საქართველოს მთავრობის წლიური ანგარიში 2011 წლისათვის-„ერთიანი საქართველო სიღარიბის გარეშე"
📋 განხილვის ეტაპები
ინიციირებული ვარიანტი
🏛️ კომიტეტები
- საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი წამყვანი კომიტეტი
📅 დამატებითი ინფორმაცია
ბიუროზე განხილვის თარიღი 2011-09-06
ბიუროს ნომერი 196
📜 ტექსტი
წერილი
1.,1"6-,",--L
:sra'.rc-!ls)u6c.
lrsJ.:r6m3gq'rnt J.!6q,sA166rrlr ms33Xqoo3s6;L
Ao$r'r5 qs3oo isJr+r,rdltr
As6oSor q.r3oo,
lr.r;lsr6o3;q,r'rL J,rr<rq,r315gotr dr05q'$X6golr 196-11 a1bq,olr
?3L.isilolr.>;q f.;r43r'r6o1g6;16m [;;.lsdrrn3;1q,rnlr flrn.1316r.r]olr Jr69516rflo| _
,,1r6rno.r6o lr,>ils6m3Xq'o boq,.:t6ololr 5s6;1?1" ?XLrrrlqllolr 3oflqoEsr6;oiotr
;65.r16o?tr.
.i.rgo;1o11;;;3om.
5r,.;s 5o91,.:i1dr,r
NV2O5
0s.092011v.
0t0
9093 flQ
/t
ita)
ანგარიში
erTiani saqarTvelo
siRaribis gareSe
2011
saqarTvelos mTavrobis wliuri angariSi
saqarTvelos mTavrobis angariSi
saqarTvelos mTavrobis wliuri angariSi
“erTiani saqarTvelo siRaribis gareSe~
saxelmwifo finansebi da ekonomika ................................................................................................................. 5
makroekonomikuri stabiluroba ............................................................................................................................ 5
sagadasaxado bazis srulyofa da investiciebis xelSewyoba ............................................... 7
portalebi, gamartivebuli procedurebi ................................................................................................... 13
gaformebis ekonomikuri zonebi .......................................................................................................................... 15
saerTaSoriso safinanso institutebTan urTierToba ................................................................. 16
sagareo vaWroba da saerTaSoriso ekonomikuri urTierTobebi ........................................ 18
pirdapiri ucxouri investiciebi ...................................................................................................................... 20
privatizacia da saxelmwifo qonebis marTva ....................................................................................... 22
kavSirgabmuloba da sainformacio teqnologiebi .......................................................................... 22
turizmi ....................................................................................................................................................................................... 24
transporti .............................................................................................................................................................................. 28
jandacva da socialuri sakiTxebi ................................................................................................................... 31
socialuri dacva ............................................................................................................................................................... 31
janmrTelobis dacva .......................................................................................................................................................32
sagareo urTierTobebi da evropul da evroatlantikur struqturebSi
integracia .................................................................................................................................................................................... 35
teritoriuli mTlianobis aRdgenis xelSewyobis mizniT gatarebuli
RonisZiebebi ............................................................................................................................................................................. 35
saqarTvelo-evrokavSiris TanamSromloba ............................................................................................... 40
aRmosavleT partnioroba ........................................................................................................................................... 41
„vizebis gacemis proceduris gamartivebisa“ da „unebarTvod mcxovreb pirTa
readmisiis Sesaxeb“ SeTanxmebebi. ..................................................................................................................... 42
asocirebis Sesaxeb SeTanxmeba ............................................................................................................................ 42
Rrma da yovlismomcveli Tavisufali vaWrobis Sesaxeb SeTanxmebaze
molaparakebebis dawyebis winamosamzadebeli periodi................................................................43
natoSi integracia .............................................................................................................................................................43
samarTlebrivi sakiTxebi da korufciis winaaRmdeg brZola ........................................... 46
korufciis winaaRmdeg brZola............................................................................................................................ 46
sisxlis samarTlis kanonmdeblobis reforma .................................................................................... 48
danaSaulisa da usafrTxoebis kvleva ........................................................................................................ 50
2
saqarTvelos mTavrobis angariSi
arasrulwlovanTa marTlmsajuleba.............................................................................................................. 51
sisxlis samarTlis politikis liberalizacia ............................................................................... 54
samoqalaqo reestris saagento ............................................................................................................................55
sajaro reestris erovnuli saagento ...........................................................................................................57
sasjelRsruleba da probacia ................................................................................................................................ 60
penitenciuri sistema ..................................................................................................................................................... 60
probacia....................................................................................................................................................................................... 61
regionuli ganviTareba da infrastruqtura ........................................................................................63
sagzao infrastruqturis gaumjobesebis RonisZiebebi................................................................65
wylis sistemebis reabilitacia da mosaxleobis sasmeli wliT uzrunvelyofa
............................................................................................................................................................................................................. 70
municipaluri ganviTarebis fonds .................................................................................................................. 74
soflis daxmarebis programa................................................................................................................................ 76
napirsamagri samuSaoebi.............................................................................................................................................. 76
baqo-Tbilisi-yarsis axali sarkinigzo magistralis mSenebloba .................................. 77
iZulebiT gadaadgilebul pirTa sacxovrebeli pirobebis gaumjoseba .....................78
ganaTleba...................................................................................................................................................................................... 80
socialurad daucveli moswavleebis uzrunvelyofa saxelmZRvaneloebiT ......... 80
kompiuterebi yvela pirvelklasels .............................................................................................................. 80
profesiuli ganaTleba................................................................................................................................................ 82
umaRlesi ganaTleba ........................................................................................................................................................ 83
energetika .................................................................................................................................................................................... 86
maRali Zabvis gadamcemi xazebisa da qvesadgurebis reabilitacia ...............................88
sxva mniSvnelovani proeqtebi ................................................................................................................................ 91
soflis meurneoba ............................................................................................................................................................... 94
xorblis warmoebis xelSewyobis programa ............................................................................................ 94
simindis warmoebis xelSewyobis programa ............................................................................................. 94
marcvleulis Sesanaxi/saSrobi centrebi ..................................................................................................95
samelioracio infrastruqturis ganviTareba.......................................................................................95
sasoflo-sameurneo teqnikiT uzrunvelyofa........................................................................................ 97
Tbilisis logistikuri centri .......................................................................................................................... 97
qarTuli Rvinis popularizaciis xelSewyobis RonisZiebebi .............................................. 98
2010 wlis rTvelis xelSewyobis RonisZiebebi ............................................................................... 100
3
saqarTvelos mTavrobis angariSi
Rvinis eqsporti.................................................................................................................................................................. 101
sursaTis uvneblobis sferoSi ganxorcielebuli RonisZiebebi .................................... 102
garemos dacva ......................................................................................................................................................................... 105
atmosferuli haeris dacva .................................................................................................................................... 106
narCenebis da qimiuri nivTierebebis marTva ........................................................................................ 107
daculi teritoriebi................................................................................................................................................... 108
hidrometeorologia ...................................................................................................................................................... 110
garemos dabinZurebis monitoringi ................................................................................................................ 110
sportis da axalgazrdobis
saqmeebi ....................................................................................................... 112
sportuli miRwevebi da turnirebi ................................................................................................................ 112
sportsmenTa mxardaWeris saxelmwifo programebi ........................................................................ 113
axalgazrduli programebi ..................................................................................................................................... 116
4
saqarTvelos mTavrobis angariSi
saxelmwifo finansebi da ekonomika
makroekonomikuri stabiluroba
makroekonomikuri
stabiluroba
rCeba
saqarTvelos
mTavrobis
fundamentur amocanad. saqarTvelos mTavrobis fiskaluri politika
mimarTulia
xarjebis
sabiujeto
menejmentis
koordinirebuli
deficitis
Semdgomi
Semcirebisaken,
srulyofisaken.
TanamSromloba
rCeba
saxelmwifo
erovnul
bankTan
makroekonomikuri
stabilurobis uzrunvelyofis mniSvnelovan instrumentad.
saqarTvelos mTavrobis Tavisufali ekonomikis kursi uzrunvelyofs
swraf
ekonomikur
zrdas.
mewarmeebsa
da
investorebs
ki
miscems
SesaZleblobas, srulad gamoavlinon potenciali da uzrunvelyon
dasaqmeba.
2011
wlis
pirvel
kvartalSi
gamoikveTa
ekonomikuri
zrdis
tendenciebi. kerZod, wina wlis Sesabamis periodTan SedarebiT, mSp -s
zrdam 5.8% Seadgina;
samomxmareblo
dekemberTan
fasebis
indeqsi
pirvel
kvartalSi
SedarebiT,
4.9%-iT
gaizarda,
xolo
wina
wlis
ianvar-maisSi,
inflaciis donem 5.2% Seadgina;
2011
wels
mosalodneli
realisturia
mimdinre
ekonomikuri
wlis
zrda
pirveli
5.5%-s
Seadgens,
kvartlis
rac
Sedegebis
gaTvaliswinebiT (5.8%);
mTliani
Sida
produqtis
wiliT
gamoirCeva
dargobriv
mrewveloba
(18,8
struqturaSi
procenti),
yvelaze
Semdgom
didi
poziciebs
ikavebs vaWroba (17,1 procenti), transporti da kavSirgabmuloba (12,1
procenti),
saxelmwifo
mmarTveloba
(10,6
procenti),
soflis
meurneoba, meTevzeoba (9,4 procenti) da jandacva (7,1 procenti);
5
saqarTvelos mTavrobis angariSi
2011 wlis pirvel kvartalSi, 2010 wlis pirvel kvartalTan SedarebiT,
warmoebis
moculobis
yvelaze
meti
zrda
dafiqsirda
safinanso
saqmianobaSi, operaciebi uZravi qonebiT, ijara da momxmareblisaTvis
momsaxurebis
gaweva
da
sxva.
am
dargebSi
Seqmnili
damatebuli
Rirebuleba gaizarda: safinanso Suamavloba (24,0%), operaciebi uZravi
qonebiT,
ijara
da
momxmareblisaTvis
momsaxurebis
gaweva
(9,5%),
satransporto momsaxureba (9,1%), sastumroebi da restornebi (8,6%),
kavSirgabmuloba (7,6%), mrewveloba (7,2%).
ganvlil periodSi mTavrobis erT-erT ZiriTad mimarTulebad rCeboda
biujetis deficitis etapobrivi Semcireba. arsebuli gegmis mixedviT
mimdinare wlis sabiujeto deficiti iqneba 3.7%-is farglebSi, xolo
2014
wels
biujetis
deficiti
bolomde gagrZeldeba
miuaxlovdeba
biujetis deficitis
2.5%-s. amasTan
kontroli da
wlis
igi ar
gadaaWarbebs saerTaSoriso savaluto fondTan Sejerebul maCvenebels
(3.7%).
mTavrobis
mier
efeqturad
mimdinareobda
biujetis
kontroli. naerTi biujetis saoperacio saldo 6 TveSi
deficitis
mSp-s 3% iyo,
mTliani saldo 0.8%-s Seadgenda, xolo tradiciuli sakaso deficitis
nacvlad
6
TveSi
mniSvnelovanwilad
gvqonda
dadebiTi
ganapirobebda
saldo
mSp-s
makroekonomikur
0.1%.
rac
stabilurobas,
ekonomikuri zrdis ganaxlebas da inflaciis dabal dones. deficitis
Semcirebis paralelurad saxelmwifo finansebis efeqturi marTvis
Sedegad
gazrdili
moculobiT
finansdeba
yvela
prioritetuli
sfero, maT Soris jandacva da socialuri uzrunvelyofa, ganaTleba,
soflis meurneoba, infrastruqturis ganviTareba da sxva.
2011 wels mosalodneli ekonomikuri zrda 5.5-6.0%-s Seadgens, rac
realisturia mimdinare wlis 6 Tvis Sedegebis gaTvaliswinebiT.
mSp-is
zrdaSi
mimdinare
wlis
pirvel
kvartalSi
yvelaze
mniSvnelovani wvlili Seitanes mrewvelobis, safinanso saqmianobis,
6
saqarTvelos mTavrobis angariSi
transportis,
vaWrobis,
operaciebi
uZravi
qonebiT,
ijara
da
kavSirgabmulobis dargebma. am dargebma ganapirobes mSp-is 3.4%-iT
zrda, rac mTliani Sida produqtis saerTo zrdis 58.6%-s Seadgens.
2011 wlis pirvel kvartalSi, 2010 wlis pirvel kvartalTan SedarebiT
warmoebis
moculobis
saqmianobis,
yvelaze
operaciebi
meti
uZravi
zrda
qonebiT,
dafiqsirda
ijara,
safinanso
transportis,
mrewvelobis, da sastumroebisa da restornebis dargebSi. am dargebSi
Seqmnili damatebuli Rirebuleba gaizarda: safinanso saqmianobaSi _
24.0%-iT, operaciebi uZravi qonebiT, ijara – 9.5%-iT, transportSi _
9.1%-iT, mrewvelobaSi _ 9.0%-iT, sastumroebsa da restornebSi 8.6%-iT.
sagadasaxado bazis srulyofa da investiciebis xelSewyoba
ekonomikuri
kursi
uzrunvelyofili
iqneba
dabali
da
martivi
gadasaxadebiT, xarisxiani sagadasaxado administrirebiT, gonivruli
da
zomieri
regulirebiT.
sagadasaxado
da
maregulirebeli
administrirebis tvirTi proporciuli iqneba mewarmeTa simZlavris,
rac damatebiT stimuls miscems mcire da saSualo mewarmeobas. ormagi
dabegvris Tavidan acilebis SeTanxmebebi da maTi raodenobis zrda
damatebiT
stimuls
Seuqmnis
ararezident
pirebs
saqarTveloSi
ekonomikuri saqmianobisTvis.
2011 wlidan ZalaSi Sevida axali sagadasaxado kodeqsi, romelic
SemuSavebul
iqna
mewarmeebTan
mWidro
TanamSromlobis
Sedegad,
kodeqsis miRebis Sedegad:
-
amoqmedda
mikro
da
mcire
biznesis
definicia
sagadasaxado
miznebisaTvis;
-
dawesda mikro da mcire biznesisaTvis gamartivebuli dabegvris
reJimi _ saSemosavlo gadasaxadis specialuri dabegvris reJimebi;
7
saqarTvelos mTavrobis angariSi
-
gamartivda mikro da mcire biznesisaTvis gadasaxadis gaangariSebis
da
gadaxdis
saSemosavlo
salaro
procedurebi
(mikro
gadasaxadisagan;
mcire
aparati
da
afiqsirebs
biznesi
bizness
brunvas,
gaTavisuflda
gaaCnia
ixdis
mxolod
saSemosavlo
gadasaxads Semcirebuli ganakveTiT, SesaZlebloba aqvs kidev ufro
Seamciros
sagadasaxado
ganakveTi
xarjis
da
Sesyidvis
damadasturebeli dokumentebis arsebobisas, waradgens weliwadSi
erTxel gamartivebul deklaracias, ixdis gadasaxads kvartalurad,
awarmoebs Semosavlebisa da xarjebis gamartivebul aRricxvas, ar
moeTxoveba
Cveulebrivi
wesiT
buRalteriis
warmoeba,
xarjebis
dadastureba da sagadasaxado bazis gansazRvra, awarmoebs martiv
Canawerebs
Sesyidvebis
valdebulebebis
kontroli,
Taobaze,
prognozireba,
Semcirda
ufro
advilia
gamartivebulia
sagadasaxado
sagadasaxado
aRricxva
kanonmdeblobis
da
moTxovnaTa
Sesrulebis xarjebi);
sistematurad xorcieldeba mikro da mcire biznesisTvis sagadasaxado
sakiTxebTan dakavSirebuli sainformacio bukletebis da broSurebis
gamocema,
mcire
raTa
amaRldes
biznesis
gadamxdelTa
xelSewyobisaTvis
informirebuloba.
bazrobebze
amasTan,
mivlinebul
iqnen
mediatorebi, romlebic adgilze Seiswavlian da xels Seuwyoben mcire
mewarmeTa problemebis daregulirebas;
axali sagadasaxado kodeqsis implementaciis procesSi gamovlenili
problemebis
da
xarvezebis
aRmofxvris
mizniT
damatebiT
ganxorcielda Semdegi saxis cvlilebebi:
-
fizikur
pirebs
saSemosavlo
gadasaxadisagan
gaTavisuflebis
mizniT,
SesaZlebloba miecemaT aRniSnuli SeRavaTiT sargeblobis
Sesaxeb
cnoba
miiRon
sagadasaxado
organodan
da
warudginon
damqiravebels.
8
saqarTvelos mTavrobis angariSi
-
fizikur pirs, romelic miRebuli erToblivi wliuri Semosavlidan
ar
axorcielebs
sagadasaxado
gamoqviTvebs,
organoSi
ufleba
eZleva
saSemosavlo
ar
waradginos
gadasaxadis
wliuri
deklaracia da ise gadaixados gadasaxadi. am SemTxvevaSi, mis mier
dadgenil
vadaSi
faqtobrivad
gadaxdili
wliuri
saSemosavlo
gadasaxadis Tanxa CaiTvleba saSemosavlo gadasaxadis mixedviT
deklarirebul sagadasaxado valdebulebad;
-
bazrobis
teritoriaze
ganlagebuli
arastacionaruli
savaWro
adgilidan ekonomikuri saqmianobis ganmaxorcielebel
pirebs
sakontrolo-salaro
aparatebis
fizikur
gamoyenebis
valdebulebisagan gaTavisufleba gadauvaddaT 2012 wlis pirvel
ivlisamde;
-
fizikur
pirebs,
romlebic
ar
arian
dRg-is
gadamxdelebi
da
romlebic mokle vadiT aqiraveben sacxovrebel saxlebs, ufleba
miecaT gadaixadon fiqsirebuli saSemosavlo gadasaxadi. romelic
gaiangariSeba gaqiravebuli farTis mixedviT. amasTan, aRniSnuli
pirebi Tavisufldebian xelfasis gacemisas wyarosTan dakavebis
valdebulebisagan
da
sakontrolo-salaro
aparatis
gamoyenebis
safosto
gzavniliT
valdebulebisgan;
-
importis
gadasaxdelebisgan
gaTavisuflda
importirebuli daubegravi minimumis sigareti, sigara, sigarila da
alkoholuri sasmeli. sigaretis daubegrevi minimumis da aqcizuri
markebis niSandebidan gaTavisuflebis zRvarma 200 Reridan aiwia
400 Reramde;
-
importis
gadasaxdelebisgan
farglebSi
calkeuli
produqtebi,
rZis
gaTavisuflda
saqonlis
produqtebi,
daubegravi
Semotana
yava,
Cai,
(maT
minimumis
Soris,
xorc-
marcvlovanebi,
fqvil-
burRuleuli, zeTovani mcenareebis Teslebi da nayofebi da sxva).
9
saqarTvelos mTavrobis angariSi
ormagi dabegvris xelSekrulebebi da maTi raodenobis zrda met
komforts
Seuqmnis
ararezident
pirebs
saqarTveloSi
saqmianobis
gansaxorcieleblad rac uzrunvelyofs saerTaSoriso sainvesticio
kapitalis mozidvas, saqarTvelos ekonomikis mdgrad ganviTarebas,
konkurentunarianobisa
da
damatebiTi konkuretuli
upiratesobebis
zrdas saerTaSoriso asparezze, rac saqarTvelos ganviTarebis erTerTi winapirobaa.
ormagi dabegvris Tavidan acilebis Sesaxeb SeTanxmeba ZalaSi Sevida
espaneTTan, katarTan da arabTa gaerTianebul saemiრoebTan. aseve,
ZalaSi
Sevida
saqarTvelosa
da
gaerTianebul
samefos
Soris,
saqarTvelosa da estoneTs Soris ormagi dabegvris Tavidan acilebis
Sesaxeb SeTanxmebaSi cvlilebebis
SeTanxmebaze
oficialuri
Setanis oqmi, xolo bahreinTan
xelmowera
dagegmilia
ivlisis
Sua
ricxvebSi.
SeTanxmebebis ratificireba moxda Sveicariasa da israelTan.
SeTanxmebis dadebis mizniT gaimarTa molaparakebebi da moxda teqstiს
parafireba Semdeg saxelmwifoebTan: portugalia, norvegia, ungreTi,
slovakeTi,
slovenia.
agreTve,
SeTanmebis
Semsworebeli
oqmi
parafirebul iqna avstriasa da latviasTan, xolo oqmis proeqti
inicirebulia germaniasa da TurqeTis respublikasTan.
molaparakebebis pirveli raundi gaimarTa koreasa da belarusTan.
xolo
iordaniis
haSimitur
samefosTan
molaparakebebis
gamarTva
dagegmilia ivlisis bolos.
molaparakebebis
muSaoba
san
pirveli
marinosTan,
raundis
gamarTvis
albaneTTan,
moldovasTan,
kubasTan,
ekvadorTan,
avstraliasTan,
montenegrosTan,
mizniT
mimdinareobs
serbeTTan,
malaiziasTan,
indoneziasTan,
erayTan,
omanTan,
vietnamTan,
panamasTan
da
braziliasTan.
10
saqarTvelos mTavrobis angariSi
garda amisa, ,,sagadasaxado sakiTxebSi informaciis gacvlis Sesaxeb’’
SeTanxmeba
parafirebulia
SeTanxmebis
teqsti
meqsikis
SeerTebul
SeTanxmebulia
StatebTan,
braziliis
xolo
federaciul
respublikasTan. mimdinareobs molaparakebebi SeTanxmebis gaformebis
mizniT 37 saxelmwifosTan.
ZalaSi
Sevida
`sagadasaxado
sakiTxebSi
administraciuli
urTierTdaxmarebis Sesaxeb” konvencia.
saxmeleTo
gamSvebi
punqtebis
SeTanxmeba
xelmowerilia
erToblivi
TurqeTTan,
gamoyenebis
aseve
xeli
Sesaxeb
moewera
saqarTvelosa da TurqeTis respublikas Soris saxmeleTo gamSveb
punqtebze saqonlisa da satransporto saSualebebis gadaadgilebis
gamartivebis Sesaxeb oqms.
`ekonomikuri
sazRvris
gadakveTis
sakiTxebSi
administraciuli
urTierTdaxmarebis Sesaxeb” SeTanxmebis teqsti SeTanxmebulia Semdeg
saxelmwifoebTan:
mimdinareobs
siria,
egvipte,
molaparakebebi
meqsika,
SeTanxmebis
argentina
da
albaneTi.
gaformebis
mizniT
22
sagadasaxado
sakiTxebSi
saxelmwifosTan.
2011
wlis
11
aprils
saqarTvelo
gaxda
informaciis gacvlisa da gamWirvalobis globaluri fondis wevri.
cvlileba ganxorcielda ,,saavtomobilo gzebis Sesaxeb” saqarTvelos
kanonSi, romlis Tanaxmad safasuris gadaxdis gareSe saqarTvelos
sagadasaxado kodeqsiT dadgenili saqarTvelos ekonomikur sazRvarze
saqonlis
(satransporto
saSualebebis
gadaadgilebasTan
dakavSirebuli saxelmwifo kontroliT) zedamxedvelobiT satvirTo
avtosatransporto
saSualebebis
saqarTvelos
Teritoriaze
gadaadgileba, tvirTvis gadazidva 2011 wlis 11 ivnisidan aRar iwvevs
satvirTo
avtosatransporto
saSualebis
mflobelis
dajarimebas
dadgenili safasuris sammagi odenobiT.
11
saqarTvelos mTavrobis angariSi
,,saxelmwifo qonebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonSi ganxorcielebuli
cvlilebebis
mixedviT
dasaSvebi
gaxda
saxelmwifo
sakuTrebaSi
miqceuli moZravi qonebis lizingis formiT gadacemac, rac kidev
ufro Seuwyobs xels aRniSnuli qonebis sabolood gasxvisebisa da
Sesabamisi
Tanxebis
biujetSi
mobilizebas.
amasTan
qonebis
realizacia SesaZlebelia ganxorcieldes erTdroulad _ internet
auqcionisa da internet-maRaziis gamoyenebiT.
erTiani saqarTvelo siRaribis gareSe, am miznis misaRwevad miro
biznesi gaTavisuflda saSemosavlo gadasaxadisagan.
mcire
biznesisaTvis
regulireba,
SemoRebuli
dadginda
iqna
sagadasaxado
gamartivebuli
sagadasaxado
SeRavaTebi-brunvis
3%an
5%,
gadamxdeli uflebamosilia awarmoos gamartivebuli buRalteria.
sagadasaxado kanonmdeblobaSi mTeli rigi cvlilebebi ganxorcielda,
cvlilebebis mTavari miznebi biznesis keTebis gaioleba, sagadasaxado
sistemis
mimarT
sandoobis
amaRleba,
gonivruli
administrireba,
stabiluri da Tanamimdevruli sagadasaxado garemos Camoyalibeba,
biznesis
legalizaciis
xelSewyoba,
sagadasaxado
debulebebis
gamartivebaa.
ganxorcielda jarimebis liberizacia, gauqmda da Semcirda mTeli
rigi
jarimebi,
rac
rig
SemTxvevebSi
mZime
tvirTad
awveboda
gadamxdels, gauqmda qronometraJis Sedegad gamovlenili gadasaxadis
gadamxdelis mier brunvis Semcirebaze dawesebuli jarima.
500 laramde Semcirda ganmeorebiTi qmedebisTvis dawesebuli 1500 da
2500 lariani sanqciebi sakontrolo-salaro aparatis gamouyeneblobis
da qviTarSi naklebi Tanxis CvenebisaTvis.
turizmisa da vaWrobis ganviTarebis mizniT amoqmedda ucxo qveynis
moqalaqeebisaTvis saqarTveloSi SeZenil saqonelze dRg-s Tanxis ukan
dabrunebis sistema e.w. TAX FREE.
12
saqarTvelos mTavrobis angariSi
Semsubuqda
sagadasaxado
tvirTi,
sasaqonlo-materialuri
faseulobebis TviTRirebulebaze naklebi fasiT miwodebis SemTxvevaSi
ar moxdeba sabazro fasis gamoyeneba.
Ddadginda
sawarmoo
danakargebis
dadgenis
wesebi-uflebamosili
organos mier dadgenili danakargis maqsimaluri zRvruli odenoba
mewarmes danaklisSi aRar CaeTvleba rac didi SeRavaTia maTTvis.
dRg-is,
aqcizisa
saerTaSoriso
da
importis
saaviacio
da
gadasaxadebisagan
saerTaSoriso
gaTavisuflda
sazRvao
reisebis
gansaxorcieleblad bortze yvela saxis saqonlis importi/miwodeba.
SemoRebuli
iqna
fiqsirebuli
saSemosavlo
gadasaxadi,
romelic
fizikur
pirebs,
romlebic
mokle
vadiT
aqiraveben
sacxovrebel
saxlebs,
uflebas
aZlevs
mokle
vadiT
gacemuli
sacxovrebeli
adgilis farTobi dabegron fiqsirebuli saSemosavlo gadasaxadiT.
aRniSnuli
mewarmes
aTavisuflebs
xelfasze wyarosTan dakavebis
daqiravebulisaTvis
valdebulebisagan da
gadaxdil
sakontrolo-
salaro aparatis gamoyenebis valdebulebisagan.
portalebi, gamartivebuli procedurebi
2011 wlis Tebervlidan portalebSi dainerga riskebis marTvis sistema.
sazRvarze
fizikuri
daTvaliereba
pirebis
xorcieldeba
da
avtosatransporto
riskis
kriteriumebze
saSualebebis
dayrdnobiT,
Sedegad gaizarda kontrolis efeqturoba damniSvnelovnad Semcirda
daTvalierebis dro;
2010 wlidan sazRvarze amuSavda erTi fanjris principi, romlis
Tanaxmad,
saavtomobilo
mimosvlis
satvirTo
avtosatransporto
sapasporto
kontrolis
sasazRvro
saSualebiT
da
gamtar
sazRvris
aRniSnuli
punqtebze
gadamkveTpirTa
avtosatransporto
13
saqarTvelos mTavrobis angariSi
saSualebebis
saqarTvelos
avtomatizirebul
portalis
bazaSi
uflebamosil
Sinagan
saqmeTa
aRricxvis
saministros
funqcia
TanamSromlebze.
monacemTa
deligirebuli
amasTan
iqna
portalebze
ganxorcielda infrastruqturis rekonstruqcia, ramac SesaZlebeli
gaxada
mZRolis
sapasporto
satransporto
kontrolis
saSualebidan
mniSvnelovnad
gaamartiva
ganxorcieleba
gadmousvlelad.
satvirTo
aRniSnulma
sasazRvro
procedurebi
da
Seamcira
funqcionirebs
saerTaSoriso
standartebis
momsaxurebis dro.
-
2011
wlis
maisidan
Sesabamisad aSenebuli portali ,,sarfi”;
-
2011 wlis maisis TveSi eqsploataciaSi Sevida foTis sarkinigzo
stacionaluri rentgeno skaneri;
-
Mmimdinareobs
da
uaxles
momavalSi
dasruldeba
portalebis
,,karwaxis” da ,,vales” mSenebloba;
-
2011
wlis
nebarTvis
maisis
miReba
Tvidan
veterinaluri
SesaZlebeli
gaxda
da
yvela
fitosanitaruli
portalze,
aseve
ekonomikuri sazRvris dacvis departamentSi, rogorc werilobiT,
aseve eleqtronuli ganxcadebis safuZvelze;
-
sursaTis sasazRvro kontrolis kuTxiT saqarTveloSi ukanasknel
periodSi mniSvnelovani reformebi gatarda, kvlavac mimdinareobs
aRniSnuli procesi, rac miznad isaxavs am sferoSi saqarTvelos
kanonmdeblobis
harmonizacias
evrokavSiris
kanonmdeblobasTan.
saqarTvelos ekonomikur sazRvarze dainerga sursaTis kontrolis
evrokavSiris qveynebSi aRiarebuli procedurebi, rac warmoadgens
prioritetul
mimarTulebas
Tavisufali
vaWrobis
ganviTarebisaTvis;
-
aSS-s
eqsportis
kontrolisa
da
sazRvris
uSiSroebasTan
dakavSirebuli programis farglebSi dainerga da 2010 seqtembridan
amuSavda, avtomatizirebuli sistema TRAKHER7, rac saSualebas
14
saqarTvelos mTavrobis angariSi
iZleva erTi sarkmelis principiT gaices saeqsporto da saimporto
kontrolis
daqvemdebarebuli
saqonlis
mimarT
warsadgeni
licenziebi da nebarTvebi;
-
damtkicda saeqsporto da saimporto kontrolis daqvemdebarebuli
ormagi daniSnulebis produqciis nusxa, romelic miaxloebulia
evrokavSiris sakontrolo siasTan.
gaformebis ekonomikuri zonebi
gaformebis
ekonomokurma zona “Tbilisi” amoqmedaa 2010 wlis 1
noembers, gezi “foTi” – 2011 wlis 14 Tebervals da gezi “baTumi” –
2011 wlis 24 ianvars, da maTi funqcionirebis ZiriTad prioritetad
ganisazRvra momsaxurebis maRali done da sasaqonlo procedurebis
gamartiveba:
-
sasaqonlo deklaraciis Sevseba erTi sarkmlis principiT;
-
sasaqonlo eqspertizis Catareba („gez“-is teritoriaze);
-
saqonlis
da
satransporto
saSualebebis
“gez”-is
teritoriaze
Semosvla da ufaso parkireba;
-
eleqtronuli deklarireba www.RS.Ge – is meSveobiT (deklaracia
ivseba „gez“-is momsaxurebis sammarTvelos oficris mier):
eleqtronuli
deklarireba
SesaZlebelia
ganxorcieldes
“gez”-Si mousvlelad importiorisTvis sasurvel drosa da
adgilas;
arasamuSao
saaTebSi
eleqtronul
deklarirebaze
ar
vrceldeba ormagi tarifebi.
-
eleqtronuli
deklarireba
“ASYKUDA”-s
meSveobiT
(deklaracia
ivseba importiori firmis mier):
importior firmas saSualeba aqvs “ASYKUDA”-Si personaluri
daSvebis saSualebiT eleqtronulad Seavsos deklaracia;
15
saqarTvelos mTavrobis angariSi
importioris mier saqonlis “ASYKUDAA”-s meSveobiT sasaqonlo
deklaraciis
registraciisas
momsaxurebis
safasuri
Semosavlebis
mniSvnelovnad
samsaxuris
naklebia,
„gez“-Si
samuSao dros saqonlis deklarirebisTan SedarebiT;
-
saqonlis
momzadeba
Semotanamde
-
–
tvirTis
dokumentebis
winaswari
saqarTvelos
ekonomikuri
gadmokveTamde, „gez“-Si deklaraciis
sazRvarze
ganesazRvreba
riskis
ganxilva
da
sazRvris
winaswar Sevsebisas, tvirTs
derefani.
mwvane
da
lurj
derefanSi moxvedrisas tvirTi portalidan gadaecema importiors
srul gankargulebaSi.
-
wiTel
derefanSi
moxvedrili
tvirTebis,
rentgeno-skaneris
meSveobiT daTvaliereba;
-
gaformebis
ekonomikur
zonebSi
saqonlis
deklarirebisas,
momsaxurebis da importis gadasaxdelebis 5 dRiani gadavadeba;
-
saqonlis transportireba daniSnulebis adgilamde;
-
registrirebas
daqvemdebarebuli
farmacevtuli
produqciis
aRnusxvis formebis eleqtronulad wardgena.
saerTaSoriso safinanso institutebTan urTierToba
2008 wlis oqtomberSi briuselSi gamarTul donorTa saerTaSoriso
konferenciaze, saerTaSoriso sazogadoeba saqarTvelos 4.5 mlrd aSS
dolaris daxmarebis gamoyofas sam Tanmimdevrul fazad dapirda.
kerZod,
I faza, romelic 6 Tve gagrZelda (oqtomberi 2008 – marti
2009), II faza, romelic 12 Tve grZeldeboda (aprili 2009 - marti 2010)
da bolo III faza, romelSic amJamad vimyofebiT da grZeldeba 18 Tve
(aprili 2010 - seqtemberi 2011).
briuselis donorTa konferenciidan 2011 wlis 1 ivlisamde periodSi
samive fazis ganmavlobaSi, donorebma saxelmwifo seqtorisTvis sul
16
saqarTvelos mTavrobis angariSi
daaxloebiT 3.4 mlrd aSS dolaris odenobis daxmareba ukve gamoyves,
razec
gaformebulia
Sesabamisi
xelSekrulebebi.
amasTan,
amJamad
mimdinareobs muSaoba III fazis ganmavlobaSi darCenili donoruli
mxardaWeris
periodSi
srulad
safinanso
dakontraqtebis
institutebma
mizniT.
srulad
agreTve,
saangariSo
uzrunvelyves
kerZo
seqtoris (maT Soris sabanko seqtoris) finansuri saWiroebebi da 20082011 wlebis ganmavlobaSi kerZo seqtori savaraudod 1.0 mlrd aSS
dolars miiRebs.
konferenciis
Sesabamisad
farglebSi
2011 wlis bolosTvis briuselis
dapirebuli
mxardaWera
srulad
iqneba
dakontraqtebuli.
aRsaniSnavia,
rom
briuselis
donorTa
konferenciis
farglebSi
saxelmwifo seqtorisaTvis ukve gamoyofili zemoaRniSnuli Tanxidan
(3.4
mlrd
aSS
dolari)
daaxloebiT
1.3
mlrd
aSS
dolari
gamoyofilia grantis saxiT, xolo danarCeni 2.1 mlrd aSS dolari
gamoyofilia SeRavaTiani sesxebis saxiT, rac safrTxes ar uqmnis
qveynis saxelmwifo sagareo valis mdgradobas. amasTan, 3.4 mlrd aSS
dolaris odenobis dafinansebidan ukve miviReT daaxloebiT 1.6 mlrd
aSS dolari da darCenil Tanxas etapobrivad miviRebT Sesabamisi
xelSekrulebebiT
paralelurad.
gaTvaliswinebuli
saxelmwifo
samuSaoebis
seqtorisaTvis
Sesrulebis
gamoyofili
daxmareba
moxmarda biujetis mxardaWeras, devnilTa sacxovrebeli pirobebis
gaumjobesebas,
satransporto
infrastruqturis
reabilitacias,
energetikul
infrastruqturas,
urbanuli
municipaluri
infrastruqturis
reabilitacias,
soflis
da
meurneobas
da
sxva
seqtorebis proeqtebs.
sagzao infrastruqturis, sakvanZo urbanuli infrastruqturis
wyalmomaragebis
sferoSi
mravalwliani
programebis
da
dafinansebis
mizniT aziis ganviTarebis bankTan gaformebuli CarCo SeTanxmebebis
mniSvneloba (500.0 mln aSS dolari, 300 mln aSS dolari da 500 mln
17
saqarTvelos mTavrobis angariSi
aSS
dolari
Sesabamisad),
rac
xels
Seuwyobs
Sesabamisi
infrastruqturis mdrad ganviTarebas.
briuselis
konferenciis
farglebSi
miRebisaTvis
saqarTvelos
mTavrobis
dapirebuli
mier
mxardaWeris
miRweulma
progresma
saWiro samuSaoebis droulad da efeqturad Sesrulebisa da agreTve
proeqtebis efeqtianad da maRalxarisxovnad ganxorcielebis kuTxiT
mniSvnelovnad
Seamcira
ruseT-saqarTvelos
omisa
da
msoflio
ekonomikuri krizisiT gamowveuli safrTxeebi.
sagareo vaWroba da saerTaSoriso ekonomikuri urTierTobebi
2010 wels, saqarTvelos sagareo savaWro brunvam 6 678 mln. aSS
dolari Seadgina, rac wina wlis analogiur maCvenebelze 21%-iT
metia. aqedan, eqsporti 1 583 mln. aSS dolaria (40%-iT meti, vidre 2009
wels) da importi 5 095 mln. aSS dolari (17%-iT meti, vidre 2009
wels). 2010 wlis eqsportSi wamyvani adgili feroSenadnobebs, msubuq
avtomobilebs,
Savi
liTonis
jarTs,
oqros
(daumuSavebelი
an
naxevrad daumuSavebelი), azotovan sasuqebs, spilenZis madnebs, Txils
da kakals, spirtian alkoholur sasmelebs, spilenZis jarTs
da
Rvinos
da
ukavia,
xolo
navTobproduqtebze,
importis
msubuq
yvelaze
didi
avtomobilebsa
da
wili
navTobsa
aseve
samkurnalo
saSualebebze modis;
2011 wlis ianvar-maisSi saqarTvelos sagareo savaWro brunva 3 328
mln. aSS dolars Seadgens, rac wina wlis analogiur maCvenebelze
37%-iT metia. aqedan, eqsporti 857 mln. aSS dolaria (Sesabamisad, 41%iT meti), xolo importi – 2 471 mln. aSS dolari (Sesabamisad, 35%-iT
meti). 2011 wlis ianvar-maisSi saqarTvelos uaryofiTi savaWro balansi
1 614 mln. aSS dolaria (Sesabamisad 33%-iT meti);
18
saqarTvelos mTavrobis angariSi
mimdinareobs muSaoba dsT-s qveynebTan Tavisufali vaWrobis reJimTan
dakavSirebuli
saqonlis
ormxrivi
warmoSobis
saxelSekrulebo
qveynis
bazis
gansazRvris
srulyofisa
wesebis
da
ormxrivad
daregulirebis sakiTxebze;
mimdinareobs muSaoba Tavisufali savaWro zonis Seqmnis Sesaxeb suamis
mravalmxrivi
SeTanxmebis
makoordinirebeli
samuSao
realizaciaze
organos
pasuxismgebeli
statusisa
da
saqmianobis
gansazRvris Sesaxeb momzadebul oqmis proeqtTan dakavSirebiT;
mimdinareobs muSaoba suam-is
gansazRvris
wesebis
farglebSi saqonlis warmoSobis qveynis
Sesaxeb
momzadebul
oqmis
proeqtTan
gaimarTa saqarTvelo-CineTis (2010 wlis 13 dekemberi) da
saqarTvelo-
dakavSirebiT;
poloneTis
(2011
wlis
9-10
maisi)
mTavrobaTaSorisi
ormxrivi
ekonomikuri komisiebis morigi sxdomebi;
dagegmilia
saqarTvelo-yazaxeTis
azerbaijanis
(me-7
sxdoma),
(me-5
sxdoma),
saqarTvelo-somxeTis
saqarTvelo(me-9
sxdoma),
saqarTvelo-belarusis (me-2 sxdoma), saqarTvelo-ukrainis (me-6 sxdoma),
saqarTvelo-uzbekeTis (me-6 sxdoma), saqarTvelo-yirgizeTis (pirveli
sxdoma),
saqarTvelo-iranis (me-5 sxdoma), saqarTvelo-egviptis (me-3
sxdoma),
saqarTvelo-CineTis (me-5 sxdoma), saqarTvelo-bulgareTis
(me-4
sxdoma),
latviis
(me-2
saqarTvelo-avstriis
(me-3
sxdoma)
ekonomikuri
ormxrivi
sxdoma)
da
saqarTvelo-
komisiebis
morigi
sxdomebi;
sxvadasxva qveyanasTan ormxrivi saxelSekrulebo bazis srulyofasTan
dakavSirebiT, mimdinareobs muSaoba Semdeg SeTanxmebis proeqtebze: 21
qveyanasTan - investiciebis waxalisebisa da urTierTdacvis Sesaxeb; 14
qveyanasTan
-
savaWro
da
ekonomikuri
qveyanasTan - inteleqtualuri sakuTrebis
10
qveyanasTan
-
geografiuli
urTierTobebis
Sesaxeb;
4
uflebebis dacvis Sesaxeb;
aRniSvnebis
aRiarebisa
da
19
saqarTvelos mTavrobis angariSi
urTierTdacvis Sesaxeb; 8 qveyanasTan
TanamSromlobis
Sesaxeb;
12
- standartizaciis sferoSi
qveyanasTan
-
turizmis
sferoSi
TanamSromlobis Sesaxeb; dsT-s 3 qveyanasTan - Tavisufali vaWrobis
Sesaxeb;
saangariSo
gaformda
peroidSi
tajikeTis
urTierTTanamSromlobis
savaWro-samrewvelo
memorandumebi
palatasTan
da
indoeTis
advilad
SeuZlia
savaWro-samrewvelo palatebis federaciasTan.
Seiqmna
veb-gvedi
moipovos
misTvis
www.exports.ge,
saWiro
sadac
informacia,
mewarmes
daregistrirdes
da
miiRos
informacia sxvadasxva RonisZiebis Sesaxeb. Aamavdroulad, Seiqmna vebgverdi www.tradewithgeorgia.com
inglisur enaze, romlis mTavari mizania
informacia miawodos ucxoel mewarmeebs da myidvelebs saqarTveloSi
arsebuli produqciis Sesaxeb da daexmaros adgilobrivi partnioris
moZiebaSi;
pirdapiri ucxouri investiciebi
2011 wlis pirveli kvartalSi pirdapirma ucxourma investiciebma 173.7
mln.
aSS
dolari
Seadgina,
rac
129%-iT
aRemateba
wina
wlis
analogiur monacemebs;
pirdapirma ucxourma investiciebma 2010 wels 814.5 mln. aSS dolari
Seadgina, rac wina wlis analogiur maCvenebelTan SedarebiT 24%-iT
metia. pirdapiri ucxouri investiciebis wilma mSp-Si 2010 wels 7%
Seadgina..
mimdinareobs TanamSromloba Price Waterhouse Coppers – Tan 4 seqtoris
sainvesticio
potencialis
kvlevaze
(kompiuteruli
teqnologiebi,
soflis meurneoba, manqanaTmSenebloba da msubuqi mrewveloba);
20
saqarTvelos mTavrobis angariSi
mimdinareobda aqtiuri TanamSromloba donor organizaciebTan GIZ-Tan
da USAID-Tan, romlebmac moamzades ramdenime seqtoruli kvleva (USAID),
kerZod,
samkervalo
dakavSirebuli
biznesisa
samSeneblo
da
da
xe-tyis
sayofacxovrebo
gadamuSavebasTan
nivTebis
warmoebis
SesaZleblobaze. mimdinareobs molaparakeba sainvesticio proeqtebis
SefuTvis
Taobaze
iniciativaze.
(Teasers)
GIZ-is
da
sxva
daxmarebiT,
promo
masalebis
investorebisaTvis
Seqmnis
Seiqmna
da
inglisur enaze iTargmna qarTuli kanonmdeblobis gzamkvlevi;
SemuSavda anakliis, qobuleTis, mestiis da wyaltubos sainvesticio
proeqtebi
da
moxda
maTi
gavrceleba
saelCoebSi,
saerTaSoriso
oganizaciebsa da kerZo kompaniebSi. sainvesticio proeqtad momzadda
da
marketingulad
SeifuTa
saqarTveloSi
3
varskvlaviani
sastumroebis seqtori. sainvesticio proeqtis saxiT momzadda masala
saqarTveloSi xe-tyis gadamuSavebaze;
2010 wlis 13-17 seqtembers moewyo TurqeT-saqarTvelos biznes-forumi,
gaimarTa ormxrivi Sexvedrebi qarTvel da Turq biznesmenebs Soris
seqtorebis mixedviT;
2011
wlis
28 marts
gaimarTa
saqarTvelo-indoeTis
biznes-forumi,
romelic mieZRvna Cvens qveynebs Soris ekonomikuri urTierTobebis
gaRrmavebas.
2011 wlis 8-15 aprils saqarTvelos savaWro-samrewvelo palatis,
azia-wynari
konfederaciis
okeaniis
qveynebis
(CACCI)
da
savaWro-samrewvelo
CineTis
saerTaSoriso
palatebis
ekonomikuri
TanamSromlobis asociaciis (CIECA) organizebiT, taivanSi gaimarTa
saqarTvelo-taivanis
pirveli
biznes-forumi;
forumis
farglebSi
gaimarTa
Sexvedrebi
qarTvel
taivanel
biznesmenebs
Soris
ormxrivi
da moewyo
da
qarTuli Rvinis degustacia;
21
saqarTvelos mTavrobis angariSi
2011
wlis
13
partniorobiT,
maiss
saqarTvelos
gaimarTa
damsaqmebelTa
saqarTvelo-CexeTis
asociaciis
biznes-forumi;
Sedga
ormxrivi Sexvedrebi Cexuri da qarTuli kompaniebis warmomadgenlebs
Soris seqtorebis mixedviT;
privatizacia da saxelmwifo qonebis marTva
saxelmwifo sakuTrebaSi arsebuli qonebis privatizeba xorcieldeba
eleqtronuli auqcionis formiT;
saxelmwifo
qonebis
privatizebis
gegma
(qonebis
privatizebidan
misaRebi/miRebuli Semosavlebi) Sesrulda 100%-iT;
privatizebis
procesis
kerZo
seqtorisaTvis
gamartivebis
mizniT,
saprivatizebo safasuris gadaxdis uzrunvelyofis mizniT, ipoTekiT
itvirTeba myidvelis mier
SeZenili qoneba;
privatizebis procesSi
aqtiurad arian CarTuli sabrokero kompaniebi;
saqarTvelos TviTmmarTveli erTeulebisaTvis gadacemulia
2 695
erTeuli
1
qoneba,
maT
Soris:
TbilisisaTvis
gadacemulia
937
erTeuli qoneba; danarCeni municipalitetebisTvis 758 erTeuli qoneba.
kavSirgabmuloba da sainformacio teqnologiebi
gaizarda
fiWuri
mobiluri
satelefono
qselebis
abonentebis
raodenoba da 2011 wlis 1 ianvrisTvis 3,2 mln-s miaRwia, nacvlad 2009
wels arsebuli 3.06 mln-sa;
gaizarda fiqsirebuli adgilobrivi satelefono qselis abonentebis
raodenoba da 2011 wlis 1 ianvrisaTvis 937 521 Seadgina, nacvlad 2009
wels arsebuli 830 222-sa;
22
saqarTvelos mTavrobis angariSi
infokomunikaciebis
qselebSi
axali
teqnikisa
da
teqnologiis
danergvam, am qselis abonentebs saSualeba misca saqarTvelos mTels
teritoriaze
isargeblon
internetiT,
ris
Sedegadac
internetSi
CarTuli abonentebis raodenoba gaizarda da man saeqsperto SefasebiT
1 250 000 Seadgina.
mniSvnelovani yuradReba eTmoba ruseTis federaciis mier, afxazeTsa
da
samxreT
oseTis
saerTaSoriso
regionebis
teritoriebze
samarTlis
uxeSi
separatistuli
saerTaSoriso
darRvevebiT
reJimebis
sazogadoebis
kavSirgabmulobis
ukanono
informirebas,
sferoSi
qmedebebis
da
qmedebebis
Sesaxeb
risTvisac
am
aqtiurad
gamoiyeneboda dargobrivi saerTaSoriso RonisZiebebi, ekonomikuri da
diplomatiuri Sexvedrebi;
sazRvargareTis
qveynebTan
ekonomikuri
urTierTTanamSromlobis
gaRrmavebis mizniT, grZeldeboda infokomunikaciebisa da safosto
kavSiris sferos Sesabamisi xelSekrulebebis gaformeba, dawyebulia
procedurebi xelSekrulebis gasaformeblad indoeTTan, rumineTTan,
poloneTTan,
litvasTan,
TanamSromloba
slovakeTTan.
sferos
amasTan
erTad,
specializebul
gaaqtiurda
saerTaSoriso
organizaciebTan: telekomunikaciebis saerTaSoriso kavSirTan (ITU),
msoflio
safosto
kavSirTan
(UPU)
da
evropis
qveynebis
telekomunikaciebis da fostis administraciaTa sabWosTan (CEPT);
xeli
moewera
saministrosa
da
korporacia
HP-s
Soris
TanamSromlobis urTierTgagebis memorandums, romlis Sesabamisad HPm saqarTveloSi koleqtiuri IT momsaxurebis da monacemTa Senaxvis
(data) centri unda Camoayalibos.
23
saqarTvelos mTavrobis angariSi
turizmi
2010 wels, saqarTveloSi 2 milionze meti vizitori imyofeboda, rac
36%-iT aRemateba 2009 wlis monacems.
2010 wlis pirvel 7 TveSi, saqarTveloSi vizitorebis gansakuTrebiT
didi Semodineba dafiqsirda da maTma raodenobam 1.5 milioni Seadgina,
rac 45%-iT aRemateba gasuli wlis analogiuri periodis maCvenebels.
saqarTvelos
turistuli
potencialis
populariziic
saqarTvelos
turizmis
erovnulma
saagentom
mizniT
Semomyvan
turoperatorebTan erTad monawileoba miiRo Semdeg saerTaSoriso
turistul gamofena-bazrobebSi:
2010 weli
TT Warsaw varSava, poloneTi 23-25 seqtemberi;
JATA tokio, iaponia 24-26 seqtemberi;
UITT kievi, ukraina 6-8 oqtomberi;
WTM londoni, didi britaneTi 9-12 noemberi.
2011 weli
FITUR madridi, espaneTi 19-23 ianvari;
MATKA helsinki, fineTi 20-23 ianvari;
IMTM Tel-avivi, israeli 8-9 Tebervali;
BALTOUR riga, latvia 11-13 Tebervali;
Hotel Travel & Tourism International
Exhibition, Teirani, irani 17-20
Tebervali;
TOUREST talini, estoneTi 18-20 Tebervali;
ITB berlini, germania 9-13 marti;
24
saqarTvelos mTavrobis angariSi
Cruise Shipping Miami 2011 maiami, aSS 14-17 marti;
Caucasus Tourism Fair Tbilisi, saqarTvelo 14-16 aprili;
KITF almaata, yazaxeTi 20-22 aprili;
ATF baqo, azerbaijani 28-30 aprili;
Batumi Expo baTumi, saqarTvelo 29 aprili - 1 maisi;
ATM dubai, arabTa gaerTianebuli saemiroebi 2-5 maisi.
2011 wlis aprilSi mcxeTaSi, maisSi ki quTaissa da gorSi gaixsna
turizmis
sainformacio
centrebi,
aseve
gaixsna
turizmis
sainformacio centri Tbilisis saerTaSoriso aeroportSi;
mimdinareobda
aqtiuri
muSaoba
mestiaSi
popularizaciis
mizniT.
proeqtis
farglebSi,
zamTris
27
sezonis
Tebervlidan
2
aprilis CaTvliT, mestiaSi, yovel SabaT-kviras ewyoboda sxvadasxva
tipis kulturuli da musikaluri RonisZiebebi, ramac xeli Seuwyo
mestiaSi turistuli nakadebis zrdas;
mimdinare
wlis
centrebisaTvis
Tebervlis
Seiqmna
TveSi,
turistuli
turizmis
resursebis
sainformacio
sivrciTi
marTvis
sistema (interaqtiuli ruka), romelSic gaerTianebulia yvela saxis
turistuli
informacia.
sainformacio
bazis
proeqtis
mizans
warmoadgenda
erTiani
Seqmna
da
turistuli
obieqtebis
bazarze
turistuli
produqtis
xelmisawvdomobis uzrunvelyofa;
saqarTvelos
turistul
mravalferovnebis
mimdinareobda
Seqmnis
mizniT,
uzrunvelyofis
xelSewyobisaTvis,
samegrelos
mxareSi
axali
turistuli
romelic
moicavs
eqstremaluri
da
muSaoba
produqtis
kulturuli
turizmis kombinacias. proeqti iTvaliswinebda ramdenime markirebuli
marSrutis Seqmnas, sadac gaerTiandeba:LabaSiswylis xeoba, gaWedilis
25
saqarTvelos mTavrobis angariSi
kanioni, mRvimeebi da CanCqerebi, xobisa da martvilis samonastro
kompleqsebi;
turizmis erovnuli saagentosa da ilias universitetis dedamiwis
Semswavlel
mecnierebaTa
institutis
mier
ganxorcielda
saqarTveloSi speleo turizmis ganviTarebis xelSemwyobi proeqti,
kerZod, wyaltubos municipalitetSi Seswavlil iqna 11 mRvime. kvlevis
prcesSi Catarda mRvimeebis azomviTi samuSaoebi, moxda klimaturi
maCvneblebis Seswavla, turistuli marSrutebis diversifikacia da a.S
Seiqmna karstuli mRvimeebis foto da video masalis bazac;
aprilis TveSi daiwyo qalaqebis (quTaisi, Telavi, yvareli, mestia,
mcxeTa)
sareklamo-sainformacio
turistul
rukaze
simagreebi,
istoriuli
Zeglebi,
aRniSnuli
rekreaciis,
koSkebi,
garTobisa
rukebis
proeqtis
iqneba
eklesia-monastrebi,
arqeologiuri
da
dasvenebis
ganxorcieleba.
cixe-
Zeglebi,
bunebis
obieqtebi,
servisis
obieqtebi, satransporto infrastruqtura da a.S.
gudaurisTvis
damatebiTi
SemuSavebul
iqna
turistuli
produqtis
popularizaciisa
5
turistuli
saTxilamuro
da
Seqmnis,
produqtis
turi;
regionis
aseve,
Seqmnis
mizniT,
yvarelSi
axali
turistuli
potencialis
turizmis
ganviTarebis
saTavgadasavlo
xelSewyobis mizniT, Seiqmna 5 velo turi;
maisis
TveSi
muSaoba
daiwyo
Tbilisis
safexmalo
turebis
SemuSavebaze. proeqtis farglebSi SemuSavda 10 Tematuri marSruti:
uZvelesi
Zeglebi,
arqiteqtura,
Tbilisuri
fasaduri
aivnebi,
skulptura,
ekleqtizmi,
zogadi
marSruti,
evropuli
Tbilisi
bavSvebisaTvis, Tanamedrove arqiteqtura, multikulturuli Tbilisi,
Tbilisuri sadarbazoebi. am etapze momzadda broSuris dizaini;
mimdinare wlis 11 ivniss, saqarTveloSi zafxulis sezonis turistuli
aqtivobebis popularizaciis mizniT, gaimarTa zafxulis turistuli
sezonis
gaxsnis
RonisZieba
-
`Semoiare
saqarTvelo~,
romlis
26
saqarTvelos mTavrobis angariSi
farglebSic moewyo saqarTvelos turistuli potencialis amsaxveli
foto-gamofena da warmodgenil iqna sareklamo klipebi. RonisZiebis
farglebSi moewyo msoflioSi cnobili satelevizio arxis `Travel
Channel~-is mier qarTuli Rvinis Sesaxeb gadaRebuli filmis `That crazy
French woman in Georgia~-s prezentacia
2011 wlis pirvel naxevarSi saqarTveloSi moewyo pres da gacnobiTi
turebi saerTaSoriso samogzauro mediisa da turistuli kompaniebis
warmomadgenlebisaTvis Semdegi qveynebidan:
ukraina 20-29 ianvari;
latvia 29 ianvari – 4 Tebervali;
bolivudi 1 Tebervali;
germania 12-17 Tebervali;
moldova 16 Teberali;
israeli 18-23 Tebervali;
aSS 3-20 marti;
didi britaneTi 3-20 marti
Seiqmna axali veb-gverdi – www.svaneti.travel, agreTve ganaxlda vebgverdi www.georgia.travel;
ganxorcielda baTumSi dagegmili saaxalwlo RonisZiebebis sareklamo
kampania
ukrainis
bazarze,
sezonze
ukraineli
ramac
turistebis
saTxilamuro
kurortebis
azerbaijanisa
da
mniSvnelovnad
raodenoba;
mezobel
somxeTis
qveynebSi
popularul
gazarda
zamTris
saqarTvelos
samTo-
reklamirebis
mizniT,
veb-gverdebze
ganTavsda
sareklamo banerebi;
gakeTda svaneTis, rogorc saTxilamuro kurortis sareklamo kampania,
momzadda sareklamo klipi, romelic erTi Tvis ganmavlobaSi gaSuqda
qarTul telearxebze da radioSi;
27
saqarTvelos mTavrobis angariSi
qveyanaSi ucxoeli turistebis mozidvis mizniT, sareklamo klipi
`zafxuli saqarTveloSi~ gaSuqda 5 qveynis telearxze, kerZod: iranSi,
yazaxTSi, azerbaijanSi, somxeTsa da belarusSi;
saqarTvelos dReebis turnes proeqti `saqarTvelo modis SenTan~
moewyo azerbaijanSi, somxeTSi, poloneTSi, ukrainasa da latvaSi.
turnes
farglebSi,
aRniSnuli
qveynebis
dedaqalaqebSi
moewyo
saqarTvelos turistuli potencialis amsaxveli poto da xelnakeTi
nivTebis
gamofenebi,
degustaciebi,
qarTuli
Tanamedrove
da
Rvinis,
yvelisa
folkloris
da
tkbileulis
koncertebi,
aseve
dainteresebuli pirebi ecnobodnen saimijo-sareklmo masalebs;
transporti
ganxorcielda transportis sferoSi saxelmwifo marTvis institutTa
struqturuli
reforma,
misi
gardaqmna
da
modernizacia.
erTiani
satransporto administraciis Zireuli reorganizaciis Sedegad, mis
bazaze Seiqmna damoukidebeli sajaro samarTlis iuridiuli pirebi –
samoqalaqo
aviaciis,
saxmeleTo
transportisa
da
sazRvao
transportis saagentoebi, romlebic aRiWurven TavianTi saqmianobis
ganxorcielebis efeqturi, srulfasovani, SeuzRudavi da pirdapiri
uflebamosilebebiT.
2011 wlis 1-2 ivniss q. TbilisSi Sedga saqarTvelosa da TurqeTis
saavtomobilo
transportis
erToblivi
komisiis
gadawyvetileba
mesame
sxdomaze
miRebul
iqna
tvirTis
gadazidvis
nebarTvebis
1000
morigi
sxdoma,
qveyanaSi/qveynidan
erTeulidan 2000-mde gazrdis
Taobaze, rac met SesaZleblobas miscems gadamzidvelebs gaafarTovon
gadazidvis
areali,
ufro
efeqturad
gamoiyenon
satransporto
saSualebebi da gazardon Semosavlebi. moxda agreTve SeTanxmeba BSEC
(biseki - Savi zRvis ekonomikuri kavSiri) da ECMT (transportis
28
saqarTvelos mTavrobis angariSi
ministrTa evropis konferenciis) nebarTvebis TurqeTis teritoriaze
daubrkoleblad gamoyenebis Taobaze, zedmeti gadasaxadebis gadaxdis
gareSe.
2011
wlis
11
marts
q.
TbilisSi
gaimarTa
saerTaSoriso
sagzao
gadazidvebis sferoSi TanamSromlobis saqarTvelo-iranis erToblivi
komisiis mesame sxdoma, romelzec miRweuli iyo SeTanxmeba, rom:
-
iranidan
tvirTis
mimarTvidan
eqsportis
araugvianes
24
nebarTvis
saaTSi
da
gacema
am
ganxorcieldes
mizniT
ganisazRvros
arsebuli
fasdanamati
saSuamavlo kompania iranis mxridan;
-
qarTveli
gadamzidvelebisaTvis
sawvavze
Semcirebuli iqnes 30%-iT. miRweuli SeTanxmebis Sedegad, 2011 wlis
ganmavlobaSi,
6
ivnisis
mdgomareobiT,
qarTveli
gadamzidvelebis
Sesrulda
51
satvirTo
mier,
iranis
komisiis
reisi,
maSin
mimarTulebiT,
sxdomis
rodesac,
Semdeg,
2010
wlis
ganmavlobaSi sul Sesrulebuli iyo 5 reisi.
mkveTrad gaizarda saerTaSoriso satransporto bazarze
gadamzidvelTa
raodenoba.
saerTaSoriso
satvirTo
erovnul
gadazidvebis
bazarze gacemuli CMT mravaljeradi kvotirebuli nebarTvebiT EURO
III, IV, V avtomobilebisaTvis, 2010 wlis ivlisis mdgomareobiT, 43
wevr qveyanaSi gadazidvebs axorcielebda 123 operatori. 2011 wlis
imave
periodisaTvis,
registrirebuli
180
amave
bazarze
gadamzidveli
funqcionirebs
-
46.3
%-iT
saqarTveloSi
meti.
ormxrivi
saerTaSoriso nebarTvebiT evropisa da aziis 30 qveyanaSi operirebs
1200 qarTveli gadamzidveli;
aseve
saqarTvelos
saaviacio
bazarze
regularuli
frenebis
ganxorcieleba daiwyes Semdegma aviakompaniebma: `ata earlaizi~ _
Teirani-Tbilisi-Teirani, `Caina souzern earlainzi~ _ urumCi-TbilisiurumCi,
`pegasusi~
antalia, `ear
_
stambuli-Tbilisi-stambuli,
astana~ _
antalia-Tbilisi-
almaata-Tbilisi-almaata, `bora
jeti~ _
29
saqarTvelos mTavrobis angariSi
ankara-baTumi-ankara,
`poloneTis
aviaxazebi~
_
varSava-Tbilisi-
varSava. gaica frenis nebarTva da 2011 wlis noembridan regularuli
reisebis ganxorcielebas daiwyebs aviakompania `katar earveizi~ dohaTbilisi-dohas mimarTulebiT.
30
saqarTvelos mTavrobis angariSi
jandacva da socialuri sakiTxebi
socialuri dacva
saqarTvelos
2011
wlis
saxelmwifo
biujetiT
sapensio
asakis
safuZvliT da mkveTrad gamoxatuli SezRuduli SesaZleblobis mqone
pirebisaTvis daniSnuli saxelmwifo pensia 2011 wlis 1 seqtembridan –
ganisazRvreba 100 laris odenobiT.
2011 wlis maisis mdgomareobiT saarsebo Semweobis mimRebia 140 500
ojaxi (415 365 piri).
socialuri
daxmarebebis
miznobriobisa
da
efeqturobis
gazrdis
mizniT, 2010 wels ganxorcielda mniSvnelovani cvlilebebi ojaxebis
socialur-ekonomikuri
mdgomareobis
Sefasebis meTodologiasa da
administrirebis sqemaSi.
daixvewa socialurad daucveli ojaxebis Sefasebisa da daxmarebebis
administrirebis maregulirebeli normatiuli aqtebi.
socialuri daxmarebebis
mimRebi an/da maZiebeli ojaxebis socialur-
ekonomikuri mdgomareobis Sefasebisas deklaraciaSi mniSvnelovani
adgili
ukavia
CarTulobas,
adgilobrivi
mxedvelobaSi
miiReba
sicocxlisaTvis
saSiSi
operaciis
permanentuli
da
TviTmmarTvelobis
ojaxis
daavadebis
organoebis
romelime
wevris
samkurnalo
gadaudebeli
medikamentozuri
mkurnalobis
aucileblobac da sxva.
saarsebo Semweobis zRvruli qula 2009 wlis 1 ianvridan sami wlis
vadiT gavrcelda im ojaxebze, romlebic 2008 wlis 6 agvistodan
saqarTveloze ruseTis federaciis SeiaraRebuli Tavdasxmis
Sedegad
iZulebulni gaxdnen daetovebinaT mudmivi sacxovrebeli adgili
gadaadgilebuliyvnen saqarTvelo
grZeldeba
,,socialuri
da
teritoriis farglebSi.
SeRavaTebis
saqarTvelos mTavrobis 2007 wlis
monetizaciis
Sesaxeb’’
11 ianvris #4 dadgenilebiT
31
saqarTvelos mTavrobis angariSi
gaTvaliswinebuli fuladi socialuri daxmarebis – sayofacxovrebo
subsidiis gacema sxvadasxva socialur kategorias mikuTvnebul pirTa
wrisaTvis
(omisa
mTlianobisaTvis
da
samxedro
sabrZolo
politikuri represiis
Zalebis
veteranebi,
moqmedebebSi
msxverplad
teritoriuli
daRupulTa
ojaxebi,
aRiarebuli pirebi da sxva)
sayofacxovrebo – komunaluri saWiroebebis uzrunvelsayofad (sul 76
626 piri).
xorcieldeba
devnilTa
da
ltolvilTa
Semweobebis,
mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis
gamo
da
droebiT
Sromisuunarobis
gamo
orsulobis,
Svilad ayvanis
daxmarebebis
gacema
kanonmdeblobiT gaTvaliswinebuli wesiTa da odenobiT
yovelTviuri
saxelmwifo
pensiis/saxelmwifo
teritoriuli
daxmareba
kompensaciis
mTlianobisaTvis,
bisaTvis
daRupul, ugzo-ukvlod
Sedegad
gardacvlilTa
saqarTvelos
kanonis
mSobelze
gasacemi
gaicema
mimReb martoxela, ,,saqarTvelos
Tavisuflebisa
da
damoukideblo-
dakargul, miRebuli Wrilobebis
ojaxebis
socialuri
muxliT
gaTvaliswinebul
minimaluri
saxelmwifo
me-4
saxelmwifo
dacvis
Sesaxeb”
Sromisuunaro
pensiis
an
marCenaldakargulze gasacemi saxelmwifo kompensaciis odenobiT da
daRupulTa im mSobelze, romelsac daeRupa 2 an 2-ze meti Svili – 55
laris odenobiT (TiToeul gardacvlil Svilze).
janmrTelobis dacva
mimdinareobs janmrTelobis dacvis reformis
romelic
efuZneba
sadazRvevo
industriis
janmrTelobis dazRvevisa da hospitaluri
mniSvnelovani etapi,
rolis
gazrdisa
da
momsaxurebis sinergiis
principebs.
32
saqarTvelos mTavrobis angariSi
saqarTvelos mTavrobis 2009 wlis 9 dekembris N218 dadgenilebis
Tanaxmad,
gatarda
mosaxleobisaTvis
RonisZiebebi
siRaribis
zRvars
samedicino
momsaxurebaze
qvemoT
myofi
xelmisawvdomobis
gazrdisa da mosaxleobisaTvis sadazRvevo principebiT momsaxurebis
miwodebis
organizebis
TvalsazrisiT.
ganisazRvra
sadazRvevo
vauCeriT dafinansebuli samedicino momsaxurebis saxeebi da pirobebi,
romlebic
dazRveulebs
miewodebaT
sruli
moculobiT,
pacientis
saWiroebis Sesabamisad. aseve, mimdinareobs samkurnalo–saSualebaTa
xarjebis
anazRaureba,
samkurnalo
saSualebaTa
nusxis
mixedviT,
wliurad 50 laris farglebSi 50%–iani TanagadaxdiT.
sadazRvevo
kompaniebi
momsaxurebaze
Tanabari,
xelmisawvdomobis
mimwodeblebTan
asruleben
beneficiarTa
yovelgvari
valdebulebas
kontraqtirebis
dros
samedicino
diskriminaciis
gareSe
samedicino
momsaxurebis
mosaxleobis
sacxovrebeli
adgilis da momsaxurebis xarisxis uzrunvelyofis gaTvaliswinebiT.
aRniSnuli dadgenilebiT samedicino raionebis mixedviT sadazRvevo
vauCeris
fasis
konkursis
dadgenis
mixedviT
da
mzRveveli
gamovlenili
kompaniis
mzRvevelis
an
gamovlenis
amxanagobis
an
mier
aRebuli valdebulebebis Sesrulebis zedamxedvelobis mizniT, Seiqmna
uwyebaTaSorisi komisia.
amave dadgenilebis Sesabamisad, Catarebuli konkursis farglebSi,
kerZo
sadazRvevo
kompaniebma
valdebulebad
aiRes
sxvadasxva
samedicino raionebSi Tanamedrove standartebis Sesabamisi jandacvis
infrastruqturis
Seqmna,
rac
gulisxmobs
rogorc
arsebuli
infrastruqturis rekonstruqcia/renovacias, aseve axali klinikebis
mSeneblobas.
aRniSnuli
servisebis
mimarT
samedicino
momsaxurebis
procesi
geografiuli
xarisxis
uzrunvelyofs
hospitaluri
xelmisawvdomobis
gazrdasa
gaumjobesebas.
aseve,
da
xels
Seuwyobs mosaxleobis samedicino dazRveviT mocvis zrdas, rac, Tavis
33
saqarTvelos mTavrobis angariSi
mxriv,
warmoadgens
maTi
finansuri
riskebisa
da
gaRaribebisagan
dacvis erTerT mTavar meqanizms.
„saxelmwifo
momsaxurebis
standartebis
wlis
2
sadazRvevo
programaSi
mimwodebelTaTvis
damtkicebis
Tebervlis
N29
Taobaze“
monawile
momsaxurebis
saqarTvelos
dadgenilebiT
samedicino
minimaluri
mTavrobis
gansazRvruli
2010
minimaluri
standartebisa da samSeneblo saqmianobaTa warmoebis Sefasebis mizniT
saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministris
2011 wlis 9 martis N01–5/o brZanebis „hospitaluri seqtoris reformis
mimdinareobis
inspeqtirebis
jgufis
Seqmnis
mimdinareobs
saqarTvelos
masStabiT
Sesaxeb“
Sesabamisad,
samSeneblo
samuSaoebis
warmoebis monitoringi.
34
saqarTvelos mTavrobis angariSi
sagareo urTierTobebi da evropul da evroatlantikur
struqturebSi integracia
teritoriuli mTlianobis aRdgenis xelSewyobis mizniT gatarebuli
RonisZiebebi
saqarTvelos mTavroba agrZelebs konsultaciebs partnior qveynebTan
saqarTvelos regionebis okupaciisa da ganxorcielebuli eTnikuri
wmendis Sesaxeb iuridiuli Zalis mqone dokumentis miRebis sakiTxTan
dakavSirebiT. Sedegad:
-
2010 wlis 8 agvistos estoneT–saqarTvelos saparlamento jgufma
miiRo gancxadeba „saqarTvelos winaaRmdeg ruseTis federaciis
samxedro
agresiis
ori
wlisTavTan
dakavSirebiT“,
romelSic
gamoyenebulia termini „okupacia“.
-
2010 wlis 23 noembers evropis sabWos ministrTa moadgileebis
komitetis 1099–e sxdomaze
saxelmwifos
saxeliT
evrokavSiris delegaciam EU-s 27 wevri
gaakeTa
gancxadeba
saqarTvelo-ruseTis
konfliqtis Taobaze evrosabWos generaluri mdivnis angariSTan
dakavSirebiT, sadac kidev erTxel gamoxata mxardaWera saqarTvelos
teritoriuli mTlianobis da suverenitetis mimarT. gancxadebaSi
evrokavSirma
afxazeTi,
saqarTvelo,
saqarTvelo,
pirvelad
moixsenia
da
cxinvalis
regioni,
„okupirebul
saqarTvelos
teritoriebad".
-
2011 wlis 20 ianvars evroparlamentma miiRo rezolucia „Savi zRvis
kuTxiT
evrokavSiris
evroparlamentis
strategiis
Sesaxeb“,
saqarTvelo–evrokavSiris
xolo
16
marts
TanamSromlobis
saparlamento jgufma miiRo gancxadeba da rekomendacia. aRniSnul
dokumentebSi aRiarebulia saqarTvelos regionebis okupacia.
35
saqarTvelos mTavrobis angariSi
-
2011 wlis 13 aprils evropis sabWos saparlamento asambleam miiRo
rezolucia „saqarTvelos mier nakisri valdebulebebis Sesrulebis
Sesaxeb“.
-
2011 wlis 9 ivniss evroparlamentma miiRo rezolucia „ruseT–
evrokavSiris samitis Sesaxeb“, romelSic dagmo ruseTis qmedebebi
saqarTvelos winaaRmdeg da mouwoda cecxlis Sewyvetis SeTanxmebis
Sesrulebisa da saqarTvelos okupirebuli regionebis deokupaciisken.
-
2011 wlis 15 ivniss latviis seimis sagareo saqmeTa komitetma miiRo
oficialuri gancxadeba „saqarTvelos teritoriuli mTlianobis
mxardaWeris
Sesaxeb“.
aRniSnul
dokumentebSi
aRiarebulia
saqarTvelos regionebis okupacia.
2010 wlis 23 noembers saqarTvelos prezidenti mixeil saakaSvili sityviT
warsdga evroparlamentis winaSe, sadac pirvelad gaaxmovana iniciativa
Zalis gamouyeneblobisa da dialogis aucileblobasTan dakavSirebiT.
saqarTvelo sxvadasxva mravalmxriv Tu ormxriv formatebSi aqtiurad
afiqsirebda aRniSnul iniciiativas, romelsac dadebiTi gamoxmaureba
mohyva
saerTaSoriso
gancxadebebi
gaakeTes
Tanamegobrobis
safrangeTis
mxridan.
sagareo
kerZod,
da
Sesabamisi
evropul
saqmeTa
saxelmwifo ministrma miSel alio–marim, evrokavSiris specialurma
warmomadgenelma usafrTxoebis politikisa da sagareo sakiTxebSi ketrin
eStonma, aseve euTos samitis dros aRniSnulTan dakavSirebiT Tavisi
pozicia daafiqsires aSS–s saxelmwifo mdivanma hilari klintonma,
evropuli sabWos prezidentma herman van rompoim, SvedeTis sagareo
saqmeTa ministrma karl bildtma, safrangeTis premier–ministrma fransua
filionma da didi britaneTis premier–ministris moadgilem nik klegma.
grZeldea
konsultaciebi
farglebSi okupirebul
Jenevis
saerTaSoriso
molaparakebebis
teritoriebze saerTaSoriso
usafrTxoebis
36
saqarTvelos mTavrobis angariSi
meqanizmebis
amuSavebis,
humanitaruli
organizaciebis
Sesvlis
uzrunvelyofisa da ltolvilTa da iZulebiT gadaadgilebul pirTa
dabrunebis sakiTxebze. saangariSo periodSi gaimarTa molaparakebaTa 5
raundi, romelSic uSualod iyo CarTuli qveynis sagareo uwyeba.
2011 wlis 30 aprils miRebul iqna gadawyvetileba Jenevis molaparakebebSi
gaeros gundis regularuli biujetidan (me–5 sabiujeto komitetis
meSveobiT) dafinansebis Sesaxeb.
2010 wlis 18 oqtombers, saerTaSoriso Tanamegobrobis mier gamoCenili
mtkice poziciis Sedegad, ruseTma gaiyvana Tavisi samxedro nawili sof.
perevidan.
okupirebuli teritoriebis araRiarebis politikis mizniT, saqarTvelos
sagareo saqmeTa saministro atarebda aqtiur politikur konsultaciebs,
maRali donis vizitebs da iyenebda yvela formats araRiarebis politikis
lobirebisaTvis. forsirebuli tempiT mimdinareobda diplomatiuri da
sakonsulo urTierTobebis damyareba e.w. risk-jgufis saxelmwifoebTan.
saangariSo periodSi 18 qveyanasTan damyarda dip. urTierToba.
aseve,
dagzavnil iqna instruqciebi saqarTvelos saelCoebSi did britaneTSi,
amerikis
SeerTebul
StatebSi,
CineTis
saxalxo
respublikasa
da
safrangeTis respublikaSi, aseve gaerTianebuli erebis organizaciasTan
saqarTvelos
konsultaciebis
mudmiv
warmomadgenlobaSi,
Casatareblad,
romelTanac
im
saxelmwifoebTan
saqarTvelos
ar
aqvs
diplomatiuri da sakonsulo urTierTobebi damyarebuli da romelTa
mierac SesaZlebelia moxdes saqarTvelos okupirebuli teritoriebis
„damoukideblobis“ aRiareba.
Sedegad, saangariSo periodSi, arcerT qveyanas ar uRiarebia saqarTvelos
okupirebuli teritoriebi damoukidebel saxelmwifoebad. miuxedavad
imisa, rom m.w. 23 maiss vanuatum daamyara diplomatiuri urTierTobebi
37
saqarTvelos mTavrobis angariSi
saqarTvelos erT–erT regionTan – afxazeTTan – qarTuli mxarisa da
saerTaSoriso Tanamegobrobis Zalisxmevis Sedegad, 17 ivniss vanuatus
mTavrobam gaiwvia Tavisi gadawyvetileba aRiarebis Sesaxeb.
saqarTvelos sagareo saqmeTa saministro aqtiurad TanamSromlobda
yazaxeTis
Tavmjdomareobasa
saqarTvelos
aRdgenis
okupirebul
mizniT.
imyofeboda
15-17
litvis
da
euTo–s
teritoriebze
marts,
sxva
euTo-s
saqarTveloSi
sagareo
saqmeTa
wevr–saxelwifoebTan
warmomadgenlobis
oficialuri
ministri,
vizitiT
euTo-s
moqmedi
Tavmjdomare batoni audronius aJubalisi.
2010
wlis
12
agvistos
evrokavSiris
ministrTa
sabWom
miiRo
gadawyvetileba saqarTveloSi evrokavSiris monitoringis misiis (EUMM)
mandatis 12 TviT, 2011 wlis 14 seqtembramde gaxangrZlivebis Sesaxeb.
daiwyo
muSaoba
okupirebuli
teritoriebis
mimarT
saxelmwifo
strategiis farglebSi SemuSavebuli status–neitraluri samgzavro
dokumentisadmi
saerTaSoriso
Tanamegobrobis
mxardaWeris
uzrunvelsayofad. saerTaSoriso Tanamegobrobam dadebiTad Seafasa
qarTuli
mxaris
dokumentebTan
iniciativa
dakavSirebiT.
rig
status–neitraluri
qveynebTan
daigegma
samgzavro
ormxrivi
konsultaciebi eqspertebis doneze, sakiTxis detalebis Seswavlis
mizniT.
qveynis diplomatiuri samsaxuris aqtiuri Zalisxmevis Sedegad gaeros 64e da 65-e sesiebis farglebSi warmatebiT gavida devnilebTan da iZulebiT
gadaadgilebul pirebTan dakavSirebuli ori rezolucia;
- 2010 wlis 7 seqtembers gaero-s generaluri asambleis 64-e sesiaze
warmatebiT gavida qarTuli mxaris mier inicirebuli rezolucia:
38
saqarTvelos mTavrobis angariSi
“afxazeTSi,
saqarTvelo
da
cxinvalis
regionSi/samxreT
oseTi,
saqarTvelo adamianis uflebebisa da humanitaruli situaciis Sesaxeb.”
- 2011 wlis 29 ivniss gaeros generaluri asambleis 65–e sesiis farglebSi
xmaTa
umravlesobiT
miRebul
iqna
rezolucia
„afxazeTidan,
saqarTvelo da cxinvalis regionidan/samxreT oseTi, saqarTvelo
iZulebiT gadaadgilebul pirTa da ltolvilTa statusis Sesaxeb“.
2010
welTan
SedarebiT
rezoluciis
momxreTa
ricxvi
Svidi
saxelmwifoTi
gaizarda,
xolo
mowinaaRmdegeTa
ricxvi
oTxiT
Semcirda.
aqtiurad mimdinareobda ltolvilTa da iZulebiT gadaadgilebul pirTa
sakiTxis lobireba euTosa da evrosabWos farglebSi:
-
2011 wlis 27 maiss euTo-s adamianuri ganzomilebis farglebSi q. venaSi
gaimarTa specialuri Sexvedra iZulebiT gadaadgilebul pirTa da
ltolvilTa Sesaxeb; Sexvedris dRis wesrigSi Sevida ltolvilTa da
iZulebiT gadaadgilebul pirTa Sesaxeb sakiTxi.
-
2011 wlis 14 ivniss q. venaSi euTo-s mudmivi sabWos sxdomaze warsdga
erovnuli umciresobebis sakiTxebSi euTo-s umaRlesi komisari, knut
volebeki.
Tavisi
angariSiT
umaRlesma
komisarma
saerTaSoriso
sazogadoebas gaacno saqarTvelos okupirebul teritoriaze, kerZod
afxazeTis regionSi arsebuli viTareba.
-
2011 wlis 24-28 ianvars gaimarTa evropis sabWos saparlamento
asambleis 2011 wlis zamTris sesia, romlis farglebSic asambleis
monitoringis komitetma ganixila ruseT–saqarTvelos omis Sedegebze
saparlamento asambleis Semdgomi saqmianoba.
-
evropis sabWos saparlamento asambleis monitoringis komitetma miiRo
gadawyvetileba, romelic kidev erTxel xazs usvams, rom asambleis
39
saqarTvelos mTavrobis angariSi
mier miRebuli sami politikuri rezolucia ZalaSia da maTSi
Cadebuli moTxovnebi unda Sesruldes. monitorings gaagrZeleben
ruseTsa da saqarTveloze monitoringis komitetis Tanamomxseneblebi,
Sesabamisad calke momxsenebeli ar iqneba daniSnuli omis failze.
asamblea gaagrZelebs zemoxsenebuli rezoluciebis Sesrulebaze
monitorings da weliwadSi erTxel monitoringis sxdomis farglebSi
gaimarTeba aRniSnuli sakiTxis ganxilva.
saqarTvelo-evrokavSiris TanamSromloba
saqarTvelos mTavroba aqtiurad
TanamSromlobis
Semdgom
muSaobs saqarTvelo-evrokavSiris
ganviTarebaze
rigi
prioritetuli
mimarTulebebiT, maT Soris „aRmosavleT partniorobis“ farglebSi.
aRniSnuli iniciativa iTvaliswinebs iseT perspeqtivebs, rogoricaa:
asocirebisa da Rrma da yovlismomcveli Tavisufali vaWrobis Sesaxeb
SeTanxmebebis gaformeba, savizo reJimis etapobrivi liberalizacia,
legaluri mobilurobis xelSewyoba da a.S.
mimdinareobs
aqtiuri
muSaoba
saqarTvelo-evrokavSiris
TanamSromlobis sabWos, komitetis da qvekomitetebis farglebSi. 2010
wlis
14
seqtembers
TanamSromlobis
dafuZnda
komitetis
gaimarTa
me-10
saqarTvelo-evrokavSiris
sxdoma;
saqarTvelo-evrokavSiris
komitetis
TanamSromlobis
farglebSi
ori
axali
qvekomiteti.
grZeldeba TanamSromloba evrokavSirTan „partnioroba mobilurobis“
iniciativis
farglebSi,
romelic
gulisxmobs
evrokavSiris
wevr
qveynebsa da saqarTvelos Soris muSaxelis legalur gadaadgilebas.
2010
wlis
15
seqtembers
q.
briuselSi
gaimarTa
„partnioroba
mobilurobisaTvis“ iniciativis farglebSi saqarTvelo-evrokavSiris
40
saqarTvelos mTavrobis angariSi
pirveli oficialuri Sexvedra.
amJamad saqarTvelo TanamSromlobs
evrokavSiris wevr 16 qveyanasTan aRniSnuli iniciativis farglebSi.
2010
wlis
29
ivliss
parafirebul
iqna
sasoflo-sameurneo
produqciisa da sxva sakvebi produqtebis geografiuli aRniSvnebis
urTierTdacvis Sesaxeb SeTanxmeba, mimdinareobda Sida procedurebi
SeTanxmebis xelmosawerad.
sagareo
saqmeTa
saministro
aqtiurad
aris
CarTuli
evropuli
samezoblo politikis strategiuli gadaxedvis procesSi. 2010 wlis 67 oqtombers q. briuselSi gaimarTa Sexvedra „evropuli samezoblo
politikis“ gadaxedvis sakiTxebze; saangariSo periodSi mimdinareobda
muSaoba
evropuli
samezoblo
politikis
strategiuli
gadaxedvis
procesTan dakavSirebiT evrokomisiis komunikaciaze „A New Responce to a
Changing Neighbourhood“.
aRmosavleT partnioroba
mimdinareobs
muSaoba
„aRmosavleT
partniorobis“
iniciativasTan
dakavSirebul politikur sakiTxebze saqarTvelos poziciis SemuSavebis
kuTxiT;
aseve,
mimdinareobs
muSaoba
„aRmosavleT
partniorobis“
mravalmxrivi TanamSromlobis platformebis Catarebis xelSewyobis
mizniT. 2010 wlis 13 dekembers Catarda „aRmosavleT partniorobis“
ministeriali;
2011 wlis 4-5 marts q. bratislavaSi gaimarTa „viSegradis oTxeulis“
sagareo saqmeTa ministrTa gafarToebuli araformaluri Sexvedra
„aRmosavleT
partniorobis“
sakiTxebze
da,
aseve,
„globaluri
usafrTxoebis (GLOBSEC)“ me-6 saerTaSoriso forumi.
41
saqarTvelos mTavrobis angariSi
„vizebis gacemis proceduris gamartivebisa“ da „unebarTvod mcxovreb
pirTa readmisiis Sesaxeb“ SeTanxmebebi.
2010 wlis 22 noembers xeli moewera saqarTvelosa da evrokavSirs
Soris SeTanxmebas „unebarTvod mcxovreb pirTa readmisiis Sesaxeb“.
aRniSnuli SeTanxmeba
„vizebis gacemis proceduris gamartivebis“
SeTanxmebasTan erTad 2011 wlis 1 marts Sevida ZalaSi. saangariSo
periodSi q. briuselSi gaimarTa qarTuli delegaciis araformaluri
Sexvedra evrokavSiris sabWos savizo sakiTxebis jgufis wevrebTan
savizo reJimis liberalizaciasTan dakavSirebul sferoebSi qarTuli
mxaris mier miRweuli progresis warmoCenis mizniT;
asocirebis Sesaxeb SeTanxmeba
saqarTvelosa da evrokavSirs Soris asocirebis Sesaxeb SeTanxmebaze
molaparakebebi oficialurad gaixsna 2010 wlis 15 ivliss, q. baTumSi
saqarTvelos prezidentis mixeil saakaSvilisa da sagareo saqmeTa da
usafrTxoebis
politikis
warmomadgenlis,
sakiTxebSi
evrokomisiis
evrokavSiris
vice-prezidentis
eStonis
mier.
molaparakebebis
procesi
sesiebisa
da
video-konferenciebis
umaRlesi
baronesa
mimdinareobs
formatiT.
qeTrin
plenaruli
plenaruli
sesiebi
imarTeba daaxloebiT or TveSi erTxel, xolo video-konferenciebi,
saSualod,
kviraSi
erTxel.
saqarTvelo-evrokavSiris
molaparakebebis
am
etapze
sagareo
4
saangariSo
periodSi
asocirebis
Sesaxeb
preambulis,
politikuri
gaimarTa
SeTanxmebaze
raundi.
SeTanxmebulia
usafrTxoebis
politikis
sferoSi
dialogisa
TanamSromlobis
da
Tavis
(CFSP) da marTlmsajulebis, Tavisuflebisa da usafrTxoebis (JFS)
42
saqarTvelos mTavrobis angariSi
Tavis qveTavebis umravlesoba. seqtoruli TanamSromlobis 27 Tavidan
pirobiTad daxurulia (provisionally closed)
12 Tavi,
molaparakebebi
mimdinareobs 7 Tavze, saidanac ZiriTadi teqsti danarTis gareSe (body
text without the annex) SeTanxmebulia yvela TavSi.
Rrma da yovlismomcveli Tavisufali vaWrobis Sesaxeb SeTanxmebaze
molaparakebebis dawyebis winamosamzadebeli periodi
saqarTvelom
Seasrula
evrokavSiris
mier
wamoyenebuli
yvela
winapiroba Rrma da yovlismomcveli Tavisufali vaWrobis Sesaxeb
SeTanxmebis gaformebis dawryebis kuTxiT, ramac SesaZlebeli gaxada
uaxloes
momavalSi
(velodebiT
evrokavSiris
gadawyvetilebas)
dawyebul iqnas molaparakebebi SeTanxmebis gaformebaze.
saqarTvelos parlamentSi gaigzavna e.w. `Rrma da yovlismomcveli
Tavisufali
vaWrobis
sakanonmdeblo
sferos
molaparakebis
cvlilebebis
maregulirebeli
paketi~
dawyebasTan
romelic
sakanonmdeblo
dakavSirebuli
Seexeba
sxvadasxva
aqtebis
daaxlovebas
gansakuTrebuli
aqtiurobiT
evrokavSiris kanonmdeblobasTan.
natoSi integracia
saangariSo
periodi
gamoirCeoda
saqarTvelos
nato-Si
integraciisTvis
aucilebel
standartebTan
daaxlovebisa da Sesabamisi politikuri gadawyvetilebis miRebis mizniT
aliansSi gamarTuli konsultaciebis mxriv. gaimarTa nato-saqarTvelos
komisiis 26 Sexvedra sxvadasxva doneze. Sexvedrebis intensiurobas xeli
43
saqarTvelos mTavrobis angariSi
Seuwyo
aliansTan
nato-saqarTvelos
komisiis
Sexvedrebis
gegma–
grafikis winaswar SeTanxmebam.
-
2011 wlis 15 aprils berlinSi gaimarTa
nato-saqarTvelos komisiis
sxdoma sagareo saqmeTa ministrebis doneze, sadac aliansisa da
saqarTvelos urTierTobis istoriaSi pirvelad, miiRes erToblivi
gancxadeba, romelSic mokavSireebma gamoxates aliansis mxardaWera
saqarTvelos
evroatlantikuri
integraciis
da
saqarTvelos
suverenitetisa da teritoriuli mTlianobis mimarT;
-
14-15
aprilis
saqarTvelos
natos
berlinis
sagareo
saqmeTa
ministerialis
ministrma,
farglebSi,
grigol
vaSaZem
monawileoba miiRo natos sagareo saqmeTa ministrebis SexvedraSi
ISAF-is monawile natos arawevri saxelmwifoebis sagareo saqmeTa
ministrebTan;
-
14-15
aprilis
sagareo
saqmeTa
natos
ministerialis
ministri
Sexvda
farglebSi,
saqarTvelos
saqarTvelos
axal megobarTa
jgufis (New Group of Friends - NGF) sagareo saqmeTa ministrebs;
saqarTvelo
agrZelbs
monawileobas
avRaneTSi
nato-s
xelmZRvanelobiT mimdinare usafrTxoebis mxardamWeri saerTaSoriso
Zalebis operaciaSi. avRaneTSi gaigzavna 11 artileriis instruqtori
da miRebul iqna gadawyvetileba damatebiT erTi batalionis gagzavnis
Sesaxeb.
saqarTvelos diplomatiuri samsaxuris aqtiuri Zalisxmevis Sedegad,
buqarestis samitis gadawyvetileba, rom saqarTvelo gaxdeba natos
wevri, kvlav dadasturda nato-s saxelmwifosa da mTavrobis meTaurTa
mier da nato-s axali strategiuli koncefciis Semadgeneli nawili
gaxda.
2010 wlis 16 noembers varSavaSi gamarTul plenarul sesiaze natos
saparlamento asambleam miiRo rezolucia „saqarTveloSi arsebuli
44
saqarTvelos mTavrobis angariSi
mdgomareobis Sesaxeb“. rezolucia saqarTvelos teritoriaze ruseTis
jarebis yofnas afasebs, rogorc 2008 wlis 12 agvistos evrokavSiris
SuamavlobiT miRweuli cecxlis Sewyvetis Sesaxeb xelSekrulebis
darRvevas da suverenuli qveynis teritoriis okupacias.
saangariSo
periodi
warmomadgenelTa
wesrigSi
gamoirCeoda
saqarTveloSi
saqarTvelos
aseve
nato-s
maRali
rangis
vizitebiT,
rac
aliansis
dRis
sakiTxis
aqtualurobis
gamoxatulebas
warmoadgens.
2010 w. 1 oqtombers ganxorcielda nato-s generaluri mdivnis anders
fog rasmusenis viziti saqarTveloSi, romelmac oficialurad gaxsna
nato–s
samekavSireo
saqarTveloSi
aseve
ofisi
TbilisSi.
imyofeboda
saangariSo
periodSi
samxedro
komitetis
nato-s
Tavmjdomare, admirali jampaolo di paola da natos generaluri
mdivnis specialuri warmomadgeneli samxreT kavkasiasa da centralur
aziaSi, jeims apaturai.
18 oqtombridan 23 oqtombris CaTvliT saqarTveloSi gaimarTa natos
kvireuli, romlis mTavar mizans warmoadgenda aliansis saqmianobasa
da miznebze sazogadoebis cnobierebis amaRleba.
evropul da evroatlantikuri integraciis sakiTxebze, saqarTvelos
axal megobarTa jgufis farglebSi, gaimarTa sami Sexvedra:
sagareo
saqmeTa ministrebis doneze (2010 wlis 25 oqtomberi, luqsemburgi da
2011
wlis
14-15
departamentebis
aprili,
berlini)
direqtorebis
da
doneze
usafrTxoebis
(2010
wlis
14
politikis
oqtomberi,
briuseli).
45
saqarTvelos mTavrobis angariSi
samarTlebrivi sakiTxebi da korufciis winaaRmdeg brZola
korufciis winaaRmdeg brZola
saqarTvelos iusticiis saministro antikorufciuli sabWos samdivnos
meSveobiT
koordinirebasa
da
administrirebas
farglebSi
ganxorcielebul
RonisZiebebs,
uwevs
sabWos
uzrunvelyofs
sabWos
kvleviT da analitikur mxardaWeras, Sexvedrebis organizebas, samuSao
masalebisa
farglebSi
da
dokumentaciis
Seqmnilia
momzadebas.
eqspertTa
antikorufciuli
samuSao
jgufi,
sabWos
romlis
SemadgenlobaSic Sedian sxvadasxva saxelmwifo dawesebulebebisa da
arasamTavrobo organizaciebis warmomadgenlebi.
saangariSo periodSi samuSao jgufis mier momzadda saqarTvelos
erovnuli
gegmis
antikorufciuli
proeqti,
romelic
antikorufciulma
sabWom.
strategiis
2010
ganxorcielebis
wlis
samoqmedo
samoqmedo
30
agvistos
daamtkica
gegmis
proeqti
waredgina
saqarTvelos prezidents, romelic damtkicda prezidentis 2010 wlis
14 seqtembris N735 brZanebulebiT. samoqmedo gegmaSi gawerilia 2010
(bolo meoTxedi) - 2013 wlebisTvis antikorufciuli da efeqturi
mmarTvelobis mimarTulebiT dagegmili saqmianobebi - pasuxismgebeli
da partniori organizaciebis, Sesrulebis indikatorebisa da vadebis,
aseve
riskebis
sferoebze,
miTiTebiT.
samoqmedo
rogoricaa
sajaro
gegma
aqcents
seqtoris
akeTebs
iseT
modernizacia,
administraciuli momsaxurebis ganviTareba, saxelmwifo Sesyidvebi,
saxelmwifo
finansuri
sistemis
reforma,
sabaJo
da
sagadasaxado
sistemis ganviTareba, kerZo seqtoris ganviTareba, marTlmsajulebis
sistemis srulyofa, politikuri partiebis dafinanseba da korufciis
prevencia. aqve gansazRvrulia 14 pasuxismgebeli uwyeba, romlebic
46
saqarTvelos mTavrobis angariSi
samoqmedo gegmis Sesrulebis Sesaxeb angariSs antikorufciul sabWos
warudgenen
6
TveSi
erTxel.
saangariSo
periodSi
sakoordinacio
sabWos waredgina 2010 wlisa da 2011 wlis 6 Tvis angariSi. orive
angariSi damtkicda sabWos sxdomaze.
ganxorcielda korufciis winaaRmdeg saxelmwifoTa jgufis (GRECO)
Sefasebis mesame raundi, romelic moicavs or Temas: „korufciis
kriminalizacia“
Sesabamisad,
da
iusticiis
„partiaTa
dafinansebis
saministros
mier
gamWvirvaloba“.
momzadda
GRECO-saTvis
warsadgeni ori angariSi korufciis kriminalizaciisa da politikuri
partiebis dafinansebis Temebze, aseve damatebiTi informacia meore
raundis rekomendaciebis Sesrulebis Taobaze.
2010 wlis dekemberSi, GRECO-s Sefasebis mesame raundis farglebSi,
saqarTveloSi
vizitiT
imyofeboda
GRECO-s
eqspertTa
jgufi,
romelmac Sexvedrebi gamarTa samTavrobo uwyebaTa da arasamTavrobo
organizaciebis
safuZvelze
warmomadgenlebTan.
eqspertTa
jgufma
orive
kiTxvarisa
Temaze
da
Sexvedrebis
moamzada
Sesabamisi
angariSi, romelic GRECO-m 2011 wlis 27 maiss daamtkica. GRECO-s mier
aseve damtkicda Sefasebis meore raundis rekomendaciebis Sesrulebis
damatebiTi
angariSi.
angariSis
Tanaxmad,
14
rekomendaciidan
13
Sesrulebulia da mxolod 1 rekomendaciaa nawilobriv Sesrulebuli.
GRECO-s
SefasebiT,
rekomendaciebis
Sesrulebis
TvalsazrisiT,
saqarTvelom mniSvnelovan progress miaRwia.
GRECO-s angariSebi antikorufciulma sabWom ganixila 2011 wlis 14
ivlisis
sxdomaze
da
miiRo
gadawyvetileba
mesame
raundis
rekomendaciebis samoqmedo gegmaSi asaxvis Taobaze.
2010 wlis 20 maiss iusticiis saministros koordinaciiT TbilisSi
gaimarTa aRmosavleT partniorobis mesame platformis korufciis
winaaRmdeg
brZolis
panelis
sxdoma.
masSi
monawileobdnen
47
saqarTvelos mTavrobis angariSi
aRmosavleT partniorobis programaSi CarTuli da evrokavSiris wevri
qveynebis warmomadgenlebi.
saqarTvelos progresi korufciis winaaRmdeg brZolis sferoSi kidev
erTxel
dadasturda
korufciis
„saerTaSoriso
barometris“
2010
gamWvirvalobis
wlis
oqtomberSi
globaluri
gamoqveynebuli
SedegebiT:
-
SekiTxvas, gadauxdiaT Tu ara qrTami bolo 12 Tvis ganmavlobaSi,
gamokiTxulTa mxolod 3%-ma upasuxa dadebiTad, rac msoflio
masStabiT erT-erTi yvelaze dabali maCvenebelia;
-
respondentTa 78% miiCnevs, rom bolo sami wlis ganmavlobaSi
korufciis done „Semcirda" an „Zalian Semcirda";
-
saqarTveloSi gamokiTxuli mosaxleobis mxolod 9% miiCnevs, rom
bolo
3
wlis
ganmavlobaSi
korufcia
„gaizarda",
rac
sxva
qveynebTan SedarebiT yvelaze dabali procentuli maCvenebelia;
-
gamokiTxulTa
77%
TvalsazrisiT
saqarTvelos
efeqturia",
rac
miiCnevs,
sxva
rom
korufciasTan
mTavroba
„efeqturi"
qveynebTan
SedarebiT
brZolis
an
„Zalian
yvelaze
maRali
maCvenebelia.
sisxlis samarTlis kanonmdeblobis reforma
2010
wels
samuSao
Seiqmna
jgufi,
sisxlis
romelsac
samarTlis
saproceso
xelmZRvanelobs
kanonmdeblobis
iusticiis
saministros
warmomadgeneli. samuSao jgufis mier SemuSavda sisxlis samarTlis
saproceso kodeqsis cvlilebebisa da damatebebis proeqti, romelic
ZalaSi Sevida axal sisxlis samarTlis saproceso kodeqsTan erTad,
2010 wlis 1 oqtombers. aseve, saangariSo periodSi SemuSavda sisxlis
48
saqarTvelos mTavrobis angariSi
samarTlis politikis saxelmZRvanelo principebi, romelic 2010 wels
damtkicda
saqarTvelos
iusticiis
№181
ministris
brZanebiT.
dokumenti ayalibebs sisxlissamarTlebrivi devnis ganxorcielebis
saxelmZRvanelo
principebsa
gaTvaliswinebiTac
da
prokurorma
rekomendaciebs,
unda
miiRos
romelTa
gadawyvetileba
sisxlissamarTlebrivi devnis ganxorcielebis Taobaze diskreciuli
uflebamosilebis farglebSi.
SemuSavda nafic msajulTa instruqciebi da kiTxvari; Catarda kvleva
mowmeTa dacvis RonisZiebebTan dakavSirebiT da SemuSavda Sesabamisi
rekomendaciebi;
sazogadoebrivi
ganxorcielda
mTeli
rigi
cnobierebis
RonisZiebebi:
amaRlebis
damzadda
mizniT
samseriani
mxatvruli filmi „nafici msajuli“ da video rgolebi, ganTavsda
gare reklamebi, daigzavna individualuri werilebi moqalaqeebTan,
moewyo sajaro ganxilvebi da diskusiebi.
2010 wlis ganmavlobaSi
Catarda treningebi axal sisxlis samarTlis saproceso kodeqsTan
dakavSirebiT. SemuSavda axali saproceso formebi.
sisxlis
samarTlis
saqmis
eleqtronuli
warmoebis
integrirebuli
sistema
sisxlis samarTlis saqmis eleqtronuli warmoebis integrirebuli
sistemis mTavari principia sisxlis samarTlis saqmis eleqtronuli
formiT warmoeba da saqmiswarmoebaSi CarTuli yvela uwyebis erTian
sistemaSi gaerTianeba. 2011 wlis mdgomareobiT programa danergilia
mTeli
saqarTvelos
masStabiT
sagamoZiebo
da
prokuraturis
organoebSi. programis danergvis paralelurad treningi Cautarda
yvela Sesabamis TanamSromels. amasTan, saangariSo periodSi SemuSavda
pirveli
instanciis
sasamarTlo
romlis
safuZvelzec
moxda
sistemasTan
integraciis
sistemasTan
pirveli
moduli,
instanciis
49
saqarTvelos mTavrobis angariSi
sasamarTloebis dakavSireba, aseve SemuSavda saapelacio da sakasacio
instanciis
sasamarTlo
modulebi.
amJamad
sistemaSi
CarTulia
saapelacio instancia, xolo sakasacio instanciis CarTva moxdeba
uaxloes momavalSi.
daiwyo
muSaoba
programis
statistikur-analitikur
modulze,
romelic uzrunvelyofs statistikis warmoebis sruliad axal etapze
gadasvlas. kerZod, sisxlis samarTlis eleqtronul saqmeSi mocemuli
informacia qmnis monacemTa amomwurav bazas, romelTa damuSavebac
SesaZlebeli
iqneba
statistikur-analitikuri
modulis
meSveobiT.
analitikuri modulis Seqmnaze muSaobs samuSao jgufi, romelSic
monawileoben, rogorc statistikos-analitikosebi, ise prokurorebi
da informaciuli teqnologiebis eqspertebi. analitikuri modulis
danergva analitikosebs miscems statistikuri monacemebis nebismieri
korelaciiT damuSavebis SesaZleblobas, sagrZnoblad gaumjobesdeba
asvee monacemTa sizuste da validuroba.
danaSaulisa da usafrTxoebis kvleva
2011
wlis
gazafxulze
evrokavSiris
finansuri
iusticiis
saministros
mxardaWeriT
iniciativiTa
sociologiuri
da
kvlevis
institutma „gorbi"-m saqarTveloSi danaSaulisa da usafrTxoebis
kvleva meored ganaxorciela. danaSaulisa da usafrTxoebis kvlevis
mizania
qveynis
dazaralebulTa
masStabiT
maCveneblis),
viqtimizaciis
danaSaulis
(danaSaulisagan
aRqmisa
da
danaSaulis
grZelvadiani tendenciebis kvleva da analizi.
standartizebuli
kvlevis
Sedegad
mosaxleobis
reprezentatuli
SerCevis meTodiT gamoikiTxa 3000 respondenti. kvlevisas gamoyenebuli
kiTxvari
iyo
danaSaulis
Sedegad
dazaralebulTa
saerTaSoriso
50
saqarTvelos mTavrobis angariSi
kvlevis
(ICVS)
kiTxvaris
msgavsi.
aRniSnuli
kiTxvari
agreTve
warmoadgens sazogadoebrivi usafrTxoebis evropuli kvlevis (SASU)
nawils, romelic 2013 wlisaTvis evropis statistikuri organizaciis
(Eurostat)
mier
evrokavSiris
nimuSebis dizainis,
meTodebis
samuSaoebi
mier
(gamocdili
pirispir
saqarTveloSi
dazaralebulTa
yvela
saxelmwifoSi
Catardeba.
respondentebis SerCevisa da intervius Catarebis
TvalsazrisiT
interviuerebis
wevr
da
kargad
Catarebuli
ganxorcielda
saerTaSoriso
gamokiTxva),
danaSaulis
(ICVS)
kvlevisa
momzadebuli
da
savele
Sedegad
sazogadoebrivi
usafrTxoebis evropuli kvlevisTvis (SASU) dadgenili standartebis
Sesabamisad.
2011
wlis
danaSaulisa
da
usafrTxoebis
kvleva
iZleva
SesaZleblobas, gadamowmdes 2010 wlis analogiuri kvlevis Sedegebi,
romelic,
Tavis
mxriv,
vinaidan
„gorbi"
warsulSi
danaSaulis
Sedegad
danaSaulis
klebaze
sakuTari
dazaralebulTa
miuTiTebs.
iniciativiT
saerTaSoriso
amasTan,
monawileobda
kvlevis
(ICVS)
ramdenime raundSi, 2011 wlis kvlevis monacemebi SeiZleba Sedarebul
iqnas rogorc dasavlur qveynebSi ganxorcielebuli msgavsi kvlevebis
SedegebTan, aseve saqarTveloSi winaT
Catarebul kvlevebTan.
2011 wels Catarebuli danaSaulis kvlevis Sedegebi adasturebs, rom
saqarTveloSi
mniSvnelovnad
sazogadoebrivi
gaumjobesda
-
usafrTxoeba
saqarTvelo
bolo
wlebSi
faqtobrivad
gardaiqmna
evropis erT-erT yvelaze usafrTxo saxelmwifod.
arasrulwlovanTa marTlmsajuleba
iusticiis saministro uSualod aris CarTuli sisxlis samarTlis
marTlmsajulebis reformis mimdinare proeqtis im nawilSi, romelic
saqarTveloSi arasrulwlovanTa marTlmsajulebis reformas exeba.
51
saqarTvelos mTavrobis angariSi
iusticiis
saministros
warmomadgeneli
gaeros
bavSvTa
fondis
(UNICEF) warmomadgenelTan erTad xelmZRvanelobs arasrulwlovanTa
marTlmsajulebis
samTavrobo,
ise
samuSao
jgufs,
arasamTavrobo
da
romelic
Sedgeba
saerTaSoriso
rogorc
organizaciebis
warmomadgenlebisagan.
2010 wlis 30 seqtembers, sisxlis samarTlis saproceso kodeqsSi
Sesuli cvlilebis Sedegad, saqarTveloSi dainerga ganridebisa da
mediaciis
programa,
sisxlissamarTlebrivi
romelic
arasrulwlovanis
pasuxismgeblobisagan
gaTavisuflebis
axal
meqanizms warmoadgens. proeqtis farglebSi momzadda saxelmZRvanelo
miTiTebebi
prokurorebisaTvis
ganridebisa
da
mediaciis
Sesaxeb.
aRniSnuli dokumenti damtkicebulia 2010 wlis 12 noembris iusticiis
ministris №216 brZanebiT.
ganridebisa
da
mediaciis
treiningebi
ucxoeli
sakiTxebze
eqspertebis
prokurorebs
CarTulobiT,
CautardaT
aseve
gaimarTa
konferencia da samuSao Sexvedrebi arasamTavrobo seqtoris aqtiuri
monawileobiT.
2011
wlis
21
ivlisis
arasrulwlovania
ganridebis
mdgomareobiT
ganridebuli.
xelSekrulebiT
saqarTveloSi
programis
maTze
monawileebi
dakisrebul
ukve
40
asruleben
movaleobebs
da
monawileobas iReben reabilitaciisa da reintegraciis programebSi.
programa
mimdinareobs
danaSaulis
Sedegad
socialuri
dazaralebul
muSakebis,
pirTa
mediatorebis
aqtiuri
da
monawileobiT.
axali sisxlis samarTlis saproceso da patimrobis kodeqsebi iZleva
bavSvis
uflebaTa
iTvaliswinebs
dacvis
efeqtur
arasrulwlovanis
garantiebs.
mcire
orive
aqti
da
misi
asaks
resocializaciis mimarT gansakuTrebul sazogadoebriv interess.
iusticiis saministros warmomadgenlebma aqtiuri monawileoba miiRes
„sisxlis
samarTlis
marTlmsajulebis
reformis"
proeqtis
52
saqarTvelos mTavrobis angariSi
farglebSi
arasrulwlovanTa
marTlmsajulebis
reformis
strategiisa da detaluri samoqmedo gegmis ganaxlebaSi. strategia da
samoqmedo
gegma
gansazRvravs
saqarTveloSi
arasrulwlovanTa
marTlmsajulebis
ganviTarebis
mimarTulebebs
2009-2013
ganmavlobaSi
iseT
principebze
samarTliani
sasamarTlo,
TanamSromelTa
dayrdnobiT,
rogoricaa
mizanmimarTuli
profesionalizmi
da
wlebis
prevencia,
Careva,
reintegracia,
srulyofili
statistikuri
analizi.
momzadda
arsrulwlovanTa
danaSaulis
prevenciis
strategiis
proeqti. amJamad mimdinareobs konsultaciebi Sesabamis uwyebebTan.
strategiis damtkiceba axlo momavalSi igegmeba. amasTan, gaZlierda
da ganviTarda arasruwlovanTa danaSaulis prevenciis programaTa
paketi.
sazogadoebaze
orientirebuli
prokuroris
kampaniis
farglebSi daigegma sxvadasxva tipis RonisZiebebi, romlebSic CaerTo
mravali adamiani, ZiriTadad arasrulwlovnebi. aseve, arasamTavrobo
seqtorTan
aqtiuri
TanamSromlobis
farglebSi
Camoyalibda
amoqmedda mentoruli programa - „Cemi ufrosi megobari“.
saangariSo
periodisTvis
dagegmilia
orientirebuli
programebis
mdgomareobiT
proeqtma
danaSaulis
gaZliereba
da
„sazogadoebrivi
da
momavali
prevenciaze
gafarToveba.
dReis
prokuratura“
moicva
saqarTvelos mosaxleobis 70% -ze meti.
SemuSavda proeqti „arCevani Senzea“, romelic 2011 wlis seqtembridan
dainergeba. proeqtis mizania cnobili da warmatebuli adamianebis
saukeTeso magaliTis micemis gziT moswavleTa waxaliseba, raTa maT
airCion
cxovrebis
jansaRi
wesi.
proeqtis
farglebSi
garkveuli
periodulobiT skolebs ewvevian cnobili da warmatebuli adamianebi,
romlebic
iusticiis
saministros
TanamSromlebTan
erTad
gaesaubrebian moswavleebs. arasrulwlovnebTan saubrisas stumrebs
eqnebaT saSualeba axalgazrda Taobas gauziaron, Tu ra gaxda maTi
warmatebis mizezi, ra Tvisebebi da ra saxis qcevaa saWiro dasaxuli
53
saqarTvelos mTavrobis angariSi
miznis
misaRwevad.
amasTan,
cnobili
adamianebi
gaesaubrebian
moswavleebs narkotikuli nivTierebebis, civi iaraRis tarebisa da
sxva
danaSaulebrivi
qmedebebis
mavne
gavlenaze.
amave
dros
gamaxvilebuli iqneba yuradReba axalgazrdobisaTvis gansakuTrebiT
saintereso da mniSvnelovan sxvadasxva Temebze. gaimarTeba saintereso
prezentaciebi, diskusiebi da debatebi.
sisxlis samarTlis politikis liberalizacia
sisxlis samarTlis sferoSi liberalizaciis politikis farglebSi,
moxda sazogadoebisTvis sasargeblo Sromis meqanizmis struqturuli
daxvewa. 1 ivlisis mdgomareobiT, programis axali talRa daiwyo
TbilisSi,
rusTavSi,
gorSi,
quTaissa
da
baTumSi.
dagegmilia
programis gavrceleba sxva qalaqebsa da dasaxlebul punqtebSi.
sisxlis samarTlis politikis liberalizaciis mizniT ganxorcielda
Semdegi proeqtebi:
-
arasrulwlovanTa ganridebisa da mediaciis programa;
-
srulwlovanTa ganrideba - pasuxismgeblobis alternatiuli forma,
romelic naklebad mZime an mZime danaSaulis Camdeni piris mimarT
amoqmeddeba.
cvlilebis Tanaxmad, prokurori uflebamosilia ar daiwyos/Sewyvitos
sisxlissamarTlebrivi devna, Tuki naklebad mZime an mZime danaSaulis
Camdeni piri mzadaa Seasrulos CamoTvlili erTi an ramdenime piroba:
-
ukanonod
mopovebuli
qonebis
saxelmwifosTvis
gadacema
an
am
qonebis Rirebulebis anazRaureba;
-
danaSaulis
iaraRis
an/da
samoqalaqo
brunvidan
amoRebuli
obieqtis saxelmwifosTvis gadacema;
54
saqarTvelos mTavrobis angariSi
-
misi qmedebis Sedegad miyenebuli zianis sruli an nawilobrivi
anazRaureba;
-
saxelmwifo
biujetis
sasargeblod
fuladi
Tanxis
gadaxda,
romlis minimaluri odenobaa 500 lari;
-
sazogadoebisaTvis sasargeblo usasyidlo samuSaos Sesruleba 140dan 800 saaTamde.
es novacia, erTi mxriv, Seamcirebs nasamarTlev pirTa raodenobas,
meore mxriv, uzrunvelyofs saxelmwifos mier im resursis dazogvas,
rac piris sisxlis samarTlis pasuxisgebaSi micemas, gasamarTlebasa
da sasjelis moxdas sWirdeba.
samoqalaqo reestris saagento
„saqarTvelos
moqalaqeTa
da
saqarTveloSi
registraciis,
piradobis
(binadrobis)
mcxovreb
mowmobisa
da
ucxoelTa
saqarTvelos
moqalaqis pasportis gacemis wesis Sesaxeb“ saqarTvelos kanonSi 2008
wlis 19 dekembris ganxorcielebuli cvlilebiT pirvelad gaCnda
miTiTeba biometriuli pasportis Taobaze, Tumca, Semdgom periodSic
ganxorcielda mTeli rigi sakanonmdeblo cvlilebebi biometriuli
pasportis gacemis sakiTxebTan dakavSirebiT (2009 wlis 1 dekembris
N2213 kanoni), ris Sedegadac samoqalaqo reestris saagentom daiwyo
biometriuli pasportebis gacema 2010 wlis 15 aprilidan.
biometriuli
pasporti
aris
dokumenti,
romelsac
Cveulebrivi
pasportisagan gansxvavebiT damatebuli aqvs eleqtronuli matarebeli;
masze datanilia
pirovnebis personaluri monacemebi,
eleqtronuli
fotosuraTi da TiTis anabeWdebi. biometriuli pasporti yvelaze
maRalteqnologiuri da gayalbebisagan daculi samgzavro dokumentia.
saqarTveloSi
biometriuli
pasportebis
SemoReba
pirvel
etapze
55
saqarTvelos mTavrobis angariSi
iZleva
evrokavSirTan
savizo
reJimis
gamartivbis
saSualebas.
biometruli pasportis flobelebi uaxles momavalSi gamartivebulad
gadakveTen sxvadasxva qveynebis sazRvrebs. biometriuli pasportebis
gacemis sistemaze gadasvliT mniSvnelovnad gaizrdeba saqarTvelos
mier gacemuli dokumentebis sandoobis xarisxi.
piradobis
eleqtronuli mowmobis
saWiro
samarTlebrivi
gacemis
regulaciebi
„saqarTvelos
moqalaqeTa
da
registraciis,
piradobis
(binadrobis)
procesis dawyebisaTvis
gaTvaliswinebul
saqarTveloSi
mcxovreb
mowmobisa
da
iqna
ucxoelTa
saqarTvelos
moqalaqis pasportis gacemis wesis Sesaxeb“ saqarTvelos kanonSi 2011
wlis 24 ivniss ganxorcielebuli cvlilebiT, romelic amoqmedda 2011
wlis
15
ivlisidan.
piradobis
eleqtronuli
mowmobis
gacema
samoqalaqo reestris saagentom daiwyo etapobrivad: Tavdapirvelad
(2011
wlis
16
ivlisidan)
samsaxurma,
2011
wlis
1
-
saagentos
agvistodan
ki
rusTavis
tritoriulma
piradobis
eleqtronuli
mowmobis gacemas daiwyebs Tbilisis yvela teritoriuli samsaxuri,
aseve afxazeTisa da baTumis samsaxurebi.
piradobis eleqtronuli mowmoba ufro meti funqciis matarebelia,
vidre
piradobis
mowmoba.
masSi
moTavsebulia
ori
eleqtronuli
matarebeli: kontaqturi da ukontaqto. pirvelze datanilia piris
personaluri
monacemebi,
xolo
meore
eleqtronuli
matarebeli
gankuTvnilia sxvadasxva saxis servisis misawodeblad.
piradobis
eleqtronuli
mowmoba
maRalteqnologiuri
da
gayalbebisagan daculi piradobis damadasturebeli dokumentia. am
dokumentiT
SesaZlebelia
pirovnebis
identifikacia
distanciurad,
internetis
saSualebiT.
piradobis
eleqtronuli
mowmoba
eleqtronuli
dokumentebis
iZleva
dadasturebis
saSualebas.
piradobis
aseve
cifruli
xelmoweriT
eleqtronul
mowmobaze
SesaZlebeli iqneba yvela sxva saxis baraTis integrireba, romelic
56
saqarTvelos mTavrobis angariSi
gaicema
saxelmwifo
organoebisa
Tu
kerZo
struqturebis
mier,
Sesabamisad am dokumentis mflobelebs eqnebaT saSualeba isargeblon
mxolod erTi universaluri eleqtronuli baraTiT.
piradobis
eleqtronuli
servisebis
miwodebis
mowmoba
iZleva
SesaZleblobas
-
qvemoT
CamoTvlili
moqalaqes
saxlidan
gausvlelad SeeZleba Semdegi saxis momsaxurebis miReba:
-
internet-bankze wvdoma;
-
bankSi angariSis gaxsna;
-
yvela saxis gadasaxadis gadaxda;
-
notariusis eleqtronuli momsaxureba;
-
qonebisa da organizaciis registracia;
-
erovnul gamocdaze abiturientTa registracia;
-
skolis portalze wvdoma;
-
registraciis adgilis Secvla;
-
sacxovrebeli adgilidan mesame pirTa registraciidan moxsna;
-
sazogadoebrivi transportis samgzavro baraTi;
-
eleqtronuli safule - erTi baraTi ramodenimes nacvlad;
-
dazRveva;
-
studenturi baraTi;
-
samsaxurebrivi baraTi da sxva uamravi servisi.
sajaro reestris erovnuli saagento
ganxorcielda
proeqt
„universaluri
operatoris“
pirveli
etapi.
momzadda baTumis da rusTavis iusticiis saxlebisaTvis operatorTa
57
saqarTvelos mTavrobis angariSi
jgufebi,
romelTac
SeuZliaT
nebismieri
tipis
eleqtronuli
momsaxurebis gaweva momxmarebelTaTvis.
daigegma da ganxorcielda baTumisa da rusTavis iusticiis saxlebis
gaxsnasTan
dakavSirebuli
saorganizacio
da
administraciuli
RonisZiebebi.
dasrulda e.w. „beq ofisebis“ centralizaciis Semdgomi etapi.
Semosavlebis
samsaxurTan
memorandums,
romlis
xeli
moewera
farglebSic
urTierTTanamSromlobis
gadasaxadebis
gadamxdelebs
SeuZliaT miiRon 100-mde saxis momsaxureba da 200-mde dasaxelebis
dokumenti
sajaro
reestris
erovnuli
saagentos
teritoriul
samsaxurebSi.
dasrulda saqarTvelos administraciuli sazRvrebis Sesaxeb sajaro
reestris
erovnul
saagentoSi
analizi,
sistematizacia
arsebuli
da
monacemebis
saregistracio
daarqiveba,
sazRvrebisaTvis
gamoyeneba;
EUROGEOGRAPHIC-is
generalurma
asambleam
saqarTvelo
asocirebul
wevrad daamtkica.
dasrulda EUROGEOGRAPHIC-isaTvis saqarTvelos sivrciTi monacemebis
momzadeba-miwodebis pirveli etapi.
dasrulda
GOOGLE-isTvis
saqarTvelos
sivrciTi
monacemebis
momzadeba-miwodebis pirveli etapi.
dasrulda
saqarTvelos
geografiuli
saxelebis
orTografiuli
leqsikonis Seqmna.
dasrulda
saqarTvelos
geografiuli
saxelebis
ganmartebiTi
leqsikonis Seqmna.
58
saqarTvelos mTavrobis angariSi
gamoica
Tvisa
da
kvartalis
periodulobis
statistikuri
da
analitikuri publikaciebi rogorc biznesis, ise qonebis registraciis
Sesaxeb.
dasrulda
mosamzadebeli
etapi
proeqtisaTvis
„uZravi
qonebis
sakuTrebis
uflebis
analizisa da prognozis sistema“.
gamartivda
sajaro
reestrSi
uZrav
qonebaze
aRiarebis procedura.
modernizda eleqtronuli saqmiswarmoebis programuli uzrunvelyofa
da dainerga sxvadasxva saxelmiwfo uwyebaSi.
dainerga
axali
registraciis
sabanko
servisi
paralelurad
angariSi.
gancxadebaSi
biznes
sabanko
miTiTebul
mas
subieqtebisaTvis:
nebayoflobiT,
angariSis
nomers
subieqtis
ufasod
subieqti
mobilur
telefonze
„produqt
paketi“.
mokle
exsneba
mis
mier
teqsturi
SetyobinebiT iRebs.
dainerga
axali
servisi
Tanaxmad,
sajaro
reestrSi
binis
axali
nasyidobis
momsaxurebis
xelSekrulebis
gaformebis dros, SesaZlebeli xdeba Zveli mesakuTreebis aRniSnuli
misamarTidan amowera.
dainerga axali servisi „sabanko garantiis registracia“, romelsac
axorcielebs saagento avtorizebuli komerciuli bankebis meSveobiT
moZrav
nivTebsa
da
aramaterialur
qonebriv
sikeTeze
uflebaTa
reestrSi.
59
saqarTvelos mTavrobis angariSi
sasjelRsruleba da probacia
penitenciuri sistema
2010 wlis meore naxevarSi gaixsna #5 qalTa patimrobisa da naxevrad
Ria Tavisuflebis aRkveTis Sereuli tipis dawesebuleba.
2011 wels daba qsanSi, tuberkuloziT daavadebul msjavrdebulTa
samkurnalo dawesebulebis teritoriaze daiwyo damatebiT, 450 kaciani
samkurnalo Senobis mSenebloba.
rusTavis #6 patimrobis, naxevrad Ria da daxuruli Tavisuflebis
aRkveTis
Sereuli
tipis
dawesebulebaSi
dasrulda
saremonto
samuSaoebi.
naxevrad Ria da daxuruli tipis Tavisuflebis aRkveTis rusTavis №17
dawesebulebaSi mimdinareobs saremonto samuSaoebi.
evropis
sabWos
SeRavaTiani
rekonstruqciis
sesxis
dawesebulebis
gamoyofis
bankTan
Taobaze,
mSeneblobis
Sedga
daba
nawilobrivi
molaparakebebi
laiTuris
axali
dafinansebisaTvis;
savaraudod, mimdinare wlis bolos daiwyeba samSeneblo procesi.
axali
dawesebulebis
dasavleT
eqspluataciaSi
saqarTveloSi
mdebare,
Sesvlis
Zveli
tipis
Semdeg
sami
daixureba
dawesebuleba,
kerZod, baTumis #3, zugdidis #4 da xonis #13 dawesebulebebi.
dasrulda
sastumros
tipis
Senobebis
mSenebloba
gZelvadiani
vizitebisaTvis: rusTavis #6, rusTavis #16, arasrulwlovanTa #11,
geguTis #14 da rusTavis #17 dawesebulebebis teritoriaze. 2012 wlis
1 ivnisamde yvela naxevrad Ria tipis dawesebulebaSi (rogorc es
patimrobis kodeqsiT aris gansazRvruli) gaimarTeba infrastruqtura
grZelvadiani paemnebisTvis.
60
saqarTvelos mTavrobis angariSi
sazogadoebasTan msjavrdebulis intensiuri kontaqtis SenarCunebis
da
socialuri
kontaqtebis
ganviTarebis
mizniT,
2011
wels
ganxorcielda novaciuri reforma, romlis safuZvelzec patimrobis
kodeqsSi
Setanil
iqna
cvlileba
video-paemanTan
dakavSirebiT.
msjavrdebulebis interesebis gaTvaliswinebiT video-paemanis proeqtSi
uprecedento gamonaklisi iqna daSvebuli, rac gamoixata imaSi, rom
zemoaRniSnuli saSualebiT nebismier pirs SeuZlia msjavrdebulTan
dakavSireba. aseve, aRsaniSnavia, rom video-paemnis SemTxvevaSi aRar
aris saWiro konkretul sasjelaRsrulebis dawesebulebaSi misvla,
vinaidan
es
ufleba
paemnis
uflebis
xorcieldeba
efeqturi
probaciis
ganxorcieleba
biuroebidan.
video
maqsimalurad
xels
Seuwyobs msjavrdebulis resocializacias. am etapze video paemniT
sargebloba
SesaZlebelia
dawesebulebaSi
da
#15
Tavisuflebis
aRkveTis
#11
qsnis
arasrulwlovanTa
naxevrad
Ria
dawsebulebaSi.
da
specialur
daxuruli
etapobrivad
tipis
es
servisi
mizniT
dainerga
dainergeba sxva dawesebulebebSic.
arasrulwlovani
msjavrdebulis
individualuri
midgoma
monitoringisa
da
yvela
riskis
reabilitaciis
mozardis
Sefasebis
mimarT.
instrumenti
Seiqmna
maTi
dawesebulebaSi
moxvedris Semdeg, aseve, individualuri samoqmedo gegmis formati;
garda
amisa,
axal
midgomasTan
saqmiswarmoebis
sistema
da
funqcionaluri
uflebamovaleobebi
dakavSirebiT
TiToeuli
Camoyalibda
TanamSromlis
axleburi
(normatiul
doneze)
da
msjavrdebulTa
riskebisa
da
saxelmZRvanelo principebi.
probacia
probaciis
sistemaSi
xorcieldeba
saWiroebebis Sefasebisa da amis safuZvelze sasjelis aRsrulebis
61
saqarTvelos mTavrobis angariSi
individualuri
dagegmvis
efeqturs
msjavrdebulebTan muSaobas
xdis
meqanizmis
implementacia,
rac
Zalzed
da axali danaSaulis
Tavidan acilebas.
aqtiurad
saxiT
daiwyo
Tavisuflebis
sazogadoebisaTvis
odenobas
aslis
aRkveTis
sasargeblo
alternatiuli
Sromis
gansazRvravs
sasamarTlo,
xolo
aRsasruleblad,
miRebis
Semdeg,
sasjelis
gamoyeneba,
romlis
sasamarTlo
ganaCenis
probaciis
biuro
ganusazRvravs msjavrdebuls sazogadoebisaTvis sasargeblo Sromis
saxesa da yoveldRiur xangrZlivobas. aRniSnulis Taobaze probaciis
biurosa
da
damsaqmebels
Soris
ideba
xelSekruleba,
romlis
Sesrulebazec kontrols axorcielebs probaciis biuro.
Seiqmna
eleqtronuli
monitoringis
meqanizmi,
eleqtronuli
samajurebis saxiT, romlis saSualebiT SesaZlebeli gaxda im pirTa
efeqturad gakontroleba, romelTac misjili aqvT sazogadoebisaTvis
sasargeblo Sroma.
mimdinareobs arasrulwlovan msjavrdebulTa CarTva sxvadasxva saxis
sareabilitacio programebSi;
62
saqarTvelos mTavrobis angariSi
regionuli ganviTareba da infrastruqtura
regionuli ganviTarebis mizniT 2010 wels 1,3 mlrd. lari daixarja,
romlis
udidesi
nawili
infrastruqturis
ganviTarebaze
modis.
reabilitacia Cautarda 800 km-ze met saavtomobilo gzas, 100 xids,
sasmeli wylis, sakanalizacio da sairigacio sistemebs, aSenda 12
axali xidi, skolebi da
kulturis
saxlebi, sportuli moednebi,
moewyo skverebi da baRebi, damontaJda gare ganaTebis sistemebi da a.S.
aRniSnul
samuSaoebSi
sul
dasaqmda
daaxloebiT
30.000-ze
meti
moqalaqe, maT Soris, 25.000-ze meti saqarTvelos moqalaqe.
2011
wels
regionebSi
gansaxorcielebeli
proeqtebis
saerTo
Rirebuleba 1,25 miliardi lars aRemateba, romlis farglebSi yvela
regionSi
ganxorcieldeba
saavtomobilo
gzebis,
infrastruqturuli
xidebis,
wlis
sistemebis
proeqtebi
reabilitaciis,
napirsamagri samuSaoebis, skolebisa da skolamdeli dawesebulebebis
reabilitacia-mSeneblobisa
da
infrastruqturis
sxva
obieqtebis
mowyobis mizniT.
regionebSi
gansaxorcielebeli
TviTmmarTvelobebs
gamoeyoT
60
proeqtebis
fondidan
2011
mln
romelic
moxmardeba
lari,
wels
municipalitetebSi arsebuli infrastruqturis gaumjobesebas.
soflis daxmarebis programiT municipalitetebs gamoeyoT 40 mln
lari, romlis farglebSic qveynis maStabiT 3500 sofelSi uSualod
adgilobrivi
mosaxleobis
gadawyvetilebiT
monawileobiT
ganxorcieldeba
konkretuli
SeirCa
da
proeqtebi,
maTi
romelTa
raodenobac 5600 Seadgens.
zRvis
donidan
1500
metrze
mestiaSi
aSenda
axali
Tanamedrove
aeroportis asafren-dasafreni zoli. aeroproti oficialurad gaixsna
2010 wlis 24 dekembers. igi aRWurvilia Tanamedrove teqnologiebiT
63
saqarTvelos mTavrobis angariSi
da
sanavigacio
sistemebiT.
aeroportis
asafren-dasafreni
zolis
sigrZe 1200 m-ia.
2010 wels regionebSi ganxorcielda Semdegi samuSaoebi:
- aWaris avtonomiur respublika: daixarja 315 mln laramde da 620-mde
sxvadasxva
proeqti
ganxorcielda.
investiciebis
didi
nawili
Cadebuli iqna sasmeli wylis sistemebisa da saavtomobilo gzebis
reabilitaciaSi,
ganxorcielda
sxvadasxva
kulturuli
da
saganmanaTleblo obieqtebis ganaxleba da reabilitacia.
- Gguria:
investiciam
ganxorcielda
gzebis
daaxloebiT
30
mln.
140-mde
proeqti,
saidanac
reabilitacias
moxmarda.
aseve,
lari
naxevari
Seadgina,
saavtomobilo
mniSvnelovani
samuSaoebi
Catarda wyalmomaragebis da wyalarinebis sistemebis gaumjobesebis
kuTxiT, risTvisac jamSi 8,5 mln. lari daixarja.
- imereTi: ganxocielebulma investiciam 176 mln. lars gadaaWarba da
realizebul
iqna
312
proeqti.
meti
SekeTda
wyalmomaragebis
30-ze
obieqti
gzebis
60-mde
monakveTs
Cautarda
Gganxorcielda
sasmeli
wylisa
da
37
ganaxlda
saSualo
da
skola,
saavtomobilo
sareabilitacio
samuSaoebi.
sakanalizacio
sistemebis
reabilitacia q, quTaisSi.
- mcxeTa-mTianeTi:
investiciis
saerTo
maCvenebelma
60
mln.
lars
gadaaWarba da daaxloebiT erTi mesamedi moxmarda sasmeli wylisa
da sakanalizacio sistemebis reabilitacias. maT Soris, yvelaze
msxvili
investicia
municipaluri
ganviTarebis
fondis
mier
ganxorcielda (20 mln. larze meti).
- raWa-leCxumi da qvemo svaneTi: ganxorcielebuli investiciis 70%mde modis
saavtomobilo gzebis
regionSi
ganxorcielda
388
reabilitaciaze. saerTo jamSi
infrastruqturuli
proeqti
da
daxarjuli iqna 52 milion laramde.
64
saqarTvelos mTavrobis angariSi
- samegrelo da zemo svaneTi: Sesrulebuli 512 infrastruqturuli
proeqtebidan
150-ze
wyalmomaragebisa
meti
da
ganxorcielda
wyalarinebis
saavtomobilo
sistemebis
gzebis,
sareabilitacio
samuSaoebis farglebSi, agreTve skolebisa da xidebis mSeneblobisa
da gamwvanebis xaziT. saerTo jamSi, sul samegrelosa da zemo
svaneTis regionSi investirebuli iqna 250 milion larze meti.
- kaxeTi:
ganxorcielda
128
mln
laris
Rirebulebis
271
infrastruqturuli proeqti, romelTagan umetesoba saqarTvelos
saavtomobilo gzebis departamentisa da municipaluri ganviTarebis
fondis mier dafinansada.
- qvemo
qarTli:
jamurma
investiciam
75
mln.
lars
miaRwia,
ganxorcielda 338 infrastruqturuli proeqti rogorc gzebisa da
wyalmomaragebis
sistemebis
reabilitaciis,
mravalbiniani
sacxovrebeli
saxlebis
aseve
skolebisa
da
ganaxleba-mSeneblobis
kuTxiT.
- Sida qarTli: jamurma investiciam 200 mln lars miaRwia, romlis
farglebSi ganxorcielda 165 proeqti, yvelaze didi investicia –
160
mln
larze
meti
odenobiT
moxmarda
saavtomobilo
gzebis
reabilitacias.
- samcxe-javaxeTi:
mTlianma
investiciam
Seadgina
90
mln
lari,
romliTac regionSi ganxorcielda 343 infrastruqturuli proeqti.
Mmis
farglebSi
SekeTda
sasmeli
wylis
sistemebi
da
skolebi,
reabilitacia Cautarda saavtomobilo gzebs.
sagzao infrastruqturis gaumjobesebis RonisZiebebi
gasuli
wlebis
ganmavlobaSi
saqarTvelos
mTavrobis
mier
saavtomobilo gzebis reabilitacia-mSeneblobaSi ganxorcielebulda
2 miliardamde aSS dolaris investicia, Sedegad reabilitirebul iqna
2.000km-mde gza, aSenda 64 km Cqarosnuli avtomagistrali da 22 xidi.
65
saqarTvelos mTavrobis angariSi
sagzao
infrastruqturaSi
Cadebuli
investiciebi
yovelwiurad
matulobs da 2011 wels am maCvenebelma 590 mln. lari Seadgina,
saidanac 62% mSeneblobaze modis.
2010 wels saqarTvelos masStabiT reabilitacia Cautarda 840 km.
saavtomobilo gzasa (600 km -saavtomobilo gzebis departamenti, 240 –
municipaluri ganviTarebis fondi) da 100 xids. aSenda 12 axali
xidi.
samSeneblo samuSaoebi ganxorcielda 27 kilometr gzaze.
betonis gzebi daigo soflebSic, ZiriTadad, maRalmTian regionebSi.
mestiis municipalitetSi 26 km. gzaze moewyo betonis safari. aseve,
betonis
safariT
dasafreni
ganxorcielda
mestiis
mSenebloba.
municipalitetebsa
zolis
aerodromis
asafren-
da
msxvil
administraciul centrebSi, ganxorcielda sakomunikacio sistemebis
reabilitacia-modernizaciis
samuSaoebi.
municipalitetebSi
ganaxlda wyalmomaragebisa da wyalarinebis sistemebi, aSenda saTao
nagebobebi.
regionebSi
standartebis
ganxorcielda
Sesabamisi
sajaro
6
skolis
axali,
Tanamedrove
mSenebloba.
aSenda
sportuli kompleqsebi.
am samuSaoebisaTvis, qveynis masaStabiT, miliard larze meti (1
mlr.
353
regionebis
mln.
lari)
daixarja,
infrastruqturuli
ris
iersaxe
Sedegadac,
gaumjobesda
da
adgilobrivi
Seiqmna
mosaxleobisaTvis ufro komfortuli garemo. sul qveynis maStabiT
ganxorcielda 2 463 proeqti, prioritetuli iyo xidebisa da gzebis
mSenebloba-reabilitacia,
sasmeli
sistemebis
skolebisa
reabilitacia,
wylisa
da
da
sakanalizacio
sportuli
moednebis
mSenebloba, saniaRvre arxebisa da napirsamagri samuSaoebi.
aRmosavleT-dasavleTis Cqarosnuli avtomagistrali
avtomagistralis
80
km-mde
ukve
aSenebulia.
igi
dafinansda
saqarTvelos saxelmwifo biujetidan da msoflio bankis (WB) sesxiT.
2011 wels samuSaoebi grZeldeba magistralis sveneTi-ruisis 15 km iani
66
saqarTvelos mTavrobis angariSi
monakveTze, romelic moicavs ori paraleluri xidisa da gvirabebis
mSeneblobas.
dawyebulia rikoTis gvirabis sareabilitacio samuSaoebi, romelic
iTvaliswinebs arsebuli gvirabis srul ganaxlebas da modernizebas
saerTaSoriso
standartebis
Sesabamisad.
samuSaoebis
mTlianad
dasruleba gaTvaliswinebulia 2011 wlis bolosaTvis, romlis saerTo
Rirebuleba 50 mln laramdea. centralur magistralze saavtomobilo
moZraobis
Seuferxeblad
uzrunvelyofis
mizniT
reabiliritebuli
iqna gvirabis SemovliTi 5 km-mde saavtomobilo gza. rikoTis trasaze
2011 wlis gazfxulze ganxorcielda mewyeris Sedegad dazianebuli
gzis monakveTebis aRdgeniTi samuSaoebi.
amasTan,
aRmosavleT-dasavleTis
Cqarosnuli
avtomagistralis
ganviTarebis farglebSi, sasesxo xelSekrulebebi gaformda iaponiis
saerTaSoriso
TanamSromlobis
organizaciasa
(JICA)
da
aziis
ganviTarebis bankTan (ADB), rac gulisxmobs axali avtomagistralis
mSeneblobis dawyebas 2011 wels.
daiwyo aWaris SemovliTi gzis proeqtis pirveli etapi – qobuleTis
monakveTis
axali
mSenebloba,
etapi
romlis
daiwyeba
dasrulebis
Semdgom
rogorc
turistuli
aWaris,
praqtikulad
regionis
ganviTarebis, tranzituli tvirTebis moZraobis gamartivebisa da rac
yvelaze mniSvnelovania ekologiiis dacvis TvalsazrisiT.
aRmosavleT-dasavleTis
Cqarosnuli
avtomagistralis
mSeneblobis
paralelurad, dagegmilia centralur magistralze mgzavrebisa da
mZRolebisaTvis
mosasvenebeli
infrastruqturuli
dagegmilia
16
obieqtebis
erTeuli
da
teqnikuri
mSenebloba.
obieqtis
sul
mSenebloba,
momsaxurebis
saerTo
romelic
jamSi
srulad
dafinansdeba kerZo investiciebiT.
67
saqarTvelos mTavrobis angariSi
sxva proeqtebi
aTaswleulis
gamowveva
saqarTvelos”
–
proeqtis
farglebSi
ganxorcielda samcxe-javaxeTis saavtomobilo gzebis reabilitaciis
proeqti, proeqtis farglebSi SekeTda 223 km savtomobilo gza da
daixarja 220 mln aSS dolarze meti. Sedegad, mkveTrad Semcirda
transportirebis
dro,
gaizarda
moZraobis
siCqare da
aRniSnuli
regioni dedaqalaqs, somxeTisa da TurqeTis respublikas ukavSirdeba
swrafi da mokle saavtomobilo gziT, rac regionSi ekonomikuri
aqtivobis,
stabilurobis
da
turizmis
ganviTarebis
winapirobaa.
swored aseTi warmatebuli TanamSromlobis Sedegia is, rom proeqtis
saTao
ofisma
miiRo
gadawyvetileba
saqarTvelosaTvis
damatebiTi
finansuri saxsrebis gamoyofis Sesaxeb.
2011 wels ganxorcieldeba `aTaswleulis gamowveva – saqarTvelos~
fondis mier dafinansebuli regionuli infrastruqturis ganviTarebis
proeqtis (RID) damasrulebeli etapi. proeqtis farglebSi evropis
rekonstruqciisa da ganviTarebis bankisa da saqarTvelos mTavrobis
dafinansebiT xorcieldeba 31.87 mln. laris Rirebulebis samuSaoebi:
borjomis sasmeli wylis gamwmendi nagebobis mSenebloba – 8.33 mln.
lari;
qobuleTis
mSenebloba
–
wyalarinebis
8.89
mln.
sistemebis
lari
gamwmendi
(evropis
nagebobebis
rekonstriqciisa
da
ganviTarebis bankis krediti, holandiis mTavrobis granti).
saqarTveloSi turizmis ganviTarebis xelSewyobisa da dedaqalaqisa
da
regionebis
ganxorcielda
moicavda
integraciis
kaxeTis
mizniT
gzebis
msoflio
reabilitaciis
vaziani-gombori-Telavis
saavtomobilo
bankis
daxmarebiT
proeqti,
romelic
gzis
55
km-iani
monakveTis reabilitacias.
saqarTvelos saxelmwifo biujetisa da aziis ganviთarebis bankis
(ADB)
dafinansebiT
reabilaciis
proeqti,
mimdinareobs
mestiaSi
romelTa
umTavresi
misasvleli
mizania
gzis
regionis
68
saqarTvelos mTavrobis angariSi
ganviTarebis xelSewyoba da adgilobrivi macxovreblebis ekonomikuri
aqtiurobis amaRleba.
centraluri
avtomagistralis
paralelurad
saqarTvelos
reabilitacia-rekonstruqciis
mTavroba
gansakuTrebul
mniSvnelobas
aniWebs Sidasaxelmwifoebrivi da adgilobrvi gzebis reabilitacias.
am kuTxiT ukanasknel wlebSi 2.000-mde km meti iqna reabiliritebuli
da es procesi dResac grZeldeba. amasTan, saqarTvelos mTavroba
aqtiurad TanamSromlobs msoflio bankTan, romlis farglebSic 2011
wels
dasruldeba
Sidasaxelmwifoebrivi
da
adgilobrivi
gzebis
reabilitaciis proeqti da Semdgomi proeqti am mimarTulebiT 2011
wlis
bolos
dasruldeba
daiwyeba.
mimdinare
wlis
bolosaTvis
mTlianad
saqarTvelos
yvela
raionul
centramde
misasvleli
saavtomobilo gzis reabilitacia. mimdinareobs muSaoba adgilobrivi
gzebis
inventarizaciis
standartebTan
kuTxiT,
Sesabamisi
gaTvaliswinebulia
adgilobrivi
gzebis
saerTaSoriso
movla-Senaxvisa
da
reabilitaciis saxelmZRvanelo dokumentis SemuSaveba.
2011 wels saavtomobilo gzebis departamentis mier ganxorcieldeba
590 milioni laris samuSaoebi. aRniSnuli dafinansebis ZiriTadi
nawili
-
365
mln
lari
nagebobebis mSneblobaze:
monakveTebis
daixarjeba
gzebisa
da
xelovnuri
daiwyeba Cqarosnuli gzatkecilis morigi
mSenebloba,
romelic
jamSi
108
km-s
Seadgens.
gagrZeldeba sveneTi-ruisis monakveTis, am monakveTze ori - 880
metriani estakadisa da ori 800 metriani gvirabis mSenebloba. aseve,
gagrZeldeba
centraluri
magistralis
gaswvriv
dasasvenebeli
kompleqsebis mSnebloba.
aWaris SemovliTi gzis mSeneblobis proeqtis farglebSi daiwyo
qobuleTis SemovliTi 15
dasruldeba
danarCeni
proeqtireba.
2011
wels
kilometriani monakveTis mSenebloba da
33
kilometriani
daiwyeba
monakveTis
detaluri
zestafoni-quTaisi-samtrediis
69
saqarTvelos mTavrobis angariSi
gzaze,
quTaisis
SemovliTi
axali
17
kilometriani
monakveTis
mSenebloba. dasruldeba momdevno 43 km-iani monakveTis detaluri
proeqtireba. 2011 wels ganxorcieldeba Tbilisis SemovliTi gzis 7
kilometriani monakveTis mSenebloba. dasruldeba rikoTis gvirabis
sruli
reabilitacia,
romelSic
gadaadgileba
gacilebiT
komfortuli da usafrTxo gaxdeba, jvari-mestiis monakveTze 40
kilometrze
moewyoba
betonis
safari.
amave
monakveTze
ganxorcieldeba 2 gvirabis rekonstruqcia da 2 axali gvirabis
mSenebloba.
gzebis
reabilitacis
proeqtebis
farglebSi,
2011
wels
reabilitacia Cautardeba: wyaltubo-cageris gzas - 20 km; tyibuli-
ambrolauris gzas - 25 km; baTumi-qedis gzas -
15 km; ianeTi-xonis
gzas - 11 km; simoneTi-navenaxevis gzas - 6km;
ozurgeTi-lesas gzas -
20 km; Sulaveri-wiTeli xidis gzas –8km;
guguTi-farcxanayanevis
gzas - 16 km.
wylis sistemebis reabilitacia da mosaxleobis sasmeli wliT
uzrunvelyofa
infrastruqturis
umTavres
sferoSi
gamowvevas
saqarTvelos
wylis
sistemebis
mTavrobis
erT-erT
reabilitacia
da
mosaxleobis sasmeli wliT uzrunvelyofa warmoadgens. AaRniSnuli
sfero
gansakuTrebiT
sakmaod
moZvelebuli
sakanalizacio
ganaxlebis
prioritetulia
sistemebi
samuSaoebi
da
da
gamomdinare
amortizirebulia
saTave
aTeuli
nagebobebis
wlebis
iqidan,
rom
wylisa
da
reabilitacia-
ganmavlobaSi
ar
ganxorcielebula.
mTavrobis
mier
ganxorcielebuli
institucionaluri
reformis
farglebSi aRmosavleTisa da dasavleTis wyalmomaragebis kompaniebis
70
saqarTvelos mTavrobis angariSi
bazaze Seiqmna gaerTianebuli wyalmomaragebis kompania im mizniT, rom
mokle droSi daregulirdes qveynis regionebSi arsebuli sasmeli
wylis mwvave problema. Aam amocanis gadaswyvetad kompaniis 2.400 ze
meti TanamSromeli ganawilebulia 6 regionul filialsa da 56 servis
centrSi.
kompania
rogorc
organizaciebis
wyalarinebis
arsebobis
sakuTari,
daxmarebiT
sistemebis
mokle
ganxorcielda
saerTaSoriso
axorcielebs
donori
wyalmomaragebisa
reabilitacia-rekonstruqcias
periodSi
TiTqmis
aseve
man
yvela
mniSvnelovan
iuridiuli
da
da
Tavisi
warmatebebs
miaRwia.
piris
gamricxvelianeba,
ramac mniSvnelovnad gazarda kompaniis fuladi Semosavlebi.
2010 wels aqarTvelos mraval qalaqSi (bakuriani, borjomi, axalcixe,
quTaisi, Telavi da ase Semdeg) dawyebulia muSaoba wyalmomaragebis
reabilitacia–gaumjobesebis
sistemebis
mimarTulebiT.
Cataruli
sareabilitacio-samSeneblo samuSaoebis Sedegad 24 saaTian reJimSi
wyalmomaragebazea
gori,
gadayvanili
samtredia,
xaragauli,
xoni,
dmanisi, walka, abaSa, martvili, mestia, TianeTi, yazbegi, dedoflis
wyaro, lagodexi, ambrolauri, oni da axalqalaqi.
gaumjobesda
wyalmomarageba
quTaisSi,
axalcixeSi,
senakSi,
baTumSi
xolo
mniSvnelovnad
wyaltuboSi,
xaSurSi,
wyalmomaragebis
sistemis
sareabilitacio samuSaoebi dasruldeba 2012 wels.
2011 wels aziis ganviTarebis bankis mier gamoyofili 500 mln aSS
dolaris
kreditis
(quTaisi,
foTi,
sakanalizacio
farglebSi
daiwyeba
zugdidi,
anaklia,
sistemebis
sruli
saqarTvelos
mestia,
marneuli)
reabilitaciis
6
qalaqis
wylisa
da
proeqti
da
paralelurad amisa, evropis sainvesticio bankis egidiT aseve 2011
wels
daiwyeba
saqarTvelos
28
mucipilalitetSi
wyalmomaragebis
sistemis gaumjobesebis proeqti, saerTo jamSi 40 mln evros odenobiT.
71
saqarTvelos mTavrobis angariSi
aziis
ganviTarebis
sainvesticio
bankis
gegma,
mxardaWeriT
romlis
momzadebulia
Tanaxmad
uaxloes
seqtoris
periodSi
am
mimarTulebiT erT miliardze meti investicia ganxorcieldeba, rac
mTeli
qveynis
masStabiT
uzrunvelyofs
wyalmomaragebisa
da
kanalizaciis sistemebis reabilitacia-mSeneblobas.
saqarTvelos
mTavrobis
ZalisxmeviT
wyalmomaragebis
sistemaSi
dasaqmebuli personalis kvalifikaciis amaRlebisa da kompaniisaTvis
specialuri
daniSnulebis
RonisZiebebi.
dawyebulia
gorSi
igegmeba
axali
teqnikis
Sesabamisi
SeZenis
kuTxiT
mosamzadebeli
saerTaSoriso
mimdinare
samuSaoebi
standartebis
da
Sesabamisi
profesiuli gadamzadebis centris mSenebloba, romelsac safuZvlad
daedeba
am
sferoSi
msoflio
miRwevebi
da
kadrebis
Tanamedrove
momzadebisa
da
mecnierul-teqnikuri
gadamzadebisa
uaxlesi
teqnologiebi. aRniSnuli proeqtis realizacia saSualebas mogvcems
infrastruqturis reabilitacis paralelurad momsaxure personalma
miiRos saerTaSoriso standartebis Sesabamisi ganaTleba da aimaRlos
kvalifikacia.
aziis
ganviTarebis
“aTaswleulis
bankis,
gamowveva
evropis
sainvesticio
saqarTvelos”
bankisa
proeqtis
da
farglebSi
dawyebulia muSaoba da 2011 wlis bolos saqarTvelos 56 servis
centri aRWurvili iqneba axali, Tanamedrove 350-ze meti erTeuli
specteqnikiT,
26
mln
laris
saerTo
RirebulebiT.
saerTaSoriso
organizaciebis
daxmarebiT,
kompaniisaTvis
SemuSavebulia
wylis
laboratoriis
ganviTarebis
samoqmedo
dReisaTvis
xarisxis
gegma
da
amasTan,
wylis
kontrolis
gadmocemulia
6
Tanamedrove mobiluri laboratoria.
2011 wels saqarTvelos wyalmomaragebis gaerTianebuli kompaniis
mier
saqarTvelos
regionebSi
ganxorcieldeba
75
mln
laris
72
saqarTvelos mTavrobis angariSi
Rirebulebis
samuSaoebi.
am
dafinansebis
farglebSi
gaTvaliswinebulia:
-
imereTis regionSi
ganxorcieldeba 17 mln. laris samuSaoebi:
evropis sainvesticio
bankis mier q. quTaisSi ganxorcieldeba
qalaqis ori didi ubnis wyalmomaragebis sistemebis sruli
reabilitacia, rac moicavs Sida qselebis reabilitacias da
gamricxvelianebas.
2011 wels daiwyeba gansakuTrebiT masStaburi
wyalmomaragebisa
da
wyalarinebis
- quTaisis
sistemebis
sruli
reabilitaciis proeqti, romelic aziis ganviTarebis bankis
mier dafinansdeba. proeqtis farglebSi aSendeba wyalarinebis
sistemebis gamwmendi nagebobebic.
wyalmomaragebis
zestafonSi,
sistemebiss
reablitacia
baRdaTSi,
vanSi,
svaneTis
regionSi
ganxorcieldeba
samtrediaSi,
WiaTuraSi,
tyibulSi.
-
samegrelo-zemo
ganxorcieldeba
laris Rirebulebis samuSaoebi. evropis sainvesticio
23
mln.
bankis
dafinansebiT, ganxorcieldeba q. foTis, zugdidi-anakliisa da
mestiis
wyalmomaragebis
sistemebis
sruli
reabilitacia
da
gamricxvelianeba, romlisTvisac 15 milioni lari daixarjeba.
aziis
ganviTarebis
bankis
mier
dafinansdeba
da
daiwyeba
q.
foTis saTave nagebobebis, magistraluri milsadenebis, wylisa
da
wyalarinebis
gamwmendi
sistemebis
sruli
reabilitacia,
rasac moxmardeba 12 mln. lari.
-
qvemo
qarTlis
regionSi
ganxorcieldeba
Rirebulebis
sareabilitacio
sistemebis
reabilitacia
samuSaoebi.
10
mln.
laris
wyalmomaragebis
ganxorcieldeba
marneulSi,
TeTriwyaroSi, bolnisSi, sarTiWalaSi.
73
saqarTvelos mTavrobis angariSi
-
kaxeTis regionSi - 11 mln 800 aTasi lari daixarjeba Telavis,
gurjaanis
siRnaRis,
yvarlis,
lagodexis
wyalmomaragebis
sistemebis reabilitaciisaTvis.
-
Sida
qarTli
-
6
mln.
800
aTasi
lari
daixarjeba
wyalmomaragebis sistemebis reabilitaciisaTvis gorSi, qarelSi,
agaraSi,
kaspSi.
gorSi
reabilitacia
Cautardeba
wyalmomaragebisa da wyalarinebis sistemas.
-
guriis
regionSi
4
mln.
lari
daixarjebalanCxuTisa
da
ozurgeTis wyalmomaragebis sistemebis reabilitacisaTvis.
-
raWa-leCxumis regionSi
wyalmomaragebis
2 mln. 448 aTasi lari daixarjeba
sistemebis
reabilitacia
ganxorcieldeba
lentexisa da cageris municipalitetebSi
municipaluri ganviTarebis fonds
saqarTveloSi
infrasturquturიs
ganviTarebis
sferoSi
erT-erTi
mniSvnelovani adgili uWiravs municipaluri ganviTarebis fonds (mgf),
romlis
xaziT
praqtikulad
rogorc
inteleqtualuri
mTels
aseve
saqarTveloSi
sxvadasxva
tipis
mimdinareobs
proeqtebis
ganxorcieleba.
2011
wels
masStaburi
proeqtebi
ganxorcieldeba
saqarTvelos
municipaluri ganviTarebis fondis mier, risTvisac saqarTvelos
mTavrobisa da donori organizaciebis dafinansebiT 403 mln 619
aTasi lari daixarjeba.
dafinansebis wyaroebi: msoflio banki – 38 mln 516 aTasi lari;
aziis
ganviTarebis
banki
–
76
mln.639
aTasi
lari;evropis
sainvesticio banki – 25 mln. lari;evropis rekonstruqciisa da
ganviTarebis banki – 3 mln. lari;evrokavSiri _ 64 mln. 14 aTasi
74
saqarTvelos mTavrobis angariSi
lari; germaniis ganviTarebis banki _ 9 mln. 600 aTasi lari;aSS
saerTaSoriso ganviTarebis saagento _ 49 mln. 914 aTasi lari;
saqarTvelos mTavroba _ 39 mln. 282 aTasi lari.
aRniSnuli dafinansebis farglebSi, saqarTvelos 34 municipalitetSi
ganxorcieldeba 60 masStaburi პროექტი.
2011
wels
mgf-is
kilometriani
sistemebis
xaziT
monakveTis
daiwyo
reabilitacia,
borjomis
da
zugdidi-jvari-mestiis
sasmeli
qobuleTis
wylis
gzis
26
wyalarinebis
gamwmendi
nagebobebis
mSenebloba da sxva proeqtebi. fondis mier saerTaSoriso safinanso
institutebisa
da
saxelmwifo
igegmeba
mln
larze
400
biujetis
meti
dafinansebis
farglebSi
infrasturquturuli
proeqtis
ganxorcieleba rogorc dedaqalaqSi aseve saqarTvelos praqtikulad
yvela regionSi, gansakuTrebiT unda aRiniSnos:
-
TbilisSi metros sadguris mSenebloba:
-
TbilisSi, gorgaslis quCaze gvirabis mSenebloba da rekreaciuli
zonis mowyoba;
-
TbilisSi md. mtkvarze didubis xidis mSenebloba;
-
Tbilisi-rusTavis
damakavSirebeli
Cqarosnuli
gzatkecilis
mSenebloba;
-
anakliaSi napirsamagri samuSaoebis ganxorcieleba;
-
q. mcxeTaSi wyalarinebis gamwmendi nagebobebisa da koleqtorebis
mSenebloba;
-
Sida qarTlSi sairigacio sistemebis reabilitacia-mSenebloba;
-
daba sairmis infrastruqturis mowyoba.
75
saqarTvelos mTavrobis angariSi
soflis daxmarebis programa
2010
wels
`soflis
daxmarebis
programis~
farglebSi
ganxorcielda:
-
imereTSi _ 1 454 proeqti;
-
mcxeTa-mTianeTSi _ 486 proeqti;
-
raWa-leCxumi-qvemo svaneTSi _ 318 proeqti;
-
samegrelo-zemo svaneTSi _ 992 proeqti;
-
Sida qarTlSi _ 336 proeqti;
-
kaxeTSi _ 486 proeqti;
-
qvemo qarTlSi _ 405 proeqti;
-
samcxe-javaxeTSi _ 428 proeqti.
2011
wels
gamoeyofaT
`soflis
daxmarebis
40
Llari.
mln.
programiT~
qveynis
masStabiT
municipalitetebs
yvela
sofelSi,
uSualod adgilobrivi mosaxleobis gadawyvetilebiT SeirCeva da
maTi monawileobiT ganxorcieldeba konkretuli proeqtebi.
napirsamagri samuSaoebi.
2011
wels
romelTa
15
obieqtze
Soris
unda
ganxorcielda
aRiniSnos
napirsamagri
samuSaoebi,
walkis
wyalsacavis
Semdegi:
SemomzRudavi dambis aRdgeniTi samuSao, qobuleTis Savi zRvis
sanapiro zolze kedlis Ziris gamagrebiTi samuSao, daba CaqvSi
Catarebuli
napirsamagri
samuSaoebi.
sakmaod
didi
moculobis
napirsamagri samuSaoebi Catarda cageris, ambrolauris, yvarelis,
lentexis,
abaSis,
mcxeTis,
Coxatauris,
yazbegis
da
sxva
monicipalitetebis teritoriebze arsebul mdinareebze
76
saqarTvelos mTavrobis angariSi
2010 wels regionebSi napirsamagri samuSaoebis gansaxorcieleblad
gaTvaliswinebulia
5
mln.
Llari.
gegmiT
gaTvaliswinebulia
napirsamagri samuSaoebis Catareba 36 obieqtze, ukve dasrulebulia
ambrolauris
municipalitetSi,
dawyebulia
samuSaoebi
onis,
lentexis, ozurgeTis, lanCxuTis, xaSuris, senakis, duSeTis da sxva
municipalitetebSi.
momavalSi
Coxatauris,
daiwyeba
Ggamocxadebulia
napirsamagri
qarelis,
tenderebi
samuSaoebi
axalcixis,
da
uaxloes
cageris,
yvarelis
onis,
da
sxva
municipalitetebSi.
baqo-Tbilisi-yarsis axali sarkinigzo magistralis mSenebloba
regionuli TanamSromlobis erTerTi yvelaze warmatebuli magaliTia
`baqo-Tbilisi-yarsis
proeqti,
romelic
axali
sarkinigzo
inicirebulia
magistralis
saqarTvelos,
mSeneblobis~
azerbaijanis
respublikisa da TurqeTis respublikis prezidentebis mier. proeqtis
farglebSi saqarTvelos teritoriaze dagegmilia 25 km. sigrZis axali
evropuli standartis rkinigzis mSenebloba, axalqalaqSi urikebis
Semcvleli sarkinigzo sadguris mSenebloba da arsebuli axalqalaqimarabdis sarkinigzo monakveTis rekonstruqcia-reabilitacia.
dReisaTvis mimdinareobs axalqalaqi-karwaxis sarkinigzo monakveTis
mSenebloba,
marabda-TeTriwyaros
monakveTis
reabilitacia
da
axalaqalaqis sadguris daproeqteba.
2011 wels igegmeba axalqalaqis sadguris mSeneblobis dawyeba da aseve
sareabilitacio samuSaoebis inicireba arsebuli sarkinigzo xazis or
monakveTze.
`baqo-Tbilisi-yarsis axali sarkinigzo xazis mSeneblobis proeqtis
Rirebuleba
daaxloebiT
800
mln
aSS
dolars
Seadgens,
xolo
samuSaos dasruleba dagegmilia 2012 wlis bolosaTvis.
77
saqarTvelos mTavrobis angariSi
am etapze sadgur axalqalaqis, urikebis Semcvleli da gadasatvirTi
punqtis proeqtirebis Taobaze saerTaSoriso tenderis safuZvelze
gamovlenilia saproeqto kompania da gaformebuli xelSekrulebis
Tanaxmad sadguris proeqtirebis dasruleba igegmeba 2011 wels;
marabda-TeTriwyaros
sarkinigzo monakveTis
(29.2 km) samSeneblo-
sareabilitacio samuSaoebi dawyebulia da misi dasruleba igegmeba
2011 wels, romlis Rirebuleba Seadgens 68.4 mln. aSS dolars;
mimdinareobs samSeneblo samuSaoebi axalqalaqi-karwaxis (TurqeTis
sazRvari)
sarkinigzo
`azerinSaatservisi~,
monakveTze
mSeneblobis
(azerbaijanuli
saerTo
Rirebuleba
kompania
–
79,5
aSS
dolari). samSeneblo samuSaoebis dasruleba igegmeba 2011 wels.
sul proeqtiT dasaqmebulTa raodenobaa 800 maT Soris eTnikuri
umciresobis warmomadgenlebi 300-mde. saSualo xelfasi: 500-600 lari.
iZulebiT gadaadgilebul pirTa sacxovrebeli pirobebis gaumjoseba
e.w. `nulovani privatizaciis~ farglebSi Tbilissa da regionebSi
dakanonda
620
Senoba
da
22
aTasi
devnili
ojaxi
gaxda
kerZo
mesakuTre. fuladi daxmareba, e.w. `kompensacia~ miiRo 5 000–mde ojaxma,
mTlianobaSi 27 000 ojaxi dakmayofilda grZelvadiani sacxovrebliT.
saxelmwifo biujetidan gamoyofili TanxiT devnili ojaxebisTvis
Sesyidul iqna 56 individualuri saxli soflad, 0.5–1.0 heqtari miwis
nakveTiT.
Sveicariis ganviTarebis saagentosTan TanamSromlobiT, xorcieldeba
socialuri sacxovreblis proeqti, romlis farglebSic 5 qalaqSi
aSenda 14 socialuri saxli, sadac 73 devnili ojaxi dakmayofilda
sacxovrebliT.
78
saqarTvelos mTavrobis angariSi
ganaxlebuli samoqmedo gegmis mixedviT, mimdinareobs sacxovrebeli
korpusebis mSenebloba saqarTvelos sxvadasxva regionSi (donorebi
arian
evrokavSiri
da
germaniis
rekonstruqciisa
da
ganviTarebis
banki):
32 korpusi foTSi 1 168 ojaxze
10 korpusi wyaltuboSi 352 ojaxze
22 korpusi baTumSi 608 ojaxze
10 korpusi zugdidSi 320 ojaxze.
aSS saerTaSoriso ganviTarebis saagentos daxmarebiT, remontdeba 104
obieqti (karkasuli Senoba da koleqtiuri centri).
devnilTa kompaqturi Casaxlebis 140 obieqtze ganxorcielda Semdegi
saxis sareabilitacio-saremonto samuSaoebi:
saxuravis SekeTeba – 56 obieqtze;
wyalkanalizacia - 32 obieqtze;
el. momarageba – 8 obieqtze;
gamagrebiT samuSaoebi – 3 obieqtze;
Sida saremonto samuSaoebi Cautarda 35 kotejs werovnis
dasaxlebaSi.
devnilTa CasaxlebebSi xorcieldeba dasaqmebis, mcire biznesisa
da
soflis meurneobis ganviTarebis programebi.
devnilebis
mimdinareobs
dReisaTvis
sayofacxovrebo
pirobebis
gamricxvelianebisa
TbilisSi
da
gaumjobesebis
gazificirebis
individualuri
uzrunvelyofili 12 000 abonenti,
mizniT,
procesi.
mricxvelebiTaa
xolo 13 000 - regionebSi;
7 500 devnili ojaxi aris gazificirebuli TbilisSi da
aseve,
3 000 ojaxi -
regionebSi.
79
saqarTvelos mTavrobis angariSi
ganaTleba
socialurad daucveli moswavleebis uzrunvelyofa
saxelmZRvaneloebiT
imisaTvis, rom yvela moswavles swavlis Tanabari pirobebi hqondes,
saxelmwifo
yvela
saxelmZRvaneloebiT
klasis
socialurad
uzrunvelyofs.
daucvel
2010-2011
moswavles
saswavlo
wels,
pirvelidan meTormete klasis CaTvliT, saxelmZRvaneloebi uklebliv
yvela moswavlem usasyidlod miiRo.
aRsaniSnavia rom, Tu 2010-2011
saswavlo wels saxelmZRvaneloebi gadaecaT socialurad daucvel im
moswavleebs,
visi
sareitingo
qulac
iyo-57
000,
axal
2011-2012
saswavlo wels, saxelmZRvaneloebi gadaecemaT saCuqrad I-VI klasis im
moswavleebsac, visi sareitingo qulac Seadgens 70 000-s. xolo, VII-XIIklasis moswavleebs saxelmZRvaneloebi saCuqrad saxelmwifosgan 57
000 sareitingo qulis SemTxvevaSi gadaecemaT.
socialurad
daucveli
moswavleebisTvis
saxelmZRvaneloebis
darigeba 1 seqtembridan iwyeba da 14 seqtembramde grZeldeba. wignebi
yvela regionis socialurad daucveli bavSvebisTvisaa gankuTvnili da
maT moswavleebi adgilze, Tav-TavianT skolebSi miiReben.
momavalSi
saxelmZRvaneloebi
SemdgomSi
mis
gamoyenebas
skolis
sxva
biblioTekebs
socialurad
darCeba
daucveli
da
bavSvebi
SesZleben.
kompiuterebi yvela pirvelklasels
XXI-e
saukunis
Tanamedrove
teqnologiebis,
kompiuterizaciisa
da
internetis samyaroSi swori ganviTarebisa da momavalSi sazogadoebis
srulfasovan
wevrad
Camoyalibebis
mizniT,
saqarTvelos
xelisuflebam aucilebelad miiCnia, rom bavSvs Tavidanve hqondes
urTierToba
Tanamedrove
teqnologiebTan.
swored
amitom,
80
saqarTvelos mTavrobis angariSi
saqarTvelos
ganaTlebisa
da
mecnierebis
saministrom
2010-2011
prezidentis
iniciativis
safuZvelze,
sapilote
saswavlo
wlidan,
programa
ganaxorciela
sabavSvo
kompiuteri
farglebSi
da
-
3000
netbuki
pirvelklasels
(buki)
saCuqrad
Tanamedrove
gadasca.
proeqtis
netbuqkebi daurigdaT baTumis, zugdidis, werovanis da
mestiis yvela skolis da
quTaisisa da Tbilisis ramdenime skolis
pirvelklasels. pirvelklaselebisTvis kompiuterebi kompania INTELTan
TanamSromlobiT,
specialurad
saqarTvelos
skolebisTvis,
saerTaSoriso eqspertebis rekomendaciebis safuZvelze Seiqmna.
proeqti,
romelic
warmatebiT
ganxorcielda
2011-2012
saswavlo
wlidan sapilote aRar iqneba. netbuks saCuqrad saqarTvelos yvela
sajaro
skolis
pirvelklaseli
pirvelklaseli
wels
saxelmwifosgan,
Sesabamisad,
gamoiyenos
pirvelad
Tanamedrove
60
ufasod
miiRebs.
60
miiRebs
saCuqrad
kompiuters
000-mde
ojaxs
teqnologiebi.
000-mde
eqneba
saSualeba
socialurad
daucveli
ojaxebisTvis saCuqari saxelmwifosgan didi SeRavaTi da daxmarebaa.
netbuki bavSvebisTvis informaciis miRebis damatebiTi wyaroa. masSi
CatvirTulia sxvadasxva saswavlo programebi, rogorc ucxour enaSi,
qarTulSi, maTematikasa da logikaSi, aseve saskolo da klasgareSe
saxelmZRvaneloebi,
saswavlo-SemecnebiTi
SesaZlebloba
Tavadac
aqvT
CatvirTon
TamaSebi.
programebi
moswavleebs
da
sasurveli
TamaSebi. netbukebi, romelsac ukabelo internetis funqciac aqvs,
moswavleebs skolaSi internetiT ufaso
sargeblobis saSualebas
aZlevs.
gadaecaT
moswavleebTan
romlebmac
saswavlo
erTad
netbukebi
pedagogebsac,
specialuri gadamzadebis kursi gaiares. teqnologiebis
procesSi
integrirebisaTvis
saWiro
praqtikuli
Cvevebis SesaZenad skolebSi sistematurad mimdinareobs
unar-
pedagogTa da
moswavleTa momzadebis procesi.
81
saqarTvelos mTavrobis angariSi
profesiuli ganaTleba
profesiuli
ganaTleba
orientirebuli
xdeba
Sromis
bazarze,
damsaqmeblebis moTxovnebsa da saerTaSoriso gamocdilebis Sesabamis
profesiul
standartebze.
inergeba
axali
saganmanaTleblo
programebi,
xdeba
profesiuli
saswavleblebis
ganviTareba,
mWidro
urTierTobis
damyareba
instituciuri
arasamTavrobo
da
saerTaSoriso organizaciebTan. prioritets warmoadgens saqarTvelos
yvela
regionSi
kolejis
Tanamedrove
arseboba,
standartebis
romelic
Sesabamis
uzrunvelyofili
minimum
iqneba
erTi
saswavlo
saxelosnoebiT, saerTo sacxovrebliTa da Tanamedrove standartebis
Sesabamisi materialur-teqnikuri baziT.
Tanamedrove
standartebis
Sesabamisad,
etapobrivad
mimdinareobs
profesiuli kolejebis reabilitacia. gaTvaliswinebulia
saswavlo
infrastruqturis adaptacia SezRuduli SesaZleblobebis mqone pirTa
saWiroebebzec.
profesiuli da sazogadoebrivi kolejebis sistemis ganviTarebaSi
aqtiur monawileobas miiReben saxelmwifo organoebi, adgilobrivi
TviTmmarTvelobis organoebi da konkretul sferosa Tu regionSi
warmodgenili
damsaqmeblebi.
programebis
dasaqmebis
es
yvelaferi
bazarTan
saganmanaTleblo
maqsimalur
miaxloebas
uzrunvelyofs.
saxelmwifo zrunavs socialurad daucveli fenisTvis profesiuli
ganaTlebis miRebis xelmisawvdomobaze. saqarTvelos ganaTlebisa da
mecnierebis
saministro
profesiuli
saganmanaTleblo
dawesebulebebSi socialurad daucvel studentebs 100%-iT afinansebs.
aqve
aRsaniSnavia,
rom
danarCeni
studentebi
saxelmwifos
mier
prioritetad gansazRvrul programebze swavlis safasuris mxolod
20%-s ixdian, danarCen 80%-s
saxelmwifo srulad faravs.
82
saqarTvelos mTavrobis angariSi
saqarTvelos masStabiT amJamad sami sainformacio centri (quTaisSi,
qobuleTSi
aRniSnul
da
TbilisSi)
centrebSi
funqcionirebs.
profesiuli
ganaTlebis
swavlis
msurvelebs
Sesaxeb
detaluri
informaciis miRebis SesaZlebloba aqvT.
dReis mdgomareobiT, saqarTvelos masStabiT TiTqmis yvela dargis
profesiuli koleji funqcionerebs. arCevanis gakeTeba msurvelebs
SeuZliaT. www.prof.ge
specialurad Seqmnil veb-gverdzec
umaRlesi ganaTleba
saqarTvelos mTavroba xels uwyobs socialurad daucvel studentebs
miiRon srulyofili umaRlesi ganaTleba da am mizniT xorcieldeba
Semdegi programebi:
-
saqarTvelos mTavrobis 2010 wlis 03 agvistos №227 dadgenileba
”2010-2011
saswavlo
dawesebulebebSi
wels
akademiuri
umaRles
umaRlesi
saganmanaTleblo
ganaTlebis
pirvel
safexurze an profesiuli umaRlesi ganaTlebis saganmanaTleblo
programaze Caricxul studentTa socialuri programis farglebSi
saxelmwifo
pirobebis
saswavlo
gansazRvris Sesaxeb”.
gansazRvruli
miRebis
grantiT
kategoriebis
Tanabrad
dafinansebis
saswavlo
studentTa
erovnuli
gamocdebis
grantiT
da
programis mizania dadgenilebiT
xelmisawvdomoba,
saxelmwifo
odenobisa
am
umaRlesi
ganaTlebis
programis
farglebSi
dafinansda
SedegebiT
umaRles
2010
wlis
erTiani
saganmanaTleblo
dawesebulebebSi Caricxuli 754 studenti.
-
”gansakuTrebiT
niWieri
grantebisa
stipendiebis
da
bavSvebisa
miniWebis
da
axalgazrdebisaTvis
programis”
programa
-
”prezidentis stipendiebi bakalavriatis warCinebul studentebs”.
(damtkicebuli saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministris
83
saqarTvelos mTavrobis angariSi
2011 wlis 11 martis №135 brZanebiT) programis mizania saqarTvelos
ssip - umaRlesi saganmanaTleblo dawesebulebebis sabakalavro
programebis
studentTa
swavlis
materialuri
mdgomareobis
procesis
gaumjobeseba
daniSvniT. es programa damatebiTi
xelSewyoba
maTTvis
da
stipendiebis
stimulia da xels uwyobs,
pirvel rigSi, motivirebul da niWier axalgazrdebs umaRlesi
ganaTlebis miRebaSi. programis farglebSi prezidentis stipendiebi
150
laris
odenobiT,
2010-2011
saswavlo
wels
aTi
Tvis
ganmavlobaSi gamoeyo saqarTvelos 13 umaRlesi saganmanaTleblo
dawesebulebis 1048 students.
-
saqarTvelos mTavrobis 2011 wlis 11 martis №119 dadgenileba
”saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis saministros mier 2008
wlis
programis
“bavSvze
mzrunvelobamoklebul
qveprogramaSi
zrunvis”
bavSvTa
CarTuli
farglebSi
skolisSemdgomi
studentebis
swavlis
dafinansebis Sesaxeb” programis mizania
obol
mzrunvelobamoklebul
xelmisawvdomoba.
bavSvTa
aRniSnuli
“obol
umaRlesi
da
ganaTlebis”
Rirebulebis
da
mSobelTa
ganaTlebis
dadgenilebis
miRebis
safuZvelze,
saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministris 2011 wlis 19
maisis №293 brZanebiT aRniSnuli programis farglebSi dafinanseba
2011 wels gaugrZelda umaRlesi saganmanaTleblo dawesebulebis
akreditebul saganmanaTleblo programebze Caricxul 31 students.
-
saqarTvelos mTavrobis 2011 wlis 12 ivlisis #274 dadgenileba
“2011-2012 saswavlo wels saqarTvelos umaRles saganmanaTleblo
dawesebulebebSi
programebze
magistraturis
Caricxul
akreditebul
studentTa
saganmanaTleblo
socialuri
programis
farglebSi saxelmwifo saswavlo samagistro grantiT dafinansebis
odenobisa
da
mixedviT
2011-2012
saganmanaTleblo
pirobebis
gansazRvris
saswavlo
dawesebulebebSi
wels
Sesaxeb”.
dadgenilebis
saqarTvelos
magistraturis
umaRles
akreditebul
84
saqarTvelos mTavrobis angariSi
saganmanaTleblo
programebze
Caricxul
studentTa
socialuri
programis farglebSi saxelmwifo saswavlo samagistro grantiT
dafinansebisTvis
farglebSi
romelTac
gamoiyo
dafinanseba
miniWebuli
112
500
lari.
SeiZleba
aqvT
socialuri
moipovos
iZulebiT
programis
50
studentma,
gadaadgilebuli
piris-
devnilis statusi da romlebic saerTo samagistro gamocdebis
Cabarebis
safuZvelze
dawesebulebaSi
programaze
Cairicxnen
magistraturis
saerTaSoriso
sisxlis
umaRles
saganamanaTleblo
akreditebul
saganmanaTleblo
urTierTobebis,
samarTlisa
da
samarTlis
samarTali)
dargze/specialobaze
da
saerTaSoriso
(saerTaSoriso
ver
moipoves
sisxlis
saxelmwifo
saswavlo samagistro granti.
85
saqarTvelos mTavrobis angariSi
energetika
2010-2011 wlebSi saqarTvelo kvlavac Zalzed aqtiuri iyo sxvadasxva
energetikuli proeqtebis ganviTarebis procesSi, da CarTuli iyo
yvela im RonisZiebaSi, romelic energousafrTxoebis amaRlebis mizans
emsaxureboda.
xeli moewera 8 urTierTgagebis memorandums 19 hesisa da 1 qaris
eleqtrosadguris
dadgmul
mSeneblobaze,
simZlavres.
rac
savaraudo
jamSi
Seadgens
investiciis
684.41
raodenobam
mgvt
Seadgina
daaxloebiT 1,205,580,000,00 aSS dolari. 2010 wlis 1 agvistodan 2011
wlis 1 ivlisamde periodSi memorandumis pirobebiT gansazRvrul
vadebSi
daiwyo
investorebi
saproeqto
arian
da
rogorc
samSeneblo
qarTuli,
samuSaoebi
aseve
ucxouri
5
-
hesze.
Cexuri,
amerikuli, norvegiuli da Turquli kompaniebi.
ganxorcielda 147 aTasamde eleqtroenergiis abonentis uzrunvelyofa
individualuri mricxveliT.
sruli gamricxvelianeba dasruldeba
2013 wlisaTvis.
saprezidento
programis
“gazi
yvela
sofelSi”
farglebSi
gazificirebulia 90 aTasze meti momxmarebeli.
2010
wlis
romlis
aprilis
TveSi
rumineTSi
xeli
moewera
memorandums,
Tanaxmadac
gazis
gamaTxevadebeli
qarxnis
mSeneblobis
proeqti (AGRI) prioritetulad iqna miCneuli da mxareebi SeTanxmdnen
aqtiur TanamSromlobaze. 2011 wlis martis TveSi ungruli kompania
partnioris
statusiT
SeuerTda
“AGRI
LNG
Project”
kompanias.
ganxorcielebis gegmebTan dakavSirebiT gaimarTa ramodenime Sexvedra.
am etapze mimdinareobs konsultaciebi proeqtSi monawile kompaniebs
Soris
teqnikur-ekonomikuri
ganxorcielebadobis
kvlevisaTvis
aucilebeli dafinansebis moZiebis mizniT.
86
saqarTvelos mTavrobis angariSi
rac
Seexeba
proeqts
mxardamWeria
da
“nabuko”,
vimedovnebT,
saqarTvelo
rom
am
kvlavac
wlis
misi
oqtombris
aqtiuri
TvisaTvis
Sahdenizis konsorciumi Tavis resursebs am proeqtis sasargeblod
gaanawilebs.
saqarTvelo
gamoxatavs
iTanamSromlos
politikur
mxareebTan
mxardaWeras
proeqt
“TeTri
da
nakadis”
mzad
aris
ganviTarebis
mizniT.
gazis
strategiuli
prioriteti
rezervis
iyo
miwisqveSa
energoinfrastruqturis
A”saqarTvelos
SeqmnisaTvis,
gazsacavis
reabilitaciis
aTaswleulis
seqtoris
fondis”
erT-erTi
mSenebloba.
proeqtis
farglebSi
dafinansebiT
mimdinareobda
proeqtis teqnikur-ekonomikuri ganxorcielebadobis kvleva, romelic
dasrulda mimdinare wlis martis TveSi. samarTlebrivi, socialuri,
garemosdacviTi, finansuri da teqnikuri faqtorebis gaTvaliswinebiT,
kvlevis
safuZvelze
dasturdeba,
rom
gazsacavis
mSenebloba
ninowmindaSi sakmaod realuri da ganxorcielebadia. Tumca am etapze,
rodesac
saqarTveloSi
diversificirebulia,
arsebobs.
Semdgomi
energo
resursebis
mowodebis
gazsacavis
mSeneblobis
aucilebloba
ganviTarebebis
Sesabamisad,
sakiTxma
gzebi
ar
SesaZloa
kvlav SeiZinos aqtualuroba rogorc adgilobriv, aseve regionalur
doneze, ra SemTxvevaSic kvleva ukve mzad aris.
Sps “saqarTvelos saxelmwifo eleqtrosistema” monawileobs mezobeli
qveynebis
energosistemebis
teqnikur
operatorebTan
gaformebul
SeTanxmebebSi (ruseTTan paralelur reJimSi muSaobis xelSekruleba;
memorandumi azerbaijanisa da saqarTvelos energosistemebs Soris
eleqtroenergetikuli kavSiris Semdgomi ganviTarebis Sesaxeb). aseve
mimdinareobs muSaoba TurqeT-saqarTvelos Soris eleqtroenergiiT
transsasazRvro
vaWrobis
saerTaSoriso
SeTanxmebis
proeqtis
damuSavebis mizniT.
87
saqarTvelos mTavrobis angariSi
saerTaSoriso
sainvesticio
kapitalis
mozidvis,
hidroresursebis
aTvisebis da saeqsporto potencialis zrdis xelSewyobis kuTxiT Sps
“saqarTvelos
saxelmwifo
eleqtrosistema”
aqtiurad
investorebTan
muSaobaSi,
maTTvis
teqnikuri
gadacema-dispetCerizaciis
winaswari
xelSekrulebebis
monawileobs
pirobebis
gacemaze,
gaformebaze,
transsasazRvro gadadinebebis yovelTviur erTian aRricxvaze.
maRali Zabvis gadamcemi xazebisa da qvesadgurebis reabilitacia
momdevno
wlebSi
saqarTveloSi
warmoebuli
eleqtroenergiis
eqsportis moculobis mosalodneli mkveTri zrdis gaTvaliswinebiT,
xorcieldeba proeqtebi mezobel qveynebTan damakavSirebeli maRali
Zabvis gadamcemi xazebisa da qvesadgurebis reabilitacia/ganviTarebis
mizniT. am mimarTulebiT aRsaniSnavia Semdegi proeqtebi:
-
`Savi
zRvis
eleqtrogadamcemi
xazis
proeqti~,
romelic
iTvaliswinebs gardabani-axalcixe-zestafonis monakveTze 500kv egxis (daax. 270km) mSenebloba/reabilitacias da axalcixe-TurqeTis
sazRvris
monakveTze
axalcixeSi
500/400kv
400kv
gadamcemi
qvesadguris
xazisa
(mudmivi
(daax.
35km)
da
denis
CanarTiT)
mSeneblobas. proeqti Sedgeba sami A, B da C paketebisagan. kerZod:
dReis
mdgomareobiT
paketis
A
reabilitacia/mSenebloba)
farglebSi
(500/400kv
sul
egx-ebis
Cadebuli
da
reabilitirebulia 818 fundamenti. dadgmuli–reabilitirebulia
90 anZa, gaWimulia 27,8km sadeni.
2010
wlis
05
ivliss
gaformda
xelSekruleba
Sps
“energotranssa” da „KEC International Limited“-s Soris proeqtis
farglebSi
Sesasrulebeli
eleqtro-gadamcemi
xazebis
samuSaoebis
mSeneblobis
–
maRali
Sesaxeb.
Zabvis
samuSaoebis
dasrulebis vadaa – 2012 wlis ivlisi.
88
saqarTvelos mTavrobis angariSi
amJamad dasrulebulia 50kv xazis reabilitacia #1 anZidan #39
anZamde
(10km),
romelic
gadaeba
500kv
xazs
“muxrani”
maT
Soris
da
warmoadgens “qarTli-1”-is damzRvev xazs.
B
paketis
(samuSaoebi
qvesadgurebSi,
axali
qvesadguris mSenebloba) farglebSi sul Cadebulia 277 cali
fundamenti. 2010 wlis 22 ivliss gaformda xelSekruleba Sps
“energotranssa” da “SIEMENS AG Osterreich”-s Soris Savi zRvis
eleqtogadamcemi
qselis´proeqtis
farglebSi
Sesasrulebeli
samuSaoebis – 500/400/220kv-ani qvesadgurebis mSeneblobis Sesaxeb.
kontraqtis dasrulebis vadaa 2013 wlis marti. mimdinareobs
saproeqto
samuSaoebi,
saproeqto
grZeldeba
dokumentaciis
liTonkonstruqciebis
teqnikuri
SeTanxmeba.
demontaJi
da
monacemebisa
damTavrda
daiwyo
da
Zveli
fundamentebis
mowyobis samuSaoebi.
C
paketis
(mudmivi
farglebSi
damTavrda
dagebulia
1
qvesadguris
gadasasvleli
agvistos
denis
fena
misasvleli
asfalti,
teritoriaze,
“SIEMENS
AG
qselis”
proeqtis
Soris
farglebSi
mudmivi
gzis
damTavrda
denis
Sps
“Savi
(2,8km),
miwis
samuSaoebi
rkinigzis
liandagze
wlis
23
“energotranssa”
da
zRvis
2010
eleqtrogadamcemi
Sesasrulebeli
CanarTis
mSenebloba)
mowyoba
tvirTebisaTvis.
xelSekruleba
Germany”-s
sadguris
mowyobilia
zegabarituli
gaformda
500/400kv-iani
gardamsaxi
samuSaoebis
mSeneblobis
–
Sesaxeb.
samuSaoebi daiwyo 2011 wlis 3 maiss da dasrulebis vadaa 2013
wlis
maisi.
mimdinareobs
saproeqto
samuSaoebi.
grZeldeba
teqnikuri monacemebisa da saproeqto dokumentaciis SeTanxmeba.
dasrulda misasvleli gzis mowyoba.
-
USAID-is
finansuri
mxardaWeriT
mimdinareobs
regionaluri
mniSvnelobis proeqti, romelic iTvaliswinebs 220kv egx-is “senaki89
saqarTvelos mTavrobis angariSi
1” da “senaki-2”
farglebSi
eleqtrogadamcemi xazebis reabilitacias. proeqtis
ukve
gaformda
kontraqti
da
uaxloes
periodSi
daiwyeba samuSaoebi. kontraqti gulisxmobs ujredebis mowyobas
qvesadgurebSi
“menji”
da
“wyaltubo”
transformatoris
monitoringis sistemis mowyobas da Smart Grid teqnologiebis
danergvas.
-
aziis ganviTarebis bankisa da espaneTis mTavrobis mier gamoyofili
grantis farglebSi mimdinareobs «regionaluri eleqtrogadacemis
gaumjobesebis
programa,
proeqtis»
romlis
mosamzadebeli
farglebSi
teqnikuri
dagegmilia
Sps
daxmarebis
“saqarTvelos
saxelmwifo eleqtrosistemis” 12 qvesadgurSi sareleo dacvis da
centraluri marTvis sistemebis reabilitacia. proeqtis dasruleba
igegmeba 2015 wels. granti aseve iTvaliswinebs qvesadguris “xorga”
mSeneblobas, romelic dasruldeba 2013 wels. saangariSo periodSi
ganxorcielda garemoze zemoqmedebis Sefasebis sawyisi angariSisa
da miwis Sesyidvisa da gansaxlebis gegmis sajaro gamoqveyneba.
-
ganxorcielda
220/110kv
mSeneblobis
proeqti.
(orjaWva)
egx
uzrunvelyofilia
(orjaWva)
egx-is
dasrulebulia
"menji-xorga-foTis"
yvela
samuSao
"menji-xorga-foTze".
proeqtis
foTis
ekonomikuri
Tavisufali
220/110kv
Sedegad
zonis
eleqtroenergiiT momarageba.
-
Sps “saqarTvelos saxelmwifo eleqtrosistemis” mier Seswavlili
da damuSavebuli iqna qvemo svaneTSi asaSenebeli 110kv egx-is (qvemo
da zemo svaneTis damakavSirebeli xazi) trasa, ganisazRvra anZebis
samontaJo teritoriebi, 110kv q/s jaxunderidan
dasaxlebul punqt
WvelTis CaTvliT laTbaris uReltexilamde, savaraudod 9km.
-
Sps “saqarTvelos saxelmwifo eleqtrosistema” paralelur reJimSi
muSaobs
ruseTisa
(saxelSekrulebo
baza:
da
azerbaijanis
ruseTTan
da
energosistemebTan
azerbaijanTan paralelur
90
saqarTvelos mTavrobis angariSi
reJimSi muSaobis xelSekrulebebi;). qvemoT cxrilSi mocemulia 2011
wlis ianvar-ivnisis eqsport-importis jamuri statistika qveynebis
mixedviT:
ruseTi
somxeTi
TurqeTi
azerbaijani
sul
eqsporti
374,830,484
72,027,981
108,627,588
5,923,206
561,409,259
importi
157,849,716
0
2,477
23,420,352
181,272,545
sxva mniSvnelovani proeqtebi
axali,
saqarTvelo
“gardabani-samuxi”-s
-
azerbaijanis
10km-iani
damakavSirebeli
monakveTis
mSenebloba.
500kv
xazis
axali
xazis
saSualebiT mniSvnelovnad gaizrdeba saqarTvelosa da azerbaijans
Soris paralelur reJimSi muSaobis imedianoba, saqarTvelo SeZlebs
mniSvnelovnad gazardos eqsport-importisa da tranzitis moculoba.
500kv.
egx-is
aqtiurad
10km-iani
monakveTis
mimdinareobs.
proeqti
samSeneblo-samontaJo
dasruldeba
2011
wlis
samuSaoebi
dekembris
bolos.
dagegmilia somxeTTan damakavSirebeli 400kv xazis mSenebloba.
-
saproeqto RonisZiebebi:
daaxl. 40km sigrZis 400kv xazis mSenebloba (marneuli-hrazdani)
11 mln evro.
3X267 mva avtotransformatori erTi sarezervo 267 mva faziT: 2
mln evro.
Sesabamisi ujredis mowyoba 500/400 kv Zabvaze releuri dacvis
da avtomatikis gaTvaliswinebiT – 1 mln evro
91
saqarTvelos mTavrobis angariSi
-
proeqtis ganxorcielebis Sedegad SesaZlebeli gaxdeba el.energiis
eqsporti iranis mimarTulebiT, proeqtis dasruleba igegmeba 2013
wlis bolos - 2014 wlis dasawyisSi.
Savi zRvis eleqtrogadamcemi
qselis (500/400kv) proeqti, romlis
farglebSic ganxorcieldeba:
axali
-
q/s–dan
“jvari”
2X8km
500kv
egx–is
mSenebloba
egx
“kavkasionis” SeWriT - SerCeulia xazis trasa;
60km 220kv orjaWva egx–is (jvari–xorga) mSenebloba - mimdinareobs
-
miwis sakuTrebis dadgena da sse–sTvis gadmocemis procedurebi;
-
axali
500/220kv
teritoria
qvesadguris
SerCeulia,
“saqarTvelos
“jvari”
mSenebloba
mimdinareobs
saxelmwifo
miwis
-
qvesadguris
nakveTis
eleqtrosistemisTvis”
Sps
gadacemis
procedura. dasrulda geologia/geodeziis samuSaoebi.
Sps
“saqarTvelos
qvesadguri
saxelmwifo
TrialeTi-wevis
eleqtrosistema”
mkvebavi
orjaWva
iwyebs
egx-is
110kv-iani
3km-iani
ubnis
mSeneblobas, romelic dasruldeba 2011 wlis oqtomberSi.
mimdinareobs orjaWva 220kv egx “adigeni-beSumis” saZiebo-saproeqto
samuSaoebi da daba beSumSi 110-35-10kv q/s-sTvis teritoriis SerCeva.
aqtiurad mimdinareobda muSaoba saqarTvelos gazmomaragebis sistemis
reabilitacia-modernizaciisa
da
ganviTarebis
mimarTulebiT.
ganxorcielda 200 kilometramde sigrZis magistraluri gazsadenebis
monakveTebis
saremonto-sareabilitacio
ganxorcielda
axali
magistraluri
samuSaoebi,
gazsadenebis
aseve
mSeneblobis
proeqtebi saerTo sigrZiT 90 km.
“magistraluri
Sesabamisi
gazsadenis
nagebobebis
mimdinareobs
50
saguramo-navTluRis
mSeneblobis
kilometri
proeqti”,
sigrZis
monakveTisa
da
romlis
Sesabamisad
magistraluri
gazsadenis
mSenebloba.
92
saqarTvelos mTavrobis angariSi
“zestafoni - foTis magistraluri gazsadenis senaki-foTis monakveTis
mSeneblobis
proeqti”.
magistraluri
gazsadenis
senaki-foTis
monakveTis saSualebiT SesaZlebeli gaxda, rogorc q. foTis, senakisa
da abaSis municipalitebis soflebis mosaxleobis gazmomarageba, aseve
iseTi
mniSvnelovani
saxelmwifo
da
sazogadoebrivi
proeqtebis
mxardaWera, rogoric aris: foTis Tavisufali industriuli zonis
Seqmna da ganviTareba; saqarTvelos Savi zRvispireTis sakurortorekreaciuli
zonis
ganviTareba
da
turistuli
infrastruqturis
Seqmna.
ganxorcielda mestiis municipalitetSi aeroportis, sabagiro gzis,
saTxilamuro
trasis
infrastruqturis
da
mimdebare
teritoriaze
mSenebare
eleqtromomarageba.
lentexis da mestiis municipalitetebSi turizmis xelSewyobisa da
infrastruqturis
ganviTarebis
lalxori-ifari-mestiis
mizniT
mimarTulebiT
mimdinareobs
eleqtrogadamcemi
jaxunderixazisa
da
qvesadgurebis saproeqto da samSeneblo samuSaoebis ganxorcieleba.
2011 wlis 28 ianvars Caatara Ria saerTaSoriso tenderi 6 salicenzio
blokze
navTobisa
licenziis
da
gazis
mosapoveblad.
investorebTan
ganawilebis
4
operaciebis
amJamad
salicenzio
xelSekrulebebis
warmoebis
mimdinareobs
blokze
molaparakebebi
produqciis
xelmosawerad.
generaluri
mxolod
wilobrivi
xelmoweris
bonusis saxiT mimdinare wlis bolomde biujetSi Caricxuli iqneba
7 050 000 aSS dolari, xolo Semdgomi 4 wlis periodSi minimaluri
savaldebulo programis Sesrulebisas ganxorcieldeba daaxloebiT
153 milioni aSS dolaris investicia. 2010 wels navTobisa da gazis
seqtorSi
ganxorcielebuli
investiciebis
moculobam
Seadgina
80
milioni aSS dolari, mimdinare wlis sainvesticio prognozi Seadgens
130 milion aSS dolars. saqarTveloSi mimdinare navTobisa da gazis
operaciebis samuSaoebSi dasaqmebuli iyo
daaxloebiT 800 adamiani.
93
saqarTvelos mTavrobis angariSi
soflis meurneoba
xorblis warmoebis xelSewyobis programa
qveyanaSi
xorblis
mosavlianobis
mTavrobam
ss
meSveobiT,
Semoitana
`saqarTvelos
maRali
amaRlebis
mizniT,
soflis
meurneobis
xarisxis
xorblis
saqarTvelos
korporaciis~
saTesle
masala
„jageri“ da fermerebs SeRavaTiani pirobebiT SesTavaza. 1650 tona
saTesle masala Seisyida 350 fermerma. jageris pirveli mosavlis
aReba
daiwyo
Seadgina
5.2
ivlisSi.
erT
tona,
xolo
heqtarze
saSualo
maqsimalurma
mosavlianobam
saheqtaro
mosavlianoba,
savaraudod, aris 3,0–3,5 tona, rac TiTqmis samjer aRemateba 2010 wels
saqarTveloSi arsebul saSualo mosavlianobis dones.
winaswari monacemebiT, „jageris“ mosavalma unda gadaaWarbos 25,0
aTas tonas da
misi gadamuSaveba moxdeba rogorc saTesle, ise
sasursaTo masalad.
simindis warmoebis xelSewyobis programa
simindis warmoebis xelSewyobis programis ganxorcieleba daiwyo 2010
wlis oqtomberSi. amerikulma kompania „pionerma“ uzrunvelyo 4 tipis
(130 dRiani vegetaciis mqone TeTri da 90/110 dRiani vegetaciis mqone
yviTeli) saTesle masalis importi. saTesle masala Seisyida 2 465
fermerma, romlebmac simindi daTeses 15 400 heqtarze. simindis Tesva
daiwyo 2011 wlis martis bolos. miuxedavad imisa, rom klimaturma
pirobebma Zalian gaarTula miwis damuSavebisa da Tesvis procesi,
pirveli
mosavlis
aReba
daiwyeba
agvistos
TveSi.
winaswari
monacemebiT, savaraudo saSualo mosavlianobis maCvenebeli iqneba 7
tona heqtarze. samomavlod
gaTvaliswinebulia miRebuli mosavlis
94
saqarTvelos mTavrobis angariSi
eqsportze gatana, aseve, momavali wels 30 000 heqtrisaTvis saWiro
saTesle masalis importi.
marcvleulis Sesanaxi/saSrobi centrebi
2011 wlis maisSi daiwyo marcvleulis
proeqtis
ganxorcieleba
Sesanaxi/saSrobi
da
centrebis
aRniSnuli
ganpirobebulia
gamoirCeva
marcvleulis
Sesanaxi/saSrobi centrebis
mimdinareobs
mSenebloba
im
marcvleulis
abaSasa
da
garemoebiT,
rom
es
warmoebis
aqtivobiT.
lagodexSi.
ori
regioni
centrebi
funqcionirebas daiwyeben 2011 wlis seqtemberSi. aRniSnuli centrebis
warmatebuli
muSaobis
magaliTze
SemdgomSi
gaTvaliswinebulia
msgavsi centrebis gaxsna saqarTvelos yvela regionSi.
marcvleulis
Sesanaxi/saSrobi
marcvleulis
warmoebis
centrebi
xelSewyobis
pirdapir
kavSirSia
programasTan.
centrebi,
saerTaSoriso standartebisa da bazris moTxovnebis gaTvaliswinebT,
uzrunvelyofs
marcvleuli
kulturebis
mosavlis
gadamuSavebas, gawmendas, ganmarcvlas, wonis, gaSrobis
pirvelad
donisa da
xarisxis kontrols da Sesabamis pirobebSi Senaxvas.
samelioracio infrastruqturis ganviTareba
bolnisis municipalitetSi, mimdinareobs `kazreTis sarwyavi sistemis
saTave
nagebobis,
magistraluri
arxis
rekonstruqciisa
da
reabilitaciis, magistraluri arxidan zeda arxis magistralur arxSi
wylis gadamyvani milsadenis mowyobis~ samuSaoebi, rac gaaumjobesebs
soflebis kazreTis, qveSis, balaWas, ataulkas wyaluzrunvelyofas
daaxloebiT 1045 heqtar farTobze, xolo zeda arxis saSualebiT
95
saqarTvelos mTavrobis angariSi
wylis miwodeba SesaZlebeli gaxdeba ratevanisa da talaverWalas
soflebamde,
rac
daaxloebiT
gulisxmobs
1805
heqtari
farTobis
wyaluzrunvelyofas.
kaspis municipalitetis sofel TvaurebTan, mimdinareobs Tezi-okamis
magistraluri
sarwyavi
arxis
alternatiuli
wyaluzrunvelyofisaTvis hidroteqnikuri nagebobebis proeqtireba da
mSenebloba. proeqtiT gaTvaliswinebulia md. qsnis saSulebiT 1.5 m3/wm
siCqariT
wyali
miwodebuli
iqnas
Tezi-okamis
arxSi,
rac
uzrunvelyofs gasarwyavdes daaxloebiT 2000 heqtari farTobi. am
droisaTvis
TiTqmis
mSenebloba.
aseve,
dasrulebulia
uaxloes
mTavari
momavalSi
magistraluri
damontaJdeba
wylis
arxis
saqaCi
agregatebi, ris Sedegadac moxerxdeba Tezi-okamis sarwyavi arxis
wyliT Sevseba.
goris
municipalitetSi
mimdinareobs
Tanamedrove
teqnologiebiT
RonisZieba,
rac
erTwliani
organizebuli
gulisxmobs
wveTovani
kulturebis
pirveladi
sistemebis
warmoebis
montaJs
da
bostneulis kulturebis sademonstracio warmoebas. zemoT aRniSnuli
sistemis
saSualebiT
ukve
sarwyavdeba
daaxloebiT
140
ha
miwis
farTobi.
mimdinareobs salTvisis magistraluri arxis alternatiuli sarwyavi
sistemis mowyobis samuSaoebi meqanikuri awevis meSveobiT. proeqtis
dasrulebis Semdeg SesaZlebeli gaxdeba 1.5 m3/wm
salTvisis
arxSi
da
SesaZlebeli
iqneba
wylis gadasrola
2000-3000
ha
farTobis
wyaluzrunvelyofa.
anakliaSi, mimdinare sadrenaJo-sakoleqtoro qselis reabilitaciis
saSualebiT SesaZlebeli iqneba 500 heqtari farTobis daSroba.
zemo alaznis sarwyav sistemaze, ganxorcielebul iqna
samuSaoebi,
rac
moicavs
mSrali
xevis
RvarsaSvis,
wmendiTi
axmetis
municipalitetis sof. axSnis velebTan magistraluri arxis wmendas da
96
saqarTvelos mTavrobis angariSi
axmetis municipalitetSi arsebuli #3
samuSaoebis
Sedegad
moxerxda
gvirabis remonts. aRniSnuli
gurjaanis,
Telavisa
da
axmetis
municipalitetebis wyaluzrunvelyofa.
sasoflo-sameurneo teqnikiT uzrunvelyofa
miznobrivi programis
farglebSi
-
`sasoflo-sameurneo teqnikis
ganaxleba~ - Sesyiduli iqna 2 879 895 laris Rirebulebis sasoflosameurneo teqnika. aqedan: 10 erTeuli rotaciuli frezi, 5 erTeuli
zemZime
erTeuli
diskebiani
farcxi,
rigTaSoris
20
erTeuli
dasamuSavebeli
simindis pnevmaturi saTesi, 20
sasuqis
gamfantveli,
kultivatori,
30
30
erTeuli
erTeuli simindis amRebi misabmeli
kombaini da 3 erTeuli simindis marcvlad amRebi TviTmavali kombaini.
aRniSnuli teqnika gadaeca S.p.s `meqanizators~, romelic emsaxureba
mosaxleobas
momsaxureba
qveynis
xels
ganxorcielebas,
masStabiT.
uwyobs
aseve,
sasoflo-sameurneo
miznobrivi
mosaxleobis
programebis
teqnikiT
warmatebiT
ekonomikuri
da
socialuri
konsolidaciisa
da
Tavisufali
Tbilisis
logistikis
mdgomareobis gaumjobesebas.
Tbilisis logistikuri centri
sasoflo-sameurneo
vaWrobis
produqciis
xelSewyobis
mizniT
dawyebulia
centris mSenebloba gardabnis municipalitetis sofel yarajalaris
mimdebare 554 671 kv.m. teritoriaze, romlis konkretul miznebia:
-
produqtis konsolidacia da diversifikacia;
-
bazris mdgradi ganviTareba;
97
saqarTvelos mTavrobis angariSi
-
produqtis sisufTave da higiena;
-
sakvebi produqtebis „trasireba“;
-
satransporto xarjebis Semcireba;
-
moZravi da xelmisawvdomi saqoneli mTeli wlis ganmavlobaSi.
centri
momxmarebels
uzrunvelys
iseTi
momsaxurebiT,
rasac
iTvaliswiniebs Tanamedrove bazari:
-
organizebuli bazari;
-
Tanamedrove teqnologiebi;
-
produqciis sortireba da gadafuTva;
-
sawyobis menejmenti;
-
distribuciis optimizacia;
-
Sromis menejmenti;
-
Sromis dagegmvis optimizacia;
-
sabiTumo movaWreebis xelSewyoba;
-
sxvadasxva damxmare centrebis menejmenti.
qarTuli Rvinis popularizaciis xelSewyobis RonisZiebebi
saqarTveloSi
meRvineobis
Rvinoproduqciis
mizniT,
ganviTarebis
saerTaSoriso
da
qarTuli
degustacia-konkursebis
mowyobis
q.
londonSi
saerTaSoriso
sasmelebis
gamofenaSi
monawileoba
kompaniam, xolo mimdinare wels
xelSewyobis
Rvinisa
miiRo
9
da
alkoholiani
qarTulma
Rvinis
yovelwliuri saerTaSoriso Rvinis
alkoholiani sasmelebis gamofenaSi Rvinis kompaniebma: ss `Telavis
Rvinis
maranma~,
ss
`Teliani
velma~,
ss
`bagrationi
1882~,
ss
`sarajiSvilma~, Sps `vainmenma~, Sps `xarebam~.
98
saqarTvelos mTavrobis angariSi
kanadaSi, qalaq torontoSi, Catarda Rvinis saerTaSoriso gamofena.
gamofenis
organizeba
moxda
sajaro
samarTlis
iuridiuli
piris
vazisa da Rvinis departamentis `samtrestisa~ da monawile Rvinis
kompaniebis TanadafinansebiT.
germaniis
q.
duseldorfSi
gaimarTa
Rvinisa
da
alkoholiani
sasmelebis gamofena. saqarTvelos soflis meurneobis saministrom Sps
`qarTuli RvinosTan~ TanamSromlobiT organizeba gauwia 13 qarTuli
Rvinis kompaniis monawileobas gamofenaSi.
kanadaSi, niagaraSi, Catarda Rvinis saerTaSoriso gamofena `Niagara
Food and Wine Expo~. saqarTvelos soflis meurneobis saministros
organizebiT
ss
`sarajiSvilma~
da
Sps
`kaxuri
tradiciuli
meRvineobis~ kompaniebma monawileoba miiRes gamofenebsa da saqmian
SexvedrebSi.
winandalSi, aleqsandre WavWavaZis saxl-muzeumSi gaimarTa RonisZieba
saxelwodebiT
`Wine to Wine~.
RonisZiebas
eswrebodnen
mowveulni
stumrebi, rogorc saqarTvelodan, aseve, safrangeTidan, italiidan da
sxvadasxva
qveynebis
diplomatiuri
korpusisa
da
mTavrobis
warmomadgenlebi. RonisZieba miznad isaxavda qarTuli da franguli
Rvinoebis
qarTul
ukeT
gacnobas
meRvineobis
aleqsandre
franguli
tradiciebTan
WavWavaZis
Rvinoebi.
damswre
maranSi
qarTul
sazogadoebisaTvis,
da
istoriasTan
dagemovnebul
Rvinoebi
iqna
stumrebis
daaxloebas.
qarTuli
warmoadgines
da
kompaniebma:
`Telavis Rvinis marani~, `Teliani veli~, `TbilRvino~, `vinotera~,
`Suxmani~ da `xareba~.
aRniSnul
gamofenebsa
da
RonisZiebebze
qarTuli
Rvinis
popularizaciis xelSesawyobad moxda qarTuli Rvinis degustacia
saerTaSoriso degustatorebis mier, aseve,
sxvadasxva
qveynis
warmomadgenlebs
bukletebi
saqarTvelos
gamofenaSi
daurigdaT
mevenaxeoba-meRvineobis
monawile
sainformacio
Sesaxeb,
moewyo
99
saqarTvelos mTavrobis angariSi
Sexvedrebi
Rvinis
eqspertebsa
da
Rvinis
Temaze
momuSave
JurnalistebTan. aRniSnulma kidev erTxel warmoaCina qarTuli Rvino
da igi ufro cnobadi gaxada msoflio bazarze.
prioritetul
mimarTulebas
warmoadgens
saqarTvelos
inteleqtualuri sakuTrebis erovnul centr ,,saqpatentTan’’ erTad
qarTuli
Rvinoebis
adgilwarmoSobis
dasaxelebebis
dacva
saerTaSoriso bazarze. mimdinare etapze aseT bazrebad SerCeul iqna
ukraina, yazaxeTi da belorusia.
saxelmwifos
mier,
saerTaSoriso
qarTuli
Rvinisa
da
Rvinis
popularizaciis
alkoholiani
sasmelebis
RonisZiebebi,
gamofenebSi
monawileobis miReba, sainformacio xasiaTis reklamebis, katalogebis,
broSurebis
gamocema-damzadeba
da
statiebis
gamoqveynebi
dafinansebul iqna 645,2 aTasi lariT.
2010 wlis rTvelis xelSewyobis
yurZnis
`2010
mosavlis
wlis
RonisZiebebi
Seuferxeblad
rTvelis
realizaciis
xelSewyobis
gansaxorcieleblad
RonisZiebebis
dasafinanseblad
saqarTvelos mTavrobis sarezervo fondidan saqarTvelos soflis
meurneobis saministrosaTvis Tanxis gamoyofis Sesaxeb~ saqarTvelos
mTavrobis
2011
wlis
23
agvistos
#1083
da
gankargulebebiT
ganisazRvra
mosaxleobis
gadamamuSavebel
kompaniebze
Cabarebuli
30
seqtembris
mier
yurZnis
#1279
yurZnis
Rirebulebis
nawilobrivi anazRaureba. kerZod, rqawiTelis da saferavis jiSis
TiToeul kilogram
yurZenze, Sesabamisad, 0.15 da 0.25 TeTri. gasacemi
Tanxis odenoba, samrewvelo gadasamuSavebel yurZnis mosalodneli
mosavlis
moculobis
mixedviT,
ganisazRvra
4910.0
aTasi
laris
odenobiT. programis ganxorcielebisaTvis saWiro bankis momsaxureba
da vauCerebis dabeWvda 74.0
aTas lars, sul 4984.0 aTas lars.
100
saqarTvelos mTavrobis angariSi
programis farglebSi gaxarjul iqna 4812.1 aTasi lari. fizikuri
pirebis mier Cabarebul 22476.8 tona yurZenze
cali vauCeri
gacemul iqna
10190
4739.3 aTasi laris odenobiT, kerZod: rqawiTelis jiSis
8799.2 tonaze - 2930 cali vauCeri - 1319.9 aTasi laris, xolo saferavis
13677.6 tonaze - 7260 cali vauCeri - 3419.4
aTasi laris odenobiT.
auTvisebeli
darCa
171.9
aTasi
gamowveulia
programis
farglebSi
mosaxleobis
mier
yurZnis
savaraudod
lari,
rac
Casabarebel
gaTvlili raodenobis nacvlad naklebi odenobis yurZnis CabarebiT.
aRniSnuli
programuli
yurZnis
realizaciisa
ganviTarebis
dafinansebiT
xelSewyoba,
ganxorcielda
da
qveyanaSi
aseve,
mevenaxeobis
mosaxleobis
mevenaxeoba-meRvineobis
dargSi
dasaqmebuli
mosaxleobis socialuri mdgomareobis gaumjobeseba.
Rvinis eqsporti
2010 wlis 1 agvistodan 2011 wlis 1 ivlisamde saqarTvelodan Rvinis
eqsporti ganaxorciela 94 qarTulma kompaniam 54 qveyanaSi maSin,
rodesac 2009-2010 wlebis igive periodSi, 85 kompaniam 44 qveyanaSi.
2009 wlis 1 agvistodan 2010 wlis 1 ivlisamde eqsportirebuli iqna
12,234,917 boTli (0,75l) Rvino. 2010-2011 wlebis igive periodSi ki
14,878,673 boTli, rac
ZiriTadi
22% iT aRemateba wina wlis maCvenebels.
eqsportiori
qveynebia:
ukraina,
yazaxeTi,
belorusi,
poloneTi, aSS, baltiispireTis qveynebi da CineTi.
2010 wlis oqtomberSi, saqarTvelo gaxda RviniT vaWrobis msoflio
jgufis wevri, romlis
wevrebi arian: amerikis SeerTebuli Statebi,
avstralia, Cile, kanada, samxreT afrika, meqsika, axali zelandia da,
Sesabamisad,
saqarTvelos
soflis
meurneobis
saministrom
xeli
101
saqarTvelos mTavrobis angariSi
moawera
SeTanxmebas
`enologiuri
praqtikis
urTierTaRiarebis
Sesaxeb”.
RviniT vaWrobis msoflio jgufSi saqarTvelos gawevrianeba Zalian
mniSvnelovania
dargis
ganviTarebisaTvis.
gawevrianeba,
upirveles
yovlisa,
saeqsporto
potencialis
gaadvilebs
qarTuli
xels
gazrdas
Rvinis
aRsaniSnavia,
Seuwyobs
qarTuli
saerTaSoriso
eqsports,
rac
rom
Rvinis
bazarze
qveynisaTvis
da
erT-erT
umniSvnelovanes prioritets warmoadgens.
`evrokavSirsa da saqarTvelos Soris soflis meurneobisa da sxva
sakvebi
produqtebis
geografiuli
aRniSvnebis
dacvis
Sesaxeb”
SeTanxmeba mxareebis mier xelmoweril iqna 2011 wlis 14 ivliss,
romelic xels Seuwyobs qarTuli adgilwarmoSobis dasaxelebebis
Rvinoebis falsifikaciisgan dacvas evrokavSiris mTel teritoriaze.
aseve,
uaxloes
daregistrireba,
periodSi,
iseTi
sasoflo-sameurneo
rogoricaa
sulguni,
mawoni,
produqtebis
CurCxela
da
sxva,
SesaZlebels gaxdis geografiuli aRniSvnisa da adgilwarmoSobis
dasaxelebebis
kategoriis
qveS
qarTuli
produqtebis
dacvas
evrokavSiris mTel teritoriaze.
sursaTis uvneblobis sferoSi ganxorcielebuli RonisZiebebi
`sursaTis
uvneblobis
sakanonmdeblo
sferoSi
miaxloebis
yovlismomcveli
programis
strategiisa
damtkicebis
da
Taobaze~
saqarTvelos mTavrobis 2010 wlis 28 dekembris #1756 gankargulebiT
miRebuli
iqna
sursaTis
uvneblobis
strategia,
rac
ZiriTadad
moicavs
sferoSi
sursaTis
yovlismomcveli
uvneblobis
sferos
iuridiul da instituciur daxvewas da saqarTveloSi evrokavSirisa
102
saqarTvelos mTavrobis angariSi
da saerTaSoriso standartebis Sesabamisi sursaTis uvneblobis myari
sistemis danergvas.
ganxorcielda
saqarTvelos
soflis
meurneobis
saministros
mmarTvelobis sferoSi Semavali saxelmwifo saqveuwyebo dawesebuleba
- sursaTis uvneblobis, veterinariisa da mcenareTa dacvis erovnuli
samsaxuris struqturuli reorganizacia da mis bazaze Camoyalibda
saqarTvelos soflis meurneobis saministros mmarTvelobis sferoSi
Semavali sajaro samarTlis iuridiuli piri – sursaTis uvneblobis
erovnuli saagento.
sursaTis/cxovelis sakvebis saxelmwifo kontrolis da sasursaTo
produqtebis
laboratoriuli
farglebSi
xorcieldeba
biznesoperatorTa
vaWrobis
kvlevis
2011
sursaTis
wlis
programebis
mwarmoebel/distributor
inspeqtireba,
agreTve,
sabiTumo
sursaTis
nimuSebis
aReba
da
Sesabamis
saagentos
mier
gegmiuri
qselidan
da
sacalo
akreditirebul laboratoriaSi kvleva.
2010
wlis
1
agvistodan
erovnuli
inspeqtireba ganxorcielda sursaTis mwarmoebel 164 sawarmoSi, xolo
aragegmiuri
2
sawarmoSi,
gacemuli
rekomendaciebis
Sesruleba
gadamowmda 16 sawarmoSi.
profilis
mixedviT
Semowmebuli
iqna:
mefrinveleoba
–
11;
mesaqonleoba – 2; satbore meurneoba – 7; xorcis da xorcproduqtebis
gadamamuSavebeli sawarmo - 22; cxovelTa sasaklao – 27; Tevzis da
Tevzproduqtebis gadamamuSavebeli sawarmo – 6; sakonservo warmoeba –
5; rZisa da rZis produqtebis gadamamuSavebeli sawarmo – 21; puris
warmoeba – 1; alkoholuri sasmelebis warmoeba – 24; ualkoholo
sasmelebisa da xileuli wylebis sawarmo – 5; Txilis warmoeba – 12;
Cais sawarmo – 1; dafnis gadamuSaveba, dafasoeba – 1; mwvanilis
gadamuSaveba,
dafasoeba
–
1;
marketi
–
3;
sazogadoebrivi
kvebis
103
saqarTvelos mTavrobis angariSi
obieqti – 9; sakonditro warmoeba – 3; agraruli bazari – 2; cxovelis
sakvebi – 1.
inspeqtirebis
ganxorcielebisas
Seusabamoba
sam
sawarmoSi.
aRmoCenil
iqna
14
biznesoperatorebze
kritikuli
gacemul
iqna
Sesabamisi rekomendaciebi da SeCerebuli iqna sawarmoo procesebi
Seusabamobebis aRmofxvramde.
sawarmoebSi
inspeqtirebis
dros
aRmoCenili
iqna
sul
921
arakritikuli Seusabamoba, razec biznesoperatorebze gacemuli iqna
Sesabamisi rekomendaciebi da Seusabamobis aRmofxvris mizniT miecaT
gonivruli vadebi.
2010 wlis 1 agvistodan 31 dekembris CaTvliT sasursaTo produqtebis
laboratoriuli
kvlevis
ganxorcielda 427
sursaTis (m.S. sasmeli wylis)
maTi
kvleva
sxvadasxva
2010
wlis
maCveneblebze
programis
farglebSi
nimuSis aReba da
Sesabamis
akreditirebul
laboratoriebSi.
2011
wlis
01
ivlisis
monacemebiT,
saTanado
wesiT
aRebul
da
gamokvleul iqna 64 sxvadasxva dasaxelebis sursaTi.
2011
wels
sul
dasaxelebis
Sesyiduli
sursaTis
550
da
gamokvleuli
iqneba
sxvadasxva
nimuSi, kerZod: cxoveluri warmoSobis
sursaTis 120 nimuSi; mcenareuli warmoSobis sursaTis 100 nimuSi;
alkoholuri
sasmelebis
50;
sasmeli
wyali
(m.S.
dafasoebuli),
sustalkoholuri da ualkoholo sasmelebis – 100 nimuSi; bavSvTa (m.S.
Cvil bavSvTa) kvebis produqtebi, misi konservebi – 20; mza kerZebisa
da
kulinaruli
sursaTis
60
nawarmis
–
100
nimuSi.
nimuSis
laboratoriuli
amasTan,
kvleva
ganxorcieldeba
pesticidebis
Semcvelobis gansazRvris mizniT.
104
saqarTvelos mTavrobis angariSi
garemos dacva
“garemos
dacvis
evropis
samezoblo
garemosdacviTi
Sesaxeb”
saqarTvelos
politikis
seqtoris
kanonisa
samoqmedo
muSaobis
swori
da
gegmis
da
saqarTveloTanaxmad,
saerTaSorisod
miRebuli Tanamedrove standartebis Sesabamisad dagegmvis mizniT,
moamzada garemos dacvis moqmedebaTa meore erovnuli programis
(NEAP-2) proeqti. NEAP-2 moicavs 2011-2015 wlebSi gansaxorcielebel
saqmianobebs garemos dacvis sferoSi 11 prioritetuli mimarTulebis
mixedviT.
damTavrda saTaflias turistuli infrastruqturis mSenebloba (3,5
mln. aSS dolari BP-is granti).
daiwyo javaxeTis erovnuli parkis turistuli infrastruqturis
dagegmva (2, 25 mln evro, BMZ/ KfW).
xeli moewera
finansur xelSekrulebaze ”Ria
programa, samxreT
kavkasia, saqarTvelo-daculi teritoriebis mxardaWera” (yazbegisa da
kintriSis
daculi
TanamSromlobisa
da
teritoriebi)
germaniis
ekonomikuri
ganviTarebis
federaluri
saministros
dafinansebiT (4 mln evro).
borjom-xaragaulis erovnul parkSi dasrulda vizitorTa centris
rekonstruqcia
kavkasiis
bunebis
fondis
da
saqarTvelos
bankis
dafinansebiT (150 000 evro).
mtiralasa da kintriSis vizitorTa centrebi da TuSeTis dacul
teritoriebis
mimdebare
mosaxleoba
uzrunvelyofilia
helio
sistemebiT mudmivi energo momaragebisTvis (evraziis partniorobis
fondi).
105
saqarTvelos mTavrobis angariSi
62
beneficiari
TuSeTis
dacul
teritoriebze
da
mimdebared
uzrunvelyofilia mzis batareebis sistemiT (CexeTis ganviTarebis
saagento, 350 000 aSS dolari).
dacul
teritoriebze
dainerga
axali
servisebi:
samToveloturi,
turi kaiakiT, sportuli Tevzaoba.
dacul
teritoriebze
vizitoTa
raodenoba
Seadgens
135
255-s,
rodesac gasul wels Seadgenda 98 482-s.
damontaJda da gaimarTa 20-ze meti meteorologiur parametrebze
dakvirvebis Tanamedrove avtomatizebuli sistema.
2010-2011
w.w
saerTaSoriso
proeqti,
romelTa
daxmarebiT
farglebSi
daiwyo
saerTaSoriso
6
garemosdacviTi
donorebis
mxridan
gamoyofilia daaxloebiT 12 088 000 aSS dolari da 195 830 evro.
evrokavSiris
mier
dafinansebuli
proeqtis
“saqarTveloSi
garemosdacviTi mmarTvelobis gaumjobesebis mxardaWera” farglebSi
momzadda “garemos mdgomareobis Sesaxeb 2007-2009 wlebis erovnuli
moxsenebis” proeqti.
atmosferuli haeris dacva
dadginda
2011
wels
saqarTveloSi
nivTierebaTa
gafrqvevebze
atmosferuli
haeris
atmosferul
regulirebas
dabinZurebis
haerSi
mavne
daqvemdebarebuli
stacionaruli
obieqtebis
CamonaTvali (sul 2825 obieqti).
atmosferuli
haeris
dabinZurebis
stacionaruli
obieqtebidan
qveynis mTel teritoriaze mogrovda da muSavdeba mavne nivTierebaTa
gafrqvevebis
saxelmwifo
aRricxvis
forma.
ris
safuZvelzec
dadgindeba 2010 wels qveynis masStabiT atmosferul haerSi mavne
106
saqarTvelos mTavrobis angariSi
nivTierebaTa gafrqvevebis, rogorc jamuri monacemebi (daaxloebiT
1000 obieqtisTvis).
atmosferul
haerSi
mavne
nivTierebaTa
gafrqvevebis
SezRudvis
(normirebis) mizniT ganxilul da SeTanxmebul iqna 498 sawarmosTvis
SemuSavebuli `atmosferuli haeris dabinZurebis wyaroebis da maT
mier
gafrqveul
mavne
nivTierebaTa
inventarizaciis
teqnikuri
angariSi~ da 53 `atmosferul haerSi mavne nivTierebaTa zRvrulad
dasaSvebi
an/da
droebiT
SeTanxmebuli
gafrqvevebis
normebis
proeqti~.
SemuSavda
ozondamSleli
nivTierebebis
(wyalbadqlorftornaxSirbadebis) xmarebidan amoRebis marTvis gegma
(HPMP), romelic damtkicebul iqna monrealis oqmis aRmasrulebeli
komitetis mier.
holandiis mTavrobis mxardaWeriT daiwyo proeqti “atmosferuli
haeris
monitoringis
gaTvaliswinebulia
standartebis
damontaJeba
sistema
atmosferuli
Sesabamisi,
da
TbilisSi”.
haeris
haeris
sadamkvirveblo
xarisxis
samodelo
proeqtis
farglebSi
axali,
evrokavSiris
avtomaturi
jixuris
sistemis
SemuSaveba,
romelic xels Seuwyobs q. Tbilisis haeris xarisxis mdgomareobis
Sefasebas.
narCenebis da qimiuri nivTierebebis marTva
stokholmis konvenciis moTxovnebis Tanaxmad momzadda da damtkicda
saqarTvelos mTavrobis
2011 wlis 21 aprilis #907 gankargulebiT
mdgradi organuli dambinZurebelebis (mod-ebi) Sesaxeb erovnuli
samoqmedo gegma. erovnuli samoqmedo gegma moicavs qveyanaSi mod-ebis
Sesaxeb
arsebul
informacias
da
2010–2015
wlebSi
Sesabamisad
dagegmil da gansaxorcielebel RonisZiebebi.
107
saqarTvelos mTavrobis angariSi
~borjomis sanitaruli nagavsayrelis mowyoba” proeqtis farglebSi
ganxorcilda arsebuli mdgomareobis Seswavla, momzadda saproeqto
dokumentacia sanitaruli nagavsayrelis mosawyobad.
“samedicino
dawesebulebebis
infeqciuri
gaumjobeseba
saqarTveloSi”
proeqtis
narCenebis
mizans
(600
marTvis
000
evro)
warmodgens infeqciuri narCenebis sxva narCenebisagan gancalkaveba
da maTi gauvnebelyofa. proeqtis farglebSi ganxorcielda winaswari
samuSao Sexvedrebi dainteresebul mxareebTan.
holandiis
uravSi
mTavrobis
da
daxmarebiT
lentexis
ambrolauris
raionis
dariSxanSemcveli
narCenebis
ganxorcilebis
mizniT
ganxorcielda
adgilze
sofel
raionis
canaSi
marTva/konsevaciis
momzadeba
winaswari
sofel
arsebuli
RonisZiebebiis
saproeqto
Sefasebebi
winadadebebi.
da
mimdinareobs
proeqtis teqnikuri sakiTxebis gadawyveta (savaraudo 700 000 evro).
mimdinareobs
TanamSromloba
aziis
ganviTarebis
anaklia-xobis
zonaSi
centraluri
nagavsayrelis
bankTan
foTi-
dagegmarebasTan
dakavSirebiT. aseve mestiis nagavsayrelis mowyobasTan dakavSirebiT.
daculi teritoriebi
~javaxeTis
daculi
teritoriebis
Seqmnisa
da
marTvis
Sesaxeb~
saqarTvelos (22 marti 2011 w.) kanoniT daarsda javaxeTis daculi
teritoria.
momzadda “imereTis muxis aRdgenis proeqti”, (70 000 aSS dolari)
romelic ganxiluli da mowonebuli iqna bunebis dacvis msoflio
fondis kavkasiis warmomadgenlobis WWF-is mier.
momzadebulia
saqarTvelos
daculi
teritoriebis
interaqtiuli
rukisaTvis cxovelTa da mcenareuli samyaros Sesaxeb masalebi da
108
saqarTvelos mTavrobis angariSi
Seqmnilia erTiani cxrili, daculi teritoriebis farTobebi, zRvis
donidan
simaRleebi,
temperaturuli
monacemebi
da
miTiTebulia
mniSvnelovani saxeobebi.
mtiralas erovnul parkSi axali turistuli SeTavazeba dainerga:
aSenda turistuli TavSesafari da daigegma 2-dRiani sacxenosno
turistuli marSuti.
lagodexis dacul teritoriebze dainerga axali turistuli servisi
– RamisTeva turistul TavSesafarSi.
mtiralas erovnul parkSi moewyo prezentacia daculi teritoriebis
turistuli
produqtebis
Sesaxeb
aWaris
regionis
turoperatorebisTvis.
2010
wels
dacul
teritoriebze,
maT
bawara-babaneuris
teritoriebze
moewyo
12
eko-banaki
dacul
Soris,
borjom-xaragaulis
erovnul
parkSi,
dacul
teritoriebze,
TuSeTis
dacul
teritoriebze, lagodexis dacul teritoriebze, algeTis erovnul
parkSi, mtiralas erovnul parkSi;
2011 wlis ivlisamde moewyo 2
eko-banaki, lagodexis dacul teritoriebze da borjom-xaragaulis
erovnul parkSi, sul 14 eko-banaki.
Catarda
skolis
pedagogTaAtreiningi
daculi
teritoriebisa
garemosdacviTi TematikiT, romelSic monawileoba miiRo
da
50 skolis
120-ma pedagogma.
daculi teritoriebis garSemo mcxovrebi adgilobrivi mosaxleobis
gaTbobisTvis SeSiT momaragebis mizniT,
daaxloebiT 6360 komlze
gaica 31799 kb.m. saSeSe xe-tye.
109
saqarTvelos mTavrobis angariSi
hidrometeorologia
yoveldRiurad
teritoriaze
xorcieldeboda
arsebuli
dakvirvebebi
hidrometeorologiuri
saqarTvelos
pirobebis
Sesaxeb,
aseve hidrometeorologiuri monacemebis da sinoptikuri produqciis
erovnul da saerTaSoriso doneebze Sekreba da gavrceleba.
mzaddeboda
da
vrceldeboda
mokle
da
saSualovadiani
hidrometeorologiuri prognozebi.
mzaddeboda da vrceldeboda gafrTxilebebi mosalodneli stiqiuri
hidrometeorologiuri movlenebis Sesaxeb.
sistematurad
xorcieldeboda
mravalwliur
hidrometeorologiur
monacemTa statistikuri damuSaveba.
wyaldidobebisa da wylismieri eroziis sawinaaRmdego prevenciuli
RonisZiebebis
gatarebis
mizniT
damuSavda
Semdegi
garemodacviTi
proeqtebi:
-
anakliis
Savi
zRvis
sanapiros
reabilitaciisa
da
napirebis
eroziisagan dacvis proeqti.
-
qobuleTis
municipalitetSi,
sanapiro
zolis
2900
m.
sigrZis
monakveTis napirsamagri samuSaoebis proeqti.
garemos dabinZurebis monitoringi
zedapiruli wylis xarisxis Sefasebis mizniT xorcieleboda sinjebis
aReba saqarTvelos 20 mdinarisa da 4 tbis 41 wertilSi. aRebul
sinjebSi laboratoriuli kvlevebiT ganisazRvreboda 35 qimiuri da 3
mikrobiologiuri parametri.
110
saqarTvelos mTavrobis angariSi
atmosferuli haeris xarisxis Sefaseba xdeboda saqarTvelos xuT
qalaqSi:
Tbilisi,
sadamkvirveblo
rusTavi,
jixuris
quTaisi,
baTumi
saSualebiT.
da
zestafoni
isazRvreboda
7
rva
damabinZurebeli ingredienti.
111
saqarTvelos mTavrobis angariSi
sportis da axalgazrdobis saqmeebi
sportuli miRwevebi da turnirebi
erovnulma da sxvadasxva asakobrivma gundebma saqarTvelosa da mis
farglebs gareT gaiares 260 - mde
sawvrTneli mosamzadebeli Sekreba.
monawileoba miiRes:
-
evropis Cempionati - 57;
-
saerTaSoriso turniri - 365;
-
msoflio Cempioati - 23
saerTo jamSi programis farglebSi sxvadasxva saxiT CarTulia 8 000 mde sportemeni da mwvrTneili.
evropis Cempionatebsa da sxvadasxva saerTaSoriso turnirebSi saerTo
jamSi mopovebulia 686 medali:
- I adgili _ 175;
- II adgili _ 214;
- III adgili _ 297
saqarTveloSi Catarebuli mniSvnelovani saerTaSoriso turnirebi
-
ragbi _ msoflio 20 wlamdelTa alafa
-
Ziudo _ msoflio Tasis etapi
-
Widaoba _ balavaZisa da kartozia saxelobis oqros granpris etapi
_ msolio Cempionati sapliaJo WidaobaSi
-
taekvondo _ evropis WabukTa Cempionati
-
Wadraki
_ evropis qalTa individualuri Cempionati
_ evropis axalgazrduli Cempionati q. baTumi
112
saqarTvelos mTavrobis angariSi
-
wyalburTi _ saerTaSoriso turniiri WabukebSi
_ saerTasoriso turniri didebSi
_ q. Tbilisis saeraTaSoriso turniri
-
krivi _ msoflio Cempionis qamris dacva, xurciZis brZola
-
sambo _ msoflio Cempionati axalgazrdebsa da WabukebSi
-
CogburTi
_ Tbilisis saerTaSoriso turniri
_ baTumis saerTsoriso turniri
_ Telavis saerTasoriso turniri
-
kalaTburTi _ saerTaSoriso turniri
-
fexburTi _ evropis 17 wlamde Cempionatis SesarCevi etapi
-
xelburTi _ evropis 2012 wlis Cempionatis jbufuri etapi. Tbilisi
saerTo
jamSi
saqarTveloSi
Catarebul
sxvadasxva
saerTaSoriso
RonisZiebebSi monawileoba miiRo 2 500 – mde ucxoelma sportsmenma da
delegaciis wevrma.
sportsmenTa mxardaWeris saxelmwifo programebi
saqarTvelos mtavrobis mier sportis sferoSi xorcieldeba Semdeg
miznobriv programebi:
-
veteran sportsmenTa da sportis muSakTa socialuri daxmarebis
programa.
programis
farglebSi
yovelviuri
daxmareba
90-150
laris
odenobiT gaicema 200 –mde damsaxurebul veteran sportsmenze,
mwvrTnelsa da sportis muSakze.
programis
farglebSi
aseve
gaicema
erTjeradi
finansuri
daxmarebebi.
113
saqarTvelos mTavrobis angariSi
-
olimpiuri Cempionebis stipendiebi
programis
farglebSi
yovelviuri
stipendia
1000
laris
odenobiT gaica 31 olimpiur Cempionze
-
saqarTvelos erovnuli da olimpiuri nakrebis wevrTa, mwvrTnelTa,
administraciuli
da
saeqimo
personalisa
da
perspeqtiul
sportsmenTa stipendiebis programa.
programis farglebSi yovelviuri stipendia gaicemaa 400 –mde
sportsmenze, mwvrTnelsa da eqimze.
stipendiis odenoba sportis rig saxeobebSi, rogoricaa: Ziudo,
Tavisufali
stiliT
Widaoba
da
berZnul-romauli
stilis
Widaoba ganisazRvreba specialuri wesiT.
sportis
sxva
mwvrTnelis
saxeobebSi
stipendiis
konkretuli
yovelTvviuri
sportsmenisa
odenoba
da
dgindeba,
Sesabamisi federaciisa da saqarTvelos erovnuli olimpiuri
komitetis
wardginebis
damokidebulia
dagegmili
safuZvelze,
sportsmenis
sawvrTneli
mier
procesisa
rac
miRweuli
da
Tavis
mxriv
Sedegis,
misTvis
dasaxuli
amocanebis
gaanalizebis Sedegad miRebul erTobliv gadawyvetilebaze.
-
sportis infrastruqturis reabilitaciisa da sportuli inventaris
ganaxlebis programa.
programis farglebSi SeZenil iqna Semdegi sportuli inventari:
saWidao xaliCa (6 cali), Ziudos tatami (2 cali), taekvondos
tatami (3 cali), taekvondos samsajo eleqtronuli sistema (3
cali), multifunqciuri trenaJorebi, Txilamurebi, snoubordebi,
velosipedebi da sxva.
eqspluataciaSi
Sevida
q.
TbilisSi
ColoyaSvilis
quCaze
mdebare sacurao 50 metriani auzi.
garamontda q. quTaisis torpedos stadioni.
114
saqarTvelos mTavrobis angariSi
q. quTaisSi gaixsna sacurao auzi, sadac quTaisel axalgazrda
wyalburTelebs wvrTnis normaluri pirobebi SeeqmnaT.
-
saqarTvelos regionebSi bavSvTa da mozardTa masobrivi sportisa
ganviTarebis programa.
programis farglebSi dafinansTa sabavSvo sportul gasarTobi
satelevizio
proeqti
“gundi”,
aRniSnul
proeqtis
finalur
etapze monawileoba miiRo 32 -i sajaro skolos gundma, saerTo
jamSi 800 –ma moswavlem.
-
ragbis saxelmwifo mxardaWeris programa.
saqarTvelos
moragbeTa
erovnulma
nakrebma
`evropis
erTa
Tasze~ 5 matCi gamarTa, xuTive moigo da 2011 wlis evropis erTa
Tasis Cempioni gaxda.
18
wlamde
nakrebma
safrangeTSi
monawileoba
miiRo
evropis
CempionatSi, sadac me-3 adgili daikava.
saqarTvelos 20-wlamdelTa nakrebi CaerTo msoflio alafaSi,
romelic gaimarTa TbilisSi. saqarTvelos nakrebma me-3 adgili
daikava.
daiwyo
saqarTvelos
erovnuli
dublebi.
pirveli
me-2
liga,
Cempionatebi(umaRlesi
liga,
“a”
liga,
”b’
liga,
liga)
da
saqarTvelos Tasis gaTamaSeba. aseve Catarda Svidkaca ragbis
saqarTvelos
Cempionatis
pirveli
etapi.
paralelurad
mimdinareobs bavSTa festivalebi sxvadaxva asakebSi.
-
olimpiuri
moZraobis
saxelmwifo
mxardaWeris
miznobrivi
programa.
gamomdinare iqidan, rom mimdinare weli gadamwyvetia londonis
olimpiuri TamaSebis licenziebisaTvis mzadebisa da mopovebis
TvalsazrisiT,
prioritetuli
seok-is
gadawyvetilebiT
mimarTulebebi
2011
wlis
swored
muSaobis
aRniSnuli
115
saqarTvelos mTavrobis angariSi
SejibrebebisaTvis
srulfasovani
mzadeba
da
monawileoba
daisaxa.
ganvlil periodSi seok-i sportisa da
axalgazrdobis
saqmeTa
saministrosTan da sxva dainteresebul
organizaciebTan erTad
aqtiurad monawileobda Cvens qveyanaSi Catarebul oficialur
sportul RonisZiebebSi.
-
sportul saxeobaTa gaviTarebis programa.
Seiqmna
saqarTvelos
Wabuk
wyalburTelTa
nakrebi
gundi,
romelsac saTaveSi Caudga serbi specialisti – iovan popoviCi.
saqarTveloSi
moviwvieT
specialistebi
saqarTvelos
montenegroeli
Wabuk
da
axalgazrduli
xorvati
da
Wabuk
wyalburTelTa mwvrTnelebad.
axalgazrduli programebi
jansaRi
cxovrebis
damkvidrebis
Temis
irgvliv
gamarTul
RonisZiebaTa Soris gamorCeulia “studenturi dReebi 2011”, romelic
m/w
maisSi
gaimarTa
da
uprecedento
xasiaTs
atarebda
misi
masStabebisa da SesaZleblobebis gaTvalsiwinebiT. kerZod, studentur
dReebSi
monawileobda
saswavleblis
studentebi,
Sesabamisad
CaerTvnen
saqarTvelos
TiTqmis
yvela
romlebic
sakuTari
niWisa
kulturul,
aseve
rogorc
umaRlesi
da
unaris
sportul
SejibrebebSi. kulturul-SemoqmedebiTi kuTxiT aRsaniSnavia qarTuli
da Tanamedrove cekvisa da simReris konkursebi, xolo sportul
RonisZiebaTa
romlebic
Soris
Sejibrebebi popularul sportul saxeobebSi,
sazogadoebisagan
maqsimalur
interess
imsaxureben
da
jansaRi cxovrebis wesis damkvidrebas emsaxurebian. aRsaniSnavia, rom
studentur dReebSi 2011 wels 2000-mde qarTveli axalgazrda CerTo.
116
saqarTvelos mTavrobis angariSi
jansaRi cxovrebis wesis damkvidrebis kuTxiT yvelaze globaluri
saxelmwifo
programaa
reorganizebuli
“patrioti”,
romlis
ganxorcielebac
saxiT mimdinare wlis maisSi daiwyo anakliaSi da
uprecendento mizans isaxavs Sesasruleblad. programis ganmavlobaSi
ara
mxolod
qarTveli,
aramed
ucxoeli
gamorCeuli
da
niWieri
studentebi isveneben msoflios sxvadasxva qveynidan.
proeqtis
,,me
vexmarebi“
studentebma
farglebSi,
umaRlesi
mzrunvelobamoklebul
aRsazrdelebisTvis
RonisZiebebi
xelovnebisa
Caatares.
sazogadoebriv
am
sawyisebs
da
bavSvTa
sportis
programaSi
efuZneba,
saswavleblebis
rac
saxlebis
dargSi
sxvadasxva
studentebis
monawileoba
Tavis
xels
mxriv
uwyobs
saqarTveloSi moxaliseTa institutis ganviTarebas. programis pirvel
etapze,
moxalise-studentebi
teritoriaze
(maT
Soris
mzrunvelobamoklebul
-
q.
Tbilisisa
kojori,
bavSvTa
da
rusTavis
mimdebare
wyneTi,
saguramo)
arsebuli
Caatares
samusiko,
saxlebSi
saliteraturo, samxatvro gakveTilebi. sportis dargSi moxaliseebma
moawyes
fexburTis,
kalaTburTis,
ragbis,
Widaobasa
da
sxva
samTavrobo
da
sxva
saxeobebSi turnirebi.
proeqti
,,mwvane
yuTi“
iTvaliswinebda
dawesebulebebSi (skolebi,universitetebi) e.w. „mwvane yuTebis" dadgmas,
romelSic
organizaciis
TanamSromlebi
axdenen
gamoyenebuli
makulaturis ganTavsebas. yuTis Sevsebis Semdeg xdeboda makulaturis
transportireba
sawyobSi,
Semdgom
bardeboda
qaRalds
gadamamuSavebel qarxanaSi, saidan gadmoricxuli Tanxa iricxeboda
specialur
angariSze,
romelic
mzrunvelobamoklebul
bavSvebs
xmardeba. Tavisi masStaburobiT, ekologiuri da ekonomikuri efeqtiT
„mwvane yuTi" gansxvavdeba msgavsi tipis sxva proeqtebisagan. „mwvane
yuTis" pirvel etapze ukve dasaqmda Tbilisis mzurnvelobamoklebuli
bavSvTa
saxlis
13
aRsazrdeli.
uaxloes
momavalSi
dagegmilia
proeqtis ganxorcieleba saqarTvelos regionebSi.
117