ბრძანება N 3192

N 3192

13 თებერვალი 2026

ბ რ ძ ა ნ ე ბ ა

 

შპს „-------“-ის (ს/ნ -------)

(მის.: -------, -------)

2026 წლის 13 და 15 იანვრის საჩივრების

ნაწილობრივ დაკმაყოფილების თაობაზე

 

შემოსავლების სამსახურმა დავების განხილვის საბჭოს 2026 წლის 5 თებერვლის სხდომაზე (ოქმი №11) განიხილა შპს „-------“-ის (ს/ნ -------) 2026 წლის 13 იანვრის №99922/1/2026 და 15 იანვრის №100015/1/2026 საჩივრები, შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 18 დეკემბრის №007-367 საგადასახადო მოთხოვნასთან დაკავშირებით.

 

სადავო საკითხები:

1. გადამხდელი არ ეთანხმება საგადასახადო შემოწმებით განსაზრვრულ საგადასახადო ვალდებულებებს, კერძოდ:

● არ ეთანხმება ბარტერის ფარგლებში გადაცემული ქონების თვითღირებულების განსაზღვრას და აღნიშნულ ღირებულებაზე დღგ-ის დარიცხვას. აღნიშნავს, რომ გაანგარიშების ცხრილებში აუდიტორს აღებული აქვს მშენებლობის მომსახურების თვითღირებულებად 1 922 494 ლარი, საიდანაც 478 099 ლარი არის არაპირდაპირი ხელფასი. აღნიშნული თანხა მოიცავს საწარმოს დირექტორის და საწარმოს ბუღალტრის ხელფასებსაც 240 368 ლარის ოდენობით, რაც არ უნდა შესულიყო მშენებლობის თვითღირებულებაში.

● არ ეთანხმება აღნიშნული ოპერაციის დაბეგვრის პერიოდს. მიუთითებს, რომ აღნიშნული უძრავი ქონება არ არის ექსპულატაციაში შესული და კომპანიის მიერ კვლავ გასაწევია გარკვეული ხარჯები. შესაბამისად, აუდიტორს აღნიშნული ოპერაცია უნდა დაებეგრა შესამოწმებელი პერიოდის ბოლო საანგარიშო პერიოდში.

● არ ეთანხმება ხანდაზმულ პერიოდში საწარმოს მიერ მიღებული ავანსების შესამოწმებელ პერიოდში დაბეგვრას. აღნიშნავს, რომ შემოწმებას წარუდგინა სააღრიცხვო პროგრამა საწარმოს დაფუძნების დღიდან, სადაც სრულად და ობიექტურად იყო აღრიცხული ყველა ოპერაცია დაფუძნების დღიდან, შესაბამისად, მას ჰქონდა შესაძლებლობა გაეთვალისწინებინა ხანდაზმულ პერიოდში განხორციელებული ოპერაციები (მიღებული ავანსები), ვინაიდან გადამხდელს მიღებულ ავანსზე დღგ-ის გადახდის ვალდებულება ჰქონდა ავანსის მიღების საანგარიშო პერიოდში.

2. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილზე მითითებით, გადამხდელი ითხოვს სანქციისგან გათავისუფლებას.

 

ფაქტობრივი გარემოებები:

საქმეში არსებული მასალებით დგინდება, რომ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 14 ნოემბრის №25090 ბრძანების საფუძველზე განხორციელდა შპს „-------“- ის (ს/ნ -------) საქმიანობის გასვლითი საგადასახადო შემოწმება. შესამოწმებელ პერიოდად განისაზღვრა 2022 წლის პირველი იანვრიდან 2025 წლის პირველ სექტემბრამდე საანგარიშო პერიოდები. შემოწმების შედეგებზე 2025 წლის 17 დეკემბერს შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი, გამოიცა 2025 წლის 18 დეკემბრის №27810 ბრძანება და ამავე თარიღის №007-367 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის მიხედვით გადასახადის გადამხდელს ბიუჯეტში გადასახდელად დამატებით განესაზღვრა სულ 380 267 ლარი, მათ შორის გადასახადი 209 401 ლარი, ჯარიმა 111 164 ლარი, საურავი 59 701 ლარი.

 

სადავო საკითხებთან დაკავშირებით, საგადასახადო შემოწმების აქტის მიხედვით, დარიცხვა განპირობებულია შემდეგი გარემოებებით:

გადასახადის გადამხდელის ძირითად საქმიანობას წარმოადგენს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი შენობების მშენებლობა, მიმდინარე (დარჩენილია პარკინგის ჩასავლელის გაკეთება, მოსაპირკეთებელია კორპუსის გვერდითა ფასადური მხარე, ასევე დაუსრულებელია ეზოს ტერიტორია, კორპუსი აშენებულია, კომუნიკაციები შეყვანილია და ყავს მაცხოვრებლები ან მიმდინარეობს რემონტი) პროექტი, რომელიც მდებარეობს -------, ------- არის 6 სართულიანი საცხოვრებელი ბინა, კომერციული ფართით და ავტოსადგომით. აღნიშნულ მისამართზე არსებული მიწის ნაკვეთი (საკადასტრო კოდით -------) გადაცემულია 2020 წლის 20 ივლისს აღნაგობის ხელშეკრულებით, რის სანაცვლოდაც მიწის მეპატრონეს ------- 2023 წლის მაისის თვეში გადაეცა საცხოვრებელი ფართები, სულ 400 კვადრატი. აღნიშნული ოპერაცია არ არის დაბეგრილი გადამხდელის მიერ. საწარმომ ითანამშრომლა შემოწმებასთან და წარმოადგინა შემოწმების მიერ მოთხოვნილი დოკუმენტაცია/გაანგარიშება. გადამხდელი აღრიცხვას აწარმოებს ბუღალტრულ პროგრამა ორისში, საწარმოს წარმომადგენლის განმარტებით, საცხოვრებელი ფართები რეალიზებულია სრულად, ასევე ერთი ავტოსადგომი. შემოწმებამ დაადგინა, რომ კომპანიას რეალიზაციიდან მიღებული აქვს 1 530 432 ლარი, რომელიც სრულად არ აქვს ასახული დღგ-ის დეკლარაციებში. (აღნიშნული თანხიდან ნაწილი ჩარიცხულია ხანდაზმულ პერიოდებში, თუმცა არ არის დაბეგრილი დღგ-ით, ასევე არაა დაბეგრილი შესამოწმებელ პერიოდში მიღებული თანხები სრულად). ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 159-ე, 163-ე, 164 მუხლების, ასევე „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 112-ე მუხლის 46-ე ნაწილის შესაბამისად, პირს დაერიცხა დღგ, ასევე ჯარიმა ამავე კოდექსის 275-ე მუხლის შესაბამისად.

 

შემოსავლების სამსახურმა განიხილა წარმოდგენილი საჩივრები და მიიჩნია, რომ გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნა უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 302-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს განიხილავს მხოლოდ მომჩივნის მოთხოვნის ფარგლებში.

 

პირველ სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-9 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრის მიზნით საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს სამეურნეო ოპერაციის ფორმისა და შინაარსის გათვალისწინებით შეცვალოს მისი კვალიფიკაცია, თუ ოპერაციის ფორმა არ შეესაბამება მის შინაარსს.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქონლის მიწოდებად ითვლება პირის მიერ სხვა პირისათვის საქონელზე საკუთრების უფლების გადაცემა სასყიდლით (მათ შორის, საქონლის რეალიზაცია, გაცვლა, ხელფასის ან ნატურალური ფორმით ანაზღაურება) ან უსასყიდლოდ.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-18 მუხლის მე-10 ნაწილის თანახმად, საქონლის/მომსახურების გაცვლის (ბარტერული) ოპერაცია საქონლის/მომსახურების მიმწოდებელი თითოეული მხარისათვის ითვლება საქონლის/მომსახურების საბაზრო ფასით რეალიზაციად, ხოლო საქონლის/მომსახურების თითოეული მიმღებისათვის – საქონლის/მომსახურების იმავე საბაზრო ფასით შეძენად.

ამავე კოდექსის მე-14 მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მომსახურებად ითვლება საქმიანობა, რომელიც არ არის საქონლის მიწოდება. თუ საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, მომსახურებას მიეკუთვნება სამშენებლოსამონტაჟო საქმიანობა.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 491 მუხლის თანახმად:

1. საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია განახორციელოს ზოგადი ანალიტიკური პროცედურები.

2. ზოგადი ანალიტიკური პროცედურები გულისხმობს პირის შესახებ ინფორმაციის შეკრებას, ანალიზს და ამ ანალიზის საფუძველზე გადასახადების ადმინისტრირების ღონისძიებების დაგეგმვასა და ოპტიმიზაციას, მათ შორის, გადასახადით დასაბეგრი ობიექტის თაობაზე ინფორმაციის შეგროვებასა და ანალიზს, ასევე, საგადასახადო დავალიანებისა და ზედმეტობის წარმოშობის მიზეზების შესწავლას.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 159-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტების თანახმად, დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციაა, დასაბეგრი პირის მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში ანაზღაურების სანაცვლოდ საქონლის მიწოდება/მომსახურების გაწევა.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 160-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქონლის მიწოდება არის მატერიალური ქონების განკარგვაზე მესაკუთრის უფლების გადაცემა.

ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ანაზღაურების სანაცვლოდ, საქონლის მიწოდებად ასევე განიხილება დასაბეგრი პირის მიერ საქონლის უსასყიდლოდ მიწოდება, თუ მას ამ საქონელზე ან მასზე გაწეულ ხარჯზე დღგ სრულად ან ნაწილობრივ აქვს ჩათვლილი.

ამავე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, თუ უძრავი ნივთის შემძენზე საკუთრების უფლება მარეგისტრირებელ ორგანოში მშენებარე ობიექტზე დარეგისტრირდა, ამ ნივთის მიწოდებასთან დაკავშირებით მისი მიმწოდებლის მიერ გაწეული სამშენებლო, სამონტაჟო ან/და სარემონტო მომსახურება უძრავი ნივთის მიწოდების ნაწილად განიხილება.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 163-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად:

1. საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის დღგ-ით დაბეგვრა ხორციელდება საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის მომენტში, თუ ამ მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

2. თუ თანხა სრულად ან ნაწილობრივ ანაზღაურებულია საქონლის მიწოდებამდე/მომსახურების გაწევამდე, ანაზღაურებული თანხის შესაბამისი დღგ-ის გადახდა ხორციელდება ანაზღაურების თანხის გადახდის საანგარიშო პერიოდის მიხედვით, გარდა ამ მუხლის მე-5 და მე-9 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

ამავე მუხლის მე-6 ნაწილის „ბ“ და „დ“ ქვეპუნქტების თანახმად, თუ არ დადგა ამ მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული პირობა, დღგ-ით დაბეგვრა ხორციელდება:

ბ) გარდა ამ კოდექსის 160-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევისა, უძრავი ნივთის მიწოდებისას, საკუთრების უფლების რეგისტრაციისთვის მარეგისტრირებელ ორგანოში წარსადგენი საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის შედგენის მომენტში, ხოლო, თუ საკუთრების უფლების რეგისტრაცია (გადაცემა) დამოკიდებულია ამ დოკუმენტის მხარის (მხარეების) მიერ გარკვეული ვალდებულების შესრულებაზე ან/და პირობის დადგომაზე − ასეთი ვალდებულების შესრულების/პირობის დადგომის მომენტში;

დ) ამ კოდექსის 160-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებულ შემთხვევაში − უძრავი ნივთის ექსპლუატაციაში მიღების მომენტში.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 164-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ამ მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, დღგ-ით დასაბეგრი თანხა არის საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ მიღებული/მისაღები ანაზღაურება დღგ-ის გარეშე, საქონლის/მომსახურების ფასთან პირდაპირ დაკავშირებული სუბსიდიის ჩათვლით. აღნიშნული დებულება გამოიყენება საქონლის/მომსახურების გაცვლის ოპერაციის (ბარტერული ოპერაციის) შემთხვევაშიც.

„გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 481 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქონლის მიწოდებამდე/მომსახურების გაწევამდე საკომპენსაციო თანხის/თანხის ნაწილის (შემდგომში – საკომპენსაციო თანხა) გადახდის შემთხვევაში, ოპერაცია მიღებული საკომპენსაციო თანხის ოდენობით ექვემდებარება დამატებული ღირებულების გადასახადით დაბეგვრას თანხის მიღების მომენტში.

„გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 112-ე მუხლის 46-ე ნაწილის თანახმად, საქონლის/მომსახურების გაცვლის (ბარტერული) ოპერაციის შემთხვევაში, როდესაც საქონლის მიწოდება/მომსახურების გაწევა განხორციელებულია 2021 წლის 1 იანვრამდე, ხოლო სანაცვლო საქონლის მიწოდება/მომსახურების გაწევა ხორციელდება 2021 წლის 1 იანვარს ან შემდგომ პერიოდებში, ამ ოპერაციის თითოეული მხარისათვის დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციის თანხა განისაზღვრება ამ ოპერაციის ფარგლებში მიწოდებული საქონლის/გაწეული მომსახურების საბაზრო ფასით, დღგ-ის გარეშე, ხოლო დღგ-ით დაბეგვრის დროს წარმოადგენს საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის მომენტი.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.

საგადასახადო შემოწმებით დადგენილია, რომ გადასახადის გადამხდელის ძირითად საქმიანობას წარმოადგენს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი შენობების მშენებლობა. მიმდინარე პროექტი არის 6 სართულიანი საცხოვრებელი ბინა, კომერციული ფართით და ავტოსადგომით. აღნიშნულ მისამართზე არსებული მიწის ნაკვეთი გადაცემულია 2020 წლის 20 ივლისს აღნაგობის ხელშეკრულებით, რის სანაცვლოდაც მიწის მეპატრონეს 2023 წლის მაისის თვეში გადაეცა საცხოვრებელი ფართები, სულ 400 კვადრატი. აღნიშნული ოპერაცია არ არის დაბეგრილი გადამხდელის მიერ. შემოწმებამ ასევე დაადგინა, რომ კომპანიას რეალიზაციიდან მიღებული აქვს 1 530 432 ლარი, რომელიც სრულად არ აქვს ასახული დღგ-ის დეკლარაციებში. აღნიშნული თანხიდან ნაწილი ჩარიცხულია ხანდაზმულ პერიოდებში, თუმცა არ არის დაბეგრილი დღგ-ით, ასევე არაა დაბეგრილი შესამოწმებელ პერიოდში მიღებული თანხები სრულად.

გადამხდელის არგუმენტთან მიმართებით, ბარტერის ფარგლებში გადაცემული ქონების თვითღირებულების განსაზღვრასთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს აუდიტის დეპარტამენტის მიერ მოწოდებულ ინფორმაციაზე, რომლის მიხედვითაც დღგ-ით დასაბეგრი თანხის გაანგარიშებისას გამოყენებულია დირექტორზე გაცემული ხელფასიც. აღნიშნულის გათვალისწინება მოხდა დირექტორთან გასაუბრების შემდგომ, კერძოდ, საწარმოს წარმომადგენლების განმარტებით, ზემოაღნიშნული ხელფასი გაცემულია სხვადასხვა კომპანიისთვის შესრულებული მომსახურებებისთვის (დირექტორი მოლაპარაკებებს აწარმოებს ------- მერიასთან, მონაწილეობას იღებს კლიენტების მოძიებაში, ურთიერთობა აქვს არქიტექტორთან და კონსტრუქტორთან მშენებლობის ნაწილში და აგვარებს ყველა არსებულ პრობლემას, რომელიც წარმოიშობა მშენებლობის პროცესში). მშენებლობის თვითღირებულებამ შეადგინა 1 922 494 ლარი, ამასთან, დირექტორის განმარტებით კვადრატულის თვითღირებულება შეადგენს 260-290$-ს, აღნიშნული თანხა შეუდარდა შემოწმების მიერ დადგენილს, რაც ასევე შესაბამისობაშია სხვა მსგავს აუდირებულ კომპანიის მშენებლობის თვითღირებულებასთან.

შემოსავლების სამსახური აღნიშნულ ნაწილში იზიარებს აუდიტის დეპარტამენტის პოზიციას და მიაჩნია, რომ ბარტერის ფარგლებში გადაცემული ქონების თვითღირებულება განსაზღვრულია მართლზომიერად.

რაც შეეხება ბარტერული ოპერაციის ფარგლებში გადაცემული ქონების დღგ-ით დაბეგვრის საკითხს, შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს გადასახადის გადამხდელის მიერ საჩივრებში წარმოდგენილ პოზიციაზე, რომლითაც პირი არ ეთანხმება შემოწმებით განსაზღვრულ საგადასახადო ვალდებულებებს და მიუთითებს, რომ აუდიტორს ბარტერული ოპერაციის ფარგლებში გადაცემული ქონება დაბეგრილი აქვს 2023 წლის მაისის საანგარიშო პერიოდში, თუმცა აღნიშნული უძრავი ქონება არ არის ექსპლუატაციაში შესული და კომპანიის მიერ კვლავ გასაწევია გარკვეული ხარჯები. ამასთან, ბარტერის ღირებულების გაანგარიშებაში დაუმთავრებელი წარმოების ღირებულებად აუდიტორს განსაზღვრული აქვს 1 039 801 ლარი, ხოლო საწარმოს სააღრიცხვო პროგრამით აღნიშნული ხარჯიდან 2023 წლის მაისის შემდგომ საანგარიშო პერიოდში უფიქსირდება 341 267 ლარის ხარჯების გაწევა. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით გადამხდელს მიაჩნია, რომ ვინაიდან აღნიშნული შენობა-ნაგებობა არ არის ექსპლუატაციაში შესული და ფიზიკური პირისთვის ბინების გადაფორმების შემდგომაც საწარმოს მიერ კვლავ ხდებოდა არსებითი ხარჯების გაწევა, შემოწმებას აღნიშნული ოპერაცია უნდა დაებეგრა შესამოწმებელი პერიოდის ბოლო საანგარიშო პერიოდში.

შემოსავლების სამსახური მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ თუ ბარტერული ოპერაციის ფარგლებში კომპანიის მიერ სამშენებლო მომსახურება გაიწევა 2021 წლამდე საკუთრებაში მიღებული მიწის ნაკვეთის სანაცვლოდ, დღგ-ით დასაბეგრი დრო განისაზღვრება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 163-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 112-ე მუხლის 46-ე ნაწილის შესაბამისად. ამასთან, დღგ-ით დაბეგვრის დროს წარმოადგენს მომსახურების გაწევის (დასრულების) მომენტი, მომსახურების გაწევის მომენტად კი მიჩნეულ უნდა იქნას ის მომენტი, როდესაც მომსახურების გამწევის მიერ შესრულდება ხელშეკრულებით ნაკისრი ყველა ვალდებულება და დადგება ყველა პირობა, რომელიც შეთანხმებულია მხარეთა შორის, მაგრამ არაუგვიანეს მომენტისა, როდესაც მომსახურების მიმღები ფაქტობრივად მიიღებს მომსახურებას.

ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმების, ფაქტობრივი გარემოებებისა და გადასახადის გადამხდელის არგუმენტაციის გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახური მიიჩნევს, რომ უნდა დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს, ბარტერული ოპერაციის ფარგლებში გადაცემული ქონების დღგ-ით დაბეგვრის საკითხი შეისწავლოს გადასახადის გადამხდელის საჩივრებში მითითებული არგუმენტების შესაბამისად, „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 112-ე მუხლის 46-ე გათვალისწინებით და შესწავლის შედეგებიდან გამომდინარე, სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება).

 

მე-2 სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა. საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის პირს პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი საფუძვლითა და წესით.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 270-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სანქცია არის პასუხისმგებლობის ზომა ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სანქცია გამოიყენება გაფრთხილების, საურავის, ფულადი ჯარიმის, სამართალდარღვევის საქონლის ან/და სატრანსპორტო საშუალების უსასყიდლოდ ჩამორთმევის სახით, ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საურავი არის საგადასახადო სანქცია, რომელიც პირს ეკისრება საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში გადასახადის გადასახდელი თანხის გადაუხდელობისათვის.

ამავე კოდექსის 275-ე მუხლის თანახმად:

1. პირის მიერ საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის თანხის შემცირება, თუ იგი გამოწვეულია საგადასახადო კონტროლის განმახორციელებელი ორგანოს მიერ პირის საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის მომენტის (პერიოდის) შეცვლით, - იწვევს პირის დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 10 პროცენტის ოდენობით.

2. საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის თანხის შემცირება, გარდა ამ მუხლის პირველი, 21 და 22 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, იწვევს დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 50 პროცენტის ოდენობით.

21. საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის შემცირება, თუ შემცირებული გადასახადის თანხა ამ დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში აღნიშნული გადასახადის თანხის 5 პროცენტს არ აღემატება, - იწვევს დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 10 პროცენტის ოდენობით.

22. საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის შემცირება, თუ შემცირებული გადასახადის თანხა ამ დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში აღნიშნული გადასახადის თანხის 5 პროცენტზე მეტია და 20 პროცენტს არ აღემატება, - იწვევს დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 25 პროცენტის ოდენობით.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს/დავის განმხილველ ორგანოს უფლება აქვს, გაათავისუფლოს კეთილსინდისიერი გადასახადის გადამხდელი ამ კოდექსით გათვალისწინებული სანქციისაგან, თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია გადასახადის გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით.

შემოსავლების სამსახური განმარტავს, რომ გადასახადის გადამხდელის კეთილსინდისიერება უკავშირდება მის მიერ დაშვებულ შეცდომას, გადამხდელი კეთილსინდისიერია იმ შემთხვევაში თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია მის მიერ დაშვებული შეცდომით (არცოდნით). კეთილსინდისიერება გულისხმობს პირის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მის მიერ ჩადენილი ქმედებისადმი. პირი მოქმედებს საპატიებელი შეცდომის პირობებში ანუ მან არ იცოდა და არც შეიძლებოდა სცოდნოდა, რომ ჩადიოდა აკრძალულ ქმედებას (სამართალდარღვევას). საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის მიზანია საგადასახადო პასუხისმგებლობისგან გაათავისუფლოს პირი, რომელიც სამართლებრივი შეცდომის არეალში მოქმედებდა, რადგან სამართლებრივი შეცდომის დროს პირი არასწორად აფასებს ჩადენილი ქმედების სამართლებრივ არსს და ამ ქმედებით გამოწვეულ სამართლებრივ შედეგს.

შემოსავლების სამსახური მიუთითებს ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს არასრულად ჰქონდა შესრულებული საგადასახადო ვალდებულებები, შესაბამისად, საგადასახადო შემოწმების შედეგად განსაზღვრულ საგადასახადო ვალდებულებებზე დარიცხული ჯარიმა/საურავი შეესაბამება კანონმდებლობის მოთხოვნებს. ამასთან, განსახილველ შემთხვევაში, საგადასახადო შემოწმების შედეგად დაკისრებული სანქციის მიმართ შემოსავლების სამსახურს მიზანშეწონილად არ მიაჩნია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის გამოყენება.

 

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის საფუძველზე,ვ ბ რ ძ ა ნ ე ბ :

 

1. შპს „-------“-ის (ს/ნ -------) საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. პირველ სადავო საკითხთან დაკავშირებით, დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს, ბარტერული ოპერაციის ფარგლებში გადაცემული ქონების დღგ-ით დაბეგვრის საკითხი შეისწავლოს გადასახადის გადამხდელის საჩივრებში მითითებული არგუმენტების შესაბამისად, „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 112-ე მუხლის 46-ე გათვალისწინებით და შესწავლის შედეგებიდან გამომდინარე, სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება);

3. დანარჩენ ნაწილში საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

4. აღნიშნული ბრძანება შეიძლება გასაჩივრდეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში (მის.: ქ. თბილისი, ვახტანგ გორგასლის ქ. №16) ან სასამართლოში (მის.: ქ. თბილისი, დავით აღმაშენებლის ხეივანი №64), საქართველოს საგადასახადო კოდექსის XIV კარით დადგენილი წესის შესაბამისად, ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში.

 

სადავო საკითხები:

1. საგადასახადო შემოწმებით განსაზრვრული საგადასახადო ვალდებულებები;

2. გადამხდელი ითხოვს სანქციისგან გათავისუფლებას.

 

ფაქტობრივი გარემოებები

გადასახადის გადამხდელის ძირითად საქმიანობას წარმოადგენს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი შენობების მშენებლობა. მიმდინარე პროექტი არის 6 სართულიანი საცხოვრებელი ბინა, კომერციული ფართით და ავტოსადგომით. აღნიშნულ მისამართზე არსებული მიწის ნაკვეთი გადაცემულია 2020 წლის 20 ივლისს აღნაგობის ხელშეკრულებით, რის სანაცვლოდაც მიწის მეპატრონეს 2023 წლის მაისის თვეში გადაეცა საცხოვრებელი ფართები, სულ 400 კვადრატი. აღნიშნული ოპერაცია არ არის დაბეგრილი გადამხდელის მიერ. შემოწმებამ ასევე დაადგინა, რომ კომპანიას რეალიზაციიდან მიღებული თანხა სრულად არ აქვს ასახული დღგ-ის დეკლარაციებში. საწარმომ ითანამშრომლა შემოწმებასთან და წარმოადგინა შემოწმების მიერ მოთხოვნილი დოკუმენტაცია/გაანგარიშება. საწარმოს წარმომადგენლის განმარტებით, საცხოვრებელი ფართები რეალიზებულია სრულად, ასევე ერთი ავტოსადგომი. შემოწმებამ დაადგინა, რომ კომპანიას რეალიზაციიდან მიღებული შემოსავალი სრულად არ აქვს ასახული დღგ-ის დეკლარაციებში (აღნიშნული თანხიდან ნაწილი ჩარიცხულია ხანდაზმულ პერიოდებში, თუმცა არ არის დაბეგრილი დღგ-ით, ასევე არაა დაბეგრილი შესამოწმებელ პერიოდში მიღებული თანხები სრულად). ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პირს დაერიცხა დღგ და ჯარიმა.

 

გადაწყვეტილება

სამართლებრივი ნორმების, ფაქტობრივი გარემოებებისა და გადასახადის გადამხდელის არგუმენტაციის გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახური მიიჩნევს, რომ უნდა დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს, ბარტერული ოპერაციის ფარგლებში გადაცემული ქონების დღგ-ით დაბეგვრის საკითხი შეისწავლოს გადასახადის გადამხდელის საჩივრებში მითითებული არგუმენტების შესაბამისად, შესწავლის შედეგებიდან გამომდინარე, სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება).

საგადასახადო შემოწმების შედეგად დაკისრებული სანქციის მიმართ შემოსავლების სამსახურს მიზანშეწონილად არ მიაჩნია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის გამოყენება.

 

დასაბუთება

შემოსავლების სამსახურის დავების განხილვის საბჭო გადაწყვეტილების დასაბუთებისას ეყრდნობა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შემდეგ ნორმებს: 159; 163; 164; 269(7)