საქართველოს პარლამენტის რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტის მიერ წარმოდგენილი კომიტეტის დასკვნა - რეკომენდაცია საქართველოს პრემიერ მინისტრის ინიციატივით დაწყებული „განახლებული რეგიონების“ სახელმწიფო პროგრამის მიმდინარეობის შესახებ; საქართველოს პარლამენტის მიერ რატიფიცირებული „საქართველოსა და სკანდინავიურ გარემოს საფინანსო კორპორაციას შორის სასესხო შეთანხმებიდან“ (№07-2/152; 19.05.2022; №07- 2/165, 08.07. 2022) გამომდინარე (საქართველოს მთიან რეგიონებში საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია და ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესების შესახებ)“ საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს, მუნიციპალური განვითარების ფონდის დირექტორის ანგარიშის მოსმენასთან დაკავშირებით

https://parliament.ge/print/announcement/2117?local=true საქართველოს პარლამენტი 1 of 2 რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტის სხდომა თარიღი 21 აპრილი 2023 15:00 2023 წლის 21 აპრილი პლენარული სხდომის შესვენების დროს ქ. თბილისი, საქართველოს პარლამენტი მარო მაყაშვილის სახელობის დარბაზი (B კორპუსი, IV სართული, ოთახი N410) დღის წესრიგი საქართველოს პარლამენტის რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტის საზედამხედველო საქმიანობის 2023 წლის გეგმის შესაბამისად: 1. საკომიტეტო მოსმენა - მუნიციპალური განვითარების ფონდის (შემდგომში მგფ) ანგარიში 2022 წელს შესრულებული სამუშაოების და სამომავლო გეგმების შესახებ, მათ შორის ინფორმაციები: 2.1. საქართველოს პრემიერ-მინისტრის ინიციატივით დაწყებული „განახლებული რეგიონების“ სახელმწიფო პროგრამის მიმდინარეობის შესახებ; 2.2. საქართველოს სკანდინავიურ პარლამენტის გარემოს საფინანსო მიერ რატიფიცირებული კორპორაციას შორის „საქართველოსა სასესხო და შეთანხმებიდან“ (07-2/152; 19.05.2022) გამომდინარე (საქართველოს მთიან რეგიონებში საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია და ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესების შესახებ); (პასუხისმგებელი პირები გ. დოლიშვილი, ი. ქველაძე); მომხსენებელი: დავით ტაბიძე - მუნიციპალური განვითარების ფონდის (მგფ) დირექტორი; 2. საკომიტეტო მოსმენა - საქართველოს რეგიონებში მყარი ნარჩენების მართვის მდგომარეობისა და სამომავლო გეგმების შესახებ ანგარიში; (პასუხისმგებელი პირები კომიტეტიდან: ხ. ხვიჩია, დ. გოგოლაძე); მომხსენებელი: გიორგი შუხოშვილი - შპს „საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის 4/24/2023, 3:53 PM https://parliament.ge/print/announcement/2117?local=true საქართველოს პარლამენტი 2 of 2 კომპანიის“ დირექტორი; თანამოხსენებელი: მზია გიორგობიანი - რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოადგილე; 3. საკომიტეტო მოსმენა - ინფორმაცია „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“; (პასუხისმგებელი პირები: ხ. ხვიჩია, ი. ქველაძე); მომხსენებელი: მზია გიორგობიანი - რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოადგილე; 4. საკომიტეტო მოსმენა - მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების სტრატეგიის შესრულების მიმდინარეობასთან დაკავშირებით; (პასუხისმგებელი პირები: გ. დოლიშვილი, ზ. წიკლაური); მომხსენებლები: მზია გიორგობიანი - რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოადგილე გიორგი დიდიძე - რეგიონული და მთის განვითრების დეპარტამენტის უფროსი. 4/24/2023, 3:53 PM

საქართველოს პარლამენტის რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტის სხდომის ოქმი N78 2023 წლის 21 აპრილი, 15:00 საათი ქ. თბილისი, საქართველოს პარლამენტი მარო მაყაშვილის სახელობის დარბაზი (B კორპუსი, IV სართული, ოთახი N410) სხდომის თავმჯდომარეობდა: კახა კახიშვილი - (კომიტეტის თავმჯდომარე) სხდომას ესწრებოდნენ კომიტეტის წევრები: კახა კახიშვილი -(კომიტეტის თავმჯდომარე), ირაკლი ზარქუა-(კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე), ედიშერ თოლორაია - კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე, ანზორ ბოლქვაძე, ზაურ დარგალი, ბექა დავითულიანი, შალვა კერესელიძე, შოთა ხაბარელი, დავით უსუფაშვილი, მერაბ ქვარაია, ვიქტორ ჯაფარიძე. ანა წითლიძე. სხდომას არ ესწრებოდა კომიტეტის წევრი: დიმიტრი სამხარაძე; აპარატის თანამშრომლები: სულიკო ბეჟანიძე - აპარატის უფროსი, ხ. ხვიჩია, თავმჯდომარის თანაშემწე ც. კაკაბაძე, მ. გოგებაშვილი, რ. ხიზანიშვილი, გ. დოლიშვილი, თ. კალანდარიშვილი, ბ. ქველაძე, ნ. თხლაშიძე, მოწვეული სპეციალისტები: დ. გოგოლაძე, ი. ქველაძე, ზ. წიკლაური, კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილის თანაშემწე თ. ნონიაშვილი. მოწვეული სტუმრები: 1. მზია გიორგობიანი - საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოადგილე. 2. დავით ტაბიძე - მუნიციპალური განვითარების ფონდის (მგფ) დირექტორი. 3. გიორგი შუხოშვილი - შპს ,,საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის კომპანიის“ დირექტორი. 4. გიორგი ციბაძე - მუნიციპალური განვითრების ფონდის (მგფ) დირექტორის მოადგილე 5. გიორგი დიდიძე - საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს რეგიონული და მთის განვითარების დეპარტამენტის უფროსი. 6. ნინო ფურცხვანიძე - საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს სამრთლებრივი უზრუნველყოფის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე. 7. გიორგი ციბაძე - მუნიციპალური განვითრების ფონდის (მგფ) დირექტორის მოადგილე. 8. ილონა ხვიჩია - პრესსამსახური (მგფ) 9. ლევან მაღლაკელიძე - პრესსამსახური (მგფ) 10. ლაშა კაპანაძე - ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტი. კომიტეტის სხდომის უფლებამოსილება განისაზღვრა რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტის 12 წევრის დასწრებით. (კვორუმი - 7) 1 დღის წესრიგი: (პროექტები) 1. საქართველოს პარლამენტის რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტის საზედამხედველო საქმიანობის 2023 წლის გეგმის შესაბამისად: 1. საკომიტეტო მოსმენა - მუნიციპალური განვითარების ფონდის (შემდგომში მგფ) ანგარიში 2022 წელს შესრულებული სამუშაოების და სამომავლო გეგმების შესახებ, მათ შორის ინფორმაციები: 1.1.) საქართველოს პრემიერ-მინისტრის ინიციატივით დაწყებული „განახლებული რეგიონების“ სახელმწიფო პროგრამის მიმდინარეობის შესახებ; 1.2.) საქართველოს პარლამენტის მიერ რატიფიცირებული ,,საქართველოსა და სკანდინავიურ გარემოს საფინანსო კორპორაციას შორის სასესხო შეთანხმებიდან“ (N07-2/152;19.05.2022) გამომდინარე (საქართველოს მთიან რეგიონებში საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია და ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესების შესახებ) (პასუხისმგებელი პირები გ. დოლიშვილი, ი. ქველაძე) მომხსენებელი: დავით ტაბიძე - მუნიციპალური განვითარების ფონდის (მგფ) დირექტორი 2. საკომიტეტო მოსმენა - საქართველოს რეგიონებში მყარი ნარჩენების მართვის მდგომარეობისა და სამომავლო გეგმების შესახებ ანგარიში. (პასუხისმგებელი პირები კომიტეტიდან: ხ. ხვიჩია, დ. გოგოლაძე) მომხსენებელი: გიორგი შუხოშვილი - შპს ,,საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის კომპანიის“ დირექტორი თანამომხსენებელი: მზია გიორგობიანი - რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოადგილე 3. საკომიტეტო მოსმენა - ინფორმაცია ,,სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ მიმდინარეობის შესახებ“ (პასუხისმგებელი პირები: ხ. ხვიჩია, ი. ქველაძე) შესრულების მომხსენებელი: მზია გიორგობიანი - რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოადგილე 4. საკომიტეტო მოსმენა - მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების სტრატეგიის შესრულების მიმდინარეობასთან დაკავშირებით. (პასუხისმგებელი პირები: გ. დოლიშვილი, ზ. წიკლაური) მომხსენებლები: მზია გიორგობიანი - რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოადგილე 2 სხდომის დღის წესრიგის პროექტთან დაკავშირებით კომიტეტის წევრების მიერ შენიშვნები და მოსაზრებები არ გამოთქმულა, რის შემდეგაც კენჭი უყარეს და ერთხმად დაამტკიცეს წარმოდგენილი სახით. I მოისმინეს: მუნიციპალური განვითარების ფონდის (მგფ) დირექტორის დავით ტაბიძის ანგარიში მუნიციპალური განვითარების ფონდის (შემდგომში მგფ) მიერ 2022 წელს შესრულებული სამუშაოების და სამომავლო გეგმების შესახებ. მომხსენებელმა ისაუბრა ფონდის მიერ მიმდინარე უმნიშვნელოვანეს ინფრასტრუქტურულ პროგრამებზე როგორიცაა: საგანმანათლებლო,ტურისტული, სპორტული, ურბანული განახლებისა და წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურული პროექტები. როგორც მან აღნიშნა, ფონდის 2022 წლის პირველადი დამტკიცებული ბიუჯეტი შეადგენდა 595,5 მლნ ლარს. წლის განმავლობაში სახელმწიფო ბიუჯეტში განხორციელებული ცვლილების შედეგად მგფ-ის ბიუჯეტი გაიზარდა და განისაზღვრა 626,53 მლნ ლარით. 2022 წლის საკასო შესრულება - 630,285,800 ლარი; 2023 წლის დამტკიცებული ბიუჯეტი - 838,6 მლნ ლარი; მგფ ახორციელებს სხვადასხვა სახის ინფრასტრუქტურულ პროექტებსა და პროგრამებს. მან დეტალურად იუსაუბრა პრემიერ-მინისტრის მიერ ინიცირებულ პროგრამა ,,განახლებული რეგიონებზე“, რომლის ფარგლებშიც 50 მუნიციპალიტეტში პრაქტიკულად დასრულებულია პირველი ეტაპის სამუშაოები და ქვეყნის მაშტაბით 19 მუნიციპალიტეტში მიმდინარეობს მეორე ეტაპი. განახლებული რეგიონების პროგრამის პირველი ეტაპის ფარგლებში, სრულად განახლდა 727 შენობა ენერგო-ეფექტური მასალის გამოყენებით. მოწესრიგდა საფეხმავლო ბილიკები, ტროტუარები, საინჟინრო ქსელები, განახლდა და მოეწყო 92 პარკი და სკვერი. ქობულეთში, მოეწყო ახალი, ერთ კილომეტრიანი ბულვარი (ბათუმის მიმართულებით) მუნიციპალური განვითარების ფონდმა, მიმდინარე წელს, საბავშვო ბაღების მშენებლობის ახალი პროგრამა დაიწყო, რომელიც ითვალისწინებს ქვეყნის მაშტაბით 885 საბავშვო ბაღის მშენებლობასა და რეაბილიტაციას. რომელიც რამდენიმე ეტაპად განხორციელდება, რასაც სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ჯამში 1,3 მილიარდი ლარი მოხმარდება. პირველი ეტაპის სამუშაოებისთვის 100 მილიარდი ლარი 2023 წლის ბიუჯეტში უკვე გათვალისწინებული.ფონდი პირველ ეტაპზე, 135 ახალი საბავშვო ბაღის სამშენებლო და 100 საბავშვო ბაღის სარეაბილიტაციო ტენდერის გამოცხადებას გეგმავს. ტენდერების გამოცხადება მიმდინარე წლის მართის თავიდან დაიწყო და დღეის მდგომარეობით 100-ზე მეტი საბავშვო ბაღის ტენდერი უკვე გამოცხადებულია, რომლის საორენტაციო ღირებულება 300 მილიონ ლარამდეა, აქედან 19 საბავშვო ბაღზე გამოვლენილია გამარკვებული კომპანია და გაფორმებულია ხელშეკრულება, ხოლო 12 საბავშბვო ბაღზე მიმდინარეობს შეფასების პროცედურები. გარდა ამისა, მუნიციპალური განვითრების ფონდი,საქართველოს პრემიერ მინისტრის ინიციატივით ,,ქალაქებისა და კურორტების განვითარებას“ იწყებს, პროგრამა ითვალისწინებს ქალაქებისა და კურორტების ისეთი არეალების განვითარებას და იერსახის განახლებას, რომელიც მათ პოტენციალს მნიშვნელოვან დატვირთვას შესძენს და ახალ მიზიდულობის ცენტრებს შექმნის გააჩენს. პროგრამის პირველ ეტაპზე შერჩეულია 11 მდებარეობა: ბორჯომი, ბაკურიანი, ქუთაისი, წყალტუბო, თელავი, ზუგდიდი, ბათუმი, მცხეთა, სტეფანწმინდა, მესტიისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტები. ახალი პროგრამა 5 წლიანია და მას სახელმწიფო ბიუჯეტიდან 1 მლრდ ლარი მოხმარდება. აზრი გამოთქვეს და კითხვები დასვეს: 3 კომიტეტის თავმჯდომარის კახა კახიშვილის შეფასებით, საზედამხედველო გეგმის შესაბამისად, მიზანშეწონილად მივიჩნევთ მიმდინარე წლიდან კომიტეტში სამინისტროს ანგარიშები მოვისმინოთ წელიწადში ორჯერ, გეგმის დამტკიცების და შესრულების ნაწილში, თუ რამდენად თანხვედრაშია შესრულებული სამუშაოები დამტკიცებულ გეგმასთან მიმათებაში. ასევე მნიშვნელოვანია, რომ ინფრასტრუქტურის სამინისტროს და შესაბამისი უწყებების წარმომადგენლები პროექტების დაწყებისთანავე იყვნენ სრულ კოორდინაციაში ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლებთან, რადგან მათ უფრო კარგად იციან ადგილებზე მოსახლეობის მოთხოვნებიც და პრობლემებიც. ასევე მინდა გაითვალისწინოთ, კომიტეტში ანგარიშების წარდგენის დროს დაგეგმილი პროექტებისა და შესრულებული სამუშაოების შესახებ ინფორმაციები წარმოდგენილი იქნას დროულად, უფრო ვრცლად თანდართულ ვიზუალურ მასალებთან ერთად, რათა უფრო მეტად იყვნენ ინფორმირებული კომიტეტის წევრები. მომხსენებელს ასევე შეკითხვით მიმართეს: შალვა კერესელიძემ, ანზორ ბოლქვაძემ, ირაკლი ზარქუამ, ედიშერ თოლორაიამ, შოთა ხაბარელმა. მომხსენებელმა მადლობა გადაუხადა კომიტეტის წევრებს შეკითხვებისთვის, რომელთან დაკავშირებითაც მათ დეტალური ინფორმაციები მიაწოდა. კენჭისყრაში მონაწილეობდა კომიტეტის 11 წევრი გადაწყვიტეს: (ერთხმად) კომიტეტის დასკვნა - რეკომენდაცია 1. ცნობად იქნას მიღებული საქართველოს პრემიერ მინისტრის ინიციატივით დაწყებული ,,განახლებული რეგიონების“ სახელმწიფო პროგრამის მიმდინარეობის შესახებ და საქართველოს პარლამენტის მიერ რატიფიცირებული ,,საქართველოს და სკანდინავიურ გარემოს საფინანსო კორპორაციას შორის სასესხო შეთანხმებიდან“ გამომდინარე (საქართველოს მთიან რეგიონებში საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესების შესახებ)“ საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს - მუნიციპალური განვითარების ფონდის დირექტორის დავით ტაბიძის მიერ წარმოდგენილი ანგარიში. 2. საზედამხედველო გეგმის შესაბამისად კომიტეტი მიმდინარე წლიდან სამინისტროს ანგარიშებს მოისმენს წელიწადში ორჯერ, წლის პირველ ნახევარში გეგმის დამტკიცების, ხოლო მეორე ნახევარში - შესრულების ნაწილში. გარდა ანგარიშის მოსმენისა, კომიტეტი ყურადღებას გაამახვილებს და თვალყურს მიადევნებს სამინისტროს მიერ პარლამენტში წარმოდგენილი, სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული სამუშაოების მიმდინარეობის პროცესებსა და შესრულებული სამუშაოების ხარისხს. 3. კომიტეტი მიზანშეწონილად მიიჩნევს, საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო განსახორციელებელი პროექტების დაწყებისთანავე იყოს სრულ 4 კოორდინაციაში ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლებთან - გუბერნატორებთან და მერებთან, რომლებმაც კარგად იციან მოსახლეობის მოთხოვნები და პრობლემები. 4. საქართველოს რეგიონული განვითრებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრომ კომიტეტის წევრების და მოსახლეობის მეტად ინფორმირებულობის მიზნით უზრუნველყოს შესაბამისი სამსახურების მიერ მომზადებული ანგარიშების, დაგეგმილი პროექტებისა და შესრულებული სამუშაოების შესახებ ვრცელი ინფორმაციის კომიტეტისთვის დროული მიწოდება თანდართულ ვიზუალურ მასალებთან ერთად. II. მოისმინეს: ,,საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის კომპანიის“ დირექტორის გიორგი შუხოშვილის ანგარიში საქართველოს რეგიონებში მყარი ნარჩენების მართვის მდგომარეობისა და სამომავლო გეგმების შესახებ. მომხსენებლის ინფორმაციით, ნარჩენების მართვის კოდექსის მიღების შედეგად, ნარჩენების მართვის სფეროში, საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს უფლებამოსილებად განისაზღვრა არასახიფათო ნარჩენების ნაგავსაყრელების მოწყობა, მართვა და დახურვა, აგრეთვე, ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურების მოწყობა და მართვა. აღნიშნულ უფლებამოსილებას სამინისტრო ახორციელებს შპს „საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის კომპანიის“ მეშვეობით და კომპანიის საქმიანობის მიზანს სწორედ აღნიშნული წარმოადგენს, საქართველოს რეგიონებში მართოს და ეტაპობრივად დახუროს არსებული ნაგავსაყრელები, მოაწყოს და მართოს ახალი რეგიონული არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტები, ასევე, ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურები. კომპანიის სამოქმედო არეალს წარმოადგენს საქართველოს რეგიონები, თუმცა კომპანიის დაფარვის არეალს არ განეკუთვნება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიები. კომპანია 2014 წლიდან დღემდე მართავს არასახიფათო ნარჩენების 54 ნაგავსაყრელს და 5 ნარჩენების გადამტვირთავ სადგურს. კომპანია აქტიურ ღონისძიებებს ახორციელებს არსებული ნაგავსაყრელების გაუმჯობესების და ახალი რეგიონული არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების მოწყობის მიზნით. დღეის მდგომარეობით დახურულია 25 და განახლებულია (რეაბილიტირებულია) 29 არასახიფათო ნარჩენების არსებული ნაგავსაყრელი, ასევე მოეწყო 5 ნარჩენების გადამტვირთავი სადგური. 2023 წელს დაგეგმილია რუსთავი-გარდაბნის ნაგავსაყრელის დახურვის პროექტის მომზადება და დახურვის სამუშაოების დაწყება, რომელიც დასრულდება 2024 წელს. ამ დროისთვის აღნიშნულ ნაგავსაყრელზე ნარჩენის განთავსება აღარ ხდება. აგრეთვე, წელს დაგეგმილია 12 არსებული ნაგავსაყრელის რეაბილიტაცია-კეთილმოწყობის სამუშაოების განხორციელდება. კომპანია გრძელვადიან პერიოდში გეგმავს ნარჩენების მართვის ეფექტური რეგიონული სისტემების ჩამოყალიბებას, რაც გულისხმობს, მოქმედი 29 მუნიციპალური ნაგავსაყრელის ეტაპობრივ დახურვას, 6 საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი ახალი რეგიონული არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტისა და დაახლოებით 20 ერთეული ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურის მოწყობას. 5 ზემოაღნიშნული 6 ახალი რეგიონული არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების (ნაგავსაყრელების) მოწყობის მიზნით, მიმდინარეობს 4 პროექტი, რომელიც განხორციელების სხვადასხვა ეტაპზეა და ხელს შეუწყობს რეგიონებში ნარჩენების მართვის თანამედროვე სისტემების დანერგვას: ქვემო ქართლის მყარი ნარჩენების მართვის პროექტი გულისხმობს, ნარჩენების მართვის ინტეგრირებული სისტემის დანერგვას, უსაფრთხო გარემოსა და ადამიანის ჯანმრთელობის უზრუნველყოფის მიზნით. პროექტი ითვალისწინებს, ახალი რეგიონული არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტის მშენებლობას და მის აღჭურვას სათანადო ტექნიკური საშუალებებით. აღნიშნული ობიექტი მოემსახურება რეგიონის 5 მუნიციპალიტეტს, კერძოდ წალკა, დმანისი, თეთრიწყარო, მარნეული, ბოლნისი. პროექტის ხორციელდება ევროპის რეკონსტრუქციისა და საკრედიტო ბანკის (EBRD), შვედეთის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (SIDA) და საქართველოს მთავრობის დაფინანსებით. ახალი რეგიონული არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტის მოწყობა დაგეგმილია თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში. ამჟამად მიმდინარეობს გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების მოპოვების პროცედურები და სამშენებლო ტენდერი, ობიექტის მშენებლობა დაგეგმილია 2023-2024 წლებში. მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის პროგრამა II (კახეთი, სამეგრელო-ზემო სვანეთი) მოიცავს კახეთისა და სამეგრელო-ზემო სვანეთის რეგიონებში მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის სისტემის დანერგვას, რაც გულისხმობს ახალი რეგიონული არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების მშენებლობას და რეგიონებში არსებული ძველი ნაგავსაყრელების დახურვას, ასევე ნარჩენების გადამტვირთავი 3 სადგურების მოწყობას, ახალი რეგიონული არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების და გადამტვირთავი სადგურების შესაბამისი ტექნიკური საშუალებებით აღჭურვას, მუნიციპალიტეტების აუცილებელი ტექნიკური საშუალებებით აღჭურვას და ქაღალდის/მუყაოს სეპარირების საპილოტე პროექტის განხორციელებას ზუგდიდისა და თელავის მუნიციპალიტეტებში. პროექტი ხორციელდება გერმანიის რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკისა (KfW) და საქართველოს მთავრობის დაფინანსებით. დღეის მდგომარეობით მოპოვებულია სამეგრელო-ზემო სვანეთის ახალი რეგიონული ნარჩენების განთავსების ობიექტის გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება. მიმდინარეობს სამშენებლო კონტრაქტორის შესარჩევი ტენდერის გამოცხადებისთვის საჭირო სამუშაოები. მშენებლობა დაგეგმილია 2023-2024 წლებში. საპროექტო რეგიონების მუნიციპალიტეტებისთვის პროექტის ფარგლებში მიმდინარეობს ტექნიკური აღჭურვილობის (ნარჩენების შეგროვება და დასუფთავება) ეტაპობრივი შეძენა-მოწოდება და მუნიციპალიტეტებზე გადაცემა (კახეთი და სამეგრელო-ზემო სვანეთი). დღეის მდგომარეობით შეძენილია 12 005 ერთეული ნარჩენების კონტეინერი/ურნა და 41 ერთეული ნარჩენების შესაგროვებელი სატვირთო მანქანა, ასევე 29 პიკაპის ტიპის სატვირთო მანქანა, დასაფუთავების სამსახურისთვის სპეციალური ეკიპირება (უნიფორმები). ზუგდიდისა და თელავის მუნიციპალიტეტისთვის ქაღალდისა და მუყაოს სეპარირების საპილოტე პროექტისთვის შეძენილ იქნა სპეციალური ტექნიკური აღჭურვილობა. კახეთის რეგიონში მომზადდა ახალი რეგიონული ნარჩენების განთავსების ობიექტის სამშენებლო ტერიტორიის შერჩევის ანგარიში და მიმდინარეობს ობიექტის სამშენებლო ადგილმდებარეობის შესახებ კონსულტაციები. 6 ქუთაისის მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის პროექტი ითვალისწინებს მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის სისტემის დანერგვას იმერეთის, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის რეგიონებში. პროექტით გათვალისწინებულია ქუთაისის მიმდებარედ ახალი რეგიონული არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტის მშენებლობა, ქუთაისის მოქმედი ძველი ნაგავსაყრელის დახურვა, ნარჩენების გადამტვირთავი 6 სადგურის მოწყობა და მუნიციპალიტეტების ნარჩენების შესაგროვებელი შესაბამისი ტექნიკური საშუალებებით აღჭურვა. პროექტის განხორციელება დაგეგმილი იყო გერმანიის რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკის (KfW), ევროკავშირისა (EU NIF) და საქართველოს სახელმწიფო კონტრიბუციის დაფინანსებით. პროექტის განხრციელებისთვის დიდ გამოწვევას წარმოადგენს სოციალური მიმღებლობა, მოსახლეობის წინააღმდეგობის გათვალისწინებით საჭირო გახდა ახალი რეგიონული ნარჩენების განთავსების ობიექტის სამშენებლო ტერიტორიის ცვლილება, რამაც გამოიწვია პროექტის განხორციელების ვადების გახანგრძლივება. 2022 წლის დეკემბერში სესხის ჩამორიცხვის ვადა ამოიწურა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და გერმანიის რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკს (KfW) შორის მოლაპარაკებების შედეგად, მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება, რომ პროექტი დაფინანსდება სახელმწიფო ბიუჯეტით, თუმცა გერმანიის რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკის (KfW) და ევროკავშირის (EU NIF) მხარდაჭერით პროექტისთვის მნიშვნელოვანი მოსამზადებელი სამუშაოები განხორციელდა. დღეის მდგომარეობით მოპოვებულია ახალი რეგიონული ნარჩენების განთავსების ობიექტის სკოპინგის დასკვნა და მიმდინარეობს გარემოზე ზემოქმედების შეფასების ანგარიშის მომზადება. მშენებლობა დაგეგმილია 2025-2026 წლებში. ცენტრალური საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის პროექტი (შიდა ქართლი, მცხეთა-მთიანეთი, სამცხე-ჯავახეთი) ითვალისწინებს მყარი ნარჩენების მართვის გარემოსა და ადამიანის ჯანმრთელობისათვის უსაფრთხო ინტეგრირებული სისტემის დანერგვისთვის საჭირო ტექნიკურეკონომიკური დასაბუთების კვლევას, რაც მოიცავს ახალი რეგიონული არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების მშენებლობას და ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურების ქსელის მოწყობას. ასევე, არსებული ნაგავსაყრელების დახურვას და მუნიციპალიტეტების აღჭურვას ნარჩენების შეგროვებისა და დასუფთავებისთვის საჭირო ტექნიკური საშუალებით. ამ ეტაპზე მიმდინარეობს ტექნიკურ-ეკონომიკური კვლევა, მოსალოდნელია, რომ კვლევა დასრულდება 2023 წლის ბოლოს. კვლევის დაფინანსება ხორციელდება გერმანიის რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკისა (KfW) და ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის (EBRD) ფინანსური (გრანტის სახით) მხარდაჭერით. საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტების მიერ დაფინანსებული პროექტების ფარგლებში, მიმდინარეობს თანმხლები ღონისძიებები - საკონსულტაციო მომსახურება, რაც გულისხმობს კომპანიისა და მუნიციპალიტეტების ინსტიტუციური განვითარებისა და შესაძლებლობების გაძლიერების ხელშეწყობას. კომპანიასა და მუნიციპალიტეტების თანამშრომლებისთვის ჩატარდა ტრენინგები, კომპანიაში დაინერგა მართვის საინფორმაციო სისტემა, მიმდინარეობდა მუნიციპალიტეტებისთვის ნარჩენების მართვის გეგმების შემუშავებაში მხარდაჭერა, შემუშავდა კომპანიის კარიბჭის გადასახადისა (gate fee) და მუნიციპალიტეტების ნარჩენების ტარიფების განსაზღვრის მეთოდოლოგია. 2021 წლიდან კომპანიის მიერ მიმდინარეობს მუნიციპალიტეტების მხარდაჭერა გურიის რეგიონის შავი ზღვის სანაპირო ზოლის მოწესრიგებისა და დასუფთავების მიზნით. რისთვისაც კომპანიის მიერ შეძენილ იქნა 28 ერთეული სხვადასხვა დანიშნულების სპეციალური ტექნიკა. ასევე, ლანჩხუთისა და ოზურგეთის 7 მუნიციპალიტეტებისთვის, შეძენილი და გადაცემული იქნა 12 ერთეული ნარჩენების შესაგროვებელი სატვირთო და 800 ერთეული ნარჩენების კონტეინერი. მიმდინარე წელს, შავი ზღვის სანაპირო ზოლის დასუფთავების სამუშაოების გაუმჯობესების მიზნით, დაგეგმილია კომპანიისა და ქობულეთის, ფოთის, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტებისთვის 20 ერთეული ტექნიკური აღჭურვილობის შეძენა. არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტებთან დაკავშირებით დამატებით ინფორმაცია წარმოადგინა რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოადგილემ მზია გიორობიანმა, მან ყურადღება გაამახვილა იმ მუნიციპალიტეტზე, სადაც პროექტის განხრციელებისთვის დიდ გამოწვევას წარმოადგენს სოციალური მიმღებლობა. აზრი გამოთქვეს და მომხსენებელს შეკითხვით მიმართა: კახა კახიშვილი: ძალიან კარგია, რომ 2024 წლის ბოლოს, ქვემო ქართლში, 5 მუნიციპალიტეტს ექნება ახალი რეგიონული არასახიფათო ნარჩენენების განთავსების ობიექტი, მაგრამ რა ხდება რუსთავისა და გარდაბნის მიმართულებით? მით უფრო, რომ ეს საკითხი მოსახლეობის წინააღმდეგობის გათვალისწინებით მწვავე გამოწვევად რჩება? თერჯოლის მუნციპალიტეტში, სადაც უნდა აშენებულიყო არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტი და მოსახლეობის მხრიდან მწვავე წინაღმდეგობის შედეგად შეიცვალა ლოკაცია და დღეს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი განიხილება. თუ შედგა კონსენსუსი? და რა ეტაპზეა ახლა ეს პროექტი იმის გათვალისწინებით, რომ 2022 წლის დეკემბერში სესხის ჩარიცხვის (KFW) ვადა ამოიწურა? ჩემი ინფორმაციით დახურულია 25 ნაგავსაყრელი, რომელი მუნიციპალიტეტებია და როგორ მოხდა მათი ჩანაცვლება? პასუხობს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოადგილე მზია გიორგობიანი: როგორც მოგეხსენებათ, თერჯოლის მუნციპალიტეტში, უნდა აშენებულიყო არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტი, რომელიც მოემსახურებოდა იმერეთს და რაჭალეჩხუმ-ქვემო სვანეთს. მიუხედავად იმისა რომ, თერჯოლაში პროექტიც მზად იყო და გარემოზე ზემოქმედების შესწავლაც დასრულებული იყო ადგილობრივი მოსახლეობის პროტესტიდან გამომდინარე მიღებული იქნა გადაწყვეტილება, რომ შეგვეცვალა ტერიტორია. გამომდინარე იქედან, რომ ყველაზე მეტი ნარჩენის მწარმოებელია ქუთაისი და წყალტუბო შესაბამისად, გადაწყდა, რომ მათ არეალში შერჩეულიყო ტერიტორია. შესაბამისად, დაიწყო ახალი მოკვლევები, რომელიც საჭიროებს დამატებით დროს, რაც სამწუხაროდ ანელებს მშენებლობის ტემპს, ასევე პარალელურად მიმდინარეობს მოსახლეობასთან შეთანხმება, პრობლემა ნელი ტემპის არის გამოწვევა, რომელიც გვავს მოსახლეობის მიმღებლობასთან დაკავშირებით. მიუხედავად იმისა, რომ კანონმდებლობით (500 მ) და ევროპული სტანდარტების გათვალიწინებით არის შერჩეული ტერიტორია დაშორებული უახლოესი დასახლებიდან იმედია კონსესუსი შედგება და შევძლებთ განთავსების ობიექტის მოწყობას. რაც შეხება რუსთავს და გარდაბანს, სადაც თავის დროზე აშენდა საერთაშორისო სტანდარტების დაცვით, თუმცა ტერიტორიიდან გამომდინარე გაფართოება ვეღრ მოხერხდა და ამოწურა თავისი რესურსი. აქედან გამომდინარე ნარჩენები მიემართება თბილისში ლილოს ნაგავსაყრელზე, როგორც 8 უკვე აღვნიშნე ქვემო ქართლში მიმდინარე წელს დაიწყება ახალი რეგიონული არასახიფათო ნარჩენენების განთავსების ობიექტის მშენებლობა, რომელიც 2024 წლის მეორე ნახევარში დასრულდება და 5 მუნიციპალიტეტეს მოემსახურება. ამ ეტპისთვის სულ დახურულია 25 ძველი ნაგავსაყრელი. რაც შეეხება მუნიციპალიტეტების ტექნიკურ აღჭურვას, ჯერ კიდევ 2018-2019 წლებში მუნიციპალური განვითარების ფონდმა და მყარი ნარჩენების მართვის კომპანიამ მუნიციპალიტეტებს 160 ერთეული ნარჩენების შესაგროვებელი ახალი მანქანები და 20 ახალი ერთეული ნარჩენების შემგროვებელი კონტეინერი გადასცა, ასევე რამდენადაც ცნობილია კონსოლიდირებული ტენდერებით თვითონ მუნიციპალიტეტები სატრანსპორტო საშუალებების შესყიდვაშიც იღებენ მონაწილეობას. კენჭისყრაში მონაწილეობდა კომიტეტის 11 წევრი. გადაწყვიტეს: (ერთხმად) კომიტეტის დასკვნა:-რეკომენდაცია: საქართველოს პარლამენტის რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტმა 2023 წლის 21 აპრილის სხდომაზე განიხილა საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს , შპს „საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის კომპანიის“ მიერ წარმოდგენილი ინფორმაცია საქართველოს რეგიონებში მყარი ნარჩენების მართვის მდგომარეობის და სამომავლო გეგმების შესახებ. 1. 2. კომიტეტმა ცნობად მიიღო რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოადგილის მზია გიორგობიანის ინფორმაცია. კომიტეტს მიზანშეწონილად მიაჩნია საქართველოში მყარი ნარჩენების ეფექტური უტილიზაციის მიზნით, დაიწყოს ევროკავშირის შესაბამისი სტანდარტებით დადგენილი ნაგავგადამამუშავებელი ქარხნების აშენების პროექტის შემუშავება-განხორციელება. III. მოისმინეს: რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოადგილის მზია გიორგობიანმა გააკეთა პრეზენტაცია ,,სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“. როგორც მომხსენებელმა აღნიშნა, სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა, განახლებული მიდგომებითა და პროცედურებით, აქტიურად მიმდინარეობს 2019 წლიდან და ყოველწლიურად, აღნიშნული პროგრამისათვის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მიემართება 40 მლნ ლარზე მეტი. პროგრამის ფარგლებში განსაზღვრული არის პროექტების კატეგორიები, რომელთა განსახორციელებლად შესაძლებელი არის პროგრამის ფარგლებში დაფინანსების გამოყენება და ასევე, მუნიციპალიტეტებს შესაძლებლობა ჰქონდათ, მუნიციპალიტეტის გადაწყვეტილების შესაბამისად, პროექტის თანადაფინანსება განეხორციელებიათ საკუთარი სახსრებით, რომლის თანხა არ უნდა ყოფილიყო კონკრეტული პროექტისთვის ფონდიდან გამოყოფილი თანხის 100 პროცენტზე მეტი. ზოგიერთი მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლების მიერ დაფიქსირებულ იქნა ინიციატივა, რომ არსებული გამოცდილების და სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის ფარგლებში დასაფინანსებელი პროექტების შინაარსის გათვალისწინებით, ხშირად არის საჭიროება და მზაობა, რომ მუნიციპალიტეტის მხრიდან თანადაფინანსების მოცულობა იყოს უფრო მეტი, ვიდრე 9 გამოყოფილი თანხის 100 პროცენტია, შესაბამისად, პროგრამაში განხორციელებული ცვლილებების შედეგად, 2023 წლიდან შესაძლებელია, მუნიციპალიტეტის გადაწყვეტილების შესაბამისად, თანადაფინანსების თანხა იყოს უფრო მეტი, თუმცა არ აღემატებოდეს კონკრეტული პროექტისთვის ფონდიდან გამოყოფილი თანხის 200 პროცენტს. პროგრამის განხორციელების მიზნით, საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს მიერ შემუშავდა და მუნიციპალიტეტებს მიეწოდათ პროგრამის განხორციელების სახელმძღვანელო ინსტრუქცია. 2023 წელს სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის ეფექტიანად განხორციელების მიზნით, საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს მიერ განახლდა და მუნიციპალიტეტებს მიეწოდა აღნიშნული სახელმძღვანელო ინსტრუქცია, რომლის შემუშავებისას გათვალისწინებულ იქნა ბოლო წლებში სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის განხორციელების გამოცდილება. სახელმძღვანელო ინსტრუქციის მთავარი მიზანია, დაიგეგმოს პროგრამის განხორციელების თითოეული ეტაპი, რათა მაქსიმალურად წახალისდეს მოსახლეობის ჩართულობა პროექტების შერჩევის პროცესში, ამდენად, რეკომენდაციების ნაწილი დაეთმო მოსახლეობის ინფორმირების მიზნით სხვადასხვა მიდგომების გამოყენებას, აგრეთვე, დასახლების საერთო კრებების/მოსახლეობასთან კონსულტაციების ჩატარების ადგილს, დროს და ფორმატს. აგრეთვე, შემუშავდა და მუნიციპალიტეტებს მიეწოდათ დასახლების საერთო კრების სხდომის/მოსახლეობასთან კონსულტაციის ამსახველი ოქმის ნიმუში, რომელიც ითვალისწინებს დამსწრე პირთა შესახებ ინფორმაციის აგრეგირებულ წარმოებას სქესის, ასაკობრივი მაჩვენებლის და შშმ პირის სტატუსის მიხედვით. აღნიშნული საშუალებას მისცემს მუნიციპალიტეტის შესაბამის ორგანოებს გაანალიზონ და ინკლუზიური მიდგომით დაგეგმონ მათი აქტივობები მოსახლეობის საჭიროებებზე დაყრდნობით. ,,სოფლის მხარდაჭერის“ პროგრამისათვის 2023 წლისათვის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოყოფილი არის 40,6 მლნ ლარი. მუნიციპალიტეტებისთვის თანხის გაანგარიშება დაფუძნებული არის დასახლებაში რეგისტირებულ მოსახლეთა რაოდენობაზე, კერძოდ, დასახლებას, რომელშიც მაცხოვრებელთა რაოდენობა შეადგენს: 200 მაცხოვრებელი - 10 000 ლარი; 201-დან - 400 მაცხოვრებელი - 12 000 ლარი; 401-დან - 1 000 მაცხოვრებელი - 16 000 ლარი; 1 000 მაცხოვრებელზე მეტი - 20 000 ლარი. რაც შეხება რეგიონების მიხედვით დაფინანსებას: იმერეთი 7,208,000; სამეგრელო-ზემო სვანეთი 6,614,000; ქვემო ქართლი - 4,760,000; მცხეთა-მთიანეთი - 4,868,000; შიდა ქართლი - 4,390,000; კახეთი - 4,234,000; სამცხე-ჯავახეთი - 3,356,000; გურია - 2,564,000; რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი 2,606,000; რაც ჯამში შეადგენს 40,600,000; ,,სოფლის მხარდაჭერის“ პროგრამა ფარავს 54 მუნიციპალიტეტს, რაც არის 3150 დასახლება. 2019 წელს, როდესაც ,,სოფლის მხარდაჭერის“ პროგრამა დაიწყო, სამინისტრომ გააკეთა სახელმძღვანელო, რომ დავხმარებოდით მუნიციპალიტეტებს განსახორციელებელი პროცედურებისათვის მაგალითად, როგორ უნდა მიიღონ გადაწყვეტილებების ოქმები, როგორ უნდა მოიწვიონ კომისიები და ვინ უნდა შედიოდეს კომიისის შემადგენლობაში და ა. შ. სახელმძღვანელო განვაახლეთ გასული წლის დეკემბერში. აზრი გამოთქვეს: 10 შალვა კერესელიძემ დააფიქსირა თავისი პოზიცა როგორც მან აღნიშნა, ,,სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა“ თვისი შინაარსით ერთ-ერთი საუკეთესო პროგრამაა გამომდინარე იქედან, რომ ადგილობრივ მოსახლეობას ეძლევა შესაძლებლობა საერთო კრების საფუძველზე მიიღონ გადაწყვეტილება პრიორიტეტების მიხედვით თავიანთ სოფელში თუ რა უნდა გაკეთდეს, რაც მისასალმებელია, მაგრამ არის ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პრობლემური საკითხი კერძოდ, პროგრამა რამდენადაც კარგია, იმდენად ეფექტი არის ძალიან დაბალი, რადგან გამოყოფილი 40 მილიონი ლარი იმდენად მცირეა (ერთ სოფელზე 10 000 ლარი და დიდ სოფლებზე 20 000 ლარი). დღევანდელი მოცემულობიდან გამომდინარე პროგრამამ ეფექტურად, რომ იმუშაოს საჭიროა თანხების გაზრდა მინიმუმ 100 მილიონ ლარამდე, ანუ გასამმაგდეს და პატარა სოფლებმა 10 000 ნაცვლად, მიიღონ 30 000 ლარი, ხოლო დიდმა სოფლებმა 20 000 ლარის ნაცვლად 60 000 ლარი. ასევე არსებობს მეორე გამოსავალი კერძოდ, რეგ ფონდს დაუმატოთ სოფლის მხარდაჭერის პროგრამისთვის გამოყოფილი თანხა. კომიტეტის თავმჯდომარის კახა კახიშვილის შეფასებით, ,,სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა“ ძალიან მნიშვნელოვანია მოსახლეობისათვის, რადგან ისინი აქტიურად არიან ჩართულები და თავად იღებენ მონაწილეობას მათთვის პრიორიტეტული პროექტების შერჩევაში. ამიტომ, პროგრამამ კვლავ ეფექტურად, რომ იმუშაოს უნდა მოხდეს დაფინანსების გაზრდა, რადგან დღევანდელი საბაზრო ღირებულებიდან გამომდინარე სოფლისთვის გამოყოფილი 10 000 ლარით მინიმალური მოთხოვნის დაკმაყოფილებაც კი შეუძლებელია. აღნიშნულიდან გამომდინარე ვფიქრობ, რომ ეს საკითხი გადახედვას საჭიროებს. მზია გიორგობიანი: გეთანხმებით, რომ თანხის ოდენობა მცირეა და გაზრდა ყველაზე სწორი გამოსავალია, თუმცა იმ ნაწილში დაგეთანხმებით, რომ რეგ. ფონდში თანხის დამატებით შეიძლება მუნიციპალიტეტს უფრო ხელშესახები შედეგის ჩვენების შესაძლებლობა ქონდეს, მაგრამ ვფიქრობ, რომ საერთო მიზნის მისაღწევად მოსახლეობის ჩართულობა ძალზედ მნიშვნელოვანია. რადგან, პროექტების შერჩევა მოსახლეობასთან კონსულტაციებითა და სოფლის კრებებზე მიღებული გადაწყვეტილებებით ხდება, რომლის დაფინანსება ასევე შესაძლებელია მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან. კენჭისყრაში მონაწილეობდა კომიტეტის 11 წევრი გადაწყვიტეს: (ერთხმად) კომიტეტის დასკვნა - რეკომენდაცია საქართველოს პარლამენტის რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტმა 2023 წლის 21 აპრილის სხდომაზე განიხილა „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ შესრულების მიმდინარეობისა და სამომავლო გეგმების შესახებ“ საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს ინფორმაცია. 11 1. კომიტეტმა ცნობად მიიღო რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოადგილის მზია გიორგობიანის ინფორმაცია, რომელთან დაკავშირებითაც გასცა შემდეგი სახის რეკომენდაციები: 2. კომიტეტს მიაჩნია, რომ „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა“ არის ძალიან მნიშვნელოვანი პროექტი, რადგან მოსახლეობას შეუძლია მიიღოს პირდაპირი მონაწილეობა ადგილობრივი საკითხების განხილვაში და მათი ერთიანი გადაწყვეტილებით შეირჩეს სოფლის (დასახლება) მაცხოვრებლებისათვის ყველაზე პრიორიტეტული ინფრასტრუქტურული პროექტები და მუნიციპალიტეტების ხელმძღვანელებთან ერთად მიიღონ მაქსიმალურად ოპტიმალური გადაწყვეტილება. 3. კომიტეტს მიზანშეწონილად მიაჩნია, რომ მოხდეს „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ დაფინანსების გაზრდა, რომლის ოდენობაც 40 მლნ ლარი რამდენიმე წელია არ შეცვლილა. როგორც მუნიციპალიტეტებიდან მიღებული ინფორმაციითა და დღეს არსებული საბაზრო ღირებულებიდან გამომდინარე ირკვევა, სოფლებისათვის გამოყოფილი თანხა საკმარისი აღარ არის მოსახლეობის მიერ შერჩეული პროექტების სრულყოფილად და ეფექტურად განხორციელებისათვის. ასევე მიგვაჩნია, რომ გადახედვას საჭიროებს „სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის“ მიხედვით დასახლებისათვის განსაზღვრული თანხების გაანგარიშების პრინციპი. (პრეზენტაცია ოქმს თან ერთვის) IV. მოისმინეს: რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოადგილის მზია გიორგობიანის პრეზენტაცია მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების სტრატეგიის შესრულების მიმდინარეობასთან დაკავშირებით. როგორც მომხსენებელმა განაცხადა, საქართველოს მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების 2019-2023 წლების სტრატეგია საქართველოს მთავრობამ 2019 წლის 18 ივლისს მიიღო. სტრატეგიით გათვალისწინებულია სახელმწიფოს პრიორიტეტი და ყველა ის სტრატეგიული მიმართულება, რომლებიც პირდაპირ კავშირშია მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების ხელშეწყობასთან. სტრატეგიაში წარმოდგენილია სამი სტრატეგიული მიზანი: 1).მაღალმთიანი დასახლებების მდგრადი განვითარება; 2)მაღალმთიან დასახლებებში მცხოვრებთა სოციალური მხარდაჭერა; 3)მაღალმთიან დასახლებებში სერვისების ხელმისაწვდომობა ამ ეტაპზე მიმდინარეობს სტრატეგიის 2021-2023 წლების სამოქმედო გეგმის განხორციელება, რომელიც სტრატეგიის ამ სამი მიზნის მიმართულებით აერთიანებს 12 ამოცანას: ტურიზმის განვითარების მხარდაჭერა, სოფლის მეურნეობის მხარდაჭერა, სამეწარმეო საქმიანობის მხარდაჭერა, საგზაო ინფრასტრუქტურის მოწყობა, გარემოს დაცვა და ბუნებრივი რესურსების მართვა, ჯანდაცვის ხარისხიან სერვისებზე ხელმისაწვდომობა, ხარისხიანი განათლების ხელმისაწვდომობა, დემოგრაფიული ვითარების გაუმჯობესების ხელშეწყობა, კომუნალური და საკომუნიკაციო სერვისების ხელმისაწვდომობა, კულტურულ-სპორტული ინფრასტრუქტურის განვითარება, მართვისა და მომსახურების ინოვაციური სისტემების დანერგვა, საჯარო სერვისების ხელმისაწვდომობის ზრდა. სამოქმედო გეგმებით გათვალისწინებული ღონისძიებები მიმართულია მაღალმთიანი დასახლების სტატუსის მქონე 1801 დასახლების მოსახლეობის ცხოვრების დონის ამაღლებასა და აქ სოციალურ12 ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებაზე. მიმდინარე და უკვე განხორციელებული სამოქმედო გეგმა ითვალისწინებს ისეთ ღონისძიებებს, როგორიცაა სასწრაფო დახმარების შენობების მშენებლობას, გზების, ამბულატორიული შენობების, სკოლების, საბავშვო ბაღებისა და მუზეუმების მშენებლობა-რეაბილიტაციას, მყარი ნარჩენების გადამტვირთი სადგურების მოწყობას, წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემების რეაბილიტაციას, პრევენციული ღონისძიებები ბუნებრივი კატასტროფებით გამოწვეული ზიანის შემცირების მიზნით, ტურისტული ინფრასტრუქტურის მოწყობას, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების რეაბილიტაციას, ელექტრიფიცირებას, გაზიფიცირებას, ინტერნეტიზაციასა და მუნიციპალიტეტებში ინფორმაციული ნაკადების მართვის ერთიანი ელექტრონული სისტემის დანერგვას. სტრატეგიის განხორციელებისთვის შემუშავებული 2019-2020 წლების სამოქმედო გეგმა მოიცავდა 66 ღონისძიებას საერთო საპროგნოზო ბიუჯეტით 784 842 739 ლარის ოდენობით. 2019-2020 წლებში ბიუჯეტის ფაქტობრივმა ათვისებამ შეადგინა 949 680 307 ლარი (121%). სტრატეგიის განხორციელებისთვის მიმდინარე 2021-2023 წლების სამოქმედო გეგმა მოიცავს 53 ღონისძიებას საერთო საპროგნოზო ბიუჯეტით 968 511 002 ლარის ოდენობით. 2022 წლის ბოლოსთვის საპროგნოზო ბიუჯეტის დაახლოებით 74% უკვე ათვისებულია. სამოქმედო გეგმის ფარგლებში განხორციელებული ღონისძიებებიდან აღსანიშნავია შემდეგი: 2021-2022 წლის განმავლობაში პირველი - მდგრადი განვითარების სტრატეგიული მიზნის მისაღწევად განხორციელებული ღონისძიებების შედეგად: მოინიშნა ახალი 27 სამთო-სათხილამურო ბილიკი; მოეწყო ტურისტული ბილიკების ქსელები და ხიდები (ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნულ პარკი, ალგეთის ეროვნული პარკი); გადამზადდა 700-მდე ტურიზმის ინდუსტრიაში დასაქმებული პირი; გადამზადდა სამთო კურორტების 400 თანამშრომელი; მაღალმთიან დასახლებებში ტუროპერატორებისთვის ჩატარდა პრეს და ინფოტურები; თხილამურებსა და სნოუბორდში თავისუფალი სტილით სრიალში 2023 წლის მსოფლიო ჩემპიონატისთვის მოხდა გათოვლიანების სისტემისა, სასრიალო ტრასების და სხვა მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურის მოწყობა; 30 ფერმერზე გაიცა მცირე ზომის გრანტები; მაღალმთიან დასახლებებში გადამზადდა 331 ფერმერი; აშენებული და რეაბილიტირებულია 193 კმ გზა; მაღალმთიან დასახლებებში მოეწყო და რეაბილიტაცია ჩაუტარდა 115,8 კმ სატყეო გზას. მეორე - მაღალმთიან დასახლებებში მცხოვრებთა სოციალური მხარდაჭერის სტრატეგიული მიზნის მისაღწევად განხორციელებული ღონისძიებების შედეგად 2021-2022 წლების განმავლობაში: ზოგადსაგანმანათლებლო და პროფესიული დაწესებულების მასწავლებლისათვის სახელფასო დანამატით ისარგებლა 11 000 მასწავლებელმა; განხორციელდა 17 სკოლის მშენებლობა/რეაბილიტაცია; საპენსიო დანამატით ისარგებლა 95 118 პენსიონერმა; სამედიცინო პერსონალისათვის ყოველთვიური დანამატით ისარგებლა 1 657 ექიმმა/ექთანმა; დანამატი გაცემულია 300 მწვრთნელზე; ყოველთვიური ფინანსური მხარდაჭერა გაცემულია 8 143 ბავშვზე; 13 ინტერნეტი განვითარებისთვის პროგრამის ფარგლებში სოციალურად დაუცველი ოჯახისთვის ინტერნეტში ჩართვის საფასურის ანაზღაურების ვაუჩერით ისარგებლა 25 შინამეურნეობამ (აჭარა, რაჭა-ლეჩხუმი ქვემო სვანეთი, სამცხე ჯავახეთი, ქვემო ქართლი); გრძელდებოდა სათემო ინტერნეტიზაციის ხელშემწყობი მოსამზადებელი ღონისძიებები აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მაღალმთიანი დასახლებების დასაფარად; გაზიფიცირების სამუშაოები განხორციელდა 59 დასახლებაში (5 371 პოტენციური აბონენტი). მესამე - საჯარო სერვისების ხელმისაწვდომობის გაზრდის სტრატეგიული მიზნის მისაღწევად განხორციელებული ღონისძიებების შედეგად 2021-2022 წ განმავლობაში: მუნიციპალური სერვისების მიმწოდებელი მოქალაქეთა მომსახურების ცენტრი მოწყობილია ლენტეხის მუნიციპალიტეტში; მოძრავი სერვისცენტრის "RS CAR" მიერ გადამხდელებისათვის ყველა საჭირო მომსახურების გასაწევად ვიზიტების განხორციელდა 26 მუნიციპალიტეტის დასახლებებში (ვიზიტორთა ჯამური რაოდენობა - 14 529). მაღალმთიანი დასახლებების განვითარება პრიორიტეტს წარმოადგენს, შესაბამისად, აღნიშნული პრიორიტეტის უწყვეტობის უზრუნველყოფის მიზნით, სამინისტროს მიერ დაწყებულია მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების 2024-2030 წლების სტრატეგიისა და მისი სამოქმედო გეგმ(ებ)ის შემუშავების პროცესისთვის საჭირო ღონისძიებები. აზრი გამოთქვეს და კითხვები დასვეს: შალვა კერესელიძე: მთის ფონდისთვის ყოველწლიურად განსაზღვრულია 20 მილიონი ლარი, რომლიდანაც ზოგ შემთხვევაში 7 და 10 მილიონ ლარს ვაძლევთ სოფლის მეურნეობის სამინისტროს, რომ განახორციელოს სხვადასხვა პროგრამები სოფლის მეურნეობის მიმართულებით. რეალურად დარჩენილი თანხიდან მუნიციპალიტეტებს რჩებათ მაქსიმუმ 500 ათასი ლარი. მაშინ როცა 49 %-ი საქართველოს ტერიტორისა მაღალმთიანია, 1800-მდე დასახლებას აქვს მაღალმთიანი სტატუსი. ვფიქრობ, რომ ისევე როგორც სოფლის მხარდაჭერის პროგრამას ისევე მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების ფონდსაც დაეკარგება ეფექტი. მაშინ როცა სახელმწიფოს აქვს რესურსი, რომ ეს ფონდი გავზარდოთ, რადგან მთაში მეტი პრობლემებია და სამუშაოების შესრულებაც უფრო რთულია ამიტომ ის 10 მილიონი, რაც რჩება ამ ფონდისთვის ძალიან მცირე და უსამართლოა. შოთ ხაბარელი: მაინტერესებს მთის კანონით გათვალისწინებული შეღვათებმა რა დადებითი შედეგი მოიტანა მიგრაციის შეჩერების მიზნით და თუ გაქვთ სტატისტიკური მონაცემები? კახა კახიშვილი: მინდა აღვნიშნო, რომ ზოგადად მაღალმთიანი რეგიონების განვითარებას აქვს ძალიან დიდი პოლიტიკური მნიშვნელობა. ჩვენ ვხედავდით როგორ იცლებოდა მაღალთიანი სოფლები, განსაკუთრებით საზღვრისპირა რეგიონები, ამიტომ სახელმწიფოს მხრიდან უნდა იყოს განსაკუთრებული ყურადღება და ზრუნვა მიმართული მაღალმთიან რეგიონებზე, რომლებიც მკაცრი კლიმატით ხასიათდება და შემოდგომა-ზამთრის პერიოდში ჩერდება რითაც ირღვევა პროექტით განსაზღვრული ვადები. დაგეგმილი სამუშაოები, ვფიქრობ, რომ საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრომ შეიმუშაოს ისეთი მექანიზმები, რომელიც 14 შესაძლებლობას მისცემს კომპანიებს უფრო მეტად დაინტერესდნენ და ჩაერთონ მაღალმთიან დასახლებებში დაგეგმილ ინფრასტრუქტურულ პროექტებში. ასევე ნაწილობრივ დავეთანხმები ბატონ კერესელიძეს, რომ 20 მილიონი ლარიდან 10 მილიონი ლარი არ უნდა იყოს მიმართული სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტებზე, რომელსაც ისედაც აქვს უამრავი სიპი და საკუთარი შემოსავალები. ასევე მინდა გაითვალისწინოთ ჩვენი თხოვნა, რომ სამინისტროს და მის დაქვემდებარებაში არსებული უწყებების მიერ წარმოდგენილი ანგარიშები შესრულებულ სამუშაოებთან დაკავშირებით კომიტეტში იყოს დროულად და უფრო მოცულობით წარმოდგენილი. მზია გიორგობიანი: მთაში მოსახლეობის შენარჩუნება და მათთვის საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესება ჩვენთვის მთავარი პრიორიტეტია, რაც შეეხება თანხის ოდენობის გაზრდას ჩვენთვის მისაღებია და მივესალმებით. სამინისტრო აქტიურად მუშაობს მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების სტრატეგიის ფარგლებში დასახული ამოცანების შესასრულებლად, როგორიცაა დემოგრაფიული ვითარების გაუმჯობესება, ეკონომიკური განვითარება და ტურისტული პოტენციალის გაძლიერება. ვფირობ, რომ მეტი აქცენტი უნდა გავაკეთოთ ეკონომიკური მხარდაჭერის მიმართულებით. ინფრასტრუქტურაზე უნდა გვქონდეს შესაძლებლობა, რომ სხვა სახელმწიფო პროგრამებიდან დავფაროთ, ხოლო მთის ფონდი უშუალოდ უნდა მიემართოს ინდივიდუალურად, ფოკუსირებული ეკონომიკური საქმიანობის მხარდაჭერის თალსაზრისით, რადგან რეალურად ეკონომიკური დოლვლათი უქმნის ადამიანს პირობას იმისათვის, რომ იცხოვროს მაღალმთიან რეგიონში. რაც შეეხება მიგრაციას ზოგადად ურბანიზაცია სერიოზული გამოწვევაა. ამ თვალსაზრისით რასაც ვხედავთ იმ სოფლებში, სადაც ზოგადსაგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურა მოწესრიგდა მოსახლეობის რაოდენობა გაიზარდა, რთულია კონკრეტული ციფრები გითხრათ, რადგან აღწერიდან აღწერამდე უნდა შევხედოთ თუ როგორი ტენდეცია გვაქვს ამ მიმართულებით და ამის შემდეგ გვექნება შესაძლებლობა, რომ ანალიზი გავაკეთოთ. კენჭისყრაში მონაწილეობდა კომიტეტის 11 წევრი გადაწყვიტეს: (ერთხმად) კომიტეტის დასკვნა - რეკომენდაცია საქართველოს პარლამენტის რეგიონული პოლიტიკისა და თვითმმართველობის კომიტეტმა 2023 წლის 21 აპრილის სხდომაზე განიხილა „მაღალმთიანის დასახლებების განვითარების სტრატეგიის შესრულების მიმდინარეობისა და სამომავლო გეგმების შესახებ“ საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს ანგარიში. კომიტეტმა ცნობად მიიღო საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოადგილის მზია გიორგობიანის მიერ წარმოდგენილი ინფორმაცია, რომელთან დაკავშირებითაც გასცა შემდეგი სახის რეკომენდაციები: 15 1. იმის გათვალისწინებით, რომ საქართველოს მაღალმთიანი რეგიონები მკაცრი კლიმატით ხასიათდება, შემოდგომა-ზამთრის პერიოდში ჩერდება დაგეგმილი ინფრასტრუქტურული სამუშაოები, რითაც ირღვევა პროექტით განსაზღვრული ვადები. კომიტეტს მიზანშეწონილად მიაჩნია მაღალმთიანი სტატუსის მქონე მუნიციპალიტეტებისათვის, საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრომ შეიმუშაოს მექანიზმები, რომელიც შესაძლებლობას მისცემს კომპანიებს უფრო მეტად დაინტერესდნენ და ჩაერთონ მაღალმთიან დასახლებებში დაგეგმილ ინფრასტრუქტურულ პროექტებში. 2. კომიტეტი მიიჩნევს, რომ ყურადღება უნდა გამახვილდეს, მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების ფონდის ხარჯვაზე. სახსრები, რომელიც გამოყოფილია ამ ფონდისთვის (20 მილიონი), სრულად მიიმართოს, მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმით განსაზღვრული კაპიტალური ღონისძიებების დასაფინანსებლად და არა სხვა მიმართულებით. 3. კომიტეტს მიზანშეწონილად მიაჩნია, რომ რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს და მის დაქვემდებარებაში არსებული უწყებების მიერ წარმოდგენილი ანგარიშები იყოს დროული, უფრო მოცულობითი და დეტალური, რადგან მკაფიო წარმოდგენა შეიქმნას შესრულებულ სამუშაოებთან დაკავშირებით. (ოქმს თან ერთვის პრეზენტაცია) (კომიტეტის ვებგვერდზე სხდომის ოქმთან ერთად, იხილეთ სხდომის აუდიო ჩანაწერი) სხდომის თავმჯდომარე სხდომის მდივანი კახა კახიშვილი ბელა ქველაძე 16

სოფლის მხარდაჭერის პროგრამა 2023 წელი თანხის გამოყოფის ეტაპები სახელმწიფო ბიუჯეტი (თანხის განსაზღვრა) მთავრობის განკარგულება (თანხის გამოყოფა) დასახლების საერთო კრება (მოსახლეობის აზრი) საკრებულოს გადაწყვეტილება (თანხის ასახვა ადგილობრივ ბიუჯეტში) 2 პროგრამისთვის განსაზღვრული თანხის ოდენობა • 40,600 მილიონი ლარი • თანამონაწილეობის შესაძლებლობა (ადგილობრივი ბიუჯეტი; დონორი ორგანიზაციები, სხვა თანადაფინანსება - პროექტისთვის ფონდიდან გამოყოფილი თანხის არაუმეტეს 200%) • განაწილება დასახლების ზომის მიხედვით: • 200 მაცხოვრებელი • 201-დან - 400 მაცხოვრებელი • 401-დან - 1 000 მაცხოვრებელი • 1 000 მაცხოვრებელზე მეტი - 10 000 ლარი 12 000 ლარი 16 000 ლარი 20 000 ლარი 3 თანხის განაწილება - რეგიონები რეგიონი გამოსაყოფი თანხა იმერეთი 7,208,000 სამეგრელო-ზემო სვანეთი 6,614,000 ქვემო ქართლი 4,760,000 მცხეთა-მთიანეთი 4,868,000 შიდა ქართლი 4,390,000 კახეთი 4,234,000 სამცხე-ჯავახეთი 3,356,000 გურია 2,564,000 რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი 2,606,000 სულ 40,600,000 გურია 6% რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი 6% სამცხე-ჯავახეთი 9% იმერეთი 18% სამეგრელო-ზემო სვანეთი 16% კახეთი 11% შიდა ქართლი 11% მცხეთა-მთიანეთი 11% ქვემო ქართლი 12% 4 თანხის განაწილება - მუნიციპალიტეტები მცხეთა-მთიანეთი დუშეთი 2,812,000 თიანეთი 848,000 მცხეთა 846,000 ყაზბეგი 362,000 სამცხე-ჯავახეთი იმერეთი კახეთი სამეგრელო-ზემო სვანეთი ახმეტა 716,000 ბაღდათი 346,000 გურჯაანი 520,000 ვანი 580,000 დედოფლისწყარო 256,000 ზესტაფონი 832,000 თელავი 478,000 თერჯოლა 690,000 ლაგოდეხი 930,000 სამტრედია 660,000 აბაშა 500,000 ზუგდიდი 948,000 მარტვილი 990,000 მესტია 1,564,000 ადიგენი 648,000 საგარეჯო 668,000 საჩხერე 682,000 სენაკი 738,000 ასპინძა 294,000 ტყიბული 542,000 446,000 922,000 340,000 ჩხოროწყუ ახალქალაქი სიღნაღი ახალციხე 612,000 ყვარელი 326,000 წყალტუბო 704,000 წალენჯიხა 644,000 ბორჯომი 436,000 ჭიათურა 812,000 ხობი 784,000 ნინოწმინდა 444,000 ხარაგაული 890,000 ხონი 470,000 ქვემო ქართლი ბოლნისი 714,000 რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი გარდაბანი 662,000 ამბროლაური 734,000 დმანისი 686,000 ლენტეხი 604,000 თეთრიწყარო 894,000 ლანჩხუთი 748,000 ონი 648,000 მარნეული 1,232,000 ოზურგეთი 1,086,000 ცაგერი 620,000 წალკა 572,000 ჩოხატაური 730,000 გურია შიდა ქართლი გორი 1,596,000 კასპი 950,000 ქარელი 940,000 ხაშური 904,000 5 პროექტების შერჩევა • დასახლების საერთო კრების გადაწყვეტილება!  მუნიციპალიტეტის უფლებამოსილება (ქონებრივი და იურიდიული საკითხები)  მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული კატეგორიები  გამოყოფილ თანხასთან ადეკვატურობა 6 დადგენილებით განსაზღვრული კატეგორიები  სასმელი წყლის სისტემები (მათ შორის, ჭაბურღილები, წყალსადენები, სათავე ნაგებობები, გამწმენდი ნაგებობები, ჭა და ა.შ.);  სარწყავი სისტემები;  სანიაღვრე არხები;  ნაპირსამაგრი სამუშაოები;  გზები და გზისპირა მოსაცდელები, აგრეთვე ტროტუარები და გზის შემადგენელი სხვა ინფრასტრუქტურა;  ხიდები, ცხაურები, ხიდბოგირები, გადასასვლელები;  გარე განათება;  სკოლების მიმდებარე ტერიტორიის კეთილმოწყობა;  სკოლამდელი დაწესებულებები და შესაბამისი ინვენტარი;  ამბულატორიის შენობები;  სასაფლაოების შემოღობვა და კეთილმოწყობა;  სპორტული ინფრასტრუქტურა, მოედნები და მოედნების ინვენტარი;  სკვერები, მათ შორის, საბავშვო სკვერები, შესაბამისი ინვენტარით, აგრეთვე სარეკრეაციო სივრცეები და სველი წერტილები, შესაბამისი ინვენტარით;  წისქვილების რეაბილიტაცია და შესაბამისი ინვენტარი;  მინიჰესები და შესაბამისი რეაბილიტაცია/აღდგენა;  გეოგრაფიული ობიექტების სახელდებისა და დამისამართების შესაბამისად, შესაბამისი ნიშნების, აგრეთვე ტურისტული ადგილების მიმანიშნებელი ნიშნების განთავსება. 7 2022 წელს პროგრამის ფარგლებში განხორციელებული პროექტები კატეგორიების მიხედვით სხვა, 659, 17% გზები, 1008, 25% ხიდები-ბოგირები, 184, 5% სანიაღვრე არხები, 244, 6% სპორტული ინფრასტრუქტურა, 271, 7% გარე განათება, 813, 20% სკვერები, 289, 7% წყლის სისტემები, 518, 13% სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის მიმდინარეობის პროგრესი 2023 წელს • 2023 წლის პროექტების შერჩევის კონსულტაციები/დასახლების საერთო მუნიციპალიტეტში მიზნით, კრებები მოსახლეობასთან ჩატარდა ყველა • მიმდინარეობს მუნიციპალიტეტების საკრებულოების მიერ შერჩეული პროექტების დამტკიცების პროცედურები • მოსახლეობის მიერ შერჩეული გარკვეული პროექტების განხორციელება დაწყებულია

საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო საქართველოს მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების სტრატეგიის 2021-2023 წლების სამოქმედო გეგმის 2022 წლის ანგარიში JUNE/2018 საქართველოს მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების სტრატეგია 2019-2023 სტრატეგიის მოქმედების სფერო 1801 მაღალმთიანი სტატუსის მქონე დასახლება (საქართველოში არსებული დასახლებების ≈ 49%) WWW.MRDI.GOV.GE საქართველოს მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების სტრატეგია 2019-2023 სტრატეგიული მიზნები 1. მაღალმთიანი დასახლებების მდგრადი განვითარება 2. მაღალმთიან დასახლებებში მცხოვრებთა სოციალური მხარდაჭერა 3. მაღალმთიან დასახლებებში სერვისების ხელმისაწვდომობა WWW.MRDI.GOV.GE საქართველოს მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების სტრატეგიის 2019-2023 წლების სამოქმედო გეგმა 2021-2023 2021-2023 წლის სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული საქმიანობა ამოცანა აქტივობა სტრატეგიული მიზანი 1 – მაღალმთიანი დასახლებების მდგრადი განვითარება 5 31 სტრატეგიული მიზანი 2 – მაღალმთიან დასახლებებში მცხოვრებთა სოციალური მხარდაჭერა 5 19 სტრატეგიული მიზანი 3 – მაღალმთიან დასახლებებში სერვისების ხელმისაწვდომობა 2 3 სულ 12 53 სამოქმედო გეგმით 53 აქტივობისათვის განხორციელებისათვის განსაზღვრულია ბიუჯეტი 968 021 122 ლარის ოდენობით, 2022 წლის ბოლოს ბიუჯეტის ფაქტობრივმა ათვისებამ შეადგინა 714 775 500 ლარი (74%). WWW.MRDI.GOV.GE საქართველოს მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების სტრატეგიის 2019-2023 წლების სამოქმედო გეგმა 2021-2023 1. მაღალმთიანი დასახლებების მდგრადი განვითარება აქტივობები ტურიზმის განვითარების მხარდაჭერა  მოინიშნა ახალი 27 სამთო-სალაშქრო ბილიკი,  მოეწყო ტურისტული ბილიკების ქსელები და ხიდები (ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნულ პარკი, ალგეთის ეროვნული პარკი);  გადამზადდა 700-მდე ტურიზმის ინდუსტრიაში დასაქმებული პირი;  გადამზადდა სამთო კურორტების 400 თანამშრომელი;  მაღალმთიან დასახლებებში ტუროპერატორებისთვის ჩატარდა პრეს და ინფოტურები;  თხილამურებსა და სნოუბორდში თავისუფალი სტილით სრიალში 2023 წლის მსოფლიო ჩემპიონატისთვის მოხდა გათოვლიანების სისტემისა, სასრიალო ტრასების და სხვა მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურის მოწყობა;  ფოკას მონასტერთან ტურისტული ინფრასტრუქტურა მოწყობილია. WWW.MRDI.GOV.GE ფოკა ამოცანა 1 საქართველოს მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების სტრატეგიის 2019-2023 წლების სამოქმედო გეგმა 2021-2023 1. მაღალმთიანი დასახლებების მდგრადი განვითარება ამოცანა 2 აქტივობა ამოცანა 3 აქტივობა სოფლის მეურნეობის მხარდაჭერა  30 ფერმერზე გაიცა მცირე ზომის გრანტები;  მაღალმთიან დასახლებებში გადამზადდა 331 ფერმერი; სამეწარმეო საქმიანობის მხარდაჭერა „საპილოტე რეგიონების ინტეგრირებული განვითარების პროგრამის ფარგლებში საპილოტე რეგიონებში (იმერეთი, კახეთი, გურია, რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი) ეკონომიკური კონკურენტუნარიანობის გაზრდის მიზნით განხორციელდა ადგილობრივი საწარმოების ბიზნეს პროცესებში ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების დანერგვისკენ მიმართული ღონისძიებები (მათ შორის, ფინანსებზე წვდომის ინსტრუმენტების გაძლიერება); რაჭა-ლეჩხუმსა და ქვემო სვანეთში დაფინანსდა ინოვაციური მეწარმეობის 8 პროექტი, 2 მცირე და საშუალო ზომის საწარმო. WWW.MRDI.GOV.GE საქართველოს მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების სტრატეგიის 2019-2023 წლების სამოქმედო გეგმა 2021-2023 1. მაღალმთიანი დასახლებების მდგრადი განვითარება ამოცანა 4 საგზაო ინფრასტრუქტურის მოწყობა  აშენებული და რეაბილიტირებულია 193 კმ გზა;  . ამოცანა 5 გარემოს დაცვა და ბუნებრივი რესურსების მართვა  შემუშავდა ჰიდრომეტეოროლოგიური საფრთხეების გვალვის, სეტყვის, ძლიერი ქარების და მსხვილმასშტაბიანი თოვლის ზვავების რუკები;  მაღალმთიან დასახლებებში მოეწყო და რეაბილიტაცია ჩაუტარდა 115,8 კმ სატყეო გზას;  განხორციელდა ტყის აღდგენისა და დაცვის ღონისძიებები;  დამონტაჟდა ფოტო ხაფანგები. WWW.MRDI.GOV.GE საქართველოს მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების სტრატეგიის 2019-2023 წლების სამოქმედო გეგმა 2021-2023 2. მაღალმთიან დასახლებებში მცხოვრებთა სოციალური მხარდაჭერა ამოცანა 1 ჯანდაცვის ხარისხიან სერვისებზე ხელმისაწვდომობა და სოციალური დაცვა აქტივობა  სამედიცინო პერსონალისათვის ყოველთვიური დანამატით ისარგებლა 1657 ექიმმა/ექთანმა;  საპენსიო დანამატით ისარგებლა 95 118 პენსიონერმა. ამოცანა 2 ხარისხიანი განათლების ხელმისაწვდომობა აქტივობა  ზოგადსაგანმანათლებლო და პროფესიული დაწესებულების მასწავლებლისათვის სახელფასო დანამატით ისარგებლა 11 000 მასწავლებელმა;  დასრულებულია 17 სკოლის მშენებლობა/რეაბილიტაცია;  დანამატი გაცემულია 300 მწვრთნელზე. WWW.MRDI.GOV.GE საქართველოს მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების სტრატეგიის 2019-2023 წლების სამოქმედო გეგმა 2021-2023 2. მაღალმთიან დასახლებებში მცხოვრებთა სოციალური მხარდაჭერა ამოცანა 3 აქტივობა კომუნალური და საკომუნიკაციო სერვისების ხელმისაწვდომობა  ინტერნეტი განვითარებისთვის პროგრამის ფარგლებში სოციალურად დაუცველი ოჯახისთვის ინტერნეტში ჩართვის საფასურის ანაზღაურების ვაუჩერით ისარგებლა 25 შინამეურნეობამ (აჭარა, რაჭა-ლეჩხუმი ქვემო სვანეთი, სამცხე ჯავახეთი, ქვემო ქართლი);  გრძელდება სათემო ინტერნეტიზაციის ხელშემწყობი მოსამზადებელი ღონისძიებები აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მაღალმთიანი დასახლებების დასაფარად;  გაზიფიცირების ღონისძიებები დასრულდა 59 დასახლებაში (8 650 პოტენციური აბონენტი)  მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები, ელექტროენერგიის შეღავათით ისარგებლა 85 774 ბენეფიციარმა;  დასრულდა წყალმომარაგების 9 პროექტი (ქ. ვალე, დაბა აბასთუმანი, სოფ. გუდაური, სოფ. ზემო არანისი, დაბა თიანეთი, დაბა ბაკურიანი, ქ. ონი) WWW.MRDI.GOV.GE საქართველოს მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების სტრატეგიის 2019-2023 წლების სამოქმედო გეგმა 2021-2023 2. მაღალმთიან დასახლებებში მცხოვრებთა სოციალური მხარდაჭერა ამოცანა 4 დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესება აქტივობა  ბაღების მშენებლობა/რეაბილიტაცია დასრულებულია ახალციხის, გორის და მესტიის მუნიციპალიტეტებში  ყოველთვიური დახმარება გაცემულია 8143 ბავშვზე; ამოცანა 5 აქტივობა საბავშვო ბაღი კულტურულ-სპორტული ინფრასტრუქტურის განვითარება  აშენებულია ონის მუზეუმი ონის მუზეუმის პროექტი WWW.MRDI.GOV.GE საქართველოს მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების სტრატეგია 2019-2023 3. მაღალმთიან დასახლებებში სერვისების ხელმისაწვდომობა ამოცანა 1 მართვისა და მომსახურების ინოვაციური სისტემების დანერგვა აქტივობა  შემუშავებულია და დანერგილია მუნიციპალური სერვისების ელექტრონული პლატფორმა ამოცანა 2 საჯარო სერვისების ხელმისაწვდომობის გაზრდა აქტივობა საზოგადოებრივი მომსახურების ცენტრი  მუნიციპალური სერვისების მიმწოდებელი მოქალაქეთა მომსახურების ცენტრი მოწყობილია ლენტეხის მუნიციპალიტეტში;  აქტიურად ხორციელდებოდა მოძრავი სერვის ცენტრის „RS CAR” ვიზიტების გადასახადების გადამხდელებისათვის 26 მუნიციპალიტეტის დასახლებებში (ვიზიტორთა ჯამური რაოდენობა - 14 529). WWW.MRDI.GOV.GE „RS CAR” მადლობა ყურადღებისთვის! WWW.MRDI.GOV.GE