 19% 23% 16% აქტივების მართვა შესყიდვების მართვა საბიუჯეტო რესურსების მართვა ორგანიზაციული პერსონალის მართვა აღრიცხვა-ანგარიშგება წლიდან წლამდე რეკომენდაციებ ის რაოდენობის ზრდასთან ერთად სულ უფრო დიდი მნიშვნ ელო ბა ენიჭება მათი მართვის ეფექტური ინსტრუმენ ტების არსებობას. აქედან გამომდინარე, სახელ მწიფო აუდიტის სამსახური მუდმივად მუშაობს ამ მიმართულებით შიდა პროცესების ეფექტია ნობის ამაღლებაზე. შედეგების გაუმჯობესები სა და გაცემული რეკომენდაციების შესრულების უკეთესი მონიტორინგის მიზნით, 2019 წელს სამ სახურმა შექმნა რეკომენდაციების შესრულების მონიტორინგის ელექტრონული სისტემა.27 სის ტემას რეკომენდაციების გაცემის, შესრულებისა და მონიტორინგის პროცესი სრულად გადაჰყავს ელექტრონულ სივრცეში. შედეგად, სისტემა უზ რუნველყოფს აუდიტის ობიექტებთან პროაქტი ულ კომუნიკაციას, პროცესების ავტომატიზაციას ა და მონიტორინგის ეფექტური მექანიზმის დანერ გვას. აღსანიშნავია, რომ სისტემა საშუალ ებას აძ ლებს აუდიტის სამსახურის მთავარ პარტნიორს − საქართველოს პარლამენტს, უშუალოდ ჩაერთოს მონიტორინგის პროცესში და ამით გააძლიერ ოს მისი საზედამხედველო ფუნქც ია საჯარო ფინანსე ბის მართვის სფეროში. მიმდინარე წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ერთ-ერთი ძირითადი პრიორიტეტი აღნიშნული სის ტემის დანერგვა და პრაქტიკაში ამოქმედებაა. https://aris.sao.ge 45 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში რეკომენდაციების შესრულებით მოტანილი სარგებელი სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემუ ლი რეკომენდაციების შესრულება ხელს უწყობს საჯარო მმართველობის გაუმჯობესებას და კონ კრეტული სარგებლის მიღებას არაერთი მიმარ თულებით, როგორიცაა, სახელმწ იფო სერვისე ბის მიწოდება, საბიუჯეტო სახსრების დაზოგვა, საკადრო რესურსებისა და აქტივების მართვის გაუმჯობესება, ფინანსური მართვისა და შიდა კონტრ ოლის სისტემების დახვეწა, სახელმწიფო პროგრამების ეფექტიანობის ამაღლება და სხვ. 2019 წელს საჯარო სექტორში განხორციელდა რიგი ცვლილებებისა, რომელთა ნაწილი აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემული რეკომენდაციებ ის გათვალისწინების შედეგია. ქვემოთ წარმოდგე ნილია წარმატებით შესრულებული რეკომენდა ციებისა და შესაბამისად, მიღებული სარგებლის რამდენიმე მაგალითი: ოჯახში ძალადობისგან დაცვისა და პრევენციის მექანიზმების ეფექტიან ობის აუდიტი მიგნება: ოჯახში ძალადობის შემთხვევებზე მო რეაგირე პოლიციელი ძალადობის ისტორიის თაობ აზე (წინა გამოძახება ოჯახში ძალადობის ფაქტთ ან დაკავშირებით, მოქმედებაში მყოფი შემაკავებელი ან დამცავი ორდერი, ნასამართ ლეობა, ცეცხლსასროლი იარაღის ფლობა, ნარ კოტიკებზე დამოკიდებულება და ა.შ.) ინფორმი რებულია არასათანადოდ, რაც ქმნის რისკს, რომ პოლიციის მხრიდან ძალადობის ფაქტი განიხი ლება, როგორც ცალკე აღებული შემთხვევა. რეკომენდაცია: ოჯახში ძალადობის შემთხვე ვებზე რეაგირებისას, ინფორმირებული გადაწყ ვეტილების მიღების და ძალადობისგან დაცვის მექანიზმების სათანადო აღსრ ულების მიზნით, შინაგან საქმეთა სამინისტრომ მიზანშეწონილია უზრუნველყოს ოჯახში ძალადობის შემთხვევებ ზე მორეაგირე პოლიციელებისთვის საჭირო ინ ფორმაციაზე (ძალადობის წინა ისტორია და სხვ.) ხელმისაწვდომობა, რაც შედეგად, რისკის სწო რად შეფასებით, ხელს შეუწყობს მსხვერპლის 28 29 სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება. 15 ჰა-ზე დიდ ფართობზე გაცემული ლიცენზიები. 46 დაცულობის ხარისხის გაზრდას და სამართალ დარღვევაზე შესაფერისი საპასუხო ღონისძიებ ის განსაზღვრას. მიღებული სარგებელი: საგამოძიებო დანაყოფე ბის ხელმძღვანელებს დაეგზავნათ ოფიციალური წერილი ოჯახში ძალადობის შემთხვევებზე მო რეაგირე ყველა პოლიციელისათვის საჭირო ინ ფორმაციაზე (ძალადობის წინა ისტორია და სხვ.), ასევე შესაბამისი პროგრამებში ჩართვაზე ხელ მისაწვდომობის უზრუნველყოფის მიზნით. ასევე მათ დაევ ალათ, რომ შესრულებული სამუშაოს შესახებ ოფიციალურად ეცნობებინათ ადამიანის უფლებათა დაცვისა და გამოძიების ხარისხის მო ნიტორინგის დეპარტამენტისათვის. აღნიშნულ თან დაკავშირებით, სამინისტრ ოს თითოეუ ლი ტერიტორიული ერთეულიდან მიღებულ იქნა ინ ფორმაცია, რომ ოჯახში ძალადობის შემთხვევებ ზე მორეაგირე ყველა პოლიციელს გააჩნია მი თითებაში გაწერილ საკითხებთან დაკავშირებით ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობა. შესაბამისად, საჭირო ინფორმაციაზე ხელმისაწვ დომობა, რაც ძალადობის განმეორების რისკების სწორად შეფასების საშუალებას იძლევა, ხელს შეუწყობს მსხვერპლის დაცულობის ხარისხის გაზრდასა და მოძალადისათვის შესაფერისი სა პასუხო ღონისძიებების განსაზღვრას. სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვე ბის სფეროს გარემოსდაცვითი მართვის ეფექტიანობის აუდიტი მიგნება: აუდიტის პერიოდში საქართვ ელოს გა რემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობ ის სამი ნისტროს სსდ28 − გარემოსდაცვითი ზედამხედ ველობის დეპარტამენტის მიერ გამოყენებული პროცედურები ვერ უზრუნველყოფდა მაღალი ეკოლოგიური რისკის ობიექტების შერჩევას. შე დეგად, დეპარტამენტის ინსპექტირების რესურსი მიმართული იყო დაბალი ეკოლოგიური რისკების მქონე ობიექტების შესამოწმებლად. მაგალითად, 2016 წელს დაგეგმილი შემოწმებებიდან 85%-ს შეადგენდა მტკნარი და მინერალური წყლის მო პოვების ლიცენზიების შემოწმება. რაც შეეხ ება დიდი მოცულობის ლიცენზიებს,29 რომლებიც პო სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ტენციურ ად მეტ ეკოლოგიურ საფრთ ხეებს ქმნის, აუდიტის პერიოდში სალიცენზიო ფართობზე ვი ზიტის განხორციელებით შემოწმდა მხოლოდ 25 ლიცენზია, რაც ამ ტიპის მთლიანი ლიცენზიების 18%-ს შეადგენდა. რეკომენდაცია: იმ მიზნით, რომ მოხდეს სსიპ − წიაღის ეროვნული სააგენტოს ინსპექტირების რესურსის გამოყენება მაღალი ეკოლოგიური რისკის მქონე სალიცენზიო ფართობების შესა მოწმებლად, სააგენტომ უზრუნველყოს ეკოლო გიური რისკების შეფასების მეთოდოლოგიის შემუშავება და შესამოწმებელ ლიცენზიანტთ ა შერჩევა მოახდინოს აღნიშნულ მეთოდოლოგია ზე დაყრდნობით. ლად განკარგვის რისკებს და, მეორე მხრივ, ზღუ დავს მოსწავლეებისთვის განათლების თანაბარ ხელმისაწვდომობას. რეკომენდაცია: განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდის და სახსრების ეფექტიანად და პროდუქ ტიულად გამოყენების მიზნით, მნიშვნელოვანია, სამინისტროს სამმართველოსა და შესაბამისი სტრუქტურული ერთეულების მიერ ერთობლი ვად შემუშავდეს სამოქმედო გეგმა და დაინერგოს კონტრ ოლის მექანიზმები, რის მიხედვითაც სსსმ მოსწავლის ჩარიცხვამდე შეფასდება სკოლის გა რემო, პრიორიტეტების მიხედვით მოხდება სკო ლების შერჩევა და შესაბამისად, ეტაპობრივად მოხდება სკოლების სრული ადაპტაცია. მიღებული სარგებელი: საზედამხედველო ფუნ ქციების გაძლიერების მიზნით, გაეროს განვი თარების პროგრამის (UNDP – United Nations Development Programme) მხარდაჭერით განხორ ციელებული პროექტის ფარგლ ებში შემუშავდა რისკების შეფასების მეთოდოლოგია. რისკების შეფასების მეთოდოლოგია მომზადდა პროექტის ფარგლებში შერჩეული კვალიფიციური ექსპერ ტის მიერ. იგი აერთიანებს ინფორმაციას გარე მოსდაცვითი, სოციალური, ჯანმრთ ელობასა და უსაფრთხოებ ასთან დაკავშირებული რისკების ირგვლივ. სსიპ − წიაღის ეროვნული სააგენტოს მიერ მეთოდოლოგიის შემუშავების პროცესში უზრუნველყოფილ იქნა დაინტერესებული მხარე ების და უფლებამოსილი უწყებების წარმომად გენლების ჩართულობა, რაც, თავის მხრივ, ხელს უწყობს სექტორში გამჭვ ირვალე მმართველობის დანერგვას. მიღებული სარგებელი: საქართველოს განათ ლებისა და მეცნიერების მინისტრის ბრძანება ში „ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში მოსწავლის ჩარიცხვისა და მოსწავლის სტატუ სის შეჩერების წესის დამტკიცების შესახებ“ 2019 წლის 25 თებერვალს განხორციელებული ცვლი ლებით, პირველკლ ასელთა რეგისტრაციის პირ ველ ეტაპად განისაზღვრა საგანმანათლებლო საჭიროებ ის მქონე ბავშვების რეგისტრაცია, რაც ხელს შეუწყობს სსსმ მოსწავლეებისთვის დროუ ლად დაიწყოს საგანმანათლებლო გარემოს შექ მნა. ინკლ უზიური სწავლების ეფექტიან ობის აუდიტი რეკომენდაცია: პროგრამის სწორად დაგეგმვისა და განხორციელების მიზნით, მნიშვნ ელოვანია სამინისტრომ სხვადასხვა პასუხისმგ ებელ სტრუქ ტურებთან თანამშრომლობით, მოიპოვოს ყველა საჭირო ინფორმაცია პროგრამის პოტენციურ ბე ნეფიციარებზე. ასევე უზრუნველყოს პროგრამით მოსარგებლეთა მონაცემთა ბაზების სისრულე და სიზუსტე, სადაც გათვალისწინებული იქნება სსსმ მოსწავლის საჭიროებები, სკოლებში ინფ რასტრუქტურისა და შესაბამისი მასწავლებლე ბის გადამზადების მდგომარეობ ა და პროგრამის მიზნებიდან გამომდინარე, ყველა რელევანტური ინფორმაცია. მიგნება 1: ქვეყნის მასშტაბით არსებობს ინკლ უ ზიური განათლების მიზნების შესაბამისად ადაპ ტირებული სკოლები და მათ არ ჰყავთ სპეციალუ რი საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე (სსსმ) მოსწავლეები. ამის საპირისპიროდ, ფიქსირდება სკოლები, სადაც ირიცხებიან სსსმ, მათ შორის ეტლით მოსარგებლე მოსწავლეები, რომელთა გარემო არ არის თანხვ ედრაში ინკლუზიური გა ნათლების მიზნებთან. აღნიშნული, ერთი მხრივ, ზრდის ფინანსური რესურსის არაპროდუქტიუ მიგნება 2: სკოლებში ინკლუზიური სწავლების სა თანადოდ დაგეგმვისა და განხორციელებისთვის სამინისტრო არ ფლობს პროგრამის ბენეფიცია რებისა და პოტენციურ ი მოსარგებლეების შესახებ რელევანტურ, სრულ და ზუსტ ინფორმაციას. 47 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში მიღებული სარგებელი: 2019 წელს „ინკლუზიური სწავლ ებ ის ხელშ ეწყობ ის“ პროგრ ამ ის ფარგ ლებშ ი შეი ქმ ნ ა მულტ იდ ისც იპლ ინ ურ ი გუნდ ის წევრ ებ ის მუშ აო ბ ის მონ იტ ორ ინგ ის ელექტ რ ო ნულ ი პროგრ ამ ა, სად აც აისახ ა ინფ ორმ აც ია სსსმ მოსწ ავლ ეე ბ ის საჭ ირ ოე ბ ებ ის შეს ახ ებ. პროგრ ამ ა ტესტ ირ ებ ის რეჟ იმშ ია და მიმდ ინ ა რე წელს დაგ ეგმ ილ ია EMIS-ის eschool-ის სის ტემ ასთ ან დაკ ავშ ირ ებ ა. აღნ იშნ ულ ი საკ ითხი, მნიშვ ნ ელ ოვ ან ი წინ აპ ირ ობ აა მოსწ ავლ ეე ბ ის ინდ ივ იდ უა ლ ურ ი საჭ ირ ოე ბ ებ ის შეფ ას ებ ის ა და მათთ ვ ის შეს აბ ამ ის ი პირ ობ ებ ის შეს აქმ ნ ე ლად ინფექციის პრევენციისა და კონტრ ოლის ეფექტიანობის აუდიტი მიგნება: 2016-2017 წლებში 22 სტაციონარულ დაწესებულებაში განხორციელდა როგორც სა ნებართვო პირობების შესრულების კონტროლი, ისე ინფექციის პრევენციის ა და კონტრ ოლის სის ტემის მონიტორინგი. შედეგებიდან ირკვევა, რომ 5 სტაციონარულ დაწესებულებაში მონიტორინ გის დროს აღმოჩენილი დარღვევები, რომელ თა შესრულებაც მათ სანებართვო პირობებითაც მოეთხოვებოდათ, კონტროლის დარღვ ევებში არ იყო დაფიქსირებული. რეკომენდაცია: სტაციონ არული დაწესებულებე ბის სანებართვო პირობების შემოწმების პრო ცესის გაუმჯობესების მიზნით, მნიშვნელოვანია დეტალურად გაიწეროს კონტროლის განხორცი ელების სახელმძ ღვანელო, რაც უზრუნველყოფს შესასრულებელი პროცედურების დეტალიზაციას და ერთგვაროვან მიდგომას. მიღებული სარგებელი: სსიპ − სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების საა გენტომ შეიმუშავა სტაციონარული დაწესებულე ბის სანებართვო პირობების, ამბულატორიული დაწესებულების ტექნიკური რეგლამენტის პირო ბებისა და სტომატოლოგიურ ი დაწესებულების ტექნიკური რეგლამენტის შემოწმების მეთოდო ლოგიებ ი, რომლებიც დამტკიცდა სააგენტოს უფ როსის 2019 წლის 28 მაის ის N02-205/ო ბრძანე ბით. 48 საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს უძრავი ქონების მართვის ეფექტიანობის აუდიტი მიგნება: სამხედრო სამსახურის პერიოდში მოსამ სახურეებს საცხოვრებელი ბინით უზრუნველყოფს სახელმწ იფო, თუმცა სამხედროების მნიშვნელო ვანი ნაწილი ვერ იღებს სამსახურებრივ ბინას, რადგან სამინისტრ ოს საბინაო ფონდის მნიშვნე ლოვანი ნაწილი დაკავებულია არაუფლებამოსი ლი პირების მიერ. ამავე დროს, სამინისტროს აქვს 700-ზე მეტი პი რის მიმართ ბინების საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულება, რასაც წლების მანძილზე ვერ აკმაყოფილებს. სამინისტრ ოს აღნიშნული პირე ბის ბინით დაკმაყოფილების გარკვეული პოტენ ციალი გააჩნია, რასაც არ იყენებს (მაგალითად, მცხეთის ერთ-ერთ სამხედრო ქალაქში მდებარე 2 კორპუსში დალუქულია 28 ბინა, რომელთა ნა წილი შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ზემოხსენე ბული მოსამსახურეებისთვის საკუთრებაში გადა საცემად). ამასთანავე, საბინაო კომისიის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები დაუსაბუთებელია, ვინაიდან არ არსებობს ნათლად განსაზღვრული კრიტერიუმები ბინის გადაცემასთან დაკავშირე ბული გადაწყვეტილების მისაღებად. რეკომენდაცია: საბინაო და საყაზარმე ფონდის ეფექტიანად მართვისა და სამხედრო მოსამსახუ რეების ბინით მაქსიმალურად უზრუნველყოფის მიზნით, სამინისტრომ: • უზრუნველყოს საბინაო და საყაზარმე ფონდის მართვის სტრატეგიისა და სამხედრო მოსამსა ხურეებისათვის ბინის როგორც სამსახურებრივ სარგებლობაში, ისე საკუთრებაში გადაცემის გამჭვირვალე, ნათლად განსაზღვრული კრიტე რიუმების შემუშავება და დანერგვ ა შემდგომ საქ მიანობაში; მნიშვნელოვანია, ამ პროცესში გაით ვალისწინოს საერთაშორისო გამოცდილება. მიღებული სარგებელი: სამინისტროში შემუშავე ბულია და დამტკიცების ეტაპზეა დებულების პრო ექტი „საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ბალანსზე რიცხული სამსახურებრივი დანიშნუ სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ლების საცხოვრებელი ბინების დროებ ით სარ გებლობაში გადაცემის წესის შესახებ“, რომელიც ადგენს იმ კრიტერიუმებს, რომელთა გათვალის წინებით განხორციელდება ბინების სამსახურებ რივ სარგებლობაში გადაცემა. 68 პირი, რომელთა მიმართ სამინისტრ ოს ბინე ბის საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულება ჰქონ და − დაკმაყოფილებულია, ხოლო 36 პირს უკვე გაეწია შესაბამისი რეკომენდაცია. მიმდინარეობს 2 საცხოვრებელი კორპუსის მშენებლობა, რაც კიდევ 486 პირის დაკმაყოფილების საშუალებას მისცემს სამინისტროს. არსებული დაუსრულებე ლი მშენებლობის ხარჯზე დასრულდა და გარე მონტდა 144 ბინა, რომელთა განაწილებაც სამსა ხურებრივი დანიშნულებით უკვე შესაძლებელია. ძალოვანი უწყებების უნიფორმით უზრუნ ველყოფის ეფექტიან ობის აუდიტი მიგნება: ძალოვანი უწყებების მოსამსახურეთა უნიფორმებით უზრუნველყოფა არ ხდება სრუ ლად, რაც ძირითადად დაკავშირებულია საჭი როებების განსაზღვრისა და მარაგების მართვ ის ნაკლოვანებებთან. გარდა აღნიშნულისა, განსა კუთრებულ პრობლემას წარმოადგენდა მისაღე ბი ხარისხის უნიფორმის ეკონომიურად შესყიდ ვა. აუდიტის შედეგად გამოვლინდა უშედეგოდ და არაკონკურენტულ გარემოში ჩატარებული ტენდერების მიზეზები, საიდანაც ერთ-ერთი მნიშ ვნელოვანია საქონლის ტექნიკური მახასიათებ ლების განსაზღვრის ნაკლოვანებები. კერძოდ, შესყიდვების პროცედურების მნიშვნელოვანი ნაკ ლოვანებები გამოვლინდა თავდაცვის სამინისტ როს მიერ მაღალყელიანი ფეხსაცმლის შესყიდ ვის მიზნით განხორციელებულ ტენდერებსა და გამარტივებულ შესყიდვებში. სამინისტროს მიერ 2018 წლამდე ვერ მოხერხდა ტექნიკური მახასი ათებლების იმგვარად ჩამოყალიბება, რომ გან ხორციელებულიყო მისაღები ხარისხის ფეხსაცმ ლის შესყიდვა. რეკომენდაცია: საქართველოს თავდაცვის სამი ნისტროს, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამი ნისტროს, სსიპ − დაცვის პოლიციის დეპარტა მენტს, საქართველოს იუსტიციის სამინისტრ ოსა და შსს-ს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტს: იმ მიზნით, რომ უზრუნველყოფილ იქნეს მისაღე ბი ხარისხის უნიფორმის დროული და ეკონომი ური შესყიდვა (ჯანსაღი კონკურენციის პირობებ ში), მნიშვნელოვანია: • აუდიტის ობიექტებმა შეიმუშაონ და დანერ გონ უნიფორმის თითოეული ატრიბუტი კის, კომპონენტის გონივრული ტექნიკური (ხარისხობრივი, თვისობრივი) მახასიათებლე ბი, ბაზრის კვლევისა და საერთაშორისო პრაქ ტიკის გათვალისწინებით. მიღებული სარგებელი: აუდიტის ობიექტების მნიშ ვნელოვანმა ნაწილმა შეიმუშავა ფეხსაცმლისა და უნიფორმის მისაღები ხარისხის მახასიათ ებლები, სტანდარტები. აღსანიშნავია, რომ უკანასკნელ პერიოდში თავდაცვის სამინისტრომ და შინაგან საქმეთა სამინისტრომ შეძლეს მოსამსახურეებ ის მაღალი ხარისხის ფეხსაცმლით უზრუნველყოფა. შპს „საქართველოს გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანიის“ 2017-2018 წლების შესაბამისობის აუდიტი მიგნება: სსიპ − სურსათის ეროვნული სააგენტოსა და შპს „გაერთიანებული წყალმომარაგების კომ პანიის“ მიერ ერთსა და იმავე დროს ჩატარებული სასმელი წყლის 16 შემოწმებიდან, 15 შემთხვევა ში შედეგები არ ემთხვევა ერთმანეთს. რეკომენდაცია: შიდა კონტროლის შედეგე ბის საიმედოობის უზრუნველსაყოფად, შპს „საქართველოს გაერთიანებული წყალმომარაგე ბის კომპანიამ“ სასმელი წყლის ხარისხის კონტ როლი განახორციელ ოს აკრედიტებული ლაბო რატორიების მეშვეობით. მიღებული სარგებელი: შპს „გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანიის“ დირექტორის ბრძანებით, შესაბამის სამსახურებს დაევალათ კომპანიის ლაბორატორიებ ისათვის მოიპოვონ სსიპ − აკრედიტაციის ერთიანი ეროვნული ორ განოს − აკრედიტაციის ცენტრ ის მიერ გაცემული აკრედიტაციის მოწმობა, მოქმედი კანონმდ ებ ლობის შესაბამისად. აღნიშნული პროცესის დას რულების შედეგად უზრუნველყოფილი იქნება სასმელი წყლის ხარისხის კონტროლის შედეგე ბის საიმედოობა. 49 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში სახელმწიფო ავტოპარკის მართვისა და რეგულირების საკითხების შესაბამისო ბის აუდიტი მიგნება 1: საქართველოს მთავრობის N121 დად გენილებაში „სახელმწიფო ავტოპარკის გადანა წილების, კლასიფიკაციის და სამსახურებრივი ავ ტომანქანის შესყიდვის წესის შესახებ“ მოცემული მოთხოვნები არ იძლევა ალტერნატიულ ენერ გიაზე მომუშავე (მაგალითად, ჰიბრიდული და ელექტროავტომობილები) ავტომობილების შეძე ნის შესაძლებლობას, რაც, თავის მხრივ, ზღუდავს საწვავის და ავტომობილების საექსპლუატაციოდ საჭირო ფინანსების ეკონომიურ ხარჯვ ას და ეკო ლოგიურად სუფთა სატრანსპ ორტო სისტემების ხელშეწყობას. რეკომენდაცია: ეკოლოგიურად სუფთა და ეკო ნომიური სატრანსპორტო სისტემების ხელშეწყო ბის მიზნით, გადაიხ ედოს მთავრობის N121 დად გენილება და შევიდეს ცვლილებები, რომლებიც შესაძლებელს გახდის ალტერნატიულ ენერგიაზე (მაგალითად, ჰიბრიდული და ელექ ტროსისტემის მქონე) მომუშავე ავტომობილების შესყიდვას. მიღებული სარგებელი: მთავრობის N121 დად გენილებაში განხორციელებული ცვლილებით შესაძლებელი გახდა ალტერნატიულ ენერგიაზე (მაგალითად, ჰიბრიდული და ელექტრო სისტე მის მქონე) მომუშავე ავტომობილების შესყიდვა, რაც საბიუჯეტო ორგანიზაციებს საშუალებას აძ ლებს − მიიღონ ეკონომიური და ეკოლოგიურად უფრო ხელსაყრელი გადაწყვეტილებები. მიგნება 2: მსოფლიოშ ი დანერგილი საუკეთესო პრაქტიკების მიხედვით, ნებისმიერ ი სატრანს პორტო საშუალების შეძენამდე კეთდება ხარჯ სარგებლიანობის ანალიზი (Cost-benefit analysis). აღნიშნული პრინციპით საქმიანობა ეხმარება სა ხელმწიფო ავტოპარკის მართვის ორგანოებს, აკონტრ ოლონ რამდენად დროულია და ხარჯე ფექტურია ავტოპარკის განახლება. კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს სახელმწი ფო ავტოპარკის მართვაში ხარჯეფექტურობის ანალიზის პრინციპებს და ის არც პრაქტიკაშია დანერგილი. 50 რეკომენდაცია: ავტოპარკის განახლების ოპტი მალური დროის განსაზღვრისა და ხარჯეფექტუ რობის დასაბუთების პრინციპების ეტაპობრივად დანერგვის მიზნით, სახელმწიფო კომისიამ კარგი საერთაშორისო პრაქტიკების გათვალისწინებით, იმსჯელოს შესაბამის საკანონმდებლო ცვლილე ბებზე, რომელიც ავტომობილის შეძენამდე გან საზღვრავს ხარჯეფექტურობის პრინციპებს. მიღებული სარგებელი: აუდიტის ობიექტებიდან წარმოდგენილი განმარტებებით, სახელმწიფო კომისიის გადაწყვეტილებით შეიქმნება სამუშაო ჯგუფი, სახელმწიფო ავტოპარკით მოსარგებლე ორგანიზაციების თანამშრომლების მონაწილე ობით. სახელმწიფო ავტოპარკის საფუძვლიანი შესწავლის შემდეგ, მოხდება ხარჯეფექტურობის განსაზღვრა. მიგნება 3: შესწავლილი ორგანიზაციებ ის ნაწილში გამოვლინდა შემთხვევები, როდესაც განპიროვ ნებული ავტომობილით მოსარგებლე პირების შვებულებაში/მივლინებაში ყოფნის პერიოდში, ხდებოდა ავტომობილების ექსპლოატაცია; რეკომენდაცია: საბიუჯეტო სახსრების რაციონა ლურად ხარჯვის მიზნით, ორგანიზაციებმა სამ თავრობო კომისიასთან მჭიდრო კოორდინაცი ით, დანერგონ კონტროლის ისეთი მექანიზმები, რომელიც ხელს შეუწყობს ქონებისა და სხვა რე სურსების მიზნობრივ გამოყენებას. მიღებული სარგებელი: აუდიტის ობიექტებიდან წარმოდგენილი განმარტებით, შვებულება-მივ ლინების პერიოდში თანამშრომლებზე განპი როვნებული ავტომობილები ჩერდება, რაც მხო ლოდ შემოწმებულ ორგანიზაციებში წლიურად, საშუალოდ, 40,000 ლიტრი საწვავის ეკონომიას იძლევა. სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტ როსისტემის“ 2014-2017 წლების შესაბა მისობის აუდიტი მიგნება: რეაბილიტაციის გეგმაში ასახული 10.8 მლნ ლარის არამიმდინარე ვალდებულებების სასამართლო წესით შემოწმება და კანონმდ ებ ლობის მოთხოვნების დაცვით აღიარება, ვერ დასტურდება. აღნიშნული თანხიდან, ელექტრო სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სისტემას 2014-2017 წლებში 21 კრედიტორზე სა მართლებრივი საფუძვლის გარეშე უკვე გადახდი ლი აქვს ძველი სახელფასო დავალიანება, 15.7 ათასი ლარის ოდენობით. რეკომენდაცია: ფულადი სახსრების სამართ ლებრივი საფუძვლით განკარგვ ის მიზნით, სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტე მამ“ უზრუნველყოს რეაბილიტაციის გეგმაში ასა ხული ვალდებულებების დაზუსტება და გეგმაში შესაბამისი ცვლილებების შეტანის ინიცირება. მიღებული სარგებელი: რეაბილიტაციის გეგმაში ასახული ვალდებულებების დაზუსტება და გეგ მაში შესაბამისი ცვლილებების შეტანის პროცე სი დაწყებულია. კერძოდ, სასამართლოს მიერ კრედიტორთა კრებაზე დაზუსტდა კრედიტორთა მოთხოვნების რეესტრი. შესაბამისად, რეაბილი ტაციის გეგმა შესაბამისობაში იქნება მოყვანილი სასამართლოს მიერ დაზუსტებულ კრედიტორთა მოთხოვნების რეესტრთან, რომლის საფუძველ ზეც განხორციელდება კრედიტორების მიმართ ფულადი ვალდებულებების შესრულება. აღნიშ ნული ქმედებით მნიშვნელოვნად შემცირდა თან ხების კანონშეუსაბამოდ გადახდის რისკები. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთ ა და ეკონომიკის სამინისტრ ოს 2017 წლის 31 დეკემბრით დასრულებუ ლი საანგარიშო პერიოდის კონსოლი დირებული ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი მიგნება: 2010 წლის 18 თებერვალს ხელი მოეწე რა აჭარის მყარი ნარჩენების მართვის პროექტის სასესხო ხელშეკრულებას ევროპის რეკონსტრუქ ციის ა და განვითარების ბანკსა და საქართვ ელოს შორის. ამ პერიოდში პროექტი არ ხორციელდე ბოდა, რის გამოც ხელშეკრულების თანახმად, სა ქართველო სესხის აუთვისებელ ნაწილზე ყოველ წლიურად იხდიდა ვალდებულების გადასახადს, აუთვისებელი თანხის 0.5%-ის ოდენობით. რეკომენდაცია: სამინისტროს საკრედიტო რე სურსით მიღებული თანხების მაქსიმალურად ეფექტიანად გამოყენებისა და სესხზე არამიზნობ რივი/არაეფ ექტური ხარჯების გაწევის თავიდან აცილების მიზნით, მიზანშეწონილია, დროულ ად იდენტიფიცირებულ იქნეს პროექტის შესრულების ხელისშემშლელი ფაქტორები და შესაბამისი ქმე დითი ღონისძიებ ების გატარებით, უზრუნველყო ფილ იქნეს მოზიდული რესურსების დროული და ეფექტიანი გამოყენება. მიღებული სარგებელი: არსებული მდგომარე ობით რეკომენდაცია გათვალისწინებულია და 2019 წელს დაიწყო სამუშაოებ ი აჭარის მყარი ნარჩენების მართვის პროექტის ფარგლებში. კერძოდ, ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცეცხლაურში, ახალი სანიტარიული ნაგავსაყა რის მშენებლობა 2019 წლის ივლისში დაიწყო და 2020 წლის ნოემბერში უნდა დასრულდეს. ახალ ნაგავსაყარზე განთავსდება როგორც ქ. ბათუმში, ასევე აჭარის დანარჩენ 5 მუნიციპალიტეტში შეგ როვებული ნარჩენები. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის რეს პუბლიკური ბიუჯეტით განსაზღვრული საბიუჯეტო ორგანიზაციების 2018 წლის კონსოლიდირებული ფინანსური ანგა რიშგების ფინანსური აუდიტი მიგნება: აჭარის ავტონომიურ ი რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტით განსაზღვრულ საბიუჯ ე ტო ორგანიზაციებს, ფინანსთა და ეკონომიკის სა მინისტრ ოს გარდა, არ ჰქონდათ დამტკიცებული სააღრიცხვო პოლიტიკა, რაც წარმოშობს კონსო ლიდირების პრობლემებს. აღნიშნული გარემო ების გამო, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტით განსაზღვრული საბიუ ჯეტო ორგანიზაციების კონსოლიდირებული ფი ნანსური ანგარიშგება შესაძლოა სათანადოდ არ ასახავდეს რეალურ ფინანსურ მდგომარეობას. რეკომენდაცია: საბიუჯეტო ორგანიზაციებ ის ხელ მძღვანელებმა, აღრიცხვის და ანგარიშგების ორ განიზების მიზნით, ერთიანი მეთოდოლოგიის ა და მოქმედ კანონმდებლობასთან შესაბამისობის დაცვით, საქმიანობის სპეციფიკიდან გამომდინა რე, შეიმუშაონ და დაადგინონ საბიუჯ ეტო ორგა ნიზაციის სააღრიცხვო პოლიტიკა/შიდა აღრიცხ ვის წესები. მიღებული სარგებელი: არსებული მდგომარეო ბით, რეკომენდაცია გათვალისწინებულია და 2019 წლიდან ყველა მხარჯავმა დაწესებულებამ 51 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში დაამტკ იცა ორგანიზაციის სააღრიცხვო პოლიტი კა, რომლითაც ასევე ხელმძღვანელობენ შესაბა მისი დაწესებულების კონტროლს დაქვემდებარე ბული საბიუჯეტო ორგანიზაციები. 2.3 აუდიტის ხარისხის კონტროლი და უზრუნველყოფა მაღალხარისხიანი აუდიტორული საქმიანობა და ფუძნებულია ხარისხის კონტროლისა და უზრუნ ველყოფის ძლიერ სისტემებზე. აუდიტორული საქმიანობის მაღალი ხარისხი მიიღწევა აუდიტის მეთოდოლოგიური ბაზის სრულყოფით, ხარის ხის კონტრ ოლის სისტემის შექმნითა და სათა ნადო ფუნქციონ ირებით. აუდიტის ანგარიშების (პროექტების) ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით, სამსახურში შექმნილია აუდიტის ხარისხის უზრუნ ველყოფის სისტემის მონიტორინგის სტრუქტურუ ლი ერთეული − აუდიტის ხარისხის უზრუნველყო ფის დეპარტამენტის სახით. აუდიტის ხარისხის მონიტორინგის მიზანია მოი პოვოს გონივრული რწმუნება იმის შესახებ, რომ: • სამსახურისა და მისი პერსონალის აუდიტო რული საქმიანობა შეესაბამება პროფესიულ სტანდარტებს, კანონმდებლობასა და მარეგუ ლირებელ ნორმებს; • სამსახურის მიერ გამოცემული აუდიტის ანგა რიშები შეესაბამება ფაქტობრივ გარემოებებს. აუდიტის სამსახურში დაინ ერგა საერთაშორი სო პრაქტიკით აღიარებული აუდიტის ხარისხის კონტრ ოლის მიმოხილვის სისტემა. აღნიშნული გულისხმ ობს გამოცდილი აუდიტორებისაგან მი მომხილველთა ჯგუფის შექმნას, რომელიც ახორ ციელებს აუდიტების ხარისხის კონტროლს აუდი ტის მიმდინარეობ ის ყველა ეტაპზე (დაგეგმვა, შესრულება, ანგარიშგება). აუდიტის ხარისხის კონტრ ოლის მიმოხილვის სისტემის მიზანია აუდიტის ჩატარება საერთაშორისო სტანდარტე ბისა და სამსახურის სახელმძღვანელო დოკუმენ ტების მოთხოვნათა დაცვით. მიმომხილველთა ჯგუფების მიერ 2019 წელს შე მოწმდა აუდიტორული გეგმით გათვალისწინე 52 ბული 34 აუდიტი (14 ფინანსური და 20 შესაბამი სობის აუდიტი). დანარჩენი აუდიტების ხარისხის შემოწმება განახორციელა ხარისხის უზრუნველ ყოფის დეპარტამენტმა. გარდა ამისა, აუდიტორული საქმიანობის ხარის ხის გაუმჯობესების მიზნით, 2019 წელს გატარდა სხვადასხვა ღონისძიება: • აუდიტის მართვის სისტემის (AMS) ფუნქციონ ი რების გასაუმჯობესებლად და მისი პრაქტიკა ში დანერგვის ხელშეწყობის მიზნით, აუდიტის მართვის სისტემაში ჩაშენდა და განახლდა ფი ნანსური აუდიტის ხარისხის კონტროლის მიმო ხილვის სამუშაო პროგრამები; • ხარისხის უზრუნველყოფის დეპარტამენტის ინიციატივითა და სსიპ − საჯარო აუდიტის ინ სტიტუტის ორგანიზებით ჩატარდა ტრენინგები აუდიტის მართვ ის სისტემაში ფინანსური, შესა ბამისობისა და ეფექტიანობის აუდიტების გან მახორციელებელი აუდიტორებისათვის; • განახლდა ფინანსური აუდიტის მეთოდოლო გია და შესაბამისი სამუშაო დოკუმენტაცია. ახალი დოკუმენტაციის შემუშავებასთან ერთად ასევე გადაისინჯა და ცვლილებები შევიდა არ სებულ სამუშაო დოკუმენტებში; • 2019 წელს შემუშავდა ფინანსური და შესაბა მისობის აუდიტის ანგარიშების შაბლონები ამერიკის შეერთებული შტატების უმაღლესი აუდიტორული ორგანიზაციის პრაქტიკის გათ ვალისწინებით. 3. ძირითადი პარტნიორების ჩართულობა 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში 3.1 თანამშრომლობა საქართველოს პარლამენტთან სახელმწ იფო აუდიტის სამსახური თავისი აუდი ტორული საქმიანობით მნიშვნელოვან როლს ას რულებს პარლამენტის მიერ საჯარო ფინანსების მართვის ზედამხედველობის პროცესში. საქართ ველოს პარლამენტი აუდიტის სამსახურის ძირი თადი პარტნ იორი და მისი აუდიტის ანგარიშების მთავარი მომხმ არებელია. აქედან გამომდინარე, სამსახურის ერთ-ერთი უმთავრესი პრიორიტეტი პარლამენტსა და მის კომიტეტებთან თანამშრომ ლობის გაძლიერებაა. პარლამენტსა და აუდიტის სამსახურს შორის თანამშრ ომლობის მნიშვნ ელოვანი პლატფორ მაა საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტთან არსებუ ლი სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ანგარი შების განმხილველი მუდმივმოქმედი აუდიტის ჯგუფი, რომელიც განიხილავს კონკრეტული აუდიტების შედეგებსა და რეკომენდაციებს. სა მუშაო ჯგუფის სხდომაზე საკითხს წარადგენს აუდიტის სამსახურის წარმომადგენელი. გან ხილვაში ასევე მონაწილეობს აუდიტის ობიექ ტის მხარეც. 2019 წელს აუდიტის ანგარიშების განმხილველმა სამუშაო ჯგუფმა განიხილა 13 აუდიტის ანგარიში: 1. ქ. თბილისის მასშტაბით ავტოტრანსპ ორტის გამონაბოლქვით გამოწვეული ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების შემცირების ღონისძიე ბების ეფექტიანობის აუდიტი. 2. ს  ექტორულ სამინისტროსა და მის დაქვემდება რებაში არსებულ საჯარო სამართლის იურიდი ულ პირებს შორის ანგარიშვალდებულების წი ნაპირობების უზრუნველყოფის ეფექტიანობის აუდიტი. 3. სახანძრო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა სა ზოგადოებრივი დანიშნულების ობიექტებში − ეფექტიანობის აუდიტი. 4. ოჯახში ძალადობისგან დაცვისა და პრევენციის მექანიზმები − ეფექტიანობის აუდიტი. 5. ინფექციის პრევენცია და კონტროლი − ეფექ ტიანობის აუდიტი. 6. განათლების მართვის ინფორმაციული სისტე მები − ეფექტიანობის აუდიტი. 54 7. უმაღლესი განათლების პროგრამებისა და შრომის ბაზრის თავსებადობის ეფექტიანობის აუდიტი. 8. სოციალურად დაუცველი ოჯახებისათვის საარ სებო შემწეობის ადმინისტრ ირების ინფორმა ციული სისტემების ეფექტიანობის აუდიტი. 9. ძალოვანი უწყებების უნიფორმებით უზრუნ ველყოფის ეფექტიან ობის აუდიტი. 10. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს უძ რავი ქონების მართვის ეფექტიანობის აუდი ტი. 11.შპს „საქართველოს ფოსტის“ 2017 წლის შესა ბამისობის აუდიტი. 12. სსიპ − საქართველოს შოთა რუსთაველის თე ატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტე ტის მიერ 2015-2017 წლებში განხორციელე ბული ხარჯვითი და არაფინანსური აქტივებით ოპერაციების შესაბამისობის აუდიტი. 13. სსიპ − საქართველოს იუსტიციის სასწავლო ცენტრისა და სსიპ − პენიტენციური და პრო ბაციის სისტემის მოსამსახურეთა მომზადების ცენტრის მიერ განხორციელებული საქმიანო ბის ეფექტიანობის აუდიტი. ასევე მიმდინარე წელს სამუშაო ჯგუფმა შეჯამე ბულად განიხილა 2019 წელს 10 სამინისტროში ჩატარებული ფინანსური ანგარიშგების აუდიტის შედეგები და გაცემული რეკომენდაციები. პარლამენტთან აქტიურ ი თანამშრომლობა მნიშ ვნელოვანი წინაპირობაა აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემული რეკომენდაციების შესრულების მაჩვენებლის გაუმჯობესების კუთხით. სამუშაო ჯგუფის ფორმატში მნიშვნელოვანი ანგარიშებისა და რეკომენდაციებ ის პერიოდული განხილვა და პარლამენტთან მჭიდრო თანამშრომლობით სა ჯარო ფინანსების მართვის სფეროში არსებული სისტემური ხასიათის ნაკლოვანებების გაუმჯობე სება − სამსახურის მთავარ პრიორიტეტად რჩება. 3.2 თანამშრომლობა საქართველოს მთავრობასთან საჯარო ფინანსების მართვის სფეროში არსებუ ლი გამოწვევების საპასუხოდ მნიშვნ ელოვანია სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის თანამშრომ სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ლობა მთავრობასთან. პერიოდული შეხვედრე ბისა და ერთობლივი ღონისძიებ ების ფარგლებ ში სამსახური ახორციელებს აუდიტის შედეგად გამოვლენილი სისტემური ხასიათის ნაკლოვა ნებების განხილვასა და ერთობლივად, მათი აღ მოფხვრის გზების მოძიებას. ამ მიმართულებით განსაკუთრებით ნაყოფიერი აღმოჩნდ ა თანამშ რომლობა სახელმწ იფო ავტოპარკის მართვისა და რეგულირების საკითხების სისტემური აუდი ტის ფარგლებში, რის შედეგადაც გაცემული რე კომენდაციებ ის მნიშვნელოვანი ნაწილი მოკლე დროში იქნა შესრულებული. ამასთანავე, აუდიტის სამსახურს მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვს მუნიციპალიტეტებში შიდა კონტ როლის მექანიზმების გაძლიერებისა და აუდიტის ანგარიშებში მოცემული სისტემური ხარვეზების პრევენციის კუთხით. • სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის სსიპ − საჯა რო აუდიტის ინსტიტუტის ორგანიზებით, მუნი ციპალური განვითარების ხელშეწყობის პროგ რამის ფარგლებში ჩატარდა ტრენინგკურსი: „შიდა აუდიტი − მუნიციპალიტეტებისთვ ის“. 2019 წელს სასწავლო კურსი გაიარა 37 მუნი ციპალიტეტის 60-ზე მეტმა საჯარო მოხელემ. კურსის სასწავლო პროგრამა მუნიციპალიტე ტებში განხორციელებული აუდიტების შედე გად გამოვლენილი მიგნებებისა და გაცემული რეკომენდაციების საფუძველზე შემუშავდა და მისი მიზანია, მუნიციპალიტეტებში შიდა კონ ტროლის მექანიზმების გაძლიერებით საჯარო ფინანსების მართვის პროცესის გაუმჯობესების ხელშეწყობა; • აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში აუდიტის დეპარტამენტის წარმომადგენლების მიერ აჭარის ავტონომიურ ი რესპუბლიკის მუნიციპა ლიტეტების წარმომადგენლებთან რეგულარუ ლად იმართება შეხვედრები აუდიტის შედეგად გამოვლენილი გარემოებების განხილვის, შე საძლო დარღვ ევების პრევენციისა და გაცე მული რეკომენდაციების შესრულების მიმარ თულებით. 2019 წელს შეხვედრები გაიმართა ქედის, შუახევისა და ხულოს მუნიციპალიტე ტებში. 3.3 თანამშრომლობა სამართალდამცავ ორგანოებთან აუდიტების ფარგლებში პერიოდულად ვლინ დება ისეთი დარღვ ევები, რომლებიც შესაძლოა შეიცავდეს სისხლის სამართლის დანაშაულის ნიშნებს. მსგავსი ტიპის კონკრეტული საკითხე ბი გადაეცემა სამართალდამცავ ორგანოებს კა ნონმდებლობით დადგენილი შემდგომი პროცე დურების განსახორციელებლად. შესაბამისად, აუდიტის სამსახურისათვის არსებითად მნიშვნე ლოვანია სამართალდამცავ ორგანოებთან მჭიდ რო და ეფექტური კომუნიკაცია, როგორც რისკის შემცველი ანგარიშების გადაგზავნის, ასევე გა დაგზავნილ საკითხებზე რეაგირების სტატუსების მუდმივი მონიტორინგის კუთხით. 2019 წელს სამართალდამცავ ორგანოებთან გა დაიგზავნა 34 აუდიტის შესაბამისი მასალა. (იხ. დანართი N2) 3.4 საზოგადოებასთან ურთიერთობა მოქალაქეთა ჩართულობა და გამჭვირვალობა სახელმწ იფო აუდიტის სამსახური სხვადასხვ ა მე თოდებისა და ინსტრ უმენტების გამოყენებით მუდ მივად ცდილობს მოქალაქეთა ინფორმირებისა და აუდიტის დაგეგმვის პროცესში მათი ჩართუ ლობის გაზრდას. სამსახური წლიური აუდიტო რული საქმიანობის გეგმის ფორმირებისას აქ ტიურად ითვალისწინებს მოქალაქეთა და სხვა დაინტერესებულ პირთა მომართვებს. კერძოდ, 2019 წელს სხვადასხვა წყაროდან მიღებული 72 მომართვიდან 33% გათვალისწინებულ იქნა 2020 წლის აუდიტორული საქმიანობის გეგმაში. 55 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში დიაგრამა 12. 2018-2019 წლებში მიღებული მო მართვები აუდიტის ჩატარების შესახებ, კატეგო რიების მიხედვით 9% 22% 21% 48% სამოქალაქო საზოგადოება მოქალაქე აღმასრულებელი ხელისუფლება საკანონმდებლო ან/და წარმომადგენლობითი ორგანო მოქალაქეთა ჩართულობის ხელშეწყობის მიზ ნით აუდიტის სამსახური იყენებს ინოვაციურ ვებპლატფორმას − ბიუჯეტის მონიტორს (www. budgetmonitor.ge).30 ბიუჯეტის მონიტორი ნების მიერ დაინტერესებულ პირს საშუალებას აძლევს, ერთი მხრივ, მიიღ ოს ამომწურავი ანალიტიკუ რი ინფორმაცია სახელმწიფო და მუნიციპალური ბიუჯეტების, აუდიტის მიგნებებისა და გაცემული რეკომენდაციების შესახებ, ხოლო მეორე მხრივ, წარმოადგენს კომუნიკაციის პლატფორმას, რომ ლის საშუალებითაც მოქალაქეებს შეუძლიათ მი მართონ აუდიტის სამსახურს საჯარო ფინანსების მართვაში არსებული ხარვეზების შესახებ და ჩა ერთონ წლიური აუდიტორული გეგმის ფორმირე ბის პროცესში. ბიუჯეტის მონიტორის სამწლიანი ფუნქციონირე ბის პროცესში მომხმ არებელთა ქცევის შესახებ დაგროვილი ინფორმაციის გათვალისწინებით, 2019 წელს შემუშავდა პლატფორმის განახლების კონცეფცია. მიმდინარეობს მუშაობა ბიუჯეტის მო ნიტორის ფუნქციონალის დახვეწაზე, რაც გულის ხმობს მომხმარებელზე კიდევ უფრო მორგებული, მარტივი და აქტუალური საკითხებით გამდიდრე ბული პლატფორმის შექმნას. 30 31 ჩართულ მხარეებთან აქტიურ ი კომუნიკაციის შე დეგად გაიზარდა ბიუჯეტის მონიტორის მომხმ ა რებელთა რაოდენობა. პლატფორმას 2019 წელს ჰყავდა 10 ათასამდე ახალი მომხმარებელი. მო ქალაქეთა ჩართულობის მექანიზმების აქტიუ რად გამოყენების ხელშეწყობის შედეგად, გასულ წელს ასევე გაიზარდა აუდიტის სამსახურში შე მოსული − როგორც მოქალაქეთა მომართვების, ასევე მათი გათვალისწინების მაჩვენებელი. ფართო საზოგადოებასა და ძირითად პარტნიო რებთან ეფექტური უკუკავშირის მექანიზმის ჩამო ყალიბება ხელს უწყობს აუდიტის სამსახურს, უკეთ წარმოაჩინოს თავისი ღირებულება და სარგებელი მოქალაქეებისთვის. აუდიტის სამსახურში ინფორ მაციის გამჭვირვალობის მაღალი სტანდარტის ნათელი მაგალითია ბიუჯ ეტის საერთაშორისო პარტნიორობის (International Budget Partnership) მიერ გამოქვეყნებული 2019 წლის ღია ბიუჯეტის ინდექსი (Open Budget Index),31 სადაც მოქალაქე თა ჩართულობის კომპონენტის შეფასების ზრდა ში (2017 წელს − 22 ქულა; 2019 წელს − 28 ქულა) მნიშვნელოვანი წვლილი სწორედ აუდიტის სამსა ხურმა და მისმა ჩართულობის თანამედროვე ინს ტრუმენტებმა შეიტ ანეს. კერძოდ, აუდიტის სამსა ხურის შეფასება გაიზარდა 67-დან 78 ქულამდე და სამსახური ინარჩუნებს ყველაზე მაღალ შეფასებას სხვა სახელმწიფო სტრუქტურებს შორის. თანამშრომლობა მედიასთან საჯარო ფინანსების მართვის გამჭვირვალობი სა და ანგარიშვალდებულების, ისევე როგორც მოქალაქეთა ჩართულობის გაზრდის ერთ-ერთი უმთავრეს წინაპირობას წარმოადგენს აუდიტის სამსახურის ეფექტიანი თანამშრომლობა მედიას თან. სამსახური ამ მიმართულებითაც ცდილობს განავითაროს ინოვაციური მიდგომები, რომე ლიც მიზნად ისახავს საზოგადოებ ის როლის გაძლიერებას საჯარო ფინანსების მართვ ის გა უმჯობესების პროცესში. აღნიშნულის ნათელი მა გალითია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის გა https://budgetmonitor.ge/ka https://www.internationalbudget.org/open-budget-survey/country-results/2019/georgia 56 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ნახლებული ოფიციალური ვებგვ ერდი, რომლის ახალი დიზაინი და ფუნქც იონალი მომხმ არებ ლებს მნიშვნელოვნად უადვილებს სამსახურის საქმიანობის შედეგებისა და საჯარო ფინანსების მართვასთან დაკავშირებულ საკითხებზე პრო აქტიულად გამოქვეყნებული ინფორმაციებ ის მოძიებას/ანალიზს. ამასთანავე, ვებგვერდს დაემატა შეზღუდული შესაძლებლობების მქო ნე პირთათვის ადაპტირებული ფუნქც იონალი (აუდიოგახმოვანება, კონტრასტის ცვლილება, ტექსტის ზომის ცვლილება). სამსახური აგრძელებს მედიის წარმომადგენლე ბის ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობას აუდი ტის ანგარიშების, სამსახურის საქმიანობისა და მისი ძირითადი პროდუქტების შესახებ. ამ მიზნით 2019 წელს გაიმართა მედიასემინარი „გერმანიის საერთაშორისო თანამშრომლობის საზოგადოე ბის“ (GIZ) მხარდაჭერით, რომელსაც სხვადასხვ ა მედიასაშუალების 30-ზე მეტი წარმომადგენელი ესწრებოდა. დაინტერესებულ მხარეებთან ეფექტიანი ურ თიერთობისთვის სამსახური აქტიურად იყენებს სხვადასხვა კომუნიკაციის არხებსა და ინსტრუ მენტებს, ასევე მუშაობს ინტერნეტრესურსების განვითარებისა და განახლების მიმართულებით: • ფართო საზოგადოების მიერ აუდიტის სამსახუ რის პროდუქტების გამოყენებისა და ხელმისაწ ვდომობის დონის ამაღლების პროცესში მნიშ ვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს აუდიტის ანგარიშების აღქმადობის გაუმჯობესება. ამ მი მართულებით, სამსახური განაგრძობს ეფექტი ანობის აუდიტის ბლოგის (www.blog.sao.ge)32 გაუმჯობესებას, სადაც განთავსებული სტა ტიები შეჯამებული სახით აწვდის მკითხველს ინფორმაციას აუდიტის სამსახურის ეფექტია ნობის აუდიტების ფარგლებში გამოვლენილი ძირითადი მიგნებებისა და გაცემული რეკომენ დაციების შესახებ. გასულ წელს ბლოგს დაემ ა ტა თარგმანის განყოფილება, სადაც ქვეყნდება აუდიტის სამსახურის საერთაშორისო პარტნ ი ორი ორგანიზაციების საუკ ეთესო პრაქტიკის ამსახველი ბლოგ-პოსტები; 32 • აუდიტის სამსახური აქტიურად იყენებს სოცი ალურ ქსელს და საზოგადოებ ას აძლევს შე საძლებლობას, მარტივად მიიღონ უახლესი ინფორმაცია აუდიტის ანგარიშებში მოცემული ძირითადი მიგნებებისა და ვებპლატფორმა − ბიუჯეტის მონიტორზე განთავსებული მონაცე მების შესახებ. დიაგრამა 13. 2019 წელს დაფიქსირდა სახელმ წიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ 3,405 ერთეუ ლი მედია გამოხმაურ ება 8% 8% 52% 32% ინტერნეტი: 1781 სტატია ტელევიზია: 1083 სიუჟეტი რადიო: 283 სიუჟეტი პრესა: 258 სტატია აუდიტის სამსახურის მიერ მოქალაქეთა ჩართუ ლობის გაუმჯობესებისკენ მიმართული ძალის ხმევა სამსახურის ყოველდღიური საქმიანობის განუყოფელი ნაწილია. სამსახური სულ უფრო მე ტად ცდილობს, განავითაროს ინოვაციურ ი მიდ გომები, რომელიც გააძლიერებს საზოგადოების როლს საჯარო ფინანსების მართვის გაუმჯობესე ბის კუთხით. 3.5 საერთაშორისო თანამშრომლობა 2019 წელს უმაღლესი აუდიტორული ინსტ იტუ ტების (SAIs), დონორებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების მხარდაჭერით წარმატებით გან ხორციელდა მნიშვნელოვანი პროექტები, რომ https://blog.sao.ge 57 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში ლებმაც ხელი შეუწყვეს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ინსტ იტუციური შესაძლებლობების გაძლიერებასა და როგორც აუდიტორული, ასევე არააუდიტორული საქმიანობის გაუმჯობესებას. სამსახურის ერთერთი უმთავრესი პრიორიტე ტია საჯარო სექტორის აუდიტის საერთაშორი სო სტანდარტების შესაბამისად ფუნქც იონ ირება. სამსახური უმაღლესი აუდიტორული ინსტ იტუტე ბის საერთაშორისო ორგანიზაციისა (INTOSAI) და მისი რეგიონული გაერთიანებების (EUROSAI, ASOSAI) აქტიურ ი წევრია, რომელთა მიზანია, სა ჯარო აუდიტის მიმართულებით დაგროვებული ცოდნისა და გამოცდილების გაზიარება საერთა შორისო და რეგიონულ დონეზე. საერთაშორისო და დონორ ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა საჯარო მმართველობის ეფექტიანობის გაძლი ერებისა და საჯარო აუდიტის ხარისხის გაუმჯო ბესების მიზნით, აუდიტის სამსახური მჭიდროდ თანამშრომლობს საერთაშორისო და დონორ ორგანიზაციებთან. წარმატებული პარტნ იორ ობის შედეგია INTOSAI-ის მიერ 2019 წელს გამოქვეყნე ბული სტატია33 ინფორმაციული ტექნოლოგიების (IT) აუდიტის განვითარებისა და სამსახურის ინ სტიტუციური გაძლიერების მიმართულებით გან ხორციელებული მნიშვნელოვანი ღონისძიებ ების შესახებ, სადაც სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის თანამშრომლობა დონორ ორგანიზაციებთან გან ხილულია როგორც კარგი პრაქტიკის მაგალითი. საერთაშორისო და დონორი ორგანიზაციების მხარდაჭერით 2019 წელს განხორცილდა მრავა ლი მნიშვნელოვანი პროექტი. ევროკავშირი (EU) 2019 წელს დასკვნით ფაზაში გადავიდა ევ როკავშირის ტექნიკური დახმარების პროექ ტი – „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ინსტი ტუციური გაძლიერება“. პროექტის ფარგლებში 33 მხარდაჭერილ იქნა სხვადასხვა მიმართულება, მათ შორის: • განახლდა აუდიტის ხარისხის უზრუნველყო ფის სახელმძღვანელო; • გაგრძელდა სამსახურის მხარდაჭერა საჯარო სექტორში ბუღალტრული აღრიცხვის საერ თაშორისო სტანდარტებში (IPSAS) თანამშ რომელთა შესაძლებლობების გაძლიერ ების კუთხით; • აუდიტის მართვის სისტემის (AMS) პრაქტიკაში დანერგვის ხელშეწყობა; • აუდიტის სამსახურისა და საქართველოს პარ ლამენტის წარმომადგენელთა ოფიციალუ რი ვიზიტები ფინეთისა და ლატვიის უმაღლეს აუდიტორულ ორგანიზაციებში ფინანსური ზე დამხედველობის განსხვავებულ მიდგომათა გაცნობის მიზნით; • ევროკავშირთან (EU) შეთანხმდ ა ეკონომიკური მმართველობისა და ფისკალური ანგარიშვალ დებულების პროექტი, რომელსაც 2020-2022 წლებში მსოფლიო ბანკი (WB) განახორციე ლებს. პროექტი ემსახურება ქვეყანაში ეკონომი კური და ფისკალური სექტორის განვითარებას და სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ინსტიტუ ციურ ი შესაძლებლობების გაძლიერებას. გერმანიის საერთაშორისო თანამშრომლობის საზოგადოებ ა (GIZ) სამსახური განაგრძ ობს თანამშრომლობას გერ მანიის საერთაშორისო თანამშრომლობის სა ზოგადოებასთან (GIZ), რომელიც მხარს უჭერს საქართველოს საჯარო ფინანსების მართვ ის რე ფორმის განხორციელებაში. 2019 წელს დასრულ და GIZ-ის რეგიონალური პროგრამა „საჯარო ფი ნანსების მართვა სამხრეთ კავკასიაში“, რომლის ფარგლებში 2012 წლიდან განხორციელებულმა ღონისძიებებმა მნიშვნელოვნად შეუწყო ხელი სა ქართველოში საჯარო ფინანსების მართვის ეფექ ტიანობისა და ქმედუნარიანობის გაზრდას, ისევე როგორც საქართველოს პარლამენტს, ფინანსთა სამინისტროსა და სახელმწიფო აუდიტის სამსა ხურს შორის თანამშრომლობის გაძლიერ ებას. https://intosaidonor.org/stories/digitizing-public-sector-governance-the-sai-georgia-story/ 58 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 2019 წლიდან GIZ ახორციელებს პროექტს − „უმაღლესი აუდიტორული ინსტ იტუტების შესაძ ლებლობათა გაძლიერება აღმოსავლეთ პარტ ნიორობის ქვეყნებში 2030 წლის დღის წესრიგის განხორციელ ების მონიტორინგისათვის”, რომე ლიც მიზნად ისახავს პროექტში მონაწილე ქვეყ ნების (საქართველო, აზერბაიჯანი, ბელარუსი, სომხეთი და უკრაინა) უმაღლესი აუდიტორული უწყებების შესაძლებლობების გაძლიერებას. აღ ნიშნული პროექტის გახსნასთან დაკავშირებულ ღონისძიებას საქართველოს აუდიტის სამსახურ მა უმასპინძლა, როგორც პროექტის მენტორმა და რეგიონში წამყვ ანმა აუდიტორულმა ორგანი ზაციამ. 2019 წელს GIZ-ის მხარდაჭერით: • სამსახურში ექსპ ერტის რანგში სამუშაო ვიზი ტით იმყოფებოდა სლოვენიის აუდიტის სამ სახურის წარმომადგენელი, რომლის ჩართუ ლობით მომზადდა რამდენიმე ეფექტიანობის აუდიტის ანგარიში; • აზერბაიჯ ანის, უკრაინისა და სომხეთის აუდი ტის სამსახურის აუდიტორებმა სტაჟირება გაი არეს აუდიტის სამსახურის სხვადასხვა დეპარ ტამენტში; • აღმოსავლეთ პარტნიორობის პროექტის ფარ გლებში აუდიტის სამსახურმა აზერბაიჯანის, ბე ლარუსის, სომხეთისა და უკრაინის უმაღლესი აუდიტორული ორგანიზაციებისათვის ჩაატარა ტრენინგსემინარები ეფექტიანობისა და ფი ნანსური აუდიტის მეთოდოლოგიებისა და გა რე საფინანსო კონტროლის სამართლ ებრივი ჩარჩოს შესახებ; • ინგლისურ ენაზე ითარგმ ნა ეფექტიან ობის აუდიტის ანგარიშები საერთაშორისო დონეზე გამოცდილების გაზიარების მიზნით; • ხორციელდება სახელმწიფო აუდიტის სამსახუ რის ანალიტიკური ვებპლატფორმის − ბიუჯე ტის მონიტორის ფუნქციონალური განახლება. აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტო (USAID) USAID-ის მხარდაჭერით სამსახურში მიმდინა რეობს რამდენიმე პროექტი, რომლებიც ხელს უწყობს სამსახურის შესაძლებლობების განვითა რებას, როგორც ადამიანური რესურსების, ასევე მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის გაუმჯობესების მიმართულებით. 2019 წელს USAID-სა და აუდიტის სამსახურს შო რის გაფორმდა ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმი, რაც ერთი მხრივ, მოიცავს აუდი ტის სამსახურის მიერ USAID-ის დაფინანსებული პროექტების ფინანსური აუდიტების ჩატარებას, ხოლო მეორ ე მხრივ, სამსახურის ინსტ იტუციუ რი გაძლიერების ხელშეწყობას. მემორანდუმის ფარგლებში: • სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურმა განა ხორციელ ა სსიპ − ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთ ა, დაზარალე ბულთა დაცვისა და დახმარების სახელმწიფო ფონდის მიერ განხორციელ ებული „ოჯახში ძა ლადობის შემცირების პროექტის“ 2018-2019 წლების ფინანსური აუდიტი; • USAID-მა აუდიტის სამსახურისთვის შეიძინა აუდიტის მართვის სისტემის (AMS) დამატებით 50 ლიცენზია (დაახლოებით, 200 ათასი ლარის ღირებულების), რაც სისტემაში აუდიტორთა სრული ჩართულობის უზრუნველყოფის შესაძ ლებლობას იძლევა. ამასთანავე, განხორცი ელდა პროგრამასთან დაკავშირებული ტრე ნინგმხარდაჭერა. კარგი მმართველობის ინიციატივის (Good Governance Initiative – GGI) ფარგლებში 2019 წელს USAID-ის მხარდაჭერით გაიმართა შემდეგი ღონისძიებები: • შეიქმნა აუდიტის სამსახურის მიერ გაცემუ ლი რეკომენდაციებ ის შესრულების მონიტო რინგის ელექტრონული სისტემა (ARIS), რო მელსაც რეკომენდაციების შემუშავებისა და მონიტორინგის პროცესი სრულად გადაჰყავს ელექტრონულ სივრცეში; • განახლდა აუდიტის სამსახურისა და სსიპ − სა ჯარო აუდიტის ინსტიტუტის ოფიციალური ვებ გვერდები; • აუდიტის სამსახურის ერთმა თანამშრომელ მა აშშ-ის მთავრობის ანგარიშვალდებულების სამსახურში (GAO) გაიარა აუდიტის საერთაშო რისო სტაჟირების 4-თვიანი პროგრამა; • დაინერგა USAID-ისა და სახელმწ იფო აუდი 59 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში ტის სამსახურის ანაზღაურებადი სტაჟირების პროგრამა, რომლის ფარგლებში აყვანილ იქ ნა 3 სტაჟიორი, შედეგად კი სამსახურში დასაქ მდა ერთი სტაჟიორი; • ჩატარდა საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (IPSAS) ტრენინგები სამსახურის თანამშრო მელთათვის; • განხორციელდა ექსპ ერტული მხარდაჭერა ეფექტიანობის აუდიტის ფარგლებში გაცემული რეკომენდაციების შედეგად მოტანილი სარ გებლის/გავლენის შეფასების მიმართულებით; • სამსახურის თანამშრომლების შესაძლებლო ბების გაძლიერებისა და კვალიფიკაციის ამაღ ლების მიზნით, განხორციელდა მათი საერთა შორისო სასერტიფიკაციო ტრენინგკურსებში მონაწილეობის ფინანსური მხარდაჭერა. მსოფლიო ბანკი (World Bank) სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის თანამშ რომლობა მსოფლიო ბანკთან 2 ძირითადი მი მართულებებით ხორციელდება: IT აუდიტის დანერგვა და „დიდ მონაცემთა“ ანალიტიკის გან ვითარება. 2019 წელს დასრულდა მსოფლიო ბანკის მიერ დაფინანსებული 5-წლიანი პროექტი „ინფორმაციული ტექნოლოგიებ ის (IT) აუდიტის განვითარება სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურ ში“, რომელიც მოიცავდა IT აუდიტის მეთოდო ლოგიის შემუშავებას, აუდიტის განხორციელების პროცესში ექსპ ერტულ მხარდაჭერასა და IT აუდი ტორების შესაძლებლობების გაძლიერ ებას. 2019 წელს მსოფლიო ბანკის დახმარებით: • გაფორმდა ურთიერთთანამშრომლობის ხელ შეკრულება საერთაშორისო აუდიტორულ კომ პანია – Deloitte & Touche LLC-თან, რომლის ფარგლებშიც შემუშავდა IT აუდიტის, IT აუდი ტის წლიური დაგეგმვის, IT აუდიტის ხარისხის კონტროლისა და უზრუნველყოფის სახელმ ძღვანელოები, ასევე IT აუდიტორების პროფე სიული განვითარების გეგმა. ამასთანავე, გან ხორციელდა IT აუდიტორების პროფესიული შესაძლებელობების გაძლიერება სხვადასხვ ა ტრენინგკურსების საშუალებით, როგორები ცაა, დიდი მონაცემების არქიტექტურა და გამო ყენება, ბლოკჩეინ ტექნოლოგიები, მონაცემთა 60 • • • • ბაზის მართვის სისტემები, კიბერუსაფრთ ხო ების რისკების შეფასება, პერსონალურ მონა ცემთა დაცვა (GDPR compliance); უზრუნველყოფილ იქნა IT აუდიტის განხორცი ელების პროცესში ექსპერტული მხარდაჭერა; IT აუდიტის განხორცილება სრულად გადავიდა აუდიტის მართვის სისტემაში; შეიქმნა დიდი მოცულობის მონაცემების დამუ შავებისა და ანალიზისათვის განკუთვნ ილი მო ნაცემთა ცენტრი; აუდიტის სამსახურის მიერ მოპოვებული მსოფლიო ბანკის გრანტის პროექტის „დიდი მონაცემების ანალიზის ამუშავება მმართვე ლობისთვის (WB)“ ფარგლებში, 2019 წელს განხორციელდა სამსახურის ანალიტიკოსების პროფესიული შესაძლებლობების გაძლიერება მონაცემთა დამუშავების, ანალიზისა და ვიზუა ლიზაციის კუთხით, სხვადასხვა კომპიუტ ერული პროგრამების გამოყენებით. უმაღლეს აუდიტორულ ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურისთვ ის საჯარო აუდიტის ხარისხის გაუმჯობესებისა და საერთა შორისო უკეთეს პრაქტიკასთან დაახლოებ ის ერ თ-ერთი საუკეთესო საშუალებაა სხვა ქვეყნების უმაღლეს აუდიტორულ ორგანიზაციებთან თანამ შრომლობის გაღრმავება. ამ მხრივ წარმატებუ ლი იყო 2019 წელი: • გაფორმდა ურთიერთთანამშრომლობის მემო რანდუმები: აზერბაიჯანის, ისრაელ ისა და ფი ნეთის უმაღლეს აუდიტორულ ინსტიტუტებთან. ასევე გაფორმდა მრავალმხრივი თანამშრომ ლობის მემორანდუმი საქართველოს, აზერ ბაიჯანის, ბელარუსისა და უკრაინის უმაღლეს აუდიტორულ ორგანოებს შორის; • გაიმართა მაღალი რანგის ორმხრივი შეხვედ რები EUROSAI-ის გენერალურ მდივანთან, ის რაელის, ესპანეთის, ფინეთის, ლატვიის, პო ლონეთის, უკრაინის, აზერბაიჯანის, ჩეხეთის, ყაზახეთისა და ბელარუსის უმაღლესი აუდი ტორული ინსტიტუტების ხელმძღვანელებთან; • ორმხრივი თანამშრომლობის ფარგლ ებში აუდი ტის სამსახურს ეწვივნენ ნიდერლანდების აუდი ტის სასამართლოს წარმომადგენელები 2020- სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 2021 წლებში ერთობლივი ღონისძიებებისა და ექსპერტული მხარდაჭერის დაგეგმვის მიზნით; • ორმხრივი თანამშრომლობის ფარგლებში სამსახურს სამუშაო ვიზიტით ეწვივნენ ყაზახე თის რესპუბლიკის უმაღლესი აუდიტორული ორგანოს წარმომადგენლები, აუდიტის სამსა ხურის პრაქტიკისა და გამოცდილების გაზია რების მიზნით; • ლატვიის სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ინიცირებით, აუდიტის სამსახურში 3 ექსპერტის ჩართულობით გაიმართა სემინარი გამოცდი ლებისა და საუკეთესო პრაქტიკის გასაზიარ ებ ლად, მუნიციპალიტეტებში შესაბამისობისა და ეფექტიანობის აუდიტის ჩატარების მიმართუ ლებით. ჩართულობა მნიშვნელოვან საერთაშორისი ღონისძიებებსა და პროექტებში 2019 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის თა ნამშრომლებმა მონაწილეობა მიიღეს INTOSAI, EUROSAI და ASOSAIის 20-მდე საერთაშორისო შეხვედრაში. სამუშაო ჯგუფების საქმიანობაში ჩართულობა მნიშვნელოვანია საჯარო აუდიტის უახლესი მიდგომების გაზიარების, პრაქტიკული გამოცდილების მიღებისა და პროფესიული კვა ლიფიკაციის ამაღლებისათვის. გასულ წელს სამ სახური ჩართული იყო შემდეგ ღონისძიებ ებსა და პროექტებში: • EUROSAI-ის გარემოს აუდიტის სამუშაო ჯგუ ფის (WGEA) საინფორმაციო ფურცლის 2019 წლის გამოცემაში გამოქვეყნდა სტატია ჰაერის ხარისხის ერთობლივ აუდიტში საქართველოს წვლილის, გაცემული რეკომენდაციებ ისა და საუკეთესო პრაქტიკის შესახებ;34 • აუდიტის სამსახურის IT აუდიტორები სასწავლო ვიზიტით იმყოფებოდნენ აშშ-ის მთავრობის ან გარიშვალდებულების სამსახურში (GAO), სა დაც გაეცნენ IT აუდიტის წლიურ ი დაგეგმვ ისა და აუდიტის მიმდინარეობის პროცესებს. ვიზი ტის ფარგლებში ასევე განხილულ იქნა GAO-ს კიბერუსაფრთ ხოების, ინოვაციების ლაბისა და სხვა თანამედროვე აუდიტის მიდგომები; • აუდიტის სამსახურის თანამშრომლები აქტი ურად ჩაერთნენ EUROSAI-ის მუნიციპალიტე ტების აუდიტის სამუშაო ჯგუფის (TFMA) მუშა ობაში, სადაც სხვადასხვა ქვეყნის აუდიტორები ერთმანეთს მუნიციპალური აუდიტის სფეროში არსებულ საუკეთესო პრაქტიკასა და გამოცდი ლებას უზიარებენ. • საქართველოს გენერალურმა აუდიტორმა EUROSAI-ASOSAI-ის რიგით მე-3 ერთობლივ კონფერენციაზე, საერთაშორისო აუდიტორულ საზოგადოებას გაუზიარა აუდიტის სამსახურის გამოცდილება თემაზე: „ეფექტიანობის გაზრ და ინფორმაციული და კომუნიკაციების ტექნო ლოგიების სისტემის (ICT) გამოყენებით“; • აუდიტის სამსახური ჩაერთო EUROSAI-ის სა განგებო სიტუაციებისა და კატასტროფების აუდიტის სამუშაო ჯგუფის ფარგლ ებში დაგეგ მილ საერთაშორისო პარალელულ აუდიტში − „წყალდიდობით გამოწვეული საგანგებო სიტუ აციების მართვის (პრევენციის, მზადყოფნის)“ ეფექტიანობის აუდიტი; 34 https://www.eurosaiwgea.org/newsletters/Documents/Newsletter%20DEC%202019_revised.pdf 61 4. შიდა მმართველობა და ორგანიზაციული კულტურა სახელმწიფო აუდიტის სამსახური შიდა კონტროლის გამართული სისტემის არსე ბობა მნიშვნელოვანი წინაპირობაა ორგანიზა ციულ ი წარმატებისა და საქმიანობის ხარისხის უზრუნველყოფისათვის. იგი ხელს უწყობს ორგა ნიზაციული რესურსების ეკონომიურად და პრო დუქტიულად გამოყენებას, ასევე სტრატეგიით განსაზღვრული მიზნების ეფექტიანად მიღწევას. შიდა კონტრ ოლის სისტემამ უნდა უპასუხოს რო გორც ოპერაციულ, ასევე რეპუტაციასთან დაკავ შირებულ ეთიკურ რისკებს. სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის მიერ შიდა კონტრ ოლის გარემოსა და მართვის სისტემების გაუმჯობესების მიმართულებით განხორციელებუ ლი აქტივობებიდან აღსანიშნავია: ეთიკური გა რემოს გაუმჯობესება, აუდიტორული საქმიანობის მართვა აუდიტის მართვის სისტემის (AMS) გამო ყენებით, შიდა ინფორმაციული სისტემების უსაფ რთხოებისა და დაცულობის კონტროლი. 4.1 ეთიკური გარემოს გაუმჯობესება სახელმწიფო აუდიტის სამსახურში ნიდერლან დების უმაღლესი აუდიტორული ორგანიზაცი ის მზარდაჭერით, განხორციელდა სამსახურის კეთილსინდისიერების გარემოს თვითშეფასე ბა IntoSAINT-ის მეთოდოლოგიით,35 რომელიც აუდიტის სამსახურის კეთილსინდისიერებასთან დაკავშირებული რისკების შეფასებას, მართვა სა და შესაბამისი პოლიტიკის მექანიზმების შე მუშავების გზით კონტროლის სისტემის გაუმჯო ბესებას ისახავდა მიზნად. შეფასების შედეგების გათვალისწინებით, განახლდა და 2019 წელს დამტკიცდა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის აუდიტორთა ეთიკის კოდექსი. შიდა კონტრო ლის მექანიზმების კიდევ უფრო გაძლიერების მიზნით, სამსახური მუშაობს ეთიკის კონტრო ლის მექანიზმების სახელმძღვანელოს შემუშავე ბაზე, რომელშიც ასახული იქნება ინსტრუქციები, ეთიკური დილემები და ინტერესთა კონფლიქტის კონკრეტული მაგალითები. 35 4.2 შიდა ინფორმაციული სისტემები და უსაფრთხოება სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის სტრატეგიაშ ი მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ინოვაციური მიდგომების, მათ შორის, ინფორმაციული ტექ ნოლოგიების მუდმივ გაუმჯობესებასა და ინტეგ რირებას აუდიტის პროცესში. თანამედროვე გა მოწვევების საპასუხოდ, სამსახური ახორციელებს ინფორმაციული უსაფრთხოების პოლიტიკის და ნერგვასა და აღსრულებას, სამსახურის მონაცემ თა ცენტრისა და მონაცემთა ცენტრ ში არსებული მონაცემების ადმინისტრირებას, ინფორმაციულ ი უსაფრთხოებ ის მიმართულებით ტრენინგკურსე ბის შემუშავებასა და ამ მიმართულებით თანამშ რომელთა ცნობიერების ამაღლებას. აუდიტორული საქმიანობის მართვა აუდიტის მართვის სისტემის (AMS) გამოყენებით აუდიტორული საქმიანობის ხარისხის გაუმჯო ბესების მიმართულებით მნიშვნელოვანი წინ გა დადგმული ნაბიჯი იყო აუდიტის მართვ ის სისტე მის (AMS) შეძენა და ეტაპობრივი დანერგვა 2016 წლიდან დღემდე. აღნიშნული სისტემა უზრუნ ველყოფს აუდიტის პროცესის სტრუქტურიზებულ და სტანდარტიზებულ მართვას, რომლის საშუა ლებით შესაძლებელია დროისა და ადამიანური რესურსების ოპტიმალური გამოყენება და ადამი ანური ფაქტორებით გამოწვეული უზუსტობების დაშვების რისკის მინიმუმამდე შემცირება. 2019 წელს სამსახური სრულად გადავიდა აუდი ტის მართვის სისტემაზე და არსებული მდგომა რეობ ით, სისტემაში მიმდინარეობს აუდიტორუ ლი საქმიან ობის გეგმით განსაზღვრ ული ყველა აუდიტი. აღნიშნული სამსახურს საშუალებას აძლევს განახორციელოს უფრო ეფექტიან ი ხა რისხის კონტროლი აუდიტის მიმდინარეობ აზე და უზრუნველყოს აუდიტის პროცესის ოპტიმი ზაცია. უმაღლესი აუდიტორული ორგანიზაციების კეთილსინდისიერების თვითშეფასების მეთოდოლოგია. 63 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში შიდა ინფორმაციული სისტემების უსაფრთხოებისა და დაცულობის კონტროლი თანამედროვე ტექნოლოგიურ სამყაროში არ სებული გამოწვევების პირობებში, სამსახურის პრიორიტეტულ მიმართულებას წარმოადგენს ინფორმაციული უსაფრთხოების უზრუნველყო ფა. სამსახური აცნობიერებს მის წინაშე არსებულ გამოწვევებს, რომლებიც უკავშირდება ორგანი ზაციაში არსებული ინფორმაციის კონფიდენცია ლურობის, მთლიანობისა და ხელმისაწვდომო ბის დაცვას, ასევე მათ განკარგვ ას. აღნიშნული მიმართულებებით არსებული რისკების ეფექ ტიანი მართვის მიზნით, აუდიტის სამსახური ყო ველწლიურად ახორციელებს ქმედებებს, რათა მაქსიმალურად დაუახლოვდეს უსაფრთ ხოებ ის საერთაშორისოდ აღიარებულ სტანდარტებს (ISO 27000). ინფორმაციული უსაფრთხოების უზრუნველყო ფის მიზნით, სამსახურმა 2019 წელს განაახლა და შეიმ უშავა სხვადასხვა პოლიტიკები: • ინფორმაციული აქტივების მართვის პოლიტი კა; • ინფორმაციული უსაფრთხოების რისკების მარ თვის პოლიტიკა; • ინფორმაციულ აქტივებზე დაშვების კონტრო ლის პოლიტიკა; • ელექტრონული მიმოწერის პოლიტიკა; • ქსელის უსაფრთ ხოების პოლიტიკა; • სამსახურში ფიზიკური დაშვების უსაფრთხოე ბის პოლიტიკა; • ინფორმაციული უსაფრთხოების ინციდენტების მართვის პოლიტიკა. 64 IT აუდიტის მხარდაჭერითა და უსაფრთხო საინ ფორმაციო ტექნოლოგიური გარემოს ჩამოყა ლიბებით, აუდიტის სამსახურმა დანერგა კონტ როლის ისეთი სისტემები, რომლებიც პასუხობს თანამედროვე საინფორმაციო ტექნოლოგიურ გამოწვევებს და უზრუნველყოფს სამსახურის, როგორც საჯარო სექტორში ინფორმაციული და კიბერუსაფრთ ხოების მიმართულებით სანიმუ შო ორგანიზაციის, გამართულ ფუნქციონ ირებას. აღნიშნულის შედეგად, სამსახურის ქსელურმა უსაფრთხოებ ამ 2019 წელს შეძლო თავი აერი დებინა ისეთი კიბერშეტევისაგან, რომლის შედე გად დაზარალდა და სამუშაო პროცესი შეფერხ და უამრავ კერძო და საჯარო დაწესებულებაში. ინფორმაციული უსაფრთხოებ ის საერთაშორი სო სტანდარტების შესაბამისად უზრუნველყოფა, რჩება აუდიტის სამსახურის პრიორიტეტად და ამ მიმართულებით გრძელდება აქტიურ ი მუშაობა. 5. თანამშრომელთა პროფესიული განვითარება 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის ფუნქციისა და დასახული სტრატეგიული მიზნების განხორციე ლებისთვის მნიშვნელოვან წინაპირობას წარმო ადგენს მაღალკვალიფიციური და პროფესიო ნალი კადრების მოზიდვა, შენარჩუნება და მათი განვითარების ხელშეწყობა. ადამიანური რესურ სი სამსახურის ძირითადი აქტივია. სწორედ ამი ტომ, სამსახურის მიერ განხორციელებული ყვე ლა აქტივობა და დონორებიდან მიღებული მხარდაჭერა მიმართულია ადამიანური რესურსე ბის შესაძლებლობების გაძლიერებაზე. გენდერული განაწილება პროფესიული და დამხმარე შტატი 2019 წელს აუდიტის სამსახურში დასაქმებული იყო 317 თანამშრომელი (პროფესიული საჯარო მოხელეები და შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებული პირები). ორგანიზაციის თანამშრომელთა 75%-ს პროფესიული შტატი შეადგენს, ესენი არიან: აუდიტორები და ანალი ტიკოსები, ხოლო 25% − დამხმარე პერსონალია. 25% 47% 53% 75% ქალი კაცი პროფესიული შტატი დასაქმებულთა ასაკობრივი განაწილება სამუშაო გამოცდილება სახელმწიფო აუდიტის სამსახურში 4% 11% დამხმარე შტატი 21% 27 % 22% 25% 31% 26% 34% 21-29 30-40 41-55 55-65 65+ დასაქმებულთა განათლების სფერო 1% 4% 0-დან 3 წლამდე 4-დან 6 წლამდე 7-დან 10 წლამდე 10-დან ზევით დასაქმებულთა განათლების დონე 3% 11% 28% 5% 39% 20% 58% 31% ბიზნესადმინისტრირება ეკონომიკა იურიდიული სოციალური მეცნიერებები ჰუმანიტარული სხვა 66 ინფორმაციული ტექნოლოგიები ბაკალავრი მაგისტრი დოქტორი სახელმწიფო აუდიტის სამსახური აუდიტის სამსახურში დანერგილი საერთაშორისო პრაქტიკაზე დაფუძნებული თანამშრომელთა შეფასე ბის მექანიზმის საშუალებით განისაზღვრება თანამშ რომელთა პროფესიული განვითარების საჭიროებები, ასევე მათი პროფესიული კვალიფიკაციის გამოყენე ბის პერსპექტივები და წახალისების წინაპირობები. 2019 წელს თანამშრომელთა შეფასება განხორ ციელდა 2-ჯერ, 6 და 12 თვის შედეგებზე დაყრდ ნობით. შეფასებების შედეგად, სულ დაწინაურდა 45 თანამშრომელი. თანამშრომელთა შეფასების შედეგებზე დაყრდ ნ ობით, სამსახურმა შეიმუშავა პროფესიული საჯარო მოხელის პროფესიული განვითარების 2019 წლის გეგმა, რომელიც ემსა ხურება თანამშრომლების კვალიფიკაციის ამაღ ლებასა და შესაძლებლობების გაძლიერებას. თანამშრომლების როგორც პროფესიული, ასევე სხვა უნარების განვითარებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით, სამსახურის თანამშრომლე ბი აქტიურად იღებენ მონაწილეობას სხვადასხვა ტრენინგკურსებსა და სამუშაო შეხვედრებში. 2019 წელს სხვადასხვა მიმართულებით ტრენინგი გაი არა 200-ზე მეტმა თანამშრომელმა. აღნიშნული სასწავლო კურსები მოიცავდა, როგორც აუდიტო რულ, ასევე არააუდ იტორულ და ინფორმაციულ ტექნოლოგიებთან დაკავშირებულ საკითხებს. დიაგრამა 14. 2019 წელს გადამზადებულ თანამშ რომელთა განაწილება მიმართულებების მიხედვით 74 20 199 34 32 33 39 47 პროფესიული წერა ტრენინგი AMS-ში კომპიუტერული უნარ-ჩვევები საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტები (IPSAS) მონაცემთა ვიზუალიზაცია ელექტრონული ბიუჯეტირება და ელექტრონული ხაზინა პიროვნული და პროფესიული კომპეტენციების განვითარება სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურის თანამშრომ ლები ასევე აქტიურად არიან ჩართული სხვა დასხვა მნიშვნელოვან ადგილობრივი და სა ერთაშორისო სასერტიფიკაციო პროგრამებში, როგორებიცაა, სსიპ − საჯარო აუდიტის ინსტ იტუ ტის საჯარო სექტორის აუდიტორთა სასერტიფი კაციო პროგრამა, ACCA, CFA, CFM, CISA და სხვ. ქვემოთ მოცემულ დიაგრამაზე წარმოდგენილია რამდენიმე მაღალი დონის სასერტიფიკაციო და ტრენინგკურსის ჩამონათვალი, რომელთა მფლობელები არიან აუდიტის სამსახურის თანამ შრომლები. დიაგრამა 15. აუდიტის სამსახურის თანამშრო მელთა პროფესიული სერტიფიკატები 3 19 93 44 სსიპ „საჯარო აუდიტის ინსტიტუტის“ სერტიფიცირება IT სერტიფიკატები ACCA CFA, CFM აუდიტის სამსახური მუდმივად ცდილობს მოიზი დოს და შეინარჩუნოს კვალიფიციური კადრები, რაც მნიშვნელოვანი გამოწვევაა აუდიტორულ სფეროში არსებული მაღალი კონკურენციის პი რობებში. ამ მიზნით, 2019 წელს წარმატებით გაგ რძელდა აუდიტის სამსახურის ინიციატ ივით შექმ ნილი სტაჟირების პროგრამა, რომელიც მიზნად ისახავს ახალგაზრდა, პერსპექტიული კადრების მოზიდვას, მათ პროფესიულ განვითარებასა და ამ გზით სამსახურის საქმიან ობის გაძლიერ ებას. სტაჟირების პროგრამა გრძელდება 6 თვიდან 12 თვემდე, რომლის განმავლობაში სტაჟიორს სა შუალება აქვს მიიღოს სიღრმისეულ ი თეორიული და პრაქტიკული ცოდნა და დაეუ ფლოს პროფესი ულ უნარებს. სტაჟირების გავლის შემდეგ დადე ბითი შეფასების შემთხვევაში, სტაჟიორს ეძლევა შესაძლებლობა დასაქმდეს სახელმწიფო აუდი ტის სამსახურში. სხვა პროფესიული ტრენინგები 67 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში 2018 წელს გამოცხადებულ სტაჟირების პროგრა მაზე სამსახურმა მიიღ ო 800-ზე მეტი განაცხადი, საიდანაც შეირჩა 20 ახალგაზრდა. შერჩეულმა კანდიდატებმა გაიარეს სტაჟირების პროგრამის თვის შექმნილი სპეციალური სასწავლო კურსი და ჩააბარეს შუალედური გამოცდები. ერთწლია ნი სტაჟირების პროგრამის წარმატებით გავლის შემდეგ, 2019 წელს 15 ახალგაზრდა სამსახურის სხვადასხვა დეპარტამენტში დასაქმდა და ამჟა მად აქტიურ ად არიან ჩართული როგორც აუდი ტორულ, ასევე არააუდიტორულ საქმიანობაში. სტაჟირების პროგრამა გაგრძ ელდა 2020 წელსაც და სამსახურმა მიიღ ო ახალი ნაკადი. აუდიტის სამსახურისა და ზოგადად, საჯარო სექ ტორში ადამიანური რესურსების განვითარების კუთხით მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სსიპ – საჯარო აუდიტის ინსტ იტუტი,36 რომელიც ახორ ციელებს სასწავლო კურსებს 5 ძირითადი მიმარ თულებით: ტრენინგები სახელმწ იფო აუდიტის სამსახურისთვის; საჯარო სექტორის აუდიტორუ ლი მომსახურების სასერტიფიკაციო პროგრამა; ტრენინგები კომერციული მიმართულებით; მუნი ციპალური განვითარების პროგრამა; საჯარო მო ხელის პროფესიული განვითარების პროგრამები. 2019 წელს ინსტ იტუტმა ჩაატარა 33 ტრენინგ კურსი, რომელსაც დაესწრო 824 მსმენელი, მათ შორის, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის თა ნამშრომლები. საჯარო სექტორის აუდიტორუ 36 http://www.sai.ge/ka/ 68 ლი მომსახურების სასერტიფიკაციო პროგრამა გაიარა 102-მა პირმა. აღსანიშნავია, რომ გასულ წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის აუდი ტის შედეგების საფუძველზე შეიქმნ ა მუნიციპა ლური განვითარების პროგრამა, რომელიც მუნი ციპალიტეტების საჭიროებებზეა მორგებული და შედგება სხვადასხვა მოდულისაგან. 2019 წელს განხორციელებულ მოდულს − შიდა აუდიტი მუ ნიციპალიტეტებისთვის, 37 მუნიციპალიტეტის 61 თანამშრომელი დაესწრო თბილისში, ქუთაისსა და ბათუმში. ინსტიტუტმა ასევე წარმატებით გაია რა აკრედიტაცია საჯარო მოხელის პროფესიული განვითარების პროგრამებზე და დაიწყო სხვადას ხვა საჯარო უწყების საჯარო მოხელეთა გადამზა დება. გასული წელი ასევე გამოირჩეოდა უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებთან ურთი ერთობის გაღრმავების კუთხითაც. გაფორმდა ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმი 12 უმაღლეს სასწავლო დაწესებულებასთან (7 რე გიონში). ინსტიტუტს უკვე 25 უმაღლეს სასწავლე ბელთან აქვს გაფორმებული მემორანდუმი. 6. პოლიტიკური პარტიების დაფინანსების გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების ხელშეწყობა 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში 2019 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა განახორციელა მთაწმინდის საარჩევნო ოლქშ ი საქართველოს პარლამენტის შუალედური არჩევ ნების, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორ განოებ ის ვადამდელი არჩევნებისა და საკრებუ ლოების შუალედური არჩევნების მონიტორინგი. 2019 წლის საქართველოს პარლამენტის შუალედური არჩევნები და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების ვადამ დელი არჩევნები 2019 წლის 19 მაისს გაიმართა ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების ვადამდელი არჩევნები და მთაწმინდის საარჩევნო ოლქშ ი საქართველოს პარლამენტის შუალედური არ ჩევნების პირველი ტური, ხოლო 9 ივნისს, ამავე ოლქის მეორე ტური. ვადამდელი არჩევნები ჩა ტარდა შემდეგ ოლქებში: საკრებულოს წევრების − საგარეჯოს, ახმეტის, ადიგენის, ზესტაფონის, ჭიათურის, ტყიბულის, წყალტუბოსა და ოზურგე თის მუნიციპალიტეტებში, ხოლო მერების − მარ ნეულ ის, ზესტაფონის, ჭიათურის, ზუგდიდისა და ხულოს ოლქებში. არჩევნებში მონაწილეობ ას იღებდა 19 დამოუკი დებელი კანდიდატი, ერთი ბლოკი და 18 პარტია, რომლებსაც აუდიტის სამსახურის მოთხოვნით დაუწესდა ინფორმაციის წარმოდგენის ვალდებუ ლება კანონმდ ებლობით დადგენილი პერიოდე ბის მიხედვით. ცხრილი 1. საარჩევნო პერიოდის განმავლობაში პოლიტიკური პარტიებ ისა და დამოუკიდებელი კანდიდატების მი ერ მიღებულმა შემოსავლებმა 6,549,364 ლარი, გაწეულმა ხარჯებმა კი − 4,962,286 ლარი შეადგინა. მათ შორის: შემოსავალი ხარჯი37 „ქართული ოცნება-დემოკრატიულ ი საქართველო“ 3,876,579 2,353,556 საარჩევნო ბლოკი „ევროპული საქართველო − თავისუფალი დემოკრატები“ 902,951 798,438 საქართველოს პატრიოტთა ალიანსი 321,451 337,751 ერთიანი ნაციონ ალური მოძრაობ ა 296,517 322,251 „მოძრაობა თავისუფალი საქართველოსთვის“ 169,415 192,467 2019 წლის საკრებულოს შუალ ედური არჩევნები 2019 წლის 27 ოქტომბერს გაიმართა საკრებულოს (ლაგოდეხი, ადიგენი, მარტვილი) შუალ ედური არ ჩევნები, რომელშიც მონაწილეობდა 3 საარჩევნო სუბიექტი: მპგ „ქართული ოცნება-დემოკრატიული საქართველო“, მპგ „ევროპული საქართველო – მოძრაობა თავისუფლებისთვის“, მპგ „მოძრაობა თავისუფალი საქართველოსთვის“. ცხრილი 2. საარჩევნო პერიოდის განმავლობაში პოლიტიკური პარტიებ ის მიერ მიღებულმა შემოსავლებმა 1,686,227 ლარი, გაწეულმა ხარჯებმა კი − 1,521,969 ლარი შეადგინა. შემოსავალი ხარჯი „ქართული ოცნება – დემოკრატიული საქართველო“ 1,340,147 1,182,438 „ევროპული საქართველო – მოძრაობა თავისუფლებისთვის“ 218,916 211,623 „მოძრაობა თავისუფალი საქართველოსთვის“ 127,164 127,90838 სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა 2019 წელს მო ნიტორინგის დროს გამოვლენილ საკითხებზე თბი ლისის საქალაქო სასამართლოში გადააგზავნა 14 ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმე. აქედან, 7 საქმე ეხება 2018 წლის საქართველოს 37 38 პრეზიდენტის არჩევნების პერიოდში მომხდ არ შემ თხვევებს, 4 საქმე − 2018 წლის წლიურ დეკლარაცი ებში აღმოჩენილ ხარვეზებს, ხოლო 3 საქმე − 2019 წლის 19 მაისს გამართულ შუალედურ და რიგგარეშე არჩევნების დროს მომხდარ შემთხვევებს. კერძოდ: ხარჯის შემოსავალზე გადაჭარბება გამოწვეულია წინა პერიოდის ნაშთის გამოყენებით. ხარჯის შემოსავალზე გადაჭარბება გამოწვეულია წინა პერიოდის ნაშთის გამოყენებით. 70 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური N სუბიექტის დასახელება დარღვევა თანხა39 1 სალომე ზურაბიშვილი მიღებული არადეკლარირებული შემოწირულება (არა ნაციზმს და მე ვიცავ თავისუფლებას) შეწყდა 2 მპგ „ქართული ოცნება“ აკრძალული შემოწირულება (ფეისბუქის რეკლამა) 67,693 3 ნათია მილდიან ი აკრძალული შემოწირულება (ევროპულ საქართ ველოს) 20,000 4 შპს „ავტოჰაუსი – რუსთავი 2011“ აკრძალული შემოწირულება (ნაციონალურ მოძ რაობას) 60,000 5 „მოძრაობა სახელმწიფო ხალხისთვის“ საარჩევნო დეკლარაციის წარმოუდგენლობა 2,000 6 მპგ „ევროპული საქართველო“ მიღებული არადეკლარირებული შემოწირულება (ოფისები) შეწყდა 7 მპგ „ერთიანი ნაციონ ალური მოძრაობა“ მიღებული არადეკლარირებული შემოწირულება (ოფისები) 13,500 8 ახალი პოლიტიკური ცენტრი – „გირჩი“ საარჩევნო ფონდის შესახებ ინფორმაციის წარ მოუდგენლობა 1,500 9 „მოძრაობა სახელმწიფო ხალხისთვის“ საარჩევნო ფონდის შესახებ ინფორმაციის წარ მოუდგენლობა 1,500 10 ახალი პოლიტიკური ცენტრი – გირჩი შემოწირულების მიღება ნაღდი ანგარიშსწორე ბის წესით 8,300 11 მპგ „ქრისტიან-დემოკრატიული მოძრაობ ა“ ნაღდი ანგარიშსწორების წესით თანხის გატანა 12 მპგ „ქართული ოცნება“ 13 ახალი პოლიტიკური ცენტრი – „გირჩი“ 14 „თავისუფლება-ზვიად გზა“ შენიშვნა 3-კვირიანი დეკლარაციის წარმოუდგენლობა 2,000 გამსახურდიას არასერტიფიცირებული აუდიტის მიერ შედგენი ლი დასკვნა პოლიტიკური დაფინანსების მიმართულებით საერ თაშორისო გამოცდილებისა და პრაქტიკის გაზია რების კუთხით დიდი მნიშვნელობა ენიჭება აუდიტის სამსახურის მხრიდან საერთაშორისო ორგანიზაცი ების მიერ პოლიტიკური ფინანსების მონიტორინ გის განმახორციელებელი ორგანიზაციებისთვის გამართულ ღონისძიებებში ჩართულობას. ამ მხრივ აღსანიშნავია, აუდიტის სამსახურის ორგანიზებითა და ევროპის საბჭოსა და საარჩევნო სისტემების სა ერთაშორისო ფონდთან (IFES) თანამშრომლობით, 2019 წელს გამართული ადგილობრივი არასამთავ რობო ორგანიზაციების წარმომადგენლებთან შეხ ვედრა, რომელიც მიზნად ისახავდა საკანონმდებ ლო ცვლილებების საჭიროებებისა და პრაქტიკიდან გამოვლენილი ხარვეზების განხილვას. საარჩევნო სისტემების საერთაშორისო ფონ დის (IFES) ევროპის ოფისის ორგანიზებით, 2019 წელს ქ. პრაღაში (ჩეხეთის რესპუბლიკა) გაიმართა 2-დღიანი სამუშაო შეხვედრა უკრაინის, მოლდოვის, ჩრდილოეთ მაკედონიის, სომხეთის, ყირგიზეთისა და საქართვ ელოს პოლიტიკური ფინანსების მონი ტორინგის განმახორციელებელი ორგანიზაციების წარმომადგენლების მონაწილეობით. შეხვედრის 39 2,000 ნაღდი ანგარიშსწორების წესით თანხის გატანა 5,000 ფარგლებში პოლიტიკური დაფინანსების მიმარ თულებით გამოცდილების გაზიარებასთან ერთად, გაიმართა დისკუსია პოლიტიკურ ფინანსებთან და კავშირებული პირების ჩართულობისა და მათთან კომუნიკაციის გზების გაუმჯობესების შესახებ. მონაწილე ქვეყნებს შორის არსებული პრაქტიკე ბის ურთიერთგაზიარებას ისახავდა ასევე მიზნად დემოკრატიისა და არჩევნების ხელშეწყობის საერ თაშორისო ინსტიტუტისა (IDEA) და ღია საზოგადო ებრივი ფორუმის ორგანიზებით, 2019 წელს, ქ. ულან -ბატორში (მონღოლეთი) გამართული 2-დღიანი სამუშაო შეხვედრა ლატვიის, ინდოეთისა და საქარ თველოს პოლიტიკური ფინანსების მონიტორინგის განმახორციელ ებელი ორგანიზაციების წარმომად გენლებისთვის. აღსანიშნავია, რომ 2019 წელს, ევროსაბჭოს მხარდაჭერით დაიწყო პოლიტიკური ფინანსების ახალი ვებპლატფორმის შემუშავება, რომელიც მომხმარებელს შემოწირულებების საძიებო სის ტემასთან ერთად პარტიების შემოსავლებისა და ხარჯების სხვადასხვა პარამეტრის მიხედვით სტა ტისტიკურად დამუშავების საშუალ ებას მისცემს. სასამართლო გადაწყვეტილებები. 71 7. სამსახურის ფინანსები სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2019 წლის ბიუჯ ეტი განისაზღვრა 16.1 მლნ ლარით, რაც სა ხელმწიფო ბიუჯეტის 0.1%, ხოლო მთლიანი შიდა პროდუქტის − 0.03%-ია. ფაქტობრივად ათვისე ბულმა თანხამ 15.9 მლნ ლარი შეადგინა. სამსა ხურის მთლიანი ბიუჯეტის 82%-ს თანამშრომელ თა შრომის ანაზღაურება40 შეადგენს. 2019 წელს, „ინფორმაციული ტექნოლოგიებ ის აუდიტის განვითარების“ პროექტისათვის, მსოფ ლიო ბანკსა და აუდიტის სამსახურს შორის გა ფორმებული საგრანტო შეთანხმების ფარგლებ ში, სამსახურმა მიიღო მიზნობრივი გრანტი 405 ათასი ლარის ოდენობით, რომელიც მოხმარდა IT აუდიტორთა პროფესიულ განვითარებას. დიაგრამა 16. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2019 წლის ფინანსები სტრუქტურა 11% 7% 82% შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა დანარჩენი ხარჯები 40 შრომის ანაზღაურება მოიცავს შტატით გათვალისწინებულ და შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ თანამშრომელთა ანაზღაურებას სოციალური დახმარების ჩათვლით. 73 8. მომავლის ხედვა და არსებული გამოწვევები სახელმწიფო აუდიტის სამსახური სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის ღირებულების წარმოჩენა და საქმიანობიდან მიღებული სარ გებლის მუდმივი ზრდა ორგანიზაციის უმთავრესი ამოცანაა. სწორედ ამიტომ, სამსახური აქტიურად აგრძელებს მუშაობ ას, რათა სტრატეგიით გან საზღვრული მიზნები დროულად და ეფექტიანად იქნეს მიღწეული. მნიშვნელოვანი ყურადღება ეთმობა ორგანიზაცი ის წინაშე არსებული შიდა და გარე გამოწვევების ანალიზს, მათთან გამკლავების საუკეთესო საშუ ალებების მოძიებასა და მათი განვითარების შე საძლებლობად გარდაქმნას. საჯარო სექტორში არსებული ტენდენციები და მიმდინარე ცვლილე ბები მნიშვნელოვანი გამოწვევაა არა მხოლოდ აუდიტის სამსახურისთვის, არამედ საკანონმდებ ლო და აღმასრულებელი ხელისუფლებისთვი საც, რაც კიდევ უფრო ზრდის სამსახურის როლს ამ პროცესებში. დამოუკიდებლობისა და მანდატის გაძლიერ ება აუდიტის საერთაშორისო სტანდარტებით (ISSAIs), უმაღლეს აუდიტორულ ორგანიზაციას უნდა ჰქონდეს შემოსავლების აუდიტის ჩატარე ბის უფლებამოსილება, რაც გამოიხატება საგა დასახადო სისტემის ფუნქციონირებისა და საგა დასახადო მიზნების მიღწევასთან დაკავშირებით რწმუნების გამოთქმაში. ამ მიმართულებით, მთავარ გამოწვევად რჩება აუდიტის სამსახურის შეზღუდული მანდატი შემოსავლების აუდიტის ჩა ტარებაზე, რაც კიდევ უფრო აქტუალური ხდება მთავრობის მიერ IPSAS-ის სტანდარტებით მომ ზადებული კონსოლიდირებული ფინანსური ან გარიშგების აუდიტის ჩატარების ვალდებულების გაჩენისას. ამ გამოწვევის საპასუხოდ სამსახური მჭიდროდ თანამშრომლობს როგორც მთავრო ბასთან და პარლამენტთან, ასევე დონორ ორგა ნიზაციებთან. აუდიტორული საქმიან ობა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა არსებული რე სურსის ოპტიმიზაციისა და პროდუქტიულ ობის გა უმჯობესების გზით, ნაერთი ბიუჯეტის დაფარვის მაჩვენებელი 2017-2020 წლებში გაზარდა 81%დან 89%-მდე. საერთაშორისო მოთხოვნებთან (PEFA) სრულად შესაბამისობის უზრუნველყოფის მიზნით, სამსახურის ამოცანაა, უზრუნველყოს და ფარვის სულ მცირე 90%-იანი ნიშნული. გამოწ ვევის არსი მდგომარეობს იმაში, რომ დაფარვის მაჩვენებლის შემდგომი ზრდა დაკავშირებულია ბევრი მცირებიუჯ ეტიანი უწყების აუდიტთან, რაც დამატებით რესურსს მოითხოვს. საერთაშორისო სტანდარტთან დაახლოების მიზნით, აუცილებე ლია ყველა მუნიციპალიტეტის აუდიტით დაფარვა 3 წელიწადში ერთხელ, რაც მათი რაოდ ენობიდან გამომდინარე, ასევე მნიშვნელოვანი გამოწვევაა. ძირითადი პარტნიორების ჩართულობა დონორ ორგანიზაციებთან მჭიდრო თანამშრომ ლობისა და აუდიტორული საქმიანობის ხარისხის ზრდასთან ერთად, გაიზარდა დონორების მხრი დან (WB, USAID) მოთხოვნა საქართველოში მათ მიერ დაფინანსებული პროექტების აუდიტორული შემოწმების ჩატარების შესახებ. სამსახურისათ ვის მნიშვნელოვან გამოწვევად იქცა დონორების მხრიდან გაზრდ ილი მომართვიან ობა. შიდა მმართველობა და ორგანიზაციული კულტურა სამსახური აცნობიერებს მის წინაშე არსებულ გამოწვევებს, რომლებიც უკავშირდება ორგა ნიზაციის მნიშვნელოვანი ინფორმაციის კონ ფიდენციალურობის, მთლიანობისა და ხელმი საწვდომობის უზრუნველყოფას და განკარგვას. შესაბამისად, სამსახური აგრძ ელებს მუშაობას ინფორმაციული უსაფრთხოების გაუმჯობესების, მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის მოწყობისა და ტექნიკური პერსონალის შესაძლებლობების გაძ ლიერების მიმართულებით. ადამიანური რესურსების მართვა სამსახურის უმთავრეს ინტელექტუალ ურ რესურსს წარმოადგენს პროფესიული კადრები. თუმცა, აუდიტის სფეროში არსებული მაღალი კონკურენ ციის პირობებში, სამსახურისათვის გამოწვევად რჩება ადამიანური რესურსების გადინების მაღა ლი მაჩვენებელი და კვალიფიციური კადრების მოზიდვა. აღნიშნული გამოწვევა განსაკუთრებით მწვავედ დგას სამსახურის სტრატეგიით განსაზღ ვრული ახალი მიმართულებების გაძლიერ ებისა და დაფარვის მიზნობრივი მაჩვენებლის უზრუნ ველყოფის კუთხით. 75 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში დანართები დანართი N1. 2019 წელს ჩატარებული აუდიტების სია 1 საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს ფინანსური აუდიტი 2 საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს ფინანსური აუდიტი 3 საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ფინანსური აუდიტი 4 საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ფინანსური აუდიტი 5 საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს აპარატის ფინანსური აუდიტი 6 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს აპარატის ფინანსური აუდიტი 7 საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური აუდიტი 8 საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ფინანსური აუდიტი 9 საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს ფინანსური აუდიტი 10 საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ფინანსური აუდიტი 11 სსიპ – ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დაცვისა და დახმარების სახელმწიფო ფონდის მიერ განხორციელებული „ოჯახში ძალადობის შემცირების პროექტის“ 2018-2019 წლების ფინანსური აუდიტი 12 აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს ფინანსური აუდიტი 13 აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობისა და მასთან არსებული ორგანიზაციების ფინანსური აუდიტი 14 აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლებისა და კულტურის სამინისტროს ფინანსური აუდიტი 15 აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროსა და მასთან არსებული ორგანიზაციების ფინანსური აუდიტი 16 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტით განსაზღვრული საბიუჯეტო ორგანიზაციების ნაერთი (კონსოლიდირებული) ფინანსური ანგარიშგების ფინანსური აუდიტი 17 სახელმწიფო ავტოპარკის მართვისა და რეგულირების საკითხების შესაბამისობის აუდიტი 18 ხელშეკრულებების მართვის შესაბამისობის აუდიტი 19 საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის შესყიდვების შესაბამისობის აუდიტი 20 შპს ო. ჩხობაძის სახელობის ინვალიდთა და ხანდაზმულთა სამკურნალო-სარეაბილიტაციო კლინიკური ცენტრის საქმიანობის შესაბამისობის აუდიტი 21 სსიპ − ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის 2014-2017 წლების შესაბამისობის აუდიტი 22 ა(ა)იპ – საქართველოს რაგბის კავშირის მიერ საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვის 2014-2018 წლების შესაბამისობის აუდიტი 23 საქართველოს კალათბურთის ეროვნულ ფედერაციას და საკალათბურთო კლუბ „ბასკონიას“/ ფონდ „5+11“-ს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების ფარგლებში საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვის შესაბამისობის აუდიტი 24 სსიპ − „საქპატენტის“ შესაბამისობის აუდიტი 25 სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის“ შესაბამისობის აუდიტი 26 შპს „გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანიის“ შესაბამისობის აუდიტი 27 საერთო სასამართლოების აქტივების მართვისა და სახელმწიფო შესყიდვების შესაბამისობის აუდიტი 76 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 28 აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის იუსტიციის დეპარტამენტის, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის დევნილთა საქმეების დეპარტამენტის, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის, გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების დეპარტამენტის საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვისა და მატერიალური ფასეულობების გამოყენების შესაბამისობის აუდიტი 29 აღმოსავლეთ საქართველოში, ზემო აფხაზეთში, სამეგრელოსა და ზემო სვანეთის რეგიონში, იმერეთის, გურიის, რაჭა-ლეჩხუმის და ქვემო სვანეთის რეგიონებსა და აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის წარმომადგენლობებში საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვისა და მატერიალური ფასეულობების გამოყენების შესაბამისობის აუდიტი 30 შპს „ავტოტრანსსერვისის“ ფულადი სახსრების მიღება-ხარჯვისა და მატერიალური ფასეულობების გამოყენების შესაბამისობის აუდიტი 31 შპს „დევნილთა საოჯახო მედიცინის ცენტრის − „ცხუმის”, შპს „საოჯახო მედიცინის ცენტრის − „ბიჭვინთის“ მიერ ფულადი სახსრების მიღება-ხარჯვისა და მატერიალური ფასეულობების გამოყენების შესაბამისობის აუდიტი 32 ნდობის აღდგენისა და შერიგების საკითხებში აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრის აპარატის საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვისა და მატერიალური ფასეულობების გამოყენების შესაბამისობის აუდიტი 33 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საავტომობილო გზებისა და სამელიორაციო სისტემების მართვის დეპარტამენტი − საგზაო და სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და მოვლა-შენახვის შესაბამისობის აუდიტი 34 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის, ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტისა და ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებული სახელმწიფო ქონების მართვისა და განკარგვის შესაბამისობის აუდიტი 35 ქ. ბათუმის მერიის მიერ მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და მშენებლობის სახელმწიფო ზედამხედველობის საქმიანობის შესაბამისობის აუდიტი 36 ქობულეთის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 37 ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 38 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა და ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტის წილობრივად მოქმედ საწარმოებში საწესდებო კაპიტალის ფორმირებისა და საფინანსო-ეკონომიკური საქმიანობის შესაბამისობის აუდიტი 39 ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 40 ასპინძის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 41 გორის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 42 დუშეთის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 43 ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 44 თერჯოლის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 45 ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 46 ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 47 მარნეულის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 48 მესტიის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 49 მცხეთის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 50 სიღნაღის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 51 ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 77 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში 52 წალკის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 53 ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 54 ხონის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 55 შპს „თბილისის სატრანსპორტო კომპანიის“ შესაბამისობის აუდიტი 56 უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემოს უზრუნველყოფის ეფექტიანობის აუდიტი 57 სპორტული ინფრასტრუქტურის მართვის ეფექტიანობის აუდიტი 58 სახელმწიფო ვალის მართვის შემდგომი რეაგირების ეფექტიანობის აუდიტი 59 კონკურენციის განვითარების ხელშეწყობის ეფექტიანობის აუდიტი 60 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის უზრუნველყოფის ეფექტიანობის აუდიტი 61 საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვის რეფორმაში მიღწეული პროგრესის ეფექტიანობის აუდიტი 62 საავტომობილო გზების დეპარტამენტის მიერ განხორციელებული გზების მოვლა-შენახვისა და რეაბილიტაციის ეფექტიანობის აუდიტი 63 საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს უძრავი ქონების მართვის ეფექტიანობის აუდიტი 64 წყალდიდობით გამოწვეული საგანგებო სიტუაციების მართვის (პრევენციის, მზადყოფნის) ეფექტიანობის აუდიტი 65 სსიპ − საქართველოს იუსტიციის სასწავლო ცენტრისა და სსიპ − პენიტენციური და პრობაციის სისტემის მოსამსახურეთა მომზადების ცენტრის მიერ განხორციელებული საქმიანობის ეფექტიანობის აუდიტი 66 შშმ პირების ხელშეწყობის ეფექტიანობის აუდიტი 67 ქალაქ თბილისის განაშენიანების პროცესის მართვის ეფექტიანობის აუდიტი 68 ქვეყანაში ანტიკორუფციული გარემოს უზრუნველყოფის ეფექტიანობის აუდიტი 69 სახელმწიფო პენსიის ადმინისტრირების ინფორმაციული სისტემის ეფექტიანობის აუდიტი 70 სახელმწიფო ვალის მართვის ინფორმაციული სისტემების შემდგომი რეაგირების ეფექტიანობის აუდიტი 78 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური დანართი N2. სამართალდამცავ ორგანოებში 2019 წელს გადაგზავნილი ანგარიშების ჩამონათვალი 1 ა(ა)იპ − საქართველოს ქართული ჭიდაობის ეროვნული ფედერაციის მიერ 2016-2017 წლებში განხორციელებული ხარჯვითი ოპერაციების შესაბამისობის აუდიტი 2 ქ. ქუთაისის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების „წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების დაფინანსების“, „ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციის და ექსპლოატაციისა“ და „ეკონომიკის განვითარების ხელშეწყობის“ პროგრამების ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 3 ონის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 4 ლენტეხის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების ხარჯვის შესაბამისობის აუდიტი 5 წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 6 შპს „საქართველოს ფოსტის“ 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი 7 შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების“ 2017 წლის შესაბამისობის აუდიტი 8 საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 9 საჩხერის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 10 კასპის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 11 თვითმმართველი ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 12 სენაკის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 13 სამტრედიის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 14 ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის 2015-2016 წლების „გარე განათების ქსელის ექსპლოატაციის და რეაბილიტაციის პროგრამის“ ფარგლებში გაწეული ხარჯების შესაბამისობის აუდიტი 15 ხობის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 16 ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 17 ცაგერის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების ხარჯვის შესაბამისობის აუდიტი 18 ძალოვანი უწყებების უნიფორმით უზრუნველყოფის ეფექტიანობის აუდიტი 19 ქ. ფოთის მუნიციპალიტეტის 2016-2017 წლების ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების ხარჯვის შესაბამისობის აუდიტი 20 ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტის 2017 წლის ბიუჯეტით გათვალისწინებული „ინფრასტრუქტურისა და მუნიციპალური კომუნალური სერვისების განვითარების“ პროგრამის შესაბამისობის აუდიტი 21 სსიპ − საქართველოს შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიერ 2015-2017 წლებში განხორციელებული ხარჯვითი და არაფინანსური აქტივებით ოპერაციების შესაბამისობის აუდიტი 22 საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს 2018 წლის კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი (სსიპ − დაცული ტერიტორიების სააგენტო) 23 საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს უძრავი ქონების მართვის ეფექტიანობის აუდიტი 79 2 019 წლის საქმიანობის ანგარიში 24 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საავტომობილო გზების დეპარტამენტის საგზაო და სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და მოვლა-შენახვის 2016-2017 წლების შესაბამისობის აუდიტი 25 სსიპ − ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის 2014-2017 წლების შესაბამისობის აუდიტი 26 სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის“ 2014-2017 წლების შესაბამისობის აუდიტი 27 მარნეულის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 28 ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტისა და ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებული სახელმწიფო ქონების მართვის და განკარგვის შესაბამისობის აუდიტი 29 გორის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 30 მუნიციპალიტეტების მიერ ადმინისტრაციული საჭიროებისათვის გამოყოფილი საწვავის ხარჯვასთან დაკავშირებული მასალები 31 ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის 2018 წლის ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 32 თერჯოლის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 33 სსიპ − საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სახელმწიფო შესყიდვების 2017-2018 წლების შესაბამისობის აუდიტი 34 ხონის მუნიციპალიტეტის 2017-2018 წლების ბიუჯეტებით გათვალისწინებული პროგრამების შესაბამისობის აუდიტი 80 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური დანართი N3. დამოუკიდებელი აუდიტორის დასკვნა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის 2019 წლის კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაზე 81