საქართველოს მოქალაქე ნიკოლოზ ნიკოლაძის მიერ წარმოდგენილი საკანონმდებლო წინადადება „საქართველოს მოქალაქეთა და საქართველოში მცხოვრებ უცხოელთა რეგისტრაციის, პირადობის (ბინადრობის) მოწმობისა და საქართველოს მოქალაქის პასპორტის გაცემის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტთან დაკავშირებით (საკონსულო აღრიცხვის სავალდებულოდ დაწესებით საზღვარგარეთ ამომრჩეველთა ერთიანი სიის სრულყოფის ხელშეწყობის საკითხი)

საქართველოს კანონი „საქართველოს მოქალაქეთა და საქართველოში მცხოვრებ უცხოელთა რეგისტრაციის, პირადობის (ბინადრობის) მოწმობისა და საქართველოს მოქალაქის პასპორტის გაცემის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „საქართველოს მოქალაქეთა და საქართველოში მცხოვრებ უცხოელთა რეგისტრაციის, პირადობის (ბინადრობის) მოწმობისა და საქართველოს მოქალაქის პასპორტის გაცემის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონში (პარლამენტის უწყებანი, №19-20, 30.07.96, გვ. 28) შეტანილ იქნეს შემდეგი ცვლილება: 1. მე-3 მუხლის: ა) მე-7 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „7. საზღვარგარეთ მყოფი საქართველოს მოქალაქე უფლებამოსილია დადგეს საკონსულო აღრიცხვაზე. ამ მუხლის მე-13 პუნქტით გათვალისწინებული წესის შესაბამისად პირის საკონსულო აღრიცხვაზე დაყენებისა და საკონსულო აღრიცხვიდან მოხსნის უფლებამოსილება აქვთ საზღვარგარეთ საქართველოს დიპლომატიურ წარმომადგენლობას, საკონსულო დაწესებულებას, მესამე სახელმწიფოს დიპლომატიურ წარმომადგენლობაში შექმნილ საქართველოს ინტერესთა სექციას, საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკონსულო დეპარტამენტსა და სააგენტოს.“; ბ) მე-8 პუნქტი ამოღებულ იქნეს; გ) მე-12 პუნქტი ამოღებულ იქნეს; დ) მე-13 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „13. საკონსულო აღრიცხვაზე დაყენებისა და საკონსულო აღრიცხვიდან მოხსნის წესი განისაზღვრება საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის სამართლებრივი აქტით.“; ე) მე-15 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „15. პირის რეგისტრაციის, საიდენტიფიკაციო მონაცემებისა და გაცემული დოკუმენტების შესახებ ინფორმაცია აისახება სააგენტოს ელექტრონულ მონაცემთა ბაზაში.“; ვ) მე-15 პუნქტის შემდეგ დაემატოს შემდეგი შინაარსის 151 და 152 პუნქტები: „151 . პირის საკონსულო აღრიცხვაზე დაყენებისა და საკონსულო აღრიცხვიდან მოხსნის შესახებ ინფორმაცია აისახება საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკონსულო საქმიანობის მართვის ელექტრონულ სისტემაში (პროგრამაში). 152 . პირის საკონსულო აღრიცხვაზე დაყენებასთან და საკონსულო აღრიცხვიდან მოხსნასთან დაკავშირებული მონაცემების ელექტრონულ სისტემაში განთავსების მიზნით საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო უზრუნველყოფს სააგენტოსთვის ამ მუხლის 151 პუნქტით გათვალისწინებული საკონსულო საქმიანობის მართვის ელექტრონული სისტემის (პროგრამის) საკონსულო აღრიცხვის მონაცემთა ბაზის ხელმისაწვდომობას.“. 2. მე-7 მუხლის 21 და მე-3 პუნქტები ამოღებულ იქნეს. მუხლი 2. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრომ და საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედმა საჯარო სამართლის იურიდიულმა პირმა − სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტომ ამ კანონის გამოქვეყნებიდან 90 დღის ვადაში უზრუნველყონ ამ კანონის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ და „ვ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული http://www.matsne.gov.ge 01013000005001019399 დებულებების შესრულებისთვის საჭირო ღონისძიებების განხორციელება. მუხლი 3 1. ეს კანონი, გარდა ამ კანონის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ და „ვ“ ქვეპუნქტებისა, ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. 2. ამ კანონის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ და „ვ“ ქვეპუნქტები ამოქმედდეს ამ კანონის გამოქვეყნებიდან 90-ე დღეს. საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი ქუთაისი, 26 დეკემბერი 2018 წ. N4137-რს http://www.matsne.gov.ge 01013000005001019399

საქართველოს სტრატეგიისა და საერთაშორისო ურთიერთობების კვლევის ფონდი სასწავლო მოდული “პოლიტიკი სანალიზი & პოლიტიკის დოკუმენტის შექმნა” ნიკოლოზ ნიკოლაძე საზღვარგარეთ მყოფ საქართველოს მოქალაქეებისთვის აქტიური საარჩევნო უფლების ხელმისაწვდომობის ზრდა (საჯარო პოლიტიკის დოკუმენტი) თბილისი 2020 სარჩევი რეზიუმე ...................................................................................................................................................... 3 შესავალი ..................................................................................................................................................... 4 პრობლემის აღწერა ................................................................................................................................... 7 პრობლემის გადაჭრის გზები ................................................................................................................ 12 რეკომენდაციები...................................................................................................................................... 16 დასკვნა ...................................................................................................................................................... 18 რეზიუმე დამოუკიდებლობიდან საზღვარგარეთ მყოფი მოყოლებული მოქალაქეების საქართველოს უფლებების დაცვისა სახელმწიფო და მათთვის ინსტიტუციური შეთავაზების გამოწვევის წინაშე დგას, რაც უპირველეს ყოვლისა დემოკრატიის გავრცელებას მოითხოვს. 2001 წელს მიღებულმა საქართველოს საარჩევნო კოდექსმა დაადგინა, რომ პირის საცხოვრებელი ადგილი, არ შეიძლება იყოს ხმის მიცემის შემზღუდველი ფაქტორი. მიუხედავად ათწლეულების გასვლისა, ქვეყნის ფარგლებს გარეთ აქტიური საარჩევნო უფლების რეალიზების მხრივ მნიშვნელოვანი პრობლემებია, რასაც ემიგრანტების პოლიტიკური პროცესებისადმი ინტერესის დაკარგვას ცალსახად ვერ დავუკავშირებთ. კენჭის ყრის რიგი მაჩვენებელი დემოკრატიული საზოგადოების განვითარების სიცოცხლისუნარიანობის მანიშნებელიცაა. იკვეთება საბაზისო პრობლემები, რომლის საპასუხოდ ვერ ვხედავთ საარჩევნო სისტემის ევოლუციას. წინამდებარე დოკუმენტი სწორედ საზღვარგარეთ აქტიური საარჩევნო უფლების რეალიზაციის ხელშეწყობაზეა ფოკუსირებული. მასში განხილულია ხმის მიცემის ხელმისაწვდომობის გაზრდის რამდენიმე გზა. შეფასებისას გამოყენებულია კრიტერიუმები, რომლებიც დაკავშირებულია ქვეყნის პოლიტიკურ და ეკონომიკურ სარგებლიანობასთან. კვლევის ფარგლებში მიზნად დავისახეთ საზღვარგარეთ მყოფ ამომრჩეველთა მაქსიმალური რეგისტრაცია, როგორც გამოწვევებზე აუცილებელი რეაგირების წინაპირობა. ყველაზე ხელსაყრელ პირველ ალტერნატივასთან მიმართებით შემუშავდა რეკომენდაციები, რომლის შესრულება ხელს შეუწყობს თანასწორობის პრინციპის ფართოდ გავრცელებას. შესავალი მსოფლიოს დემოკრატიული ქვეყნების მიერ ხმის მიცემა აღიარებულია, როგორც ფუნდამენტური უფლება, რომელიც აძლევს მოქალაქეებს საშუალებას გავლენა მოახდინონ სახელმწიფოს გადაწყვეტილებებზე. აღნიშნულის თაობაზე ჩანაწერი გვხვდება გაეროს ასამბლეის მიერ მიღებულ ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის 21-ე მუხლში, რომელიც მისი ყველა წევრისათვის სავალდებულოა. საქართველოს უზენაესი კანონის მე-14 მუხლის პირველი პუნქტი საარჩევნო უფლებასადამის ძირითად პრინციპებს განამტკიცებს. კონსტიტუციით მოცემული საყოველთაობის პრინციპი საარჩევნო უფლების თანასწორად უზრუნველყოფას გულისხმობს. აღნიშნული ნორმის შეზღუდვა მხოლოდ მისი კონსტიტუციურსამართლებრივი გამართლებით არის შესაძლებელი 1. ამ მხრივ საყურადღებოა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული გადაწყვეტილებები სამოქალაქო და პოლიტიკურ უფლებათა დარღვევის, მათ შორის ხმის მიცემის უფლებასთან დაკავშირებით. დამოუკიდებლობის აღდგენიდან დღემდე მიმდინარე მოვლენების შედეგად ქვეყნის ფარგლებს გარეთ მილიონზე მეტი თანამოქალაქე აღმოჩნდა, რომელთაგან სახლების არეალი არაერთ შორეულ სახელმწიფოსაც მოიცავს. სავარაუდოა, რომ ტექნოლოგიური განვითარების ეპოქაში უკეთესი ცხოვრების პირობების ძიების, თვითრეალიზაციის, განათლების მიღების თუ პროფესიული ვალდებულებების შესრულების მიზნით მოქალაქეთა საცხოვრებელი ადგილის ცვლილება კიდევ უფრო დინამიური გახდეს 2. მოცემულ პირობებში და მითუმეტეს ევროატლანტიკური მისწრაფებების გათვალისწინებით, საქართველოს სახელმწიფოსათვის დიდ გამოწვევად იქცევა ემიგრანტებისათვის სახელმწიფოებრივ საკითხთა გადაწყვეტის პროცესში სათანადო ჩართულობის უზრუნველყოფა, მითუფრო თუ გავითვალისწინებთ მათ წვლილს ქვეყნის ეკონომიკაში (იხ. დიაგრამა N1). 2019 წელს კონსტიტუციის 24-ემუხლის პირველი პუნქტი აწესებს ასაკობრივ შეზღუდვას და მხოლოდ 18 წლის ასაკიდან უშვებს მოქალაქის აქტიური საარჩევნო უფლების განხორციელების შესაძლებლობას; 2 2017-2019 წლებში საქართველოს მოქალაქის ქვეყნის ფარგლებს გარეთ გამგზავრების 91 ათასით მეტი ფაქტი დაფიქსირდა, ვიდრე სამშობლოში დაბრუნება. 1 განხორციელებულ ფულადი გზავნილები (1733 მლნ. $), რომელიც 446 მილიონით აჭარბებს პირდაპირ უცხოურ ინვესტიციებს (იხ. გრაფიკი N1). ქვეყნის პოლიტიკური მომავალში ჩართულობის სურვილს ამძაფრებს ემიგრანტთა სოციალურ/ ეკონომიკური პრობლემები, რასაც ემატება სახელმწიფოს მიერ გადაუჭრელი მოთხოვნები 3. ცვლილებებისათვის ფუნდამენტალურ მექანიზმს, სწორედ საარჩევნო უფლების სათანადო რეალიზების შეთავაზება უნდა წარმოადგენდეს. მსგავსად მსოფლიოს უმრავლესი ქვეყნებისა, საქართველოში საარჩევნო უფლების რეგულირებახდება სპეციალური აქტებით 4 (საქართველოს საარჩევნო კოდექსი, რეფერენდუმის შესახებ საქართველოს ორგანული კანონი და სხვ.). საქართველოს სახელმწიფო, როგორც ქვეყნის ტერიტორიაზე, ისე მის ფარგლებს გარეთ მცხოვრებ შესაძლებლობას 5. საკუთარ თუ მოქალაქეებს მივიღებთ აძლევს მხედველობაში არჩევნებში მონაწილეობის 2018 საპრეზიდენტო წლის არჩევნების ტურებს შორის უცხოეთში ხმის მიცემის მზარდ სხვაობას, დაბალი აქტივობა ამომრჩეველთა სამოქალაქო პასუხისმგებლობის ნაკლებად გაზიარებით არ უნდა იყოს განპირობებული. საზღვარგარეთ საარჩევნო პროცედურის განხორციელება რიტუალურ ხასიათს ატარებს (იხ. ცხრილი N3). ემიგრაციაში მყოფი მოსახლეობის ¼-სთვის აქტიური საარჩევნო უფლების განხორციელების პრინციპი დისკრიმინაციულია 6, რომლის დროსაც გვხდება პოლიტიკური ინსტრუმენტებით საარჩევნო უფლების შეზღუდვის შემთხვევებიც 7. მოცემული გამოწვევის საპასუხოდ წლების განმავლობაში ვერ ვხედავთ ხმის მიცემის ორგანიზაციული მიდგომების არათუ მუდმივ ცვლილებას, არამედ არსებითად გადადგმულ ნაბიჯებს, მითუმეტეს, ასე მაგალითად, არ გადაიხედა ბიომეტრული პასპორტის საფასური (2018), საპენსიო რეფორმა არ შეეხო ემიგრანტებს (2019), პანდემიისას ვერ უზრუნველყო სამშობლოში დროულად დაბრუნების მრავალი მოთხოვნა (2020); 4 აქტიური საარჩევნო უფლების განსაზღვრა საკონსტიტუციო ნორმებით იშვიათად გვხდება: პორტუგალია (კონსტიტუციის 172-ემუხლი), ესპანეთი (კონსტიტუციის 68/5 მუხლი); 5 22/08/2001-მდე მოქმედი საარჩევნო კანონმდებლობა (“საქართველოს პრეზიდენტის არჩევნების შესახებ” და “საქართველოს პარლამენტის არჩევნების შესახებ” საქართველოს კანონები) არ ითვალისწინებდა ქვეყნის ფარგლებს გარეთ ხმის მიცემის პროცედურას; 6 უფლებებსა და თავისუფლებებზე თანასწორი ხელმისაწვდომობისათვის სახელმწიფოს ეკისრება, როგორც ნეგატიური (თანასწორად მოეპყროს თანაბარ მდგომარეობასა და პირობებში მყოფ პირებს) ასევე პოზიტიური ვალდებულება (განსხვავებულად მოეპყროს არათანაბარ პირობებში მყოფ პირებს); 7 საგარეო საქმეთა მინისტრის 11/07/2012 N158 ბრძანების საფუძვლად საკონსულო აღრიცხვისათვის საცხოვრებელი ადგილიდან ცნობის მოთხოვნამ მნიშვნელოვანი პრობლემები შეუქმნა არალეგალ ემიგრანტთა ამომრჩევლად რეგისტრაციის პროცესს. 3 რომ სახელმწიფოს ამას საერთაშორისო სამართლებრივი ნორმებიც ავალდებულებს 8. აღნიშნული ხელისუფლების და მისი ინსტიტუტების ლეგიტიმურობას საეჭვოს ხდის. წინამდებარე პოლიტიკის დოკუმენტის კვლევის მიზანია: ა) იმ პრობლემის წარმოჩენა, რომლის გამოც ქვეყნის ფარგლებს გარეთ საარჩევნო უფლების ხელმისაწვდომობა სათანადოდ არ არის უზრუნველყოფილი; ბ) პრობლემის გადაჭრის ოპტიმალური გზების მოძიება და შესაბამისი რეკომენდაციების შემუშავება. არსებული პრობლემის პრაქტიკაში გადაჭრა შესაძლებლობას მოგვცემს მომავალში უკეთესად უზრუნველეყოთ საარჩევნო უფლების ხელმისაწვდომობა. ნაშრომზე მუშაობის პროცესში გამოყენებულ იქნა მეცნიერული კვლევის ისეთი მეთოდები, შედარებითი როგორიცაა ანალიზი. სამართლებრივი ჩარჩოს ასევე, და სტატისტიკური დაკვირვება, განხორციელდა არსებული სტრატეგიული დოკუმენტების დაჯგუფება და ლიტერატურის, მიმოხილვა და სახელმწიფოთა საუკეთესო გამოცდილების ანალიზი. 8 სამოქალაქოდაპოლიტიკურიუფლებებისშესახებსაერთაშორისოპაქტისმე-2 მუხლისმე-2 პუნქტისშესაბამისად, მისიმონაწილეთითოეულისახელმწიფოკისრულობსვალდებულებასმიიღოსისეთისაკანონმდებლოანს ხვაზომები, რომლებიცუზრუნველყოფსწინამდებარეპაქტითაღიარებულიუფლებების,მათშორისპაქტის 25ემუხლის "ბ" ქვეპუნქტის განხორციელებას. პრობლემის აღწერა საზღვარგარეთ საქართველოს საარჩევნო პროცესის წარმართვაზე საარჩევნო ადმინისტრაციაა პასუხისმგებელი. გასათვალისწინებელია საგარეო პოლიტიკური უწყების როლიც 9. საარჩევნო კომისიას:  აწვდის საკონსულო აღრიცხვაზე მყოფ ამომრჩეველთა მონაცემებს (ამომრჩეველთა ერთიანი სიის ფორმირებისათვის);  დროებით გადასცემს საზღვარგარეთ სარგებლობაში არსებულ შენობებს (არჩევნების მომზადებისათვის/ ჩატარებისათვის). განხორციელებული შედეგებია. უფლებამოსილების მონაცემების გაანალიზებით მხრივ იკვეთება, წლებია რომ არასახარბიელო რეგისტრირებული ამომრჩევლის არაუმეტეს 1.8% მოდის უცხოეთში მყოფებზე. უმეტეს შემთხვევაში (⅔) უბანზე აქტივობა არაუმეტეს ასია. ხმის მიცემის მაჩვენებლით 2012 და 2018 წლები გამოირჩევა. წინა არჩევნებთან შედარებით, 2016 წელს საარჩევნო უფლებით 40%-ით ნაკლებმა მოქალაქემ ისარგებლა (მიუხედავად რეგისტრირებული ამომრჩევლის თანაბარი ოდენობისა). არ არსებობსა უბნების შექმნის მოქნილი მექანიზმი. დაურეგულირებელია მისი საზღვრების დაზუსტების საკითხი. 2013 და 2018 წლებისათვის ამომრჩეველთა 15-15 ათასიან მატება უშედეგოა (არჩევნებში მონაწილეობის თვალსაზრისით? დასაზუსტებელია), ხოლო რეგისტრირებულთა 1500-იან ზრდას 2016 წლისათვის დამატებით ექვსი უბნის შექმნა მოჰყვა. საბერძნეთში ექვსი უბანი ორ მისამართზე იხსნება. მიუხედავად იმისა, რომ ნიუ იორკში ფუნქციონირებს, როგორც საქართველოს მისია გაეროში და საკონსულო დაწესებულება, ორი უბანი ერთი კენჭისყრის შენობაში თავსდება. 2020 წლამდე საარჩევნო უბანი არ გახსნილა არც განჯაში საქართველოს საკონსულო დაწესებულებაში. საფრანგეთში (საქართველოს ექვსჯერ აღემატება) მხოლოდ ერთი უბანი გვხვდება. უბნის საზღვრები დიპლომატიური წარმომადგენლობის/ საკონსულო დაწესებულების ადგილსამყოფელი ქვეყნით/ სამოქმედო არეალით 9 საგარეო საქმეთა სამინისტროს/ მისი სტრუქტურული ქვედანაყოფების დებულებებში არ გვხდება საარჩევნო პროცესთან მიმართებით უწყების უფლებამოსილების განმსაზღვრელი ნორმები. რიგ ქვეყნებში (მაგ.: სერბეთი) საგარეო საქმეთა სამინისტროს ენიჭება პასუხისმგებლობა საზღვარგარეთ საარჩევნო პროცესის უზრუნველყოფაზე. განისაზღვრება. ირღვევა თანასწორობის პრინციპი. კენჭის ყრის მიღმა რჩებიან იმ ქვეყნებში მყოფი მოქალაქეები 10, სადაც რეგისტრირებულთა რაოდენობა არა უმეტეს 20-ია 11. რუსეთში მცხოვრებ ნახევარ მილიონზე მეტ ემიგრანტს ხმის მიცემა არ შეუძლიათ უახლოესი თანამშრომლობის საარჩევნო უქონლობის უბნებიდანაც მაგალითს კი 12. გვიჩვენებს სახელმწიფოთაშორისი იტალიაც (ორმხრივი საკონსულო კონვენციის საფუძვლად საკონსულოს კარ-მიდამოს ფარგლებს გარეთ არ იხსნება უბანი). სათვისტომოს წარმომადგენლებში უნდობლობას იწვევს ამომრჩეველთა სიაში არყოფნა 13 და არჩევნების სამუშაო დღეს დანიშვნა. გარდა მაიდენტიფიცირებელი დოკუმენტის მოპოვებისა 14, არალეგალებისთვის სირთულეს წარმოადგენს დაკავების რისკის ქვეშ გადაადგილება. არათუ საარჩევნო პერიოდში დეპორტაციას/ რეადმისიას სასჯელაღსრულების დაქვემდებარებული დაწესებულებებიდან პირები, გათავისუფლებული არამედ მოქალაქეებიც ამომრჩეველთა სიების მიღმა რჩებიან. საყურადღებოა გამოწვევებზე საპასუხო რიგი ქმედებები:  საკონსულო აღრიცხვის გამარტივებისათვის, სსგს 2011 წლიდან, ხოლო საგარეო საქმეთა სამინისტრო 2015 წლიდან (დამტკიცდა 23/04/2020-ს) ნერგავს მომსახურების პირადობის ინტერნეტ მეთოდს. დამადასტურებელი აღრიცხვაზე დოკუმენტის დადგომა მოქმედი ფლობის გარეშეცაა შესაძლებელი;  საარჩევნო სიების დახვეწისათვის, პერიოდულობით პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტები შეღავათებით გაიცემოდა;  OSCE/ODIHR-ის რეკომენდაციის საფუძვლად რეგისტრაციიდან მოხსნილი პირები დაიშვნენ არჩევნებზე (2018); 10 იაპონიაში, კორეაში,ფინეთსა დასლოვაკეთში საკონსულო აღრიცხვაზე მყოფი პირები 2018 წელს ამომრჩეველთა სიის მიღმა დარჩნენ; 11 საზღვარგარეთ საარჩევნოკომისიებისდაკომპლექტებას ასევე ართულებს დაბალი ანაზღაურება. 12 საქართველოშიმცხოვრებირუსეთისმოქალაქეებიხმასსომხეთშიდააზერბაიჯანშიაძლდევენ.ამასთან, საქართველოსსაარჩევნოკოდექსითდისლოკაციისადგილზე 50ზენაკლებისამხედრომომსახურისყოფნისასმათიგადანაწილებაუახლოესსაარჩევნოუბანზეხდება; 13 01/05/2020-მდე 5 წლისგანმავლობაშისაკონსულომომსახურებისმოუთხოვნლობისსაფუძვლადსაკონსულოაღრიცხვიდან მოხსნისასარხდებოდადაინტერესებულიპირისშეტყობინება; 14 16/10/2019-დანპასპორტისდაკარგვისანმოპარვისსაფუძვლად დოკუმენტის გაფორმებისას, მოითხოვებაფაქტისდამადასტურებელისაბუთის წარდგენა;  საარჩევნო პროცესის გაუმჯობესებისათვის, 29/07/2013-დან უბანზე ამომრჩეველთა დასაშვები ზღვარი გაორმაგდა (3000);  საგარეო საქმეთა მინისტრის 23/04/2020 N01-72 ბრძანებით საკონსულო მომსახურების მოუთხოვნლობით/ საზღვრის კვეთის უქონლობით საკონსულო აღრიცხვიდან მოხსნის 5 წლიანი პერიოდი ათ წლამდე გაიზარდა (01/01/2025-დან ამოქმედდება). მოცემული გარემოებებით აღრიცხვიდან მოხსნის შეტყობინება განხორციელდება ელ. ფოსტით;  ემიგრანტთა მრავალწლიანი მოთხოვნის შედეგად, 2018 წელს გვხდება საპატიო საკონსულოში (მიუნხენი) კენჭისყრის წარმართვის ერთადერთი პრეცენდენტი 15 (გერმანიაში ხმების 24%);  საკონსულო აღრიცხვის გაუმჯობესებისათვის, 2018-2019 წლებში ვრცელდებოდა საინფორმაციო მასალა;  გაიხსნა გენერალური საკონსულოები ბარიში და სანფრანცისკოში. აღნიშნული ძალისხმევა გამოწვევების პროპორციული არაა. მცდელობები ფრაგმენტულია, აკლია კოორდინაცია, საბიუჯეტო და სამოქმედო დაგეგმარება. კვლევების განუხორციელებლობა გადაწყვეტილებზეც უარყოფითად აისახება: ➔ თანასწორობის პრინციპისათვის: მნიშვნელოვანია საპატიო კონსულების, სახელმწიფო და დიასპორის რესურსის 16 მაქსიმალური გამოყენება. კენჭისყრის შენობის სტანდარტები შესამუშავებელია. უბნის საზღვრების დადგენისას გასათვალისწინებელია ამომრჩევლის ინტერესიც (მიზანშეწონილია საარჩევნო უბნის შერჩევის შესაძლებლობის განსაზღვრა 17); ➔ იდენტიფიცირების პროცესისათვის: არამოქმედი დოკუმენტებით საკონსულო აღრიცხვაზე დაყენება არჩევნებისას იდენტიფიცირების პრობლემას შექმნის (საარჩევნო ადმინისტრაციისათვის მისაწოდებელი სია მოიცავს მოქმედი დოკუმენტის 15 არმქონე პირთა მონაცემებსაც) 18. აღრიცხვიდან მოხსნის სათუოასაელჩოსთანამშრომლისარამართლზომიერიმივლინების შემდგომი განმეორება; მაგ.: გერმანიისტერიტორიაზედასაშვებიასათვისტომოსშენობებშიკენჭისყრისჩატარება; 17 მაგ.: ალბანეთშიმყოფისათვისსაბერძნეთშიგამგზავრებაბევრადხელსაყრელია ვიდრე ანკარაში. ნიუიორკშისაქართველოსგენერალურისაკონსულოსსამოქმედოარეალიმოიცავსსანფრანცისკოსსაკონსულ ოდაწესებულებისტერიტორიასაც(ამომრჩეველთაგადანაწილებისპრობლემაიქმნება); 18 საარჩევნოკოდექსისშესაბამისად, ამომრჩეველთაერთიანსიაშიარშეიტანებაიმსაცხოვრებელიადგილისმიხედვითრეგისტრირებულმოქა 16 შეტყობინების ყველა პირისათვის მიუწოდებლობა ამომრჩეველად ყოფნის ცრუმოლოდინის წარმოქმნის. ➔ ამომრჩეველთა სიების სრულყოფისათვის: იუსტიციის აქციებისადმი ინტერესი ძირითადად ვადიანი/ დაზუსტებული მონაცემებით დოკუმენტების ფლობაში გამოიხატება 19. მომსახურება) წახალისება/ საკონსულო აღრიცხვის დადგომის მასობრივი მოწოდება ბევრად (უფასო ეფექტიანი იქნებოდა. ასევე, მისთვის სავალდებულო ხასიათის მიცემა პროცესის სისტემატიზებას გამოიწვევს 20. აღრიცხვიდან მოხსნის საფუძვლებიც არა გონივრულია: იუსტიციის დისტანციური სერვისებისათვის უპირატესობის მინიჭება ან/და საქართველოში გამომგზავრებისგან თავის შეკავება შესაძლებელია საკონსულო აღრიცხვის მიღმა ემიგრანტთა უდიდესი ნაწილი დატოვოს 21. აღრიცხვიდან მოხსნილთა მიმართებით არაა გათვალისწინებული OSCE/ ODIHR-ის რეკომენდაციები: საზღვარგარეთ ყოფნისას/ დაბრუნებისას საარჩევნო სიაში მოსახვედრად მათ რეგისტრაციის პროცედურების გავლა ხელახლა დასჭირდებათ. საინფორმაციო კამპანიაც მწირეა: საქართველოდან გამგზავრების მაჩვენებლის 1.5%-ით (50000 ცალი) ფლაერების გავრცელება არასაკმარისია 22. გამოწვევებზე სათანადო რეაგირებისათვის: აუცილებელია თავისუფალი და სამართლიანი უწყებათაშორისოი კომისიაის მოეთხოვოსფარგლებში ლაქეთამონაცემები, რომელთაცარჩევნებისდროისათვისარაუღიათმოქმედიპირადობისმოწმობა/პასპორტი; 19 ემიგრანტთაუდიდესინაწილისაქართველოშისაცხოვრებელმისამართზერეგისტრირებულპირსწარმო ადგენს.კანონმდებლობით დაუშვებელიაუცხოეთში მათიშემდგომირეგისტრაცია. 20 შესაბამისისანქციისარარსებობისგამო, 26/12/2018-სგაუქმდა საკონსულოაღრიცხვაზეარყოფნისსაფუძვლადსაქართველოსმოქალაქეობისდაკარგვისსაფუძველი.ამას თან, საქართველოშისაცხოვრებელიადგილისმიხედვითრეგისტრაციასავალდებულოა, ხოლო შესაბამისი წესებისდარღვევადაჯარიმებასიწვევს; 21 ხუთ წლიან პერიოდში საქართველოს მოქალაქეთა საკონსულო სამსახურშიმომსახურების(გარდა საქართველოში დასაბრუნებელი მოწმობისა) მოთხოვნისმაჩვენებელი არ უნდა აღემატებოდეს 150 ათას განაცხადს (მათ შორის განმეორებით მიმართვისას); 22 საკონსულო კრიზისების სათანადო მართვის მიზნით,პანდემიისპერიოდში არ მომხდარა აღრიცხვაზედადგომისსაყოველთაომოწოდება. საზღვარგარეთ საარჩევნო პროცესის უზრუნველყოფაზე მუშაობის გააქტიურება 23. საარჩევნო პროცესის უზრუნველყოფის პროცესში საზღვარგარეთ არსებული პრობლემების არა იდენტიფიცირებულობა და დასახული ამოცანების უქონლობა იკვეთება საქართველოს შესაბამის სტრატეგიებსა თუ სამოქმედო გეგმებშიც. მიუხედავად იმისა, რომ CDL-AD(2004)012, CDL-AD(2011)022 და CDL-AD(2015)040 ანგარიშებით, ვენეციის კომისია სახელმწიფოებს მოუწოდებს უზრუნველყონ საარჩევნო კანონმდებლობის და პრაქტიკის თანმიმდევრული და ეფექტიანი გავრცელება, არ გვხდება სახელმწიფოს ქმედითი ნაბიჯები, რომელიც საარჩევნო უბნების რაოდენობის და კენჭისყრის მეთოდების ზრდას გულისხმობს (საერთაშორისო პრაქტიკა ითვალისწინებს ხმის მიცემის დისტანციურ მეთოდებსაც: ფოსტა/ მინდობილობა/ ინტერნეტი). საზღვარგარეთ საარჩევნო უფლებით პოტენციური მოსარგებლე შეიძლება იყოს მილიონზე მეტი მოქალაქე. თუმცა, მიუხედავად ბენეფიციართა დიდი რაოდენობისა, გამოიყოფა კატეგორია (სეგმენტი), რომელთათვის ხელმისაწვდომობა კრიტიკულად პრობლემურია:  კენჭისყრის შენობიდან რამდენიმე ასეული/ ათასეული კილომეტრის დაშორებით მცხოვრები ამომრჩევლები. სიტუაციის რეაგირების გარეშე დატოვებით შემდეგ არჩევნებზეც იგივე შედეგს მივიღებთ:  ემიგრანტების სათანადო აღურიცხაობა რესურსის არასწორად მიმართვას დაუდებს საფუძველს;  უთანასწორო პრინციპის გავრცელება საარჩევნო პროცესებისადმი უნდობლობას გაზრდის;  მინიმალური აქტივობა საერთაშორისო მხარდაჭერას შეამცირებს. საარჩევნო ადმინისტრაციასთან ერთად, მოცემულ პროცესში მაღალია საგარეო საქმეთა სამინისტროს ინტერესიც. მათი პოლიტიკური ნებაა პრობლემის გადაჭრის 2020 წელს გამართულ არცერთ უწყებათაშორისი კომისიის სხდომაზე ცალკეულად არ განხილულა საზღვარგარეთ ამომრჩეველთა სიის სრულყოფასთან დაკავშირებული გამოწვევები. იხ. ბმული: https://justice.gov.ge/Ministry/Index/1579 23 გზების მოძიება. შედარებით დაბალია იუსტიციის სამინისტროს მხარდაჭერა (სამართლებრივი პასუხისმგებლობის გაზიარებას უკავშირდება). ნეიტრალური პოზიციით გამოირჩევა პარლამენტი (საჭირო საკანონმდებლო ცვლილებების მიღებით შემოიფარგლება). რაც შეეხება ბენეფიციარებს, ემიგრანტთა მოცემული ჯგუფის დაინტერესება მაღალია. კენჭისყრის ხელმისაწვდომობის მაქსიმალური უზრუნველყოფა გამოიწევს ხმის მიცემის მზარდი რაოდენობას და სახელმწიფო გადაწყვეტილებებზე ემიგრანტების გავლენის მატებას. პოლიტიკურ სისტემაზე ზეგავლენა იმოქმედებს ემიგრანტების/ ორგანიზაციების/ საერთაშორისო თანამეგობრობის შეფასებებზეც. პრობლემის გადაჭრის გზები (ალტერნატივები) მოსალოდნელი შედეგების შედარების, ნაკლები დანახარჯის და მეტი ეფექტიანობის მოხდენის მიზნით, ასევე, საერთაშორისო პრაქტიკების გათვალისწინებით, შემუშავდა შემდეგი ალტერნატივები 24: I ალტერნატივა - რეგისტრაციის პროცესის გაუმჯობესება/გამარტივება. არც კენჭისყრის შენობების დამატება და არც დისტანციური მეთოდების დანერგვა არ იქნება ეფექტიანი რეგისტრირებულ ამომრჩეველთა მოცემული რაოდენობის შემთხვევაში. საზღვარგარეთ მოქალაქეთა რეგისტრაციის ზრდა განაპირობებს გამოწვევებზე დაუყოვნებლივი რეაგირების აუცილებლობას. დღეს არსებული პოლიტიკა მონაცემთა მნიშვნელოვან ზრდას ვერ უზრუნველყოფს. საჭიროებს მიდგომების შეცვლას, მათ შორის აღრიცხვის სისტემატიზების მხრივ: 1. საზღვარგარეთ მყოფ პირთათვის სერვისების/ დახმარების მიღების წინაპირობად საკონსულო აღრიცხვაზე/ რეგისტრაციაზე ყოფნის განსაზღვრა 5 წლიან პერიოდშიც 24 სათანადო დაგეგმარების შემთხვევაში,წარმოდგენილი ალტერნატივების განხორციელება, 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნებისთვის მოესწრება. კი განაპირობებს რამდენიმე ასეული ათასი მომსახურების მომთხოვნი (ყველა) პირის აღრიცხვას; 2. საზღვარგარეთ მყოფ აღრიცხვიდან მოხსნილ საქართველოს მოქალაქეთათვის საარჩევნო უფლების შენარჩუნება რამდენიმე ათეული ათასი ადამიანისათვის აღარ გამოიწვევს ხელახალ რეგისტრაციის საჭიროებას; 3. არჩევნების წინა პერიოდში აღრიცხვაზე დაყენებულ პირთათვის რიგ სერვისებზე შეღავათების (მომსახურების ვადა, საზღაური) დაწესება რეგისტრაციის პროცესის სტიმულირებას მოახდენს; 4. ვადიანი საკონსულო აღრიცხვის შემოღება მონაცემთა დაზუსტების უფრო გონივრული მექანიზმს შექმნის. შედეგად, 2024 წლისათვის მივიღებთ არანაკლებ ნახევარ მილიონ აღრიცხვაზე მყოფ პირთა ოდენობას და მინიმუმ 3 ჯერ მეტ საარჩევნო უბანს. დადებითი მხარები უარყოფითი მხარეები დაზუსტებული/ სრულყოფილი მონაცემების ფლობა უფლებამოსილ ორგანოებს შორის კონსენსუსის სირთულე უფლებით მოსარგებლე პირთა ზრდა დამატებითი ადმინისტრაციული ხარჯი ქვეყნის დემოკრატიული პროცესების ხელშეწყობა განხორციელებული ქმედებების არამყისიერი შედეგი პირველ ალტერნატივას გააჩნია დამატებითი ეფექტიც, ემიგრანტთა მასიური აღრიცხვა ხელს შეუწყობს, როგორც მიგრაციული პროცესების სწორად მართვას, ასევე, მოქალაქეთა გათავისუფლებას რიგი კომუნალური სახდელებისაგან. II ალტერნატივა - საარჩევნო უბნების შექმნის წესის დახვეწა. კონსტიტუციური უფლების ხელმისაწვდომობა მოითხოვს საარჩევნო უბნების დაფარვის არეალის მინიმუმამდე შემცირებას. ამომრჩეველთა უფრო მასიური რეგისტრაციის შემთხვევაში, ცალსახაა, რომ დიპლომატიური წარმომადგენლობების/ საკონსულო დაწესებულებების არსებული რესურსი ვეღარ უპასუხებს გამოწვევებს. აღნიშნული ვითარება მოითხოვს დამატებითი რესურსის მოძიებას. მითუმეტეს, რომ არსებობს დიპლომატიური წარმომადგენლობების/ საკონსულო დაწესებულებების გარდა, საზღვარგარეთ სპეციალური საარჩევნო უბნის შექმნის უცხოური გამოცდილებაც (იყენებს ისეთი ქვეყნები, როგორიცაა: დანია, ფინეთი, ხორვატია, ერაყი, ირანი, ლატვია, ნორვეგია, ახალი ზელანდია, პერუ, პოლონეთი, პორტუგალია, რუმინეთი, მოლდოვა, რუსეთი, სამხრეთ სუდანი, ჩადი, ტაილანდი, ტაჯიკეთი, თურქეთი). ალტერნატივად შესაძლებელია გამოყენებულ იქნას საპატიო საკონსულო დაწესებულებების და დიასპორული ორგანიზაციების სარგებლობაში არსებული ფართები (ამის წარმატებულ მაგალითს გვაზლევს მიუნხენი), რითაც მნიშვნელოვნად შემცირდება კონცენტრაციის ადგილებსა და კენჭისყრის შენობას შორის მანძილი, შესაბამისად რამდენჯერმე გაიზრდება ხმის მიცემის მაჩვენებელიც. ასე მაგალითად, ფლორენციაში (სათვისტომო) უბნის გახსნა, კენჭისყრის შენობამდე მანძილს დაახლოებით 300-400 კმ-ით შეუმცირებს ტუსკანის რეგიონში, ტურინში, მილანში, ბოლონიასა და ვენეციაში მცხოვრებ ემიგრანტებს. ტეხასის შტატში მცხოვრებ ქართველებს ნიუიორკამდე 3.5 საათიან საჰაერო მგზავრობას ააცილებს ჰიუსტონში საქართველოს საპატიო საკონსულოში უბნის განთავსება 25. რესურსის სწორად მიმართვის დაგეგმვის მიზნით აუცილებელია საკონსულო აღრიცხვის მონაცემების ძირითადი კონცენტრაციის ქალაქების/ რაიონების მიხედვით გამიჯვნა. საზღვარგარეთ საარჩევნო პოლიტიკის შედეგების გაუმჯობესება ასევე ქვემოაღნიშნულ ქმედებებს მოითხოვს: 1. საკონსულოს კარ-მიდამოს ფარგლებს გარეთ უბნის გახსნის გადაწყვეტილების მიღწევის მიზნით, ადგილსამყოფელი ქვეყნის ორგანოებთან/ დიასპორულ ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა; 2. საქართველოს საპატიო კონსულების (ადგილსამყოფელ ქვეყანაში ლეგიტიმაციის კუთხით შექმნიდა ნაკლებ პრობლემას), დიასპორული ორგანიზაციების თუ კერძო საკუთრებაში არსებული ფართებში საარჩევნო პროცესის წარმართვის რეგულირება; 3. საზღვარგარეთ საარჩევნო სიების მონაცემების მოქალაქეთა კონცენტრაციის ადგილების შესაბამისად ფორმირება. დადებითი მხარები სიახლის მიმართ დამოკიდებულება მოქალაქეების აქტიური საარჩევნო ხელმისაწვდომობის ზრდა უარყოფითი მხარეები დადებითი უფლების უცხო ქვეყნებთან არახელსაყრელი დიპლომატიური ურთიერთობები (?) დამატებითი ადმინისტრაციული ხარჯი (საინფორმაციო კამპანია, პროგრამული უზრუნველყოფა/ განახლება, თანამშრომლების გადამზადება). III ალტერნატივა - ხმის მიცემის დისტანციური მეთოდის დანერგვა. 25 საქართველოს საპატიო კონსულები ასევე დაფუძნებულია შემდეგ ქალაქებში: ჩარლსტონი, ატალანტა, ჰიუსტონი, მილანი, ლვოვი, ვროცლავი, იზმირი, ალმატი, ბორდო, ბრისტოლი. დიასპორული ორგანიზაციების შესახებ ინფორმაცია ხელმისაწვდომია WWW.GDA.GE. მთელი მსოფლიოს მაშტაბით ხმის მიცემის ელექტრონული მეთოდი უფრო მეტ ნდობას იწვევს ფართოვდება. ამომრჩეველში. პროცედურის მისი გავრცელების წარმართვის გეოგრაფია ხსენებული დღითიდღე დისტანციურ ფორმას უპირველეს ყოვლისა გააჩნია ისეთი სახის უპირატესობები, როგორიცაა ყველა პირის მიერ ხმის მიცემის გამოყენების და ხმის სწრაფი დათვლის შესაძლებლობას, საარჩევნო პროცესისათვის საბიუჯეტო დანახარჯების შემცირებას. აღნიშნულ ეტაპზე გადასასვლელად, საქართველოს ხელისუფლებას მნიშვნელოვანი ნახტომის განხორციელება მოუწევს ელექტრონული მართველობის კუთხით, რასაც უპირველეს ყოვლისა შესაბამისი ფინანსური რესურსის არქონაც აფერხებს. თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ ელექტრონულ ხმის მიცემის პროცესს, ტრადიციულ მეთოდის გან განსხვავებით გააჩნია ხარვეზებიც, რომელსაც შეუძლია მნიშვნელოვანი ზეგავლენა მოახდინოს საარჩევნო პროცესზე (ტექნიკური გაუმართაობა, არაიდენტიფიცირებადი პირის მიერ ხმის მიცემის შესაძლებლობა, ხაკერული თავდასხმის შესაძლებლობა, კენჭისყრის ფარულობის დარღვევის პრინციპის შესაძლებლობა და სხვ.). მიუხედავად ამისა მოცემულ ვითარებაში მიზანშეწონილია შემდგომი საპარლამენტო არჩევნებისთვის (2024) საქართველოს ხელისუფლების მიერ დაიგეგმოს ციფრულ გარემოში ხმის მიცემის ინსტრუმენტების ეტაპობრივი დანერგვა. ელექტრონული ხმის მიცემის პროცესის დანერგვის წარმატება ასევე დამოკიდებული იქნება შემდეგ ნაბიჯებზე:  საზღვარგარეთის ქვეყნების გამოცდილების შესწავლა/ რისკების იდენტიფიცირება;  ელ. ხმის მიცემის უსაფრთხო პლატფორმის შექმნა;  კანონმდებლობით ხმის მიცემის დისტანციური შესაძლებლობის განსაზღვრა;  საზღვარგარეთ მყოფ ყველა პირის ტექნიკური (ბარათებით) აღჭურვა. დადებითი მხარეები ამომრჩეველთა ხმის უარყოფითი მხარეები მიცემის და და თვ ლი ს მარტივი, ეფექტიანი და სწრაფი სისტემური ხარვეზები/ სისტემაზე არაკანონიერი ზეგავლენის მოხდენა პროცესი ამომრჩეველთა დამოუკიდებლობის ხარისხის მნიშვნელოვანი ფინანსური რესურსის მოზიდვა ზრდა ფიზიკურ პირთა ბარათებით აღჭურვის დროში გაწელილი პროცესი მსგავსად 1-ელი ალტერნატივისა, საზღვარგარეთ საარჩევნო პროცესის ელექტრონული წარმოება ხელს შეუწყობს მიგრაციული პროცესების მართვას. ალტერნატივების შეფასებისთვის გამოყენებულია ეფექტიანობის მულტიფატორული ანალიზი (იხ. ცხრილი N1). ცხრილი N1 კრიტერიუმები (100%) ბენეფიციართა დადებითი განწყობა (სარგებლიანობა) 30% დამატებითი ფინანსური რესურსი 20% განხორციელებასთან დაკავშირებული რისკები 10% პოლიტიკური მიზანშეწონილობა (განხორციელებადობა) 30% დამატებითი ეფექტი 10% ჯამი ალტერნატივები I (1-5 ქულა) II (1-5 ქულა) III (1-5 ქულა) 5x30 5x30 5x30 3x20 2x20 2x30 5x10 3x10 1x10 5x30 5x30 2x30 4x10 1x10 3x10 450 380 260 მულტიფაქტორული ანალიზიდან ჩანს, რომ უპირატესია I ალტერნატივა, რომლის განხორციელება ყველაზე მეტად შესაძლებელია ანალიზში წარმოდგენილი კრიტერიუმების შესაბამისად. რეკომენდაციები შერჩეული (რეგისტრაციის ალტერნატივის პროცესის გაუმჯობესება) პრაქტიკაში განხორციელება თანმიმდევრული ნაბიჯების გადადგმას მოითხოვს, რა დროსაც მნიშვნელოვანია შემდეგი სახის ღონისძიებების გატარება: 1. თანამშრომლობის გაღრმავება - საზღვარგარეთ აქტიური საარჩევნო უფლების ხელმისაწვდომობის და საარჩევნო საკოორდინაციო მექანიზმის შექმნა/ გაძლიერება; 2. პროცესების ანალიზი და დიაგნოსტირება-აღრიცხვაზე უფლებამოსილი ორგანოების მიერ მონაცემთა დამუშავების ახალი პროცესის გაანალიზება. მონაცემთა შესაბამისი დამუშავების მიზნით, ტექნიკური შესაძლებლობების კვლევა/ საჭირო ინფრასტრუქტურული მოთხოვნების დადგენა/ საბიუჯეტო სახსრების დაგეგმვა; 3. პროგრამული ანალიზის და სამინისტროს უზრუნველყოფა/ სიახლეების დიაგნოსტირების მიერ საკონსულო მხარდაჭერა გათვალისწინებით, აღრიცხვის - პროცესების საგარეო პროგრამული საქმეთა სრულყოფა (მონაცემთა ქალაქებისა და ქვეყნების მიხედვით, ასევე, საარჩევნო უფლების მქონე პირთა ფორმით გამიჯვნის, მომსახურების მოთხოვნისას მონაცემთა ავტომატური გადამოწმების, ჩანაწერების დუბლირების შესაძლებლობა და ა.შ.). 4. საკანონმდებლო ბაზის დახვეწა - იუსტიციის სამინისტრო, უფლებამოსილ ორგანოებთან კოორდინაციის გზით, განახორციელებს სამართლებრივი აქტების პროექტების შემუშავება/ ინიცირებას, რომლის ფარგლებშიც: - აღრიცხვას სავალდებულო ხასიათი მიეცემა, სერვისებით სარგებლობის/ საკონსულო დახმარების გაწევის წინაპირობად საკონსულო აღრიცხვაზე ყოფნა განესაზღვრება, აღრიცხვიდან მოხსნილ საზღვარგარეთ მყოფ საქართველოს მოქალაქეებს (ამომრჩევლის) სტატუსი შეუნარჩუნდებათ, შემოღებულ იქნება ვადიანი აღრიცხვა (ცვლილებები საარჩევნო კოდექსში, საკონსულო საქმიანობის და საქართველოს მოქალაქეთა და საქართველოში მცხოვრებ უცხოელთა რეგისტრაციის, პირადობის (ბინადრობის) მოწმობისა და საქართველოს მოქალაქის პასპორტისგაცემის წესის შესახებ საქართველოს კანონებში, საკონსულო დეპარტამენტის და სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს დებულებებში, საკონსულო აღრიცხვაზე დაყენებისა და საკონსულო აღრიცხვიდან მოხსნის წესში და ა.შ.). 5. პროფესიული გადამზადება -აღრიცხვის განმახორციელებლ უფლებამოსილ პირთათვის მომზადდება მეთოდური ინსტრუქციები, როგორც პროგრამის განახლების, ასევე, სამართლებრივი ცვლილებების კუთხით. ალტერნატივის იმპლემენტაციის პერიოდში გათვალისწინებული იქნება მონიტორინგის განხორციელდება, რა დროსაც შეფასდება დასახული საქმიანობის სიზუსტე, დროულობა და შესრულებული სამუშაოების შესაბამისობა, რაც ხარვეზის შემთხვევაში რეაგირების გადაწყვეტილებას დაუდებს საფუძველს. დასკვნა დამოუკიდებლობიდან საზღვარგარეთ მყოფი მოყოლებული მოქალაქეების საქართველოს უფლებების დაცვისა სახელმწიფო და მათთვის ინსტიტუციური შეთავაზების გამოწვევის წინაშე დგას, რაც უპირველეს ყოვლისა დემოკრატიის გავრცელებას მოითხოვს. წარმოდგენილი პოლიტიკის დოკუმენტი, სწორედ რომ საზღვარგარეთ აქტიური საარჩევნო უფლებით სარგებლობის საკითხის მიმართ მსჯელობას გვთავაზობს. შეჯერებული სურათის შედეგად გამოიკვეთა, რომ მხოლოდ ემიგრანტების უმნიშვნელო რაოდენობა ახერხებს ხმის მიცემას. იკვეთება ინსტიტუციონალური პრობლემები, რომელსაც ძირითად იწვევს შემდეგი: 1. არაეფექტიანი რეგისტრაციის პოლიტიკა; 2. საარჩევნო უბნების არა ხელმისაწვდომობა; 3. თანამედროვე ტექნოლოგიების დაუნერგაობა. წარმოდგენილი პრობლემის გადაჭრის სამი ალტერნატიული გზიდან ეფექტიანობის მულტიფაქტორული ანალიზის შედეგად უპირატესობა მიენიჭა პირველ ალტერნატივას - რეგისტრაციის პროცესის გაუმჯობესება (საკონსულო აღრიცხვის კუთხით პოლიტიკის გადახედვის გზით). პოლიტიკის დოკუმენტის ფარგლებში შევიმუშავეთ შესაბამისი რეკომენდაციები, რომელთა უფლებამოსილი ორგანოების მიერ გათვალისწინებაც, კონსტიტუციით გარანტირებული უფლებების ბევრად ეფექტიანად განხორციელების შესაძლებლობას მოგვცემს. მთავარია დასახული აქტივობების განსახორციელებლად არსებობდეს პოლიტიკური ნება და უფლებამოსილ ორგანოებს შორის კოორდინაციის ეფექტიანი მექანიზმები. საზღვარგარეთ აქტიური საარჩევნო უფლების ხელმისაწვდომობის პრობლემა მოითხოვს სახელმწიფოს მხრიდან სათანადო შეფასებას და სტრატეგიულ დოკუმენტებსა თუ სამოქმედო გეგმებში განსახორციელებელი ქმედებების სახით დროულ დასახვას. დანართი ცხრილიN2 ფულადი გზავნილები საქართველოში (2019 წელი) რუსეთი იტალია საბერძნეთი აშშ ისრაელი თურქეთი უკრაინა გერმანია ესპანეთი პოლონეთი სხვა დანარჩენი 24.7% 13.8% 11.1% 10.3% 9.4% 5.5% 2.5% 2.9% 2.7% 1.8% 15.3% გრაფიკიN1 საზღვარგარეთ წარმოებული საქართველოს საარჩევნო პროცესი (2008-2018 წწ.) ცხრილიN2 საკონსულო აღრიცხვის მონაცემები08/06/2020 მდგომარეობით აქტიურის ტატუსი შეჩერებ ული მოხსნ ილი (გარდ აცვ.) მოხსნილი (მოქალაქეობის შეწყვეტა) მოხსნილი (6 თვეზემეტიხნითსაქართვ ელოშიყოფნა) მოხსნილი (დაუფიქსირებლობა საზღვარზე/ საკონსულოში ) მოხსნილ ი (სხვააღრ იცხვა) მოხსნა (სხვ. საფუძვ ელი) 50763 2853 1251 3923 23169 8675 1580 930 რუქა N1 რუქა საფრანგეთის და იტალიის რესპუბლიკებში საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობები/ საკონსულო დაწესებულებები და სათვისტომოები ბიბლიოგრაფია სამართლებრივი ბაზა: 1. 2. 3. 4. 5. საქართველოს კონსტიტუციადა საერთაშორისო სამართლებრივი შეთანხმებები; საქართველოს ორგანული კანონი ”საქართველოს საარჩევნო კოდექსი” საქართველოსმოქალაქეთადასაქართველოშიმცხოვრებუცხოელთარეგისტრაციის, პირადობის (ბინადრობის) მოწმობისადასაქართველოსმოქალაქისპასპორტისგაცემისწესისშესახებსაქართველოს კანონი საკონსულო აღრიცხვაზე დაყენებისა და საკონსულო აღრიცხვიდან მოხსნის მოქმედი და ძალადაკარგული წესები; საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 27/07/2011 N98 ბრძანება. სტრატეგიული დოკუმენტები და სამოქმედო გეგმები: 1. ცენტრალური საარჩევნო ადმინისტრაციის სტრატეგია 2015-2019 და 2020-2023 წლებისათვის https://cesko.ge/res/docs/StrategiuliGegma20202023.pdf https://cesko.ge/res/old/other/32/32291.pdf 2. საგარეო პოლიტიკის სტრატეგია (2019-2022) https://mfa.gov.ge/MainNav/ForeignPolicy/ForeignPolicyStrategy.aspx 3. საქართველოს ადამიანის უფლებათა დაცვის ეროვნული სტრატეგია (2014-2020) http://gov.ge/files/428_51453_705840_Strategy-GEO(1).pdf 4. საქართველოს მიგრაციის სტრატეგია და სამოქმედო გეგმები http://migration.commission.ge/index.php?article_id=216&clang=0 სტატისტიკური მონაცემები: 1. 2. 3. საქართველოს საარჩევნო ადმინისტრაცია www.cesko.ge(ჩანართი“არჩევნები”); საქართველოს ეროვნული ბანკი https://www.nbg.gov.ge/index.php?m=728 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო https://info.police.ge/page?id=94 კვლევები და ანგარიშები: 1. საერთაშორისო საარჩევნო სადამკვირვებლო მისიის მოხსენებები წინასწარი მიგნებებისა და დასკვნების შესახებ: https://www.osce.org/files/f/documents/6/0/404678_0.pdf; https://www.osce.org/files/f/documents/e/1/273231.pdf. 2. ვენეციის კომისიის ანგარიშები: REPORT ON EUROPEAN STANDARDS AS REGARDS THE INDEPENDENCE OF THE JUDICIAL SYSTEM https://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-AD(2015)040-e; - REPORT ON THE COMPATIBILITY OF REMOTE VOTING AND ELECTRONIC VOTING WITH THE STANDARDS OF THE COUNCIL OF EUROPE https://www.venice.coe.int/webforms/documents/default.aspx?pdffile=CDL-AD(2004)012-e. REPORT ON OUT-OF-COUNTRY VOTINGhttps://www.venice.coe.int/webforms/documents/default.aspx?pdffile=CDL-AD(2011)022-e 4. 3. ცენტრალური საარჩევნო კომისიის შემაჯამებელი (ჩანართიარჩევნები) თავისუფალი და სამართლიანი უწყებათაშორისი https://justice.gov.ge/Ministry/Index/385 ანგარიშებიwww.cesko.ge კომისიის ანგარიშები ლიტერატურა 1. 2. 3. Voting from Abroad in 18 Latin American Countrieshttps://aceproject.org/about-en/voting-from-abroadin-18-latin-american-countries/view E-voting for Swiss abroad: A joint project between the Confederation and the Cantonshttps://www.zora.uzh.ch/id/eprint/133854/1/173-187_Weber_et-al_Internet-Voting-CH.pdf Cовременные избирательные системы (გამოცემები)http://www.rcoit.ru/lib/