სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ წარმოდგენილი სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნა „2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტზე და საქართველოს მთავრობის მოხსენებაზე „საქართველოს 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“ მთავრობის ანგარიშზე

*000028244* 09/10/2026 № 000028244 საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარეს ბატონ შალვა პაპუაშვილს ბატონო შალვა, „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 31-ე მუხლის მე-3 პუნქტისა და საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 136-ე მუხლის მე-5 პუნქტის შესაბამისად, წარმოგიდგენთ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნას „2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტზე და მოხსენებას „საქართველოს 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“ მთავრობის ანგარიშზე. დანართი: სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მოხსენება – 98 ფურცელი. პატივისცემით, გენერალური აუდიტორი გიორგი გაბიტაშვილი

მოხსენება საქართველოს 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ მთავრობის ანგარიშზე სახელმწიფო აუდიტის სამსახური შინაარსი ზოგადი შეფასება და შეფასების საფუძვლები.......................................................................................... 3 შემაჯამებელი მიმოხილვა ............................................................................................................................ 4 1. სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების ტენდენციები .......................................................................... 6 2. სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები და არაფინანსური აქტივების კლება ................................. 7 3. სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელები ........................................................................................... 13 3.1. საბიუჯეტო ორგანიზაციების ბიუჯეტის შესრულება ............................................................... 16 3.2. კაპიტალური პროექტები ................................................................................................................. 17 3.3. საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები ................................................ 18 4. სახელმწიფო და მთავრობის ვალი ........................................................................................................ 19 4.1. საგარეო წყაროებიდან მიღებული კრედიტები ........................................................................... 22 4.2. საშინაო წყაროებიდან მობილიზებული საკრედიტო რესურსი ............................................... 25 4.3. მთავრობის ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ხარჯები ...................................................... 26 დანართი 1. დაბალი ათვისების მქონე პროგრამები - მაგალითები ................................................... 30 დანართი 2. კაპიტალური პროექტების ათვისების მდგომარეობა - მაგალითები ........................... 39 დანართი 3. „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამის“ ძირითადი მიმართულებით დაგეგმილი შედეგების და ინდიკატორების მიღწევის დამოუკიდებელი ვერიფიკაციის ანგარიში .......................................................................................................................................................................... 43 2 ზოგადი შეფასება და შეფასების საფუძვლები მოხსენების სამართლებრივი საფუძვლები მოხსენება მომზადებულია „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 31-ე მუხლის მე-2 პუნქტის, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 136-ე მუხლის მე-5 პუნქტისა და საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის 39-ე მუხლის შესაბამისად. მოხსენების დოკუმენტური საფუძვლები მოხსენების მოსამზადებლად გამოყენებულია: ა) საქართველოს მთავრობის მოხსენება „2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“; ბ) სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის თაობაზე სახელმწიფო ხაზინის მიერ მომზადებული ყოველთვიური, კვარტალური და წლიური ანგარიშები; გ) მხარჯავი დაწესებულებების (სამინისტროები, საჯარო სამართლის იურიდიული პირები და სხვ.) მიერ მომზადებული ფინანსური აღრიცხვისა და ანგარიშგების დოკუმენტები; დ) სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ ჩატარებული აუდიტების მასალები და დასკვნები; ე) სსიპ - საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მიერ გამოქვეყნებული სტატისტიკური ინფორმაცია. სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ ანგარიშის მომზადებაზე პასუხისმგებლობა სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულებასა და შესრულების მიმდინარეობის შესახებ ანგარიშის მომზადებაზე პასუხისმგებელია საქართველოს მთავრობა. ანგარიშის საფუძვლად გამოყენებული სტატისტიკური ინფორმაციის მომზადებაზე პასუხისმგებელია საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო. სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების, გადასახდელებისა და ნაშთის ცვლილების აღრიცხვასა და კონტროლზე პასუხისმგებელნი არიან საქართველოს მთავრობა და მხარჯავი დაწესებულებები. სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებული სახსრების ხარჯვაზე, აღრიცხვასა და კონტროლზე პასუხისმგებელია შესაბამისი მხარჯავი დაწესებულება. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის პასუხისმგებლობა მოხსენების სამართლებრივი საფუძვლებით განსაზღვრულ ფარგლებში, სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ამოწმებს საქართველოს 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობებისა და გადასახდელების შესრულების მიმდინარეობის შესახებ ინფორმაციის საქართველოს მთავრობის ანგარიშში ასახვის სიზუსტესა და სისრულეს, ასევე ხარჯების კანონიერებას. ზოგადი შეფასება სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შეფასებით, მოხსენებაში მოცემული მნიშვნელოვანი საკითხების გარდა, „საქართველოს 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“ მთავრობის ანგარიში მომზადებულია მოქმედი კანონმდებლობის დაცვით. 3 შემაჯამებელი მიმოხილვა 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით შემოსულობების საპროგნოზო მაჩვენებელი 30.8 მლრდ ლარით, ხოლო გადასახდელების გეგმა 30.9 მლრდ ლარით განისაზღვრა. შესაბამისად, დაიგეგმა სახელმწიფო ბიუჯეტის ნაშთის გამოყენება 122 მლნ ლარის ოდენობით. 8 თვის მდგომარეობით, ფაქტობრივად მობილიზებულმა შემოსულობებმა 20.4 მლრდ ლარი, ხოლო გადასახდელებმა 18.6 მლრდ ლარი შეადგინა. 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით საგადასახადო შემოსავლების სახით მიღებულია წლიური გეგმური მაჩვენებლის 66.6%. წინა წლებთან შედარებით, მობილიზების მაღალი ტენდენციით ხასიათდება საგადასახადო შემოსავლების ყველა კომპონენტი. წლიურ გეგმასთან მიმართებით შესრულების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი აქვს მოგებისა და იმპორტის გადასახადებს, შესაბამისად, 74.4% და 72.6%. სხვა შემოსავლების კუთხით აღსანიშნავია შესრულების საკმაოდ მაღალი მაჩვენებელი. კერძოდ, 8 თვეში მობილიზდა წლიური გეგმის 91.3%, რაც ძირითადად „დივიდენდების“ მუხლის გადაჭარბებით შესრულებამ განაპირობა. დივიდენდების სახით მიღებულმა შემოსავლებმა 572 მლნ ლარი შეადგინა (წლიური გეგმის 127%), რაც მთლიანად ეროვნული ბანკის მოგებიდან მიღებული დივიდენდია. შესრულების დაბალი ტენდენციით ხასიათდება არაფინანსური აქტივების კლებიდან მიღებული შემოსულობები. 8 თვის მონაცემებით, ამ კომპონენტში მობილიზებულია 117 მლნ ლარი, რაც წლიური გეგმის მხოლოდ 58.5%-ია. რაც შეეხება ბიუჯეტის გადასახდელებს, 8 თვეში ათვისებულია წლიური გეგმის 60% (18.6 მლრდ ლარი). გადასახდელების ცალკეულ კომპონენტებს შორის საყურადღებოა „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ და „ფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლების დაბალი ათვისების ტენდენცია, რომელთა შესრულებამაც 8 თვის მდგომარეობით წლიური გეგმის, შესაბამისად, 39% და 32% შეადგინა. გასულ წლებთან შედარებით, 2026 წელს გადასახდელების ათვისების თანაბარზომიერება გაუარესდა. ამ კუთხით განსაკუთრებით გამოწვევად რჩება „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ და „ფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლების დინამიკა. შესაბამისად, მნიშვნელოვანია, როგორც მხარჯავი დაწესებულებების, ისე მაკოორდინირებელი უწყების მხრიდან, ყურადღება მიექცეს გამოყოფილი რესურსის დროულ ათვისებას, რათა არ მოხდეს საბიუჯეტო თანხების დიდი ნაწილის წლის ბოლო თვეში დახარჯვა. საბიუჯეტო ორგანიზაციების ჭრილში, საყურადღებოა, ბიუჯეტის დაგეგმვისა და შესრულების პროცესში გამოვლენილი ნაკლოვანებები, რაც გამოიხატება დაბალი ათვისების ტენდენციის მქონე პროგრამების/ქვეპროგრამების არსებობაში. კერძოდ, 8 თვის მდგომარეობით, 9 თვის დაზუსტებულ გეგმასთან მიმართებით 80%-ზე დაბალი ათვისება აქვს 92 პროგრამასა (პროგრამების 57.1%) და 198 ქვეპროგრამას (ქვეპროგრამების 47.4%). 4 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით ათვისების დაბალი ტენდენციით ხასიათდება კაპიტალურ პროექტებზე გამოყოფილი დაფინანსება. კერძოდ, 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონზე თანდართული კაპიტალური პროექტების დანართით განსაზღვრულ პროექტებზე გამოყოფილი დაფინანსებიდან 8 თვეში დაიხარჯა 1.5 მლრდ ლარი, რაც წლიური გეგმის 39%-ია, ხოლო 9 თვის დაზუსტებული გეგმის - 70%. როგორც წლიური, ისე 9 თვის დაზუსტებული გეგმის 60%-ზე ნაკლები იქნა ათვისებული 36 პროექტის შემთხვევაში. მათ შორის, 6 პროექტის ფარგლებში თანხა საერთოდ არ დახარჯულა. მიუხედავად იმისა, რომ პროგრამების/პროექტების განხორციელების შეფერხებები შესაძლოა გამოწვეული იყოს ობიექტური გარემოებებით, მნიშვნელოვანია, განმახორციელებელი ორგანიზაციების მხრიდან ყურადღება მიექცეს პროექტების მართვის პროცესში პოტენციური შემაფერხებელი ფაქტორების დროულ იდენტიფიცირებას და მათ აღმოფხვრას. 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით სახელმწიფო ვალის მოცულობამ 36.6 მლრდ ლარი შეადგინა და 34.2 მლნ ლარით (0.1%-ით) შემცირდა 2025 წლის ბოლოს არსებულ მაჩვენებელთან შედარებით. სახელმწიფო ვალის არსებული ნაშთი სახელმწიფო ბიუჯეტის მოქმედი კანონით დადგენილი ზღვრული მაჩვენებლის (38.8 მლრდ ლარი) 94.3%-ს შეადგენს. მთავრობის ვალის მოცულობამ 35.9 მლრდ ლარი შეადგინა და 2025 წლის ბოლოს არსებულ მაჩვენებელთან შედარებით 28.7 მლნ ლარით (0.1%-ით) შემცირდა. მათ შორის, მთავრობის საშინაო ვალი გაიზარდა 1.2 მლრდ ლარით, ხოლო საგარეო ვალი 1.2 მლრდ ლარით შემცირდა. მთავრობის საგარეო ვალი ეროვნული ვალუტის გამყარების შედეგად 917 მლნ ლარით და ახალი კრედიტების წმინდა ცვლილებით - 467 მლნ ლარით შემცირდა, ხოლო ვალის აღრიცხვის მეთოდოლოგიაში განხორციელებული ცვლილებით 155 მლნ ლარით გაიზარდა. საყურადღებოა, რომ მოქმედი „მთავრობის ვალის მართვის სტრატეგიით“, საგარეო ვალის პორტფელში ფიქსირებული საპროცენტო განაკვეთის მქონე კრედიტების მოცულობა მინიმუმ 50%-ს უნდა შეადგენდეს. 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით, ეს ნიშნული დარღვეულია და ზემოხსენებული კრედიტების წილი მთლიანი ვალის პორტფელის 43.6%-ია, რაც პორტფელის მოწყვლადობას საპროცენტო განაკვეთის შოკების მიმართ მნიშვნელოვნად ზრდის. გლობალური მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრების პირობებში გაზრდილი მთავრობის საგარეო ვალის საშუალო შეწონილი საპროცენტო განაკვეთი და მთავრობის ვალის პორტფელში საშინაო ვალის წილის ზრდა მნიშვნელოვან ფისკალურ წნეხს წარმოქმნის სახელმწიფო ბიუჯეტისთვის. 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით, საინვესტიციო პროექტების ფარგლებში ჯამურად ათვისებულმა თანხამ 483.5 მლნ ლარი შეადგინა, რაც წლიური გეგმის 38% და 9 თვის გეგმის 63.4%-ია. ათვისების აღნიშნული მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად ჩამორჩება წინა წლების ტენდენციებს და საინვესტიციო პროექტზე გამოყოფილი თანხების წლის ბოლომდე ათვისების კუთხით გარკვეულ რისკებს წარმოშობს. 5 1. სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების ტენდენციები 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით შემოსულობების საპროგნოზო მაჩვენებელი 30.8 მლრდ ლარით, ხოლო გადასახდელების გეგმა 30.9 მლრდ ლარით განისაზღვრა. შესაბამისად, დაიგეგმა სახელმწიფო ბიუჯეტის ნაშთის გამოყენება 122 მლნ ლარის ოდენობით. 8 თვის მდგომარეობით, ფაქტობრივად მობილიზებულმა შემოსულობებმა 20.4 მლრდ ლარი (წლიური გეგმის 66.3%), ხოლო გადასახდელებმა 18.6 მლრდ ლარი (წლიური გეგმის 60.1%) შეადგინა. ცხრილი 1. 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების, გადასახდელებისა და ნაშთის ცვლილების მაჩვენებლები (მლნ ლარი). 2024 წლის 8 თვის ფაქტი 2025 წლის 8 თვის ფაქტი 2026 წლის წლიური გეგმა 2026 წლის 8 თვის ფაქტი 2026 წლის 8 თვის შესრულება (%) შემოსულობები 16,680 17,677 30,759 20,395 66.3% გადასახდელები 16,272 17,039 30,881 18,560 60.1% ნაშთის ცვლილება 408 638 -122 1,834 შემოსულობების გეგმა გადაჭარბებით შესრულდა პირველი ორი კვარტლის განმავლობაში, მაშინ როდესაც გადასახდელები გეგმიდან ჩამორჩენით ხასიათდებოდა (იხ. დიაგრამა 1). კერძოდ, პირველ კვარტალში შემოსულობებმა გეგმას 0.6%-ით (47.9 მლნ ლარით), მეორე კვარტალში კი 5.2%-ით (382 მლნ ლარით) გადააჭარბა. ანალოგიურ პერიოდში გადასახდელები კვარტალურ გეგმებს, შესაბამისად, 8.4%-ითა (665 მლნ ლარით) და 7.6%-ით (559.4 მლნ ლარით) ჩამორჩა. დიაგრამა 1. 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით შემოსულობებისა და გადასახდელების შესრულება კვარტალური განწერით განსაზღვრულ გეგმებთან მიმართებით. გეგმა - 100% 100.6% 105.2% 91.6% 92.4% 65.6% I კვ. II კვ. შემოსულობები 60.1% III კვ (8 თვე) გადასახდელები შემოსულობებისა და გადასახდელების შესრულების აღნიშნული ტენდენციების პირობებში, 8 თვის განმავლობაში სახელმწიფო ბიუჯეტის ნაშთი 1.8 მლრდ ლარით გაიზარდა და აგვისტოს ბოლოს 3.3 მლრდ ლარი შეადგინა. 6 დიაგრამა 2. სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების, გადასახდელებისა და ყოველი თვის ბოლოს არსებული ნაშთის დინამიკა - 2026 წ. (მლნ ლარი) დიაგრამა 3. კომერციულ ბანკებში სახელმწიფო ხაზინის მიერ განთავსებული დეპოზიტების მოცულობა - 2026 წ. (მლრდ ლარი) 3,500 3.5 3,000 3.6 3.4 3.1 2,500 2.4 2.0 01.04.2026 1,500 2.1 02.03.2026 2,000 1.5 1,000 500 0.8 01.09.2026 03.08.2026 01.07.2026 01.06.2026 მიმდინარე ნაშთი 01.05.2026 გადასახდელები 02.02.2026 შემოსულობები 05.01.2026 0 სახელმწიფო ბიუჯეტის ნაშთის ზრდასთან ერთად ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო სამსახურის მიერ კომერციულ ბანკებში განთავსებული დეპოზიტების ნაშთის დინამიკა 2026 წლის 8 თვეში ძირითადად ზრდადი ტენდენციით ხასიათდებოდა და იანვარ-აგვისტოს პერიოდში დეპოზიტებზე არსებული ნაშთი 0.8 მლრდ ლარიდან 3.6 მლრდ ლარამდე გაიზარდა. აღნიშნული თანხიდან ეკონომიკის გრძელვადიანი საკრედიტო რესურსით უზრუნველყოფის მიზნით, მთავრობის განკარგულების საფუძველზე1 2020 წლის ივნისსა და ივლისში, კომერციული ბანკების სადეპოზიტო სერტიფიკატებში განთავსებულია 594.3 მლნ ლარი, რომლის ვადაც 2028 წლის იანვარში იწურება. 2. სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები და არაფინანსური აქტივების კლება სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით 2026 წლის შემოსავლების საპროგნოზო მაჩვენებელი 25 მლრდ ლარის დონეზე განისაზღვრა, რაც 1 მლრდ ლარით (4.2%-ით) აღემატება 2025 წლის ფაქტობრივ წლიურ მაჩვენებელს (24 მლრდ ლარი). 8 თვის მდგომარეობით მიღებულმა შემოსავლებმა 17 მლრდ ლარი და წლიური გეგმის 67.9% შეადგინა (2024-2025 წლების ანალოგიურ პერიოდში მობილიზებული შემოსავლები წლიურად მიღებული შემოსავლების 65.5%-ს და 65.7%-ს შეადგენდა). მათ შორის, საგადასახადო შემოსავლების სახით მობილიზდა 15.4 მლრდ ლარი, რაც 1 საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 22 მაისის N 845 განკარგულება. 7 წლიური გეგმის 66.6%-ია (2024-2025 წლების ანალოგიურ პერიოდში მობილიზებული საგადასახადო შემოსავლები წლიურად მიღებული საგადასახადო შემოსავლების 64.8%-ს და 64.6%-ს შეადგენდა). წინა წლებთან შედარებით, მობილიზების მაღალი ტენდენციით ხასიათდება საგადასახადო შემოსავლების ყველა კომპონენტი. წლიურ გეგმასთან მიმართებით შესრულების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი აქვს მოგებისა და იმპორტის გადასახადებს, შესაბამისად, 74.4% და 72.6%. ცხრილი 1. სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები (მლნ ლარი). 2025 წლის 8 თვის ფაქტი (1) 2026 წლის წლიური გეგმა (2) 2026 წლის 9 თვის გეგმა (3) 2026 წლის 8 თვის ფაქტი (4) % (4) / (3) % (4) / (2) 15,639 24,996 18,492 16,962 91.7% 67.9% 14,176 23,200 17,077 15,448 90.5% 66.6% 150 346 260 191 73.3% 55.1% 1,313 1,450 1,155 1,323 114.5% 91.3% შემოსავლები საგადასახადო შემოსავლები გრანტები სხვა შემოსავლები დიაგრამა 4. სახელმწიფო ბიუჯეტში მობილიზებული შემოსავლების სტრუქტურა 8 თვის მდგომარეობით. 2022 2023 2024 2025 2026 89% სულ: 10.0 მლრდ 8% 2% 90% სულ: 12.2 მლრდ 9% 2% 91% სულ: 14.3 მლრდ 7% 1% 91% 91% საგადასახადო შემოსავლები 8% სულ: 15.6 მლრდ 1% 8% სხვა შემოსავლები 1% სულ: 17.0 მლრდ გრანტები 8 ცხრილი 2. სახელმწიფო ბიუჯეტის საგადასახადო შემოსავლები (მლნ ლარი). 2025 წლის 8 თვის ფაქტი (1) 2026 წლის წლიური გეგმა (2) 2026 წლის 9 თვის გეგმა (3) 2026 წლის 8 თვის ფაქტი (4) % (4) / (3) % (4) / (2) საგადასახადო შემოსავლები 14,176 23,200 17,077 15,448 90.5% 66.6% საშემოსავლო გადასახადი 4,963 8,221 6,090 5,554 91.2% 67.6% მოგების გადასახადი 1,873 3,200 2,435 2,382 97.8% 74.4% დღგ 5,153 8,744 6,380 5,749 90.1% 65.8% აქციზი 1,649 2,700 1,960 1,766 90.1% 65.4% იმპორტის გადასახადი 95 150 112 109 97.2% 72.6% სხვა გადასახადები 443 185 100 -112 -111.8% -60.4% დიაგრამა 5. სახელმწიფო ბიუჯეტში 2026 წლის 8 თვეში მობილიზებული საგადასახადო შემოსავლების წილი წლის განმავლობაში ფაქტობრივად მობილიზებულ საგადასახადო შემოსავლებთან (2024-2025 წლებისთვის) და წლიურ გეგმასთან (2026 წლისთვის) მიმართებით. 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით, „ზედმეტად ან შეცდომით გადახდილი გადასახადების“ დაბრუნების ქვეანგარიშზე დაგროვებულმა ნაშთმა 146.7 მლნ ლარი შეადგინა და 186 მლნ ლარით შემცირდა წლის დასაწყისში არსებულთან შედარებით. 8 თვეში ქვეანგარიშზე მიიმართა 1.7 მლრდ ლარი, ხოლო გადასახადის გადამხდელებს დაუბრუნდათ 1.8 მლრდ ლარი. 9 დიაგრამა 6. დაბრუნების ქვეანგარიშზე გადატანილი, ქვეანგარიშიდან გასული თანხებისა და ყოველი თვის ბოლოს არსებული ნაშთის დინამიკა (მლნ ლარი). 700 600 500 400 300 200 0 იანვარი თებერვალი მარტი აპრილი მაისი ივნისი ივლისი აგვისტო სექტემბერი ოქტომბერი ნოემბერი დეკემბერი იანვარი თებერვალი მარტი აპრილი მაისი ივნისი ივლისი აგვისტო სექტემბერი ოქტომბერი ნოემბერი დეკემბერი იანვარი თებერვალი მარტი აპრილი მაისი ივნისი ივლისი აგვისტო სექტემბერი ოქტომბერი ნოემბერი დეკემბერი იანვარი თებერვალი მარტი აპრილი მაისი ივნისი ივლისი აგვისტო 100 2023 2024 2025 ჩარიცხული თანხა დაბრუნებული თანხა 2026 ნაშთი თვის ბოლოს გრანტების სახით სახელმწიფო ბიუჯეტში მიღებულმა შემოსავლებმა 190.8 მლნ ლარი და წლიური გეგმის 55.1% შეადგინა. მათ შორის, სსიპ/ა(ა)იპ-ების მიერ მიღებული შემოსავლებიდან სახელმწიფო ბიუჯეტში მიმართული გრანტების2 მოცულობა, 6 თვის მდგომარეობით,3 135.4 მლნ ლარია, რაც წლიური გეგმის 52.1%-ია. რაც შეეხება სხვა შემოსავლების შესრულების მდგომარეობას, 2026 წლის 8 თვეში მობილიზდა 1.3 მლრდ ლარი, რაც წლიური გეგმის 91.3%-ია. აღნიშნული ძირითადად „დივიდენდების“ მუხლის გადაჭარბებით შესრულებამ განაპირობა. კერძოდ, დივიდენდების სახით მიღებულმა შემოსავლებმა 571.6 მლნ ლარი (წლიური გეგმის 127%) შეადგინა, რაც თითქმის მთლიანად საქართველოს ეროვნული ბანკის მოგებიდან მიღებული დივიდენდია.4 საპროცენტო შემოსავლის სახით 8 თვეში მობილიზებულია 220.8 მლნ ლარი, რაც 9 თვის გეგმის 109.3%, ხოლო წლიური გეგმის 69%-ია. 2 სსიპ-ები, რომელთა წლიური შემოსავალი ბიუჯეტიდან მიღებული დაფინანსების გარდა აღემატება 1 მლნ ლარს, საკუთარი შემოსავლის არანაკლებ 10%-ს მიმართავენ სახელმწიფო ბიუჯეტში. 3 სსიპ-ების მიერ მიღებული შემოსავლის არანაკლებ 10% სახელმწიფო ბიუჯეტში მიიმართება შესაბამისი კვარტლის დასრულებისას. 4 გარდა საქართველოს ეროვნული ბანკისა, 103 ათასი ლარი დივიდენდის სახით ბიუჯეტში გადაირიცხა შპს „ლჯ და კომპანია - დასავლეთ საქართველოს ტუბერკულოზისა და ინფექციურ პათოლოგიათა ცენტრის“ მიერ. 10 ცხრილი 3. სახელმწიფო ბიუჯეტის სხვა შემოსავლები (მლნ ლარი). 2025 წლის 8 თვის ფაქტი (1) 2026 წლის წლიური გეგმა (2) 2026 წლის 9 თვის გეგმა (3) 2026 წლის 8 თვის ფაქტი (4) % (4) / (3) % (4) / (2) სხვა შემოსავლები 1,313 1,450 1,155 1,323 114.5% 91.3% შემოსავლები საკუთრებიდან 890 800 670 833 124.2% 104.1% პროცენტები 206 320 202 221 109.3% 69.0% დივიდენდები 670 450 450 572 127.0% 127.0% - - - 0.1 - - 670 450 450 572 127.0% 127.0% 14 30 18 40 219.6% 134.7% საქონლისა და მომსახურების რეალიზაცია 111 135 118 88 75.0% 65.4% სანქციები (ჯარიმები და საურავები) 122 200 144 169 117.5% 84.6% არაკლასიფიცირებული ტრანსფერები 190 315 223 233 104.4% 73.9% სახ. წილობრივი მონაწ. მოქმედი საწარმოების მოგებიდან საქართველოს ეროვნული ბანკის მოგებიდან რენტა დიაგრამა 7. სახელმწიფო ბიუჯეტში მობილიზებული საპროცენტო შემოსავლები წყაროების მიხედვით, 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით (მლნ ლარი). ფულადი სახსრების მართვის ოპერაციებიდან მიღებული საპროცენტო სარგებელი 0.005 16.3 დეპოზიტებზე/ანგარიშებზე დარიცხული საპროცენტო სარგებელი 44.4 101.2 59 სახელმწიფო საწარმოებზე გაცემული სესხებიდან მიღებული საპროცენტო სარგებელი ხელისუფლების სხვა დონის ორგანოებზე გაცემული სესხებიდან მიღებული საპროცენტო სარგებელი სხვა წყაროებიდან მიღებული საპროცენტო შემოსავალი საპროცენტო შემოსავლებში ფულადი სახსრების მართვის ოპერაციებიდან მიღებულმა საპროცენტო სარგებელმა 101.2 მლნ ლარი შეადგინა, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება წინა წლის 11 ანალოგიურ მაჩვენებელს (69 მლნ ლარი). საპროცენტო შემოსავლის მეორე მნიშვნელოვანი წყაროა საგარეო საკრედიტო და საბიუჯეტო რესურსის ხარჯზე გაცემული სესხებიდან მიღებული პროცენტი,5 რომლის ფარგლებშიც მობილიზდა 60.6 მლნ ლარი. ამ თანხაში ასახულია სამთავრობო სექტორისთვის მიკუთვნებულ ორ სახელმწიფო საწარმოზე6 საგარეო საკრედიტო რესურსის ხარჯზე გაცემულ სესხებზე გადახდილი 28.1 მლნ ლარის ოდენობის პროცენტი. ზემოაღნიშნული საწარმოების არაკრედიტუნარიანობის მიუხედავად, 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით მათზე გადასესხებულია 1.4 მლრდ ლარი. ამ კომპანიებზე სახელმწიფო ბიუჯეტიდან სისტემატურად მიიმართება თანხები „სუბსიდიების“ ან/და „სხვა ხარჯების“ მუხლებიდან, ფუნქციონირების ხარჯების ან/და აღებული სესხების მომსახურებისა და დაფარვისთვის. კერძოდ, შპს „საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის კომპანიაზე“ 2022-2025 წლებში ფუნქციონირების ხარჯების დასაფინანსებლად სახელმწიფო ბიუჯეტიდან სუბსიდიების სახით მიიმართა ჯამურად 112 მლნ ლარი.7 შპს „საქართველოს გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანიაზე“ ფუნქციონირების ხარჯებისა და საგარეო საკრედიტო რესურსის ხარჯზე აღებული სესხების ძირი თანხისა და პროცენტის დასაფარად კი იმავე წლებში სუბსიდიების სახით მიიმართა ჯამურად 438.5 მლნ ლარი.8 თავის მხრივ, აღნიშნული კომპანიების მიერ მიღებული რესურსის მნიშვნელოვანი ნაწილი უკან დაბრუნდა სახელმწიფო ბიუჯეტში ზემოხსენებული სესხების ძირისა და პროცენტის დაფარვის ფორმით, რომელიც სახელმწიფო ბიუჯეტის მიერ აღიარდა ფინანსური აქტივების კლებიდან მიღებულ შემოსულობად და საპროცენტო შემოსავლად. მიზანშეწონილია, ფინანსთა სამინისტრომ შეიმუშაოს სესხის გაცემასთან დაკავშირებული რისკების შეფასების მეთოდოლოგია, განახორციელოს რისკების შეფასება და მოცემული შეფასების ანალიზის შედეგად განსაზღვროს დაფინანსების ფორმა (სესხი, გრანტი, გარანტია და სხვა) და პირობები. ამასთან, გადახედვას საჭიროებს პრაქტიკა, რომლითაც სახელმწიფო ბიუჯეტიდან სახელმწიფო საწარმოზე „ხარჯის“ მუხლით გადაცემული თანხა, ამ საწარმოს მიერ სახელმწიფოდან აღებულ სესხზე პროცენტის დაფარვისას გადაკლასიფიცირდება ბიუჯეტის საპროცენტო შემოსავლად. საპროცენტო შემოსავლებში 59 მლნ ლარი მობილიზდა დეპოზიტებზე და ანგარიშებზე დარიცხული პროცენტებიდან, რომლის უდიდესი ნაწილი სადეპოზიტო სერტიფიკატებში9 5 აღნიშნული აერთიანებს ორ მუხლს: „სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით მოქმედ საწარმოებზე გაცემული სესხებიდან (კრედიტებიდან) მიღებული პროცენტი (სარგებელი)“ და „ხელისუფლების სხვა დონის ორგანოებზე გაცემული სესხებიდან (კრედიტებიდან) მიღებული პროცენტი (სარგებელი)“. 6 შპს „საქართველოს გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანია“ და შპს „საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის კომპანია“. 7 2022 წელს - 20 მლნ ლარი; 2023 წელს - 15 მლნ ლარი; 2024 წელს - 16.5 მლნ ლარი; 2025 წელს - 60.5 მლნ ლარი. 8 2022 წელს - 80 მლნ ლარი; 2023 წელს - 22.9 მლნ ლარი; 2024 წელს – 131.8 მლნ ლარი; 2025 წელს - 203.8 მლნ ლარი. 9 მთავრობის 2020 წლის 22 მაისის N 845 განკარგულების საფუძველზე, 2020 წლის ივნისსა და ივლისში, კომერციული ბანკების სადეპოზიტო სერტიფიკატებში განთავსდა 594.3 მლნ ლარი, რომლის ვადაც 2028 წლის იანვარში იწურება. 12 განთავსებული თანხებიდან მიღებული პროცენტია. აღსანიშნავია, რომ ამ კომპონენტში წლის ბოლომდე არსებითი ოდენობის თანხის მიღება მოსალოდნელი აღარ არის. 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით, „არაფინანსური აქტივების კლების“ მუხლით სახელმწიფო ბიუჯეტში მობილიზებულია 116.9 მლნ ლარი, რაც წლიური გეგმის (200 მლნ ლარი) 58.5%-ია და მნიშვნელოვნად ჩამორჩება 2025 წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს (72.1%). 3. სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელები 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გაწეული გადასახდელების მოცულობამ 18.6 მლრდ ლარი და წლიური გეგმის 60.1% შეადგინა.10 ცხრილი 4. 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გაწეული გადასახდელების შესრულების მაჩვენებლები (მლნ ლარი). 2026 წლის წლიური გეგმა (1) 2026 წლის 9 თვის გეგმა (2) 2026 წლის 8 თვის ფაქტი (3) 30,881 22,773 18,560 60.1% 81.5% ხარჯები 23,268 17,309 14,495 62.3% 83.7% არაფინანსური აქტივების ზრდა 4,044 2,567 1,593 39.4% 62.1% 650 392 207 31.8% 52.8% 2,920 2,506 2,266 77.6% 90.4% გადასახდელები ფინანსური აქტივების ზრდა ვალდებულებების კლება % (3)/(1) % (3)/(2) საყურადღებოა, რომ ფისკალური წლის პირველ და მეორე კვარტალში გადასახდელები ჯამურად 1.2 მლრდ ლარით (გეგმის 8%) ჩამორჩა ბიუჯეტის კვარტალური განწერით განსაზღვრულ გეგმებს. კერძოდ, პირველ კვარტალში აუთვისებელმა თანხამ 665 მლნ ლარი (გეგმის 8.4%) შეადგინა, ხოლო მეორე კვარტალში - 559.4 მლნ ლარი (გეგმის 7.6%).  პირველ კვარტალში გადასახდელების გეგმიდან ჩამორჩენა „ხარჯების“, „არაფინანსური აქტივების ზრდისა“ და „ფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლების გეგმიდან ჩამორჩენამ განაპირობა, შესაბამისად, 7.4%-ით (420.3 მლნ ლარით), 25.3%-ითა (177.9 მლნ ლარით) და 46.1%-ით (36.3 მლნ ლარით);  მეორე კვარტალშიც გადასახდელების გეგმიდან ჩამორჩენა „ხარჯების“, „არაფინანსური აქტივების ზრდისა“ და „ფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლების ჩამორჩენით შესრულებამ გამოიწვია, შესაბამისად, 3.8%-ით (210.7 მლნ ლარით), 28.4%-ით (257.3 მლნ ლარით) და 25%-ით (39.5 მლნ ლარი); 10 2023-2025 წლების ანალოგიური მაჩვენებლებია, შესაბამისად, 61.9%, 62.8% და 61%. 13  მესამე კვარტლის გადასახდელებიდან ორი თვის მდგომარეობით ათვისებულია 60.1% (4.5 მლრდ ლარი) და გეგმური მაჩვენებლის შესასრულებლად კვარტლის ბოლო თვეში (სექტემბერში) ასათვისებელი თანხა 3 მლრდ ლარს შეადგენს. დიაგრამა 8. გადასახდელების კომპონენტების შესრულების მაჩვენებლები კვარტალურ გეგმებთან მიმართებით - 2026 წლის 8 თვე.11 120% გეგმა - 100% 100% 80% 91.6% 92.6% 92.4% 96.2% 74.7% 60% 75.0% 71.6% 63.7% 60.1% 53.9% 40% 43.8% 29.5% 20% 0% კვ. 1 კვ. 2 კვ. 3 კვ. 1 გადასახდელები კვ. 2 ხარჯები კვ. 3 კვ. 1 კვ. 2 კვ. 3 არაფინანსური აქტივების ზრდა კვ. 1 კვ. 2 კვ. 3 ფინანსური აქტივების ზრდა გასულ წლებთან შედარებით, ფისკალური წლის განმავლობაში გადასახდელების ათვისების თანაბარზომიერება გაუარესდა. კერძოდ, 2026 წლის 8 თვის მონაცემებით, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გაწეული გადასახდელების საშუალოთვიური მაჩვენებელი 2.3 მლრდ ლარს შეადგენს და იმ შემთხვევაში, თუ სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონის მოქმედი რედაქციით გათვალისწინებული გადასახდელების წლიური გეგმა შესრულდება, წლის ბოლო ოთხ თვეში 11 პირველ ორ კვარტალში „ხარჯების“ მუხლის გეგმიდან ჩამორჩენა გამოწვეულია პროგრამების მნიშვნელოვან ნაწილში აუთვისებლობით. პირველ და მეორე კვარტალში „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლის გეგმიდან ჩამორჩენა ძირითადად გამოწვეულია ინფრასტრუქტურის სამინისტროს პროგრამების - „რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია“ (25 03), „საგანმანათლებლო დაწესებულებების მშენებლობა-რეაბილიტაცია" (25 05) და „სპორტული ინფრასტრუქტურის მხარდამჭერი ღონისძიებები“ (25 07) და თავდაცვის სამინისტროს „თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარება“ (29 07) პროგრამის კვარტალური გეგმების მიმართ ჯამური ჩამორჩენით, შესაბამისად, 54.4 მლნ, 58.3 მლნ, 49.3 მლნ და 114.7 მლნ ლარით. ასევე, პირველ და მეორე კვარტალში „ფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლის გეგმიდან ჩამორჩენა ძირითადად გამოიწვია ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს „სასისტემო მნიშვნელობის ელექტროგადამცემი ქსელის განვითარება“ (24 14), ინფრასტრუქტურის სამინისტროს „ქალაქ ხაშურის და მიმდებარე დასახლებების წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემების გაუმჯობესება (AFD, EU)“ (25 04 04) და „დონორების მიერ დაფინანსებული საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები“ (54 14) პროგრამების კვარტალური გეგმების მიმართ ჯამური ჩამორჩენით, შესაბამისად, 11.1 მლნ, 15.2 მლნ და 53.0 მლნ ლარით. 14 გადასახდელების საშუალოთვიური მაჩვენებელი 3.1 მლრდ ლარს გაუტოლდება.12 აღნიშნული მაჩვენებელი ფისკალური წლის პირველი რვა თვის გადასახდელების ფაქტობრივ საშუალო მაჩვენებელს 32.8%-ით გადააჭარბებს.13 დიაგრამა 9. გადასახდელებისა და მისი კომპონენტების ყოველთვიური დინამიკა - 2024-2026 წწ. (მლნ ლარი). გადასახდელები ხარჯები 5,000 4,000 4,000 3,080 3,000 2,193 3,000 2,320 1,812 2,000 2,000 1,000 1,000 0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 ფინანსური აქტივების ზრდა არაფინანსური აქტივების ზრდა 150 800 613 600 111 100 400 199 50 200 0 26 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 2024 წელი 2024 წელი 2025 წელი 2025 წელი 2026 წელი 2026 წელი 2026 წლის 8 თვის საშუალო 2026 წლის 8 თვის საშუალო 2026 წლის დარჩენილი თვეების საშუალო 2026 წლის დარჩენილი თვეების საშუალო საბიუჯეტო სახსრების არათანაბარზომიერი ათვისების ტენდენციები განსაკუთრებით თვალსაჩინოდ ვლინდება გადასახდელების ცალკეული კომპონენტების დონეზე. კერძოდ, 12 გადასახდელების ფაქტობრივი მაჩვენებელი მოიცავს 2026 წლის იანვარ-აპრილში დაფარული ევროობლიგაციების ძირ თანხას 1.34 მლრდ ლარის ოდენობით. აღნიშნული თანხის გამორიცხვით წლის პირველი რვა თვის გადასახდელების საშუალო მაჩვენებელი 2.15 მლრდ ლარს შეადგენს. 13 2025 წელს აღნიშნული მაჩვენებელი 28%-ს, 2024 წელს კი 7.6%-ს შეადგენდა. 15 „ხარჯების“ მუხლში წლიური გეგმის შესრულების შემთხვევაში, წლის ბოლო ოთხ თვეში ასათვისებელი რესურსის მოსალოდნელი საშუალოთვიური მაჩვენებელი, პირველ რვა თვეში დახარჯული რესურსის საშუალოთვიურ მაჩვენებელს 21%-ით გადააჭარბებს.14 „არაფინანსური აქტივების ზრდისა“ და „ფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლების შემთხვევაში კი, შესაბამისად, 207.8%-ითა და 328.8%-ით.15 გადასახდელების აღნიშნული ტენდენციების გათვალისწინებით, მნიშვნელოვანია, როგორც მხარჯავი დაწესებულებების, ისე მაკოორდინირებელი უწყების მხრიდან, ფისკალური წლის დარჩენილ პერიოდში ყურადღება მიექცეს გამოყოფილი რესურსის დროულ ათვისებას, რათა არ მოხდეს საბიუჯეტო თანხების დიდი ნაწილის წლის ბოლო თვეში დახარჯვა. 3.1. საბიუჯეტო ორგანიზაციების ბიუჯეტის შესრულება სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ ჩატარებული ანალიზით, ცალკეული საბიუჯეტო ორგანიზაციების ჭრილში ვლინდება ბიუჯეტის შესრულების პროცესში არსებული ხარვეზები, რაც გამოიხატება საანგარიშო პერიოდის განმავლობაში დაბალი ათვისების ტენდენციის მქონე პროგრამებისა და ქვეპროგრამების არსებობაში. სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით გათვალისწინებული პროგრამების ფარგლებში გამოყოფილი ასიგნებების ათვისების საშუალო მაჩვენებელმა 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით 9 თვის დამტკიცებული გეგმის 75.9%, ხოლო დაზუსტებული გეგმის 73.8% შეადგინა.16 ქვეპროგრამების შემთხვევაში ანალოგიური მაჩვენებლები, შესაბამისად, 81.4%-სა და 71.6%-ს უტოლდება. 9 თვის დაზუსტებულ გეგმასთან მიმართებით 80%-ზე დაბალი ათვისებით ხასიათდება 92 პროგრამა (პროგრამების 57.1%) და 198 ქვეპროგრამა (ქვეპროგრამების 47.4%) (დეტალური ინფორმაცია იხ. დანართ 1-ში). 14 2025 წელს ანალოგიურმა მაჩვენებელმა 8.5%-ით გადააჭარბა, ხოლო 2024 წელს ჩამორჩა 0.7%-ით. 2025 წლის ანალოგიური მაჩვენებლებია, შესაბამისად, 191.1% და 103.1%, ხოლო 2024 წლის მაჩვენებლებია, შესაბამისად, 31.8% და 70.1%. 16 მაჩვენებელი მხარჯავი დაწესებულებების ფარგლებში განსაზღვრული პროგრამების გარდა მოიცავს დონორების მიერ დაფინანსებულ საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელებს (54 14). გარდა ამისა, პროგრამების გადასახდელების ფაქტობრივი მაჩვენებლები არ მოიცავს მიზნობრივ გრანტებს, რადგან მათ არ გააჩნიათ გეგმური მაჩვენებელი და აისახებიან მხოლოდ ფაქტობრივად გაწეულ გადასახდელებში (საკასო ხარჯში). 15 16 დიაგრამა 10. პროგრამების/ქვეპროგრამების განაწილება 8 თვის ათვისების მაჩვენებლის მიხედვით 9 თვის დამტკიცებულ და დაზუსტებულ გეგმებთან მიმართებით - 2026 წ.17 პროგრამები ქვეპროგრამები 65 50 49 165 54 144 88 28 27 98 88 100 21 53 15 29 8 2 0 0-60% 60-80% 80-95% დამტკიცებული გეგმა 95-100% >100% 29 0-60% დაზუსტებული გეგმა 60-80% 80-95% დამტკიცებული გეგმა 95-100% >100% დაზუსტებული გეგმა 3.2. კაპიტალური პროექტები 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით ათვისების დაბალი ტენდენციით ხასიათდება კაპიტალურ პროექტებზე გამოყოფილი დაფინანსება. კერძოდ, 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონზე თანდართული კაპიტალური პროექტების დანართით განსაზღვრულ პროექტებზე გამოყოფილი დაფინანსებიდან 8 თვეში დაიხარჯა 1.5 მლრდ ლარი, რაც წლიური გეგმის 39%-ია (2025 წელს 42%; 2024 წელს - 59%; 2023 წელს - 52%), ხოლო 9 თვის დაზუსტებული გეგმის - 70% (2025 წელს - 67%, 2024 წელს - 91%; 2023 წელს - 86%). როგორც წლიური, ისე 9 თვის დაზუსტებული გეგმის 60%-ზე ნაკლები დაიხარჯა 36 პროექტის შემთხვევაში. მათ შორის, 6 პროექტის ფარგლებში საერთოდ არ მომხდარა თანხის დახარჯვა. კაპიტალურ პროექტებზე გამოყოფილი ასიგნებების ათვისებისა და შესაბამისად, განხორციელების კუთხით არსებული გამოწვევების განმაპირობებელი მიზეზებიდან აღსანიშნავია, ტენდერების უარყოფითი შედეგით დასრულება, პროექტის დამტკიცების შემდგომ მასში ცვლილებების განხორციელება, კონტრაქტორი კომპანიების მიერ სერვისის დაგვიანებით მიწოდება და დამატებითი კვლევების/შეფასების საჭიროების წარმოშობა პროექტების მიმდინარეობის ეტაპზე. მიუხედავად იმისა, რომ პროგრამების/პროექტების განხორციელების შეფერხებები შესაძლოა გამოწვეული იყოს ობიექტური გარემოებებით, მნიშვნელოვანია, განმახორციელებელი ორგანიზაციების მხრიდან ყურადღება მიექცეს პროექტების მართვის პროცესში პოტენციური შემაფერხებელი ფაქტორების დროულ იდენტიფიცირებას და მათ აღმოფხვრას. 17 სხვაობა დამტკიცებული პროგრამების/ქვეპროგრამების ჯამურ რაოდენობაში დაზუსტებულთან შედარებით გამოწვეულია იმ ფაქტით, რომ ზოგიერთი პროგრამისთვის/ქვეპროგრამისთვის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით 9 თვის დამტკიცებული გეგმა არ არის განსაზღვრული ან ზოგიერთი პროგრამის/ქვეპროგრამის შემთხვევაში 9 თვის დაზუსტებული გეგმა ნულის ტოლია. 17 3.3. საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების გეგმა 7.3 მლრდ ლარითაა განსაზღვრული, რაც 33.7%-ით (1.8 მლრდ ლარით) მეტია 2025 წლის ანალოგიურ მაჩვენებელზე.18 საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების სამი ყველაზე მსხვილი კომპონენტია (მთლიანი მოცულობის 65.1%) საგარეო და საშინაო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა (4.7 მლრდ ლარი), რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდი (760 მლნ ლარი) და ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები (742 მლნ ლარი). 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით ათვისებულია საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების 62.3% (4.5 მლრდ ლარი). დიაგრამა 11. საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების ზოგიერთი კომპონენტის შესრულება 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით. 120% 100% 80% 60% 39.6% 32.6% 40% 22.4% 18.2% მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდი დონორების მიერ დაფინანსებული საერთო სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები 20% 0% საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდი საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი 8 თვის ათვისება წლიურ გეგმასთან რაც შეეხება საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის წლიური გეგმა გადასახდელების ზოგიერთ კომპონენტს:  რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდიდან 8 თვეში გადარიცხულია 248 მლნ ლარი,19 რაც 9 თვის გეგმის 50%-ია (2025 წელს - 76%, 2024 წელს - 83%, 2023 წელს - 18 აღნიშნული სხვაობა ძირითადად გამოწვეულია 500 მლნ აშშ დოლარის ღირებულების ევროობლიგაციების დაფარვისთვის საჭირო რესურსის 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონში ასახვით. 19 რეგიონში განსახორციელებელი პროექტების ფონდის თანხა ათვისებულ იქნა „ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერებისა“ (54 04) და „ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება“ (35 03) პროგრამებში, შესაბამისად, 244 მლნ ლარის და 4 მლნ ლარის ოდენობით. 18 71%), ხოლო სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით განსაზღვრული წლიური გეგმის 33%-ს შეადგენს (2025 წელს - 53%, 2024 წელს - 70%; 2023 წელს - 47%).  მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან 8 თვეში გამოყოფილმა თანხამ 36 მლნ ლარი შეადგინა, რაც წლიური გეგმის 40%-ია. დახარჯული რესურსის დიდი ნაწილით (43%) კულტურული, სპორტული, საერთაშორისო, ტურიზმის ხელშეწყობისა და სხვა მსგავსი ტიპის ხარჯები დაფინანსდა. საკანონმდებლო დონეზე სარეზერვო ფონდების განმარტების ზოგადი ხასიათიდან გამომდინარე,20 გასული წლების მსგავსად, 2026 წელსაც ადგილი ჰქონდა თანხების მიმართვას ისეთი გადასახდელების დასაფინანსებლად, რომლებიც სისტემატურ ხასიათს ატარებენ და სათანადოდ დაგეგმვის შემთხვევაში შესაძლებელი იქნებოდა მათი გათვალისწინება შესაბამისი მხარჯავი დაწესებულებების ასიგნებებში ბიუჯეტის დაგეგმვის ეტაპზე.21  მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდიდან 8 თვის მდგომარეობით დაიხარჯა 4.5 მლნ ლარი (2025 წელს - 9 მლნ ლარი, 2024 წელს - 6 მლნ ლარი, 2023 წელს 7 მლნ ლარი), რაც წლიური გეგმის მხოლოდ 22%-ია (2025 წელს - 45%, 2024 წელს - 31%, 2023 წელს - 35%), ხოლო 9 თვის გეგმის 41% (2025 წელს - 112%, 2024 წელს - 47%, 2023 წელს - 54%).  დონორების მიერ დაფინანსებული საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების გეგმური მაჩვენებელი 331 მლნ ლარს შეადგენს. 8 თვის მდგომარეობით ათვისებულია 60 მლნ ლარი, რაც წლიური გეგმის 18% და 9 თვის გეგმის 35%-ია. აღსანიშნავია, რომ მოცემული პროგრამის ფარგლებში არსებული 12-დან 9 ქვეპროგრამის ათვისება, რომელთა უმეტესობა ინფრასტრუქტურული პროექტია, წლიურ გეგმასთან მიმართებით 35%-ზე ნაკლებია. 4. სახელმწიფო და მთავრობის ვალი 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით სახელმწიფო ვალის მოცულობამ 36.6 მლრდ ლარი შეადგინა და 34.2 მლნ ლარით (0.1%-ით) შემცირდა 2025 წლის ბოლოს არსებულ მაჩვენებელთან შედარებით. სახელმწიფო საგარეო ვალის მოცულობა 1.4 მლრდ ლარით შემცირდა და 23.7 მლრდ ლარს გაუტოლდა (მთლიანი სახელმწიფო ვალის 64.8%), ხოლო საშინაო ვალი 1.3 მლრდ ლარით გაიზარდა და 12.9 მლრდ ლარი შეადგინა (მთლიანი ვალის 35.2%). სახელმწიფო საგარეო ვალის ნაშთზე გავლენა იქონია ეროვნული ვალუტის გამყარებამ, ვალის წმინდა ცვლილებამ და 20 საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის მიხედვით, „საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდებიდან სახსრები გამოიყოფა სახელმწიფო ბიუჯეტით გაუთვალისწინებელი გადასახდელების დასაფინანსებლად” (მუხლი 28, პუნქტი 2). 21 მაგალითად, 26 მაისის აღსანიშნავად გამოიყო 8.4 მლნ ლარი. 19 სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილებამ.22 კერძოდ, სახელმწიფო საგარეო ვალის ნაშთი ეროვნული ვალუტის გამყარების შედეგად 938.5 მლნ ლარით და წმინდა ცვლილების შედეგად - 570.2 მლნ ლარით შემცირდა, ხოლო აღრიცხვის მეთოდოლოგიაში განხორციელებული ცვლილების შედეგად 157.2 მლნ ლარით გაიზარდა. 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით, სახელმწიფო ვალის ნაშთი სახელმწიფო ბიუჯეტის მოქმედი კანონით დადგენილი ზღვრული მაჩვენებლის (38.8 მლრდ ლარი) 94.3%-ს შეადგენს. დიაგრამა 12. სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით განსაზღვრული სახელმწიფო ვალის ზღვრული და ფაქტობრივი მაჩვენებლები (მლრდ ლარი). 5.8 25.4 2021 11.6 12.9 24.1 25.0 23.7 2024 2025 2026 (8 თვე) 8.5 10.0 22.5 24.0 2022 2023 7.1 საგარეო ვალი საშინაო ვალი ზღვრული მაჩვენებელი 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით მთავრობის ვალის23 მოცულობამ 35.9 მლრდ ლარი შეადგინა და 2025 წლის ბოლოს არსებულ მაჩვენებელთან შედარებით 28.7 მლნ ლარით (0.1%ით) შემცირდა. მათ შორის, მთავრობის საშინაო ვალი გაიზარდა 1.2 მლრდ ლარით, ხოლო საგარეო ვალი 1.2 მლრდ ლარით შემცირდა. მთავრობის საგარეო ვალი ეროვნული ვალუტის გამყარების შედეგად 916.5 მლნ ლარით და ახალი კრედიტების წმინდა ცვლილებით - 466.5 მლნ ლარით შემცირდა, ხოლო ვალის აღრიცხვის მეთოდოლოგიაში განხორციელებული ცვლილებით 155.2 მლნ ლარით გაიზარდა. 22 2026 წლიდან მთავრობის ვალის აღრიცხვა ხდება დარიცხვის მეთოდით GFSM 2014-ის შესაბამისად (პარაგრაფები 3.115, 7.236 და 7.241). 23 „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მიზნებისთვის, მთავრობის ვალი მოიცავს „სახელმწიფო ვალის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ სახელმწიფო ვალს, IMF-ის მიმართ ეროვნული ბანკის ვალის გამოკლებით და დამატებით მოიცავს მუნიციპალიტეტების, სსიპ-ებისა და სამთავრობო სექტორისთვის მიკუთვნებული სახელმწიფო საწარმოების სესხების სახით არსებულ ვალდებულებებს. 20 დიაგრამა 13. მთავრობის საგარეო ვალის ნაშთის ცვლილებაში ლარის გაცვლითი კურსისა და ახალი სესხების აღების ეფექტი ვალუტების მიხედვით - 2026 წლის 8 თვე (მლნ ლარი). 0 -4 3,000 -288 -400 -600 4,000 -27 -200 დიაგრამა 14. მთავრობის საგარეო ვალის ნაშთის ცვლილებაში ლარის გაცვლითი კურსისა და ახალი სესხების აღების ეფექტების დინამიკა (მლნ ლარი). 2,000 -384 1,000 -680 1,484 1,110 499 0 -800 245 -1,000 -1,000 -2,000 -1,200 -3,000 -1,400 -1,383 -1,600 EUR JPY KWD SDR USD ჯამი -1,383 -2,575 -4,000 -5,000 2021 2022 2023 2024 2025 გაცვლითი კურსის ეფექტი გაცვლითი კურსის ეფექტი საგარეო ვალის წმინდა ზრდა საგარეო ვალის წმინდა ზრდა ჯამური ეფექტი ჯამური ეფექტი 2026 (8 თვე) ცხრილი 5. მთავრობის ვალის სტრუქტურა 31.08.2026-ის მდგომარეობით (მლნ ლარი). ვალის ნაშთი 31.12.2025-ის მდგომარეობით ვალის ნაშთის ზღვრული ნიშნული 31.12.2026-ისთვის ვალის ნაშთი 31.08.2026-ის მდგომარეობით ვალი/მშპ24 24,231 24,712 23,004 19.8% მრავალმხრივი კრედიტორები 18,607 19,089 17,660 ორმხრივი კრედიტორები 4,276 4,237 4,044 ევრო-ობლიგაციები 1,348 1,386 1,299 მთავრობის საშინაო ვალი 11,703 13,504 12,902 11,424 13,386 12,761 153 113 133 126 5 8 35,934 38,216 35,906 მთავრობის საგარეო ვალი სახაზინო ფასიანი ქაღალდები სხვა სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდები საბიუჯეტო ორგანიზაციების სესხის სახით არსებულ ვალი მთავრობის ვალი 11.1% 30.9% 24 მშპ-ს შემთხვევაში აღებულია 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონის პროექტზე თანდართული BDD დოკუმენტით განსაზღვრული 2026 წლის ნომინალური მშპ-ს საპროგნოზო მაჩვენებელი. 21 დადებითად უნდა შეფასდეს ის ფაქტი, რომ ფინანსთა სამინისტრომ გაითვალისწინა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის რეკომენდაცია და შეიმუშავა სახელმწიფოს მიერ გამოშვებული ფასიანი ქაღალდებით მობილიზებული საკრედიტო რესურსის ერთგვაროვანი სააღრიცხვო მიდგომა. კერძოდ, 2026 წლის იანვრიდან ფინანსთა სამინისტრომ დანერგა მთავრობის ვალის პორტფელის აღრიცხვის ახალი მეთოდოლოგია, რითაც იგი თანხვედრაში მოვიდა სახელმწიფო ფინანსების სტატისტიკის სახელმძღვანელოსთან (GFSM 2014).25 სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შეფასებით, მთავრობის ვალის პორტფელზე მოქმედი მრავალმხრივი ფაქტორების გათვალისწინებით (გაცვლითი კურსი, საპროცენტო განაკვეთი, მეთოდოლოგიური ცვლილებები და სხვა), მიზანშეწონილია, ფინანსთა სამინისტრომ უზრუნველყოს ამ ფაქტორების პორტფელზე ფაქტობრივ ეფექტებთან დეტალური ინფორმაციის წარმოდგენა საბიუჯეტო დოკუმენტაციაში. დაკავშირებით 4.1. საგარეო წყაროებიდან მიღებული კრედიტები 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით, მთავრობის საგარეო ვალის პორტფელი 6 სხვადასხვა ვალუტაში დენომინირებული სესხებისგან შედგება.26 აქედან ძირითადი ნაწილი ევროში (69%), დოლარსა (20.7%) და SDR-ში27 (8.7%) დენომინირებული სესხებია. საყურადღებოა, რომ საგარეო ვალის ნაშთში აღრიცხულია აზიის განვითარების ბანკისგან (ADB) აღებული 68.2 მლნ ლარის ოდენობის სესხი, რომელიც „სახელმწიფო ვალის შესახებ“ კანონის მიხედვით28 წარმოადგენს საშინაო ვალს, რამდენადაც ეროვნულ ვალუტაში დენომინირებული ვალდებულებები საშინაო ვალად კლასიფიცირდება. 2025 წლის ბოლოს არსებულ მაჩვენებელთან შედარებით, მთავრობის საგარეო ვალის ნაშთში ცვლადი საპროცენტო განაკვეთის მქონე სესხების წილი 2.1 პ.პ.-ით გაიზარდა და 56.4% შეადგინა. საყურადღებოა, რომ მოქმედი „მთავრობის ვალის მართვის სტრატეგიით“ საგარეო ვალის პორტფელში ფიქსირებული საპროცენტო განაკვეთის მქონე კრედიტების მოცულობა მინიმუმ 50%-ს უნდა შეადგენდეს. 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით, ეს ნიშნული დარღვეულია და ზემოხსენებული კრედიტების წილი მთლიანი ვალის პორტფელის 43.6%-ია, რაც პორტფელის 25 სახელმწიფო ფინანსების სტატისტიკის სახელმძღვანელო (GFSM 2014), პარაგრაფები: 3.115, 7.236 და 7.241. 26 აშშ დოლარი, ევრო, ნასესხობის სპეციალური უფლება (SDR), იაპონური იენი, ქუვეითური დინარი, ქართული ლარი. 27 SDR - წარმოადგენს საერთაშორისო სარეზერვო აქტივს, რომლის ღირებულებაც ემყარება 5 ვალუტას: აშშ დოლარს, ევროს, ჩინურ იუანს, იაპონურ იენს და დიდი ბრიტანეთის გირვანქა სტერლინგს. 28 „სახელმწიფო ვალის შესახებ“ კანონი, მუხლი 1, პუნქტი ბ. საქართველოს სახელმწიფო საშინაო ვალი – ეროვნული ვალუტით გამოსახული საქართველოს სახელმწიფო ვალის შემადგენელი ნაწილი; იმ ძირითადი თანხების ერთობლიობა, რომლებიც წარმოიქმნა საქართველოს სახელით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადებული ხელშეკრულებებით განსაზღვრული შეუსრულებელი პირდაპირი ვალდებულებებით, აგრეთვე საქართველოს სახელით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ ეროვნულ ვალუტაში დენომინირებული სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების განთავსებიდან მიღებული თანხებით. 22 მოწყვლადობას საპროცენტო განაკვეთის შოკების მიმართ მნიშვნელოვნად ზრდის. ამ საკითხზე არაერთხელ გამახვილდა ყურადღება სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის წინა ანგარიშებში. დიაგრამა 15. მთავრობის საგარეო ვალის სტრუქტურის დინამიკა სავალუტო ჭრილში. 3% 2% 2% 2% 2% 15% 12% 10% 21% 18% 2% 9% 23% 21% 21% 23% 63% 68% 69% 25% 24% 51% 56% 61% 2021 2022 2023 EUR SDR 2024 USD 2025 2026 (8 თვე) დიაგრამა 16. მთავრობის საგარეო ვალის ნაშთი საპროცენტო განაკვეთის სახეების მიხედვით. 46% 48% 50% 53% 54% 56% 54% 52% 50% 47% 46% 44% 2021 2022 2023 2024 2025 2026 ( 8 თვე) ფიქსირებული სხვა ცვლადი 2026 წლის 8 თვეში საგარეო წყაროებიდან სახელმწიფო ბიუჯეტში მობილიზდა 1.8 მლრდ ლარის ოდენობის საკრედიტო რესურსი, რაც წლიური გეგმის 55.4%-ია, ხოლო 9 თვის გეგმის 81.5%. მიღებული კრედიტების 26.4% (477.3 მლნ ლარი) საინვესტიციო დანიშნულებისაა, ხოლო დანარჩენი 73.6% (1.3 მლრ ლარი) ახალი ევროობლიგაციების ემისიით მიღებული ფინანსური რესურსია.29 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით გათვალისწინებული ბიუჯეტის მხარდამჭერი კრედიტების30 ნაწილში, აგვისტოს მდგომარეობით, ჩამორიცხვები არ განხორციელებულა.31 29 2026 წლის იანვარში, ფინანსთა სამინისტრომ ლონდონის საფონდო ბირჟაზე განათავსა 500 მლნ აშშ დოლარის ნომინალური ღირებულების 5 წლიანი ვადიანობის მქონე ევროობლიგაციები, რომლის კუპონის განაკვეთი 5.125%-ს შეადგენს. აღნიშნული ევროობლიგაციებით განხორციელდა 2021 წელს გამოშვებული იმავე ვადიანობის მქონე ევროობლიგაციების ეტაპობრივი რეფინანსირება. აღსანიშნავია, რომ ახალი ევროობლიგაციების ემისიის შედეგად გაიზარდა მისი მომსახურების ხარჯი. კერძოდ, 2021 წელს ემიტირებული ევროობლიგაციების ყოველწლიური საპროცენტო ხარჯი 13.8 მლნ აშშ დოლარს შეადგენდა, ხოლო ახალი ევროობლიგაციების ყოველწლიური საპროცენტო ხარჯი 25.6 მლნ აშშ დოლარამდე გაიზარდა, რაც საერთაშორისო ბაზრებზე გაზრდილი საპროცენტო განაკვეთებითაა გამოწვეული. 30 აღნიშნული კრედიტების ფარგლებში ფინანსდება შემდეგი პროგრამები: „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამა“; „ადგილობრივ დონეზე სტანდარტის შესაბამის წყალზე თანაბარი ხელმისაწვდომობის პროგრამა“; „ზოგადი განათლების სექტორის განვითარების პროგრამა“; „რკინიგზის სექტორის რეფორმის პროგრამა“. 31 2026 წლის 9 თვის მდგომარეობით ჩამორიცხულია 2.5 მლნ ლარი (9 თვის გეგმის 2.4% და წლიური გეგმის 0.4%). 23 ცხრილი 6. 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით საგარეო კრედიტების სახით მიღებული შემოსულობები (მლნ ლარი). 2026 წლის სახ. ბიუჯეტის კანონით განსაზღვრული წლიური გეგმა (1) 2026 წლის 9 თვის გეგმა (2) 2026 წლის 8 თვის ფაქტი (3) შესრულება 9 თვის გეგმასთან (%) (3)/(2) შესრულება წლიურ გეგმასთან (%) (3)/(1) საგარეო კრედიტები 3,263 2,219 1,809 81.5% 55.4% საინვესტიციო 1,273 762 477 62.6% 37.5% ბიუჯეტის მხარდამჭერი 640 107 - 0% 0% 1,350 1,350 1,332 98.7% 98.7% ევროობლიგაციები დიაგრამა 17. საინვესტიციო პროექტებზე გამოყოფილი დაფინანსების ათვისების ტენდენცია (მლნ ლარი). Thousands 1,80 0 80.0 % 67.6% 1,60 0 70.0 % 56.0% 58.4% 48.3% 1,40 0 49.5% 60.0 % 50.0 % 1,20 0 38.0% 40.0 % 1,00 0 30.0 % 1,591 1,542 800 1,377 20.0 % 1,290 600 1,273 10.0 % 400 804 745 892 872 927 0.0% 459 200 483 0 -10 .0% -20 .0% 2021 2022 წლიური გეგმა 2023 2024 2025 8 თვის ფაქტი ათვისება 2026 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით, 1.3 მლრდ ლარის მოცულობის საინვესტიციო კრედიტებით დაგეგმილია 45 საინვესტიციო პროექტის დაფინანსება. 8 თვის მდგომარეობით, აღნიშნულ პროექტებზე დაიხარჯა 467.9 მლნ ლარი. გარდა გეგმით გათვალისწინებული პროექტებისა, ნულოვანი გეგმის მქონე 5 საინვესტიციო პროექტზე32 მიიმართა 15.6 მლნ ლარი. შესაბამისად, 31 აგვისტოს მდგომარეობით, საინვესტიციო პროექტების ფარგლებში ჯამურად ათვისებულმა თანხამ 483.5 მლნ ლარი შეადგინა, რაც წლიური გეგმის 38% და 9 თვის გეგმის 32 ბათუმი (ანგისა) - ახალციხის საავტომობილო გზის ხულო-ზარზმის მონაკვეთის რეაბილიტაციარეკონსტრუქცია (Kuwait Fund) (25 02 02 09); თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის შორაპანი არგვეთას მონაკვეთის რეკონსტრუქცია მშენებლობა (ADB) (25 02 03 19); მდინარე რიონზე ფოთის ხიდის მშენებლობა (ADB) (25 02 03 05); საქართველოს მთიან რეგიონებში საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია და ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება (E5P, NEFCO) (25 05 01 06); თბილისის მყარი ნარჩენების მართვის პროექტი (EBRD) (54 14 02 03). 24 63.4%-ია.33 ათვისების აღნიშნული მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად ჩამორჩება წინა წლების ტენდენციებს.34 4.2. საშინაო წყაროებიდან მობილიზებული საკრედიტო რესურსი 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით, მთავრობის საშინაო ვალში, წინა წლების მსგავსად, უმსხვილეს კომპონენტს ემიტირებული სახაზინო ფასიანი ქაღალდები წარმოადგენს (მთავრობის საშინაო ვალის 98.9%). 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით სახაზინო ფასიანი ქაღალდების ნაშთში უდიდესი წილი (35%) 1-3 წლამდე ნარჩენი ვადიანობის მქონე სახაზინო ობლიგაციებს უკავია. დიაგრამა 18. სახაზინო ფასიანი ქაღალდების პორტფელი ნარჩენი ვადიანობის მიხედვით პერიოდის ბოლოს (მლნ ლარი). 12,761 11,424 3,528 9,822 3,146 8,292 6,832 5,792 5,486 3,766 382 1,014 1,080 1,290 1,041 1,143 2019 1,582 2,503 1,235 3,032 1,415 3,605 3,747 2,484 1,873 2,480 1,740 1,687 4,452 1,608 1,301 1,562 1,355 1,194 1,579 1,092 795 2020 2021 2022 2023 2024 2025 3,449 4,469 1,314 1 წლამდე ნარჩენი ვადიანობა 2026 (8 თვე) 1-3 წლამდე ნარჩენი ვადიანობა 3-5 წლამდე ნარჩენი ვადიანობა 5+ წლიანი ნარჩენი ვადიანობა 2026 წლის 8 თვეში, სახაზინო ფასიანი ქაღალდების აუქციონის მეშვეობით განხორციელდა 3 მლრდ ლარის ნომინალური ღირებულების სახაზინო ვალდებულებებისა და ობლიგაციების ემისია.35 33 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით, საინვესტიციო პროექტების ფარგლებში უცხოელი კრედიტორების მიერ ჩამორიცხული თანხა 477.3 მლნ ლარია. შესაბამისად, საინვესტიციო პროექტების ნაწილი დაფინანსდა წინა პერიოდში ნაშთის სახით დარჩენილი რესურსებით. 34 სახელმწიფო ბიუჯეტის საბოლოო კანონით განსაზღვრულ წლიურ გეგმასთან მიმართებით 8 თვეში საინვესტიციო პროექტებში ჯამურად ათვისებულმა თანხამ 2025 წელს 49.5%, 2024 წელს 67.6%, ხოლო 2023 წელს 56% შეადგინა. 35 აღნიშნული მაჩვენებელი მოიცავს გაცვლის (Switch) ოპერაციების ფარგლებში გამოშვებული 898.7 მლნ ლარის ნომინალური ღირებულების ფასიანი ქაღალდების მოცულობას. ასევე მოიცავს, სინდიკაციის მეთოდით გამოშვებულ 400 მლნ ლარის ნომინალური ღირებულების ობლიგაციებს, რომლის საშუალო შეწონილმა განაკვეთმა 9%, ხოლო ვადიანობამ 5.9 წელი შეადგინა. სინდიკაციის მეთოდი – სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების პირველად ბაზარზე განთავსების ფორმა, რომლის დროსაც ფინანსთა სამინისტრო 25 2024 წლიდან ფინანსთა სამინისტრო ვალდებულებების მართვის ოპერაციების (LMO) ფარგლებში აქტიურად იყენებს გამოსყიდვის (buy back) და გაცვლის (switch) ოპერაციებს. 2026 წლის 8 თვის განმავლობაში LMO ოპერაციების ფარგლებში ჩატარდა 11 გაცვლის ოპერაცია, საერთო ნომინალური მოცულობით 898.7 მლნ ლარი. ცხრილი 7. სახაზინო ვალდებულებების/ობლიგაციების ემისია - 2026 წლის 8 თვე (მლნ ლარი).36 პრემიუმი გაცვლითი ოპერაცია (არასაკასო) ფაქტობრივი შემოსულობა სახელმწიფო ბიუჯეტში (ძირი თანხა) 8 - - 202 210 16 - - 194 3.2-წლიანი სახაზინო ობლიგაციები 320 - 9 - 329 5.9-წლიანი სახაზინო ობლიგაციები 554 - 2 115 441 7-წლიანი სახაზინო ობლიგაციები 467 2 3 103 366 11-წლიანი სახაზინო ობლიგაციები 859 49 - 548 263 11.7-წლიანი სახაზინო ობლიგაციები 343 4 1 104 236 2,964 79 16 870 2,031 ემისიის მოცულობა ნომინალური ღირებულებით დისკონტი 6-თვიანი სახაზინო ვალდებულებები 210 12-თვიანი სახაზინო ვალდებულებები სულ ემისია 4.3. მთავრობის ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ხარჯები 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით, მთავრობის ვალის მომსახურებასა და დაფარვაზე მიიმართა 4.5 მლრდ ლარი (მათ შორის 123.1 მლნ ლარი წარმოადგენს საბიუჯეტო ორგანიზაციების სესხის სახით არსებული ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ხარჯებს). წინა წლისგან განსხვავებით, მთავრობის ვალის მომსახურებისა და დაფარვისათვის გაწეული ხარჯების უდიდეს ნაწილს (60.3%) საგარეო ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ხარჯები შეადგენს. კერძოდ, 8 თვის მდგომარეობით, საგარეო ვალის ძირი თანხის დაფარვაზე მიიმართა 2.2 მლრდ ლარი, ხოლო საპროცენტო ხარჯმა 477.9 მლნ ლარი შეადგინა. აღნიშნული მაჩვენებელი მოიცავს 2021 წელს ემისიას ახორციელებს სინდიკატის ანუ ხელშეკრულების საფუძველზე შერჩეული ადგილობრივი ან/და საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტების ჯგუფის მეშვეობით (საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტისა და ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 1 თებერვლის №10/01–№51 ერთობლივი ბრძანება). 36 სხვაობა (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) ჯამურ მაჩვენებელსა და მისი შემადგენელი კომპონენტების ჯამს შორის გამოწვეულია მათემატიკური დამრგვალებით. 26 გამოშვებული 5 წლიანი 500 მლნ აშშ დოლარის ნომინალური ღირებულების ევროობლიგაციების დაფარვის თანხას, რომელმაც ჯამურად 1.4 მლრდ ლარი შეადგინა.37 ცხრილი 8. მთავრობის ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ხარჯები (მლნ ლარი).38 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის სახ. ბიუჯეტის კანონი (1) 2,078 3,643 2,716 74.6% 1,359 2,875 2,239 77.9% 719 768 478 62.2% 2,292 1,090 1,791 1,377 40 915 914 1,050 876 4,370 4,733 4,508 მთავრობის საგარეო ვალის მომსახურება და დაფარვა ძირი პროცენტი მთავრობის საშინაო ვალის მომსახურება და დაფარვა ძირი პროცენტი სულ მთავრობის ვალის მომსახურება და დაფარვა 2026 წლის 8 თვის ფაქტი (2) შესრულება % (2)/(1) 83.4% დიაგრამა 19. მთავრობის ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ხარჯების დინამიკა (მლნ ლარი).39 4,365 საშინაო 3,477 2023 2024 1,633 2,239 719 718 760 672 1,359 1,377 2025 1,354 478 914 915 876 პროცენტი 2,238 პროცენტი ძირი 2022 236 517 517 პროცენტი 1,533 1,621 ძირი 284 512 პროცენტი ძირი 2021 753 ძირი 795 1,712 1,478 1,189 ძირი 1,045 1,239 პროცენტი 971 3,154 2,737 ძირი 2,504 პროცენტი 2,653 2,667 საგარეო 2026 (8 თვე) 37 1,349 მლნ ლარი ძირი თანხა და 11.7 მლნ ლარი პროცენტი. 2024 წლიდან ფინანსთა სამინისტრო აქტიურად იყენებს ვალდებულებების მართვის (LMO) ოპერაციებს - გამოსყიდვა/გაცვლა. გაცვლა არ წარმოადგენს საკასო ტიპის ოპერაციას და არ ხდება ფასიანი ქაღალდების გამოშვებიდან მიღებული და დაფარული თანხების პროგნოზირება. აქედან გამომდინარე 2026 წლის საშინაო ვალის მომსახურებისა და დაფარვის საპროგნოზო მაჩვენებლის ძირი თანხა არ მოიცავს ფასიანი ქაღალდების დაფარვის თანხას. ასევე, საშინაო ვალის მომსახურების და დაფარვის კომპონენტის საპროგნოზო მაჩვენებელი 2026 წლისთვის არ მოიცავს საბიუჯეტო ორგანიზაციების სესხის სახით არსებული ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ხარჯებს. 39 2021 წლისა და 2026 წლის საგარეო ვალის მომსახურების მაღალი მაჩვენებელი გამოწვეულია 500 მლნ აშშ დოლარის ნომინალური ღირებულების ევროობლიგაციების დაფარვით. 38 27 საყურადღებოა, რომ გასულ წლებში გლობალური მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრების პირობებში მნიშვნელოვნად გაიზარდა მთავრობის საგარეო ვალის საშუალო შეწონილი საპროცენტო განაკვეთი და 2023 წლის ბოლოს 3.4%-ს მიაღწია. 2024 წლიდან აღნიშნულმა მაჩვენებელმა შემცირება დაიწყო და 2025 წელს 2.7%-ს გაუტოლდა, თუმცა 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით 3%-მდე გაიზარდა. იმის გათვალისწინებით, რომ საგარეო ვალის პორტფელის 56.4% ცვლად საპროცენტო განაკვეთშია დენომინირებული, გაზრდილია საგარეო ვალზე საპროცენტო ხარჯის მოწყვლადობა გლობალური მონეტარული პოლიტიკის შოკების მიმართ. მეორე მხრივ, საშინაო წყაროებიდან მობილიზებული რესურსი საგარეოსთან შედარებით მაღალი საპროცენტო ხარჯებით ხასიათდება. შედეგად, მთავრობის ვალის პორტფელში საშინაო ვალის წილის ზრდა მნიშვნელოვნად ზრდის საპროცენტო ხარჯის მოცულობას. ზემოაღნიშნული ორი მოვლენის ერთდროული ზემოქმედება (გლობალური მონეტარული პოლიტიკის მიმართ მოწყვლადობა და საშინაო ვალის წილის ზრდა) მნიშვნელოვან ფისკალურ წნეხს წარმოქმნის სახელმწიფო ბიუჯეტისთვის. დიაგრამა 20. ცენტრალური ბანკების მონეტარული საპროცენტო განაკვეთების დინამიკა (20.09.2026-ის მდგომარეობით).40 დიაგრამა 21. საშუალო შეწონილი საპროცენტო განაკვეთი მთავრობის საგარეო ვალზე (%).41 6 3.4% 5 3.875 4 3 3.1% 3.75 3.0% 2.7% 2 2.5 1 0 2.2% 0 -1 -2 1.0% შვეიცარიის ცენტრალური ბანკი ინგლისის ცენტრალური ბანკი აშშ-ის ცენტრალური ბანკი ევროპის ცენტრალური ბანკი 2021 2022 2023 2024 2025 2026 (8 თვე) 40 წყარო : Bank for International Settlements (BIS) აღსანიშნავია, რომ 2020 წლის ჩათვლით ვალის პორტფელში შედიოდა 2011 წელს გამოშვებული ევროობლიგაციები, რომლის კუპონის განაკვეთი 6.875%-ს შეადგენდა. 2021 წლის აპრილში აღნიშნული ევროობლიგაციების რეფინანსირება განხორციელდა ახალი, 2.75% კუპონის მქონე ევროობლიგაციებით. შედეგად, გლობალური საპროცენტო განაკვეთების უცვლელობის პირობებში მომდევნო წლებში უნდა შემცირებულიყო ვალის პორტფელის საშუალო შეწონილი საპროცენტო განაკვეთი. 41 28 სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შეფასებით, ზემოაღნიშნული რისკის მართვის მიზნით, მნიშვნელოვანია, ფინანსთა სამინისტრომ ერთი მხრივ, უზრუნველყოს მთავრობის ვალის პორტფელში ცვლად საპროცენტო განაკვეთიანი სესხების წილის შემცირება მთავრობის ვალის სტრატეგიით განსაზღვრული ნიშნულის ფარგლებში, ხოლო მეორე მხრივ, განსაზღვროს მთავრობის ვალის ოპტიმალური სავალუტო კომპოზიცია (ლარი/უცხოური ვალუტა) საშუალოვადიანი პერიოდისთვის, სავალუტო რისკებისა და საპროცენტო დანახარჯების გათვალისწინებით. 29 დანართი 1. დაბალი ათვისების მქონე პროგრამები - მაგალითები 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით დამტკიცებულ წლიურ და ცხრა თვის გეგმასთან მიმართებით დაბალი ათვისების მქონე ზოგიერთი პროგრამის/ქვეპროგრამის მაჩვენებლები (მლნ ლარი; %).42 პროგრამის დასახელება ბიუჯეტის კანონით დამტკიცებული წლიური გეგმა (1) 9 თვის დამტკი ცებული გეგმა (2) 9 თვის დაზუს ტებულ ი გეგმა (3) 8 თვის ფაქტი (4) (4)/(3) % (4)/(2) % (4)/(1) % საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო შემოსავლების მობილიზება და გადამხდელთა მომსახურების გაუმჯობესება (23 02) 15.3 1.5 1.5 0.6 42.8% 42.8% 4.1% ფინანსების მართვის ელექტრონული და ანალიტიკური უზრუნველყოფა (23 04) 10.8 10.2 8.7 6.7 76.8% 65.4% 61.6% საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო მარკეტინგული და იურიდიული კონსულტაციების ხარჯი (24 01 04) 1.0 0.8 0.4 0.2 47.9% 23.9% 17.9% ბაზარზე ზედამხედველობის სფეროს რეგულირება და განხორციელების ღონისძიებები (24 04) 3.2 2.4 2.4 1.5 64.3% 64.3% 47.9% სსიპ - ტურიზმის ეროვნული ადმინისტრაცია (24 05 01) 7.8 5.9 5.9 4.0 68.0% 68.0% 51.0% შიდა ტურიზმი და მარკეტინგული ღონისძიებები საერთაშორისო ბაზარზე (24 05 02) 57.3 47.6 47.6 27.4 57.6% 57.6% 47.8% 5.2 4.0 4.0 0.0 0.0% 0.0% 0.0% 50.0 36.0 11.2 11.2 100.0% 31.0% 22.3% 30.0 30.0 30.0 18.2 60.6% 60.6% მწვანე და ინკლუზიური რეგიონული კარიბჭის განვითარება - თბილისის აეროპორტის ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებისთვის ჩასატარებელი კვლევები (ქვესესხი I) (ADB) (24 06 05 01) მიკრო, მცირე და საშუალო საწარმოების დახმარებისა და კრიზისიდან გამოყვანის პროექტი - პროგრამები - სსიპ - აწარმოე საქართველოში (WB) (24 07 02 02 01 01) ბოჭკოვანი ქსელი საქართველოს სოფლებისთვის (EIB) (24 08 03 02) 42 60.6% ფაქტობრივი დანახარჯები არ მოიცავს მიზნობრივი გრანტების კომპონენტში გაწეულ დანახარჯებს. 30 სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი განვითარების ხელშეწყობა (24 12 01) ტექნიკური დახმარების პროექტი საქართველოს ენერგეტიკული სექტორის რეფორმის პროგრამის (GESRP) მხარდასაჭერად (EU-NIF) (24 13) ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის განვითარება (24 16 01) 9.6 6.7 6.7 3.6 53.3% 53.3% 37.2% 3.0 1.8 1.8 1.1 60.5% 60.5% 36.3% 3.2 2.5 2.5 0.4 15.8% 15.8% 12.5% საქართველოს ინფრასტრუქტურის სამინისტრო საავტომობილო გზების მიმდინარე შეკეთება და შენახვა ზამთრის პერიოდში (25 02 02 02) 160.0 115.0 100.0 80.2 80.2% 69.8% 50.1% სხვა ხარჯები (25 02 02 03) 20.0 16.5 14.1 9.1 64.5% 55.1% 45.4% სტიქიური მოვლენების სალიკვიდაციოდ და პრევენციის მიზნით ჩასატარებელი სამუშაოები (25 02 02 05) 30.0 20.0 17.5 8.3 47.1% 41.3% 27.5% საგზაო უსაფრთხოების გაუმჯობესების პროექტი (EIB (EUNIP)) (25 02 02 12) 15.0 10.5 11.5 2.2 19.5% 21.3% 14.9% ქ. თბილისში ახალი საფეხბურთო სტადიონის მშენებლობა (25 07 01) 11.5 10.0 6.4 2.1 33.0% 21.0% 18.3% საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო არბიტრაჟებში, უცხო ქვეყნის სასამართლოებში და საერთაშორისო სასამართლოებში სახელმწიფო წარმომადგენლობა (26 01 02) 55.0 40.1 39.2 15.3 39.1% 38.2% 27.8% იუსტიციის სახლის მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა (26 07) 1.0 0.8 0.8 0.5 67.7% 67.7% 50.8% საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (საჯარო 9.9 8.2 8.2 2.7 33.5% 33.5% 27.7% რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კომპონენტი) (WB) (26 08) საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო სსიპ - სოციალური მომსახურების სააგენტო (აპარატი) (27 01 04 01) 32.1 24.3 22.6 16.8 74.5% 69.3% 52.3% ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების მართვა (27 01 09) 6.1 4.6 3.3 2.3 68.8% 50.0% 37.5% 31 ინფორმაციული ტექნოლოგიების სისტემების განვითარება და მართვა (27 01 10 01) 13.8 10.4 10.4 7.0 67.7% 67.7% 50.8% მოქალაქეთა ინდივიდუალური სამედიცინო დახმარების ხელშეწყობა და მართვა (27 01 11) 1.2 0.9 0.9 0.5 62.7% 62.7% 47.2% შრომის პირობების ინსპექტირება (27 01 12) 9.1 6.9 6.9 4.6 66.7% 66.7% 50.8% ადამიანის სისხლისა და მისი კომპონენტების ხარისხისა და უსაფრთხოების მართვა (27 01 13) 1.3 1.0 1.0 0.6 63.9% 63.9% 47.9% 1.6 1.2 1.2 0.8 68.1% 68.1% 51.1% 15.9 11.7 11.1 7.3 65.4% 61.8% 45.6% 148.9 112.4 106.4 62.6 58.8% 55.7% 42.1% იმუნიზაცია (27 03 02 02 01) 30.0 23.2 22.9 3.8 16.8% 16.6% 12.8% ეპიდზედამხედველობა (27 03 02 03) 4.0 3.0 3.0 1.8 60.9% 60.9% 45.9% 14.2 10.7 6.6 4.6 68.7% 42.7% 32.0% 1.8 1.4 1.2 0.9 68.7% 61.2% 48.9% 4.3 3.6 3.6 2.2 61.4% 61.4% 51.4% 2.0 1.6 1.4 0.3 24.8% 21.3% 17.1% 4.9 3.7 3.7 0.6 17.5% 17.2% 13.1% ხანგრძლივი პედიატრიული მოვლის სამედიცინო-სოციალური ცენტრის მომსახურება (27 02 03 02 14) სახელმწიფო ზრუნვის, ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების უზრუნველყოფა (27 02 05) საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვა (27 03 02) ტუბერკულოზის მართვა (27 03 02 06 01) ტუბერკულოზის მართვა (სსიპ – ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი) (27 03 02 06 02) აივ ინფექცია/შიდსი (სსიპ – ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი) (27 03 02 07 02) ჯანმრთელობის ხელშეწყობა (27 03 02 10) ჰეპატიტის მართვა (სსიპ - ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი) (27 03 02 11 02) 32 ფსიქიკური ჯანმრთელობა (27 03 03 01 01) 55.0 41.3 35.6 28.6 80.3% 69.2% 51.9% საქართველოს ჯანდაცვის სისტემის მხარდაჭერა (GUMIP რეპროგრამირება) (EIB) (27 04 02) 50.0 39.3 38.6 12.0 30.9% 30.4% 23.9% არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის გავლა (27 05 04) 2.5 1.5 1.5 0.3 23.2% 23.2% 13.8% საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო დაწყებითი სამხედრო მომზადება (29 02 01) 14.0 12.4 12.4 5.5 44.1% 44.1% 39.0% სასწავლო კურსები (29 02 05) 1.0 0.8 0.8 0.4 53.0% 53.0% 39.7% ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა და რეაბილიტაცია (29 03 04) 1.0 0.8 0.8 0.2 23.8% 23.8% 17.9% კიბერუსაფრთხოების უზრუნველყოფა (29 04 01) 11.0 8.8 8.8 6.1 69.4% 69.4% 55.6% კავშირგაბმულობა და საინფორმაციო ტექნოლოგიების განვითარება (29 04 02) 12.2 9.2 9.2 3.0 32.3% 32.3% 24.2% თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარება (29 07) 335.0 308.5 306.1 131.1 42.8% 42.5% 39.1% საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის ცენტრალური აპარატი (30 02 01) 71.5 58.7 59.6 38.0 63.8% 64.8% 53.2% დაცვის პოლიციის ცენტრალური აპარატი (30 03 01 01) 14.4 10.5 10.5 7.2 68.3% 68.3% 50.0% საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და ელექტრონული სისტემების ფუნქციონირების უზრუნველყოფა (31 01 03) 8.0 7.1 6.8 1.8 25.9% 24.8% 22.0% გარემოსდაცვითი პროგრამა (31 01 04) 2.4 0.9 0.8 0.0 0.0% 0.0% 0.0% ცხოველთა ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამა (31 02 03) 33.0 27.1 22.6 12.3 54.3% 45.3% 37.3% მცენარეთა დაცვა და ფიტოსანიტარიული კეთილსაიმედოობა (31 02 04) 2.7 2.4 1.9 1.3 70.1% 55.3% 49.9% აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ გასატარებელი ღონისძიებები (31 02 05) 30.0 25.6 20.8 15.9 76.4% 62.0% 53.0% 33 ძაღლების ჰიპერპოპულაციის მართვის პროგრამა (31 02 06) 20.0 17.5 10.5 7.5 71.1% 42.7% 37.4% დანერგე მომავალი (31 05 02 02) 24.0 22.0 11.6 8.2 70.3% 37.2% 34.1% გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების თანადაფინანსების პროექტი (31 05 02 03) 13.0 9.0 4.1 3.3 82.0% 37.1% 25.7% 1.0 0.8 0.3 0.2 49.1% 18.8% 15.2% 2.0 1.5 0.8 0.7 87.0% 44.7% 33.5% 1.0 0.4 0.3 0.3 100.0% 62.5% 25.0% 17.0 13.0 13.0 7.1 54.5% 54.5% 41.7% 1.5 1.1 0.4 0.2 52.6% 19.0% 13.9% 7.8 7.6 6.3 2.9 45.9% 38.1% 37.2% 3.0 2.3 0.7 0.3 37.3% 12.1% 9.3% 3.0 2.3 2.7 0.6 21.6% 26.2% 19.6% 1.0 0.7 0.7 0.4 52.8% 52.8% 38.5% 6.5 4.0 3.2 1.1 34.7% 28.1% 17.2% 2.7 2.0 2.0 1.0 48.4% 48.4% 35.5% 3.5 2.7 2.7 1.4 50.7% 50.7% 38.8% მეფუტკრეობის მხარდაჭერის პროგრამა (31 05 02 04) კოოპერატივებისთვის სასოფლოსამეურნეო მექანიზაციის თანადაფინანსების სახელმწიფო პროგრამა (31 05 02 05) სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების ინფრასტრუქტურული განვითარება (31 05 02 12) აგროდაზღვევა (31 05 03) პროექტების ტექნიკური მხარდაჭერის პროგრამა (31 05 05) მერძევეობის დარგის მოდერნიზაციის და ბაზარზე წვდომის პროგრამა (DiMMA) (IFAD) (31 05 08 01 01) მერძევეობის დარგის მოდერნიზაციის და ბაზარზე წვდომის პროგრამის საგრანტო კომპონენტი (DiMMA) (IFAD) (31 05 08 01 02) მდგრადი და ინკლუზიური სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტი (AFD) (31 06 02 04) დაცული ტერიტორიების დაცვა და რესურსების მართვა (31 08 02) ეკოტურიზმის განვითარება (31 08 03) დაცული ტერიტორიების განვითარება (CNF) (31 08 05) ბიომრავალფეროვნება და მდგრადი ადგილობრივი განვითარება საქართველოში (სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს კომპონენტი) (KfW) (31 08 06) 34 გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის და განათლება მდგრადი განვითარებისთვის ხელშეწყობის პროგრამის მართვა და ადმინისტრირება (31 11 01) რადიოაქტიური და დარიშხანშემცველი ნარჩენების მართვის ღონისძიებები (31 12 02) გეოლოგიური მონიტორინგი (31 13 03) 2.5 2.1 2.0 1.4 71.4% 66.0% 54.8% 2.4 2.3 2.3 0.3 11.2% 11.2% 10.7% 1.2 0.7 0.5 0.4 71.0% 53.5% 31.4% გარემოს დაბინძურების მონიტორინგი (31 13 04) 4.0 1.1 1.0 0.6 58.3% 50.4% 14.3% ქარსაფარი (მინდორდაცვითი) ზოლის ინვენტარიზაციის სახელმწიფო პროგრამა (31 15 02) 2.5 1.7 1.7 0.9 52.4% 52.4% 35.6% ქარსაფარი ზოლის აღდგენის, გაშენებისა და მართვის სახელმწიფო პროგრამა (31 15 03) 1.0 0.8 0.3 0.0 0.0% 0.0% 0.0% საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო განათლების მართვის საინფორმაციო სისტემა (32 01 04) სსიპ – მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ეროვნული ცენტრის პროგრამები (32 02 02 02) ოკუპირებული რეგიონების მასწავლებლებისა და ადმინისტრაციულ-ტექნიკური პერსონალის ფინანსური დახმარება (32 02 07) 30.0 25.1 14.4 10.9 76.1% 43.6% 36.5% 14.8 11.8 9.8 8.1 82.3% 68.3% 54.5% 5.8 4.3 4.3 2.8 64.1% 64.1% 48.1% ეროვნული უმცირესობების პროფესიული გადამზადება (32 03 03) 5.4 3.9 3.5 2.7 76.3% 68.8% 49.1% სსიპ – შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრის აპარატი (32 04 01 01) 6.3 5.2 5.2 3.0 57.4% 57.2% 47.1% 5.0 3.0 1.3 1.3 99.9% 44.4% 26.6% 8.8 6.5 2.4 1.8 73.3% 27.6% 20.2% გამყოფი ხაზის მიმდებარე სოფლებში მცხოვრები სტუდენტების სწავლის დაფინანსება (32 04 02 03) საზღვარგარეთ განათლების მიღების ხელშეწყობა (32 04 04) 35 სსიპ – შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის აპარატი (32 05 01 01) 2.0 1.5 1.5 1.0 66.3% 66.3% 49.9% ახალგაზრდობის სფეროში ადმინისტრირება და მართვა (32 08 01) 5.5 3.1 2.9 1.8 62.7% 58.3% 32.6% 16.0 13.5 13.4 6.8 50.7% 50.3% 42.6% 25.0 16.2 16.0 6.4 40.0% 39.5% 25.6% ახალგაზრდული ღონისძიებების ხელშეწყობა (32 08 02) თანამედროვე უნარები უკეთესი დასაქმების სექტორის განვითარების პროგრამისთვის პროექტი (ADB) (32 11) საქართველოს კულტურის სამინისტრო საბიბლიოთეკო საქმიანობა (33 03 05) 16.6 12.8 12.7 8.6 67.4% 67.0% 51.6% სახელოვნებო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა (33 05 05) 5.0 3.8 0.3 0.0 0.0% 0.0% 0.0% ინფრასტრუქტურის განვითარება (33 07) 40.0 24.0 19.0 7.4 38.8% 30.8% 18.5% საქართველოს სპორტის სამინისტრო პარაოლიმპიური მოძრაობის სახელმწიფო მხარდაჭერა (34 02 07) 4.0 3.5 2.5 2.1 82.0% 58.6% 51.3% ფეხბურთის სახელმწიფო მხარდაჭერა (34 02 18) 6.0 5.5 4.0 3.7 90.8% 66.5% 61.0% სსიპ – საქართველოს ოლიმპიური რეზერვების მზადების ეროვნული ცენტრი (34 05 03 01) 2.6 1.9 1.9 1.2 59.9% 59.9% 45.2% 2.1 1.2 55.4% 55.4% 11.6% სხვა პროგრამები ბიომრავალფეროვნება და მდგრადი ადგილობრივი განვითარება საქართველოში (აჭარის სატყეო სააგენტოს კომპონენტი) (KfW) (54 14 07) 10.0 2.1 36 ცალკეული პროგრამები/ქვეპროგრამები ათვისების დაბალი მაჩვენებლით ხასიათდებიან 9 თვის დამტკიცებულ გეგმასთან მიმართებით.  ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს ქვეპროგრამის „მარკეტინგული და იურიდიული კონსულტაციების ხარჯი“ (24 01 04) 9 თვის გეგმა 750 ათასი ლარია (წლიური გეგმა 1 მლნ ლარი), საიდანაც 8 თვეში დაიხარჯა მხოლოდ 23.9% (9 თვის დაზუსტებული გეგმის 47.9%). საყურადღებოა, რომ აღნიშნული ქვეპროგრამა დაბალი ათვისებით ხასიათდებოდა გასულ წლებშიც (2025 წელს - წლიური გეგმის 41.8%; 2024 წელს - წლიური გეგმის 7.8%; 2023 წელს - წლიური გეგმის 58.6%; 2022 წელს - წლიური გეგმის 1.5%).  ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ქვეპროგრამაში „ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების მართვა“ (27 01 09) (9 თვის გეგმა - 4.6 მლნ ლარი, 8 თვის ათვისების მაჩვენებელი - 50%) დაბალი ათვისების ძირითად მიზეზად სახელდება მნიშვნელოვანი ოდენობის თავისუფალი შტატების არსებობა. საყურადღებოა, რომ აღნიშნულ ქვეპროგრამას დაბალი ათვისების მაჩვენებელი ჰქონდა წინა წლებშიც ანალოგიური მიზეზით. ამავე სამინისტროს ქვეპროგრამის „ტუბერკულოზის მართვა“ (27 03 02 06 01) 9 თვის დამტკიცებული გეგმა 10.7 მლნ ლარია, ხოლო 8 თვეში ათვისებულია 42.7%. უწყების განმარტებით, ათვისების დაბალი მაჩვენებელი გამოწვეულია ბენეფიციარების შემცირებით. აღსანიშნავია, რომ ამავე მიზეზით პროგრამა დაბალი ათვისებით ხასიათდებოდა გასულ წლებშიც. ასევე, დაბალი ათვისებით ხასიათდება სამინისტროს ქვეპროგრამა „ჯანმრთელობის ხელშეწყობა“ (27 03 02 10), რომლის 9 თვის დამტკიცებული გეგმა 1.6 მლნ ლარს, ხოლო 8 თვის ათვისების მაჩვენებელი 21.3%-ს შეადგენს. დაბალი ათვისების ძირითად მიზეზად სატენდერო პროცედურების გაჭიანურება და შტატგარეშე თანამშრომელთა ვაკანტური პოზიციების არსებობა სახელდება. ამავე მიზეზით ათვისების დაბალი მაჩვენებელი ფიქსირდება წინა წლებშიც. სამინისტროს ქვეპროგრამის „არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის გავლა“ (27 05 04) 9 თვის დამტკიცებული გეგმა 1.5 მლნ ლარია, 8 თვის ათვისების მაჩვენებელი კი 23.2%-ს შეადგენს. სამინისტროს ინფორმაციით, აღნიშნული გამოწვეულია არასამხედრო, ალტერნატიულ შრომით სამსახურში გაწვევის მსურველ პირთა დაბალი მიმართვიანობით. პროგრამა ამავე მიზეზით დაბალი ათვისებით ხასიათდებოდა გასულ წელსაც.  გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ქვეპროგრამის „მცენარეთა დაცვა და ფიტოსანიტარული კეთილსაიმედოობა“ (31 02 04) დამტკიცებული 9 თვის გეგმა 2.4 მლნ ლარს შეადგენს, 8 თვეში კი ათვისებულია გეგმის 55.3%. ქვეპროგრამის ათვისების მაჩვენებელი დაბალი იყო გასულ წლებშიც (2025 წელს - გეგმის 64.9%; 2024 წელს - გეგმის 47.9%).  განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს ქვეპროგრამის „ახალგაზრდობის სფეროში ადმინისტრირება და მართვა“ (32 08 01) 9 თვის დამტკიცებული გეგმა 3.1 მლნ ლარი, ხოლო 8 თვის ათვისების მაჩვენებელი 58.3%-ია. უწყების განმარტებით, 37 ათვისების დაბალი მაჩვენებელი გამოიწვია ქ. ქუთაისში მდებარე შენობა-ნაგებობის სარეაბილიტაციო სამუშაოების მომზადების პროცესის გაჭიანურებამ და თავისუფალი შტატების არსებობამ. საყურადღებოა, რომ აღნიშნული პროგრამა დაბალი ათვისებით ხასიათდებოდა გასულ წლებშიც. 2025 წელს პროგრამის ათვისების მაჩვენებელი 85.3%-ის (ფაქტობრივი ხარჯი 2 მლნ ლარი), ხოლო 2024 წელს 74.5%-ის (ფაქტობრივი ხარჯი 1.5 მლნ ლარი) ტოლია.  კულტურის სამინისტროს ქვეპროგრამის „სახელოვნებო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა“ (33 05 05) 9 თვის დამტკიცებული გეგმა 3.8 მლნ ლარს შეადგენს. მიმდინარე წლის 8 თვეში ქვეპროგრამას ფაქტობრივი ხარჯი არ აქვს. უწყების განმარტებით, ათვისების მაჩვენებელი პირდაპირ კავშირშია სამიზნე უმაღლესი სახელოვნებო საგანმანათლებლო დაწესებულებების მხრიდან ფინანსური მოთხოვნებისა და შესაბამისი დასაბუთებული განაცხადებების წარმოდგენასთან, რაც 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით არ მომხდარა. საყურადღებოა, რომ ქვეპროგრამა ანალოგიური მიზეზით ნულოვანი ათვისების მაჩვენებლით ხასიათდებოდა გასულ წელსაც.  სპორტის სამინისტროს ქვეპროგრამის „სსიპ – საქართველოს ოლიმპიური რეზერვების მზადების ეროვნული ცენტრი“ (34 05 03 01) 9 თვის გეგმა 1.9 მლნ ლარია, 8 თვის ათვისების მაჩვენებელი კი 59.9%. უწყების განმარტებით, ცენტრში მიმდინარეობს ბენეფიციარ სპორტსმენთა საცხოვრებელი და მომსახურების პირობებისათვის განკუთვნილი ბაზების, მათ შორის კვების ბლოკის რეაბილიტაცია. აღნიშნულიდან გამომდინარე ვერ განხორციელდა ბენეფიციარების მიღება და კვებით უზრუნველყოფა, რამაც გამოიწვია დაბალი ათვისება. აღსანიშნავია, რომ ამავე მიზეზით ქვეპროგრამა დაბალი ათვისებით ხასიათდებოდა გასულ წელსაც (გეგმა 2.5 მლნ ლარი, ათვისება 68%). 38 დანართი 2. კაპიტალური პროექტების ათვისების მდგომარეობა - მაგალითები სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით დამტკიცებულ წლიურ (კვარტალური განწერით განსაზღვრულ) და 9 თვის დაზუსტებულ გეგმასთან მიმართებით დაბალი ათვისების მქონე კაპიტალური პროექტები - 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით (ათასი ლარი; %). 2026 წლის 8 თვის ფაქტი ათვისება ათვისება 9 წლიურ თვის დამტკიცებულ დაზუსტებულ გეგმასთან გეგმასთან 2026 წლის დამტკიცებ ული გეგმა 9 თვის დაზუსტებ ული გეგმა შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის პროექტი (WB) (24 14 02) 25,000 16,514 - 0% 0% ენერგიის დამაგროვებელი მოწყობილობის პროექტი (ADB) (24 20) 35,000 35,000 - 0% 0% ქობულეთის შემოვლითი საავტომობილო გზის მეორე ზოლის მშენებლობა (ADB) (25 02 03 14) 15,000 7,000 - 0% 0% თბილისის ნარჩენების პოლიგონის გაზშემკრები სისტემის პროექტი (E5P, EBRD) (54 14 02 02) 5,000 3,200 - 0% 0% თბილისის მეტროს მოდერნიზაციის პროექტი (EBRD) (54 14 09 01) 2,200 1,794 - 0% 0% მდგრადი ურბანული განვითარება ურბანული მობილობა ბათუმში (KfW) (54 14 12) 3,250 2,167 - 0% 0% თბილისის ნარჩენების გადამუშავების პროექტი (EBRD) (54 14 02 01) 5,000 3,084 16 0.3% 1% 500 500 48 10% 10% 12,000 205 81 1% 40% 19,500 4,896 171 1% 3% 1,500 450 249 17% 55% 4,000 982 257 6% 26% 4,000 983 257 6% 26% დასახელება შენობებში მწვანე ინვესტიციების პროექტი (EBRD) (25 05 01 05 01) საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროექტი თანაბარი განვითარებისთვის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია (ADB) (54 14 04 01 02) ქალაქ ხაშურის წყალარინების სისტემების მომსახურების გაუმჯობესება (AFD) (25 04 05) ენერგოეფექტურობის ღია პროგრამა (საჯარო შენობებში ენერგოეფექტურობის პროგრამა) (KfW) (25 05 01 05 02) საქართველო-ზემო სამგორის ირიგაციის პროექტი (EIB) (31 06 02 02) საქართველოში სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობის პროექტი (AFD) (31 06 02 03) 39 აჭარის მყარი ნარჩენების პროექტი (E5P, EBRD) (54 14 01) 8,000 8,000 340 4% 4% რეგიონალური და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განვითარების პროექტი II (WB, WB-TF) (25 03 04) 1,400 1,400 606 43% 43% 13,000 3,334 1,281 10% 38% 35,000 19,500 1,561 4% 8% 19,000 9,545 2,023 11% 21% 30,000 18,700 3,560 12% 19% 22,000 16,500 4,289 19% 26% კახეთის ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (EU-NIF, KfW) (24 14 01 05) 30,000 24,063 4,523 15% 19% ჩრდილოეთის რგოლი (EBRD), ნამახვანი - წყალტუბო - ლაჯანური (EBRD, EU-NIF, KfW) (24 14 01 02) 45,000 27,755 5,315 12% 19% 15,000 13,603 5,567 37% 41% 30,103 13,469 5,710 19% 42% 25,000 16,784 6,256 25% 37% ბაღდათი-აბასთუმნის საავტომობილო გზის რეკონსტრუქცია-რეაბილიტაცია (25 02 02 08) 20,000 15,000 6,995 35% 47% 500 კვ ეგხ ჯვარი-წყალტუბო (WB) (24 14 01 03) 27,500 19,235 7,460 27% 39% საქართველოს მთიან რეგიონებში საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია და ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება (E5P, NEFCO) (25 05 01 06) 20,000 15,318 9,247 46% 60% თბილისის ავტობუსების პროექტი (ფაზა II) (EBRD) (54 14 11) 53,000 46,000 11,755 22% 26% კლიმატგონივრული ირიგაციის სექტორის განვითარების პროექტი (ADB) (31 06 02 01) ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EBRD, EIB, EU) (24 18) რეგიონალური განვითარების პროექტი III (მცხეთა-მთიანეთი და სამცხე-ჯავახეთი) (WB) (25 03 03) სამედიცინო დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა (27 04 01) მდგრადი ურბანული მობილობა (KfW) (54 14 05) თბილისის საჯარო სკოლების რეაბილიტაციისა და ენერგოეფექტურობის გაზრდის პროექტი (CEB, E5P) (25 05 01 03) კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ხელშეწყობა (33 03 03 02) მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის პროგრამა II (კახეთი, სამეგრელო-ზემო სვანეთი) (KfW) (31 16 02) 40 500 კვ ეგხ „წყალტუბო-ახალციხეთორთუმი“ (EU-NIF, KfW) (24 14 01 01) 45,000 32,647 13,246 29% 41% 54,000 45,900 13,594 25% 30% 45,000 33,750 14,799 33% 44% 200,000 86,490 22,256 11% 26% ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები (25 06) 150,000 81,273 23,545 16% 29% სპორტული ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია-მშენებლობა (25 07 02) 193,500 70,950 40,165 21% 57% სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების მშენებლობარეაბილიტაცია (25 05 02) 130,000 75,150 44,830 34% 60% აჭარის სოფლების წყალმომარაგებისა და წყალარინების პროგრამა, საქართველო (EU, KfW) (54 14 03) ბათუმის მუნიციპალური ინფრასტრუქტურა (ფაზა V) (KfW) (54 14 08) საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდის მიერ განსახორციელებელი პროექტები (25 03 01) ცალკეული კაპიტალური პროექტები ათვისების დაბალი მაჩვენებლით ხასიათდება 9 თვის დაზუსტებულ გეგმასთან მიმართებით.  გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს პროექტის „მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის პროგრამა II (კახეთი, სამეგრელო-ზემო სვანეთი) (KfW)“ (31 16 02) (9 თვის დაზუსტებული გეგმა 17 მლნ ლარი, 8 თვის ათვისება 37%) - დაბალი ათვისების მიზეზია ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში ახალი რეგიონული არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტის (ნაგავსაყრელის) მშენებელი კონტრაქტორი კომპანიის მხრიდან არასათანადო პროგრესი, რის გამოც დაგეგმილი თანხის ათვისება ვერ მოხერხდა.  კულტურის სამინისტროს პროექტის „კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ხელშეწყობა“ (33 03 03 02) (9 თვის დაზუსტებული გეგმა 13 მლნ ლარი, 8 თვის ათვისება 42%) - დაბალი ათვისება რამდენიმე მიზეზითაა გამოწვეული. მათ შორის, საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის მომზადების მომსახურებაზე გაფორმებული ხელშეკრულებების ვადების დარღვევა, რამაც თავის მხრივ, გამოიწვია შემდგომი სარეაბილიტაციო სამუშაოების დაწყების გადავადება. ასევე, სფეროს სპეციფიკიდან გამომდინარე, ტენდერის გამოცხადებამდე სავალდებულო ბაზრის კვლევის ეტაპი ხანგრძლივ პროცედურებთან არის დაკავშირებული. ბაზარზე არსებულ მომწოდებელთა უმრავლესობა თავს არიდებს 41 კვლევაში მონაწილეობასა და შესყიდვის სავარაუდო ღირებულების დადგენას, რაც აფერხებს პროცესის დროულ დაწყებას.  ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს პროექტის „500 კვ ეგხ ჯვარი- წყალტუბო“ (WB) (24 14 01 03) (9 თვის დაზუსტებული გეგმა 19 მლნ ლარი, 8 თვის ათვისება 39%) - დაბალი ათვისების მიზეზია კონტრაქტორი კომპანიის მიერ ზაფხულის პერიოდში სამშენებლო პროცესის შეფერხება. „კახეთის ინფრასტრუქტურის გაძლიერება“ (EU-NIF, KfW) (24 14 01 05) (9 თვის დაზუსტებული გეგმა 24 მლნ ლარი, 8 თვის ათვისება 19%) - პროექტის მარშრუტის სავარაუდო ცვლილების გამო, სამშენებლო პროცესი შეფერხდა, რის გამოც თანხის ათვისება ვერ განხორციელდა.  რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს პროექტის „ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები“ (25 06) (9 თვის დაზუსტებული გეგმა 81 მლნ ლარი, 8 თვის ათვისება 29%) - მიმდინარე პროექტების ფარგლებში გათვალისწინებული სამუშაოების სრულად დასრულება მიმდინარე წელს ვერ ხერხდება, რაც ძირითადად შემდეგი გარემოებებით არის განპირობებული: აღნიშნულ ობიექტებზე კონტრაქტორი კომპანიების მიერ სამუშაოების განხორციელების დაბალი ტემპი, საპროექტო დოკუმენტაციისა და სანებართვო პროცედურების დარღვევა, უხარისხოდ განხორციელებული სამუშაოების გამოსწორების საჭიროება. „ქობულეთის შემოვლითი საავტომობილო გზის მეორე ზოლის მშენებლობა“ (ADB) (25 02 03 14) (9 თვის დაზუსტებული გეგმა 7 მლნ ლარი, 8 თვის ათვისება 0%) - აზიის განვითარების ბანკის (ADB) პოლიტიკის შესაბამისად, აღნიშნულ პროექტზე განხორციელდა უძრავი ქონებების გადაფასება, რამაც გამოიწვია გამოსყიდვის პროცესის და გამოყოფილი ასიგნებების ათვისების გადავადება. 42 დანართი 3. „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამის“ ძირითადი მიმართულებით დაგეგმილი შედეგების და ინდიკატორების მიღწევის დამოუკიდებელი ვერიფიკაციის ანგარიში 43 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამის“ ძირითადი მიმართულებით დაგეგმილი შედეგების და ინდიკატორების მიღწევის დამოუკიდებელი ვერიფიკაციის ანგარიში თბილისი 2026 შინაარსი ტერმინები და შემოკლებები ............................................................................................................. 2 შემაჯამებელი მიმოხილვა................................................................................................................. 3 DLR-ების შესრულების ვერიფიკაცია .............................................................................................. 4 DLR 1.6 ................................................................................................................................................... 4 ტერმინები და შემოკლებები პროგრამა ─ საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამა. სამინისტრო ─ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო. სააგენტო ─ სსიპ ─ სოციალური მომსახურების სააგენტო. ტექნოლოგიების სააგენტო ─ სსიპ ─ ინფორმაციული ტექნოლოგიების სააგენტო. DLR ─ პროგრამის ათვისებასთან დაკავშირებული ღონისძიების შედეგი. SSA ─ სსიპ ─ სოციალური მომსახურების სააგენტო. EMIS ─ სსიპ ─ განათლების მართვის საინფორმაციო სისტემა. TSA ─ მიზნობრივი სოციალური დახმარება. 2 შემაჯამებელი მიმოხილვა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამის“ (შემდგომ ─ პროგრამა) ათვისებასთან დაკავშირებული ღონისძიების შედეგების (შემდგომ ─ DLR) ვერიფიკაციის პროცედურა. პროგრამა მხარდაჭერილია რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკისა და საფრანგეთის განვითარების სააგენტოს მიერ. პროგრამის ერთ-ერთი განმახორციელებელია საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო. ვერიფიკაციის პროცესი მოიცავდა DLR 1.6ის შეფასებას. 2022 წლის 30 მარტს საქართველოსა და რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკს შორის გაფორმდა სასესხო შეთანხმება ─ „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამა“, რომელიც საქართველოს პარლამენტის მიერ რატიფიცირებულ იქნა 2022 წლის 24 მაისს. 2022 წლის 15 ნოემბერს საფრანგეთის განვითარების სააგენტოსა და საქართველოს შორის გაფორმდა ჩარჩო შეთანხმება საკრედიტო რესურსის გამოყოფის თაობაზე, რომელიც საქართველოს პარლამენტის მიერ იქნა რატიფიცირებული 2023 წლის 4 აპრილს. ამასთანავე, 2024 წლის 2 მაისს ეფექტური გახდა „საქართველოსა და რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკს შორის 2022 წლის 30 მარტს გაფორმებული სასესხო შეთანხმების (საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამა) №1 ცვლილების წერილი-შეთანხმება.1 პროგრამა მოიცავს განათლების, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სექტორებს და მიზნად ისახავს საქართველოში ადამიანური კაპიტალის განვითარების მომსახურების მიწოდების ეფექტიანობის გაზრდას როგორც ფინანსური მექანიზმების, ისე ხარისხისა და ინკლუზიურობის გაძლიერების გზით. პროგრამა შედგება ადამიანურ კაპიტალთან დაკავშირებული 4 ინდიკატორის (DLIs) კომპლექტისაგან და მოიცავს 27 DLR-ს, რომელიც განაწილებულია ზემოაღნიშნულ 3 სექტორს შორის. პროგრამის შესაბამისად, სესხის ათვისების ერთ-ერთი წინაპირობაა ათვისებასთან დაკავშირებული 27 ღონისძიების შესრულების დამოწმება ვერიფიკაციის გზით. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური პროგრამის 27 ღონისძიებიდან, 14 ღონისძიების ვერიფიკატორია. ვერიფიკაციის პროცედურები ჩატარებულია პროგრამის ფარგლებში წინასწარ განსაზღვრული ვერიფიკაციის პროტოკოლის შესაბამისად, რისთვისაც აუდიტის ჯგუფმა გამოიყენა შემდეგი მეთოდები:  მარეგულირებელი ნორმების შესწავლა და ანალიზი;  დოკუმენტური ინფორმაციის ანალიზი;  მონაცემთა ბაზების ანალიზი;  პასუხისმგებელ პირებთან ინტერვიუები. ვერიფიკაციის პერიოდად განისაზღვრა 2026 წლის 1 ოქტომბერი2. ჩატარებული აუდიტორული პროცედურების შედეგად დადასტურდა, რომ „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამის“ ფარგლებში: DLR 1.6: სამინისტრომ (MOILHSA), სააგენტოს (SSA) მეშვეობით, დაასრულა სოციალური დახმარების შერჩეული პროცესების ციფრულ ფორმატზე გადაყვანა. შედეგად, დახმარების დამუშავების დრო განაცხადის შეტანიდან საგადახდო დავალების წარდგენამდე 5-დან 2 თვეზე 1 პროგრამის შეთანხმების რესტრუქტურიზება - № P175455 RESTRUCTURING PAPER Report No RE55593. 2 გარკვეულ შემთხვევებში გამოყენებულია ვერიფიკაციის ანგარიშის პერიოდისთვის არსებული უახლესი ინფორმაცია. 3 ნაკლებ დრომდე შემცირდა და გაიზარდა სააგენტოს შესაძლებლობა, სარეიტინგო ქულა კვარტალურ ჭრილში გამოთვალოს - დანერგილ მონაცემთა წყაროებთან კავშირი რიგ შემთხვევებში ავტომატიზებულია, ხოლო რიგ შემთხვევებში ─ ნახევრად ავტომატიზებული. კერძოდ, მონაცემების მიღება და შესაბამის სერვერზე განთავსება, მონაცემთა წყაროს მიხედვით, ხორციელდება როგორც ავტომატიზებულად, ისე მანუალური ჩარევით. სერვერზე მონაცემების განთავსების შემდეგ, ვირტუალური ქულის დათვლის ელექტრონული სისტემა სრულად ავტომატურად ახორციელებს მონაცემების ინტეგრაციას და შემდგომ ვირტუალური ქულის სრულად ავტომატურ გადათვლას. დადასტურდა, რომ ელექტრონული ფორმით განაცხადის წარდგენა შესაძლებელია ქართულ, სომხურ და აზერბაიჯანულ ენებზე. სააგენტოს ვებგვერდზე განთავსებულია პროგრამაში ჩართვისთვის საჭირო ინფორმაცია და დეკლარაციის ფორმა, აგრეთვე ელექტრონული ფორმით განაცხადის ფუნქციონალი და მისი შევსების ინსტრუქცია აღნიშნულ ენებზე. შესწავლილი შემთხვევებისთვის დეკლარაციის პირველად წარდგენასა და გადახდის დავალების მომსახურე ბანკისთვის გადაგზავნას შორის გასული დღეების საშუალო რაოდენობა დაახლოებით 2 თვეს შეადგენს. DLR-ების შესრულების ვერიფიკაცია პროგრამის ათვისებასთან დაკავშირებული ღონისძიებების ვერიფიკაციის პროცედურები განსაზღვრულია პროგრამის შეფასების დოკუმენტით. DLR 1.6 აღწერა აღნიშნული DLR-ის მიზანია სოციალური დახმარების ადმინისტრირების ეფექტიანობის გაუმჯობესება ადმინისტრატორების/სოციალური აგენტებისა და ბენეფიციარების ადმინისტრაციული ხარჯების შემცირების გზით, აგრეთვე სოციალური დახმარების მიწოდების სისტემის მდგრადობის გაძლიერება, რათა მან უფრო ეფექტიანად უპასუხოს შემოსავლების, აქტივებისა და სხვა მოწყვლადობის ფაქტორების ცვლილებებს, მათ შორის კლიმატის ცვლილებით გამოწვეულ რისკებს. ამასთან ერთად, DLR ითვალისწინებს COVID-19-ის პანდემიაზე რეაგირების პროცესში მიღებული გამოცდილების გამოყენებას. DLR მიღწეულად ჩაითვლება, თუ შესრულდება შემდეგი პირობები: i. ოჯახის შემადგენლობის ცვლილება, საცხოვრებელი ადგილის შეცვლა, წყლის, ბუნებრივი აირისა და ელექტროენერგიის ხარჯები, უძრავი ქონების ფლობა, შემოსავალი, სტიპენდიების მიღება და სოციალური დახმარების პროგრამებით სარგებლობა ავტომატურად მოწმდება არსებული სახელმწიფო მონაცემთა ბაზების გამოყენებით, რათა შინამეურნეობების შესაბამისობა დადასტურდეს რეგულარულად, კვარტალში ერთხელ ან უფრო ხშირად; ii. PMT3 (შეფასებული ოჯახებისთვის) ქულა ავტომატურად განახლდება კვარტალში ერთხელ ან უფრო ხშირად, რათა დროულად აისახოს აქტივებსა და მოწყვლადობის მდგომარეობაში მომხდარი ცვლილებები; iii. სოციალური დახმარების დეკლარაციის პირველად წარდგენასა და SSA-ს მიერ მიზნობრივი სოციალური დახმარების (TSA4) გადახდის დავალების მომსახურე ბანკისთვის გადაგზავნას (ბენეფიციარებისათვის თანხების გასაცემად) შორის გასული დღეების საშუალო რაოდენობა შემცირებულია 60 დღეზე ნაკლებ ვადამდე; iv. რეგისტრაციისა და განაცხადის პროცედურები გამარტივებულია და უზრუნველყოფილია განაცხადების ციფრულად, ონლაინ პლატფორმის მეშვეობით წარდგენის შესაძლებლობა; v. MOILHSA ვებგვერდზე განთავსებული ინფორმაცია (მაგალითად, ინფორმაცია სოციალური დახმარების შესახებ) TSA-ში ჩართვის და შესაბამისი კრიტერიუმების შესახებ ხელმისაწვდომია ეთნიკური უმცირესობების ენებზეც (აზერბაიჯანულ და 3 Proxy means testing. 4 მიზნობრივი სოციალური დახმარება (Targeted Social Assistance). 4 სომხურ ენებზე), ხოლო ონლაინ განაცხადის წარდგენის ფუნქციონალი ასევე უზრუნველყოფილია აღნიშნულ ენებზე, ეთნიკური უმცირესობების ხელმისაწვდომობისა და ჩართულობის გაზრდის მიზნით. ვერიფიკაციის პროცედურა DLR 1.6 მოწმდება ტექნიკური დოკუმენტის საფუძველზე, რომელიც ასახავს განახლებული სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ბაზის დიზაინს ზემოხსენებული ცვლადებისა და ფუნქციონალების ავტომატური ჯვარედინი გადამოწმებისთვის, სამინისტროს ვებგვერდსა და მონაცემთა ბაზების ანგარიშების მეშვეობით და ეს აისახება TSA-ს პროგრამის დოკუმენტში, რომელიც ყოველწლიურად მტკიცდება მთავრობის მიერ. განახლებული მონაცემთა ბაზის აღმწერ ტექნიკურ დოკუმენტში მინიმუმ უნდა შედიოდეს: I. სოციალურად დაუცველი ოჯახების ერთიანი მონაცემთა ბაზის სტრუქტურა (მაგალითად, მოდულები), მათ შორის, ახალი ონლაინ განაცხადის მიღებისა და რეგისტრაციის მოდულები. II. სხვა სახელმწიფო მონაცემთა ბაზებთან, მათ შორის, მინიმუმ ელექტროენერგიის, ბუნებრივი აირის და წყლის მოხმარების მონაცემთა ბაზასთან, საჯარო რეესტრთან (საკადასტრო კოდები), შემოსავლების სამსახურთან, EMIS-თან, აგრეთვე პენსიის, დევნილთა და შეზღუდული შესაძლებლობის შემწეობის რეესტრებთან ─ ურთიერთთავსებადობისა და ავტომატური ჯვარედინი გადამოწმების მოთხოვნები. სამინისტროს ვებგვერდი გადამოწმდება იმის დასადასტურებლად, რომ ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ როგორ ხდება განაცხადის შეტანა და რა კრიტერიუმებია განსაზღვრული მიზნობრივი სოციალური დახმარების მისაღებად, ასევე: დეკლარაციის ფორმა ხელმისაწვდომია სხვა ენებზეც (აზერბაიჯანულ და სომხურ ენებზე). სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ბაზის ანგარიშები მოწყვლადობის შეფასების, კრიტერიუმების დაკმაყოფილების დადგენის, პროგრამაში ჩართვისა და გადახდის დავალებების შესახებ უნდა მოიცავდეს დეკლარაციის შევსებისა და შემდგომ ეტაპებზე განხორციელებული პროცესების თარიღებს, რათა გადამოწმდეს: როდესაც დეკლარაცია აკმაყოფილებს კრიტერიუმებს, დეკლარაციის ფორმის ხელმოწერიდან გადახდის დავალების გაცემამდე დღეების რაოდენობა შემცირებულია და შეადგენს 60 დღეზე ნაკლებს. ჩატარებული ვერიფიკაციის პროცედურები აუდიტის ჯგუფმა შეისწავლა სამინისტროსა და მის კონტროლს დაქვემდებარებული ერთეულების მიერ პროგრამის ფარგლებში გატარებული ღონისძიებები, კერძოდ:  შეამოწმა ტექნიკურ დოკუმენტში განსაზღვრული მოთხოვნების ასახვა და მათი ფაქტობრივი ფუნქციონირება;  ადგილზე შეამოწმა სისტემაში დანერგილი მონაცემთა გაცვლის სერვისები და შეადარა ტექნიკურ დოკუმენტს;  შეამოწმა PMT ქულის (ვირტუალური ქულის) გადაანგარიშების პერიოდულობა;  გადაამოწმა, არის თუ არა ასახული ვებგვერდზე ინფორმაცია, როგორ ხდება განაცხადის შეტანა და რა კრიტერიუმებია განსაზღვრული მიზნობრივი სოციალური დახმარების მისაღებად ქართულ, სომხურ და აზერბაიჯანულ ენებზე;  გადაამოწმა არის თუ არა ასახული ვებგვერდზე ონლაინ განაცხადის ფუნქციონალი, მისი შევსების ინსტრუქცია და დეკლარაციის ფორმა ქართულ, სომხურ და აზერბაიჯანულ ენებზე;  დაარეგისტრირა სამივე ენაზე განაცხადი და შეამოწმა, დარეგისტრირებული განაცხადი ხვდება თუ არა ერთიან ბაზაში;  გამოითხოვა ონლაინ განაცხადების ერთიანი ბაზა და შერჩევითი შემოწმების საფუძველზე დოკუმენტურად დაადასტურა განაცხადის შევსების შემდეგ განხორციელებული პროცედურები, კერძოდ ოჯახში ვიზიტის დროს ხელმოწერით დადასტურებული 5    ელექტრონული განაცხადი ან სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის შეფასების შეწყვეტის შესახებ ოქმი; შერჩევით გამოითხოვა ინფორმაცია იმ ოჯახების შესახებ, რომლებზეც პირველად შეივსო დეკლარაცია 2026 წლის 1 მაისიდან 31 ივლისის ჩათვლით, ოჯახი იყო აქტიური 2026 წლის 1 ოქტომბრის მდგომარეობით და მოპოვებული ჰქონდა დახმარების დანიშვნის უფლება; გამოითხოვა 2026 წლის ივლისში, აგვისტოსა და სექტემბერში მომსახურე ბანკში გაგზავნილი წერილები ფულადი სოციალური დახმარების (საარსებო შემწეობა) მიმღებ ბენეფიციართა რაოდენობისა და მათზე ჩასარიცხი თანხების შესახებ; შეამოწმა სოციალური დახმარების დეკლარაციის პირველად წარდგენასა და SSA-ს მიერ მიზნობრივი სოციალური დახმარების (TSA ) გადახდის დავალების მომსახურე ბანკისთვის გადაგზავნას (ბენეფიციარებისათვის თანხების გასაცემად) შორის გასული დღეების საშუალო რაოდენობა, შემცირებულია თუ არა 60 დღეზე ნაკლებ ვადამდე. არსებული მდგომარეობა შესრულების ანგარიშის მიხედვით, ე.წ. „ვირტუალური ქულის“ დათვლასთან დაკავშირებით სამუშაოები ჩატარდა ორ ეტაპად. პირველ ეტაპზე მონაცემთა ბაზაში შეიქმნა ახალი ცხრილები, რომელშიც ხდება „ოჯახის დეკლარაციების“ კოპირება პერიოდულად, ვირტუალური ქულის დათვლის მიზნებისთვის. მონაცემთა ბაზაში პროცედურის გაშვება ხდება მანუალურად. მეორე ეტაპისთვის შეიქმნა სპეციალური აპლიკაცია, რომელიც ასევე ეშვება მანუალურად და რომელიც სხვადასხვა ადმინისტრაციული ორგანოებიდან თუ კერძო სამართლის იურიდიული პირებიდან, სერვისებით მიღებული ინფორმაციაზე დაყრდნობით, განაახლებს „ოჯახის დეკლარაციის“ მონაცემებს. დაზუსტებული ანგარიშის მიხედვით კი, 2026 წლის ოქტომბრიდან შეიცვალა ვირტუალური ქულის დასათვლელად გათვალისწინებული ეტაპების ინიციირების პროცესი. პროგრამა გადავიდა სრულად ავტომატურ ფუნქციონირებაზე. ავტომატური დავალებების მართვის მოდულში გაიწერა შესაბამისი დავალება და დაიგეგმა, ყოველი შემდგომი გადათვლა განხორციელდეს ყოველი კვარტლის დასრულების შემდგომ ─ მეორე დღეს. სააგენტოს მიერ ადმინისტრირებადი სოციალურად დაუცველი ოჯახების ფულადი დახმარების პროგრამა ყოველწლიურად არ მტკიცდება. პროგრამა დამტკიცებულია საქართველოს მთავრობის 2006 წლის 28 ივლისის №145 დადგენილებით „სოციალური დახმარების შესახებ“, რომელშიც აისახება ყველა ცვლილება. შესწავლის შედეგად გამოვლინდა, რომ ტექნიკური დოკუმენტი მოიცავს ინფორმაციას სოციალურად დაუცველი ოჯახების ერთიანი მონაცემთა ბაზის სტრუქტურის შესახებ. ვერიფიკაციის პროტოკოლის, ტექნიკური დოკუმენტისა და ფაქტობრივი მდგომარეობის შედარების შედეგად გამოვლინდა, რომ ვერიფიკაციის პროტოკოლით გათვალისწინებული მონაცემები ტექნიკურ დოკუმენტსა და ფაქტობრივად დანერგილ კავშირებში სრულად არ არის ასახული, კერძოდ: 1. ტექნიკურ დოკუმენტში არ არის ასახული და არც ფაქტობრივად დასტურდება სხვა სახელმწიფო მონაცემთა ბაზებთან, მათ შორის, წყლის მოხმარების მონაცემთა ბაზასთან, საჯარო რეესტრთან (საკადასტრო კოდები) და EMIS-თან ─ ურთიერთთავსებადობისა და ავტომატური ჯვარედინი გადამოწმების მოთხოვნები. სააგენტოს განმარტებით, სსიპ ─ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოსთან მონაცემთა მიმოცვლის სისტემით მიღებული ინფორმაცია გადის ინდივიდუალურ გადამოწმებას უშუალოდ სოციალური აგენტის მიერ, მხოლოდ ოჯახში ვიზიტისას, რადგან სერვისით მიღებული ინფორმაცია ყოველთვის არ ასახავს კონკრეტული პირის ან/და ოჯახის სარგებლობაში არსებულ, პროგრამის ადმინისტრირების პროცესში გასათვალისწინებელ მონაცემებს. სერვისი წყალმომარაგების კომპანიებთან, მოცემულ ეტაპზე არ იყო ხელმისაწვდომი, წყალმომარაგებასთან დაკავშირებული ინფორმაცია აღირიცხება უშუალოდ სოციალური აგენტის მიერ მხოლოდ ოჯახში ვიზიტისას 6 მოპოვებული ინფორმაციით. აღსანიშნავია, რომ ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი აირის მომხმარებლებთან შედარებით, გაცილებით მცირეა იმ ოჯახების რაოდენობა, რომლებიც იხდიან წყლის გადასახადს. ამავე დროს, EMIS-თან კავშირი არ არის, რადგან მოქმედი კანონმდებლობით,5 2023 წლის 7 დეკემბრის შემდეგ,6 ოჯახის შემოსავალში არ გაითვალისწინება ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში ჩარიცხულ მოსწავლეზე ან უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში ჩარიცხულ სტუდენტზე სახელმწიფოსგან ან/და ზოგადსაგანმანათლებლო ან/და უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებისგან ან/და სხვა წყაროდან გაცემული სტიპენდია. 2. ტექნიკურ დოკუმენტში ნაწილობრივ არის ასახული და ფაქტობრივად ნაწილობრივ დასტურდება ინფორმაცია შინამეურნეობის ცვლილების შესახებ. მათ შორის არ არის ასახული მონაცემები იძულებით სამკურნალოდ გაგზავნილი პირის, ვადიან სამხედრო სამსახურში მყოფი პირის7 და სასამართლოს მიერ უგზო-უკვლოდ დაკარგულად ან გარდაცვლილად გამოცხადებული პირის შესახებ. რაც შეეხება პენიტენციურ დაწესებულებში მყოფი პირების შესახებ ინფორმაციას, იგი წარმოდგენილია დაზუსტებულ ანგარიშში და ცვლილება ამოქმედდა მეორე გადაანგარიშებისას. სააგენტოს განმარტებით, ავტომატური განახლება ვერ ხორციელდება. აღნიშნული კატეგორიის პირებს უშუალოდ დეკლარაციის შევსებისას, მხოლოდ ოჯახში ვიზიტის დროს აიდენტიფიცირებს სოციალური აგენტი და მას ოჯახის შემადგენლობაში არ ითვალისწინებს. 3. ვერიფიკაციის პროტოკოლით არ არის გათვალისწინებული სატრანსპორტო საშუალებების შესახებ ინფორმაციის განახლება, თუმცა აღსანიშნავია, რომ მოცემული საკითხი ასახულია ტექნიკურ დოკუმენტში და ფუნქციონირებს ფაქტობრივადაც. შესწავლის შედეგად გამოვლინდა, რომ შესაბამისი ინფორმაციის მხოლოდ ნაწილი მიიღება მონაცემთა გარე წყაროებიდან ავტომატურად. ცალკეული წყაროს შემთხვევაში, მესამე მხარეები მონაცემთა ბაზების ამონაწერებს მანუალურად ათავსებენ განსაზღვრულ სივრცეში, რის შემდეგაც სისტემა ვირტუალური ქულის გადაანგარიშებისთვის ამ მონაცემებს იყენებს, კერძოდ:   ავტომატური კავშირი უზრუნველყოფილია ბუნებრივი აირის არსებითი ნაწილის, ელექტროენერგიის, სატრანსპორტო საშუალებების, დევნილთა და საარსებო შემწეობის და შინამეურნეობის ცვლილების გარკვეულ შემთხვევებში;8 ნახევრად ავტომატური კავშირი უზრუნველყოფილია შემოსავლების, სახელმწიფო გასაცემლების და შინამეურნეობის ცვლილების გარკვეულ შემთხვევებში.9 შედეგად, სერვისის საბოლოო შეფასებისას ურთიერთთავსებადობა (interoperability) სხვადასხვა უწყების საინფორმაციო სისტემებს შორის მონაცემების უსაფრთხოდ გაცვლისა და გამოყენების შესაძლებლობა DLR 1.6-ის ფარგლებში ─ ყველა მოთხოვნილ მონაცემთა წყაროსთან არ არის უზრუნველყოფილი. თუმცა სააგენტოს განმარტებით, მონაცემთა წყაროებისგან მიღებული უახლესი ინფორმაცია დასტურდება სხვადასხვა საშუალებით და ინახება შესაბამის სივრცეში, ესენია: დოკუმენტბრუნვის ელექტრონული სისტემა, მყარი დისკი და სერვერი. ვირტუალური ქულის დათვლის ელექტრონული სისტემა უკავშირდება მიღებულ, სერვერზე განთავსებულ ინფორმაციას, ავტომატურად ახორციელებს მონაცემების ინტეგრაციას და შემდგომ ვირტუალური ქულის ავტომატურ გადათვლას. 5 საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 24 აპრილის №126 დადგენილება, მუხლი 10, პუნქტი 111. 6 საქართველოს მთავრობის 2023 წლის 6 დეკემბრის №474 დადგენილება. 7 გარდა იმ პირისა, რომელიც სამხედრო სამსახურის შესრულებისას 3 დღეში ერთხელ მაინც ბრუნდება ოჯახში. 8 სსიპ - სერვისების განვითარების სააგენტო და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო. 9 სსიპ - სპეციალური პენიტენციური სამსახური და სსიპ ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დაცვისა და დახმარების სახელმწიფო ფონდი. 7 ორგანიზაციის ინფორმაციით, PMT ქულის ვირტუალური გადაანგარიშება განხორციელდა 2026 წლის 15 ივლისსა და 2 ოქტომბერს. აღსანიშნავია, რომ გადაანგარიშების შედეგები გამოიყენება მხოლოდ ანალიტიკური მიზნებისთვის და ფაქტობრივი ქულის გაანგარიშებაზე გავლენას არ ახდენს. სააგენტოს განმარტებით, ანალიზის შედეგად შესაძლებელი გახდება შინამეურნეობების ხელახალი გადამოწმებისათვის სოციალური აგენტების მიზნობრივი ვიზიტები. შესრულების ანგარიშის მიხედვით, სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრაციის შესაბამისი ფუნქციონალი განთავსებულია სსიპ ─ სოციალური მომსახურების სააგენტოს ვებგვერდზე, საიდანაც მომხმარებელი გადამისამართდება განაცხადის შესავსებ გვერდზე (https://socialbenefits.moh.gov.ge/). განაცხადის შევსება შესაძლებელია ქართულის გარდა, აზერბაიჯანულ და სომხურ ენებზეც. „სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრაციასთან, რეგისტრაციის გაუქმებასთან და სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის განმეორებით შეფასებასთან (გადამოწმებასთან) დაკავშირებული განაცხადის ფორმის, მისი მიღებისა და აღრიცხვის წესის დამტკიცების თაობაზე” საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2010 წლის 20 მაისის №140/ნ ბრძანებაში შეტანილ იქნა ცვლილება (საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2026 წლის 8 ივნისის №18/ნ ბრძანება), რომლის თანახმადაც განისაზღვრა განაცხადის ელექტრონული ფორმით შევსების პირობები, აგრეთვე დაკორექტირდა ამავე ბრძანებით დამტკიცებული განაცხადის ფორმა. ტექნოლოგიების სააგენტოს მიერ მომზადდა შესაბამისი ტექნიკური ინსტრუქცია: „სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრაციის ელექტრონული განაცხადი“. შესწავლის შედეგად დადასტურდა ზემოთ ხსენებული საკანონმდებლო ცვლილება და გამოვლინდა, რომ ელექტრონული ფორმით განაცხადის წარდგენა შესაძლებელია ქართულ, სომხურ და აზერბაიჯანულ ენებზე. სააგენტოს ვებგვერდზე განთავსებულია პროგრამაში ჩართვისთვის საჭირო ინფორმაცია და დეკლარაციის ფორმა, აგრეთვე ელექტრონული ფორმით განაცხადის ფუნქციონალი და მისი შევსების ინსტრუქცია აღნიშნულ ენებზე. დამატებით დაზუსტებული ანგარიშით წარმოდგენილია ახალი ონლაინ განაცხადის მიღებისა და რეგისტრაციის მოდულების ტექნიკური დეტალები. შესრულების ანგარიშის მიხედვით, „სოციალური დახმარების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2006 წლის 28 ივლისის №145 დადგენილებით დამტკიცებული წესის შესაბამისად, ოჯახს საარსებო შემწეობის მიღების უფლება ეძლეოდა სარეიტინგო ქულის მინიჭების თვიდან, მეორე თვეს (თვეების ათვლისას სარეიტინგო ქულის მინიჭების მომდევნო თვე ითვლება პირველ თვედ). ზემოაღნიშნულ დადგენილებაში 2026 წლის 5 მაისს №250 დადგენილებით შეტანილი ცვლილების მიხედვით: „ღატაკ ოჯახს საარსებო შემწეობის მიღების უფლება ეძლევა სარეიტინგო ქულის მინიჭების თვის მომდევნო თვიდან.“ ცვლილება ამოქმედდა 2026 წლის 1 ივლისიდან. საარსებო შემწეობის გადარიცხვის ვადების 60 დღემდე შემცირების გამო, 2026 წლის ივლისში გადარიცხული თანხის ოდენობა განისაზღვრა 278 160 ლარით (728 ოჯახზე), რაც დაფინანსდა შესაბამისი პროგრამისთვის განსაზღვრული ასიგნებებიდან (27 02 02 „მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარება“). შესწავლის შედეგად დადასტურდა ზემოთ მითითებული საკანონმდებლო ცვლილება. დამატებით დამუშავდა ტექნოლოგიების სააგენტოს მიერ წარმოდგენილი ინფორმაცია იმ ოჯახების შესახებ, რომლებზეც პირველად შეივსო დეკლარაცია 2026 წლის 1 მაისიდან 31 ივლისის ჩათვლით, ოჯახი იყო აქტიური 2026 წლის 1 ოქტომბრის მდგომარეობით და მოპოვებული ჰქონდა დახმარების დანიშვნის უფლება. აღსანიშნავია, რომ სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიანი ბაზიდან მიღებულ ანგარიშში ბანკში გადარიცხვის დღედ მითითებულია თვის პირველი რიცხვი, თუმცა ფაქტობრივად მომსახურე ბანკში გადარიცხვა განხორციელდა 2026 წლის 16 ივლისს, 18 აგვისტოს და 17 სექტემბერს. 8 მოქმედი კანონმდებლობით,10 სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული ან რეგისტრაციის მაძიებელი ოჯახის იმ მონაცემების კორექტირება, რომელთა შეცვლაც გამოიწვევს სარეიტინგო ქულის ცვლილებას (გარდა დემოგრაფიული ცვლილებისა), შესაძლებელია ოჯახის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის შეფასებიდან მომდევნო 90 (ოთხმოცდაათი) დღის განმავლობაში, უფლებამოსილი წარმომადგენლის მიერ სააგენტოში განცხადებითა და შესაბამისი დოკუმენტ(ებ)ით (საჭიროების შემთხვევაში) მიმართვის შემთხვევაში. ამ კორექტირებასთან დაკავშირებით, სააგენტოს უფლებამოსილი პირი გამოსცემს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. სააგენტოს განმარტებით, DLR-ის მიზნებისთვის „დეკლარაციის წარდგენის“ თარიღად აღნიშნულ შემთხვევებში მიჩნეულ უნდა იქნეს კორექტირების ბრძანების თარიღი, რომელიც აგრეთვე გათვალისწინებულია აუდიტის ჯგუფის სტატისტიკური ანალიზისას. ტექნოლოგიების სააგენტოს მიერ წარმოდგენილი 1 848 ოჯახიდან:  169 ოჯახის შემთხვევაში თანხის გადარიცხვა არ ფიქსირდება ივლისში, აგვისტოსა და სექტემბერში;  1 679 ოჯახის შემთხვევაში დეკლარაციის წარდგენიდან მომსახურე ბანკში გადარიცხვამდე გასული პერიოდი საშუალოდ 60.78 დღეს შეადგენს: ივლისში ─ 55.91, აგვისტოში ─ 62.70 და სექტემბერში ─ 62.92 დღეს. დეტალური ინფორმაცია 1 679 ოჯახის დეკლარაციის წარდგენიდან მომსახურე ბანკში გადარიცხვამდე გასული დღეების დიაპაზონის შესახებ, მოცემულია ქვემოთ წარმოდგენილ დიაგრამაში: დიაგრამა №1. 900 804 ოჯახების რაოდენობა 800 700 600 509 500 400 279 300 200 87 100 0 0-60 61-70 71-80 > 80 დღეების დიაპაზონი სააგენტოს განმარტებით, ოჯახის სარეიტინგო ქულის მინიჭების შემდგომ, სააგენტოს წარმომადგენელი ვიზიტს ახორციელებს ოჯახში. იმ შემთხვევაში, თუ არ არის შეცვლილი ოჯახის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა და ოჯახი თანახმაა საარსებო შემწეობის მიღებაზე, ინიშნება დახმარება. ამავე განმარტებით, შეფასებული პერიოდი მოიცავს ზაფხულის სეზონს, რა დროსაც ხშირია შემთხვევა, როდესაც ოჯახი დროებით გასულია მუდმივი საცხოვრებელი ადგილიდან. სწორედ ამიტომ ბენეფიციარების საუკეთესო ინტერესებიდან გამომდინარე, დეკლარაციის შევსებიდან თანხის ჩარიცხვამდე პერიოდი გახანგრძლივებულია. გარდა ამისა, იმ ოჯახებთან დაკავშირებით, რომლებზეც გადარიცხვა არ ფიქსირდება ივლისში, აგვისტოსა და სექტემბერში, სააგენტოს განმარტებით, გამოწვეულია შემდეგი მიზეზებით:  დანიშვნის პროცედურის გახანგრძლივება;  დანიშვნის პროცედურის შეჩერება;  დანიშვნის პროცედურის შეწყვეტა; 10 „ქვეყანაში სიღატაკის დონის შემცირებისა და მოსახლეობის სოციალური დაცვის სრულყოფის ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 24 აპრილის №126 დადგენილების მე-9 მუხლის მე-2 პუნქტის გათვალისწინებით. 9  მიმდინარეობს დანიშვნის პროცედურა. ასევე, შესრულების ანგარიშში დაფიქსირებული 728 ოჯახიდან, ტექნოლოგიების სააგენტოს მიერ წარმოდგენილი მონაცემებით, მოცემული ოჯახებიდან მხოლოდ 492 ოჯახს ჰქონდა აუდიტის ჯგუფის მიერ მოთხოვნილ პერიოდში პირველად წარდგენილი დეკლარაცია, აღნიშნულის გათვალისწინებით, დღეების დიაპაზონი გამოთვლილია მხოლოდ 492 ოჯახისთვის. დასკვნა დანერგილ მონაცემთა წყაროებთან კავშირი რიგ შემთხვევებში ავტომატიზებულია, ხოლო რიგ შემთხვევებში ─ ნახევრად ავტომატიზებული. კერძოდ, მონაცემების მიღება და შესაბამის სერვერზე განთავსება, მონაცემთა წყაროს მიხედვით, ხორციელდება როგორც ავტომატიზებულად, ისე მანუალური ჩარევით. სერვერზე მონაცემების განთავსების შემდეგ, ვირტუალური ქულის დათვლის ელექტრონული სისტემა სრულად ავტომატურად ახორციელებს მონაცემების ინტეგრაციას და შემდგომ ვირტუალური ქულის სრულად ავტომატურ გადათვლას. დადასტურდა, რომ ელექტრონული ფორმით განაცხადის წარდგენა შესაძლებელია ქართულ, სომხურ და აზერბაიჯანულ ენებზე. სააგენტოს ვებგვერდზე განთავსებულია პროგრამაში ჩართვისთვის საჭირო ინფორმაცია და დეკლარაციის ფორმა, აგრეთვე ელექტრონული ფორმით განაცხადის ფუნქციონალი და მისი შევსების ინსტრუქცია აღნიშნულ ენებზე. შესწავლილი შემთხვევებისთვის დეკლარაციის პირველად წარდგენასა და გადახდის დავალების მომსახურე ბანკისთვის გადაგზავნას შორის გასული დღეების საშუალო რაოდენობა დაახლოებით 2 თვეს შეადგენს. 10

მოხსენება საქართველოს 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ მთავრობის ანგარიშზე სახელმწიფო აუდიტის სამსახური შინაარსი ზოგადი შეფასება და შეფასების საფუძვლები.......................................................................................... 3 შემაჯამებელი მიმოხილვა ............................................................................................................................ 4 1. სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების ტენდენციები .......................................................................... 6 2. სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები და არაფინანსური აქტივების კლება ................................. 7 3. სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელები ........................................................................................... 13 3.1. საბიუჯეტო ორგანიზაციების ბიუჯეტის შესრულება ............................................................... 16 3.2. კაპიტალური პროექტები ................................................................................................................. 17 3.3. საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები ................................................ 18 4. სახელმწიფო და მთავრობის ვალი ........................................................................................................ 19 4.1. საგარეო წყაროებიდან მიღებული კრედიტები ........................................................................... 22 4.2. საშინაო წყაროებიდან მობილიზებული საკრედიტო რესურსი ............................................... 25 4.3. მთავრობის ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ხარჯები ...................................................... 26 დანართი 1. დაბალი ათვისების მქონე პროგრამები - მაგალითები ................................................... 30 დანართი 2. კაპიტალური პროექტების ათვისების მდგომარეობა - მაგალითები ........................... 39 დანართი 3. „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამის“ ძირითადი მიმართულებით დაგეგმილი შედეგების და ინდიკატორების მიღწევის დამოუკიდებელი ვერიფიკაციის ანგარიში .......................................................................................................................................................................... 43 2 ზოგადი შეფასება და შეფასების საფუძვლები მოხსენების სამართლებრივი საფუძვლები მოხსენება მომზადებულია „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 31-ე მუხლის მე-2 პუნქტის, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის 136-ე მუხლის მე-5 პუნქტისა და საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის 39-ე მუხლის შესაბამისად. მოხსენების დოკუმენტური საფუძვლები მოხსენების მოსამზადებლად გამოყენებულია: ა) საქართველოს მთავრობის მოხსენება „2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“; ბ) სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის თაობაზე სახელმწიფო ხაზინის მიერ მომზადებული ყოველთვიური, კვარტალური და წლიური ანგარიშები; გ) მხარჯავი დაწესებულებების (სამინისტროები, საჯარო სამართლის იურიდიული პირები და სხვ.) მიერ მომზადებული ფინანსური აღრიცხვისა და ანგარიშგების დოკუმენტები; დ) სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ ჩატარებული აუდიტების მასალები და დასკვნები; ე) სსიპ - საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მიერ გამოქვეყნებული სტატისტიკური ინფორმაცია. სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ ანგარიშის მომზადებაზე პასუხისმგებლობა სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულებასა და შესრულების მიმდინარეობის შესახებ ანგარიშის მომზადებაზე პასუხისმგებელია საქართველოს მთავრობა. ანგარიშის საფუძვლად გამოყენებული სტატისტიკური ინფორმაციის მომზადებაზე პასუხისმგებელია საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო. სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების, გადასახდელებისა და ნაშთის ცვლილების აღრიცხვასა და კონტროლზე პასუხისმგებელნი არიან საქართველოს მთავრობა და მხარჯავი დაწესებულებები. სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებული სახსრების ხარჯვაზე, აღრიცხვასა და კონტროლზე პასუხისმგებელია შესაბამისი მხარჯავი დაწესებულება. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის პასუხისმგებლობა მოხსენების სამართლებრივი საფუძვლებით განსაზღვრულ ფარგლებში, სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ამოწმებს საქართველოს 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობებისა და გადასახდელების შესრულების მიმდინარეობის შესახებ ინფორმაციის საქართველოს მთავრობის ანგარიშში ასახვის სიზუსტესა და სისრულეს, ასევე ხარჯების კანონიერებას. ზოგადი შეფასება სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შეფასებით, მოხსენებაში მოცემული მნიშვნელოვანი საკითხების გარდა, „საქართველოს 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“ მთავრობის ანგარიში მომზადებულია მოქმედი კანონმდებლობის დაცვით. 3 შემაჯამებელი მიმოხილვა 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით შემოსულობების საპროგნოზო მაჩვენებელი 30.8 მლრდ ლარით, ხოლო გადასახდელების გეგმა 30.9 მლრდ ლარით განისაზღვრა. შესაბამისად, დაიგეგმა სახელმწიფო ბიუჯეტის ნაშთის გამოყენება 122 მლნ ლარის ოდენობით. 8 თვის მდგომარეობით, ფაქტობრივად მობილიზებულმა შემოსულობებმა 20.4 მლრდ ლარი, ხოლო გადასახდელებმა 18.6 მლრდ ლარი შეადგინა. 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით საგადასახადო შემოსავლების სახით მიღებულია წლიური გეგმური მაჩვენებლის 66.6%. წინა წლებთან შედარებით, მობილიზების მაღალი ტენდენციით ხასიათდება საგადასახადო შემოსავლების ყველა კომპონენტი. წლიურ გეგმასთან მიმართებით შესრულების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი აქვს მოგებისა და იმპორტის გადასახადებს, შესაბამისად, 74.4% და 72.6%. სხვა შემოსავლების კუთხით აღსანიშნავია შესრულების საკმაოდ მაღალი მაჩვენებელი. კერძოდ, 8 თვეში მობილიზდა წლიური გეგმის 91.3%, რაც ძირითადად „დივიდენდების“ მუხლის გადაჭარბებით შესრულებამ განაპირობა. დივიდენდების სახით მიღებულმა შემოსავლებმა 572 მლნ ლარი შეადგინა (წლიური გეგმის 127%), რაც მთლიანად ეროვნული ბანკის მოგებიდან მიღებული დივიდენდია. შესრულების დაბალი ტენდენციით ხასიათდება არაფინანსური აქტივების კლებიდან მიღებული შემოსულობები. 8 თვის მონაცემებით, ამ კომპონენტში მობილიზებულია 117 მლნ ლარი, რაც წლიური გეგმის მხოლოდ 58.5%-ია. რაც შეეხება ბიუჯეტის გადასახდელებს, 8 თვეში ათვისებულია წლიური გეგმის 60% (18.6 მლრდ ლარი). გადასახდელების ცალკეულ კომპონენტებს შორის საყურადღებოა „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ და „ფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლების დაბალი ათვისების ტენდენცია, რომელთა შესრულებამაც 8 თვის მდგომარეობით წლიური გეგმის, შესაბამისად, 39% და 32% შეადგინა. გასულ წლებთან შედარებით, 2026 წელს გადასახდელების ათვისების თანაბარზომიერება გაუარესდა. ამ კუთხით განსაკუთრებით გამოწვევად რჩება „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ და „ფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლების დინამიკა. შესაბამისად, მნიშვნელოვანია, როგორც მხარჯავი დაწესებულებების, ისე მაკოორდინირებელი უწყების მხრიდან, ყურადღება მიექცეს გამოყოფილი რესურსის დროულ ათვისებას, რათა არ მოხდეს საბიუჯეტო თანხების დიდი ნაწილის წლის ბოლო თვეში დახარჯვა. საბიუჯეტო ორგანიზაციების ჭრილში, საყურადღებოა, ბიუჯეტის დაგეგმვისა და შესრულების პროცესში გამოვლენილი ნაკლოვანებები, რაც გამოიხატება დაბალი ათვისების ტენდენციის მქონე პროგრამების/ქვეპროგრამების არსებობაში. კერძოდ, 8 თვის მდგომარეობით, 9 თვის დაზუსტებულ გეგმასთან მიმართებით 80%-ზე დაბალი ათვისება აქვს 92 პროგრამასა (პროგრამების 57.1%) და 198 ქვეპროგრამას (ქვეპროგრამების 47.4%). 4 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით ათვისების დაბალი ტენდენციით ხასიათდება კაპიტალურ პროექტებზე გამოყოფილი დაფინანსება. კერძოდ, 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონზე თანდართული კაპიტალური პროექტების დანართით განსაზღვრულ პროექტებზე გამოყოფილი დაფინანსებიდან 8 თვეში დაიხარჯა 1.5 მლრდ ლარი, რაც წლიური გეგმის 39%-ია, ხოლო 9 თვის დაზუსტებული გეგმის - 70%. როგორც წლიური, ისე 9 თვის დაზუსტებული გეგმის 60%-ზე ნაკლები იქნა ათვისებული 36 პროექტის შემთხვევაში. მათ შორის, 6 პროექტის ფარგლებში თანხა საერთოდ არ დახარჯულა. მიუხედავად იმისა, რომ პროგრამების/პროექტების განხორციელების შეფერხებები შესაძლოა გამოწვეული იყოს ობიექტური გარემოებებით, მნიშვნელოვანია, განმახორციელებელი ორგანიზაციების მხრიდან ყურადღება მიექცეს პროექტების მართვის პროცესში პოტენციური შემაფერხებელი ფაქტორების დროულ იდენტიფიცირებას და მათ აღმოფხვრას. 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით სახელმწიფო ვალის მოცულობამ 36.6 მლრდ ლარი შეადგინა და 34.2 მლნ ლარით (0.1%-ით) შემცირდა 2025 წლის ბოლოს არსებულ მაჩვენებელთან შედარებით. სახელმწიფო ვალის არსებული ნაშთი სახელმწიფო ბიუჯეტის მოქმედი კანონით დადგენილი ზღვრული მაჩვენებლის (38.8 მლრდ ლარი) 94.3%-ს შეადგენს. მთავრობის ვალის მოცულობამ 35.9 მლრდ ლარი შეადგინა და 2025 წლის ბოლოს არსებულ მაჩვენებელთან შედარებით 28.7 მლნ ლარით (0.1%-ით) შემცირდა. მათ შორის, მთავრობის საშინაო ვალი გაიზარდა 1.2 მლრდ ლარით, ხოლო საგარეო ვალი 1.2 მლრდ ლარით შემცირდა. მთავრობის საგარეო ვალი ეროვნული ვალუტის გამყარების შედეგად 917 მლნ ლარით და ახალი კრედიტების წმინდა ცვლილებით - 467 მლნ ლარით შემცირდა, ხოლო ვალის აღრიცხვის მეთოდოლოგიაში განხორციელებული ცვლილებით 155 მლნ ლარით გაიზარდა. საყურადღებოა, რომ მოქმედი „მთავრობის ვალის მართვის სტრატეგიით“, საგარეო ვალის პორტფელში ფიქსირებული საპროცენტო განაკვეთის მქონე კრედიტების მოცულობა მინიმუმ 50%-ს უნდა შეადგენდეს. 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით, ეს ნიშნული დარღვეულია და ზემოხსენებული კრედიტების წილი მთლიანი ვალის პორტფელის 43.6%-ია, რაც პორტფელის მოწყვლადობას საპროცენტო განაკვეთის შოკების მიმართ მნიშვნელოვნად ზრდის. გლობალური მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრების პირობებში გაზრდილი მთავრობის საგარეო ვალის საშუალო შეწონილი საპროცენტო განაკვეთი და მთავრობის ვალის პორტფელში საშინაო ვალის წილის ზრდა მნიშვნელოვან ფისკალურ წნეხს წარმოქმნის სახელმწიფო ბიუჯეტისთვის. 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით, საინვესტიციო პროექტების ფარგლებში ჯამურად ათვისებულმა თანხამ 483.5 მლნ ლარი შეადგინა, რაც წლიური გეგმის 38% და 9 თვის გეგმის 63.4%-ია. ათვისების აღნიშნული მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად ჩამორჩება წინა წლების ტენდენციებს და საინვესტიციო პროექტზე გამოყოფილი თანხების წლის ბოლომდე ათვისების კუთხით გარკვეულ რისკებს წარმოშობს. 5 1. სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების ტენდენციები 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით შემოსულობების საპროგნოზო მაჩვენებელი 30.8 მლრდ ლარით, ხოლო გადასახდელების გეგმა 30.9 მლრდ ლარით განისაზღვრა. შესაბამისად, დაიგეგმა სახელმწიფო ბიუჯეტის ნაშთის გამოყენება 122 მლნ ლარის ოდენობით. 8 თვის მდგომარეობით, ფაქტობრივად მობილიზებულმა შემოსულობებმა 20.4 მლრდ ლარი (წლიური გეგმის 66.3%), ხოლო გადასახდელებმა 18.6 მლრდ ლარი (წლიური გეგმის 60.1%) შეადგინა. ცხრილი 1. 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების, გადასახდელებისა და ნაშთის ცვლილების მაჩვენებლები (მლნ ლარი). 2024 წლის 8 თვის ფაქტი 2025 წლის 8 თვის ფაქტი 2026 წლის წლიური გეგმა 2026 წლის 8 თვის ფაქტი 2026 წლის 8 თვის შესრულება (%) შემოსულობები 16,680 17,677 30,759 20,395 66.3% გადასახდელები 16,272 17,039 30,881 18,560 60.1% ნაშთის ცვლილება 408 638 -122 1,834 შემოსულობების გეგმა გადაჭარბებით შესრულდა პირველი ორი კვარტლის განმავლობაში, მაშინ როდესაც გადასახდელები გეგმიდან ჩამორჩენით ხასიათდებოდა (იხ. დიაგრამა 1). კერძოდ, პირველ კვარტალში შემოსულობებმა გეგმას 0.6%-ით (47.9 მლნ ლარით), მეორე კვარტალში კი 5.2%-ით (382 მლნ ლარით) გადააჭარბა. ანალოგიურ პერიოდში გადასახდელები კვარტალურ გეგმებს, შესაბამისად, 8.4%-ითა (665 მლნ ლარით) და 7.6%-ით (559.4 მლნ ლარით) ჩამორჩა. დიაგრამა 1. 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით შემოსულობებისა და გადასახდელების შესრულება კვარტალური განწერით განსაზღვრულ გეგმებთან მიმართებით. გეგმა - 100% 100.6% 105.2% 91.6% 92.4% 65.6% I კვ. II კვ. შემოსულობები 60.1% III კვ (8 თვე) გადასახდელები შემოსულობებისა და გადასახდელების შესრულების აღნიშნული ტენდენციების პირობებში, 8 თვის განმავლობაში სახელმწიფო ბიუჯეტის ნაშთი 1.8 მლრდ ლარით გაიზარდა და აგვისტოს ბოლოს 3.3 მლრდ ლარი შეადგინა. 6 დიაგრამა 2. სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების, გადასახდელებისა და ყოველი თვის ბოლოს არსებული ნაშთის დინამიკა - 2026 წ. (მლნ ლარი) დიაგრამა 3. კომერციულ ბანკებში სახელმწიფო ხაზინის მიერ განთავსებული დეპოზიტების მოცულობა - 2026 წ. (მლრდ ლარი) 3,500 3.5 3,000 3.6 3.4 3.1 2,500 2.4 2.0 01.04.2026 1,500 2.1 02.03.2026 2,000 1.5 1,000 500 0.8 01.09.2026 03.08.2026 01.07.2026 01.06.2026 მიმდინარე ნაშთი 01.05.2026 გადასახდელები 02.02.2026 შემოსულობები 05.01.2026 0 სახელმწიფო ბიუჯეტის ნაშთის ზრდასთან ერთად ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო სამსახურის მიერ კომერციულ ბანკებში განთავსებული დეპოზიტების ნაშთის დინამიკა 2026 წლის 8 თვეში ძირითადად ზრდადი ტენდენციით ხასიათდებოდა და იანვარ-აგვისტოს პერიოდში დეპოზიტებზე არსებული ნაშთი 0.8 მლრდ ლარიდან 3.6 მლრდ ლარამდე გაიზარდა. აღნიშნული თანხიდან ეკონომიკის გრძელვადიანი საკრედიტო რესურსით უზრუნველყოფის მიზნით, მთავრობის განკარგულების საფუძველზე1 2020 წლის ივნისსა და ივლისში, კომერციული ბანკების სადეპოზიტო სერტიფიკატებში განთავსებულია 594.3 მლნ ლარი, რომლის ვადაც 2028 წლის იანვარში იწურება. 2. სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები და არაფინანსური აქტივების კლება სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით 2026 წლის შემოსავლების საპროგნოზო მაჩვენებელი 25 მლრდ ლარის დონეზე განისაზღვრა, რაც 1 მლრდ ლარით (4.2%-ით) აღემატება 2025 წლის ფაქტობრივ წლიურ მაჩვენებელს (24 მლრდ ლარი). 8 თვის მდგომარეობით მიღებულმა შემოსავლებმა 17 მლრდ ლარი და წლიური გეგმის 67.9% შეადგინა (2024-2025 წლების ანალოგიურ პერიოდში მობილიზებული შემოსავლები წლიურად მიღებული შემოსავლების 65.5%-ს და 65.7%-ს შეადგენდა). მათ შორის, საგადასახადო შემოსავლების სახით მობილიზდა 15.4 მლრდ ლარი, რაც 1 საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 22 მაისის N 845 განკარგულება. 7 წლიური გეგმის 66.6%-ია (2024-2025 წლების ანალოგიურ პერიოდში მობილიზებული საგადასახადო შემოსავლები წლიურად მიღებული საგადასახადო შემოსავლების 64.8%-ს და 64.6%-ს შეადგენდა). წინა წლებთან შედარებით, მობილიზების მაღალი ტენდენციით ხასიათდება საგადასახადო შემოსავლების ყველა კომპონენტი. წლიურ გეგმასთან მიმართებით შესრულების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი აქვს მოგებისა და იმპორტის გადასახადებს, შესაბამისად, 74.4% და 72.6%. ცხრილი 1. სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები (მლნ ლარი). 2025 წლის 8 თვის ფაქტი (1) 2026 წლის წლიური გეგმა (2) 2026 წლის 9 თვის გეგმა (3) 2026 წლის 8 თვის ფაქტი (4) % (4) / (3) % (4) / (2) 15,639 24,996 18,492 16,962 91.7% 67.9% 14,176 23,200 17,077 15,448 90.5% 66.6% 150 346 260 191 73.3% 55.1% 1,313 1,450 1,155 1,323 114.5% 91.3% შემოსავლები საგადასახადო შემოსავლები გრანტები სხვა შემოსავლები დიაგრამა 4. სახელმწიფო ბიუჯეტში მობილიზებული შემოსავლების სტრუქტურა 8 თვის მდგომარეობით. 2022 2023 2024 2025 2026 89% სულ: 10.0 მლრდ 8% 2% 90% სულ: 12.2 მლრდ 9% 2% 91% სულ: 14.3 მლრდ 7% 1% 91% 91% საგადასახადო შემოსავლები 8% სულ: 15.6 მლრდ 1% 8% სხვა შემოსავლები 1% სულ: 17.0 მლრდ გრანტები 8 ცხრილი 2. სახელმწიფო ბიუჯეტის საგადასახადო შემოსავლები (მლნ ლარი). 2025 წლის 8 თვის ფაქტი (1) 2026 წლის წლიური გეგმა (2) 2026 წლის 9 თვის გეგმა (3) 2026 წლის 8 თვის ფაქტი (4) % (4) / (3) % (4) / (2) საგადასახადო შემოსავლები 14,176 23,200 17,077 15,448 90.5% 66.6% საშემოსავლო გადასახადი 4,963 8,221 6,090 5,554 91.2% 67.6% მოგების გადასახადი 1,873 3,200 2,435 2,382 97.8% 74.4% დღგ 5,153 8,744 6,380 5,749 90.1% 65.8% აქციზი 1,649 2,700 1,960 1,766 90.1% 65.4% იმპორტის გადასახადი 95 150 112 109 97.2% 72.6% სხვა გადასახადები 443 185 100 -112 -111.8% -60.4% დიაგრამა 5. სახელმწიფო ბიუჯეტში 2026 წლის 8 თვეში მობილიზებული საგადასახადო შემოსავლების წილი წლის განმავლობაში ფაქტობრივად მობილიზებულ საგადასახადო შემოსავლებთან (2024-2025 წლებისთვის) და წლიურ გეგმასთან (2026 წლისთვის) მიმართებით. 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით, „ზედმეტად ან შეცდომით გადახდილი გადასახადების“ დაბრუნების ქვეანგარიშზე დაგროვებულმა ნაშთმა 146.7 მლნ ლარი შეადგინა და 186 მლნ ლარით შემცირდა წლის დასაწყისში არსებულთან შედარებით. 8 თვეში ქვეანგარიშზე მიიმართა 1.7 მლრდ ლარი, ხოლო გადასახადის გადამხდელებს დაუბრუნდათ 1.8 მლრდ ლარი. 9 დიაგრამა 6. დაბრუნების ქვეანგარიშზე გადატანილი, ქვეანგარიშიდან გასული თანხებისა და ყოველი თვის ბოლოს არსებული ნაშთის დინამიკა (მლნ ლარი). 700 600 500 400 300 200 0 იანვარი თებერვალი მარტი აპრილი მაისი ივნისი ივლისი აგვისტო სექტემბერი ოქტომბერი ნოემბერი დეკემბერი იანვარი თებერვალი მარტი აპრილი მაისი ივნისი ივლისი აგვისტო სექტემბერი ოქტომბერი ნოემბერი დეკემბერი იანვარი თებერვალი მარტი აპრილი მაისი ივნისი ივლისი აგვისტო სექტემბერი ოქტომბერი ნოემბერი დეკემბერი იანვარი თებერვალი მარტი აპრილი მაისი ივნისი ივლისი აგვისტო 100 2023 2024 2025 ჩარიცხული თანხა დაბრუნებული თანხა 2026 ნაშთი თვის ბოლოს გრანტების სახით სახელმწიფო ბიუჯეტში მიღებულმა შემოსავლებმა 190.8 მლნ ლარი და წლიური გეგმის 55.1% შეადგინა. მათ შორის, სსიპ/ა(ა)იპ-ების მიერ მიღებული შემოსავლებიდან სახელმწიფო ბიუჯეტში მიმართული გრანტების2 მოცულობა, 6 თვის მდგომარეობით,3 135.4 მლნ ლარია, რაც წლიური გეგმის 52.1%-ია. რაც შეეხება სხვა შემოსავლების შესრულების მდგომარეობას, 2026 წლის 8 თვეში მობილიზდა 1.3 მლრდ ლარი, რაც წლიური გეგმის 91.3%-ია. აღნიშნული ძირითადად „დივიდენდების“ მუხლის გადაჭარბებით შესრულებამ განაპირობა. კერძოდ, დივიდენდების სახით მიღებულმა შემოსავლებმა 571.6 მლნ ლარი (წლიური გეგმის 127%) შეადგინა, რაც თითქმის მთლიანად საქართველოს ეროვნული ბანკის მოგებიდან მიღებული დივიდენდია.4 საპროცენტო შემოსავლის სახით 8 თვეში მობილიზებულია 220.8 მლნ ლარი, რაც 9 თვის გეგმის 109.3%, ხოლო წლიური გეგმის 69%-ია. 2 სსიპ-ები, რომელთა წლიური შემოსავალი ბიუჯეტიდან მიღებული დაფინანსების გარდა აღემატება 1 მლნ ლარს, საკუთარი შემოსავლის არანაკლებ 10%-ს მიმართავენ სახელმწიფო ბიუჯეტში. 3 სსიპ-ების მიერ მიღებული შემოსავლის არანაკლებ 10% სახელმწიფო ბიუჯეტში მიიმართება შესაბამისი კვარტლის დასრულებისას. 4 გარდა საქართველოს ეროვნული ბანკისა, 103 ათასი ლარი დივიდენდის სახით ბიუჯეტში გადაირიცხა შპს „ლჯ და კომპანია - დასავლეთ საქართველოს ტუბერკულოზისა და ინფექციურ პათოლოგიათა ცენტრის“ მიერ. 10 ცხრილი 3. სახელმწიფო ბიუჯეტის სხვა შემოსავლები (მლნ ლარი). 2025 წლის 8 თვის ფაქტი (1) 2026 წლის წლიური გეგმა (2) 2026 წლის 9 თვის გეგმა (3) 2026 წლის 8 თვის ფაქტი (4) % (4) / (3) % (4) / (2) სხვა შემოსავლები 1,313 1,450 1,155 1,323 114.5% 91.3% შემოსავლები საკუთრებიდან 890 800 670 833 124.2% 104.1% პროცენტები 206 320 202 221 109.3% 69.0% დივიდენდები 670 450 450 572 127.0% 127.0% - - - 0.1 - - 670 450 450 572 127.0% 127.0% 14 30 18 40 219.6% 134.7% საქონლისა და მომსახურების რეალიზაცია 111 135 118 88 75.0% 65.4% სანქციები (ჯარიმები და საურავები) 122 200 144 169 117.5% 84.6% არაკლასიფიცირებული ტრანსფერები 190 315 223 233 104.4% 73.9% სახ. წილობრივი მონაწ. მოქმედი საწარმოების მოგებიდან საქართველოს ეროვნული ბანკის მოგებიდან რენტა დიაგრამა 7. სახელმწიფო ბიუჯეტში მობილიზებული საპროცენტო შემოსავლები წყაროების მიხედვით, 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით (მლნ ლარი). ფულადი სახსრების მართვის ოპერაციებიდან მიღებული საპროცენტო სარგებელი 0.005 16.3 დეპოზიტებზე/ანგარიშებზე დარიცხული საპროცენტო სარგებელი 44.4 101.2 59 სახელმწიფო საწარმოებზე გაცემული სესხებიდან მიღებული საპროცენტო სარგებელი ხელისუფლების სხვა დონის ორგანოებზე გაცემული სესხებიდან მიღებული საპროცენტო სარგებელი სხვა წყაროებიდან მიღებული საპროცენტო შემოსავალი საპროცენტო შემოსავლებში ფულადი სახსრების მართვის ოპერაციებიდან მიღებულმა საპროცენტო სარგებელმა 101.2 მლნ ლარი შეადგინა, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება წინა წლის 11 ანალოგიურ მაჩვენებელს (69 მლნ ლარი). საპროცენტო შემოსავლის მეორე მნიშვნელოვანი წყაროა საგარეო საკრედიტო და საბიუჯეტო რესურსის ხარჯზე გაცემული სესხებიდან მიღებული პროცენტი,5 რომლის ფარგლებშიც მობილიზდა 60.6 მლნ ლარი. ამ თანხაში ასახულია სამთავრობო სექტორისთვის მიკუთვნებულ ორ სახელმწიფო საწარმოზე6 საგარეო საკრედიტო რესურსის ხარჯზე გაცემულ სესხებზე გადახდილი 28.1 მლნ ლარის ოდენობის პროცენტი. ზემოაღნიშნული საწარმოების არაკრედიტუნარიანობის მიუხედავად, 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით მათზე გადასესხებულია 1.4 მლრდ ლარი. ამ კომპანიებზე სახელმწიფო ბიუჯეტიდან სისტემატურად მიიმართება თანხები „სუბსიდიების“ ან/და „სხვა ხარჯების“ მუხლებიდან, ფუნქციონირების ხარჯების ან/და აღებული სესხების მომსახურებისა და დაფარვისთვის. კერძოდ, შპს „საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის კომპანიაზე“ 2022-2025 წლებში ფუნქციონირების ხარჯების დასაფინანსებლად სახელმწიფო ბიუჯეტიდან სუბსიდიების სახით მიიმართა ჯამურად 112 მლნ ლარი.7 შპს „საქართველოს გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანიაზე“ ფუნქციონირების ხარჯებისა და საგარეო საკრედიტო რესურსის ხარჯზე აღებული სესხების ძირი თანხისა და პროცენტის დასაფარად კი იმავე წლებში სუბსიდიების სახით მიიმართა ჯამურად 438.5 მლნ ლარი.8 თავის მხრივ, აღნიშნული კომპანიების მიერ მიღებული რესურსის მნიშვნელოვანი ნაწილი უკან დაბრუნდა სახელმწიფო ბიუჯეტში ზემოხსენებული სესხების ძირისა და პროცენტის დაფარვის ფორმით, რომელიც სახელმწიფო ბიუჯეტის მიერ აღიარდა ფინანსური აქტივების კლებიდან მიღებულ შემოსულობად და საპროცენტო შემოსავლად. მიზანშეწონილია, ფინანსთა სამინისტრომ შეიმუშაოს სესხის გაცემასთან დაკავშირებული რისკების შეფასების მეთოდოლოგია, განახორციელოს რისკების შეფასება და მოცემული შეფასების ანალიზის შედეგად განსაზღვროს დაფინანსების ფორმა (სესხი, გრანტი, გარანტია და სხვა) და პირობები. ამასთან, გადახედვას საჭიროებს პრაქტიკა, რომლითაც სახელმწიფო ბიუჯეტიდან სახელმწიფო საწარმოზე „ხარჯის“ მუხლით გადაცემული თანხა, ამ საწარმოს მიერ სახელმწიფოდან აღებულ სესხზე პროცენტის დაფარვისას გადაკლასიფიცირდება ბიუჯეტის საპროცენტო შემოსავლად. საპროცენტო შემოსავლებში 59 მლნ ლარი მობილიზდა დეპოზიტებზე და ანგარიშებზე დარიცხული პროცენტებიდან, რომლის უდიდესი ნაწილი სადეპოზიტო სერტიფიკატებში9 5 აღნიშნული აერთიანებს ორ მუხლს: „სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით მოქმედ საწარმოებზე გაცემული სესხებიდან (კრედიტებიდან) მიღებული პროცენტი (სარგებელი)“ და „ხელისუფლების სხვა დონის ორგანოებზე გაცემული სესხებიდან (კრედიტებიდან) მიღებული პროცენტი (სარგებელი)“. 6 შპს „საქართველოს გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანია“ და შპს „საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის კომპანია“. 7 2022 წელს - 20 მლნ ლარი; 2023 წელს - 15 მლნ ლარი; 2024 წელს - 16.5 მლნ ლარი; 2025 წელს - 60.5 მლნ ლარი. 8 2022 წელს - 80 მლნ ლარი; 2023 წელს - 22.9 მლნ ლარი; 2024 წელს – 131.8 მლნ ლარი; 2025 წელს - 203.8 მლნ ლარი. 9 მთავრობის 2020 წლის 22 მაისის N 845 განკარგულების საფუძველზე, 2020 წლის ივნისსა და ივლისში, კომერციული ბანკების სადეპოზიტო სერტიფიკატებში განთავსდა 594.3 მლნ ლარი, რომლის ვადაც 2028 წლის იანვარში იწურება. 12 განთავსებული თანხებიდან მიღებული პროცენტია. აღსანიშნავია, რომ ამ კომპონენტში წლის ბოლომდე არსებითი ოდენობის თანხის მიღება მოსალოდნელი აღარ არის. 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით, „არაფინანსური აქტივების კლების“ მუხლით სახელმწიფო ბიუჯეტში მობილიზებულია 116.9 მლნ ლარი, რაც წლიური გეგმის (200 მლნ ლარი) 58.5%-ია და მნიშვნელოვნად ჩამორჩება 2025 წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს (72.1%). 3. სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელები 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გაწეული გადასახდელების მოცულობამ 18.6 მლრდ ლარი და წლიური გეგმის 60.1% შეადგინა.10 ცხრილი 4. 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გაწეული გადასახდელების შესრულების მაჩვენებლები (მლნ ლარი). 2026 წლის წლიური გეგმა (1) 2026 წლის 9 თვის გეგმა (2) 2026 წლის 8 თვის ფაქტი (3) 30,881 22,773 18,560 60.1% 81.5% ხარჯები 23,268 17,309 14,495 62.3% 83.7% არაფინანსური აქტივების ზრდა 4,044 2,567 1,593 39.4% 62.1% 650 392 207 31.8% 52.8% 2,920 2,506 2,266 77.6% 90.4% გადასახდელები ფინანსური აქტივების ზრდა ვალდებულებების კლება % (3)/(1) % (3)/(2) საყურადღებოა, რომ ფისკალური წლის პირველ და მეორე კვარტალში გადასახდელები ჯამურად 1.2 მლრდ ლარით (გეგმის 8%) ჩამორჩა ბიუჯეტის კვარტალური განწერით განსაზღვრულ გეგმებს. კერძოდ, პირველ კვარტალში აუთვისებელმა თანხამ 665 მლნ ლარი (გეგმის 8.4%) შეადგინა, ხოლო მეორე კვარტალში - 559.4 მლნ ლარი (გეგმის 7.6%).  პირველ კვარტალში გადასახდელების გეგმიდან ჩამორჩენა „ხარჯების“, „არაფინანსური აქტივების ზრდისა“ და „ფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლების გეგმიდან ჩამორჩენამ განაპირობა, შესაბამისად, 7.4%-ით (420.3 მლნ ლარით), 25.3%-ითა (177.9 მლნ ლარით) და 46.1%-ით (36.3 მლნ ლარით);  მეორე კვარტალშიც გადასახდელების გეგმიდან ჩამორჩენა „ხარჯების“, „არაფინანსური აქტივების ზრდისა“ და „ფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლების ჩამორჩენით შესრულებამ გამოიწვია, შესაბამისად, 3.8%-ით (210.7 მლნ ლარით), 28.4%-ით (257.3 მლნ ლარით) და 25%-ით (39.5 მლნ ლარი); 10 2023-2025 წლების ანალოგიური მაჩვენებლებია, შესაბამისად, 61.9%, 62.8% და 61%. 13  მესამე კვარტლის გადასახდელებიდან ორი თვის მდგომარეობით ათვისებულია 60.1% (4.5 მლრდ ლარი) და გეგმური მაჩვენებლის შესასრულებლად კვარტლის ბოლო თვეში (სექტემბერში) ასათვისებელი თანხა 3 მლრდ ლარს შეადგენს. დიაგრამა 8. გადასახდელების კომპონენტების შესრულების მაჩვენებლები კვარტალურ გეგმებთან მიმართებით - 2026 წლის 8 თვე.11 120% გეგმა - 100% 100% 80% 91.6% 92.6% 92.4% 96.2% 74.7% 60% 75.0% 71.6% 63.7% 60.1% 53.9% 40% 43.8% 29.5% 20% 0% კვ. 1 კვ. 2 კვ. 3 კვ. 1 გადასახდელები კვ. 2 ხარჯები კვ. 3 კვ. 1 კვ. 2 კვ. 3 არაფინანსური აქტივების ზრდა კვ. 1 კვ. 2 კვ. 3 ფინანსური აქტივების ზრდა გასულ წლებთან შედარებით, ფისკალური წლის განმავლობაში გადასახდელების ათვისების თანაბარზომიერება გაუარესდა. კერძოდ, 2026 წლის 8 თვის მონაცემებით, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გაწეული გადასახდელების საშუალოთვიური მაჩვენებელი 2.3 მლრდ ლარს შეადგენს და იმ შემთხვევაში, თუ სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონის მოქმედი რედაქციით გათვალისწინებული გადასახდელების წლიური გეგმა შესრულდება, წლის ბოლო ოთხ თვეში 11 პირველ ორ კვარტალში „ხარჯების“ მუხლის გეგმიდან ჩამორჩენა გამოწვეულია პროგრამების მნიშვნელოვან ნაწილში აუთვისებლობით. პირველ და მეორე კვარტალში „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლის გეგმიდან ჩამორჩენა ძირითადად გამოწვეულია ინფრასტრუქტურის სამინისტროს პროგრამების - „რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია“ (25 03), „საგანმანათლებლო დაწესებულებების მშენებლობა-რეაბილიტაცია" (25 05) და „სპორტული ინფრასტრუქტურის მხარდამჭერი ღონისძიებები“ (25 07) და თავდაცვის სამინისტროს „თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარება“ (29 07) პროგრამის კვარტალური გეგმების მიმართ ჯამური ჩამორჩენით, შესაბამისად, 54.4 მლნ, 58.3 მლნ, 49.3 მლნ და 114.7 მლნ ლარით. ასევე, პირველ და მეორე კვარტალში „ფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლის გეგმიდან ჩამორჩენა ძირითადად გამოიწვია ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს „სასისტემო მნიშვნელობის ელექტროგადამცემი ქსელის განვითარება“ (24 14), ინფრასტრუქტურის სამინისტროს „ქალაქ ხაშურის და მიმდებარე დასახლებების წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემების გაუმჯობესება (AFD, EU)“ (25 04 04) და „დონორების მიერ დაფინანსებული საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები“ (54 14) პროგრამების კვარტალური გეგმების მიმართ ჯამური ჩამორჩენით, შესაბამისად, 11.1 მლნ, 15.2 მლნ და 53.0 მლნ ლარით. 14 გადასახდელების საშუალოთვიური მაჩვენებელი 3.1 მლრდ ლარს გაუტოლდება.12 აღნიშნული მაჩვენებელი ფისკალური წლის პირველი რვა თვის გადასახდელების ფაქტობრივ საშუალო მაჩვენებელს 32.8%-ით გადააჭარბებს.13 დიაგრამა 9. გადასახდელებისა და მისი კომპონენტების ყოველთვიური დინამიკა - 2024-2026 წწ. (მლნ ლარი). გადასახდელები ხარჯები 5,000 4,000 4,000 3,080 3,000 2,193 3,000 2,320 1,812 2,000 2,000 1,000 1,000 0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 ფინანსური აქტივების ზრდა არაფინანსური აქტივების ზრდა 150 800 613 600 111 100 400 199 50 200 0 26 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 2024 წელი 2024 წელი 2025 წელი 2025 წელი 2026 წელი 2026 წელი 2026 წლის 8 თვის საშუალო 2026 წლის 8 თვის საშუალო 2026 წლის დარჩენილი თვეების საშუალო 2026 წლის დარჩენილი თვეების საშუალო საბიუჯეტო სახსრების არათანაბარზომიერი ათვისების ტენდენციები განსაკუთრებით თვალსაჩინოდ ვლინდება გადასახდელების ცალკეული კომპონენტების დონეზე. კერძოდ, 12 გადასახდელების ფაქტობრივი მაჩვენებელი მოიცავს 2026 წლის იანვარ-აპრილში დაფარული ევროობლიგაციების ძირ თანხას 1.34 მლრდ ლარის ოდენობით. აღნიშნული თანხის გამორიცხვით წლის პირველი რვა თვის გადასახდელების საშუალო მაჩვენებელი 2.15 მლრდ ლარს შეადგენს. 13 2025 წელს აღნიშნული მაჩვენებელი 28%-ს, 2024 წელს კი 7.6%-ს შეადგენდა. 15 „ხარჯების“ მუხლში წლიური გეგმის შესრულების შემთხვევაში, წლის ბოლო ოთხ თვეში ასათვისებელი რესურსის მოსალოდნელი საშუალოთვიური მაჩვენებელი, პირველ რვა თვეში დახარჯული რესურსის საშუალოთვიურ მაჩვენებელს 21%-ით გადააჭარბებს.14 „არაფინანსური აქტივების ზრდისა“ და „ფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლების შემთხვევაში კი, შესაბამისად, 207.8%-ითა და 328.8%-ით.15 გადასახდელების აღნიშნული ტენდენციების გათვალისწინებით, მნიშვნელოვანია, როგორც მხარჯავი დაწესებულებების, ისე მაკოორდინირებელი უწყების მხრიდან, ფისკალური წლის დარჩენილ პერიოდში ყურადღება მიექცეს გამოყოფილი რესურსის დროულ ათვისებას, რათა არ მოხდეს საბიუჯეტო თანხების დიდი ნაწილის წლის ბოლო თვეში დახარჯვა. 3.1. საბიუჯეტო ორგანიზაციების ბიუჯეტის შესრულება სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ ჩატარებული ანალიზით, ცალკეული საბიუჯეტო ორგანიზაციების ჭრილში ვლინდება ბიუჯეტის შესრულების პროცესში არსებული ხარვეზები, რაც გამოიხატება საანგარიშო პერიოდის განმავლობაში დაბალი ათვისების ტენდენციის მქონე პროგრამებისა და ქვეპროგრამების არსებობაში. სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით გათვალისწინებული პროგრამების ფარგლებში გამოყოფილი ასიგნებების ათვისების საშუალო მაჩვენებელმა 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით 9 თვის დამტკიცებული გეგმის 75.9%, ხოლო დაზუსტებული გეგმის 73.8% შეადგინა.16 ქვეპროგრამების შემთხვევაში ანალოგიური მაჩვენებლები, შესაბამისად, 81.4%-სა და 71.6%-ს უტოლდება. 9 თვის დაზუსტებულ გეგმასთან მიმართებით 80%-ზე დაბალი ათვისებით ხასიათდება 92 პროგრამა (პროგრამების 57.1%) და 198 ქვეპროგრამა (ქვეპროგრამების 47.4%) (დეტალური ინფორმაცია იხ. დანართ 1-ში). 14 2025 წელს ანალოგიურმა მაჩვენებელმა 8.5%-ით გადააჭარბა, ხოლო 2024 წელს ჩამორჩა 0.7%-ით. 2025 წლის ანალოგიური მაჩვენებლებია, შესაბამისად, 191.1% და 103.1%, ხოლო 2024 წლის მაჩვენებლებია, შესაბამისად, 31.8% და 70.1%. 16 მაჩვენებელი მხარჯავი დაწესებულებების ფარგლებში განსაზღვრული პროგრამების გარდა მოიცავს დონორების მიერ დაფინანსებულ საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელებს (54 14). გარდა ამისა, პროგრამების გადასახდელების ფაქტობრივი მაჩვენებლები არ მოიცავს მიზნობრივ გრანტებს, რადგან მათ არ გააჩნიათ გეგმური მაჩვენებელი და აისახებიან მხოლოდ ფაქტობრივად გაწეულ გადასახდელებში (საკასო ხარჯში). 15 16 დიაგრამა 10. პროგრამების/ქვეპროგრამების განაწილება 8 თვის ათვისების მაჩვენებლის მიხედვით 9 თვის დამტკიცებულ და დაზუსტებულ გეგმებთან მიმართებით - 2026 წ.17 პროგრამები ქვეპროგრამები 65 50 49 165 54 144 88 28 27 98 88 100 21 53 15 29 8 2 0 0-60% 60-80% 80-95% დამტკიცებული გეგმა 95-100% >100% 29 0-60% დაზუსტებული გეგმა 60-80% 80-95% დამტკიცებული გეგმა 95-100% >100% დაზუსტებული გეგმა 3.2. კაპიტალური პროექტები 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით ათვისების დაბალი ტენდენციით ხასიათდება კაპიტალურ პროექტებზე გამოყოფილი დაფინანსება. კერძოდ, 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონზე თანდართული კაპიტალური პროექტების დანართით განსაზღვრულ პროექტებზე გამოყოფილი დაფინანსებიდან 8 თვეში დაიხარჯა 1.5 მლრდ ლარი, რაც წლიური გეგმის 39%-ია (2025 წელს 42%; 2024 წელს - 59%; 2023 წელს - 52%), ხოლო 9 თვის დაზუსტებული გეგმის - 70% (2025 წელს - 67%, 2024 წელს - 91%; 2023 წელს - 86%). როგორც წლიური, ისე 9 თვის დაზუსტებული გეგმის 60%-ზე ნაკლები დაიხარჯა 36 პროექტის შემთხვევაში. მათ შორის, 6 პროექტის ფარგლებში საერთოდ არ მომხდარა თანხის დახარჯვა. კაპიტალურ პროექტებზე გამოყოფილი ასიგნებების ათვისებისა და შესაბამისად, განხორციელების კუთხით არსებული გამოწვევების განმაპირობებელი მიზეზებიდან აღსანიშნავია, ტენდერების უარყოფითი შედეგით დასრულება, პროექტის დამტკიცების შემდგომ მასში ცვლილებების განხორციელება, კონტრაქტორი კომპანიების მიერ სერვისის დაგვიანებით მიწოდება და დამატებითი კვლევების/შეფასების საჭიროების წარმოშობა პროექტების მიმდინარეობის ეტაპზე. მიუხედავად იმისა, რომ პროგრამების/პროექტების განხორციელების შეფერხებები შესაძლოა გამოწვეული იყოს ობიექტური გარემოებებით, მნიშვნელოვანია, განმახორციელებელი ორგანიზაციების მხრიდან ყურადღება მიექცეს პროექტების მართვის პროცესში პოტენციური შემაფერხებელი ფაქტორების დროულ იდენტიფიცირებას და მათ აღმოფხვრას. 17 სხვაობა დამტკიცებული პროგრამების/ქვეპროგრამების ჯამურ რაოდენობაში დაზუსტებულთან შედარებით გამოწვეულია იმ ფაქტით, რომ ზოგიერთი პროგრამისთვის/ქვეპროგრამისთვის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით 9 თვის დამტკიცებული გეგმა არ არის განსაზღვრული ან ზოგიერთი პროგრამის/ქვეპროგრამის შემთხვევაში 9 თვის დაზუსტებული გეგმა ნულის ტოლია. 17 3.3. საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების გეგმა 7.3 მლრდ ლარითაა განსაზღვრული, რაც 33.7%-ით (1.8 მლრდ ლარით) მეტია 2025 წლის ანალოგიურ მაჩვენებელზე.18 საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების სამი ყველაზე მსხვილი კომპონენტია (მთლიანი მოცულობის 65.1%) საგარეო და საშინაო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა (4.7 მლრდ ლარი), რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდი (760 მლნ ლარი) და ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები (742 მლნ ლარი). 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით ათვისებულია საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების 62.3% (4.5 მლრდ ლარი). დიაგრამა 11. საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების ზოგიერთი კომპონენტის შესრულება 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით. 120% 100% 80% 60% 39.6% 32.6% 40% 22.4% 18.2% მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდი დონორების მიერ დაფინანსებული საერთო სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები 20% 0% საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდი საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი 8 თვის ათვისება წლიურ გეგმასთან რაც შეეხება საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის წლიური გეგმა გადასახდელების ზოგიერთ კომპონენტს:  რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდიდან 8 თვეში გადარიცხულია 248 მლნ ლარი,19 რაც 9 თვის გეგმის 50%-ია (2025 წელს - 76%, 2024 წელს - 83%, 2023 წელს - 18 აღნიშნული სხვაობა ძირითადად გამოწვეულია 500 მლნ აშშ დოლარის ღირებულების ევროობლიგაციების დაფარვისთვის საჭირო რესურსის 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონში ასახვით. 19 რეგიონში განსახორციელებელი პროექტების ფონდის თანხა ათვისებულ იქნა „ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერებისა“ (54 04) და „ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება“ (35 03) პროგრამებში, შესაბამისად, 244 მლნ ლარის და 4 მლნ ლარის ოდენობით. 18 71%), ხოლო სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით განსაზღვრული წლიური გეგმის 33%-ს შეადგენს (2025 წელს - 53%, 2024 წელს - 70%; 2023 წელს - 47%).  მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან 8 თვეში გამოყოფილმა თანხამ 36 მლნ ლარი შეადგინა, რაც წლიური გეგმის 40%-ია. დახარჯული რესურსის დიდი ნაწილით (43%) კულტურული, სპორტული, საერთაშორისო, ტურიზმის ხელშეწყობისა და სხვა მსგავსი ტიპის ხარჯები დაფინანსდა. საკანონმდებლო დონეზე სარეზერვო ფონდების განმარტების ზოგადი ხასიათიდან გამომდინარე,20 გასული წლების მსგავსად, 2026 წელსაც ადგილი ჰქონდა თანხების მიმართვას ისეთი გადასახდელების დასაფინანსებლად, რომლებიც სისტემატურ ხასიათს ატარებენ და სათანადოდ დაგეგმვის შემთხვევაში შესაძლებელი იქნებოდა მათი გათვალისწინება შესაბამისი მხარჯავი დაწესებულებების ასიგნებებში ბიუჯეტის დაგეგმვის ეტაპზე.21  მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდიდან 8 თვის მდგომარეობით დაიხარჯა 4.5 მლნ ლარი (2025 წელს - 9 მლნ ლარი, 2024 წელს - 6 მლნ ლარი, 2023 წელს 7 მლნ ლარი), რაც წლიური გეგმის მხოლოდ 22%-ია (2025 წელს - 45%, 2024 წელს - 31%, 2023 წელს - 35%), ხოლო 9 თვის გეგმის 41% (2025 წელს - 112%, 2024 წელს - 47%, 2023 წელს - 54%).  დონორების მიერ დაფინანსებული საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების გეგმური მაჩვენებელი 331 მლნ ლარს შეადგენს. 8 თვის მდგომარეობით ათვისებულია 60 მლნ ლარი, რაც წლიური გეგმის 18% და 9 თვის გეგმის 35%-ია. აღსანიშნავია, რომ მოცემული პროგრამის ფარგლებში არსებული 12-დან 9 ქვეპროგრამის ათვისება, რომელთა უმეტესობა ინფრასტრუქტურული პროექტია, წლიურ გეგმასთან მიმართებით 35%-ზე ნაკლებია. 4. სახელმწიფო და მთავრობის ვალი 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით სახელმწიფო ვალის მოცულობამ 36.6 მლრდ ლარი შეადგინა და 34.2 მლნ ლარით (0.1%-ით) შემცირდა 2025 წლის ბოლოს არსებულ მაჩვენებელთან შედარებით. სახელმწიფო საგარეო ვალის მოცულობა 1.4 მლრდ ლარით შემცირდა და 23.7 მლრდ ლარს გაუტოლდა (მთლიანი სახელმწიფო ვალის 64.8%), ხოლო საშინაო ვალი 1.3 მლრდ ლარით გაიზარდა და 12.9 მლრდ ლარი შეადგინა (მთლიანი ვალის 35.2%). სახელმწიფო საგარეო ვალის ნაშთზე გავლენა იქონია ეროვნული ვალუტის გამყარებამ, ვალის წმინდა ცვლილებამ და 20 საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის მიხედვით, „საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდებიდან სახსრები გამოიყოფა სახელმწიფო ბიუჯეტით გაუთვალისწინებელი გადასახდელების დასაფინანსებლად” (მუხლი 28, პუნქტი 2). 21 მაგალითად, 26 მაისის აღსანიშნავად გამოიყო 8.4 მლნ ლარი. 19 სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილებამ.22 კერძოდ, სახელმწიფო საგარეო ვალის ნაშთი ეროვნული ვალუტის გამყარების შედეგად 938.5 მლნ ლარით და წმინდა ცვლილების შედეგად - 570.2 მლნ ლარით შემცირდა, ხოლო აღრიცხვის მეთოდოლოგიაში განხორციელებული ცვლილების შედეგად 157.2 მლნ ლარით გაიზარდა. 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით, სახელმწიფო ვალის ნაშთი სახელმწიფო ბიუჯეტის მოქმედი კანონით დადგენილი ზღვრული მაჩვენებლის (38.8 მლრდ ლარი) 94.3%-ს შეადგენს. დიაგრამა 12. სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით განსაზღვრული სახელმწიფო ვალის ზღვრული და ფაქტობრივი მაჩვენებლები (მლრდ ლარი). 5.8 25.4 2021 11.6 12.9 24.1 25.0 23.7 2024 2025 2026 (8 თვე) 8.5 10.0 22.5 24.0 2022 2023 7.1 საგარეო ვალი საშინაო ვალი ზღვრული მაჩვენებელი 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით მთავრობის ვალის23 მოცულობამ 35.9 მლრდ ლარი შეადგინა და 2025 წლის ბოლოს არსებულ მაჩვენებელთან შედარებით 28.7 მლნ ლარით (0.1%ით) შემცირდა. მათ შორის, მთავრობის საშინაო ვალი გაიზარდა 1.2 მლრდ ლარით, ხოლო საგარეო ვალი 1.2 მლრდ ლარით შემცირდა. მთავრობის საგარეო ვალი ეროვნული ვალუტის გამყარების შედეგად 916.5 მლნ ლარით და ახალი კრედიტების წმინდა ცვლილებით - 466.5 მლნ ლარით შემცირდა, ხოლო ვალის აღრიცხვის მეთოდოლოგიაში განხორციელებული ცვლილებით 155.2 მლნ ლარით გაიზარდა. 22 2026 წლიდან მთავრობის ვალის აღრიცხვა ხდება დარიცხვის მეთოდით GFSM 2014-ის შესაბამისად (პარაგრაფები 3.115, 7.236 და 7.241). 23 „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მიზნებისთვის, მთავრობის ვალი მოიცავს „სახელმწიფო ვალის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ სახელმწიფო ვალს, IMF-ის მიმართ ეროვნული ბანკის ვალის გამოკლებით და დამატებით მოიცავს მუნიციპალიტეტების, სსიპ-ებისა და სამთავრობო სექტორისთვის მიკუთვნებული სახელმწიფო საწარმოების სესხების სახით არსებულ ვალდებულებებს. 20 დიაგრამა 13. მთავრობის საგარეო ვალის ნაშთის ცვლილებაში ლარის გაცვლითი კურსისა და ახალი სესხების აღების ეფექტი ვალუტების მიხედვით - 2026 წლის 8 თვე (მლნ ლარი). 0 -4 3,000 -288 -400 -600 4,000 -27 -200 დიაგრამა 14. მთავრობის საგარეო ვალის ნაშთის ცვლილებაში ლარის გაცვლითი კურსისა და ახალი სესხების აღების ეფექტების დინამიკა (მლნ ლარი). 2,000 -384 1,000 -680 1,484 1,110 499 0 -800 245 -1,000 -1,000 -2,000 -1,200 -3,000 -1,400 -1,383 -1,600 EUR JPY KWD SDR USD ჯამი -1,383 -2,575 -4,000 -5,000 2021 2022 2023 2024 2025 გაცვლითი კურსის ეფექტი გაცვლითი კურსის ეფექტი საგარეო ვალის წმინდა ზრდა საგარეო ვალის წმინდა ზრდა ჯამური ეფექტი ჯამური ეფექტი 2026 (8 თვე) ცხრილი 5. მთავრობის ვალის სტრუქტურა 31.08.2026-ის მდგომარეობით (მლნ ლარი). ვალის ნაშთი 31.12.2025-ის მდგომარეობით ვალის ნაშთის ზღვრული ნიშნული 31.12.2026-ისთვის ვალის ნაშთი 31.08.2026-ის მდგომარეობით ვალი/მშპ24 24,231 24,712 23,004 19.8% მრავალმხრივი კრედიტორები 18,607 19,089 17,660 ორმხრივი კრედიტორები 4,276 4,237 4,044 ევრო-ობლიგაციები 1,348 1,386 1,299 მთავრობის საშინაო ვალი 11,703 13,504 12,902 11,424 13,386 12,761 153 113 133 126 5 8 35,934 38,216 35,906 მთავრობის საგარეო ვალი სახაზინო ფასიანი ქაღალდები სხვა სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდები საბიუჯეტო ორგანიზაციების სესხის სახით არსებულ ვალი მთავრობის ვალი 11.1% 30.9% 24 მშპ-ს შემთხვევაში აღებულია 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონის პროექტზე თანდართული BDD დოკუმენტით განსაზღვრული 2026 წლის ნომინალური მშპ-ს საპროგნოზო მაჩვენებელი. 21 დადებითად უნდა შეფასდეს ის ფაქტი, რომ ფინანსთა სამინისტრომ გაითვალისწინა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის რეკომენდაცია და შეიმუშავა სახელმწიფოს მიერ გამოშვებული ფასიანი ქაღალდებით მობილიზებული საკრედიტო რესურსის ერთგვაროვანი სააღრიცხვო მიდგომა. კერძოდ, 2026 წლის იანვრიდან ფინანსთა სამინისტრომ დანერგა მთავრობის ვალის პორტფელის აღრიცხვის ახალი მეთოდოლოგია, რითაც იგი თანხვედრაში მოვიდა სახელმწიფო ფინანსების სტატისტიკის სახელმძღვანელოსთან (GFSM 2014).25 სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შეფასებით, მთავრობის ვალის პორტფელზე მოქმედი მრავალმხრივი ფაქტორების გათვალისწინებით (გაცვლითი კურსი, საპროცენტო განაკვეთი, მეთოდოლოგიური ცვლილებები და სხვა), მიზანშეწონილია, ფინანსთა სამინისტრომ უზრუნველყოს ამ ფაქტორების პორტფელზე ფაქტობრივ ეფექტებთან დეტალური ინფორმაციის წარმოდგენა საბიუჯეტო დოკუმენტაციაში. დაკავშირებით 4.1. საგარეო წყაროებიდან მიღებული კრედიტები 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით, მთავრობის საგარეო ვალის პორტფელი 6 სხვადასხვა ვალუტაში დენომინირებული სესხებისგან შედგება.26 აქედან ძირითადი ნაწილი ევროში (69%), დოლარსა (20.7%) და SDR-ში27 (8.7%) დენომინირებული სესხებია. საყურადღებოა, რომ საგარეო ვალის ნაშთში აღრიცხულია აზიის განვითარების ბანკისგან (ADB) აღებული 68.2 მლნ ლარის ოდენობის სესხი, რომელიც „სახელმწიფო ვალის შესახებ“ კანონის მიხედვით28 წარმოადგენს საშინაო ვალს, რამდენადაც ეროვნულ ვალუტაში დენომინირებული ვალდებულებები საშინაო ვალად კლასიფიცირდება. 2025 წლის ბოლოს არსებულ მაჩვენებელთან შედარებით, მთავრობის საგარეო ვალის ნაშთში ცვლადი საპროცენტო განაკვეთის მქონე სესხების წილი 2.1 პ.პ.-ით გაიზარდა და 56.4% შეადგინა. საყურადღებოა, რომ მოქმედი „მთავრობის ვალის მართვის სტრატეგიით“ საგარეო ვალის პორტფელში ფიქსირებული საპროცენტო განაკვეთის მქონე კრედიტების მოცულობა მინიმუმ 50%-ს უნდა შეადგენდეს. 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით, ეს ნიშნული დარღვეულია და ზემოხსენებული კრედიტების წილი მთლიანი ვალის პორტფელის 43.6%-ია, რაც პორტფელის 25 სახელმწიფო ფინანსების სტატისტიკის სახელმძღვანელო (GFSM 2014), პარაგრაფები: 3.115, 7.236 და 7.241. 26 აშშ დოლარი, ევრო, ნასესხობის სპეციალური უფლება (SDR), იაპონური იენი, ქუვეითური დინარი, ქართული ლარი. 27 SDR - წარმოადგენს საერთაშორისო სარეზერვო აქტივს, რომლის ღირებულებაც ემყარება 5 ვალუტას: აშშ დოლარს, ევროს, ჩინურ იუანს, იაპონურ იენს და დიდი ბრიტანეთის გირვანქა სტერლინგს. 28 „სახელმწიფო ვალის შესახებ“ კანონი, მუხლი 1, პუნქტი ბ. საქართველოს სახელმწიფო საშინაო ვალი – ეროვნული ვალუტით გამოსახული საქართველოს სახელმწიფო ვალის შემადგენელი ნაწილი; იმ ძირითადი თანხების ერთობლიობა, რომლებიც წარმოიქმნა საქართველოს სახელით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადებული ხელშეკრულებებით განსაზღვრული შეუსრულებელი პირდაპირი ვალდებულებებით, აგრეთვე საქართველოს სახელით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ ეროვნულ ვალუტაში დენომინირებული სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების განთავსებიდან მიღებული თანხებით. 22 მოწყვლადობას საპროცენტო განაკვეთის შოკების მიმართ მნიშვნელოვნად ზრდის. ამ საკითხზე არაერთხელ გამახვილდა ყურადღება სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის წინა ანგარიშებში. დიაგრამა 15. მთავრობის საგარეო ვალის სტრუქტურის დინამიკა სავალუტო ჭრილში. 3% 2% 2% 2% 2% 15% 12% 10% 21% 18% 2% 9% 23% 21% 21% 23% 63% 68% 69% 25% 24% 51% 56% 61% 2021 2022 2023 EUR SDR 2024 USD 2025 2026 (8 თვე) დიაგრამა 16. მთავრობის საგარეო ვალის ნაშთი საპროცენტო განაკვეთის სახეების მიხედვით. 46% 48% 50% 53% 54% 56% 54% 52% 50% 47% 46% 44% 2021 2022 2023 2024 2025 2026 ( 8 თვე) ფიქსირებული სხვა ცვლადი 2026 წლის 8 თვეში საგარეო წყაროებიდან სახელმწიფო ბიუჯეტში მობილიზდა 1.8 მლრდ ლარის ოდენობის საკრედიტო რესურსი, რაც წლიური გეგმის 55.4%-ია, ხოლო 9 თვის გეგმის 81.5%. მიღებული კრედიტების 26.4% (477.3 მლნ ლარი) საინვესტიციო დანიშნულებისაა, ხოლო დანარჩენი 73.6% (1.3 მლრ ლარი) ახალი ევროობლიგაციების ემისიით მიღებული ფინანსური რესურსია.29 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით გათვალისწინებული ბიუჯეტის მხარდამჭერი კრედიტების30 ნაწილში, აგვისტოს მდგომარეობით, ჩამორიცხვები არ განხორციელებულა.31 29 2026 წლის იანვარში, ფინანსთა სამინისტრომ ლონდონის საფონდო ბირჟაზე განათავსა 500 მლნ აშშ დოლარის ნომინალური ღირებულების 5 წლიანი ვადიანობის მქონე ევროობლიგაციები, რომლის კუპონის განაკვეთი 5.125%-ს შეადგენს. აღნიშნული ევროობლიგაციებით განხორციელდა 2021 წელს გამოშვებული იმავე ვადიანობის მქონე ევროობლიგაციების ეტაპობრივი რეფინანსირება. აღსანიშნავია, რომ ახალი ევროობლიგაციების ემისიის შედეგად გაიზარდა მისი მომსახურების ხარჯი. კერძოდ, 2021 წელს ემიტირებული ევროობლიგაციების ყოველწლიური საპროცენტო ხარჯი 13.8 მლნ აშშ დოლარს შეადგენდა, ხოლო ახალი ევროობლიგაციების ყოველწლიური საპროცენტო ხარჯი 25.6 მლნ აშშ დოლარამდე გაიზარდა, რაც საერთაშორისო ბაზრებზე გაზრდილი საპროცენტო განაკვეთებითაა გამოწვეული. 30 აღნიშნული კრედიტების ფარგლებში ფინანსდება შემდეგი პროგრამები: „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამა“; „ადგილობრივ დონეზე სტანდარტის შესაბამის წყალზე თანაბარი ხელმისაწვდომობის პროგრამა“; „ზოგადი განათლების სექტორის განვითარების პროგრამა“; „რკინიგზის სექტორის რეფორმის პროგრამა“. 31 2026 წლის 9 თვის მდგომარეობით ჩამორიცხულია 2.5 მლნ ლარი (9 თვის გეგმის 2.4% და წლიური გეგმის 0.4%). 23 ცხრილი 6. 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით საგარეო კრედიტების სახით მიღებული შემოსულობები (მლნ ლარი). 2026 წლის სახ. ბიუჯეტის კანონით განსაზღვრული წლიური გეგმა (1) 2026 წლის 9 თვის გეგმა (2) 2026 წლის 8 თვის ფაქტი (3) შესრულება 9 თვის გეგმასთან (%) (3)/(2) შესრულება წლიურ გეგმასთან (%) (3)/(1) საგარეო კრედიტები 3,263 2,219 1,809 81.5% 55.4% საინვესტიციო 1,273 762 477 62.6% 37.5% ბიუჯეტის მხარდამჭერი 640 107 - 0% 0% 1,350 1,350 1,332 98.7% 98.7% ევროობლიგაციები დიაგრამა 17. საინვესტიციო პროექტებზე გამოყოფილი დაფინანსების ათვისების ტენდენცია (მლნ ლარი). Thousands 1,80 0 80.0 % 67.6% 1,60 0 70.0 % 56.0% 58.4% 48.3% 1,40 0 49.5% 60.0 % 50.0 % 1,20 0 38.0% 40.0 % 1,00 0 30.0 % 1,591 1,542 800 1,377 20.0 % 1,290 600 1,273 10.0 % 400 804 745 892 872 927 0.0% 459 200 483 0 -10 .0% -20 .0% 2021 2022 წლიური გეგმა 2023 2024 2025 8 თვის ფაქტი ათვისება 2026 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით, 1.3 მლრდ ლარის მოცულობის საინვესტიციო კრედიტებით დაგეგმილია 45 საინვესტიციო პროექტის დაფინანსება. 8 თვის მდგომარეობით, აღნიშნულ პროექტებზე დაიხარჯა 467.9 მლნ ლარი. გარდა გეგმით გათვალისწინებული პროექტებისა, ნულოვანი გეგმის მქონე 5 საინვესტიციო პროექტზე32 მიიმართა 15.6 მლნ ლარი. შესაბამისად, 31 აგვისტოს მდგომარეობით, საინვესტიციო პროექტების ფარგლებში ჯამურად ათვისებულმა თანხამ 483.5 მლნ ლარი შეადგინა, რაც წლიური გეგმის 38% და 9 თვის გეგმის 32 ბათუმი (ანგისა) - ახალციხის საავტომობილო გზის ხულო-ზარზმის მონაკვეთის რეაბილიტაციარეკონსტრუქცია (Kuwait Fund) (25 02 02 09); თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის შორაპანი არგვეთას მონაკვეთის რეკონსტრუქცია მშენებლობა (ADB) (25 02 03 19); მდინარე რიონზე ფოთის ხიდის მშენებლობა (ADB) (25 02 03 05); საქართველოს მთიან რეგიონებში საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია და ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება (E5P, NEFCO) (25 05 01 06); თბილისის მყარი ნარჩენების მართვის პროექტი (EBRD) (54 14 02 03). 24 63.4%-ია.33 ათვისების აღნიშნული მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად ჩამორჩება წინა წლების ტენდენციებს.34 4.2. საშინაო წყაროებიდან მობილიზებული საკრედიტო რესურსი 2026 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით, მთავრობის საშინაო ვალში, წინა წლების მსგავსად, უმსხვილეს კომპონენტს ემიტირებული სახაზინო ფასიანი ქაღალდები წარმოადგენს (მთავრობის საშინაო ვალის 98.9%). 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით სახაზინო ფასიანი ქაღალდების ნაშთში უდიდესი წილი (35%) 1-3 წლამდე ნარჩენი ვადიანობის მქონე სახაზინო ობლიგაციებს უკავია. დიაგრამა 18. სახაზინო ფასიანი ქაღალდების პორტფელი ნარჩენი ვადიანობის მიხედვით პერიოდის ბოლოს (მლნ ლარი). 12,761 11,424 3,528 9,822 3,146 8,292 6,832 5,792 5,486 3,766 382 1,014 1,080 1,290 1,041 1,143 2019 1,582 2,503 1,235 3,032 1,415 3,605 3,747 2,484 1,873 2,480 1,740 1,687 4,452 1,608 1,301 1,562 1,355 1,194 1,579 1,092 795 2020 2021 2022 2023 2024 2025 3,449 4,469 1,314 1 წლამდე ნარჩენი ვადიანობა 2026 (8 თვე) 1-3 წლამდე ნარჩენი ვადიანობა 3-5 წლამდე ნარჩენი ვადიანობა 5+ წლიანი ნარჩენი ვადიანობა 2026 წლის 8 თვეში, სახაზინო ფასიანი ქაღალდების აუქციონის მეშვეობით განხორციელდა 3 მლრდ ლარის ნომინალური ღირებულების სახაზინო ვალდებულებებისა და ობლიგაციების ემისია.35 33 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით, საინვესტიციო პროექტების ფარგლებში უცხოელი კრედიტორების მიერ ჩამორიცხული თანხა 477.3 მლნ ლარია. შესაბამისად, საინვესტიციო პროექტების ნაწილი დაფინანსდა წინა პერიოდში ნაშთის სახით დარჩენილი რესურსებით. 34 სახელმწიფო ბიუჯეტის საბოლოო კანონით განსაზღვრულ წლიურ გეგმასთან მიმართებით 8 თვეში საინვესტიციო პროექტებში ჯამურად ათვისებულმა თანხამ 2025 წელს 49.5%, 2024 წელს 67.6%, ხოლო 2023 წელს 56% შეადგინა. 35 აღნიშნული მაჩვენებელი მოიცავს გაცვლის (Switch) ოპერაციების ფარგლებში გამოშვებული 898.7 მლნ ლარის ნომინალური ღირებულების ფასიანი ქაღალდების მოცულობას. ასევე მოიცავს, სინდიკაციის მეთოდით გამოშვებულ 400 მლნ ლარის ნომინალური ღირებულების ობლიგაციებს, რომლის საშუალო შეწონილმა განაკვეთმა 9%, ხოლო ვადიანობამ 5.9 წელი შეადგინა. სინდიკაციის მეთოდი – სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების პირველად ბაზარზე განთავსების ფორმა, რომლის დროსაც ფინანსთა სამინისტრო 25 2024 წლიდან ფინანსთა სამინისტრო ვალდებულებების მართვის ოპერაციების (LMO) ფარგლებში აქტიურად იყენებს გამოსყიდვის (buy back) და გაცვლის (switch) ოპერაციებს. 2026 წლის 8 თვის განმავლობაში LMO ოპერაციების ფარგლებში ჩატარდა 11 გაცვლის ოპერაცია, საერთო ნომინალური მოცულობით 898.7 მლნ ლარი. ცხრილი 7. სახაზინო ვალდებულებების/ობლიგაციების ემისია - 2026 წლის 8 თვე (მლნ ლარი).36 პრემიუმი გაცვლითი ოპერაცია (არასაკასო) ფაქტობრივი შემოსულობა სახელმწიფო ბიუჯეტში (ძირი თანხა) 8 - - 202 210 16 - - 194 3.2-წლიანი სახაზინო ობლიგაციები 320 - 9 - 329 5.9-წლიანი სახაზინო ობლიგაციები 554 - 2 115 441 7-წლიანი სახაზინო ობლიგაციები 467 2 3 103 366 11-წლიანი სახაზინო ობლიგაციები 859 49 - 548 263 11.7-წლიანი სახაზინო ობლიგაციები 343 4 1 104 236 2,964 79 16 870 2,031 ემისიის მოცულობა ნომინალური ღირებულებით დისკონტი 6-თვიანი სახაზინო ვალდებულებები 210 12-თვიანი სახაზინო ვალდებულებები სულ ემისია 4.3. მთავრობის ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ხარჯები 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით, მთავრობის ვალის მომსახურებასა და დაფარვაზე მიიმართა 4.5 მლრდ ლარი (მათ შორის 123.1 მლნ ლარი წარმოადგენს საბიუჯეტო ორგანიზაციების სესხის სახით არსებული ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ხარჯებს). წინა წლისგან განსხვავებით, მთავრობის ვალის მომსახურებისა და დაფარვისათვის გაწეული ხარჯების უდიდეს ნაწილს (60.3%) საგარეო ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ხარჯები შეადგენს. კერძოდ, 8 თვის მდგომარეობით, საგარეო ვალის ძირი თანხის დაფარვაზე მიიმართა 2.2 მლრდ ლარი, ხოლო საპროცენტო ხარჯმა 477.9 მლნ ლარი შეადგინა. აღნიშნული მაჩვენებელი მოიცავს 2021 წელს ემისიას ახორციელებს სინდიკატის ანუ ხელშეკრულების საფუძველზე შერჩეული ადგილობრივი ან/და საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტების ჯგუფის მეშვეობით (საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტისა და ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 1 თებერვლის №10/01–№51 ერთობლივი ბრძანება). 36 სხვაობა (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) ჯამურ მაჩვენებელსა და მისი შემადგენელი კომპონენტების ჯამს შორის გამოწვეულია მათემატიკური დამრგვალებით. 26 გამოშვებული 5 წლიანი 500 მლნ აშშ დოლარის ნომინალური ღირებულების ევროობლიგაციების დაფარვის თანხას, რომელმაც ჯამურად 1.4 მლრდ ლარი შეადგინა.37 ცხრილი 8. მთავრობის ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ხარჯები (მლნ ლარი).38 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის სახ. ბიუჯეტის კანონი (1) 2,078 3,643 2,716 74.6% 1,359 2,875 2,239 77.9% 719 768 478 62.2% 2,292 1,090 1,791 1,377 40 915 914 1,050 876 4,370 4,733 4,508 მთავრობის საგარეო ვალის მომსახურება და დაფარვა ძირი პროცენტი მთავრობის საშინაო ვალის მომსახურება და დაფარვა ძირი პროცენტი სულ მთავრობის ვალის მომსახურება და დაფარვა 2026 წლის 8 თვის ფაქტი (2) შესრულება % (2)/(1) 83.4% დიაგრამა 19. მთავრობის ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ხარჯების დინამიკა (მლნ ლარი).39 4,365 საშინაო 3,477 2023 2024 1,633 2,239 719 718 760 672 1,359 1,377 2025 1,354 478 914 915 876 პროცენტი 2,238 პროცენტი ძირი 2022 236 517 517 პროცენტი 1,533 1,621 ძირი 284 512 პროცენტი ძირი 2021 753 ძირი 795 1,712 1,478 1,189 ძირი 1,045 1,239 პროცენტი 971 3,154 2,737 ძირი 2,504 პროცენტი 2,653 2,667 საგარეო 2026 (8 თვე) 37 1,349 მლნ ლარი ძირი თანხა და 11.7 მლნ ლარი პროცენტი. 2024 წლიდან ფინანსთა სამინისტრო აქტიურად იყენებს ვალდებულებების მართვის (LMO) ოპერაციებს - გამოსყიდვა/გაცვლა. გაცვლა არ წარმოადგენს საკასო ტიპის ოპერაციას და არ ხდება ფასიანი ქაღალდების გამოშვებიდან მიღებული და დაფარული თანხების პროგნოზირება. აქედან გამომდინარე 2026 წლის საშინაო ვალის მომსახურებისა და დაფარვის საპროგნოზო მაჩვენებლის ძირი თანხა არ მოიცავს ფასიანი ქაღალდების დაფარვის თანხას. ასევე, საშინაო ვალის მომსახურების და დაფარვის კომპონენტის საპროგნოზო მაჩვენებელი 2026 წლისთვის არ მოიცავს საბიუჯეტო ორგანიზაციების სესხის სახით არსებული ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ხარჯებს. 39 2021 წლისა და 2026 წლის საგარეო ვალის მომსახურების მაღალი მაჩვენებელი გამოწვეულია 500 მლნ აშშ დოლარის ნომინალური ღირებულების ევროობლიგაციების დაფარვით. 38 27 საყურადღებოა, რომ გასულ წლებში გლობალური მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრების პირობებში მნიშვნელოვნად გაიზარდა მთავრობის საგარეო ვალის საშუალო შეწონილი საპროცენტო განაკვეთი და 2023 წლის ბოლოს 3.4%-ს მიაღწია. 2024 წლიდან აღნიშნულმა მაჩვენებელმა შემცირება დაიწყო და 2025 წელს 2.7%-ს გაუტოლდა, თუმცა 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით 3%-მდე გაიზარდა. იმის გათვალისწინებით, რომ საგარეო ვალის პორტფელის 56.4% ცვლად საპროცენტო განაკვეთშია დენომინირებული, გაზრდილია საგარეო ვალზე საპროცენტო ხარჯის მოწყვლადობა გლობალური მონეტარული პოლიტიკის შოკების მიმართ. მეორე მხრივ, საშინაო წყაროებიდან მობილიზებული რესურსი საგარეოსთან შედარებით მაღალი საპროცენტო ხარჯებით ხასიათდება. შედეგად, მთავრობის ვალის პორტფელში საშინაო ვალის წილის ზრდა მნიშვნელოვნად ზრდის საპროცენტო ხარჯის მოცულობას. ზემოაღნიშნული ორი მოვლენის ერთდროული ზემოქმედება (გლობალური მონეტარული პოლიტიკის მიმართ მოწყვლადობა და საშინაო ვალის წილის ზრდა) მნიშვნელოვან ფისკალურ წნეხს წარმოქმნის სახელმწიფო ბიუჯეტისთვის. დიაგრამა 20. ცენტრალური ბანკების მონეტარული საპროცენტო განაკვეთების დინამიკა (20.09.2026-ის მდგომარეობით).40 დიაგრამა 21. საშუალო შეწონილი საპროცენტო განაკვეთი მთავრობის საგარეო ვალზე (%).41 6 3.4% 5 3.875 4 3 3.1% 3.75 3.0% 2.7% 2 2.5 1 0 2.2% 0 -1 -2 1.0% შვეიცარიის ცენტრალური ბანკი ინგლისის ცენტრალური ბანკი აშშ-ის ცენტრალური ბანკი ევროპის ცენტრალური ბანკი 2021 2022 2023 2024 2025 2026 (8 თვე) 40 წყარო : Bank for International Settlements (BIS) აღსანიშნავია, რომ 2020 წლის ჩათვლით ვალის პორტფელში შედიოდა 2011 წელს გამოშვებული ევროობლიგაციები, რომლის კუპონის განაკვეთი 6.875%-ს შეადგენდა. 2021 წლის აპრილში აღნიშნული ევროობლიგაციების რეფინანსირება განხორციელდა ახალი, 2.75% კუპონის მქონე ევროობლიგაციებით. შედეგად, გლობალური საპროცენტო განაკვეთების უცვლელობის პირობებში მომდევნო წლებში უნდა შემცირებულიყო ვალის პორტფელის საშუალო შეწონილი საპროცენტო განაკვეთი. 41 28 სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შეფასებით, ზემოაღნიშნული რისკის მართვის მიზნით, მნიშვნელოვანია, ფინანსთა სამინისტრომ ერთი მხრივ, უზრუნველყოს მთავრობის ვალის პორტფელში ცვლად საპროცენტო განაკვეთიანი სესხების წილის შემცირება მთავრობის ვალის სტრატეგიით განსაზღვრული ნიშნულის ფარგლებში, ხოლო მეორე მხრივ, განსაზღვროს მთავრობის ვალის ოპტიმალური სავალუტო კომპოზიცია (ლარი/უცხოური ვალუტა) საშუალოვადიანი პერიოდისთვის, სავალუტო რისკებისა და საპროცენტო დანახარჯების გათვალისწინებით. 29 დანართი 1. დაბალი ათვისების მქონე პროგრამები - მაგალითები 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით დამტკიცებულ წლიურ და ცხრა თვის გეგმასთან მიმართებით დაბალი ათვისების მქონე ზოგიერთი პროგრამის/ქვეპროგრამის მაჩვენებლები (მლნ ლარი; %).42 პროგრამის დასახელება ბიუჯეტის კანონით დამტკიცებული წლიური გეგმა (1) 9 თვის დამტკი ცებული გეგმა (2) 9 თვის დაზუს ტებულ ი გეგმა (3) 8 თვის ფაქტი (4) (4)/(3) % (4)/(2) % (4)/(1) % საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო შემოსავლების მობილიზება და გადამხდელთა მომსახურების გაუმჯობესება (23 02) 15.3 1.5 1.5 0.6 42.8% 42.8% 4.1% ფინანსების მართვის ელექტრონული და ანალიტიკური უზრუნველყოფა (23 04) 10.8 10.2 8.7 6.7 76.8% 65.4% 61.6% საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო მარკეტინგული და იურიდიული კონსულტაციების ხარჯი (24 01 04) 1.0 0.8 0.4 0.2 47.9% 23.9% 17.9% ბაზარზე ზედამხედველობის სფეროს რეგულირება და განხორციელების ღონისძიებები (24 04) 3.2 2.4 2.4 1.5 64.3% 64.3% 47.9% სსიპ - ტურიზმის ეროვნული ადმინისტრაცია (24 05 01) 7.8 5.9 5.9 4.0 68.0% 68.0% 51.0% შიდა ტურიზმი და მარკეტინგული ღონისძიებები საერთაშორისო ბაზარზე (24 05 02) 57.3 47.6 47.6 27.4 57.6% 57.6% 47.8% 5.2 4.0 4.0 0.0 0.0% 0.0% 0.0% 50.0 36.0 11.2 11.2 100.0% 31.0% 22.3% 30.0 30.0 30.0 18.2 60.6% 60.6% მწვანე და ინკლუზიური რეგიონული კარიბჭის განვითარება - თბილისის აეროპორტის ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებისთვის ჩასატარებელი კვლევები (ქვესესხი I) (ADB) (24 06 05 01) მიკრო, მცირე და საშუალო საწარმოების დახმარებისა და კრიზისიდან გამოყვანის პროექტი - პროგრამები - სსიპ - აწარმოე საქართველოში (WB) (24 07 02 02 01 01) ბოჭკოვანი ქსელი საქართველოს სოფლებისთვის (EIB) (24 08 03 02) 42 60.6% ფაქტობრივი დანახარჯები არ მოიცავს მიზნობრივი გრანტების კომპონენტში გაწეულ დანახარჯებს. 30 სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი განვითარების ხელშეწყობა (24 12 01) ტექნიკური დახმარების პროექტი საქართველოს ენერგეტიკული სექტორის რეფორმის პროგრამის (GESRP) მხარდასაჭერად (EU-NIF) (24 13) ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის განვითარება (24 16 01) 9.6 6.7 6.7 3.6 53.3% 53.3% 37.2% 3.0 1.8 1.8 1.1 60.5% 60.5% 36.3% 3.2 2.5 2.5 0.4 15.8% 15.8% 12.5% საქართველოს ინფრასტრუქტურის სამინისტრო საავტომობილო გზების მიმდინარე შეკეთება და შენახვა ზამთრის პერიოდში (25 02 02 02) 160.0 115.0 100.0 80.2 80.2% 69.8% 50.1% სხვა ხარჯები (25 02 02 03) 20.0 16.5 14.1 9.1 64.5% 55.1% 45.4% სტიქიური მოვლენების სალიკვიდაციოდ და პრევენციის მიზნით ჩასატარებელი სამუშაოები (25 02 02 05) 30.0 20.0 17.5 8.3 47.1% 41.3% 27.5% საგზაო უსაფრთხოების გაუმჯობესების პროექტი (EIB (EUNIP)) (25 02 02 12) 15.0 10.5 11.5 2.2 19.5% 21.3% 14.9% ქ. თბილისში ახალი საფეხბურთო სტადიონის მშენებლობა (25 07 01) 11.5 10.0 6.4 2.1 33.0% 21.0% 18.3% საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო არბიტრაჟებში, უცხო ქვეყნის სასამართლოებში და საერთაშორისო სასამართლოებში სახელმწიფო წარმომადგენლობა (26 01 02) 55.0 40.1 39.2 15.3 39.1% 38.2% 27.8% იუსტიციის სახლის მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა (26 07) 1.0 0.8 0.8 0.5 67.7% 67.7% 50.8% საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (საჯარო 9.9 8.2 8.2 2.7 33.5% 33.5% 27.7% რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კომპონენტი) (WB) (26 08) საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო სსიპ - სოციალური მომსახურების სააგენტო (აპარატი) (27 01 04 01) 32.1 24.3 22.6 16.8 74.5% 69.3% 52.3% ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების მართვა (27 01 09) 6.1 4.6 3.3 2.3 68.8% 50.0% 37.5% 31 ინფორმაციული ტექნოლოგიების სისტემების განვითარება და მართვა (27 01 10 01) 13.8 10.4 10.4 7.0 67.7% 67.7% 50.8% მოქალაქეთა ინდივიდუალური სამედიცინო დახმარების ხელშეწყობა და მართვა (27 01 11) 1.2 0.9 0.9 0.5 62.7% 62.7% 47.2% შრომის პირობების ინსპექტირება (27 01 12) 9.1 6.9 6.9 4.6 66.7% 66.7% 50.8% ადამიანის სისხლისა და მისი კომპონენტების ხარისხისა და უსაფრთხოების მართვა (27 01 13) 1.3 1.0 1.0 0.6 63.9% 63.9% 47.9% 1.6 1.2 1.2 0.8 68.1% 68.1% 51.1% 15.9 11.7 11.1 7.3 65.4% 61.8% 45.6% 148.9 112.4 106.4 62.6 58.8% 55.7% 42.1% იმუნიზაცია (27 03 02 02 01) 30.0 23.2 22.9 3.8 16.8% 16.6% 12.8% ეპიდზედამხედველობა (27 03 02 03) 4.0 3.0 3.0 1.8 60.9% 60.9% 45.9% 14.2 10.7 6.6 4.6 68.7% 42.7% 32.0% 1.8 1.4 1.2 0.9 68.7% 61.2% 48.9% 4.3 3.6 3.6 2.2 61.4% 61.4% 51.4% 2.0 1.6 1.4 0.3 24.8% 21.3% 17.1% 4.9 3.7 3.7 0.6 17.5% 17.2% 13.1% ხანგრძლივი პედიატრიული მოვლის სამედიცინო-სოციალური ცენტრის მომსახურება (27 02 03 02 14) სახელმწიფო ზრუნვის, ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების უზრუნველყოფა (27 02 05) საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვა (27 03 02) ტუბერკულოზის მართვა (27 03 02 06 01) ტუბერკულოზის მართვა (სსიპ – ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი) (27 03 02 06 02) აივ ინფექცია/შიდსი (სსიპ – ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი) (27 03 02 07 02) ჯანმრთელობის ხელშეწყობა (27 03 02 10) ჰეპატიტის მართვა (სსიპ - ლ. საყვარელიძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი) (27 03 02 11 02) 32 ფსიქიკური ჯანმრთელობა (27 03 03 01 01) 55.0 41.3 35.6 28.6 80.3% 69.2% 51.9% საქართველოს ჯანდაცვის სისტემის მხარდაჭერა (GUMIP რეპროგრამირება) (EIB) (27 04 02) 50.0 39.3 38.6 12.0 30.9% 30.4% 23.9% არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის გავლა (27 05 04) 2.5 1.5 1.5 0.3 23.2% 23.2% 13.8% საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო დაწყებითი სამხედრო მომზადება (29 02 01) 14.0 12.4 12.4 5.5 44.1% 44.1% 39.0% სასწავლო კურსები (29 02 05) 1.0 0.8 0.8 0.4 53.0% 53.0% 39.7% ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა და რეაბილიტაცია (29 03 04) 1.0 0.8 0.8 0.2 23.8% 23.8% 17.9% კიბერუსაფრთხოების უზრუნველყოფა (29 04 01) 11.0 8.8 8.8 6.1 69.4% 69.4% 55.6% კავშირგაბმულობა და საინფორმაციო ტექნოლოგიების განვითარება (29 04 02) 12.2 9.2 9.2 3.0 32.3% 32.3% 24.2% თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარება (29 07) 335.0 308.5 306.1 131.1 42.8% 42.5% 39.1% საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის ცენტრალური აპარატი (30 02 01) 71.5 58.7 59.6 38.0 63.8% 64.8% 53.2% დაცვის პოლიციის ცენტრალური აპარატი (30 03 01 01) 14.4 10.5 10.5 7.2 68.3% 68.3% 50.0% საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და ელექტრონული სისტემების ფუნქციონირების უზრუნველყოფა (31 01 03) 8.0 7.1 6.8 1.8 25.9% 24.8% 22.0% გარემოსდაცვითი პროგრამა (31 01 04) 2.4 0.9 0.8 0.0 0.0% 0.0% 0.0% ცხოველთა ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამა (31 02 03) 33.0 27.1 22.6 12.3 54.3% 45.3% 37.3% მცენარეთა დაცვა და ფიტოსანიტარიული კეთილსაიმედოობა (31 02 04) 2.7 2.4 1.9 1.3 70.1% 55.3% 49.9% აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ გასატარებელი ღონისძიებები (31 02 05) 30.0 25.6 20.8 15.9 76.4% 62.0% 53.0% 33 ძაღლების ჰიპერპოპულაციის მართვის პროგრამა (31 02 06) 20.0 17.5 10.5 7.5 71.1% 42.7% 37.4% დანერგე მომავალი (31 05 02 02) 24.0 22.0 11.6 8.2 70.3% 37.2% 34.1% გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების თანადაფინანსების პროექტი (31 05 02 03) 13.0 9.0 4.1 3.3 82.0% 37.1% 25.7% 1.0 0.8 0.3 0.2 49.1% 18.8% 15.2% 2.0 1.5 0.8 0.7 87.0% 44.7% 33.5% 1.0 0.4 0.3 0.3 100.0% 62.5% 25.0% 17.0 13.0 13.0 7.1 54.5% 54.5% 41.7% 1.5 1.1 0.4 0.2 52.6% 19.0% 13.9% 7.8 7.6 6.3 2.9 45.9% 38.1% 37.2% 3.0 2.3 0.7 0.3 37.3% 12.1% 9.3% 3.0 2.3 2.7 0.6 21.6% 26.2% 19.6% 1.0 0.7 0.7 0.4 52.8% 52.8% 38.5% 6.5 4.0 3.2 1.1 34.7% 28.1% 17.2% 2.7 2.0 2.0 1.0 48.4% 48.4% 35.5% 3.5 2.7 2.7 1.4 50.7% 50.7% 38.8% მეფუტკრეობის მხარდაჭერის პროგრამა (31 05 02 04) კოოპერატივებისთვის სასოფლოსამეურნეო მექანიზაციის თანადაფინანსების სახელმწიფო პროგრამა (31 05 02 05) სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების ინფრასტრუქტურული განვითარება (31 05 02 12) აგროდაზღვევა (31 05 03) პროექტების ტექნიკური მხარდაჭერის პროგრამა (31 05 05) მერძევეობის დარგის მოდერნიზაციის და ბაზარზე წვდომის პროგრამა (DiMMA) (IFAD) (31 05 08 01 01) მერძევეობის დარგის მოდერნიზაციის და ბაზარზე წვდომის პროგრამის საგრანტო კომპონენტი (DiMMA) (IFAD) (31 05 08 01 02) მდგრადი და ინკლუზიური სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტი (AFD) (31 06 02 04) დაცული ტერიტორიების დაცვა და რესურსების მართვა (31 08 02) ეკოტურიზმის განვითარება (31 08 03) დაცული ტერიტორიების განვითარება (CNF) (31 08 05) ბიომრავალფეროვნება და მდგრადი ადგილობრივი განვითარება საქართველოში (სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს კომპონენტი) (KfW) (31 08 06) 34 გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის და განათლება მდგრადი განვითარებისთვის ხელშეწყობის პროგრამის მართვა და ადმინისტრირება (31 11 01) რადიოაქტიური და დარიშხანშემცველი ნარჩენების მართვის ღონისძიებები (31 12 02) გეოლოგიური მონიტორინგი (31 13 03) 2.5 2.1 2.0 1.4 71.4% 66.0% 54.8% 2.4 2.3 2.3 0.3 11.2% 11.2% 10.7% 1.2 0.7 0.5 0.4 71.0% 53.5% 31.4% გარემოს დაბინძურების მონიტორინგი (31 13 04) 4.0 1.1 1.0 0.6 58.3% 50.4% 14.3% ქარსაფარი (მინდორდაცვითი) ზოლის ინვენტარიზაციის სახელმწიფო პროგრამა (31 15 02) 2.5 1.7 1.7 0.9 52.4% 52.4% 35.6% ქარსაფარი ზოლის აღდგენის, გაშენებისა და მართვის სახელმწიფო პროგრამა (31 15 03) 1.0 0.8 0.3 0.0 0.0% 0.0% 0.0% საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო განათლების მართვის საინფორმაციო სისტემა (32 01 04) სსიპ – მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ეროვნული ცენტრის პროგრამები (32 02 02 02) ოკუპირებული რეგიონების მასწავლებლებისა და ადმინისტრაციულ-ტექნიკური პერსონალის ფინანსური დახმარება (32 02 07) 30.0 25.1 14.4 10.9 76.1% 43.6% 36.5% 14.8 11.8 9.8 8.1 82.3% 68.3% 54.5% 5.8 4.3 4.3 2.8 64.1% 64.1% 48.1% ეროვნული უმცირესობების პროფესიული გადამზადება (32 03 03) 5.4 3.9 3.5 2.7 76.3% 68.8% 49.1% სსიპ – შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრის აპარატი (32 04 01 01) 6.3 5.2 5.2 3.0 57.4% 57.2% 47.1% 5.0 3.0 1.3 1.3 99.9% 44.4% 26.6% 8.8 6.5 2.4 1.8 73.3% 27.6% 20.2% გამყოფი ხაზის მიმდებარე სოფლებში მცხოვრები სტუდენტების სწავლის დაფინანსება (32 04 02 03) საზღვარგარეთ განათლების მიღების ხელშეწყობა (32 04 04) 35 სსიპ – შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის აპარატი (32 05 01 01) 2.0 1.5 1.5 1.0 66.3% 66.3% 49.9% ახალგაზრდობის სფეროში ადმინისტრირება და მართვა (32 08 01) 5.5 3.1 2.9 1.8 62.7% 58.3% 32.6% 16.0 13.5 13.4 6.8 50.7% 50.3% 42.6% 25.0 16.2 16.0 6.4 40.0% 39.5% 25.6% ახალგაზრდული ღონისძიებების ხელშეწყობა (32 08 02) თანამედროვე უნარები უკეთესი დასაქმების სექტორის განვითარების პროგრამისთვის პროექტი (ADB) (32 11) საქართველოს კულტურის სამინისტრო საბიბლიოთეკო საქმიანობა (33 03 05) 16.6 12.8 12.7 8.6 67.4% 67.0% 51.6% სახელოვნებო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა (33 05 05) 5.0 3.8 0.3 0.0 0.0% 0.0% 0.0% ინფრასტრუქტურის განვითარება (33 07) 40.0 24.0 19.0 7.4 38.8% 30.8% 18.5% საქართველოს სპორტის სამინისტრო პარაოლიმპიური მოძრაობის სახელმწიფო მხარდაჭერა (34 02 07) 4.0 3.5 2.5 2.1 82.0% 58.6% 51.3% ფეხბურთის სახელმწიფო მხარდაჭერა (34 02 18) 6.0 5.5 4.0 3.7 90.8% 66.5% 61.0% სსიპ – საქართველოს ოლიმპიური რეზერვების მზადების ეროვნული ცენტრი (34 05 03 01) 2.6 1.9 1.9 1.2 59.9% 59.9% 45.2% 2.1 1.2 55.4% 55.4% 11.6% სხვა პროგრამები ბიომრავალფეროვნება და მდგრადი ადგილობრივი განვითარება საქართველოში (აჭარის სატყეო სააგენტოს კომპონენტი) (KfW) (54 14 07) 10.0 2.1 36 ცალკეული პროგრამები/ქვეპროგრამები ათვისების დაბალი მაჩვენებლით ხასიათდებიან 9 თვის დამტკიცებულ გეგმასთან მიმართებით.  ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს ქვეპროგრამის „მარკეტინგული და იურიდიული კონსულტაციების ხარჯი“ (24 01 04) 9 თვის გეგმა 750 ათასი ლარია (წლიური გეგმა 1 მლნ ლარი), საიდანაც 8 თვეში დაიხარჯა მხოლოდ 23.9% (9 თვის დაზუსტებული გეგმის 47.9%). საყურადღებოა, რომ აღნიშნული ქვეპროგრამა დაბალი ათვისებით ხასიათდებოდა გასულ წლებშიც (2025 წელს - წლიური გეგმის 41.8%; 2024 წელს - წლიური გეგმის 7.8%; 2023 წელს - წლიური გეგმის 58.6%; 2022 წელს - წლიური გეგმის 1.5%).  ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ქვეპროგრამაში „ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების მართვა“ (27 01 09) (9 თვის გეგმა - 4.6 მლნ ლარი, 8 თვის ათვისების მაჩვენებელი - 50%) დაბალი ათვისების ძირითად მიზეზად სახელდება მნიშვნელოვანი ოდენობის თავისუფალი შტატების არსებობა. საყურადღებოა, რომ აღნიშნულ ქვეპროგრამას დაბალი ათვისების მაჩვენებელი ჰქონდა წინა წლებშიც ანალოგიური მიზეზით. ამავე სამინისტროს ქვეპროგრამის „ტუბერკულოზის მართვა“ (27 03 02 06 01) 9 თვის დამტკიცებული გეგმა 10.7 მლნ ლარია, ხოლო 8 თვეში ათვისებულია 42.7%. უწყების განმარტებით, ათვისების დაბალი მაჩვენებელი გამოწვეულია ბენეფიციარების შემცირებით. აღსანიშნავია, რომ ამავე მიზეზით პროგრამა დაბალი ათვისებით ხასიათდებოდა გასულ წლებშიც. ასევე, დაბალი ათვისებით ხასიათდება სამინისტროს ქვეპროგრამა „ჯანმრთელობის ხელშეწყობა“ (27 03 02 10), რომლის 9 თვის დამტკიცებული გეგმა 1.6 მლნ ლარს, ხოლო 8 თვის ათვისების მაჩვენებელი 21.3%-ს შეადგენს. დაბალი ათვისების ძირითად მიზეზად სატენდერო პროცედურების გაჭიანურება და შტატგარეშე თანამშრომელთა ვაკანტური პოზიციების არსებობა სახელდება. ამავე მიზეზით ათვისების დაბალი მაჩვენებელი ფიქსირდება წინა წლებშიც. სამინისტროს ქვეპროგრამის „არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის გავლა“ (27 05 04) 9 თვის დამტკიცებული გეგმა 1.5 მლნ ლარია, 8 თვის ათვისების მაჩვენებელი კი 23.2%-ს შეადგენს. სამინისტროს ინფორმაციით, აღნიშნული გამოწვეულია არასამხედრო, ალტერნატიულ შრომით სამსახურში გაწვევის მსურველ პირთა დაბალი მიმართვიანობით. პროგრამა ამავე მიზეზით დაბალი ათვისებით ხასიათდებოდა გასულ წელსაც.  გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ქვეპროგრამის „მცენარეთა დაცვა და ფიტოსანიტარული კეთილსაიმედოობა“ (31 02 04) დამტკიცებული 9 თვის გეგმა 2.4 მლნ ლარს შეადგენს, 8 თვეში კი ათვისებულია გეგმის 55.3%. ქვეპროგრამის ათვისების მაჩვენებელი დაბალი იყო გასულ წლებშიც (2025 წელს - გეგმის 64.9%; 2024 წელს - გეგმის 47.9%).  განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს ქვეპროგრამის „ახალგაზრდობის სფეროში ადმინისტრირება და მართვა“ (32 08 01) 9 თვის დამტკიცებული გეგმა 3.1 მლნ ლარი, ხოლო 8 თვის ათვისების მაჩვენებელი 58.3%-ია. უწყების განმარტებით, 37 ათვისების დაბალი მაჩვენებელი გამოიწვია ქ. ქუთაისში მდებარე შენობა-ნაგებობის სარეაბილიტაციო სამუშაოების მომზადების პროცესის გაჭიანურებამ და თავისუფალი შტატების არსებობამ. საყურადღებოა, რომ აღნიშნული პროგრამა დაბალი ათვისებით ხასიათდებოდა გასულ წლებშიც. 2025 წელს პროგრამის ათვისების მაჩვენებელი 85.3%-ის (ფაქტობრივი ხარჯი 2 მლნ ლარი), ხოლო 2024 წელს 74.5%-ის (ფაქტობრივი ხარჯი 1.5 მლნ ლარი) ტოლია.  კულტურის სამინისტროს ქვეპროგრამის „სახელოვნებო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა“ (33 05 05) 9 თვის დამტკიცებული გეგმა 3.8 მლნ ლარს შეადგენს. მიმდინარე წლის 8 თვეში ქვეპროგრამას ფაქტობრივი ხარჯი არ აქვს. უწყების განმარტებით, ათვისების მაჩვენებელი პირდაპირ კავშირშია სამიზნე უმაღლესი სახელოვნებო საგანმანათლებლო დაწესებულებების მხრიდან ფინანსური მოთხოვნებისა და შესაბამისი დასაბუთებული განაცხადებების წარმოდგენასთან, რაც 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით არ მომხდარა. საყურადღებოა, რომ ქვეპროგრამა ანალოგიური მიზეზით ნულოვანი ათვისების მაჩვენებლით ხასიათდებოდა გასულ წელსაც.  სპორტის სამინისტროს ქვეპროგრამის „სსიპ – საქართველოს ოლიმპიური რეზერვების მზადების ეროვნული ცენტრი“ (34 05 03 01) 9 თვის გეგმა 1.9 მლნ ლარია, 8 თვის ათვისების მაჩვენებელი კი 59.9%. უწყების განმარტებით, ცენტრში მიმდინარეობს ბენეფიციარ სპორტსმენთა საცხოვრებელი და მომსახურების პირობებისათვის განკუთვნილი ბაზების, მათ შორის კვების ბლოკის რეაბილიტაცია. აღნიშნულიდან გამომდინარე ვერ განხორციელდა ბენეფიციარების მიღება და კვებით უზრუნველყოფა, რამაც გამოიწვია დაბალი ათვისება. აღსანიშნავია, რომ ამავე მიზეზით ქვეპროგრამა დაბალი ათვისებით ხასიათდებოდა გასულ წელსაც (გეგმა 2.5 მლნ ლარი, ათვისება 68%). 38 დანართი 2. კაპიტალური პროექტების ათვისების მდგომარეობა - მაგალითები სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონით დამტკიცებულ წლიურ (კვარტალური განწერით განსაზღვრულ) და 9 თვის დაზუსტებულ გეგმასთან მიმართებით დაბალი ათვისების მქონე კაპიტალური პროექტები - 2026 წლის 8 თვის მდგომარეობით (ათასი ლარი; %). 2026 წლის 8 თვის ფაქტი ათვისება ათვისება 9 წლიურ თვის დამტკიცებულ დაზუსტებულ გეგმასთან გეგმასთან 2026 წლის დამტკიცებ ული გეგმა 9 თვის დაზუსტებ ული გეგმა შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის პროექტი (WB) (24 14 02) 25,000 16,514 - 0% 0% ენერგიის დამაგროვებელი მოწყობილობის პროექტი (ADB) (24 20) 35,000 35,000 - 0% 0% ქობულეთის შემოვლითი საავტომობილო გზის მეორე ზოლის მშენებლობა (ADB) (25 02 03 14) 15,000 7,000 - 0% 0% თბილისის ნარჩენების პოლიგონის გაზშემკრები სისტემის პროექტი (E5P, EBRD) (54 14 02 02) 5,000 3,200 - 0% 0% თბილისის მეტროს მოდერნიზაციის პროექტი (EBRD) (54 14 09 01) 2,200 1,794 - 0% 0% მდგრადი ურბანული განვითარება ურბანული მობილობა ბათუმში (KfW) (54 14 12) 3,250 2,167 - 0% 0% თბილისის ნარჩენების გადამუშავების პროექტი (EBRD) (54 14 02 01) 5,000 3,084 16 0.3% 1% 500 500 48 10% 10% 12,000 205 81 1% 40% 19,500 4,896 171 1% 3% 1,500 450 249 17% 55% 4,000 982 257 6% 26% 4,000 983 257 6% 26% დასახელება შენობებში მწვანე ინვესტიციების პროექტი (EBRD) (25 05 01 05 01) საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროექტი თანაბარი განვითარებისთვის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია (ADB) (54 14 04 01 02) ქალაქ ხაშურის წყალარინების სისტემების მომსახურების გაუმჯობესება (AFD) (25 04 05) ენერგოეფექტურობის ღია პროგრამა (საჯარო შენობებში ენერგოეფექტურობის პროგრამა) (KfW) (25 05 01 05 02) საქართველო-ზემო სამგორის ირიგაციის პროექტი (EIB) (31 06 02 02) საქართველოში სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობის პროექტი (AFD) (31 06 02 03) 39 აჭარის მყარი ნარჩენების პროექტი (E5P, EBRD) (54 14 01) 8,000 8,000 340 4% 4% რეგიონალური და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განვითარების პროექტი II (WB, WB-TF) (25 03 04) 1,400 1,400 606 43% 43% 13,000 3,334 1,281 10% 38% 35,000 19,500 1,561 4% 8% 19,000 9,545 2,023 11% 21% 30,000 18,700 3,560 12% 19% 22,000 16,500 4,289 19% 26% კახეთის ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (EU-NIF, KfW) (24 14 01 05) 30,000 24,063 4,523 15% 19% ჩრდილოეთის რგოლი (EBRD), ნამახვანი - წყალტუბო - ლაჯანური (EBRD, EU-NIF, KfW) (24 14 01 02) 45,000 27,755 5,315 12% 19% 15,000 13,603 5,567 37% 41% 30,103 13,469 5,710 19% 42% 25,000 16,784 6,256 25% 37% ბაღდათი-აბასთუმნის საავტომობილო გზის რეკონსტრუქცია-რეაბილიტაცია (25 02 02 08) 20,000 15,000 6,995 35% 47% 500 კვ ეგხ ჯვარი-წყალტუბო (WB) (24 14 01 03) 27,500 19,235 7,460 27% 39% საქართველოს მთიან რეგიონებში საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია და ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება (E5P, NEFCO) (25 05 01 06) 20,000 15,318 9,247 46% 60% თბილისის ავტობუსების პროექტი (ფაზა II) (EBRD) (54 14 11) 53,000 46,000 11,755 22% 26% კლიმატგონივრული ირიგაციის სექტორის განვითარების პროექტი (ADB) (31 06 02 01) ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EBRD, EIB, EU) (24 18) რეგიონალური განვითარების პროექტი III (მცხეთა-მთიანეთი და სამცხე-ჯავახეთი) (WB) (25 03 03) სამედიცინო დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა (27 04 01) მდგრადი ურბანული მობილობა (KfW) (54 14 05) თბილისის საჯარო სკოლების რეაბილიტაციისა და ენერგოეფექტურობის გაზრდის პროექტი (CEB, E5P) (25 05 01 03) კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ხელშეწყობა (33 03 03 02) მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის პროგრამა II (კახეთი, სამეგრელო-ზემო სვანეთი) (KfW) (31 16 02) 40 500 კვ ეგხ „წყალტუბო-ახალციხეთორთუმი“ (EU-NIF, KfW) (24 14 01 01) 45,000 32,647 13,246 29% 41% 54,000 45,900 13,594 25% 30% 45,000 33,750 14,799 33% 44% 200,000 86,490 22,256 11% 26% ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები (25 06) 150,000 81,273 23,545 16% 29% სპორტული ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია-მშენებლობა (25 07 02) 193,500 70,950 40,165 21% 57% სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების მშენებლობარეაბილიტაცია (25 05 02) 130,000 75,150 44,830 34% 60% აჭარის სოფლების წყალმომარაგებისა და წყალარინების პროგრამა, საქართველო (EU, KfW) (54 14 03) ბათუმის მუნიციპალური ინფრასტრუქტურა (ფაზა V) (KfW) (54 14 08) საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდის მიერ განსახორციელებელი პროექტები (25 03 01) ცალკეული კაპიტალური პროექტები ათვისების დაბალი მაჩვენებლით ხასიათდება 9 თვის დაზუსტებულ გეგმასთან მიმართებით.  გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს პროექტის „მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის პროგრამა II (კახეთი, სამეგრელო-ზემო სვანეთი) (KfW)“ (31 16 02) (9 თვის დაზუსტებული გეგმა 17 მლნ ლარი, 8 თვის ათვისება 37%) - დაბალი ათვისების მიზეზია ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში ახალი რეგიონული არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტის (ნაგავსაყრელის) მშენებელი კონტრაქტორი კომპანიის მხრიდან არასათანადო პროგრესი, რის გამოც დაგეგმილი თანხის ათვისება ვერ მოხერხდა.  კულტურის სამინისტროს პროექტის „კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ხელშეწყობა“ (33 03 03 02) (9 თვის დაზუსტებული გეგმა 13 მლნ ლარი, 8 თვის ათვისება 42%) - დაბალი ათვისება რამდენიმე მიზეზითაა გამოწვეული. მათ შორის, საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის მომზადების მომსახურებაზე გაფორმებული ხელშეკრულებების ვადების დარღვევა, რამაც თავის მხრივ, გამოიწვია შემდგომი სარეაბილიტაციო სამუშაოების დაწყების გადავადება. ასევე, სფეროს სპეციფიკიდან გამომდინარე, ტენდერის გამოცხადებამდე სავალდებულო ბაზრის კვლევის ეტაპი ხანგრძლივ პროცედურებთან არის დაკავშირებული. ბაზარზე არსებულ მომწოდებელთა უმრავლესობა თავს არიდებს 41 კვლევაში მონაწილეობასა და შესყიდვის სავარაუდო ღირებულების დადგენას, რაც აფერხებს პროცესის დროულ დაწყებას.  ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს პროექტის „500 კვ ეგხ ჯვარი- წყალტუბო“ (WB) (24 14 01 03) (9 თვის დაზუსტებული გეგმა 19 მლნ ლარი, 8 თვის ათვისება 39%) - დაბალი ათვისების მიზეზია კონტრაქტორი კომპანიის მიერ ზაფხულის პერიოდში სამშენებლო პროცესის შეფერხება. „კახეთის ინფრასტრუქტურის გაძლიერება“ (EU-NIF, KfW) (24 14 01 05) (9 თვის დაზუსტებული გეგმა 24 მლნ ლარი, 8 თვის ათვისება 19%) - პროექტის მარშრუტის სავარაუდო ცვლილების გამო, სამშენებლო პროცესი შეფერხდა, რის გამოც თანხის ათვისება ვერ განხორციელდა.  რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს პროექტის „ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები“ (25 06) (9 თვის დაზუსტებული გეგმა 81 მლნ ლარი, 8 თვის ათვისება 29%) - მიმდინარე პროექტების ფარგლებში გათვალისწინებული სამუშაოების სრულად დასრულება მიმდინარე წელს ვერ ხერხდება, რაც ძირითადად შემდეგი გარემოებებით არის განპირობებული: აღნიშნულ ობიექტებზე კონტრაქტორი კომპანიების მიერ სამუშაოების განხორციელების დაბალი ტემპი, საპროექტო დოკუმენტაციისა და სანებართვო პროცედურების დარღვევა, უხარისხოდ განხორციელებული სამუშაოების გამოსწორების საჭიროება. „ქობულეთის შემოვლითი საავტომობილო გზის მეორე ზოლის მშენებლობა“ (ADB) (25 02 03 14) (9 თვის დაზუსტებული გეგმა 7 მლნ ლარი, 8 თვის ათვისება 0%) - აზიის განვითარების ბანკის (ADB) პოლიტიკის შესაბამისად, აღნიშნულ პროექტზე განხორციელდა უძრავი ქონებების გადაფასება, რამაც გამოიწვია გამოსყიდვის პროცესის და გამოყოფილი ასიგნებების ათვისების გადავადება. 42 დანართი 3. „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამის“ ძირითადი მიმართულებით დაგეგმილი შედეგების და ინდიკატორების მიღწევის დამოუკიდებელი ვერიფიკაციის ანგარიში 43 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამის“ ძირითადი მიმართულებით დაგეგმილი შედეგების და ინდიკატორების მიღწევის დამოუკიდებელი ვერიფიკაციის ანგარიში თბილისი 2026 შინაარსი ტერმინები და შემოკლებები ............................................................................................................. 2 შემაჯამებელი მიმოხილვა................................................................................................................. 3 DLR-ების შესრულების ვერიფიკაცია .............................................................................................. 4 DLR 1.6 ................................................................................................................................................... 4 ტერმინები და შემოკლებები პროგრამა ─ საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამა. სამინისტრო ─ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო. სააგენტო ─ სსიპ ─ სოციალური მომსახურების სააგენტო. ტექნოლოგიების სააგენტო ─ სსიპ ─ ინფორმაციული ტექნოლოგიების სააგენტო. DLR ─ პროგრამის ათვისებასთან დაკავშირებული ღონისძიების შედეგი. SSA ─ სსიპ ─ სოციალური მომსახურების სააგენტო. EMIS ─ სსიპ ─ განათლების მართვის საინფორმაციო სისტემა. TSA ─ მიზნობრივი სოციალური დახმარება. 2 შემაჯამებელი მიმოხილვა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამის“ (შემდგომ ─ პროგრამა) ათვისებასთან დაკავშირებული ღონისძიების შედეგების (შემდგომ ─ DLR) ვერიფიკაციის პროცედურა. პროგრამა მხარდაჭერილია რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკისა და საფრანგეთის განვითარების სააგენტოს მიერ. პროგრამის ერთ-ერთი განმახორციელებელია საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო. ვერიფიკაციის პროცესი მოიცავდა DLR 1.6ის შეფასებას. 2022 წლის 30 მარტს საქართველოსა და რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკს შორის გაფორმდა სასესხო შეთანხმება ─ „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამა“, რომელიც საქართველოს პარლამენტის მიერ რატიფიცირებულ იქნა 2022 წლის 24 მაისს. 2022 წლის 15 ნოემბერს საფრანგეთის განვითარების სააგენტოსა და საქართველოს შორის გაფორმდა ჩარჩო შეთანხმება საკრედიტო რესურსის გამოყოფის თაობაზე, რომელიც საქართველოს პარლამენტის მიერ იქნა რატიფიცირებული 2023 წლის 4 აპრილს. ამასთანავე, 2024 წლის 2 მაისს ეფექტური გახდა „საქართველოსა და რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკს შორის 2022 წლის 30 მარტს გაფორმებული სასესხო შეთანხმების (საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამა) №1 ცვლილების წერილი-შეთანხმება.1 პროგრამა მოიცავს განათლების, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სექტორებს და მიზნად ისახავს საქართველოში ადამიანური კაპიტალის განვითარების მომსახურების მიწოდების ეფექტიანობის გაზრდას როგორც ფინანსური მექანიზმების, ისე ხარისხისა და ინკლუზიურობის გაძლიერების გზით. პროგრამა შედგება ადამიანურ კაპიტალთან დაკავშირებული 4 ინდიკატორის (DLIs) კომპლექტისაგან და მოიცავს 27 DLR-ს, რომელიც განაწილებულია ზემოაღნიშნულ 3 სექტორს შორის. პროგრამის შესაბამისად, სესხის ათვისების ერთ-ერთი წინაპირობაა ათვისებასთან დაკავშირებული 27 ღონისძიების შესრულების დამოწმება ვერიფიკაციის გზით. სახელმწიფო აუდიტის სამსახური პროგრამის 27 ღონისძიებიდან, 14 ღონისძიების ვერიფიკატორია. ვერიფიკაციის პროცედურები ჩატარებულია პროგრამის ფარგლებში წინასწარ განსაზღვრული ვერიფიკაციის პროტოკოლის შესაბამისად, რისთვისაც აუდიტის ჯგუფმა გამოიყენა შემდეგი მეთოდები:  მარეგულირებელი ნორმების შესწავლა და ანალიზი;  დოკუმენტური ინფორმაციის ანალიზი;  მონაცემთა ბაზების ანალიზი;  პასუხისმგებელ პირებთან ინტერვიუები. ვერიფიკაციის პერიოდად განისაზღვრა 2026 წლის 1 ოქტომბერი2. ჩატარებული აუდიტორული პროცედურების შედეგად დადასტურდა, რომ „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამის“ ფარგლებში: DLR 1.6: სამინისტრომ (MOILHSA), სააგენტოს (SSA) მეშვეობით, დაასრულა სოციალური დახმარების შერჩეული პროცესების ციფრულ ფორმატზე გადაყვანა. შედეგად, დახმარების დამუშავების დრო განაცხადის შეტანიდან საგადახდო დავალების წარდგენამდე 5-დან 2 თვეზე 1 პროგრამის შეთანხმების რესტრუქტურიზება - № P175455 RESTRUCTURING PAPER Report No RE55593. 2 გარკვეულ შემთხვევებში გამოყენებულია ვერიფიკაციის ანგარიშის პერიოდისთვის არსებული უახლესი ინფორმაცია. 3 ნაკლებ დრომდე შემცირდა და გაიზარდა სააგენტოს შესაძლებლობა, სარეიტინგო ქულა კვარტალურ ჭრილში გამოთვალოს - დანერგილ მონაცემთა წყაროებთან კავშირი რიგ შემთხვევებში ავტომატიზებულია, ხოლო რიგ შემთხვევებში ─ ნახევრად ავტომატიზებული. კერძოდ, მონაცემების მიღება და შესაბამის სერვერზე განთავსება, მონაცემთა წყაროს მიხედვით, ხორციელდება როგორც ავტომატიზებულად, ისე მანუალური ჩარევით. სერვერზე მონაცემების განთავსების შემდეგ, ვირტუალური ქულის დათვლის ელექტრონული სისტემა სრულად ავტომატურად ახორციელებს მონაცემების ინტეგრაციას და შემდგომ ვირტუალური ქულის სრულად ავტომატურ გადათვლას. დადასტურდა, რომ ელექტრონული ფორმით განაცხადის წარდგენა შესაძლებელია ქართულ, სომხურ და აზერბაიჯანულ ენებზე. სააგენტოს ვებგვერდზე განთავსებულია პროგრამაში ჩართვისთვის საჭირო ინფორმაცია და დეკლარაციის ფორმა, აგრეთვე ელექტრონული ფორმით განაცხადის ფუნქციონალი და მისი შევსების ინსტრუქცია აღნიშნულ ენებზე. შესწავლილი შემთხვევებისთვის დეკლარაციის პირველად წარდგენასა და გადახდის დავალების მომსახურე ბანკისთვის გადაგზავნას შორის გასული დღეების საშუალო რაოდენობა დაახლოებით 2 თვეს შეადგენს. DLR-ების შესრულების ვერიფიკაცია პროგრამის ათვისებასთან დაკავშირებული ღონისძიებების ვერიფიკაციის პროცედურები განსაზღვრულია პროგრამის შეფასების დოკუმენტით. DLR 1.6 აღწერა აღნიშნული DLR-ის მიზანია სოციალური დახმარების ადმინისტრირების ეფექტიანობის გაუმჯობესება ადმინისტრატორების/სოციალური აგენტებისა და ბენეფიციარების ადმინისტრაციული ხარჯების შემცირების გზით, აგრეთვე სოციალური დახმარების მიწოდების სისტემის მდგრადობის გაძლიერება, რათა მან უფრო ეფექტიანად უპასუხოს შემოსავლების, აქტივებისა და სხვა მოწყვლადობის ფაქტორების ცვლილებებს, მათ შორის კლიმატის ცვლილებით გამოწვეულ რისკებს. ამასთან ერთად, DLR ითვალისწინებს COVID-19-ის პანდემიაზე რეაგირების პროცესში მიღებული გამოცდილების გამოყენებას. DLR მიღწეულად ჩაითვლება, თუ შესრულდება შემდეგი პირობები: i. ოჯახის შემადგენლობის ცვლილება, საცხოვრებელი ადგილის შეცვლა, წყლის, ბუნებრივი აირისა და ელექტროენერგიის ხარჯები, უძრავი ქონების ფლობა, შემოსავალი, სტიპენდიების მიღება და სოციალური დახმარების პროგრამებით სარგებლობა ავტომატურად მოწმდება არსებული სახელმწიფო მონაცემთა ბაზების გამოყენებით, რათა შინამეურნეობების შესაბამისობა დადასტურდეს რეგულარულად, კვარტალში ერთხელ ან უფრო ხშირად; ii. PMT3 (შეფასებული ოჯახებისთვის) ქულა ავტომატურად განახლდება კვარტალში ერთხელ ან უფრო ხშირად, რათა დროულად აისახოს აქტივებსა და მოწყვლადობის მდგომარეობაში მომხდარი ცვლილებები; iii. სოციალური დახმარების დეკლარაციის პირველად წარდგენასა და SSA-ს მიერ მიზნობრივი სოციალური დახმარების (TSA4) გადახდის დავალების მომსახურე ბანკისთვის გადაგზავნას (ბენეფიციარებისათვის თანხების გასაცემად) შორის გასული დღეების საშუალო რაოდენობა შემცირებულია 60 დღეზე ნაკლებ ვადამდე; iv. რეგისტრაციისა და განაცხადის პროცედურები გამარტივებულია და უზრუნველყოფილია განაცხადების ციფრულად, ონლაინ პლატფორმის მეშვეობით წარდგენის შესაძლებლობა; v. MOILHSA ვებგვერდზე განთავსებული ინფორმაცია (მაგალითად, ინფორმაცია სოციალური დახმარების შესახებ) TSA-ში ჩართვის და შესაბამისი კრიტერიუმების შესახებ ხელმისაწვდომია ეთნიკური უმცირესობების ენებზეც (აზერბაიჯანულ და 3 Proxy means testing. 4 მიზნობრივი სოციალური დახმარება (Targeted Social Assistance). 4 სომხურ ენებზე), ხოლო ონლაინ განაცხადის წარდგენის ფუნქციონალი ასევე უზრუნველყოფილია აღნიშნულ ენებზე, ეთნიკური უმცირესობების ხელმისაწვდომობისა და ჩართულობის გაზრდის მიზნით. ვერიფიკაციის პროცედურა DLR 1.6 მოწმდება ტექნიკური დოკუმენტის საფუძველზე, რომელიც ასახავს განახლებული სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ბაზის დიზაინს ზემოხსენებული ცვლადებისა და ფუნქციონალების ავტომატური ჯვარედინი გადამოწმებისთვის, სამინისტროს ვებგვერდსა და მონაცემთა ბაზების ანგარიშების მეშვეობით და ეს აისახება TSA-ს პროგრამის დოკუმენტში, რომელიც ყოველწლიურად მტკიცდება მთავრობის მიერ. განახლებული მონაცემთა ბაზის აღმწერ ტექნიკურ დოკუმენტში მინიმუმ უნდა შედიოდეს: I. სოციალურად დაუცველი ოჯახების ერთიანი მონაცემთა ბაზის სტრუქტურა (მაგალითად, მოდულები), მათ შორის, ახალი ონლაინ განაცხადის მიღებისა და რეგისტრაციის მოდულები. II. სხვა სახელმწიფო მონაცემთა ბაზებთან, მათ შორის, მინიმუმ ელექტროენერგიის, ბუნებრივი აირის და წყლის მოხმარების მონაცემთა ბაზასთან, საჯარო რეესტრთან (საკადასტრო კოდები), შემოსავლების სამსახურთან, EMIS-თან, აგრეთვე პენსიის, დევნილთა და შეზღუდული შესაძლებლობის შემწეობის რეესტრებთან ─ ურთიერთთავსებადობისა და ავტომატური ჯვარედინი გადამოწმების მოთხოვნები. სამინისტროს ვებგვერდი გადამოწმდება იმის დასადასტურებლად, რომ ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ როგორ ხდება განაცხადის შეტანა და რა კრიტერიუმებია განსაზღვრული მიზნობრივი სოციალური დახმარების მისაღებად, ასევე: დეკლარაციის ფორმა ხელმისაწვდომია სხვა ენებზეც (აზერბაიჯანულ და სომხურ ენებზე). სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ბაზის ანგარიშები მოწყვლადობის შეფასების, კრიტერიუმების დაკმაყოფილების დადგენის, პროგრამაში ჩართვისა და გადახდის დავალებების შესახებ უნდა მოიცავდეს დეკლარაციის შევსებისა და შემდგომ ეტაპებზე განხორციელებული პროცესების თარიღებს, რათა გადამოწმდეს: როდესაც დეკლარაცია აკმაყოფილებს კრიტერიუმებს, დეკლარაციის ფორმის ხელმოწერიდან გადახდის დავალების გაცემამდე დღეების რაოდენობა შემცირებულია და შეადგენს 60 დღეზე ნაკლებს. ჩატარებული ვერიფიკაციის პროცედურები აუდიტის ჯგუფმა შეისწავლა სამინისტროსა და მის კონტროლს დაქვემდებარებული ერთეულების მიერ პროგრამის ფარგლებში გატარებული ღონისძიებები, კერძოდ:  შეამოწმა ტექნიკურ დოკუმენტში განსაზღვრული მოთხოვნების ასახვა და მათი ფაქტობრივი ფუნქციონირება;  ადგილზე შეამოწმა სისტემაში დანერგილი მონაცემთა გაცვლის სერვისები და შეადარა ტექნიკურ დოკუმენტს;  შეამოწმა PMT ქულის (ვირტუალური ქულის) გადაანგარიშების პერიოდულობა;  გადაამოწმა, არის თუ არა ასახული ვებგვერდზე ინფორმაცია, როგორ ხდება განაცხადის შეტანა და რა კრიტერიუმებია განსაზღვრული მიზნობრივი სოციალური დახმარების მისაღებად ქართულ, სომხურ და აზერბაიჯანულ ენებზე;  გადაამოწმა არის თუ არა ასახული ვებგვერდზე ონლაინ განაცხადის ფუნქციონალი, მისი შევსების ინსტრუქცია და დეკლარაციის ფორმა ქართულ, სომხურ და აზერბაიჯანულ ენებზე;  დაარეგისტრირა სამივე ენაზე განაცხადი და შეამოწმა, დარეგისტრირებული განაცხადი ხვდება თუ არა ერთიან ბაზაში;  გამოითხოვა ონლაინ განაცხადების ერთიანი ბაზა და შერჩევითი შემოწმების საფუძველზე დოკუმენტურად დაადასტურა განაცხადის შევსების შემდეგ განხორციელებული პროცედურები, კერძოდ ოჯახში ვიზიტის დროს ხელმოწერით დადასტურებული 5    ელექტრონული განაცხადი ან სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის შეფასების შეწყვეტის შესახებ ოქმი; შერჩევით გამოითხოვა ინფორმაცია იმ ოჯახების შესახებ, რომლებზეც პირველად შეივსო დეკლარაცია 2026 წლის 1 მაისიდან 31 ივლისის ჩათვლით, ოჯახი იყო აქტიური 2026 წლის 1 ოქტომბრის მდგომარეობით და მოპოვებული ჰქონდა დახმარების დანიშვნის უფლება; გამოითხოვა 2026 წლის ივლისში, აგვისტოსა და სექტემბერში მომსახურე ბანკში გაგზავნილი წერილები ფულადი სოციალური დახმარების (საარსებო შემწეობა) მიმღებ ბენეფიციართა რაოდენობისა და მათზე ჩასარიცხი თანხების შესახებ; შეამოწმა სოციალური დახმარების დეკლარაციის პირველად წარდგენასა და SSA-ს მიერ მიზნობრივი სოციალური დახმარების (TSA ) გადახდის დავალების მომსახურე ბანკისთვის გადაგზავნას (ბენეფიციარებისათვის თანხების გასაცემად) შორის გასული დღეების საშუალო რაოდენობა, შემცირებულია თუ არა 60 დღეზე ნაკლებ ვადამდე. არსებული მდგომარეობა შესრულების ანგარიშის მიხედვით, ე.წ. „ვირტუალური ქულის“ დათვლასთან დაკავშირებით სამუშაოები ჩატარდა ორ ეტაპად. პირველ ეტაპზე მონაცემთა ბაზაში შეიქმნა ახალი ცხრილები, რომელშიც ხდება „ოჯახის დეკლარაციების“ კოპირება პერიოდულად, ვირტუალური ქულის დათვლის მიზნებისთვის. მონაცემთა ბაზაში პროცედურის გაშვება ხდება მანუალურად. მეორე ეტაპისთვის შეიქმნა სპეციალური აპლიკაცია, რომელიც ასევე ეშვება მანუალურად და რომელიც სხვადასხვა ადმინისტრაციული ორგანოებიდან თუ კერძო სამართლის იურიდიული პირებიდან, სერვისებით მიღებული ინფორმაციაზე დაყრდნობით, განაახლებს „ოჯახის დეკლარაციის“ მონაცემებს. დაზუსტებული ანგარიშის მიხედვით კი, 2026 წლის ოქტომბრიდან შეიცვალა ვირტუალური ქულის დასათვლელად გათვალისწინებული ეტაპების ინიციირების პროცესი. პროგრამა გადავიდა სრულად ავტომატურ ფუნქციონირებაზე. ავტომატური დავალებების მართვის მოდულში გაიწერა შესაბამისი დავალება და დაიგეგმა, ყოველი შემდგომი გადათვლა განხორციელდეს ყოველი კვარტლის დასრულების შემდგომ ─ მეორე დღეს. სააგენტოს მიერ ადმინისტრირებადი სოციალურად დაუცველი ოჯახების ფულადი დახმარების პროგრამა ყოველწლიურად არ მტკიცდება. პროგრამა დამტკიცებულია საქართველოს მთავრობის 2006 წლის 28 ივლისის №145 დადგენილებით „სოციალური დახმარების შესახებ“, რომელშიც აისახება ყველა ცვლილება. შესწავლის შედეგად გამოვლინდა, რომ ტექნიკური დოკუმენტი მოიცავს ინფორმაციას სოციალურად დაუცველი ოჯახების ერთიანი მონაცემთა ბაზის სტრუქტურის შესახებ. ვერიფიკაციის პროტოკოლის, ტექნიკური დოკუმენტისა და ფაქტობრივი მდგომარეობის შედარების შედეგად გამოვლინდა, რომ ვერიფიკაციის პროტოკოლით გათვალისწინებული მონაცემები ტექნიკურ დოკუმენტსა და ფაქტობრივად დანერგილ კავშირებში სრულად არ არის ასახული, კერძოდ: 1. ტექნიკურ დოკუმენტში არ არის ასახული და არც ფაქტობრივად დასტურდება სხვა სახელმწიფო მონაცემთა ბაზებთან, მათ შორის, წყლის მოხმარების მონაცემთა ბაზასთან, საჯარო რეესტრთან (საკადასტრო კოდები) და EMIS-თან ─ ურთიერთთავსებადობისა და ავტომატური ჯვარედინი გადამოწმების მოთხოვნები. სააგენტოს განმარტებით, სსიპ ─ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოსთან მონაცემთა მიმოცვლის სისტემით მიღებული ინფორმაცია გადის ინდივიდუალურ გადამოწმებას უშუალოდ სოციალური აგენტის მიერ, მხოლოდ ოჯახში ვიზიტისას, რადგან სერვისით მიღებული ინფორმაცია ყოველთვის არ ასახავს კონკრეტული პირის ან/და ოჯახის სარგებლობაში არსებულ, პროგრამის ადმინისტრირების პროცესში გასათვალისწინებელ მონაცემებს. სერვისი წყალმომარაგების კომპანიებთან, მოცემულ ეტაპზე არ იყო ხელმისაწვდომი, წყალმომარაგებასთან დაკავშირებული ინფორმაცია აღირიცხება უშუალოდ სოციალური აგენტის მიერ მხოლოდ ოჯახში ვიზიტისას 6 მოპოვებული ინფორმაციით. აღსანიშნავია, რომ ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი აირის მომხმარებლებთან შედარებით, გაცილებით მცირეა იმ ოჯახების რაოდენობა, რომლებიც იხდიან წყლის გადასახადს. ამავე დროს, EMIS-თან კავშირი არ არის, რადგან მოქმედი კანონმდებლობით,5 2023 წლის 7 დეკემბრის შემდეგ,6 ოჯახის შემოსავალში არ გაითვალისწინება ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში ჩარიცხულ მოსწავლეზე ან უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში ჩარიცხულ სტუდენტზე სახელმწიფოსგან ან/და ზოგადსაგანმანათლებლო ან/და უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებისგან ან/და სხვა წყაროდან გაცემული სტიპენდია. 2. ტექნიკურ დოკუმენტში ნაწილობრივ არის ასახული და ფაქტობრივად ნაწილობრივ დასტურდება ინფორმაცია შინამეურნეობის ცვლილების შესახებ. მათ შორის არ არის ასახული მონაცემები იძულებით სამკურნალოდ გაგზავნილი პირის, ვადიან სამხედრო სამსახურში მყოფი პირის7 და სასამართლოს მიერ უგზო-უკვლოდ დაკარგულად ან გარდაცვლილად გამოცხადებული პირის შესახებ. რაც შეეხება პენიტენციურ დაწესებულებში მყოფი პირების შესახებ ინფორმაციას, იგი წარმოდგენილია დაზუსტებულ ანგარიშში და ცვლილება ამოქმედდა მეორე გადაანგარიშებისას. სააგენტოს განმარტებით, ავტომატური განახლება ვერ ხორციელდება. აღნიშნული კატეგორიის პირებს უშუალოდ დეკლარაციის შევსებისას, მხოლოდ ოჯახში ვიზიტის დროს აიდენტიფიცირებს სოციალური აგენტი და მას ოჯახის შემადგენლობაში არ ითვალისწინებს. 3. ვერიფიკაციის პროტოკოლით არ არის გათვალისწინებული სატრანსპორტო საშუალებების შესახებ ინფორმაციის განახლება, თუმცა აღსანიშნავია, რომ მოცემული საკითხი ასახულია ტექნიკურ დოკუმენტში და ფუნქციონირებს ფაქტობრივადაც. შესწავლის შედეგად გამოვლინდა, რომ შესაბამისი ინფორმაციის მხოლოდ ნაწილი მიიღება მონაცემთა გარე წყაროებიდან ავტომატურად. ცალკეული წყაროს შემთხვევაში, მესამე მხარეები მონაცემთა ბაზების ამონაწერებს მანუალურად ათავსებენ განსაზღვრულ სივრცეში, რის შემდეგაც სისტემა ვირტუალური ქულის გადაანგარიშებისთვის ამ მონაცემებს იყენებს, კერძოდ:   ავტომატური კავშირი უზრუნველყოფილია ბუნებრივი აირის არსებითი ნაწილის, ელექტროენერგიის, სატრანსპორტო საშუალებების, დევნილთა და საარსებო შემწეობის და შინამეურნეობის ცვლილების გარკვეულ შემთხვევებში;8 ნახევრად ავტომატური კავშირი უზრუნველყოფილია შემოსავლების, სახელმწიფო გასაცემლების და შინამეურნეობის ცვლილების გარკვეულ შემთხვევებში.9 შედეგად, სერვისის საბოლოო შეფასებისას ურთიერთთავსებადობა (interoperability) სხვადასხვა უწყების საინფორმაციო სისტემებს შორის მონაცემების უსაფრთხოდ გაცვლისა და გამოყენების შესაძლებლობა DLR 1.6-ის ფარგლებში ─ ყველა მოთხოვნილ მონაცემთა წყაროსთან არ არის უზრუნველყოფილი. თუმცა სააგენტოს განმარტებით, მონაცემთა წყაროებისგან მიღებული უახლესი ინფორმაცია დასტურდება სხვადასხვა საშუალებით და ინახება შესაბამის სივრცეში, ესენია: დოკუმენტბრუნვის ელექტრონული სისტემა, მყარი დისკი და სერვერი. ვირტუალური ქულის დათვლის ელექტრონული სისტემა უკავშირდება მიღებულ, სერვერზე განთავსებულ ინფორმაციას, ავტომატურად ახორციელებს მონაცემების ინტეგრაციას და შემდგომ ვირტუალური ქულის ავტომატურ გადათვლას. 5 საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 24 აპრილის №126 დადგენილება, მუხლი 10, პუნქტი 111. 6 საქართველოს მთავრობის 2023 წლის 6 დეკემბრის №474 დადგენილება. 7 გარდა იმ პირისა, რომელიც სამხედრო სამსახურის შესრულებისას 3 დღეში ერთხელ მაინც ბრუნდება ოჯახში. 8 სსიპ - სერვისების განვითარების სააგენტო და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო. 9 სსიპ - სპეციალური პენიტენციური სამსახური და სსიპ ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დაცვისა და დახმარების სახელმწიფო ფონდი. 7 ორგანიზაციის ინფორმაციით, PMT ქულის ვირტუალური გადაანგარიშება განხორციელდა 2026 წლის 15 ივლისსა და 2 ოქტომბერს. აღსანიშნავია, რომ გადაანგარიშების შედეგები გამოიყენება მხოლოდ ანალიტიკური მიზნებისთვის და ფაქტობრივი ქულის გაანგარიშებაზე გავლენას არ ახდენს. სააგენტოს განმარტებით, ანალიზის შედეგად შესაძლებელი გახდება შინამეურნეობების ხელახალი გადამოწმებისათვის სოციალური აგენტების მიზნობრივი ვიზიტები. შესრულების ანგარიშის მიხედვით, სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრაციის შესაბამისი ფუნქციონალი განთავსებულია სსიპ ─ სოციალური მომსახურების სააგენტოს ვებგვერდზე, საიდანაც მომხმარებელი გადამისამართდება განაცხადის შესავსებ გვერდზე (https://socialbenefits.moh.gov.ge/). განაცხადის შევსება შესაძლებელია ქართულის გარდა, აზერბაიჯანულ და სომხურ ენებზეც. „სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრაციასთან, რეგისტრაციის გაუქმებასთან და სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის განმეორებით შეფასებასთან (გადამოწმებასთან) დაკავშირებული განაცხადის ფორმის, მისი მიღებისა და აღრიცხვის წესის დამტკიცების თაობაზე” საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2010 წლის 20 მაისის №140/ნ ბრძანებაში შეტანილ იქნა ცვლილება (საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2026 წლის 8 ივნისის №18/ნ ბრძანება), რომლის თანახმადაც განისაზღვრა განაცხადის ელექტრონული ფორმით შევსების პირობები, აგრეთვე დაკორექტირდა ამავე ბრძანებით დამტკიცებული განაცხადის ფორმა. ტექნოლოგიების სააგენტოს მიერ მომზადდა შესაბამისი ტექნიკური ინსტრუქცია: „სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრაციის ელექტრონული განაცხადი“. შესწავლის შედეგად დადასტურდა ზემოთ ხსენებული საკანონმდებლო ცვლილება და გამოვლინდა, რომ ელექტრონული ფორმით განაცხადის წარდგენა შესაძლებელია ქართულ, სომხურ და აზერბაიჯანულ ენებზე. სააგენტოს ვებგვერდზე განთავსებულია პროგრამაში ჩართვისთვის საჭირო ინფორმაცია და დეკლარაციის ფორმა, აგრეთვე ელექტრონული ფორმით განაცხადის ფუნქციონალი და მისი შევსების ინსტრუქცია აღნიშნულ ენებზე. დამატებით დაზუსტებული ანგარიშით წარმოდგენილია ახალი ონლაინ განაცხადის მიღებისა და რეგისტრაციის მოდულების ტექნიკური დეტალები. შესრულების ანგარიშის მიხედვით, „სოციალური დახმარების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2006 წლის 28 ივლისის №145 დადგენილებით დამტკიცებული წესის შესაბამისად, ოჯახს საარსებო შემწეობის მიღების უფლება ეძლეოდა სარეიტინგო ქულის მინიჭების თვიდან, მეორე თვეს (თვეების ათვლისას სარეიტინგო ქულის მინიჭების მომდევნო თვე ითვლება პირველ თვედ). ზემოაღნიშნულ დადგენილებაში 2026 წლის 5 მაისს №250 დადგენილებით შეტანილი ცვლილების მიხედვით: „ღატაკ ოჯახს საარსებო შემწეობის მიღების უფლება ეძლევა სარეიტინგო ქულის მინიჭების თვის მომდევნო თვიდან.“ ცვლილება ამოქმედდა 2026 წლის 1 ივლისიდან. საარსებო შემწეობის გადარიცხვის ვადების 60 დღემდე შემცირების გამო, 2026 წლის ივლისში გადარიცხული თანხის ოდენობა განისაზღვრა 278 160 ლარით (728 ოჯახზე), რაც დაფინანსდა შესაბამისი პროგრამისთვის განსაზღვრული ასიგნებებიდან (27 02 02 „მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარება“). შესწავლის შედეგად დადასტურდა ზემოთ მითითებული საკანონმდებლო ცვლილება. დამატებით დამუშავდა ტექნოლოგიების სააგენტოს მიერ წარმოდგენილი ინფორმაცია იმ ოჯახების შესახებ, რომლებზეც პირველად შეივსო დეკლარაცია 2026 წლის 1 მაისიდან 31 ივლისის ჩათვლით, ოჯახი იყო აქტიური 2026 წლის 1 ოქტომბრის მდგომარეობით და მოპოვებული ჰქონდა დახმარების დანიშვნის უფლება. აღსანიშნავია, რომ სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიანი ბაზიდან მიღებულ ანგარიშში ბანკში გადარიცხვის დღედ მითითებულია თვის პირველი რიცხვი, თუმცა ფაქტობრივად მომსახურე ბანკში გადარიცხვა განხორციელდა 2026 წლის 16 ივლისს, 18 აგვისტოს და 17 სექტემბერს. 8 მოქმედი კანონმდებლობით,10 სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული ან რეგისტრაციის მაძიებელი ოჯახის იმ მონაცემების კორექტირება, რომელთა შეცვლაც გამოიწვევს სარეიტინგო ქულის ცვლილებას (გარდა დემოგრაფიული ცვლილებისა), შესაძლებელია ოჯახის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის შეფასებიდან მომდევნო 90 (ოთხმოცდაათი) დღის განმავლობაში, უფლებამოსილი წარმომადგენლის მიერ სააგენტოში განცხადებითა და შესაბამისი დოკუმენტ(ებ)ით (საჭიროების შემთხვევაში) მიმართვის შემთხვევაში. ამ კორექტირებასთან დაკავშირებით, სააგენტოს უფლებამოსილი პირი გამოსცემს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. სააგენტოს განმარტებით, DLR-ის მიზნებისთვის „დეკლარაციის წარდგენის“ თარიღად აღნიშნულ შემთხვევებში მიჩნეულ უნდა იქნეს კორექტირების ბრძანების თარიღი, რომელიც აგრეთვე გათვალისწინებულია აუდიტის ჯგუფის სტატისტიკური ანალიზისას. ტექნოლოგიების სააგენტოს მიერ წარმოდგენილი 1 848 ოჯახიდან:  169 ოჯახის შემთხვევაში თანხის გადარიცხვა არ ფიქსირდება ივლისში, აგვისტოსა და სექტემბერში;  1 679 ოჯახის შემთხვევაში დეკლარაციის წარდგენიდან მომსახურე ბანკში გადარიცხვამდე გასული პერიოდი საშუალოდ 60.78 დღეს შეადგენს: ივლისში ─ 55.91, აგვისტოში ─ 62.70 და სექტემბერში ─ 62.92 დღეს. დეტალური ინფორმაცია 1 679 ოჯახის დეკლარაციის წარდგენიდან მომსახურე ბანკში გადარიცხვამდე გასული დღეების დიაპაზონის შესახებ, მოცემულია ქვემოთ წარმოდგენილ დიაგრამაში: დიაგრამა №1. 900 804 ოჯახების რაოდენობა 800 700 600 509 500 400 279 300 200 87 100 0 0-60 61-70 71-80 > 80 დღეების დიაპაზონი სააგენტოს განმარტებით, ოჯახის სარეიტინგო ქულის მინიჭების შემდგომ, სააგენტოს წარმომადგენელი ვიზიტს ახორციელებს ოჯახში. იმ შემთხვევაში, თუ არ არის შეცვლილი ოჯახის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა და ოჯახი თანახმაა საარსებო შემწეობის მიღებაზე, ინიშნება დახმარება. ამავე განმარტებით, შეფასებული პერიოდი მოიცავს ზაფხულის სეზონს, რა დროსაც ხშირია შემთხვევა, როდესაც ოჯახი დროებით გასულია მუდმივი საცხოვრებელი ადგილიდან. სწორედ ამიტომ ბენეფიციარების საუკეთესო ინტერესებიდან გამომდინარე, დეკლარაციის შევსებიდან თანხის ჩარიცხვამდე პერიოდი გახანგრძლივებულია. გარდა ამისა, იმ ოჯახებთან დაკავშირებით, რომლებზეც გადარიცხვა არ ფიქსირდება ივლისში, აგვისტოსა და სექტემბერში, სააგენტოს განმარტებით, გამოწვეულია შემდეგი მიზეზებით:  დანიშვნის პროცედურის გახანგრძლივება;  დანიშვნის პროცედურის შეჩერება;  დანიშვნის პროცედურის შეწყვეტა; 10 „ქვეყანაში სიღატაკის დონის შემცირებისა და მოსახლეობის სოციალური დაცვის სრულყოფის ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 24 აპრილის №126 დადგენილების მე-9 მუხლის მე-2 პუნქტის გათვალისწინებით. 9  მიმდინარეობს დანიშვნის პროცედურა. ასევე, შესრულების ანგარიშში დაფიქსირებული 728 ოჯახიდან, ტექნოლოგიების სააგენტოს მიერ წარმოდგენილი მონაცემებით, მოცემული ოჯახებიდან მხოლოდ 492 ოჯახს ჰქონდა აუდიტის ჯგუფის მიერ მოთხოვნილ პერიოდში პირველად წარდგენილი დეკლარაცია, აღნიშნულის გათვალისწინებით, დღეების დიაპაზონი გამოთვლილია მხოლოდ 492 ოჯახისთვის. დასკვნა დანერგილ მონაცემთა წყაროებთან კავშირი რიგ შემთხვევებში ავტომატიზებულია, ხოლო რიგ შემთხვევებში ─ ნახევრად ავტომატიზებული. კერძოდ, მონაცემების მიღება და შესაბამის სერვერზე განთავსება, მონაცემთა წყაროს მიხედვით, ხორციელდება როგორც ავტომატიზებულად, ისე მანუალური ჩარევით. სერვერზე მონაცემების განთავსების შემდეგ, ვირტუალური ქულის დათვლის ელექტრონული სისტემა სრულად ავტომატურად ახორციელებს მონაცემების ინტეგრაციას და შემდგომ ვირტუალური ქულის სრულად ავტომატურ გადათვლას. დადასტურდა, რომ ელექტრონული ფორმით განაცხადის წარდგენა შესაძლებელია ქართულ, სომხურ და აზერბაიჯანულ ენებზე. სააგენტოს ვებგვერდზე განთავსებულია პროგრამაში ჩართვისთვის საჭირო ინფორმაცია და დეკლარაციის ფორმა, აგრეთვე ელექტრონული ფორმით განაცხადის ფუნქციონალი და მისი შევსების ინსტრუქცია აღნიშნულ ენებზე. შესწავლილი შემთხვევებისთვის დეკლარაციის პირველად წარდგენასა და გადახდის დავალების მომსახურე ბანკისთვის გადაგზავნას შორის გასული დღეების საშუალო რაოდენობა დაახლოებით 2 თვეს შეადგენს. 10