გადაწყვეტილება №26456/2/2026

№26456/2/2026

13 თებერვალი 2026

გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

 

მომჩივანი: ი/მ -------ი (ს/ნ ---------------)

მოპასუხე: აუდიტის დეპარტამენტი

 

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭომ, 6.02.2026 წელს განიხილა და მიიღო გადაწყვეტილება ი/მ -------ის 12.01.2026 წელს რეგისტრირებულ საჩივარზე (რეგისტრაციის №26456/2/2026).

 

დავის საგანი:

1. საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდით, გავრცელებული ფასნამატი და გამოსაქვითი ხარჯების ოდენობა;

2. დაკისრებული სანქციებისგან გათავისუფლება.

 

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება:

1. აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 27 ოქტომბრის №007-275 საგადასახადო მოთხოვნა;

2. შემოსავლების სამსახურის 2025 წლის 23 დეკემბრის №28100 ბრძანება.

 

დარიცხული თანხა: 29 698.82 ლარი.

მათ შორის:

გადასახადი - 18 554.06

დღგ - 12 890.70

მიწის გადასახადი (სასოფლო) – 20

საშემოსავლო გადასახადი - 5 643.36

ჯარიმა - 9 535.10

საურავი - 1 609.66

 

პროცედურული გარემოებები

გადასახადის გადამხდელის საქმიანობაა ავტონაწილების და ავტომობილების სხვადასხვა აქსესუარების როგორც ადგილობრივი შესყიდვა, ისე მათი იმპორტი --- და ------ და მათი რეალიზაცია საქართველოში.

შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 17 ივნისის №12614 და 17 ოქტომბრის №22144 ბრძანებების საფუძველზე ჩატარდა მომჩივნის საქმიანობის 2022 წლის 1 იანვრიდან 2025 წლის 2 ივლისის ჩათვლით საანგარიშო პერიოდების კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შემოწმების შედეგები აისახა 2025 წლის 22 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტში, რომლის საფუძველზე გამოიცა აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 27 ოქტომბრის №23594 ბრძანება და №007-275 საგადასახადო მოთხოვნა. მომჩივანს დამატებით გადასახდელად განესაზღვრა 29 698.82 ლარი.

აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა 2025 წლის 26 ნოემბერს გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში, რომელმაც 2025 წლის 23 დეკემბრის №28100 ბრძანებით არ დააკმაყოფილა საჩივარი, რაც გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში.

 

სადავო საკითხები:

1. საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდით, გავრცელებული ფასნამატი და გამოსაქვითი ხარჯების ოდენობა

ფაქტების აღწერა

საგადასახადო შემოწმების პროცესში საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2025 წლის 1 ივლისის №14270 ბრძანების საფუძველზე მეწარმის საქმიანობის ადგილზე განხორციელდა სასაქონლომატერიალური ფასეულობების ნაშთის ფაქტობრივი მდგომარეობის აღრიცხვა. გადასახადის გადამხდელი მისი საქმიანობის ფინანსურ აღრიცხვას აწარმოებდა ელექტრონული ცხრილების (ექსელი) მეშვეობით, რომლებიც წარუდგინა საგადასახადო ორგანოს, თუმცა აღნიშნულ ცხრილებში არ იკვეთებოდა დოკუმენტაციის გარეშე რეალიზებული საქონლის დასახელება, რაოდენობა და ღირებულება. შესაბამისად, აღნიშნულ ნაწილში, მეწარმის საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრისთვის გამოყენებულ იქნა არაპირდაპირი მეთოდი. დადგინდა რეალიზებული საქონლის საშუალო დოკუმენტური ფასნამატი, რომელიც გავრცელდა არაპირდაპირი მეთოდით გაანგარიშების ნაწილში და რომელიც აგრეთვე ემთხვევა მომჩივნის მიერ გაცხადებულ ფასნამატს. გარდა ამისა, განხორციელებული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციისას, დადგინდა სმფ-ების სააღრიცხვო ნაშთი, რომელიც უნდა ყოფილიყო გადასახადის გადამხდელის საკუთრებაში ინვენტარიზაციის ჩატარების თარიღისთვის (2025 წლის 1 ივლისი), რაც შეუდარდა მის ფაქტობრივ ნაშთს. გამოვლინდა სხვაობა, რაც აისახა 2025 წლის საანგარიშო პერიოდებში.

გადასახადის გადამხდელი მისი საქმიანობის ფინანსურ აღრიცხვას აწარმოებდა ელექტრონული ცხრილების (ექსელი) მეშვეობით, რომლებიც წარუდგინა საგადასახადო ორგანოს, თუმცა აღნიშნულ ცხრილებში არასწორად იყო გამოთვლილი რპთ, რამაც გავლენა მოახდინა მეწარმის მიერ დეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებების ოდენობაზე. დადგინდა რეალიზებული საქონლის თვითღირებულება და აღნიშნულით დაკორექტირდა გამოსაქვითი ხარჯების ოდენობა.

შემოწმების შედეგად, საგადასახადო კოდექსის 79-ე, მე-80, 81-ე, მე-100, 102-ე, 105-ე, 153-ე, 159-ე, 160- ე, 163-ე, 164-ე, 166-ე მუხლებისა და „პირის საგადასახადო ვალდებულებების არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრის შესახებ“ შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2019 წლის 8 ივლისის №22708 ბრძანებით დამტკიცებული მეთოდური მითითების საფუძველზე, მომჩივანს დაერიცხა საშემოსავლო გადასახადი, დღგ და დაეკისრა ამავე კოდექსის 275-ე მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმა.

 

შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილების შინაარსი

შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის 302-ე, 136-ე, 49-ე, 61-ე, 73-ე, 79-ე, მე80, მე-100, 102-ე, 105-ე, 106-ე, 72-ე, 158-ე, 159-ე, 163-ე, 164-ე, 43-ე მუხლებზე, შემოწმებით დადგენილ გარემოებებზე და გადასახადის გადამხდელის არგუმენტთან, საგადასახადო შემოწმების მოცულობისა და პერიოდის გაურკვევლობასთან მიმართებით, აღნიშნავს, რომ აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 17 ივნისის №12614 და 11 სექტემბრის №19951 ბრძანებებით გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმების შესამოწმებელ პერიოდად განსაზღვრულია 2022 წლის 1 იანვრიდან 2025 წლის 2 ივლისის ჩათვლით საანგარიშო პერიოდები.

ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, ვინაიდან გადასახადის გადამხდელის მიერ საგადასახადო ორგანოსთვის წარდგენილი ელექტრონული ცხრილებით არ იკვეთებოდა დოკუმენტაციის გარეშე რეალიზებული საქონლის დასახელება, რაოდენობა და ღირებულება, ასევე სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შეუძლებელი იყო დაბეგვრის ობიექტის დადგენა, შემოსავლების სამსახური განმარტავს, რომ პირის საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით, კერძოდ, საშუალო დოკუმენტური ფასნამატის გავრცელება რეალიზებული პროდუქციის თვითღირებულებაზე, განხორციელებული სმფ-ების ინვენტარიზაციისას ფაქტობრივ ნაშთსა და ინვენტარიზაციის ჩატარების თარიღისთვის სმფ-ების სააღრიცხვო ნაშთს შორის გამოვლენილი სხვაობის 2025 წლის პერიოდზე მიწოდებად განხილვა, გამოსაქვითი ხარჯის (რპთ-ის) განსაზღვრა დღგ-ის გარეშე თანხიდან, დღგ-ით დასაბეგრი ბრუნვისა და ერთობლივი/დასაბეგრი შემოსავლის განსაზღვრა განხორციელდა მართლზომიერად.

ამასთან, შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ მომჩივანი წარდგენილ საჩივარში ვერ უთითებს ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, თუ რა ნაწილში იქნა საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრული არამართლზომიერად და დავის წარმოების პროცესშიც არ აქვს წარდგენილი ისეთი არგუმენტები/მტკიცებულებები, რომლებიც შეცვლიდა საგადასახადო შემოწმების აქტით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს.

ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ აუდიტის დეპარტამენტის მიერ საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია საგადასახადო კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, წარდგენილი საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

 

მომჩივნის არგუმენტაცია

1)ადმინისტრაციული აქტების დასაბუთების და საქმისათვის არსებითი გარემოებების გამოკვლევის ვალდებულების დარღვევა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის თანახმად, წერილობითი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი უნდა შეიცავდეს წერილობით დასაბუთებას, ხოლო ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება. მოცემულ საქმეში სადავო აქტები და განსაკუთრებით №28100 ბრძანება არ პასუხობს საჩივარში დაყენებულ არსებით არგუმენტებს (მათ შორის, შემოწმების პერიოდისა და გამოყენებული ინვენტარიზაციის თარიღის შეუსაბამობას), რაც ქმნის დასაბუთების დეფიციტს.

2) შემოწმების პერიოდისა და გამოყენებული მტკიცებულებების (ინვენტარიზაციის) თარიღის წინააღმდეგობა

თავად საქმის მასალებში ფიქსირდება შემოწმების პერიოდის ფორმულირების სხვადასხვა ვერსია („1.06.2025-მდე“ და „2.07.2025 ჩათვლით“). ამასთან, შემოწმების ფარგლებში გამოყენებულია 1.07.2025 წლის ინვენტარიზაცია. ეს აყენებს ეჭვქვეშ შემოწმების ზუსტ ფარგლებს და შესაბამისად, კონკრეტულ პერიოდებზე ვალდებულების დაკისრების სისწორეს.

3) არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენების წინაპირობებისა და მეთოდოლოგიის არასაკმარისი დასაბუთება

№28100 ბრძანება მიუთითებს, რომ დღგ/საშემოსავლო გადასახადის ვალდებულებები განისაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდით და „საშუალო ფასნამატის“ გამოყენებით, ასევე ინვენტარიზაციით გამოვლენილი სხვაობის ერთჯერად ბრუნვად მიჩნევით. ამასთან, არ არის წარდგენილი სრულყოფილი გამოთვლები, საფუძვლები და სამუშაო დოკუმენტები, რაც არ იძლევა შედეგების გადამოწმების შესაძლებლობას. სასამართლო პრაქტიკით, არაპირდაპირი მეთოდი არ შეიძლება ეფუძნებოდეს თვითნებურ შეფასებებს. გადაწყვეტილება უნდა იყოს გონივრული და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული.

4) დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციის არსის დარღვევა

დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაცია გულისხმობს საქონლის მიწოდებას/მომსახურების გაწევას ანაზღაურების სანაცვლოდ. მხოლოდ მარაგების ნაშთის სხვაობა ავტომატურად არ უდრის ანაზღაურებით რეალიზაციას, თუ არ არის დასაბუთებული კონკრეტული მიწოდება, გადახდები/ანაზღაურება, კონტრაგენტები ან სხვა პირდაპირი მტკიცებულებები.

5) თანხობრივი შეუსაბამობები და გამოთვლების გაურკვევლობა

შემოწმების აქტში, დარიცხვის ბრძანებაში და საგადასახადო მოთხოვნაში დაფიქსირებულია ძირითადი გადასახადის/ქონების გადასახადის/დღგ-ის თანხების ერთმანეთისგან განსხვავებული მაჩვენებლები (რიცხვითი ცდომილებები/რგოლები), რაც მიუთითებს გამოთვლების არასიზუსტეზე და დამატებით ამყარებს დასაბუთების დეფიციტს.

მომჩივანი ითხოვს გაუქმდეს გასაჩივრებული აქტები. ალტერნატიულად, თუ საბჭო ჩათვლის საჭიროდ, საქმე დაბრუნდეს ადმინისტრაციულ ორგანოში არსებითი გარემოებების სრულად გამოკვლევის, მტკიცებულებების შეფასებისა და დასაბუთებული ახალი აქტის გამოსაცემად.

გადასახადის გადამხდელი ითხოვს ჩატარდეს ზეპირი მოსმენა და მიეცეს დამატებითი დოკუმენტებისა და განმარტებების წარდგენის შესაძლებლობა.

მითითებები პრაქტიკასა და წყაროებზე (არასრული ჩამონათვალი):

- შემოსავლების სამსახურის InfoHub პრაქტიკა: „ინვენტარიზაცია №1705“ და გადაწყვეტილებები ინვენტარიზაციით გამოვლენილი ნაშთის სხვაობის/ფასნამატის/დღგ ბრუნვის საკითხებზე.

- უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა: საქმეები №ბს-421(2კ-20), ბს-566-561(2კ-16), ბს-812(2კ-21), ბს581(2კ-23), ბს-1267(2კ-22) და სხვა – არაპირდაპირი მეთოდის წინაპირობები, დასაბუთების ვალდებულება და მტკიცებულებების შეფასება.

 

დავების განხილვის საბჭო

მხარეთა არგუმენტაციისა და წარმოდგენილი დოკუმენტაციის განხილვის შემდეგ საბჭომ მიიჩნია, რომ საჩივარი ამ ნაწილში არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია სრულად აღრიცხოს თავის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული იყოს კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე.

საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, პირის საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვროს არაპირდაპირი მეთოდების გამოყენებით (აქტივების სიდიდის, საოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების, პირის შესახებ ინფორმაციის მისი საქმიანობის სხვა საგადასახადო პერიოდთან ან სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელის შესახებ მონაცემების შედარების, აგრეთვე სხვა მსგავსი ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე) თუ პირს არ აქვს სააღრიცხვო დოკუმენტაცია ან სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შეუძლებელია დაბეგვრის ობიექტის დადგენა.

საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, რეზიდენტი ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია დასაბეგრი შემოსავალი, რომელიც განისაზღვრება, როგორც სხვაობა კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებულ ერთობლივ შემოსავალსა და ამ პერიოდისათვის ამ კოდექსით გათვალისწინებული გამოქვითვების თანხებს შორის.

საგადასახადო კოდექსის მე-100 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რეზიდენტის ერთობლივი შემოსავალი შედგება საქართველოში არსებული წყაროდან და საქართველოს ფარგლების გარეთ მიღებული შემოსავლებისაგან.

ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ერთობლივ შემოსავალს განეკუთვნება ნებისმიერი ფორმით ან/და საქმიანობით მიღებული შემოსავალი, კერძოდ:

ა) ხელფასის სახით მიღებული შემოსავლები;

ბ) ეკონომიკური საქმიანობით მიღებული შემოსავლები, რომლებიც დაკავშირებული არ არის დაქირავებით მუშაობასთან;

გ) სხვა შემოსავლები, რომლებიც დაკავშირებული არ არის დაქირავებით მუშაობასთან და ეკონომიკურ საქმიანობასთან.

საგადასახადო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, ეკონომიკური საქმიანობით მიღებულ შემოსავლებს განეკუთვნება საქონლის/მომსახურების მიწოდებით მიღებული შემოსავლები.

საგადასახადო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, ერთობლივი შემოსავლიდან გამოიქვითება ყველა ხარჯი, რომელიც დაკავშირებულია მის მიღებასთან, გარდა იმ ხარჯებისა, რომლებიც ამ კოდექსის თანახმად გამოქვითვას არ ექვემდებარება. თუ საქართველოს საგადასახადო კოდექსით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ყველა ხარჯი დოკუმენტურად უნდა იყოს დადასტურებული.

საგადასახადო კოდექსის 106-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ერთობლივი შემოსავლიდან არ გამოიქვითება ის ხარჯები, რომლებიც არ არის დაკავშირებული ეკონომიკურ საქმიანობასთან.

საგადასახადო კოდექსის 72-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, პირველადი საგადასახადო დოკუმენტი არის წერილობითი დოკუმენტი, რომლითაც შესაძლებელია სამეურნეო ოპერაციის მონაწილე მხარეთა იდენტიფიცირება, აქვს თარიღი და მოიცავს მიწოდებული საქონლის/გაწეული მომსახურების ჩამონათვალსა და ღირებულებას.

საგადასახადო კოდექსის 158-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დღგ-ით დასაბეგრ პირად (შემდგომ - დასაბეგრი პირი) განიხილება ნებისმიერი პირი, რომელიც ნებისმიერ ადგილზე დამოუკიდებლად ახორციელებს ნებისმიერი სახის ეკონომიკურ საქმიანობას, მიუხედავად ამ საქმიანობის მიზნისა და შედეგისა.

საგადასახადო კოდექსის 159-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციაა, დასაბეგრი პირის მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში ანაზღაურების სანაცვლოდ საქონლის მიწოდება.

საგადასახადო კოდექსის 163-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების მიხედვით:

1. საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის დღგ-ით დაბეგვრა ხორციელდება საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის მომენტში, თუ ამ მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

2. თუ თანხა სრულად ან ნაწილობრივ ანაზღაურებულია საქონლის მიწოდებამდე/მომსახურების გაწევამდე, ანაზღაურებული თანხის შესაბამისი დღგ-ის გადახდა ხორციელდება ანაზღაურების თანხის გადახდის საანგარიშო პერიოდის მიხედვით, გარდა ამ მუხლის მე-5 და მე-9 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

საგადასახადო კოდექსის 164-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ამ მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, დღგ-ით დასაბეგრი თანხა არის საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ მიღებული/მისაღები ანაზღაურება დღგ-ის გარეშე, საქონლის/მომსახურების ფასთან პირდაპირ დაკავშირებული სუბსიდიის ჩათვლით. აღნიშნული დებულება გამოიყენება საქონლის/მომსახურების გაცვლის ოპერაციის (ბარტერული ოპერაციის) შემთხვევაშიც.

საქმეში არსებული მასალებით დგინდება, რომ შემოწმების პროცესში, საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2025 წლის 1 ივლისის №14270 ბრძანების საფუძველზე, მეწარმის ობიექტში განხორციელდა სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ნაშთის ფაქტობრივი მდგომარეობის აღრიცხვა. გადასახადის გადამხდელი მისი საქმიანობის ფინანსურ აღრიცხვას აწარმოებდა ელექტრონული ცხრილების (ექსელი) მეშვეობით, რომლებიც წარუდგინა საგადასახადო ორგანოს, თუმცა აღნიშნულ ცხრილებში არ იკვეთებოდა დოკუმენტაციის გარეშე რეალიზებული საქონლის დასახელება, რაოდენობა და ღირებულება. შესაბამისად, აღნიშნულ ნაწილში, საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე5 ნაწილის საფუძველზე, მეწარმის საგადასახადო ვალდებულებები განისაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდით. შემოწმებისას დადგინდა რეალიზებული საქონლის საშუალო დოკუმენტური ფასნამატი, რომელიც გავრცელებულია არაპირდაპირი მეთოდით შემოწმების ნაწილში და რომელიც აგრეთვე ემთხვევა მომჩივნის მიერ ახსნა-განმარტებით გაცხადებულ ფასნამატს. ამასთან, განხორციელებული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციისას დადგინდა სმფ-ების სააღრიცხვო ნაშთი, რომელიც უნდა ყოფილიყო გადასახადის გადამხდელის საკუთრებაში 2025 წლის 1 ივლისის (ინვენტარიზაციის ჩატარების თარიღი) მდგომარეობით, რაც შეუდარდა მის ფაქტობრივ ნაშთს და შედეგად გამოვლინდა სხვაობა, რაც აისახა 2025 წლის საანგარიშო პერიოდებში. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საგადასახადო კოდექსის 79-ე, მე-80, 81-ე, მე-100, 102-ე, 153-ე, 159-ე, 160-ე, 163-ე, 164-ე, 166-ე მუხლებისა და შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2019 წლის 8 ივლისის №22708 ბრძანებით დამტკიცებული მეთოდური მითითების „პირის საგადასახადო ვალდებულებების არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრის შესახებ“ გათვალისწინებით, მომჩივანს დამატებით დაერიცხა საშემოსავლო გადასახადი და დღგ.

ამასთან, გადასახადის გადამხდელი მისი საქმიანობის ფინანსურ აღრიცხვას აწარმოებდა ელექტრონული ცხრილების (ექსელი) მეშვეობით, რომლებიც წარუდგინა საგადასახადო ორგანოს, თუმცა აღნიშნულ ცხრილებში არასწორად იყო გამოთვლილი რპთ, რამაც გავლენა მოახდინა მეწარმის მიერ დეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებების ოდენობაზე. შემოწმებისას დადგინდა რეალიზებული საქონლის ღირებულება და აღნიშნულით დაკორექტირდა გამოსაქვითი ხარჯების ოდენობა. შედეგად, საგადასახადო კოდექსის 105-ე მუხლის გათვალისწინებით, მომჩივანს დამატებით დაერიცხა საშემოსავლო გადასახადი.

აღსანიშნავია, რომ გადასახადის გადამხდელს საგადასახადო დავის არც ერთ ეტაპზე არ წარმოუდგენია ისეთი დოკუმენტაცია/მტკიცებულებები, რომლებიც შეცვლიდა შემოწმებით დადგენილ გარემოებებს და გახდებოდა დარიცხული თანხების კორექტირების საფუძველი.

ამასთან, გადასახადის გადამხდელს მიეცა შესაძლებლობა დასწრებოდა საბჭოს სხდომას და დამატებით წარმოედგინა განმარტებები/დოკუმენტაცია.

საბჭო იზიარებს სადავო საკითხზე შემოსავლების სამსახურის პოზიციას და ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმების, ფაქტობრივი გარემოებების და მხარეთა არგუმენტაციის გათვალისწინებით, მიიჩნევს, რომ ამ ნაწილში არ არსებობს შემოსავლების სამსახურის სადავო ბრძანების გაუქმების და მომჩივნის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი.

 

2. დაკისრებული სანქციებისგან გათავისუფლება

ფაქტების აღწერა

აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 27 ოქტომბრის №007-275 საგადასახადო მოთხოვნის შესაბამისად, მომჩივანს დამატებით გადასახდელად განესაზღვრა 29 698.82 ლარი. მათ შორის, გადასახადი - 18 554.06 ლარი, ჯარიმა - 9 535.10 ლარი და საურავი - 1 609.66 ლარი.

 

შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილების შინაარსი

შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის 43-ე, 269-ე, 270-ე, 275-ე, 272-ე მუხლებზე და ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს არასრულად ჰქონდა შესრულებული საგადასახადო ვალდებულებები. ამასთან, მომჩივანი ვერ უთითებს ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, რომლითაც დადასტურდება, რომ გადასახადის გადამხდელი საგადასახადო ვალდებულებების არაჯეროვნად შესრულებისას მოქმედებდა სამართლებრივი შეცდომის არეალში. შესაბამისად, შემოწმების შედეგად შეფარდებული სანქციის მიმართ შემოსავლების სამსახურს მიზანშეწონილად არ მიაჩნია საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის გამოყენება.

 

მომჩივნის არგუმენტაცია

თუნდაც საბჭომ ვერ გაიზიაროს სადავო გადასახადების სრულად გაუქმების მოთხოვნა, უნდა შეფასდეს სანქციების გამოყენების პროპორციულობა და კეთილსინდისიერების ფაქტორი. სასამართლო პრაქტიკაში აღიარებულია, რომ კეთილსინდისიერების/სამართლებრივი შეცდომის პირობებში შესაძლებელია სანქციისგან გათავისუფლება და შესაბამისი საურავის კორექტირება.

 

დავების განხილვის საბჭო

მხარეთა არგუმენტაციისა და წარმოდგენილი დოკუმენტაციის განხილვის შემდეგ საბჭომ მიიჩნია, რომ საჩივარი ამ ნაწილში არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლის თანახმად:

1. პირის მიერ საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის თანხის შემცირება, თუ იგი გამოწვეულია საგადასახადო კონტროლის განმახორციელებელი ორგანოს მიერ პირის საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის მომენტის (პერიოდის) შეცვლით, − იწვევს პირის დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 10 პროცენტის ოდენობით.

2. საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის თანხის შემცირება, გარდა ამ მუხლის პირველი, 21 და 22 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, − იწვევს დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 50 პროცენტის ოდენობით.

2 1 . საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის შემცირება, თუ შემცირებული გადასახადის თანხა ამ დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში აღნიშნული გადასახადის თანხის 5 პროცენტს არ აღემატება, − იწვევს დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 10 პროცენტის ოდენობით.

2 2 . საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის შემცირება, თუ შემცირებული გადასახადის თანხა ამ დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში აღნიშნული გადასახადის თანხის 5 პროცენტზე მეტია და 20 პროცენტს არ აღემატება, − იწვევს დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 25 პროცენტის ოდენობით.

საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საურავი არის საგადასახადო სანქცია, რომელიც პირს ეკისრება საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში გადასახადის გადასახდელი თანხის გადაუხდელობისათვის.

საქმეში არსებული მასალებით დგინდება, რომ გადასახადის გადამხდელს შემოწმების შედეგად დამატებით გამოუვლინდა საგადასახადო ვალდებულებები. შესაბამისად, მომჩივანმა საგადასახადო დეკლარაციებში შეამცირა გადასახადის თანხა, რისთვისაც დაეკისრა საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმა.

ამასთან, დადგენილ ვადაში გადასახადის გადაუხდელობისთვის მეწარმეს შეეფარდა სანქცია საურავის სახით.

საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად, დავის განმხილველ ორგანოს უფლება აქვს, გაათავისუფლოს კეთილსინდისიერი გადასახადის გადამხდელი ამ კოდექსით გათვალისწინებული სანქციისაგან, თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია გადასახადის გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით.

დარიცხვის შინაარსიდან გამომდინარე, საბჭოს მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში საქმის ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები არ იძლევა იმ ვარაუდის საფუძველს, რომ გადასახადის გადამხდელი კეთილსინდისიერად შეცდა, ან არ იყო მისთვის ცნობილი ისეთი გარემოება, რამაც მისი პასუხისმგებლობა გამოიწვია. მომჩივანი ვერ ამტკიცებს, რომ ჩადენილი სამართალდარღვევა გამოწვეულია არა მისი დაუდევრობით, არამედ საქმიანობისათვის დამახასიათებელი თანმდევი გულისხმიერების მიუხედავად.

საბჭო განმარტავს, რომ გადასახადის გადამხდელის კეთილსინდისიერება უკავშირდება პირის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მის მიერ ჩადენილი ქმედებისადმი. პირის დაუდევარი ქმედება არ შეიძლება გახდეს საგადასახადო პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლების საფუძველი. შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის საფუძველზე მომჩივნის სანქციებისგან გათავისუფლების საფუძველი.

 

საბჭომ იხელმძღვანელა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით და გადაწყვიტა:

 

1. საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოში (ქ. თბილისი, დავით აღმაშენებლის ხეივანი №64) ამ გადაწყვეტილების მომჩივნისთვის ჩაბარებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში.

 

სადავო საკითხი

1. საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდით, გავრცელებული ფასნამატი და გამოსაქვითი ხარჯების ოდენობა;

2. დაკისრებული სანქციებისგან გათავისუფლება.

 

ფაქტობრივი გარემოებები

შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის №12614 და №22144 ბრძანებების საფუძველზე ჩატარდა მომჩივნის საქმიანობის 2022 წლის 1 იანვრიდან 2025 წლის 2 ივლისის ჩათვლით საანგარიშო პერიოდების კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შემოწმების შედეგები აისახა საგადასახადო შემოწმების აქტში, რომლის საფუძველზე გამოიცა აუდიტის დეპარტამენტის №23594 ბრძანება და №007-275 საგადასახადო მოთხოვნა. მომჩივანს დამატებით გადასახდელად განესაზღვრა 29 698.82 ლარი.მათ შორის, გადასახადი - 18 554.06 ლარი, ჯარიმა - 9 535.10 ლარი და საურავი - 1 609.66 ლარი.

საგადასახადო შემოწმების აქტის მიხედვით ირკვევა,რომ შემოწმების პროცესში, საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის №14270 ბრძანების საფუძველზე, მეწარმის ობიექტში განხორციელდა სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ნაშთის ფაქტობრივი მდგომარეობის აღრიცხვა. გადასახადის გადამხდელი მისი საქმიანობის ფინანსურ აღრიცხვას აწარმოებდა ელექტრონული ცხრილების (ექსელი) მეშვეობით, რომლებიც წარუდგინა საგადასახადო ორგანოს, თუმცა აღნიშნულ ცხრილებში არ იკვეთებოდა დოკუმენტაციის გარეშე რეალიზებული საქონლის დასახელება, რაოდენობა და ღირებულება. შესაბამისად, აღნიშნულ ნაწილში, საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე5 ნაწილის საფუძველზე, მეწარმის საგადასახადო ვალდებულებები განისაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდით. შემოწმებისას დადგინდა რეალიზებული საქონლის საშუალო დოკუმენტური ფასნამატი, რომელიც გავრცელებულია არაპირდაპირი მეთოდით შემოწმების ნაწილში და რომელიც აგრეთვე ემთხვევა მომჩივნის მიერ ახსნა-განმარტებით გაცხადებულ ფასნამატს. ამასთან, განხორციელებული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციისას დადგინდა სმფ-ების სააღრიცხვო ნაშთი, რომელიც უნდა ყოფილიყო გადასახადის გადამხდელის საკუთრებაში 2025 წლის 1 ივლისის (ინვენტარიზაციის ჩატარების თარიღი) მდგომარეობით, რაც შეუდარდა მის ფაქტობრივ ნაშთს და შედეგად გამოვლინდა სხვაობა, რაც აისახა 2025 წლის საანგარიშო პერიოდებში. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საგადასახადო კოდექსის 79-ე, მე-80, 81-ე, მე-100, 102-ე, 153-ე, 159-ე, 160-ე, 163-ე, 164-ე, 166-ე მუხლებისა და შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2019 წლის 8 ივლისის №22708 ბრძანებით დამტკიცებული მეთოდური მითითების „პირის საგადასახადო ვალდებულებების არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრის შესახებ“ გათვალისწინებით, მომჩივანს დამატებით დაერიცხა საშემოსავლო გადასახადი და დღგ.

ამასთან, გადასახადის გადამხდელი მისი საქმიანობის ფინანსურ აღრიცხვას აწარმოებდა ელექტრონული ცხრილების (ექსელი) მეშვეობით, რომლებიც წარუდგინა საგადასახადო ორგანოს, თუმცა აღნიშნულ ცხრილებში არასწორად იყო გამოთვლილი რპთ, რამაც გავლენა მოახდინა მეწარმის მიერ დეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებების ოდენობაზე. შემოწმებისას დადგინდა რეალიზებული საქონლის ღირებულება და აღნიშნულით დაკორექტირდა გამოსაქვითი ხარჯების ოდენობა. შედეგად, საგადასახადო კოდექსის 105-ე მუხლის გათვალისწინებით, მომჩივანს დამატებით დაერიცხა საშემოსავლო გადასახადი.

ზემოაღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში, რომელმაც №28100 ბრძანებით არ დააკმაყოფილა საჩივარი, რაც გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში.

 

გადაწყვეტილება

საბჭომ მიიჩნევს, რომ არ არსებობს შემოსავლების სამსახურის სადავო ბრძანების გაუქმების და მომჩივნის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი.ხოლო,მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის საფუძველზე მომჩივნის სანქციებისგან გათავისუფლების საფუძველი.

 

დასაბუთება

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭო გადაწყვეტილების დასაბუთებისას ეყრდნობა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შემდეგ ნორმებს: 73(5„ა“); 80(1); 100(1.3); 102(1 „ა“); 105(1.2); 106( „ა“);158(1); 159(1 „ა“); 163(1.2); 164(1); 269(7); 272(1); 275;