ბრძანება N 8549
📜 საკანონმდებლო ნორმები
📄 სრული ტექსტი
N 8549
16 აპრილი 2026
ბ რ ძ ა ნ ე ბ ა
ი/მ ---------ის (ს/ნ ----------------)
(ფაქტ. მის.: -----------------------)
(იურ. მის.: ------------------------)
2025 წლის 30 დეკემბრის საჩივრის თაობაზე
შემოსავლების სამსახურმა დავების განხილვის საბჭოს 2026 წლის პირველი აპრილის სხდომაზე (ოქმი №28) განიხილა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2026 წლის 17 მარტის №26707/2/2026 გადაწყვეტილებით ხელახლა განსახილველად დაბრუნებული ი/მ ---------ის (ს/ნ ----------------) 2025 წლის 30 დეკემბრის №99733/1/2025 საჩივარი, შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 4 დეკემბრის №056-81 საგადასახადო მოთხოვნასთან დაკავშირებით.
სადავო საკითხები:
1. გადასახადის გადამხდელი ითხოვს შესამოწმებელ პერიოდში შეძენილი ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ღირებულების სრულად გამოქვითვას საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 112-ე მუხლის საფუძველზე. აცხადებს, რომ მეწარმეს შესამოწმებელ პერიოდში შეძენილი აქვს ძირითადი საშუალებები და ჯამში გადახდილი აქვს 21 867 აშშ დოლარი. კერძოდ, 2022 წელს შეძენილი აქვს ავტოსატრანსპორტო საშუალება - ----- -----, რომლის შესყიდვის ღირებულება შეადგენდა - 9 744 აშშ დოლარს (საბაჟო დეკლარაცია №--/---), ხოლო 2023 წელს შეძენილი აქვს მეორე ავტოსატრანსპორტო საშუალება - ---------, რომლის შესყიდვის ღირებულება შეადგენდა - 12 123 აშშ დოლარს (საბაჟო დეკლარაცია №---/----). მიუთითებს, რომ შესამოწმებელ პერიოდში მეწარმის მიერ შეძენილი ორივე სატრანსპორტო საშუალება წარმოადგენს ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაკავშირებულ აქტივს, რომელიც ექსპლუატაციაში შევიდა შესამოწმებელ პერიოდშივე, რადგან აღნიშნული სატრანსპორტო საშუალებებით მეწარმე ახორციელებდა სატრანსპორტო მომსახურებას, თუმცა არც ერთი ავტოსატრანსპორტო საშუალების ღირებულება შემმოწმებელს გამოქვითვებში არ გაუთვალისწინებია.
2. მომჩივანი ითხოვს ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე გაწეული კაპიტალური რემონტის ხარჯის სრულად გამოქვითვას საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 112-ე მუხლის საფუძველზე. განმარტავს, რომ შესამოწმებელ პერიოდში -------ის ტერიტორიაზე ავტოსატრანსპორტო საშუალებას ჩაუტარა კაპიტალური რემონტი. აღნიშნული ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტი მეწარმეს არ შეუნახავს, რადგან საქმიანობის ნაწილში ის თავს მიიჩნევდა მცირე მეწარმედ.
3. გადასახადის გადამხდელმა საჩივრის ფინანსთა სამინისტროში განხილვის ეტაპზე, მოითხოვა 2022 წელს განხორციელებულ იმპორტზე გადახდილი დღგ-ის თანხების გათვალისწინება ჩათვლებში. მომჩივანი აცხადებს მიუხედავად იმისა, რომ მეწარმე 2022 წელს ავტოსატრანსპორტო საშუალებების იმპორტის განხორციელების მომენტში არ იყო რეგისტრირებული დღგ-ის გადამხდელად, არ არსებობს დღგ-ს ჩათვლის მიღების შემზღუდავი რაიმე გარემოება, ვინაიდან მეწარმემ აღნიშნული ავტოსატრანსპორტო საშუალება შეიძინა მისი საერთაშორისო გადაზიდვებში გამოყენების მიზნით და ასევე, ფაქტობრივად გამოიყენა საერთაშორისო გადაზიდვებში. ამასთან, მეწარმემ ავტომობილის გამოყენება დაიწყო დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის პერიოდში (მეწარმე დღგ-ის გადამხდელად დარეგისტრირდა 2023 წლის მარტის თვის საანგარიშო პერიოდში). გადამხდელის მიერ ავტომობილის შეძენა განხორციელდა საერთაშორისო გადაზიდვებში, ე.ი. დღგ-ის ჩათვლის უფლებით გათავისუფლებულ ოპერაციებში გამოყენების მიზნით.
4. მომჩივანი საჩივრის ფინანსთა სამინისტროში განხილვის ეტაპზე არ დაეთანხმა შემოწმების მიერ შემოსავლის 34%-ის საწვავის ხარჯად მიჩნევას. მიაჩნია, რომ მეწარმის საწვავის დანახარჯი უნდა განისაზღვროს მისი შემოსავლის 40.12%-ით. აცხადებს, რომ მოცემულ შემთხვევაში მეწარმეს არ გააჩნდა საწვავის შესყიდვის დამადასტურებელი დოკუმენტები, შესაბამისად, მეწარმეს არც შესამოწმებელ პერიოდში მიუღია საწვავის თანხებზე შესაბამისი ჩათვლები და ვერც მომავალში მიიღებს აღნიშნულს, რაც იმას ნიშნავს, რომ მეწარმის შემოსავლის გაანგარიშებისას საწვავის ხარჯის განსასაზღვრად შემმოწმებელს უნდა გაეთვალისწინებინა მიუღებელი დღგ-ის ჩათვლების დანახარჯი.
ფაქტობრივი გარემოებები:
საქმის მასალებით დგინდება, რომ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 5 მაისის №8755 ბრძანების საფუძველზე ჩატარდა ი/მ ---------ის (ს/ნ ----------------) საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შესამოწმებელ პერიოდად განისაზღვრა 2022 წლის პირველი იანვრიდან 2025 წლის 31 მარტის ჩათვლით საანგარიშო პერიოდები. საგადასახადო შემოწმების შედეგებზე 2025 წლის პირველ დეკემბერს შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი, გამოიცა 2025 წლის 4 დეკემბრის №26744 ბრძანება და ამავე თარიღის №056–81 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის საფუძველზე გადასახადის გადამხდელს დამატებით გადასახდელად განესაზღვრა 52 498 ლარი, მათ შორის გადასახადი 32 495 ლარი, ჯარიმა 15 337 ლარი და საურავი 4 666 ლარი.
ზემოაღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა გადასახადის გადამხდელის მიერ გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში, რომლის 2026 წლის 29 იანვრის №1563 ბრძანებით, საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული ბრძანება გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოში, რომლის 2026 წლის 17 მარტის №26707/2/2026 გადაწყვეტილებით საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. გაუქმდა შემოსავლების სამსახურის 2026 წლის 29 იანვრის №1563 ბრძანება და საჩივრები, მომჩივნის მონაწილეობით, ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა შემოსავლების სამსახურს.
საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2026 წლის 17 მარტის №26707/2/2026 გადაწყვეტილებაში მითითებულია შემდეგი:
„საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 302-ე მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად, დავის განმხილველ ორგანოებს უფლება აქვთ, საჩივარი განიხილონ დისტანციურად, ტექნიკურ საშუალებათა გამოყენებით. მათ ასევე უფლება აქვთ, საჩივარი განიხილონ მომჩივნის დაუსწრებლად, თუ საქმეში არსებული მასალებიდან სრულად დგინდება დავის საგანთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებები.
საბჭო ყურადღებას ამახვილებს მომჩივნის არგუმენტებზე, რომ დაზუსტებული საჩივრის ფარგლებში წარმოდგენილი არგუმენტების დაფიქსირებას აპირებდა შემოსავლების სამსახურში დავის ზეპირ განხილვაზე, თუმცა შემოსავლების სამსახურმა დავა განიხილა მისი მონაწილეობის გარეშე და არ მიეცა დასახელებული არგუმენტების/მტკიცებულებების შემოსავლების სამსახურში საჩივრის განხილვისას წარდგენის და ინტერესების დაცვის შესაძლებლობა.
საბჭო განმარტავს, რომ აღნიშნული ნორმის საფუძველზე მომჩივნის მოწვევის გარეშე საჩივრის განხილვა შესაძლებელია, როდესაც საქმეში არსებული მასალებიდან სრულად დგინდება დავის საგანთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებები, ამასთანავე, ფაქტობრივი გარემოებები, რომელსაც დარიცხვა ეფუძნება არ არის სადავო ან სადავოა თუმცა დადგენილია დავის განმხილველი ორგანოს მიერ საჩივრის განხილვის ეტაპზე.
განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში არსებული მასალებიდან სადავო საკითხებთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებები სრულად ვერ დგინდება, ხოლო მათი ნაწილი სადავოა. შემოსავლების სამსახურში საჩივრის განხილვა განხორციელდა გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობის გარეშე. შესაბამისად, შემოსავლების სამსახურის მიერ სათანადოდ არ არის გამოკვლეული სადავო საკითხები, მითუმეტეს, რომ შემოსავლების სამსახურს მე-3 (ავტოსატრანსპორტო საშუალებებზე გადახდილი დღგ-ის თანხების ჩათვლებში ნაწილობრივ გათვალისწინება) და მე-4 (საწვავის ხარჯის ერთობლივი შემოსავლიდან გამოსაქვით ხარჯებში ნაწილობრივ გათვალისწინება) დავის საგნების ნაწილში საერთოდ არ უმსჯელია, ვინაიდან, შემოსავლების სამსახურში 2025 წლის 30 დეკემბერს წარდგენილ №99733/1/2025 საჩივარში არ ჰქონდა დაფიქსირებული და როგორც მომჩივანი ზემოთ განმარტავს აღნიშნული საკითხების დაყენებას აპირებდა საჩივრის ზეპირ განხილვაზე.
საქართველოს მთავრობის 14.12.2011 წლის №473 დადგენილებით დამტკიცებული „დავის განმხილველი ორგანოების რეგლამენტის“ 33-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დავების განხილვის საბჭო უფლებამოსილია გააუქმოს შემოსავლების სამსახურის მიერ დავის განხილვისას მიღებული გადაწყვეტილება და საქმე დაუბრუნოს შემოსავლების სამსახურს ხელახლა განსახილველად, თუ შემოსავლების სამსახურს სათანადოდ არ გამოუკვლევია საქმისათვის არსებითად მნიშვნელოვანი სამართლებრივი ან/და ფაქტობრივი გარემოებები.
საბჭო მიუთითებს საქმის გარემოებებზე, მხარეთა არგუმენტაციაზე და იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სადავო საკითხთან დაკავშირებული საქმისათვის არსებითად მნიშვნელოვანი გარემოებები საჭიროებს შესწავლას, ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში საჩივრის განხილვის პირველ ეტაპზე საჩივარი განხილულია მომჩივნის მონაწილეობის გარეშე, მიიჩნევს, რომ ზემოაღნიშნულ დაზუსტებულ საჩივარში დასახელებული სადავო საკითხები, საჭიროებს დამატებით შესწავლას, მომჩივნის მონაწილეობით, რისთვისაც წარმოდგენილი საჩივრები, ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს შემოსავლების სამსახურს.“
საგადასახადო შემოწმების აქტის მიხედვით, პირველ და მე-2 სადავო საკითხებთან დაკავშირებით, საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია შემდეგი გარემოებით:
. გადამხდელის საქმიანობაა გადაზიდვის მომსახურება. ი/მ ------ს მინიჭებული ჰქონდა მცირე მეწარმის სტატუსი 2024 წლის პირველ სექტემბრამდე. 2022 წლის კალენდარული წლის მიხედვით, მცირე ბიზნესის შემოსავლად გადამხდელს დაფიქსირებული ჰქონდა 75 937 ლარი, ხოლო 2023 და 2024 წლებში შესაბამისად 152 735 და 40 660 ლარი. შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემაში არსებული მონაცემებისა და პირის მიერ წარდგენილი საბანკო ამონაწერების საფუძველზე დადგინდა, რომ ი/მ ------ი შემოსავალს იღებდა საერთაშორისო გადაზიდვის მომსახურების გაწევიდან. 2022 წლის კალენდარული წლის განმავლობაში მისი მიღებული შემოსავალი (საერთაშორისო გადაზიდვიდან) შეადგენდა 77 739 ლარს, 2023 წელს 178 629 ლარს, ხოლო 2024 წელს 165 916 ლარს.
შემოწმებამ იხელმძღვანელა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 88-ე მუხლით, 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილით და საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 29 დეკემბრის №415 დადგენილებით. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებისა და საკანონმდებლო ნორმების გათვალისწინებით, პირს შეუმცირდა 1% საპროცენტო განაკვეთით დეკლარირებული ბრუნვა. ვინაიდან ფიზიკურმა პირმა სრულყოფლად ვერ წარმოადგინა ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტები, მიღებული ერთობლივი შემოსავალი შეუმცირდა ამავე პერიოდში დოკუმენტურად დადასტურებული ხარჯით, ბანკში გადახდილი სასესხო ვალდებულების პროცენტითა და არაპირდაპირი მეთოდით გაანგარიშებული ხარჯებით. კერძოდ, ეკონომიკური საქმიანობიდან მიღებული გადაზიდვის მომსახურებასთან დაკავშირებული საწვავის ხარჯი გაანგარიშდა აუდირებული მსგავსი საქმიანობის განმახორციელებელი პირების დოკუმენტურად დადასტურებული მონაცემების მიხედვით (ხარჯის მიღებულ შემოსავალთან შეპირისპირებით). 2022 წლის ხარჯმა შეადგინა 75 065 ლარი: მათ შორის საწვავის ხარჯი 26 431 ლარი, სხვა ხარჯი 48 634 ლარი. 2023 წლის ხარჯმა შეადგინა 117 525 ლარი: მათ შორის საწვავის ხარჯი 60 733 ლარი, სხვა ხარჯი 56 791ლარი. 2024 წლის ხარჯმა შეადგინა 77 026 ლარი: მათ შორის საწვავის ხარჯი 56 411ლარი, სხვა ხარჯი 20 615 ლარი. შედეგად, პირს 2022, 2023 და 2024 წლებში საანგარიშო პერიოდებში დაერიცხა წლიური საშემოსავლო გადასახადი 30 534 ლარის ოდენობით და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით განსაზღვრული ჯარიმა. ასევე, გადამხდელს შეუმცირდა მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადის ყოველთვიური დეკლარაციების მიხედვით დარიცხული გადასახადი 2 693 ლარი.
. გადამხდელის მიერ წარმოდგენილი მასალებითა და შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემის მონაცემთა ანალიზით დადგინდა, რომ გადამხდელს სატრანსპორტო საშუალებები, რომელსაც მოიხმარს ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში (კერძოდ,-------, ----------, -------, -------) შეძენილი აქვს იმპორტის სასაქონლო რეჟიმით. გაფორმებისას საქონლის საბაჟო ღირებულება გაანგარიშებულია სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის საფუძველზე. გადამხდელს ბუღალტრული აღრიცხვა ან რაიმე სახის შესყიდვის დოკუმენტაცია არ წარუდგენია შემოწმებისთვის. ი/მ ------- შემოწმებას წარუდგინა საბანკო ამონაწერები, აღნიშნულ საბანკო გადარიცხვებში ფიქსირდება ერთ-ერთი ავტომობილის (-------) შეძენისათვის გადარიცხული თანხა. აღნიშნული ავტომობილის შეძენისას მეწარმეს გადახდილი აქვს 8 500 აშშ დოლარი (ექვივალენტი ლარში 24 565 ლარი). სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის საფუძველზე აღნიშნული მანქანა შეფასებულია 32 000 ლარად.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე ვინაიდან გადამხდელის მიერ არ იყო წარმოდგენილი 3 ავტომობილზე საქონლის შეძენის დამადასტურებელი პირველადი საგადასახადო დოკუმენტები (ინვოისი, შედარების აქტი ან/და სხვა საქონლის შეძენის დამადასტურებელი დოკუმენტი), შემოწმების ხელთ არსებული ინფორმაციისა და შემოსავლების სამსახურის მეთოდური მითითების გათვალისწინებით, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის მიხედვით დადგენილი ღირებულების 75% ჩაითვალა გაწეულად/ანაზღაურებულად და შესაბამისად გამოიქვითა ი/მ --------ის 2022 წლის და 2023 წლის საშემოსავლო გადასახადის გამოანგარიშების დროს.
შემოსავლების სამსახურმა განიხილა წარმოდგენილი საჩივარი და მიიჩნია, რომ გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნა პირველი და მე-2 სადავო საკითხების ნაწილში უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, ხოლო მე-3 და მე-4 სადავო საკითხების ნაწილში უნდა დარჩეს განუხილველი შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 306-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დავის განმხილველი ორგანოს ძალაში შესული გადაწყვეტილების შესრულება სავალდებულოა.
პირველ და მე-2 სადავო საკითხებთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია სწორად და დროულად აღრიცხოს შემოსავლები და ხარჯები დოკუმენტურად დადასტურებულ მონაცემთა საფუძველზე, ამ თავით გათვალისწინებული მეთოდების გამოყენებით და მიაკუთვნოს იმ საანგარიშო პერიოდს, რომელშიც მოხდა მათი მიღება და გაწევა. ხოლო მე-3 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია სრულად აღრიცხოს თავის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული იყოს კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კოდექსის დებულებათა გათვალისწინებით საგადასახადო ორგანოებს თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით უფლება აქვთ დამოუკიდებლად განსაზღვრონ გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულების მოცულობა საგადასახადო ორგანოში არსებული ინფორმაციით (მათ შორის, გადასახადის გადამხდელის დანახარჯების შესახებ) ან შედარების მეთოდით - სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელების შესახებ ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე, თუ გადასახადის გადამხდელი არ წარადგენს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად საჭირო სააღრიცხვო დოკუმენტაციას ან დადგენილი წესის დარღვევით აწარმოებს ბუღალტერიას, აგრეთვე ამ კოდექსით გათვალისწინებულ სხვა შემთხვევებში. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 61-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია პირს დაარიცხოს გადასახადი თავის ხელთ არსებული ინფორმაციის საფუძველზე, თუ პირი მას არ წარუდგენს გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, პირის საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვროს არაპირდაპირი მეთოდების გამოყენებით (აქტივების სიდიდის, საოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების, პირის შესახებ ინფორმაციის მისი საქმიანობის სხვა საგადასახადო პერიოდთან ან სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელის შესახებ მონაცემების შედარების, აგრეთვე სხვა მსგავსი ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე) თუ პირს არ აქვს სააღრიცხვო დოკუმენტაცია ან სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შეუძლებელია დაბეგვრის ობიექტის დადგენა.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 88-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მცირე ბიზნესის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს მეწარმე ფიზიკურ პირს.
ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტთან შეთანხმებით, საქართველოს მთავრობას უფლება აქვს, აკრძალოს ცალკეული საქმიანობის განხორციელება, რომლის ფარგლებშიც მცირე ბიზნესის სტატუსი არ შეიძლება მიენიჭოს მეწარმე ფიზიკურ პირს.
„სპეციალური დაბეგვრის რეჟიმების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 29 დეკემბრის №415 დადგენილების პირველი მუხლის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84-ე მუხლის მე-2, მე-3 და მე-4 ნაწილების, 88-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების, 952 მუხლის, 953 მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის და მე‑2 ნაწილისა და 955 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, დამტკიცებულია აკრძალული საქმიანობების ჩამონათვალი, რომელთა განხორციელების შემთხვევაში არ შეიძლება მეწარმე ფიზიკური პირისათვის მცირე ბიზნესის სტატუსის მინიჭება (დანართი N4), კერძოდ,საქმიანობები, რომლებიც საჭიროებენ ლიცენზირებას ან ნებართვას, გარდა „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის 261 პუნქტით გათვალისწინებული („საქართველოს დედაქალაქში მსუბუქი ავტომობილით − ტაქსით (M1 კატეგორია) გადაყვანის ნებართვა“) საქმიანობისა.
„ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის თანახმად, ნებართვის სახეებია საერთაშორისო საავტომობილო სატვირთო გადაზიდვის ნებართვა.
ასევე, საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 3 იანვრის №32 დადგენილებით დამტკიცებულია ტექნიკური რეგლამენტის „ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით ტვირთის გადაზიდვის წესი“.
საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 3 იანვრის №32 დადგენილებით დამტკიცებული ტექნიკური რეგლამენტის „ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით ტვირთის გადაზიდვის წესის” პირველი მუხლის მე2 ნაწილის თანახმად, ეს წესი ადგენს სატვირთო ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით ტვირთის გადაზიდვის პირობებს, საერთაშორისო საავტომობილო სატვირთო გადაზიდვის ნებართვის (შემდგომში − ნებართვა) პირობებს, ნებართვის მისაღებად საჭირო დოკუმენტების ჩამონათვალს, ნებართვის მოქმედების ვადას, უსაფრთხოებისა და საკუთრების დაცვის უზრუნველყოფასთან დაკავშირებულ მოთხოვნებს, აგრეთვე გადაზიდვის პროცესში მონაწილეთა უფლებებს, ვალდებულებებსა და პასუხისმგებლობას. ამავე დადგენილების მე-13 მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თითოეული საერთაშორისო საავტომობილო სატვირთო გადაზიდვა ხორციელდება ცალკეული სპეციალური ნებართვის/სანებართვო დოკუმენტის/ავტორიზაციის ბლანკის წარდგენით, თუ ამ წესით ან საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საქართველოში რეგისტრირებული გადამზიდველი, რომელიც ახორციელებს ან სურვილი აქვს, განახორციელოს ტვირთის საერთაშორისო გადაზიდვა, ვალდებულია გააჩნდეს საერთაშორისო საავტომობილო სატვირთო გადაზიდვის ნებართვა.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 89-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მეწარმე ფიზიკური პირი, რომელიც აკმაყოფილებს ამ კოდექსის 88-ე მუხლით დადგენილ პირობებს, უფლებამოსილია მცირე ბიზნესის სტატუსის მინიჭების მიზნით მიმართოს საგადასახადო ორგანოს, რომელიც გასცემს მცირე ბიზნესის სერტიფიკატს.
ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მცირე ბიზნესის სტატუსი უქმდება, თუ პირი ახორციელებს ამ კოდექსის 88-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ საქმიანობას.
ხოლო, ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, ამ მუხლის მე-2 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლით მცირე ბიზნესის სტატუსის გაუქმების შემთხვევაში მცირე ბიზნესის სტატუსი გაუქმებულად ითვლება მიმდინარე კალენდარული წლის დასაწყისიდან.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 79-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საშემოსავლო გადასახადის გადამხდელია რეზიდენტი ფიზიკური პირი. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რეზიდენტი ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია დასაბეგრი შემოსავალი, რომელიც განისაზღვრება, როგორც სხვაობა კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებულ ერთობლივ შემოსავალსა და ამ პერიოდისათვის ამ კოდექსით გათვალისწინებული გამოქვითვების თანხებს შორის.
ამავე კოდექსის 81-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ფიზიკური პირის დასაბეგრი შემოსავალი იბეგრება 20 პროცენტით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-100 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რეზიდენტის ერთობლივი შემოსავალი შედგება საქართველოში არსებული წყაროდან და საქართველოს ფარგლების გარეთ მიღებული შემოსავლებისაგან.
ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ერთობლივ შემოსავალს განეკუთვნება ეკონომიკური საქმიანობით მიღებული შემოსავლები, რომლებიც დაკავშირებული არ არის დაქირავებით მუშაობასთან.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 102-ე მუხლის მიხედვით, ეკონომიკური საქმიანობით მიღებულ შემოსავლებს განეკუთვნება საქონლის/მომსახურების მიწოდებით მიღებული შემოსავლები.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 105-ე მუხლის პრველი ნაწილის მიხედვით, ერთობლივი შემოსავლიდან გამოიქვითება ყველა ხარჯი, რომელიც დაკავშირებულია მის მიღებასთან, გარდა იმ ხარჯებისა, რომლებიც ამ კოდექსის თანახმად გამოქვითვას არ ექვემდებარება.
ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ყველა ხარჯი დოკუმენტურად უნდა იყოს დადასტურებული.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 106-ე მუხლის მიხედვით ერთობლივი შემოსავლიდან არ გამოიქვითება ის ხარჯები, რომლებიც არ არის დაკავშირებული ეკონომიკურ საქმიანობასთან.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 72-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, პირველადი საგადასახადო დოკუმენტი არის წერილობითი დოკუმენტი, რომლითაც შესაძლებელია სამეურნეო ოპერაციის მონაწილე მხარეთა იდენტიფიცირება, აქვს თარიღი და მოიცავს მიწოდებული საქონლის/გაწეული მომსახურების ჩამონათვალსა და ღირებულებას. საქონლის/მომსახურების გაცვლის (ბარტერულ) ოპერაციაზე გამოწერილ პირველად საგადასახადო დოკუმენტში საქონლის ღირებულების (მათ შორის, საქონლის ერთეულის ფასის) მითითება სავალდებულო არ არის.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.
საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96–ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის ყველა მნიშვნელოვანი გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე.
დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებაა, რომ გადასახადის გადამხდელი სარგებლობდა სპეციალური დაბეგვრის რეჟიმით, წარმოადგენდა მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ფიზიკურ პირს და საერთაშორისო გადაზიდვების ფარგლებში ახორციელებდა მომსახურებას. შემოწმებით, ვინაიდან გადამხდელი ახორციელებდა მცირე ბიზნესის სტატუსისთვის აკრძალულ საქმიანობას, მეწარმეს შეუმცირდა 1% საპროცენტო განაკვეთით დეკლარირებული ბრუნვა. ამასთან, ვინაიდან ფიზიკურმა პირმა შემოწმებას სრულყოფლად ვერ წარუდგინა ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტები, მიღებული ერთობლივი შემოსავალი შეუმცირდა ამავე პერიოდში დოკუმენტურად დადასტურებული ხარჯით, ბანკში გადახდილი სასესხო ვალდებულების პროცენტითა და არაპირდაპირი მეთოდით გაანგარიშებული ხარჯებით.
პირველ სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს გადასახადის გადამხდელის პოზიციაზე, რომლითაც ითხოვს შესამოწმებელ პერიოდში შეძენილი ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ღირებულების სრულად გამოქვითვას საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 112-ე მუხლის საფუძველზე. გადასახადის გადამხდელმა საჩივრის ფინანსთა სამინისტროში განხილვის ეტაპზე განმარტა, რომ 2022-2023 წლებში შეიძინა 2 სატრანსპორტო საშუალება თავისი მისაბმელებით, რომელთა ჯამურმა ღირებულებამ შეადგინა 91 000 აშშ დოლარი. (წარმოდგენილი აქვს დანართდ საბაჟო ოპერაციების რეესტრი). ერთ ავტომობილთან დაკავშირებით, მეწარმემ ვერ წარადგინა შესყიდვის დამადასტურებელი დოკუმენტი, რის გამოც შემოწმებამ გაითვალისწინა ღირებულების მხოლოდ 75%, ხოლო მე-2 შემთხვევაში საგადასახადო ორგანომ ხარჯებში გაითვალისწინა ავტოსატრანსპორტო საშუალების ღირებულების მხოლოდ ის ნაწილი, რომლის გადახდაც მეწარმემ განახორციელა უნაღდო ანგარიშსწორებით და საერთოდ არ იქნა გათვალისწინებული ნაღდი ანგარიშსწორებით გადახდილი თანხები. მისაბმელთან მიმართებაში საგადასახადო ორგანოს მიერ მოხდა ღირებულების 75%-ის გათვალისწინება. მიუთითებს, რომ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს შეფასება ემთხვევა გადამხდელის მიერ მომწოდებლისთვის გადახდილ ავტოსატრანსპორტო საშუალების ღირებულებას. შესაბამისად, მეწარმე მიიჩნევს, რომ ხარჯებში შემმოწმებელმა უნდა გაითვალისწინოს ავტოსატრანსპორტო საშუალების ღირებულება სრულად, რისთვისაც მზადყოფნას გამოთქვამს, რომ 15 დღის განმავლობაში წარმოადგენს არარეზიდენტი (მომწოდებელი) კომპანიის მიერ გაცემულ შესაბამის ცნობას, სათანადო წესით (აპოსტილი/ლეგალიზება) დამოწმებულს.
ზემოხსენებულ სამართლებრივ ნორმებზე, დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და გადასახადის გადამხდელის არგუმენტაციაზე დაყრდნობით, პირველ სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ გადასახადის გადამხდელს უნდა მიეცეს წინადადება ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში აუდიტის დეპარტამენტს წარუდგინოს სათანადო წესით დამოწმებული დოკუმენტურად დადასტურებული მტკიცებულებები. თავის მხრივ დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს, დამატებით შეისწავლოს წარმოდგენილი მტკიცებულებები და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება).
მე-2 სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს გადასახადის გადამხდელის პოზიციაზე, რომლითაც ითხოვს ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე გაწეული კაპიტალური რემონტის ხარჯის სრულად გამოქვითვას საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 112-ე მუხლის საფუძველზე. მომჩივანმა საჩივრის ფინანსთა სამინისტროში განხილვის ეტაპზე განმარტა, რომ მეწარმემ არარეზიდენტი პირისგან მოიპოვა რემონტის მომსახურების გაწევის დამადასტურებელი დოკუმენტი, თუმცა მცირე დროში ვერ მოხერხდა სათანადო წესით დამოწმება და მზადყოფნას გამოთქვამს, გადაწყვეტილების შესაბამისად, 15 დღეში წარმოადგინოს სათანადო წესით დამოწმებული შესაბამისი ცნობა.
ზემოხსენებულ სამართლებრივ ნორმებზე, დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და გადასახადის გადამხდელის არგუმენტაციაზე დაყრდნობით, მე-2 სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ გადასახადის გადამხდელს უნდა მიეცეს წინადადება ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში აუდიტის დეპარტამენტს წარუდგინოს სათანადო წესით დამოწმებული დოკუმენტურად დადასტურებული მტკიცებულებები. თავის მხრივ დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს, დამატებით შეისწავლოს წარმოდგენილი მტკიცებულებები და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება).
მე-3 და მე-4 სადავო საკითხებთან დაკავშირებით, საქმეში არსებულ მასალებზე დაყრდნობით ირკვევა, რომ ი/მ -------ს (ს/ნ --------) შემოსავლების სამსახურში წარმოდგენილი 2025 წლის 30 დეკემბრის №-----/1/2025 საჩივრით სადავოდ არ გაუხდია 2022 წელს განხორციელებულ იმპორტზე გადახდილი დღგ-ის თანხების ჩათვლებში გათვალისწინების და შემოწმების მიერ შემოსავლის 34%-ის საწვავის ხარჯად მიჩნევის საკითხები. აღნიშნული საკითხები სადავოდ გახადა და მიუთითა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოში 2026 წლის 6 მარტს წარდგენილ საჩივარში.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, პირს უფლება აქვს, გაასაჩივროს საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება მისი ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-5 ნაწილის „ბ“ პუნქტის თანახმად, აღიარებული საგადასახადო დავალიანება არის საგადასახადო დავალიანება, თუ პირს გაშვებული აქვს საგადასახადო ორგანოს მიერ მისთვის წარდგენილი საგადასახადო მოთხოვნის ან/და დავის განმხილველი ორგანოს გადაწყვეტილების გასაჩივრების ამ კოდექსით დადგენილი ვადა.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „ლ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს არ განიხილავს, თუ გასაჩივრებულ საგადასახადო მოთხოვნაში ასახულია აღიარებული საგადასახადო დავალიანება. საჩივარი არ განიხილება აღიარებული საგადასახადო დავალიანების ნაწილში.
ზემოაღნიშნულ სამართლებრივ ნორმებსა და დადგენილ გარემოებაზე მითითებით, შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 4 დეკემბრის №056-81 საგადასახადო მოთხოვნის მეწარმეზე ჩაბარებიდან (rs.ge პორტალზე გაეცნო 07.12.2025 წ.) საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოში საჩივრის (ავტოსატრანსპორტო საშუალებებზე გადახდილი დღგ-ის თანხების ჩათვლებში ნაწილობრივ გათვალისწინებისა და საწვავის ხარჯის ერთობლივი შემოსავლიდან გამოსაქვით ხარჯებში ნაწილობრივ გათვალისწინების ნაწილში) წარდგენამდე გასულია გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი 30 დღიანი ვადა, შესაბამისად, აღნიშნულ ნაწილში საჩივარი უნდა დარჩეს განუხილველი.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის საფუძველზე,ვ ბ რ ძ ა ნ ე ბ :
1. ი/მ ---------ის (ს/ნ ----------------) საჩივარი პირველ და მე-2 სადავო საკითხების ნაწილში დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, კერძოდ:
ა) გადასახადის გადამხდელს მიეცეს წინადადება ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში აუდიტის დეპარტამენტს წარუდგინოს სათანადო წესით დამოწმებული დოკუმენტურად დადასტურებული მტკიცებულებები;
ბ) ამ ბრძანების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ ვადაში მტკიცებულებების წარმოდგენის შემთხვევაში, დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს, დამატებით შეისწავლოს წარმოდგენილი მტკიცებულებები და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება);
2. დანარჩენ ნაწილში საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
3. ი/მ ---------ის (ს/ნ ----------------) საჩივარი მე-3 და მე-4 სადავო საკითხების ნაწილში დარჩეს განუხილველი;
4. აღნიშნული ბრძანება შეიძლება გასაჩივრდეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში (მის.: ქ. თბილისი, ვახტანგ გორგასლის ქ. №16) ან სასამართლოში (მის.: ქ. თბილისი, დავით აღმაშენებლის ხეივანი №64), საქართველოს საგადასახადო კოდექსის XIV კარით დადგენილი წესის შესაბამისად, ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში.
სადავო საკითხი
მომჩივანი ითხოვს:
1.შესამოწმებელ პერიოდში შეძენილი ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ღირებულების სრულად გამოქვითვას საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 112-ე მუხლის საფუძველზე.
2.ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე გაწეული კაპიტალური რემონტის ხარჯის სრულად გამოქვითვას საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 112-ე მუხლის საფუძველზე.
3.2022 წელს განხორციელებულ იმპორტზე გადახდილი დღგ-ის თანხების გათვალისწინებას ჩათვლებში.
4.მომჩივანი საჩივრის ფინანსთა სამინისტროში განხილვის ეტაპზე არ დაეთანხმა შემოწმების მიერ შემოსავლის 34%-ის საწვავის ხარჯად მიჩნევას.
ფაქტობრივი გარემოებები
შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის №8755 ბრძანების საფუძველზე ჩატარდა მომჩივანის საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შესამოწმებელ პერიოდად განისაზღვრა 2022 წლის პირველი იანვრიდან 2025 წლის 31 მარტის ჩათვლით საანგარიშო პერიოდები. საგადასახადო შემოწმების შედეგებზე შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი, გამოიცა №26744 ბრძანება და №056–81 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის საფუძველზე გადასახადის გადამხდელს დამატებით გადასახდელად განესაზღვრა 52 498 ლარი, მათ შორის გადასახადი 32 495 ლარი, ჯარიმა 15 337 ლარი და საურავი 4 666 ლარი.
ზემოაღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა გადასახადის გადამხდელის მიერ გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში, რომლის №1563 ბრძანებით, საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული ბრძანება გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოში, რომლის №26707/2/2026 გადაწყვეტილებით საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. გაუქმდა შემოსავლების სამსახურის №1563 ბრძანება და საჩივრები, მომჩივნის მონაწილეობით, ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა შემოსავლების სამსახურს.
გადაწყვეტილება
პირველ და მე-2 სადავო საკითხებთან დაკავშირებით შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ გადასახადის გადამხდელს უნდა მიეცეს წინადადება ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში აუდიტის დეპარტამენტს წარუდგინოს სათანადო წესით დამოწმებული დოკუმენტურად დადასტურებული მტკიცებულებები. თავის მხრივ დაევალა აუდიტის დეპარტამენტს, დამატებით შეისწავლოს წარმოდგენილი მტკიცებულებები და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება).
მე-3 და მე-4 სადავო საკითხებთან დაკავშირებით შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ აუდიტის დეპარტამენტის №056-81 საგადასახადო მოთხოვნის მეწარმეზე ჩაბარებიდან საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოში საჩივრის წარდგენამდე გასულია გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი 30 დღიანი ვადა, შესაბამისად, აღნიშნულ ნაწილში საჩივარი უნდა დარჩეს განუხილველი.
დასაბუთება
შემოსავლების მამსახურის დავების განხილვის საბჭო გადაწყვეტილების დასაბუთებისას ეყრდნობა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შემდეგ ნორმებს: 73(5„ა“); 79(„ა“); 80(1); 81(1); 88(1.2); 89(1.2.4); 100(1.3 „ბ“); 102; 105(1.2); 106; 301( „ლ“);