გადაწყვეტილება № 26695/2/2026

№ 26695/2/2026

24 მარტი 2026

გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

 

მომჩივანი: შპს „------“ (ს/ნ -----)

მოპასუხე: აუდიტის დეპარტამენტი

 

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭომ, 13.03.2026 წელს განიხილა და მიიღო გადაწყვეტილება შპს ---- მოტორსის 22.02.2026 წელს რეგისტრირებულ საჩივარზე (რეგისტრაციის №26695/2/2026).

 

დავის საგანი:

1. საწყისი კაპიტალის შემცირების ხარჯზე კომპანიიდან გატანილი თანხის ანგარიშვალდებულ პირზე

გაცემულ ხელფასად კვალიფიცირება;

2. დაკისრებული სანქციების მართლზომიერება.

 

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება:

1. აუდიტის დეპარტამენტის 5.12.2025 წლის №081-317 საგადასახადო მოთხოვნა;

2. შემოსავლების სამსახურის 3.02.2026 წლის №2068 ბრძანება.

 

დარიცხული თანხა: 173 755.02 ლარი.

მათ შორის:

საშემოსავლო გადასახადი - 101 013.75

ჯარიმა - 50 507

საურავი - 22 234.27

 

პროცედურული გარემოებები

კომპანიის საქმიანობაა ქ.----, ადგილობრივ ბაზარზე, ავტომანქანის ნაწილებით (ჰაერის ფილტრი, ღვედი, აკუმულატორი, საბურავი როგორც მსუბუქი ასევე, სატვირთო ავტომანქანებისთვის, საქარე მინა, ნათურა, ანტიფრიზი) და ზეთებით ვაჭრობა (რიგ შემთხვევაში რეალიზაციას თან ახლავს რეალიზებულ საქონელთან დაკავშირებული მომსახურება).

შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ ჩატარდა მომჩივნის საქმიანობის, 1.01.2024 წლიდან 1.02.2025 წლამდე პერიოდის, კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შემოწმების შედეგები აისახა 2025 წლის 4 დეკემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტში, რომლის საფუძველზე გამოიცა აუდიტის დეპარტამენტის 5.12.2025 წლის №26786 ბრძანება და №081-317 საგადასახადო მოთხოვნა, რაც გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში.

შემოსავლების სამსახურის 3.02.2026 წლის №2068 ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, რაც გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში.

 

სადავო საკითხები:

1. საწყისი კაპიტალის შემცირების ხარჯზე კომპანიიდან გატანილი თანხის ანგარიშვალდებულ პირზე გაცემულ ხელფასად კვალიფიცირება

ფაქტების აღწერა

გადასახადის გადამხდელის მიერ, შემოწმების პროცესში, წარდგენილი იქნა ბუღალტრული პროგრამა ფინა 1.01.2024 - 1.02.2025 საანგარიშო პერიოდებზე, რომლის შესწავლის შედეგადაც დადგინდა, რომ შესამოწმებელი პერიოდის კაპიტალის საწყისი ნაშთი შეადგენს 411 414 ლარს, ხოლო შესამოწმებელი პერიოდის ბოლოს (2025 წლის თებერვლის მდგომარეობით) საბოლოო ნაშთი შეადგენს 111 414 ლარს. 2024 წლის საანგარიშო პერიოდში საწყისი კაპიტალის შემცირების ხარჯზე კომპანიიდან გატანილია 300 000 ლარი. გადასახადის გადამხდელის მიერ ვერ დასტურდება საწყისი კაპიტალის ნამდვილობა. შესამოწმებელი პერიოდის ბუღალტრული სასტარტო ნაშთების შესწავლის მიზნით, გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი არ ყოფილა წინა პერიოდის ბუღალტრული ჩანაწერები, რაც დაადასტურებდა კაპიტალის ოდენობას, წარმოშობის თარიღს ან/და საჭიროებას.

საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრისას, საგადასახადო კოდექსის 49-ე, 491 და 72-ე მუხლის მე-3 ნაწილის, ასევე 101-ე და 154-ე მუხლების გათვალისწინებით, განხორციელდა ფულადი სახსრების მოძრაობის ანალიზი, მ.შ. გადასახადის გადამხდელის ჩართულობით დაზუსტდა გაანგარიშება. გათვალისწინებულ იქნა გადასახადის გადამხდელის მიერ მიწოდებული მონაცემები ისეთი ხარჯების შესახებ, რაც შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემაში ხელმისაწვდომი არ იქნებოდა. შემოწმების პროცესში ვერ დადგინდა კაპიტალში ფულადი სახსრების შეტანის საჭიროება, შედეგად, ბუღალტრულად აღრიცხული საწყისი კაპიტალის ოდენობა ჩაითვალა არასწორად, საწყისი კაპიტალის შემცირების ხარჯზე გატანილი თანხა დაკვალიფიცირდა ანგარიშვალდებულ პირზე, დირექტორზე გაცემულ ხელფასად შესაბამისი პერიოდების მიხედვით და დაიბეგრა გადახდის წყაროსთან. გადასახადის გადამხდელს დაერიცხა საშემოსავლო გადასახადი და დაეკისრა საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმა. ამასთან, კაპიტალის საბოლოო ნაშთი ჩაითვალა ნულის ტოლად.

 

შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილების შინაარსი

შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის 302-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, 136-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, 49-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტზე, 491 მუხლზე, 73-ე მუხლის მე-9 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტზე და ამავე მუხლის მე-4 ნაწილზე, 101-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 154-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე და ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებზე, 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, გადასახადის გადამხდელის არგუმენტთან, გონივრული ნაშთის გათვალისწინებასთან დაკავშირებით, ყურადღებას ამახვილებს საჩივრის ზეპირი განხილვისას აუდიტის დეპარტამენტის წარმომადგენლის განმარტებაზე, რომ მხოლოდ შესამოწმებელი პერიოდის ბუღალტრული სასტარტო ნაშთების, საწყისი კაპიტალის ნამდვილობის შესწავლის მიზნით, გადასახადის გადამხდელის ჩართულობით განხორციელდა ფულადი სახსრების მოძრაობის ანალიზი, რის საფუძველზეც ვერ დადასტურდა საწყისი კაპიტალის საჭიროება და საწყისი კაპიტალის შემცირების ხარჯზე გატანილი თანხები, რაც ბუღალტრულ პროგრამაში იყო ასახული, ჩაითვალა კომპანიის ანგარიშვალდებულ პირზე გაცემულ ხელფასად. ამასთან, შემოწმების მიერ არ განხორციელებულა ფულადი სახსრების მოძრაობის ანალიზის შედეგად განკარგვადი თანხის გაანგარიშება, რა დროსაც ხდება „სალაროში ნაღდი ფულის შესახებ“ მეთოდური მითითებით (დანართი 9-ის შესაბამისად) განსაზღვრული გონივრული ნაშთის გათვალისწინება. ამდენად, გადასახადის გადამხდელის პოზიცია, კონკრეტულ შემთხვევაში ვერ იქნება გაზიარებული.

შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ მომჩივანი საჩივარში ვერ უთითებს ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, თუ რა ნაწილში იქნა განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულებები არამართლზომიერად. ხოლო, დავის წარმოების პროცესში არ ყოფილა წარდგენილი ისეთი არგუმენტები/მტკიცებულებები, რომლებიც შეცვლიდა საგადასახადო შემოწმებით დადგენილ გარემოებებს და მიიჩნია, რომ საგადასახადო შემოწმების შედეგად საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა შესაბამისობაშია კანონმდებლობის მოთხოვნებთან, წარდგენილი საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

 

მომჩივნის არგუმენტაცია

დაკისრებულ თანხას სრულად არ ეთანხმება და არ იზიარებს დათვლის წესსა და ოდენობას, ასევე არ იზიარებს საჩივრის განხილვის შედეგად დამდგარ შედეგს, 2026 წლის 3 თებერვლის №2068 ბრძანების სახით, სადაც იგივე ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები დაედო საჩივრის არ დაკმაყოფილებას საფუძვლად.

საგადასახადო ვალდებულების ოდენობა დარიცხულია არასწორი მეთოდოლოგიით, რაც ეწინააღმდეგება საგადასახადო კოდექსის 68-ე და 70-ე მუხლების მოთხოვნებს. ბრძანებით განსაზღვრული მტკიცებულებები არასრულყოფილია, ადმინისტრაციული აქტი არ შეიცავს სრულ ფაქტობრივ ანალიზს, არ არის მითითებული კონკრეტული ოპერაციები. არ ჩანს, შემმოწმებელი რა მეთოდებით და რა წესით მივიდა სადაო თანხამდე, არასწორად დააკვალიფიცირა არსებული მდგომარეობა და საწყისი კაპიტალის შემცირების ხარჯზე კომპანიიდან გატანილი თანხები სრულად ანგარიშვალდებულ პირზე გაცემულ ხელფასად დააკვალიფიცირა, რაც არასწორია.

შემმოწმებლის მიერ არ იქნა გათვალისწინებული გონივრული ნაშთის ოდენობა. კერძოდ, 2024 წლის დეკემბრის თვეში გაცემულია ხელფასი 130 000 ლარი, ხოლო 31 დეკემბრის მდგომარეობით სალაროს ნაშთი შეადგენდა 20 000 ლარს, მაშინ როცა ნაღდი ანგარიშსწორებით გადახდილი იყო დაახლოებით 600 000 ლარი. საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრისას, შემმოწმებელს უნდა გაეთვალისწინებინა სალაროს გონივრული ნაშთი, რაც შეადგენს ნაღდი ბრუნვის 10%-ს.

ხსენებულიდან გამომდინარე, საგადასახადო ვალდებულების ოდენობა დარიცხულია არასწორი მეთოდოლოგიით, რაც ეწინააღმდეგება საგადასახადო კოდექსის 68-ე და 70-ე მუხლების მოთხოვნებს. ადმინისტრაციული აქტი არ შეიცავს სრულ ფაქტობრივ ანალიზს, არ აკმაყოფილებს ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლით დადგენილ დასაბუთების სტანდარტს, პროპორციულობის და სამართლიანობის პრინციპებიდან გამომდინარე, საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვის მოცულობა სცდება რეალურად მიღებული ეკონომიკური სარგებლის ფარგლებს.

 

დავების განხილვის საბჭო

მხარეთა არგუმენტაციისა და წარმოდგენილი დოკუმენტაციის განხილვის შემდეგ საბჭომ მიიჩნია, რომ საჩივარი ამ ნაწილში არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია სრულად აღრიცხოს თავის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული იყოს კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე.

საგადასახადო კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კოდექსის დებულებათა გათვალისწინებით საგადასახადო ორგანოებს თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით უფლება აქვთ დამოუკიდებლად განსაზღვრონ გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულების მოცულობა საგადასახადო ორგანოში არსებული ინფორმაციით (მათ შორის, გადასახადის გადამხდელის დანახარჯების შესახებ) ან შედარების მეთოდით - სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელების შესახებ ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე, თუ გადასახადის გადამხდელი არ წარადგენს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად საჭირო სააღრიცხვო დოკუმენტაციას ან დადგენილი წესის დარღვევით აწარმოებს ბუღალტერიას, აგრეთვე ამ კოდექსით გათვალისწინებულ სხვა შემთხვევებში.

საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-9 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრის მიზნით საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს სამეურნეო ოპერაციის ფორმისა და შინაარსის გათვალისწინებით შეცვალოს მისი კვალიფიკაცია, თუ ოპერაციის ფორმა არ შეესაბამება მის შინაარსს. ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, თუ რაიმე თანხა გამოიყენება კონკრეტული პირის ინტერესებისათვის, ჩაითვლება, რომ ეს თანხა მიღებული აქვს ამ პირს.

საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლებს განეკუთვნება ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი საზღაური ან სარგებელი, მათ შორის, წინა სამუშაო ადგილიდან პენსიის ან სხვა სახით მიღებული შემოსავალი, ან შემოსავალი მომავალი სამუშაო ადგილიდან.

საგადასახადო კოდექსის 154-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, გადახდის წყაროსთან გადასახადის დაკავება ევალება საგადასახადო აგენტს, რომელიც არის იურიდიული პირი, საწარმო/ორგანიზაცია ან მეწარმე ფიზიკური პირი, რომელიც დაქირავებულს უხდის ხელფასს.

დადგენილია, რომ შემოწმების შედეგად, იმ საფუძვლით, რომ გადასახადის გადამხდელის მიერ ვერ დადასტურდა საწყისი კაპიტალის ნამდვილობა და ვერ დადგინდა კაპიტალში ფულადი სახსრების შეტანის საჭიროება, საწყისი კაპიტალის შემცირების ხარჯზე კომპანიიდან გატანილი 300 000 ლარი, ჩაითვალა ანგარიშვალდებულ პირზე გაცემულ ხელფასად.

მომჩივანს მიაჩნია, რომ საგადასახადო ვალდებულების ოდენობა დარიცხულია არასწორი მეთოდოლოგიით, რაც ეწინააღმდეგება საგადასახადო კოდექსის 68-ე და 70-ე მუხლების მოთხოვნებს. არ იქნა გათვალისწინებული გონივრული ნაშთის ოდენობა, რაც შეადგენს ნაღდი ბრუნვის 10%-ს. სალაროს ნაშთი შეადგენდა 20 000 ლარს, მაშინ როცა ნაღდი ანგარიშსწორებით გადახდილი იყო დაახლოებით 600 000 ლარი.

აუდიტის დეპარტამენტის 4.03.2026 წლის №----- წერილით წარმოდგენილია მოპასუხის პოზიცია, სადაც აღნიშნულია, რომ კომპანიის საქმიანობას წარმოადგენს ქ. ------, ადგილობრივ ბაზარზე, ავტომანქანის ნაწილებით (ჰაერის ფილტრი, ღვედი, აკუმულატორი, საბურავი როგორც მსუბუქი ასევე, სატვირთო ავტომანქანებისთვის, საქარე მინა, ნათურა, ანტიფრიზი) და ზეთებით ვაჭრობა (რიგ შემთხვევაში რეალიზაციას თან ახლავს რეალიზებულ საქონელთან დაკავშირებული მომსახურება). გადასახადის გადამხდელი მონაწილეობდა შემოწმების პროცესში. მის მიერ წარმოდგენილი იქნა ბუღალტრული პროგრამა ფინა, სადაც საქონელი აღრიცხულია კოდების მიხედვით და შესაძლებელია თითოეული სამეურნეო ოპერაციის გაშიფვრა/ჩამოწერა დღეების მიხედვით. მთლიან რეალიზაციაში დოკუმენტური რეალიზაციის წილი შეადგენს 26.9%-ს, ხოლო 73.1% საცალო. ბუღალტრული პროგრამის მიხედვით საშუალო ფასნამატი შეადგენს 25.97%-ს (დოკუმენტური ფასნამატი 26.71%, საცალო 25.73%). შემოწმების პროცესში წარმოდგენილი ბუღალტრული პროგრამა ფინას მიხედვითაც კომპანიას, შესამოწმებელი პერიოდის საწყის კრედიტორულ დავალიანებად უფიქსირდება 104 055 ლარი შპს ------ (ს/ნ -----) მიმართ. ბუღალტრული ჩანაწერების მიხედვით აღნიშნული დავალიანება დაფარულია 2024 წლის იანვარ-მაისის პერიოდებში სალაროდან გატანილი თანხით. შემოწმების პროცესში, გადასახადის გადამხდელის მხრიდან ვერ იქნა წარმოდგენილი გასავლის ორდერი, ურთიერთშედარების აქტი ან/და სხვა სახის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი. შპს ----- 2025 წლის 11 ნოემბრის №----- ახსნა-განმარტების მიხედვით ირკვევა, რომ ზემოხსენებული დავალიანება დაფარული არ არის. აღნიშნული საკითხი შემოწმების პროცესშივე ცნობილი იყო გადასახადის გადამხდელისთვის თუმცა არ ეთანხმებოდა, რადგან კომპანიიდან თანხა გასულია და შესაბამისი დოკუმენტაცია იქნებოდა წარმოდგენილი მის მიერ. წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებით ირკვევა, რომ შპს ----- წარმოადგენს ბელორუსული ორგანიზაციის „-------“-ს წარმომადგენლობას საქართველოში. აღნიშნული კომპანია 2018-2020 წლებში ასევე იყო შპს ------- მომწოდებელი. ორივე საწარმო შემმოწმებლის მიერ აღიქმებოდა ერთიდაიგივედ და 2024 წელს მოხდა -------ს წარმომადგენლებზე ნაღდი ფულის სახით გადაცემა შპს ----- დავალიანების დასაფარად, სულ 104 055 ლარის. ურთიერთშედარება ბელორუსულ კომპანიასთან ვერ ხერხდება, რადგან თანხა უნაღდო ანგარიშსწორებით არ აქვს მიღებული.

შემოწმების აქტით დარიცხვა განხორციელდა საშემოსავლო გადასახადში. კერძოდ. წარმოდგენილი ბუღალტრული პროგრამის მიხედვით, შესამოწმებელი პერიოდის კაპიტალის საწყისი ნაშთი შეადგენს 411 414 ლარს, ხოლო შესამოწმებელი პერიოდის ბოლოს (2025 წლის თებერვლის მდგომარეობით) საბოლოო ნაშთი შეადგენს 111 414 ლარს. 2024 წლის საანგარიშო პერიოდში, საწყისი კაპიტალის შემცირების ხარჯზე კომპანიიდან გატანილია 300 000 ლარი. გადასახადის გადამხდელის მიერ ვერ დასტურდება საწყისი კაპიტალის ნამდვილობა. შესამოწმებელი პერიოდის ბუღალტრული სასტარტო ნაშთების შესწავლის მიზნით, გადასახადის გადამხდელის მიერ წარმოდგენილი არ ყოფილა წინა პერიოდის ბუღალტრული ჩანაწერები რაც დაადასტურებდა კაპიტალის ოდენობას, წარმოშობის თარიღს ან/და საჭიროებას. საგადასახადო შემოწმების პროცესში განხორციელდა ფულადი სახსრების მოძრაობის ანალიზი, მ.შ. გადასახადის გადამხდელის ჩართულობით განხორციელდა გაანგარიშების დაზუსტება.

გათვალისწინებულ იქნა გადასახადის გადამხდელის მიერ მოწოდებული ისეთი ხარჯების შესახებ მონაცემები, რაც შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების ბაზებში ხელმისაწვდომი არ იქნებოდა. შემოწმების მიერ ვერ დადგინდა კაპიტალში ფულადი სახსრების შეტანის საჭიროება. შედეგად, ბუღალტრულად აღრიცხული საწყისი კაპიტალი მიიჩნია არა მართლზომიერად და აღნიშნული თანხა დაკვალიფიცირდა, როგორც ანგარიშვალდებულ პირზე, დირექტორზე გაცემულ ხელფასად შესაბამისი პერიოდების მიხედვით.

ზემოაღნიშნულ ინფორმაციაზე დამატებით, გადასახადის გადამხდელის არგუმენტთან, კერძოდ გონივრული ნაშთის გათვალისწინებასთან დაკავშირებით, საყურადღებოა შემოსავლების სამსახურის სადავო ბრძანებაში დაფიქსირებული აუდიტის დეპარტამენტის წარმომადგენლის განმარტება, რომ შემოწმების მიერ არ განხორციელებულა ფულადი სახსრების მოძრაობის ანალიზის შედეგად განკარგვადი თანხის გაანგარიშება, რა დროსაც ხდება „სალაროში ნაღდი ფულის შესახებ“ მეთოდური მითითებით (დანართი 9-ის შესაბამისად) განსაზღვრული გონივრული ნაშთის გათვალისწინება და ამდენად, გადასახადის გადამხდელის პოზიცია, კონკრეტულ შემთხვევაში ვერ იქნება გაზიარებული.

საბჭოს სხდომაზე, საჩივრის ზეპირი განხილვა განხორციელდა გადასახადის გადამხდელის წარმომადგენლის მონაწილეობით, რომელმაც სადავო საკითხის ნაწილში, საჩივარში დაფიქსირებულზე დამატებით აღნიშნა, რომ ითხოვს 300 000 ლარი, რაც ჩაივალა დირექტორზე გაცემულ ხელფასად, სრულად არ დაიბეგროს და რომ შესაძლებელია ნაწილი თანხა ჩაითვალოს სალაროს ნაშთად, რადგან ბუღალტრის შეცდომის გამო (არასწორად იქნა გატარებული, შეცდომით კაპიტალში გატარდა) მეწარმე არ დაისაჯოს, სხვა არგუმენტი არ აქვს, თანხა რომ გაეტარებინა სხვა ანგარიშზე, მაგ 1430-ზე, არ იქნებოდა დასაბეგრი, ითხოვს არ დაიბეგროს ნაწილი თანხა, რომელიც სულ 40 000 ლარია, დანარჩენ ნაწილში ეთანხმება აუდიტორის პოზიციას და პრეტენზია არ აქვს. ამასთან აღნიშნა, რომ კომპანიას განცხადება შეტანილი აქვს საგადასახადო შეთანხმებაზე და მზადაა გადაიხადოს თანხა, რაც გადასახდელი იქნება.

აუდიტის დეპარტამენტის წარმომადგენელმა მომჩივნის არგუმენტთან დაკავშირებით აღნიშნა, რომ ბუღალტერთან ერთად მოხდა საკითხის გავლა, მისი მხრიდან ვერ მოხდა საწინააღმდეგოს დადასტურება და ამდენად, გატანილი თანხა მთლიანად იქნა დაბეგრილი.

შემოსავლების სამსახურის სადავო ბრძანებით ირკვევა, რომ დავის წარმოების პროცესში არ ყოფილა წარდგენილი და მომჩივანი არც ამჟამად წარმოადგენს ისეთ არგუმენტს/მტკიცებულებას, რომელიც შეცვლიდა საგადასახადო შემოწმებით დადგენილ გარემოებებს და დარიცხული თანხების კორექტირების საფუძველი გახდებოდა.

საქმესთან არსებული მასალების, ფაქტობრივი გარემოებების და მხარეთა არგუმენტაციის გათვალისწინებით, საბჭო მიიჩნევს, რომ გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია კანონშესაბამისად, შემოსავლების სამსახურის სადავო ბრძანება ამ ნაწილში მართლზომიერია, არ არსებობს მისი გაუქმების და მომჩივნის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი.

 

2. დაკისრებული სანქციების მართლზომიერება

ფაქტების აღწერა

შემოწმების აქტის საფუძველზე გამოცემული აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 5 დეკემბრის №----- საგადასახადო მოთხოვნის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს დაეკისრა ჯარიმა 50 507 ლარი და განესაზღვრა საურავი 22 234.27 ლარის ოდენობით.

 

შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილების შინაარსი

შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე, 269-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 270-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე, 272-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 275-ე მუხლზე, 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილზე, საქმეში არსებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომ გადასახადის გადამხდელს არასრულად ჰქონდა შესრულებული საგადასახადო ვალდებულებები, ამასთან, მომჩივანს არ აქვს წარდგენილი საჩივარში მითითებული არგუმენტაციის დამადასტურებელი მტკიცებულებები შემოწმებით განსაზღვრული სანქციის არამართლზომიერებასთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ საგადასახადო შემოწმების შედეგად დაკისრებული სანქცია განსაზღვრულია საგადასახადო კანონმდებლობის შესაბამისად, ამასთან, განსახილველ შემთხვევაში საგადასახადო შემოწმების შედეგად დარიცხული სანქციის მიმართ შემოსავლების სამსახურს მიზანშეწონილად არ მიაჩნია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის გამოყენება.

 

მომჩივნის არგუმენტაცია

ჯარიმის დარიცხვა მართალია მოხდა სტანდარტული პრინციპით, ავტომატურად განხორციელდა, რაც გათვალისწინებულია საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით, თუმცა მიაჩნია, რომ არ არის სამართლიანი და უნდა გაუქმდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

I. გასაჩივრებულ ადმინისტრაციულ აქტში არ არის შეფასებული გადასახადის გადამხდელის ბრალეულობა, არ არის დადგენილი განზრახვა ან უხეში დაუდევრობა, რის გამოც ჯარიმის დაკისრება განხორციელებულია ავტომატურად, ინდივიდუალური შეფასების გარეშე. აღნიშნული ქმედება ეწინააღმდეგება საგადასახადო კოდექსის ზოგად პრინციპებს, ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის ინდივიდუალიზაციის მოთხოვნას, უზენაესი სასამართლოს დამკვიდრებულ პრაქტიკას, რომლის მიხედვითაც სანქციის დაკისრება დასაშვებია მხოლოდ ბრალეულობის დადასტურების შემთხვევაში. ჯარიმა დარიცხულია მექანიკურად, ინდივიდუალური გარემოებების გარეშე.

I. ჯარიმის გაუქმების კონკრეტული სამართლებრივი საფუძვლები საგადასახადო კოდექსის მიხედვით:

1. ბრალეულობის პრინციპი - საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლი ადგენს, რომ საგადასახადო სამართალდარღვევა წარმოადგენს ბრალეულ ქმედებას. პრაქტიკაში ეს ნიშნავს, რომ თუ ადმინისტრაციულ აქტში არ არის დადგენილი ბრალეულობა (განზრახვა ან უხეში დაუდევრობა), ჯარიმის დაკისრება კანონს ეწინააღმდეგება. ბრალეულობის ინდივიდუალური შეფასება განსახილველ შემთხვევაში სახეზე არ არის. გამოყენებულია კანონის სტანდარტული ჩანაწერი და ავტომატიზირებული წესით დარიცხულია ჯარიმის სრული მოცულობა, რაც არასწორია. უნდა იქნეს გამოყენებული ინდივიდუალური მიდგომა და არა სტანდარტული სანქცია. კომპანიას სჯერა, რომ საჩივრის განმხილველი ორგანო ინდივიდუალური წესით მიუდგება საჩივრის განხილვას, გამოიჩენს ლმობიერებასა და დააკორექტირებს დაკისრებულ ჯარიმას. კომპანია მუდმივად თანამშრომლობს შემოსავლების სამსახურთან, რაც პირდაპირ გამოიკვეთა შემოწმების პროცესშიც და აქტშიც არის აღნიშნული ფაქტი;

2. პასუხისმგებლობის ინდივიდუალიზაცია - საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლი ავალდებულებს საგადასახადო ორგანოს, ჯარიმის დაკისრებისას გაითვალისწინოს: დარღვევის ხასიათი, გადასახადის გადამხდელის ქცევა, შედეგები. განსახილველ შემთხვევაში ჯარიმა დარიცხულია მექანიკურად, ინდივიდუალური გარემოებების განხილვის გარეშე. შემოწმების პროცესში კომპანია აქტიურად და დადებითად თანამშრომლობდა შემმოწმებლებთან, რაც აქტშიც არის ასახული;

3. სანქციის მიზანი - საგადასახადო კოდექსის 270-ე მუხლის მიხედვით, საგადასახადო სანქციის მიზანია დარღვევის პრევენცია და არა გადასახადის გადამხდელის დასჯა ან ფინანსური განადგურება. შეთანხმების შემთხვევაში, კომპანიის მიერ გადახდილ იქნება ძირითადი თანხა 3 თვის ვადაზე გადანაწილებით, რის შედეგადაც ბიუჯეტისთვის ზიანი ფაქტობრივად კომპენსირდება, შესაბამისად, ჯარიმა კარგავს თავის სამართლებრივ მიზანსა და ხდება არაპროპორციული.

4. პროპორციულობის პრინციპი - ადმინისტრაციული სამართლის ზოგადი პრინციპი, ეს პრინციპი პირდაპირ გამოიყენება საგადასახადო დავებში, უზენაესი სასამართლოს არაერთი გადაწყვეტილება უთითებს ამ პრინციპზე. ჯარიმა 50 507 ლარი, ძირის შეთანხმების ფონზე, რომელიც შეადგენს 101 014 ლარს არაპროპორციული სანქციაა (50% შეუსაბამოდ დიდი ოდენობის პირგასამტეხლოა).

ზემოხსენებული არგუმენტებიდან გამომდინარე, ჯარიმა უნდა გაუქმდეს სრულად.

II. საურავის დაკისრების უკანონობა - საურავი თავისი სამართლებრივი ბუნებით წარმოადგენს დროის ფაქტორის კომპენსაციას და არა სადამსჯელო ღონისძიებას. უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის მიხედვით, დავის მიმდინარეობის პერიოდში საურავის დარიცხვა ეწინააღმდეგება სამართლიანობისა და გონივრულობის პრინციპებს და არ შეიძლება ჩაითვალოს კანონიერად. მყისიერად ირღვევა პროპორციულობის პრინციპი, კერძოდ - ჯარიმისა და საურავის ჯამური ოდენობა წარმოადგენს არაპროპორციულ და გადაჭარბებულ ფინანსურ ტვირთს, ძირითადი დავალიანების 75%-ს შეადგენს, რაც სცდება საგადასახადო სანქციის მიზანს და არ შეესაბამება დარღვევის ხასიათს.

შემოწმების აქტით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები არ არის ისეთი სახისა და სიმძიმის, რომ მსგავსი ტიპისა და ოდენობის სანქციები იქნეს გათვალისწინებული კომპანიის წინააღმდეგ და კომპანიას შეუქმნას ფინანსური კრიზისი. სახელმწიფო სტრუქტურები უნდა უწყობდეს კერძო ბიზნესის განვითარებას ხელს და არა პირიქით, ზედმეტი ფინანსური ვალდებულებების დაკისრებით უშლიდეს ხელს კომპანიის ფინანსურ სტაბილურობას და უქმნიდეს ფინანსურ დეფიციტს.

III. საურავის დარიცხვის შეჩერების აუცილებლობა - ითხოვს, საგადასახადო დავის განხილვის დასრულებამდე შეჩერდეს საურავის დარიცხვა, რათა არ გაიზარდოს გადასახადის გადამხდელის ფინანსური ტვირთი დავის მიმდინარეობის პერიოდში. საურავის დარიცხვის გაგრძელება დავის პირობებში ეწინააღმდეგება სამართლიანობისა და გონივრულობის პრინციპებს, ;ადმინისტრაციული წარმოების მიზანს, უზენაესი სასამართლოს დამკვიდრებულ პრაქტიკას.

 

დავების განხილვის საბჭო

მხარეთა არგუმენტაციისა და წარმოდგენილი დოკუმენტაციის განხილვის შემდეგ საბჭომ მიიჩნია, რომ საჩივარი ამ ნაწილში არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის და მე-4 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია, შეასრულოს საგადასახადო ვალდებულებები საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და პირობებით. საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.

საგადასახადო კოდექსის 270-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, საგადასახადო სანქცია არის პასუხისმგებლობის ზომა ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის. საგადასახადო სანქცია გამოიყენება გაფრთხილების, საურავის, ფულადი ჯარიმის, სამართალდარღვევის საქონლის ან/და სატრანსპორტო საშუალების უსასყიდლოდ ჩამორთმევის სახით, ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.

საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად, დავის განმხილველ ორგანოს უფლება აქვს, გაათავისუფლოს კეთილსინდისიერი გადასახადის გადამხდელი ამ კოდექსით გათვალისწინებული სანქციისაგან, თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია გადასახადის გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით.

დადგენილია, რომ გადასახადის გადამხდელს საგადასახადო დეკლარაციაში გადასახადის თანხის შემცირებითვის შეეფარდა საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით გათვალისწინებული სანქცია, ხოლო დადგენილ ვადაში გადასახადის გადაუხდელობისთვის, გადახდის ვადის დადგომიდან ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე დაერიცხა საურავი.

მომჩივანს მიაჩნია, რომ სანქციების დაკისრება (დარიცხვა) არ არის სამართლიანი და უნდა გაუქმდეს, ვინიდან არ არის შეფასებული გადასახადის გადამხდელის ბრალეულობა, არ არის დადგენილი განზრახვა ან უხეში დაუდევრობა, ასევე დარღვეულია პროპორციულობის პრინციპი. საურავი თავისი სამართლებრივი ბუნებით წარმოადგენს დროის ფაქტორის კომპენსაციას და არა სადამსჯელო ღონისძიებას, უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის მიხედვით, დავის მიმდინარეობის პერიოდში საურავის დარიცხვა ეწინააღმდეგება სამართლიანობისა და გონივრულობის პრინციპებს და არ შეიძლება ჩაითვალოს კანონიერად.

მომჩივნის აღნიშნული არგუმენტაცია საფუძველს მოკლებულია, ვინაიდან მისთვის დაკისრებული საგადასახადო სანქცია არის პასუხისმგებლობის ზომა საგადასახადო ვალდებულებების არაჯეროვანი შესრულებისთვის და შეფარდებულია (დარიცხულია) ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის, კანონის საფუძველზე და მის შესაბამისად. ასევე უსაფუძვლოა მომჩივნის არგუმენტი დავის მიმდინარეობის პერიოდში საურავის დარიცხვის შეჩერების შესახებ, ვინაიდან საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლის მე-11 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილების გასაჩივრება არ აჩერებს მის მოქმედებას.

რაც შეეხება საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის საფუძველზე სანქციებისგან მომჩივნის გათავისუფლების საკითხს, საბჭოს მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები არ იძლევა იმ ვარაუდის საფუძველს, რომ მომჩივნის მხრიდან სამართალდარღვევის ჩადენა გამოწვეულია მისი შეცდომით, ან არ არის მისთვის ცნობილი ისეთი გარემოება, რამაც მისი პასუხისმგებლობა გამოიწვია. მომჩივანი ვერ ამტკიცებს, რომ ჩადენილი სამართალდარღვევა გამოწვეულია არა მისი დაუდევრობით, არამედ საქმიანობისათვის დამახასიათებელი თანმდევი გულისხმიერების მიუხედავად.

ამგვარად, ვინაიდან სანქცია არის პასუხისმგებლობის ზომა ჩადენილი სამართალდარღვევისათვის, ხოლო წარმოდგენილი არგუმენტებით არ ვლინდება საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის გამოყენების საფუძველი, საბჭო მიიჩნევს, რომ შემოსავლების სამსახურის სადავო ბრძანება ამ ნაწილში მართლზომიერია და არ არსებობს მომჩივნის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი.

 

საბჭომ იხელმძღვანელა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით და გადაწყვიტა:

 

1. საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოში (თბილისი, დავით აღმაშენებლის ხეივანი №64) ამ გადაწყვეტილების მომჩივნისთვის ჩაბარებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში.

 

სადავო საკითხი

1. საწყისი კაპიტალის შემცირების ხარჯზე კომპანიიდან გატანილი თანხის ანგარიშვალდებულ პირზე გაცემულ ხელფასად კვალიფიცირება;

2. დაკისრებული სანქციების მართლზომიერება.

 

ფაქტობრივი გარემოებები

1.შემოწმების აქტით დარიცხვა განხორციელდა საშემოსავლო გადასახადში. კერძოდ. წარმოდგენილი ბუღალტრული პროგრამის მიხედვით, შესამოწმებელი პერიოდის კაპიტალის საწყისი ნაშთი შეადგენს 411 414 ლარს, ხოლო შესამოწმებელი პერიოდის ბოლოს (2025 წლის თებერვლის მდგომარეობით) საბოლოო ნაშთი შეადგენს 111 414 ლარს. 2024 წლის საანგარიშო პერიოდში, საწყისი კაპიტალის შემცირების ხარჯზე კომპანიიდან გატანილია 300 000 ლარი. გადასახადის გადამხდელის მიერ ვერ დასტურდება საწყისი კაპიტალის ნამდვილობა. შესამოწმებელი პერიოდის ბუღალტრული სასტარტო ნაშთების შესწავლის მიზნით, გადასახადის გადამხდელის მიერ წარმოდგენილი არ ყოფილა წინა პერიოდის ბუღალტრული ჩანაწერები რაც დაადასტურებდა კაპიტალის ოდენობას, წარმოშობის თარიღს ან/და საჭიროებას. საგადასახადო შემოწმების პროცესში განხორციელდა ფულადი სახსრების მოძრაობის ანალიზი, მ.შ. გადასახადის გადამხდელის ჩართულობით განხორციელდა გაანგარიშების დაზუსტება. გათვალისწინებულ იქნა გადასახადის გადამხდელის მიერ მოწოდებული ისეთი ხარჯების შესახებ მონაცემები, რაც შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების ბაზებში ხელმისაწვდომი არ იქნებოდა. შემოწმების მიერ ვერ დადგინდა კაპიტალში ფულადი სახსრების შეტანის საჭიროება. შედეგად, ბუღალტრულად აღრიცხული საწყისი კაპიტალი მიიჩნია არა მართლზომიერად და აღნიშნული თანხა დაკვალიფიცირდა, როგორც ანგარიშვალდებულ პირზე, დირექტორზე გაცემულ ხელფასად შესაბამისი პერიოდების მიხედვით.

2. დადგენილია, რომ გადასახადის გადამხდელს საგადასახადო დეკლარაციაში გადასახადის თანხის შემცირებითვის შეეფარდა საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით გათვალისწინებული სანქცია, ხოლო დადგენილ ვადაში გადასახადის გადაუხდელობისთვის, გადახდის ვადის დადგომიდან ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე დაერიცხა საურავი.

 

გადაწყვეტილება

საბჭო მიიჩნევს, რომ გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია კანონშესაბამისად, შემოსავლების სამსახურის სადავო ბრძანება ამ ნაწილში მართლზომიერია, არ არსებობს მისი გაუქმების და მომჩივნის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი.

 

დასაბუთება

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭო გადაწყვეტილების დასაბუთებისას ეყრდნობა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შემდეგ ნორმებს;73(9);101(1);154(1);272(1);275