გადაწყვეტილება №26775/2/2026

№26775/2/2026

18 მარტი 2026

გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

 

მომჩივანი: შპს „-------“ (ს/ნ -------)

მოპასუხე: მომსახურების დეპარტამენტი

 

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭომ, 13.03.2026 წელს განიხილა და მიიღო გადაწყვეტილება შპს „-------“ 27.02.2026 წელს რეგისტრირებულ საჩივარზე (რეგისტრაციის №26775/2/2026).

 

დავის საგანი:

გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე ასახული საურავის ოდენობა.

 

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება:

1. მომსახურების დეპარტამენტის 2025 წლის 7 ნოემბრის №21-11/78946 გადაწყვეტილება;

2. შემოსავლების სამსახურის 2026 წლის 13 თებერვლის №3190 ბრძანება.

 

სადავო თანხა: 45 326.98 ლარი

 

ფაქტების აღწერა

2025 წლის 5 ნოემბერს გადასახადის გადამხდელმა №175186/21-11 განცხადებით მიმართა მომსახურების დეპარტამენტს და ითხოვა დარიცხული საურავის კორექტირება. მომსახურების დეპარტამენტის 2025 წლის 7 ნოემბრის №21-11/78946 გადაწყვეტილებით მომჩივანს უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

აღნიშნული გადაწყვეტილება 2025 წლის 24 ნოემბერს გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში, რომელმაც 2026 წლის 13 თებერვლის №3190 ბრძანებით არ დააკმაყოფილა საჩივარი, რაც გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში.

 

შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილების შინაარსი

შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის 43-ე, 53-ე, 253-ე, 269-ე, 270-ე, 272-ე მუხლებზე, „გადასახადის გადამხდელთა პირადი აღრიცხვის ბარათების წარმოების წესის შესახებ“ მეთოდური მითითების დამტკიცების თაობაზე შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2016 წლის 18 მაისის №13446 ბრძანების 22-ე, მე-15 მუხლებზე და განმარტავს, რომ შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემაში გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათებზე აღრიცხული ჩანაწერების მიხედვით ნაშთის გამოყვანა და საურავის დარიცხვა/შეჩერება ავტომატიზირებულია და ხორციელდება პროგრამულად. 2019 წლიდან, საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის 21 ნაწილის მოთხოვნიდან გამომდინარე, პირადი აღრიცხვის ბარათზე საურავის დარიცხვა წყდება მისი დარიცხვის ვალდებულების წარმოშობის დღიდან 3 წლის გასვლის თარიღიდან და იგივე მეთოდია გამოყენებული აუდიტის შემოწმების შედეგებიდან საგადასახადო მოთხოვნის გამოცემისას საურავის გამოთვლასთან მიმართებაში. საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის 21 ნაწილის მიზნებისათვის სამწლიანი პერიოდის დავალიანების გამოთვლა დამოკიდებულია პირადი აღრიცხვის ბარათზე, დარიცხვის/შემცირების ოპერაციის ჩანაწერის სავადო თარიღზე და არა გატარების თარიღზე. ასევე, გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ გადახდილი თანხით იფარება თავდაპირველად წარმოქმნილი დავალიანება და არა მიმდინარე ვალდებულება. საურავის შეჩერება კი ხდება ნარჩენ ხანდაზმულ დავალიანებაზე.

რაც შეეხება საგადასახადო დავის პერიოდში საურავის დარიცხვას, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის 254-ე, 299-ე მუხლებზე და აღნიშნავს, რომ გასაჩივრება არ აჩერებს საურავის დარიცხვას და გასაჩივრებულ დავალიანებას ერიცხება საურავი. დამატებით დარიცხული საგადასახადო ვალდებულებები/სანქციები, რომელიც არ არის აღიარებული, აღირიცხება გადასახადის გადამხდელის დროებითი აღრიცხვის ბარათზე. საურავის დარიცხვა ხორციელდება გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ძირითადი და დროებითი აღრიცხვის ბარათებზე არსებული საგადასახადო ვალდებულებების მიხედვით ცალ-ცალკე. გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ძირითად ბარათზე აღრიცხვის შედეგებზე გავლენას ვერ ახდენს დროებით ბარათზე ასახული არაღიარებული საგადასახადო ვალდებულებები მათ აღიარებამდე, ხოლო დამატებით დარიცხული თანხების გადაანგარიშების შემთხვევაში, პროგრამულად გადაანგარიშდება დარიცხული საურავი.

შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს, რომ „ნაერთი ინფორმაცია“ ინფორმაციული ხასიათისაა და აჩვენებს ჯამურ (აღიარებული და არაღიარებული ვალდებულების ნაერთი) საგადასახადო ვალდებულებას დროებით ბარათზე არსებული დამატებით დარიცხული თანხების აღიარების შემთხვევაში კონკრეტული თარიღის მიხედვით. გადასახადის გადამხდელის აღიარებული ვალდებულებები ზუსტად განსაზღვრული იქნება მხოლოდ დამატებით დარიცხული თანხების აღიარებისა და ძირითად ბარათზე გადატანის შემდეგ.

წარდგენილ საჩივარში საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის 21 ნაწილით საურავის კორექტირების თაობაზე გადამხდელის მოთხოვნასთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს აღნიშნულ ნორმაზე, რომლის თანახმად, თუ საგადასახადო დავის განხილვის დასრულებამდე კანონით გაუქმებულია ან შემსუბუქებულია პასუხისმგებლობა ასეთი ქმედების ჩადენისათვის, დავის განმხილველი ორგანო ვალდებულია გამოიყენოს ახალი კანონით დადგენილი ნორმა და ყურადღებას ამახვილებს ------- საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2025 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებაზე, რომლის თანახმად, მოსარჩელე შპს „-------“ წარმომადგენლის შუამდგომლობა სარჩელის (მათ შორის, დაზუსტებული სარჩელების) გახმობის თაობაზე დაკმაყოფილდა. აღნიშნული განჩინების საფუძველზე აღიარებულ იქნა აუდიტის დეპარტამენტის საგადასახადო მოთხოვნით დარიცხული სადავო ქონების გადასახადი და 2025 წლის 22 ოქტომბერს დროებითი აღრიცხვის ბარათიდან გადატანილ იქნა პირადი აღრიცხვის ბარათზე. ზემოაღნიშნულზე მითითებით, შემოსავლების სამსახური განმარტავს, რომ საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის 21 ნაწილის გამოყენება დავის განმხილველი ორგანოსთვის სავალდებულოა საგადასახადო დავის განხილვის დასრულებამდე.

ამასთან, შემოსავლების სამსახური დამატებით მიუთითებს საქმეში არსებულ მასალებზე, რომლის თანახმად, აუდიტის შემოწმების ფარგლებში დარიცხული ქონების გადასახადი (კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნა: გადასახადი - 26 126 ლარი, საურავი - 10 547.14 ლარი) გადამხდელმა 2019 წლის 21 იანვარს გაასაჩივრა შემოსავლების სამსახურში. შემოსავლების სამსახურის 2019 წლის 13 მარტის №5718 ბრძანების სამოტივაციო ნაწილის მიხედვით, ვინაიდან დავის განხილვის პერიოდში სანქციის განმსაზღვრელ ნორმებში განხორციელდა ცვლილებები და ახალი ნორმებით შემსუბუქდა სანქციები ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევებისთვის, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის 21 ნაწილის გათვალისწინებით აუდიტის დეპარტამენტს უნდა შეესწავლა საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლში 2018 წლის 27 დეკემბრის №4225-რს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ საქართველოს კანონით განხორციელებული ცვლილებებით თუ მსუბუქდებოდა კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნით დაკისრებული საურავი და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, განეხორციელებინა დაკისრებული საურავის კორექტირება (შემცირება), ხოლო საჩივარი სადავო საკითხთან მიმართებაში დარჩა განუხილველი.

აუდიტის დეპარტამენტის 2021 წლის 7 სექტემბრის №847 დასკვნით დგინდება, რომ შემოსავლების სამსახურის 2019 წლის 13 მარტის №5718 ბრძანების აღსრულების მიზნით, შესწავლილ იქნა შეფარდებული სანქციის 272-ე და 275-ე მუხლებში 2018 წლის 27 დეკემბრის №4225-რს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ საქართველოს კანონით განხორციელებულ ცვლილებებთან შესაბამისობის საკითხი და დადგინდა, რომ საგადასახადო შემოწმების შედეგად დარიცხული სანქცია შესაბამისობაშია საგადასახადო კოდექსთან და არ არსებობდა კორექტირების (შემცირების) საფუძვლები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 2021 წლის 7 სექტემბერს მომზადდა დასკვნა, რომლის თანახმადაც აქტით დარიცხული თანხები შემცირებას არ დაექვემდებარა.

ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებისა და ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში მომჩივნის პირადი აღრიცხვის ბარათზე დარიცხული საურავი მართლზომიერია და არ არსებობს გადამხდელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი. ამასთან, განსახილველ შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის გამოყენება შემოსავლების სამსახურს მიზანშეწონილად არ მიაჩნია.

 

მომჩივნის არგუმენტაცია

შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 7 სექტემბრის №081-157 საგადასახადო მოთხოვნით, საგადასახადო კოდექსის 202-ე მუხლის მე-4 ნაწილის (ქონების საშუალო წლიური საბალანსო ნარჩენი ღირებულების საბაზრო ფასის განსაზღვრა) გამოყენებით, ქონების გადასახადში დამატებით გადასახდელად თავდაპირველად დაერიცხა 33 911 ლარი, რაც მიიჩნია არამართლზომიერად და არაკანონზომიერად. შესაბამისად, საგადასახადო კოდექსის მე-14 კარით დადგენილი წესის გათვალისწინებით, დაიწყო საგადასახადო დავა.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში საგადასახადო დავის შედეგად, დავის განმხილველი ორგანოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების საფუძველზე, აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 24 დეკემბრის №081-348 კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნით, 2012, 2013 და 2014 წლებზე დარიცხული ძირითადი გადასახადები შეუმცირდა 26 126 ლარამდე, რაც კომპანიის მიერ მიჩნეული იქნა არასაკმარისად მართლზომიერად და კანონზომიერად, რის გათვალისწინებითაც, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, საგადასახადო დავა გააგრძელა ------- საქალაქო სასამართლოში.

საგადასახადო დავის მიმდინარეობის პერიოდში, ქონების გადასახადის პირადი აღრიცხვის ბარათზე (აუღიარებელ საგადასახადო ვალდებულებებზე - 2012, 2013 და 2014 წლებზე) შემოწმების შედეგად დარიცხვის განხორციელების მომენტისთვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 272-ე და 202-ე მუხლებით გათვალისწინებული ნორმებიდან გამომდინარე, 2016 წლის 7 სექტემბრის თავდაპირველი №081-157 საგადასახადო მოთხოვნით დარიცხულმა ძირითადმა გადასახადებმა, რომელმაც 2018 წლის 24 დეკემბრის N081-348 კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნით შესაბამისი კორექტირების შემდეგ, 2012, 2013 და 2014 წლების მიხედვით, მთლიანობაში შეადგინა 26126 ლარი, ხოლო საურავმა - 45 326.98 ლარი.

საქართველოს 2018 წლის 27 დეკემბრის №4225 რს კანონით საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლში დამატებით შეტანილი 21 ნაწილის (ამოქმედდა 2019 წლის 1 იანვრიდან) თანახმად, საურავის დარიცხვა წყდება მისი დარიცხვის ვალდებულების წარმოშობის დღიდან 3 წლის გასვლის შემდეგ.

აგრეთვე, საგადასახადო კოდექსის 202-ე მუხლის 41 (ყოფილი მე-4) ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, პირს დასაბეგრი ქონების ღირებულების სხვაობაზე დაერიცხება ქონების გადასახადის ძირითადი თანხა. ამასთანავე, აღნიშნულ თანხაზე საურავი დაეკისრება მხოლოდ საგადასახადო მოთხოვნის ჩაბარების დღის შემდეგ 30-ე დღიდან, ხოლო აღნიშნული სხვაობა გადასახადის შემცირებად არ ჩაითვლება.

საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის 21 ნაწილის მიხედვით, თუ საგადასახადო დავის განხილვის დასრულებამდე კანონით გაუქმებულია ან შემსუბუქებულია პასუხისმგებლობა ასეთი ქმედების ჩადენისათვის, დავის განმხილველი ორგანო ვალდებულია გამოიყენოს ახალი კანონით დადგენილი ნორმა.

აღნიშნული ნორმების გათვალისწინებით, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდგომ პერიოდში საურავის დარიცხვა ჩერდება. შესაბამისად, შემოწმების შედეგად, 2012, 2013 და 2014 წლებზე, ქონების საბაზრო ღირებულებების მიხედვით, დამატებით დარიცხულ აუღიარებელ ქონების გადასახადებზე დარიცხული საურავები, შემამსუბუქებელი გარემოების გათვალისწინებით, ექვემდებარება კორექტირებას.

შემოწმების შედეგად დამატებით დარიცხულ გადასახადებზე დარიცხული საურავები, საგადასახადო კოდექსში 272-ე მუხლში შეტანილი 21 ნაწილიდან გამომდინარე (რომელიც 2019 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედდა), შემამსუბუქებელი ნორმების გამოყენებით, რომელსაც უკუქმედების ძალა აქვს, ექვემდებარება კორექტირებას (შემცირებას). კერძოდ, იმის გათვალისწინებით, რომ:

- 2012 წლის საბაზრო ღირებულების მიხედვით დარიცხულ ქონების გადასახადს ხანდაზმულობის ვადა 2015 წლის დასრულების შემდეგ - 2016 წლის 1 იანვარს ამოეწურა. აღნიშნულის გათვალისწინებით, აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 7 სექტემბრის №081-157 საგადასახადო მოთხოვნით (რომელიც 2018 წლის 24 დეკემბრის №081-348 კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნით დაკორექტირდა), ქონების გადასახადის პირადი აღრიცხვის ბარათზე შემოწმების შედეგების მიხედვით 2012 წლის ქონების საბაზრო ღირებულებაზე დარიცხულ ქონების გადასახადზე დარიცხული საურავი მთლიანად კორექტირებას (შემცირებას) ექვემდებარება.

- 2013 წლის საბაზრო ღირებულების მიხედვით დარიცხულ ქონების გადასახადს ხანდაზმულობის ვადა 2016 წლის დასრულების შემდეგ ამოეწურა, შესაბამისად აღნიშნულისა თავდაპირველი - აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 7 სექტემბრის №081-157 საგადასახადო მოთხოვნის (რომელიც ასევე 2018 წლის 24 დეკემბრის №081-348 კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნით დაკორექტირდა) კორექტირების შემდეგ, 2013 წლის ქონების საბაზრო ღირებულების მიხედვით დარიცხულ ქონების გადასახადს, საგადასახადო კოდექსის 204-ე მუხლის 41 ნაწილის შესაბამისად, საურავი უნდა დაერიცხოს 2016 წლის 7 ოქტომბრიდან (საგადასახადო მოთხოვნის ჩაბარებიდან 30-ე დღიდან) 2016 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით - 84 კალენდარულ დღეზე.

- 2014 წლის საბაზრო ღირებულების მიხედვით დარიცხულ ქონების გადასახადს ხანდაზმულობის ვადა 2017 წლის დასრულების შემდეგ ამოეწურა, შესაბამისად აღნიშნულისა თავდაპირველი - 2016 წლის 7 სექტემბრის №081-157 საგადასახადო მოთხოვნის შესაბამისად (რომელიც აგრეთვე 2018 წლის 24 დეკემბრის №081-348 კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნით დაკორექტირდა), 2014 წლის ქონების საბაზრო ღირებულების მიხედვით დარიცხულ ქონების გადასახადს საურავი უნდა დაერიცხოს 2016 წლის 7 ოქტომბრიდან 2017 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით - 489 (84+365) კალენდარულ დღეზე.

შესაბამისად ყოველივე აღნიშნულისა, ღრმად არის დარწმუნებული, მიაჩნდა და კვლავაც მიაჩნია, რომ 2019 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედებული საურავის დარიცხვის ვადის 3 წლიანი ხანდაზმულობის ვადით შეზღუდვის ნორმის შესაბამისად (საგადასახადო დავის პროცესში საგადასახადო კანონმდებლობაში შესული შემამსუბუქებელი ნორმის გათვალისწინებით), საზოგადოებაზე საგადასახადო შემოწმებით ქონების გადასახადში ქონების საბაზრო ღირებულების გამოყენებით დამატებით დარიცხულ გადასახადებზე გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე პროგრამულად დარიცხული საურავები სრულიად კანონზომიერად და მართლზომიერად ექვემდებარება კორექტირებას (შემცირებას).

აღნიშნულის და აგრეთვე იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მომჩივნის მხრიდან სასამართლო დავის გაგრძელების შემთხვევაში, არავინ უწყის სასამართლო დავა სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოებში დროში კიდევ რამდენი ხნით გაიწელებოდა, 2025 წლის 20 ოქტომბრის ------- საქალაქო სასამართლოში საჩივრის წინა სასამართლო სხდომაზე განხილვის პროცესში სასამართლოს სხდომაზე მხარეების - შემოსავლების სამსახურის და ფინანსთა სამინისტროს წარმომადგენელთა მხრიდანაც დადასტურებული იქნა, რომ საგადასახადო კოდექსი 272-ე მუხლის 21 ნაწილის შესაბამისად გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე აუღიარებელ საგადასახადო ვალდებულებებში დარიცხული საურავები საგადასახადო დავის დასრულების შემდეგ დაექვემდებარებოდა გადაანგარიშებას - კორექტირებას (შემცირებას) შესაბამისი ხანდაზმულობის ვადების გათვალისწინებით.

აგრეთვე, ამავე სასამართლო სხდომაზე მოსამართლის რჩევისა და რეკომენდაციის შედეგად, მიიღო შესაბამისი გადაწყვეტილება საგადასახადო დავების თაობაზე სასამართლოში მომჩივნის მიერ წარდგენილი სარჩელების უკან გამოთხოვაზე, რაც ------- საქალაქო სასამართლოს 2025 წლის 20 ოქტომბრის (საქმე N3/13-20) განჩინების შესაბამისად დაკმაყოფილა.

აღსანიშნავია, რომ საურავების კორექტირებასთან დაკავშირებით სასამართლო დავის მიმდინარეობის პროცესში შემოსავლების სამსახურს შესაბამისი თხოვნითაც კი მიმართა, რომელსაც შემოსავლების სამსახურის მიერ თავის დროზე რატომღაც საჩივრის კვალიფიკაცია მიეცა და ჯერ შემოსავლების სამსახურის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად (2025 წლის 26 თებერვლის №3446 ბრძანება) არ დაკმაყოფილდა, რომლებიც გადასახადის გადამხდელის მიერ ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში გასაჩივრდა და სამწუხაროდ საბჭოს 2025 წლის 27 მარტის №24910/2/2025 გადაწყვეტილების შესაბამისად არ დაკმაყოფილდა, იმ მოტივაციით და განმარტებით, რომ საურავების კორექტირება (შემცირება) განხორციელდებოდა სასამართლოში დავის დასრულების შემდეგ მომსახურების დეპარტამენტის მიერ განხორციელებული გადაანგარიშებით. აღნიშნული პრაქტიკულად არ განხორციელდა და შემოსავლების სამსახურის მიერ, ------- საქალაქო სასამართლოს 2025 წლის 20 ოქტომბრის (საქმე N3/13-20) ზემოაღნიშნული განჩინების მიღების შემდეგ, მექანიკურად განხორციელდა აღნიშნული დროისთვის საზოგადოებაზე ქონების გადასახადის ნაწილში დარიცხული გადასახადების - ძირითადი გადასახადების - 26 126 ლარის და საურავების - 45 326.98 ლარის გადატანა აღიარებულ საგადასახადო ვალდებულებებში და შესაბამისად ჩამოეწერა აღნიშნული დროისთვის კომპანიის მიერ პრაქტიკულად ზედმეტად გადახდილი 71 673.45 ლარიდან.

მომჩივნის მიერ ზედმეტად გადახდილი თანხები პრაქტიკულად განპირობებული იყო იმ იძულებითი აუცილებლობიდან გამომდინარე, რომ შემოსავლების სამსახურის ვალის მართვის დეპარტამენტის მიერ სრულიად კანონზომიერად, საგადასახადო დავის წარმოების პროცესში, სამომავლოდ ვალის უზრუნველყოფის ღონისძიების მოქმედი ნორმიდან გამომდინარე, საზოგადოების მთლიანი ქონება გირავნობა/იპოთეკით იყო დატვირთული. შესაბამისად აღნიშნულისა, ბიზნესის შემდგომი გაფართოებისთვის გადასახადის გადამხდელის მხრიდან შეუძლებელი გახდა ბანკიდან შესაბამისი იპოთეკური სესხის აღება. სწორედ აღნიშნულიდან გამომდინარე იძულებული გახდა შესაბამისი თანხა წინსწრებით გადაეხადა, რათა შემოსავლების სამსახურის მიერ იპოთეკა/გირავნობით დატვირთული ქონება გამოეთავისუფლებინა, რომელიც შემდგომ ბანკის მიერ დაიტვირთა შესაბამისი გირავნობა/იპოთეკით და მიიღო შესაბამისი სესხიც.

ამასთან, არსებული პრობლემის როგორმე მოგვარების უდიდესი სურვილიდან გამომდინარე, შემოსავლების სამსახურთან სხვადასხვა გზით კომუნიკაციით არაერთხელ ჰქონდა მცდელობა მისი მოგვარების და გადაწყვეტის. კერძოდ, როგორც ზემოთ აღინიშნა, საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირების თაობაზე შემოსავლების სამსახურს 2025 წლის 5 თებერვლის (პირველი სასამართლო სხდომის) შემდგომ პრაქტიკულად მიმართა შესაბამისი თხოვნით - წერილით და არა საჩივრით, რომლითაც განმარტავდა, რომ შემოწმებით ქონების გადასახადში დამატებით დარიცხული გადასახადების კორექტირების შემდგომ აპირებდა შემოსავლების სამსახურისთვის მიემართა შესაბამისი განცხადებით საგადასახადო შეთანხმების გაფორმებასთან დაკავშირებით, რომლის მიღწევის შემთხვევაში საგადასახადო დავა, რომელიც მეცხრე წელია გრძელდებოდა, საგადასახადო შეთანხმების გაფორმების შემთხვევაში, მოქმედი კანონმდებლობიდან გამომდინარე, ავტომატურად შეწყდებოდა და მომჩივნის მიერ შესაბამისი სარჩელებიც გამოთხოვილი იქნებოდა სასამართლოდან.

ყოველივე აღნიშნულის მიუხედავად, როგორც უკვე ზემოთ აღინიშნა, შემოსავლების სამსახურში წარდგენილ აღნიშულ თხოვნას, რატომღაც საჩივრის კვალიფიკაცია მიეცა და ის გადასახადის გადამხდელის დაუსწრებლად იქნა განხილული შემოსავლების სამსახურის 2025 წლის 21 თებერვლის (ოქმი №16) სხდომაზე და მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად გამოიცა შემოსავლების სამსახურის 2025 წლის 26 თებერვლის №3446 ბრძანება საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე, რომელიც მიიჩნია არაკანონზომიერად და არამართლზომიერად. შესაბამისად, იგი გაასაჩივრა ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში, რომელიც ასევე არ დაკმაყოფილდა იმ განმარტებით, რომ რამდენადაც საურავის დარიცხვის კორექტირება პროგრამულად არ არის უზრუნველყოფილი, დარიცხული საურავის დარიცხვის გადაანგარიშება ხანდაზმულობის ვადების გათვალისწინებით მოხდებოდა სასამართლოში დავის დასრულებისა და დარიცხული აღიარებული გადასახადების აღიარებულ საგადასახადო ვალდებულებებში ძირითად ბარათზე გადატანის შემდეგ.

ამასთან, აღნიშნულ პერიოდში საგადასახადო შეთანხმების გაფორმების თაობაზე მომჩივანის ორგზის მცდელობის მიუხედავად, გაურკვეველი მიზეზებით, ორივეჯერ უარი ეთქვა. შესაბამისად, იძულებული გახდა საგადასახადო დავა გაეგრძელებინა სასამართლოში წარდგენილი სარჩელებით.

ყოველივე ზემოთ აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახურს თხოვა საზოგადოებაზე შემოწმებით დამატებით დარიცხული ქონების გადასახადებზე 2012, 2013 და 2014 წლებზე პროგრამულად დარიცხული საურავების კორექტირება, საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის 21 ნაწილის გამოყენებით, საგადასახადო დავის პროცესში, საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის 21 ნაწილის საფუძველზე, შემამსუბუქებელი გარემოებების გამოყენებით, ან კიდევ, იმ შემთხვევაში, თუ შემოსავლების სამსახურს მიაჩნდა, რომ შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2016 წლის 18 მაისის №13446 ბრძანების მე-16 მუხლის (ბარათზე საურავების ასახვის წესი), შესაბამისი მე-15 და მე-16 პუნქტები ამის შესაძლებლობას არ იძლევა (თუმცა, ვერც აღნიშნულ მიდგომას ვერ იზიარებს პრაქტიკულად, რამდენადაც შემოსავლების სამსახურის უფროსის ბრძანება წარმოადგენს კანონქვემდებარე ნორმატიულ აქტს და თუ იგი წინააღმდეგობაში მოდის კანონმდებლობის მოქმედ ნორმებთან, მოცემულ შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის 21 და 269-ე მუხლის 21 ნაწილებთან, მას იურიდიული ძალა არ გააჩნია და შესაბამისად მოქმედებს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ნორმა), საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის გამოყენებით გაეთავისუფლებინა საგადასახადო შემოწმების საფუძველზე დამატებით დარიცხული ფინანსური სანქციების (საურავებისგან), რაც სამწუხაროდ არ დაკმაყოფილდა და აგრძელებს საგადასახადო დავას მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში.

აღსანიშნავია, რომ ანალოგიურ თემებზე წარმოებულ საგადასახადო დავებზე, შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ საგადასახადო შემოწმებების შედეგად გადასახადის გადამხდელებზე ადრე დარიცხულ საურავებზე, საგადასახადო კოდექსის 272-ე და 269-ე მუხლებში დამატებით შეტანილი 21 ნაწილების გათვალისწინებით, სასამართლოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების შესაბამისად ჩამოყალიბდა შესაბამისი სასამართლო პრაქტიკა, რომლის შესაბამისადაც გადასახადის გადამხდელთა სარჩელები დაკმაყოფილდა და საურავების დარიცხვა 3- წლიანი ვადით შეიზღუდა, რაც უქმნის ღრმა შინაგან რწმენას იმის თაობაზე, რომ მომჩივნის მოთხოვნა ლეგიტიმური, სრულიად კანონზომიერი და მართლზომიერია. შესაბამისად, ზემოთ აღნიშნული სასამართლო პრაქტიკის გათვალისწინებით, ითხოვს მოთხოვნის უპირობო დაკმაყოფილებას! (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2022 წლის 13 იანვრის ბს - 1112 (2კ-19) და 2023 წლის 5 მაისის ბს - 397 (კ-19) გადაწყვეტილებები).

საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის 21 ნაწილით განსაზღვრული ნორმა არის კანონის იმპერატიული მოთხოვნა და ადგენს სანქციის დროით განსაზღვრულ კონკრეტულ ზღვარს და იგი არ უკავშირებს თავის მოქმედებას პირადი აღრიცხვის ბარათის შიდა პროგრამულ გადანაწილებას.

ზოგადად კი, საურავი არის ფინანსური სანქცია და არა დამოუკიდებელი გადასახადი. შესაბამისად, მისი მოქმედება უნდა იყოს შეზღუდული დროით და პროპორციული. თუ სანქცია გრძელდება 3 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში მხოლოდ ტექნიკური ალგორითმის გამო, კანონის ნორმა კარგავს პრაქტიკულ მნიშვნელობას.

საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის 21 ნაწილი ავალდებულებს დავის განმხილველ ორგანოს გამოიყენოს შემამსუბუქებელი ნორმა, თუ იგი ამოქმედდა საგადასახადო დავის დასრულებამდე. მოცემულ შემთხვევაში კი, 2019 წლის 1 იანვარს, როდესაც საურავის დარიცხვის 3-წლიანი შეზღუდვა ამოქმედდა, საგადასახადო დავა მიმდინარეობდა. შესაბამისად, არსებობდა სამართლებრივი ვალდებულება ახალი ნორმის გამოყენებისთვის. სამართლებრივი ნორმის მოქმედება არ შეიძლება დამოკიდებული იყოს იმაზე, თუ როგორ დასრულდა საგადასახადო დავა შემდგომში. საგადასახადო დავის დასრულების ფორმა ვერ განსაზღვრავს პასუხისმგებლობის სიმძიმეს.

------- საქალაქო სასამართლოდან სარჩელის გახმობა განხორციელდა ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელთა მიერ გაცხადებულ პოზიციაზე დაყრდნობით, რომ მოხდებოდა კორექტირება. ეს იყო კეთილსინდისიერი პროცესუალური გადაწყვეტილება. სარჩელის გახმობა არ წარმოადგენს სანქციის კანონიერების აღიარებას. ადმინისტრაციული ორგანოს განმარტებაზე დაყრდნობით მიღებული გადაწყვეტილება არ შეიძლება შემდგომში გამოყენებულ იქნეს გადამხდელის საწინააღმდეგოდ. სახელმწიფო ორგანოს პოზიცია არ უნდა იქცეს პასუხისმგებლობის გამკაცრების საფუძვლად.

მოცემულ შემთხვევაში მოქმედებდა კანონით დადგენილი წესით; მონაწილეობდა დავის პროცესში; დაეყრდნო ადმინისტრაციული ორგანოების - შემოსავლების სამსახურისა და ფინანსთა სამინისტროს წარმომადგენელთა მიერ სასამართლო სხდომაზე გაკეთებულ განმარტებებს, არ მოქმედებდა ბოროტი განზრახვით. ამ პირობებში სანქციის შენარჩუნება არ შეესაბამება კეთილსინდისიერებისა და სამართლიანობის პრინციპებს.

როგორც უკვე ზემოთ აღნიშნა, სასამართლო განხილვის პროცესში ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენლების მხრიდან გაკეთდა განმარტება, რომ დავის დასრულების შემდეგ მოხდებოდა საურავის გადაანგარიშება მომჩივნის მიერ ზემოთ უკვე მოყვანილი გარემოებების და ახალი მოქმედი ნორმების შესაბამისად.

სასამართლოში ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენლებმა დაადასტურეს, რომ დავის დასრულების შემდეგ მოხდებოდა კორექტირება. ფაქტობრივად კი დავის დასრულების შემდეგ კორექტირება არ განხორციელდა. ერთსა და იმავე საქმეზე ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელთა ურთიერთგამომრიცხავი პოზიცია არღვევს სამართლებრივი ნდობისა და სტაბილურობის პრინციპს. სახელმწიფოს პოზიცია ვერ შეიცვლება ისე, რომ შედეგად სანქცია დარჩეს უფრო მძიმე, ვიდრე მოქმედი კანონი ითვალისწინებს.

ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან ზემოთ აღნიშნული განმარტებებები გადასახადის გადამხდელისთვის წარმოადგენდა ოფიციალურ სამართლებრივ პოზიციას, რომელსაც პრაქტიკულად დაეყრდნო მომჩივნის გადაწყვეტილება სარჩელის გახმობის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღებისას!

სარჩელის გახმობა იყო პროცესუალური ქმედება, მიღებული კეთილსინდისიერად და იმ მოლოდინით, რომ შემამსუბუქებელი ნორმა რეალურად იქნებოდა გამოყენებული. ეს ქმედება არ წარმოადგენდა სანქციის კანონიერების აღიარებას და არც შემამსუბუქებელი ნორმის გამოყენებაზე უარის თქმას.

თუ დღეს აღნიშნული გარემოება გამოიყენება როგორც საფუძველი საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის 21 ნაწილის მოქმედების უარყოფისთვის, ეს ნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს განმარტებაზე დაყრდნობით მიღებული გადაწყვეტილება გადამხდელის საწინააღმდეგოდ გამოიყენება.

ზოგადად კი ადმინისტრაციული სამართლის ფუნდამენტური პრინციპია ის, რომ სახელმწიფო ორგანოს ქმედებამ ან განმარტებამ, რომელმაც გავლენა მოახდინა პირის სამართლებრივ ქცევაზე, ვერ უნდა წარმოშვას მისთვის საზიანო შედეგი.

მოცემულ შემთხვევაში პრაქტიკულად მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, სამართლებრივი დაცვის მექანიზმების გამოყენებით და სასამართლო სხდომაზე ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელთა იმ განმარტებაზე დაყრდნობის საფუძველზე, რომ დარიცხული საურავები სასამართლო დავის დასრულების შემდეგ, საგადასახადო კოდექსში შესული ცვლილებებიდან გამომდინარე დაექვემდებარებოდა გადაანგარიშებას. შესაბამისად აღნიშნულისა, ამ პირობებში სანქციის - დარიცხული საურავების სრულად შენარჩუნება არ შეესაბამება სამართლიანობისა და პროპორციულობის პრინციპებს.

დავის დასრულების შემდეგ დარიცხული საურავების კორექტირება (შემცირება) არ განხორციელდა. ერთსა და იმავე საქმეზე ადმინისტრაციული ორგანოს ურთიერთგამომრიცხავი პოზიცია არღვევს სამართლებრივი ნდობისა და სტაბილურობის პრინციპს. სახელმწიფოს პოზიცია ვერ შეიცვლება ისე, რომ შედეგად სანქცია დარჩეს უფრო მძიმე, ვიდრე მოქმედი კანონი ითვალისწინებს, თუ სანქცია პრაქტიკულად შენარჩუნებულია იმავე მოცულობით, მიუხედავად კანონით შემსუბუქებისა, ის ეწინააღმდეგება პასუხისმგებლობის სამართლის პრინციპებს. დავის დასრულების ფორმა ვერ განსაზღვრავს პასუხისმგებლობის სიმძიმეს.

სადავო შემთხვევაში საურავის დარიცხვა საგადასახადო კოდექსის 204-ე მუხლის 41 ნაწილის შესაბამისად დაიწყო 2016 წლის 7 ოქტომბრიდან და მიმდინარეობდა უწყვეტად. პირადი აღრიცხვის ბარათზე გადახდილი თანხების პროგრამული გადანაწილება არ შეიძლება ჩაითვალოს სანქციის „ახალ წარმოშობის მომენტად“. თუ ტექნიკური გადანაწილება განიხილება როგორც ახალი საწყისი წერტილი, 3-წლიანი შეზღუდვა პრაქტიკულად დაკარგავს მნიშვნელობას და სანქციის მოქმედება გახდება განუსაზღვრელი.

აღნიშნული საქმე არ წარმოადგენს მხოლოდ და მხოლოდ ბუღალტრული გადანაწილების საკითხს. პრაქტიკულად საქმე ეხება კანონის იმპერატიული ნორმების რეალურ მოქმედებას. თუ ხანდაზმულობის 3-წლიანი შეზღუდვა და შემამსუბუქებელი ნორმა არ იწვევს შედეგს იმ შემთხვევაში, როდესაც ისინი ამოქმედდა დავის მიმდინარეობის პერიოდში, მაშინ კანონის ტექსტი დარჩება დეკლარაციულად და ადმინისტრაციული პროგრამული მოდელი ვერ იქნება კანონის ტექსტზე მაღლა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მომჩივანი ითხოვს:

გაუქმდეს შემოსავლების სამსახურის მომსახურების დეპარტამენტის 2025 წლის 7 ნოემბრის №21- 11/78946 წერილი;

გამოყენებულ იქნეს საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის 21 ნაწილი და განხორციელდეს დამატებით დარიცხული საურავის გადაანგარიშება 3-წლიანი ხანდაზმულობის ვადის გათვალისწინებით;

გამოყენებულ იქნეს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის 21 ნაწილი და უზრუნველყოფილ იქნეს შემამსუბუქებელი ნორმის სრული სამართლებრივი ეფექტი;

ალტერნატიულად, გამოყენებულ იქნეს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილი და გადამხდელი გათავისუფლდეს დამატებით დარიცხული ფინანსური სანქციისგან;

გადაწყვეტილება იყოს სრულად დასაბუთებული და ეფუძნებოდეს კანონის მიზნობრივ ინტერპრეტაციას.

რწმენას გამოთქვამს, რომ ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭო უფრო მეტი გულისხმიერებით და ყურადღებით მიუდგება მომჩივნის ლეგიტიმური და კანონზომიერი მოთხოვნის დაკმაყოფილებას, რომელიც პრაქტიკულად უკვე მეათე წელია რაც გრძელდება და მან აღნიშნული დროის განმავლობაში თავისუფალი მეწარმეობის განხორციელებაში არაერთი პრობლემა შეუქმნა. შესაბამისად ყოველივე აღნიშნულისა, მიაჩნია, რომ მიღებულ იქნება კანონზომიერი და მართლზომიერი გადაწყვეტილება საზოგადოების ქონების გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე დარიცხული საურავების კორექტირებაზე (შემცირებაზე) და ბოლოს და ბოლოს საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებული თავისუფალი მეწარმეობის განხორციელების შესაძლებლობა მიეცემა.

 

დავების განხილვის საბჭო

მხარეთა არგუმენტაციისა და წარმოდგენილი დოკუმენტაციის განხილვის შემდეგ საბჭომ მიიჩნია, რომ საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საურავი არის საგადასახადო სანქცია, რომელიც პირს ეკისრება საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში გადასახადის გადასახდელი თანხის გადაუხდელობისათვის.

ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საურავი ერიცხება გადასახადის თანხას, რომელიც არის სხვაობა გადასახადის გადამხდელის მიერ შეუსრულებელ საგადასახადო ვალდებულებებსა და ზედმეტად გადახდილი გადასახადების ჯამს შორის. თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, საურავის დარიცხვა ხორციელდება თითოეული ვადაგადაცილებული დღისათვის, გადასახადის გადახდის ვადის ამოწურვის დღის მომდევნო დღიდან.

საგადასახადო კოდექსის 253-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, აღიარებული საგადასახადო დავალიანება დაიფარება შემდეგი თანამიმდევრობით:

ა) გადასახადის თანხა;

ბ) ჯარიმა;

გ) საურავი.

„გადასახადის გადამხდელთა პირადი აღრიცხვის ბარათების წარმოების წესის შესახებ“ მეთოდური მითითების დამტკიცების თაობაზე შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2016 წლის 18 მაისის №13446 ბრძანების 22-ე მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, გადახდილი თანხის ბარათზე არსებულ აღიარებულ საგადასახადო ვალდებულებებზე განაწილება მოხდება საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი თანმიმდევრობით – გადასახადის თანხა, ჯარიმა და საურავი.

ამავე მუხლის მე-4 პუნქტის მიხედვით, ძირითადი გადასახადების მიხედვით აღიარებული დავალიანების არსებობის შემთხვევაში, რომელთა წარმოშობა მოხდა ერთ კალენდარულ დღეს, გადახდილი თანხის მიკუთვნება უნდა მოხდეს იმ გადასახადის სახეზე, რომლის დარიცხვაც დროში უფრო ადრე მოხდა.

„გადასახადის გადამხდელთა პირადი აღრიცხვის ბარათების წარმოების წესის შესახებ” მეთოდური მითითების დამტკიცების თაობაზე შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2016 წლის 18 მაისის №13446 ბრძანების მე-16 მუხლის მე-15 და მე-16 პუნქტების თანახმად:

15. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის 21 ნაწილის შესაბამისად, საურავის დარიცხვა წყდება მისი დარიცხვის ვალდებულების წარმოშობის დღიდან 3 წლის გასვლის თარიღიდან.

16. ამ მუხლის მე-15 პუნქტით განსაზღვრული საურავის დარიცხვის შეზღუდვა განხორციელდეს პროგრამულად, რისთვისაც:

ა) 2019 წლის 1 იანვრიდან ყოველდღიურად განისაზღვრება ბოლო 3 წელში სავადო თარიღით დარიცხული ის თანხები, რომლებიც განიხილება დავალიანების შემადგენელ ნაწილად და მხოლოდ აღნიშნულ თანხებზე გაგრძელდება საურავის დარიცხვა. ამასთან, ბოლო 3 წელში დავალიანების შემცირების ოპერაციების თანხები, ჯერ ამცირებს იმავე სავადოში იმავე გადასახადში დარიცხულ თანხებს, ხოლო შემდეგ, ისევე როგორც ამავე პერიოდში ბიუჯეტში გადახდილი თანხები, მონაწილეობს ძველი პერიოდის დავალიანების დაფარვაში;

ბ) 2016 წლის 1 იანვრამდე სავადო თარიღით დარიცხულ დავალიანებაზე საურავის დარიცხვა შეწყდება 2019 წლის 1 იანვარს (მათ შორის, ძირითად ბარათზე შემდგომ პერიოდში ასახული თანხებით წარმოშობილ დავალიანებაზე).

საგადასახადო კოდექსის 254-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სადავო საგადასახადო დავალიანების გადახდის ვალდებულება შეჩერებულად ითვლება საგადასახადო დავის დაწყების დღიდან მის დასრულებამდე.

საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლის მე-11 ნაწილის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილების გასაჩივრება არ აჩერებს მის მოქმედებას.

საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის 21 ნაწილის თანახმად, თუ საგადასახადო დავის განხილვის დასრულებამდე კანონით გაუქმებულია ან შემსუბუქებულია პასუხისმგებლობა ასეთი ქმედების ჩადენისათვის, დავის განმხილველი ორგანო ვალდებულია გამოიყენოს ახალი კანონით დადგენილი ნორმა.

სადავო საკითხზე წარმოდგენილია მომსახურების დეპარტამენტის 5.03.2026 წლის №18401-21-11 წერილი და თანდართული მასალები, საიდანაც დგინდება, რომ დეპარტამენტში შესულია გადასახადის გადამხდელის 5.11.2025 წლის №175186/21-11 განცხადება, რომლითაც ითხოვს პირადი აღრიცხვის ბარათზე დარიცხული საურავის შემცირებას საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის 21 ნაწილის შესაბამისად. კომპანიას 6.11.2025 წლის მდგომარეობით ერიცხება აღიარებული ზედმეტად გადახდილი 220,47 ლარი. შემოწმების აქტით დამატებით დარიცხული გადასახადები პირადი აღრიცხვის ბარათზე აღიარებულია 22.10.2025 წელს. საწარმოში ჩატარებულია საგადასახადო შემოწმება 29.12.09-1.09.15 წლების პერიოდზე. შემოწმების შედეგებზე გამოცემულია საგადასახადო მოთხოვნები: საგადასახადო მოთხოვნა №081–157; 7.09.2016 წელი. ბოლო კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნა №081-304; 05.10.2021 წელი. სულ დარიცხულია 44 329,19 ლარი. მათ შორის, გადასახადი - 26 126 ლარი 6.10.2016 წლის სავადო თარიღით და საურავი - 18 203,19 ლარი. დამატებით დარიცხული თანხების აღიარებამდე, 21.10.2025 წლის მდგომარეობით ერიცხება აღიარებული ზედმეტობა 71 673,45 ლარი და დამატებით დარიცხული გადასახადები, რომელიც არ არის აღიარებული დავალიანება სულ 71 452,98 ლარი. მათ შორის, გადასახადი - 26,126.00 ლარი, საურავი - 45 326,98 ლარი. გადასახადის გადამხდელთა პირადი აღრიცხვის ბარათების წარმოების წესის შესაბამისად, პირადი აღრიცხვის ბარათზე არსებული ზედმეტად გადახდილი თანხით ავტომატურად ხდება იმ პერიოდისთვის წარმოშობილი დავალიანების დაფარვა ზედმეტობის ფარგლებში. შესაბამისად, კომპანიის დამატებით დარიცხული თანხების აღიარების შემდეგ პირადი აღრიცხვის ბარათზე არსებული ზედმეტად გადახდილი თანხით დაიფარა დავალიანება, რის გათვალისწინებით 22.10.2025 წლის მდგომარეობით ერიცხება აღიარებული ზედმეტად გადახდილი 220,47 ლარი. საგადასახადო კოდექსში 2018 წლის 27 დეკემბერს №4225-რს საქართველოს კანონით „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ განხორციელებული ცვლილებით (ძალაში შესულია 2019 წლის 1 იანვარს) საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლს დაემატა შემდეგი შინაარსის 21 ნაწილი: „21. საურავის დარიცხვა წყდება მისი დარიცხვის ვალდებულების წარმოშობის დღიდან 3 წლის გასვლის თარიღიდან.“ აღნიშნული პროცედურა ხორციელდება პროგრამულად, რაც უზრუნველყოფილია, ყველა გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათებზე, რომლებიც აკმაყოფილებენ ზემოაღნიშნულ პირობებს. 2019 წლიდან საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის 21 ნაწილის მოთხოვნიდან გამომდინარე გპაბ-ზე საურავის დარიცხვა წყდება მისი დარიცხვის ვალდებულების წარმოშობის დღიდან 3 წლის გასვლის თარიღიდან და იგივე მეთოდია გამოყენებული აუდიტის რევიზიის შედეგებიდან საგადასახადო მოთხოვნის გამოცემისას საურავის გამოთვლასთან მიმართებაში. 2019 წლის 1 იანვრიდან ყოველდღიურად განისაზღვრება ბოლო 3 წელში სავადო თარიღით დარიცხული ის თანხები, რომლებიც განიხილება დავალიანების შემადგენელ ნაწილად და მხოლოდ აღნიშნულ თანხებზე გაგრძელდება საურავის დარიცხვა. ამასთან, ბოლო 3 წელში დავალიანების შემცირების ოპერაციების თანხები, ჯერ ამცირებს იმავე სავადოში იმავე გადასახადში დარიცხულ თანხებს, ხოლო შემდეგ, ისევე როგორც ამავე პერიოდში ბიუჯეტში გადახდილი თანხები, მონაწილეობს ძველი პერიოდის დავალიანების დაფარვაში. საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის 21 ნაწილის მიხედვით საურავის შეზღუდვა რეგულირდება „გადასახადის გადამხდელთა პირადი აღრიცხვის ბარათების წარმოების წესის შესახებ” მეთოდური მითითების დამტკიცების თაობაზე“ შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2016 წლის 18 მაისის №13446 ბრძანების მე-16 მუხლის (ბარათებზე საურავების ასახვის წესები) მე-15 და მე-16 ნაწილებით. აღნიშნული ბრძანების მიხედვით გათვალისწინებულია 2016 წლის 1 იანვრამდე სავადო თარიღით დარიცხულ დავალიანებაზე მხოლოდ 2019 წლის 1 იანვრიდან საურავის დარიცხვის შეწყვეტა და არა საჩივარში მოყვანილი სავადო თარიღების მიხედვით. საწარმოს შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის 21 ნაწილის მიხედვით საურავი შეჩერებული არ არის, ვინაიდან გადახდილი/შემცირებული თანხებით დაფარულია ის დავალიანება, რომლის დარიცხვის სავადო თარიღი უფრო ადრეა, ხოლო ნარჩენ დავალიანებად აღრიცხულია მომდევნო სავადო თარიღებით დარიცხული დავალიანება: შემოწმების აქტით ძირითადი გადასახადი დარიცხულია 6.10.2016 წლის სავადო თარიღით 26 126 ლარი. 6.11.2025 წლისთვის დარიცხული/შემცირებული გადასახადების ჯამი, რომლის სავადო თარიღი 6.10.2016 წლის შემდეგაა, შეადგენს 440 130.21ლარს. 6.10.2016 წლის შემდეგ გადახდილია 544 463.32 ლარი. უკან დაბრუნებულია 31 127,18 ლარი. გადახდილი თანხებით დაფარულია ის დავალიანება, რომლის დარიცხვის სავადო თარიღი უფრო ადრეა. 2019 წლის 1 იანვარიდან კომპანიას არ ერიცხება ძირითადი დავალიანება, რომლის დარიცხვის სავადო თარიღიდან გასულია 3 წელი. ასე მაგალითად: საწარმოს გადასახადის გადახდის სავადო თარიღით დალაგებული პირადი აღრიცხვის ბარათზე 2.10.2025 წლის სავადო თარიღზე ერიცხება ძირითადი დავალიანება 58 082.58 ლარი, ხოლო 3 წელში დარიცხული ძირითადი გადასახადი შეადგენს ჯამურად 479 456.00 ლარს. საურავის დარიცხვა კი ჩერდება კონკრეტული თარიღის მიხედვით ნარჩენ ძირითად დავალიანებასა და 3 წელში დარიცხულ ძირითადი გადასახადის თანხებს შორის დადებით სხვაობაზე. საგადასახადო დავა ასევე არ აჩერებს საურავის დარიცხვას. საგადასახადო დავის დაწყების დღიდან შეჩერებულად ითვლება სადავო საგადასახადო დავალიანების გადახდის ვალდებულება, თუმცა საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილების გასაჩივრება არ აჩერებს მის მოქმედებას. ყოველივე ზემოაღნიშნულის შესახებ გადასახადის გადამხდელს ეცნობა 7.11.2025 წლის №21-11/78946 წერილით. მომჩივანს 1.12.2025 წლის მდგომარეობით ერიცხება ზედმეტად გადახდილი 141.10 ლარი.

აღსანიშნავია, რომ ------- საქალაქო სასამართლოს 20.10.2025 წლის განჩინებით დაკმაყოფილდა გადასახადის გადამხდელის შუამდგომლობა სარჩელის გახმობის თაობაზე. შესაბამისად, დასრულდა საგადასახადო დავა. ამასთან, მომჩივანმა სრულად დაფარა საგადასახადო დავალიანება და გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე არ ერიცხება დავალიანება.

საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად, დავის განმხილველ ორგანოს უფლება აქვს, გაათავისუფლოს კეთილსინდისიერი გადასახადის გადამხდელი ამ კოდექსით გათვალისწინებული სანქციისაგან, თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია გადასახადის გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით.

დარიცხვის შინაარსიდან გამომდინარე, საბჭოს მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში საქმის ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები არ იძლევა იმ ვარაუდის საფუძველს, რომ გადასახადის გადამხდელი კეთილსინდისიერად შეცდა, ან არ იყო მისთვის ცნობილი ისეთი გარემოება, რამაც მისი პასუხისმგებლობა გამოიწვია. მომჩივანი ვერ ამტკიცებს, რომ ჩადენილი სამართალდარღვევა გამოწვეულია არა მისი დაუდევრობით, არამედ საქმიანობისათვის დამახასიათებელი თანმდევი გულისხმიერების მიუხედავად.

საბჭო განმარტავს, რომ გადასახადის გადამხდელის კეთილსინდისიერება უკავშირდება პირის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მის მიერ ჩადენილი ქმედებისადმი. პირის დაუდევარი ქმედება არ შეიძლება გახდეს საგადასახადო პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლების საფუძველი. შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის საფუძველზე მომჩივნის სანქციისგან გათავისუფლების საფუძველი.

ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებისა და ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე, მხარეთა არგუმენტაციის გათვალისწინებით, საბჭომ მიიჩნია, რომ შემოსავლების სამსახურის სადავო ბრძანება მართლზომიერია, არ არსებობს მისი გაუქმების და მომჩივნის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი.

 

საბჭომ იხელმძღვანელა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით და გადაწყვიტა:

 

1. საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოში (ქ. თბილისი, დავით აღმაშენებლის ხეივანი №64) ამ გადაწყვეტილების მომჩივნისთვის ჩაბარებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში.

 

სადავო საკითხები:

გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე ასახული საურავის ოდენობა.

 

ფაქტობრივი გარემოებები

შემოსავლების სამსახური განმარტავს, რომ შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემაში გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათებზე აღრიცხული ჩანაწერების მიხედვით ნაშთის გამოყვანა და საურავის დარიცხვა/შეჩერება ავტომატიზირებულია და ხორციელდება პროგრამულად. 2019 წლიდან, საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის 21 ნაწილის მოთხოვნიდან გამომდინარე, პირადი აღრიცხვის ბარათზე საურავის დარიცხვა წყდება მისი დარიცხვის ვალდებულების წარმოშობის დღიდან 3 წლის გასვლის თარიღიდან და იგივე მეთოდია გამოყენებული აუდიტის შემოწმების შედეგებიდან საგადასახადო მოთხოვნის გამოცემისას საურავის გამოთვლასთან მიმართებაში. საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის 21 ნაწილის მიზნებისათვის სამწლიანი პერიოდის დავალიანების გამოთვლა დამოკიდებულია პირადი აღრიცხვის ბარათზე, დარიცხვის/შემცირების ოპერაციის ჩანაწერის სავადო თარიღზე და არა გატარების თარიღზე. ასევე, გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ გადახდილი თანხით იფარება თავდაპირველად წარმოქმნილი დავალიანება და არა მიმდინარე ვალდებულება. საურავის შეჩერება კი ხდება ნარჩენ ხანდაზმულ დავალიანებაზე.

რაც შეეხება საგადასახადო დავის პერიოდში საურავის დარიცხვას, შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ გასაჩივრება არ აჩერებს საურავის დარიცხვას და გასაჩივრებულ დავალიანებას ერიცხება საურავი. საურავის დარიცხვა ხორციელდება გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ძირითადი და დროებითი აღრიცხვის ბარათებზე არსებული საგადასახადო ვალდებულებების მიხედვით ცალ-ცალკე. გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ძირითად ბარათზე აღრიცხვის შედეგებზე გავლენას ვერ ახდენს დროებით ბარათზე ასახული არაღიარებული საგადასახადო ვალდებულებები მათ აღიარებამდე, ხოლო დამატებით დარიცხული თანხების გადაანგარიშების შემთხვევაში, პროგრამულად გადაანგარიშდება დარიცხული საურავი.

 

გადაწყვეტილება

სამართლებრივი ნორმებისა და ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე, მხარეთა არგუმენტაციის გათვალისწინებით, საბჭომ მიიჩნია, რომ შემოსავლების სამსახურის სადავო ბრძანება მართლზომიერია, არ არსებობს მისი გაუქმების და მომჩივნის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი.

 

დასაბუთება

საქართველოს ფინანსთა სამინისტორსთან არსებული დავების განხილვის საბჭო გადაწყვეტილების დასაბუთებისას ეყრდნობა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შემდეგ ნორმებს: 269(21, 7); 272(21)