გადაწყვეტილება №26683/2/2026

№26683/2/2026

24 მარტი 2026

გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

 

მომჩივანი: შპს „-------“ (ს/ნ „-------“ )

მოპასუხე: აუდიტის დეპარტამენტი

 

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭომ,13.03.2026 წელს განიხილა და მიიღო გადაწყვეტილება შპს „-------“-ის 20.02.2026 წელს რეგისტრირებულ საჩივარზე (რეგისტრაციის №26683/2/2026).

 

დავის საგანი:

1. დანაკლისის საბაზრო ფასით მიწოდებად განხილვა;

2. უცხოეთის დიპლომატიურ წარმომადგენლობაზე საქონლის მიწოდების განხორციელებაზე, დღგ-ში განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულებების ნაწილში, დაკისრებული სანქციისგან გათავისუფლება, საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის საფუძველზე.

 

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება:

1. აუდიტის დეპარტამენტის 8.12.2025 წლის №006-488 საგადასახადო მოთხოვნა;

2. შემოსავლების სამსახურის 4.02.2026 წლის №2182 ბრძანება.

 

დარიცხული თანხა: 111 464.22 ლარი.

მათ შორის:

გადასახადი - 66 091.98

დღგ - 29 161.86

მოგების გადასახადი - 33 820.97

საშემოსავლო გადასახადი - 3 109.16

ჯარიმა - 30 177.10

 

პროცედურული გარემოებები

გადასახადის გადამხდელის საქმიანობაა საცალო ვაჭრობა არასპეციალიზებულ მაღაზიებში, უპირატესად საკვები პროდუქტებით, სასმელებითა და თამბაქოს ნაწარმით. გადასახადის გადამხდელს შპს „-------“-სგან მიღებული აქვს ფრანჩაიზის უფლება.

შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ ჩატარდა მომჩივნის საქმიანობის, 1.01.2024 წლიდან 1.02.2025 წლამდე პერიოდის, გასვლითი საგადასახადო შემოწმება. შემოწმების შედეგები აისახა 2025 წლის 4 დეკემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტში, რომლის საფუძველზე გამოიცა აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 8 დეკემბრის №26926 ბრძანება და №006-488 საგადასახადო მოთხოვნა, რაც გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში.

შემოსავლების სამსახურის 4.02.2026 წლის №2182 ბრძანებით საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, პირველ სადავო საკითხთან დაკავშირებით, აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა, სადავო საკითხის შესწავლა შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2022 წლის 13 ოქტომბრის №26094 ბრძანებით დამტკიცებული „სავაჭრო ობიექტებში გამოვლენილი არასასურსათო საქონლის არაარსებითი დანაკარგების დანაკლისად განუხილველობის შესახებ“ მეთოდური მითითების მიხედვით და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება). დანარჩენ ნაწილში საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

შემოსავლების სამსახურის 4.02.2026 წლის №2182 ბრძანება გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში.

 

სადავო საკითხები:

1. დანაკლისის საბაზრო ფასით მიწოდებად განხილვა

ფაქტების აღწერა

საგადასახადო შემოწმებით დადგინდა, რომ გადასახადის გადამხდელი რეგულარულად აწარმოებდა სასაქონლო-მატერიალური მარაგების ფაქტობრივი რაოდენობის აღრიცხვას, რის შედეგადაც ჩამოწერდა ან შემოსავალში იღებდა სასაქონლო- მატერიალური ფასეულობების ფაქტობრივი მონაცემების ბუღალტრულ ნაშთთან შედარებისას გამოვლენილ სხვაობას. კომპანია აწარმოებდა მარაგების ინდივიდუალურ აღრიცხვას და ბუღალტრულ ჩანაწერებში თითოეულ საქონელს მინიჭებული ჰქონდა უნიკალური კოდი. საბუღალტრო პროგრამაში განსაზღვრულია სურსათისა და არა სურსათის კატეგორიები, რომლებიც შემდეგ კიდევ იყოფა ქვეჯგუფებად მაგ.: ხილ-ბოსტანი, რძის პროდუქტები, ბაკალეა და ა.შ.. აღწერის შედეგები ფორმირებული იყო ნომენკლატურისა და ჯგუფების ჭრილში. საგადასახადო მიზნებისათვის, გადასახადის გადამხდელს თითოეულ ქვეჯგუფში შემავალი დასაბეგრი საქონლის ჯამური ზედმეტობა განაშთული ჰქონდა ამავე ჯგუფში არსებული სხვა დასაბეგრი საქონლის ჯამური დანაკლისით, ხოლო გათავისუფლებული საქონლის ჯამური ზედმეტობა, ამავე ჯგუფში არსებული სხვა გათავისუფლებული საქონლის ჯამური დანაკლისით. ამასთან, გადასახადის გადამხდელი იყენებდა „სავაჭრო ობიექტებში გამოვლენილი საქონლის (სურსათის) არაარსებითი დანაკარგების დანაკლისად განუხილველობის შესახებ“ მეთოდურ მითითებას და საქონლის (სურსათის) სარეალიზაციო ღირებულებათა (დღგ-ის გარეშე) ჯამის 1%-ს განიხილავდა არაარსებით დანაკლისად. აღნიშნული პრინციპით გაანგარიშებული დანაკლისი ასახული ჰქონდა შესაბამისი პერიოდების დღგ-ისა და მოგების გადასახადის ყოველთვიურ დეკლარაციებში. ამასთან, გადასახადის გადამხდელის მიერ, წარდგენილი იყო დანაკლისის ოდენობა მხოლოდ რაოდენობრივად და თვითღირებულებით, პროგრამულად არ იყო შენახული ინფორმაცია დანაკლისის საბაზრო ღირებულებებთან დაკავშირებით.

საურავი - 15 195.14

საგადასახადო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-11 ნაწილის, 136-ე, 159-ე, 160-ე, 163-ე, 97-ე, 983 მუხლების და ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, შემოწმების პროცესში გაინაშთა კონკრეტული უნიკალური კოდის მქონე საქონლის გამოვლენილი დანაკლისი ამავე უნიკალური კოდის მქონე საქონლის დაფიქსირებულ ზედმეტობასთან. შედეგად, მიღებული კონკრეტული საქონლის რაოდენობრივი/თანხობრივი სხვაობით, საბაზრო ფასის (საბაზრო ფასი განისაზღვრა დეკლარირებული ფასნამატით) გათვალისწინებით გაიზარდა შესაბამისი პერიოდების დღგ-ისა და მოგების გადასახადების ყოველთვიურ დეკლარაციებში არსებული დასაბეგრი თანხების მოცულობები. შედეგად, გადასახადის გადამხდელს დაერიცხა დღგ, მოგების გადასახადი და დაეკისრა საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით განსაზღვრული ჯარიმა.

 

შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილების შინაარსი

შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის 302-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, 136-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, მე-16 მუხლის პირველ ნაწილზე, მე-8 მუხლის მე-11 ნაწილზე, 286-ე მუხლის მე-9 ნაწილზე, მე-18 მუხლის პირველ, მე-2 და მე-3 ნაწილებზე, 96-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტზე, 97-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტზე, 983 მუხლის მე-2 ნაწილზე, 159-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 160-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტზე, 163-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტზე, 164-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტზე, 157-ე მუხლის „რ“ პუნქტის „რ.ა“ ქვეპუნქტზე, 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, შემოწმებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, აღნიშნავს, რომ ვინაიდან, გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი იყო დანაკლისის ოდენობა მხოლოდ რაოდენობრივად და თვითღირებულებით და პროგრამულად არ იყო შენახული ინფორმაცია დანაკლისის საბაზრო ღირებულებებთან დაკავშირებით, შემოწმების მიერ საბაზრო ფასის განსაზღვრა დეკლარირებული სარეალიზაციო ფასის გათვალისწინებით მართლზომიერია. ამასთან, შემოწმებით გამოვლენილ საქონლის რაოდენობრივ/თანხობრივ სხვაობაზე საბაზრო ფასის გავრცელება, რამაც გამოიწვია გადასახადის გადამხდელის მიერ, შესაბამის პერიოდებში წარდგენილი დღგ-ისა და მოგების გადასახადის ყოველთვიურ დეკლარაციებში არსებული დასაბეგრი თანხების მოცულობების გაზრდა კანონმდებლობის შესაბამისია. მომჩივნის არგუმენტაციასთან დაკავშირებით, რომ შემოწმებამ უგულებელყო საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის მე-10 ნაწილის მოთხოვნები და შეეზღუდა უფლება 2% ზღვარის გათვალისწინებით არ დაებეგრა საქონლის დანაკლისი, შემოსავლების სამსახური განმარტავს, რომ აღნიშნული მუხლი ეხება სანქციის შეფარდებას, რასაც განსახილველ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს.

ამასთან, შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს მომჩივნის არგუმენტზე, რომ კომპანია ვაჭრობს „ღია საწყობის“ პრინციპით და ქურდობის, თაღლითობის და შეცდომების შედეგად არსებული გარკვეული ოდენობის დანაკლისი მსგავსი ტიპის საწარმოს ეკონომიკური საქმიანობის განუყოფელი ნაწილია, გადასახადის გადამხდელის მითითებით, შემოწმების მიმდინარეობის ეტაპზე გათვალისწინებული არ ყოფილა არასასურსათო საქონლის დანაკლისები, „სავაჭრო ობიექტებში გამოვლენილი არასასურსათო საქონლის არაარსებითი დანაკარგების დანაკლისად განუხილველობის შესახებ“ შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2022 წლის 13 ოქტომბრის №26094 ბრძანებით დამტკიცებული მეთოდური მითითების შესაბამისად. აღნიშნული მეთოდური მითითების თანახმად „არაარსებითი დანაკარგი არის გადასახადის გადამხდელის სავაჭრო ობიექტებში მიმდინარე კალენდარული წლის განმავლობაში გამოვლენილი არასასურსათო საქონლის დანაკლისის ჯამი, რომლის საბაზრო ღირებულება (დღგ-ის გარეშე) არ აღემატება წინა კალენდარული წლის განმავლობაში გადასახადის გადამხდელის სავაჭრო ობიექტებიდან რეალიზებული, მათ შორის დანაკლისად დაბეგრილი, არასასურსათო საქონლის სარეალიზაციო ღირებულებათა (დღგ-ის გარეშე) ჯამის 0.5%-ს, გარდა ამავე მეთოდური მითითების მე-6 მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევისა“. შესამოწმებელ პერიოდში წინა კალენდარული წლის განმავლობაში კომპანიის სავაჭრო ობიექტებიდან რეალიზებული, მათ შორის, დანაკლისად დაბეგრილი არასასურსათო საქონლის სარეალიზაციო ღირებულება შეადგენს 1 165 607 ლარს. ამავდროულად, საგადასახადო ორგანოს მიერ გამოვლენილი და დაბეგრილი არასასურსათო საქონლის დანაკლისის სრული ღირებულება 35 450 ლარია, რაც არასასურსათო საქონლის რეალიზაციის მხოლოდ 3.04%-ს შეადგენს.

შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლზე და გადასახადის გადამხდელის არგუმენტაციის გათვალისწინებით, პირველ სადავო საკითხთან დაკავშირებით, მიიჩნია, რომ უნდა დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს სადავო საკითხი შეისწავლოს შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2022 წლის 13 ოქტომბრის №26094 ბრძანებით დამტკიცებული „სავაჭრო ობიექტებში გამოვლენილი არასასურსათო საქონლის არაარსებითი დანაკარგების დანაკლისად განუხილველობის შესახებ“ მეთოდური მითითების მიხედვით და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება).

 

მომჩივნის არგუმენტაცია

კომპანია წარმოადგენს სს „-------“-ის ფრანჩაიზორს, რომელიც ახორციელებს საცალო ვაჭრობას არასპეციალიზებულ მაღაზიებში, უპირატესად საკვები პროდუქტებით, სასმელებით და თამბაქოს ნაწარმით. ბუღალტრული აღრიცხვისთვის გამოყენებულია პროგრამა „ბალანსი“, ხოლო საქონლის მოძრაობის აღრიცხვა ხდება პროგრამა 1C-ის მეშვეობით, სადაც თითოეულ საქონელს მინიჭებული აქვს უნიკალური კოდი. უნიკალური კოდის რეგისტრაცია პროგრამაში ხდება ერთიანი სისტემის საფუძველზე სს „-------“-ის მიერ. პროგრამაში რეგისტრირებულია 9 500-ზე მეტი დასახელების პროდუქცია. საქონლის მიღება ხდება სასაქონლო ზედნადებების საფუძველზე, ხოლო მომწოდებელთან ანგარიშსწორება უმეტესწილად ხორციელდება რეალიზებული პროდუქციის მიხედვით. გარდა ამისა, მიწოდების სახელშეკრულებო პირობა ითვალისწინებს ე.წ. „ქეშბექებს“, რაც დამოკიდებულია შესყიდვის მოცულობაზე. შესაბამისად, პროგრამაში აღრიცხული ინფორმაცია მარაგების მოძრაობის ჭრილში უნდა იყოს რეალური და სამართლიანად ასახავდეს მომხდარ სამეურნეო ოპერაციას. ვინაიდან ფრანჩაიზის შემთხვევაში, მომწოდებლებთან შესყიდვების და ანგარიშსწორების პირობები რეგულირდება ფრანშაიზის პირობებიდან გამომდინარე, ყველა შესყიდვის და რეალიზაციის ფაქტი სრულად არის აღრიცხული პროგრამაში, რომელიც შესადარისია შემოსავლების სამსახურის ელ. მონაცემებთან. შესაბამისად, გამორიცხულია არსებობდეს აღურიცხავი ტრანზაქციები, მათ შორის რეალიზაციის ოპერაციები, რამაც შესაძლოა გამოიწვიოს სასაქონლო მარაგების ზედმეტობა ან დანაკლისი. გადასახადის გადამხდელი რეგულარულად აწარმოებს სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების შიდა ინვენტარიზაციას, რის შედეგადაც ჩამოწერს ან შემოსავალში იღებს სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების გამოვლენილ სხვაობას. ბუნებრივია ჩნდება კითხვა საქონლის შიდა ინვენტარიზაციის დროს დანაკლისის/ზედმეტობის მიზეზის წარმოშობის შესახებ. ზედმეტობის წარმოშობის მიზეზად შესაძლებელია განვიხილოთ მხოლოდ ტექნიკური ხასიათის შემთხვევები, კერძოდ, გადარიცხვები. საქონლის აღრიცხვის დროს გადარევა (ანუ არასწორად აღრიცხვა) ნიშნავს საქონლის ფიზიკური მარაგის და საბუღალტრო მონაცემების შეუსაბამობას, რასაც იწვევს შეცდომები შეძენის, გაყიდვის, გადაადგილების ან ინვენტარიზაციის დროს, რაც მოითხოვს ინვენტარიზაციის ჩატარებას და სასაქონლო პროგრამაში კორექტირებას (დანაკლისის ან ზედმეტობის აღრიცხვა), გადარევა შეიძლება გამოიწვიოს ასევე სკანირების პროცესში დაშვებულმა შეცდომამ, რეალიზაციისას მოლარის მიერ ხელით შეტანილი კოდის უზუსტობამ, მომხმარებლის მიერ საქონლის აწონვისას შეტანილი კოდის უზუსტობამ, მომწოდებლის მიერ გამოწერილ სასაქონლო ზედნადებში საქონლის არასწორად ასახვამ და სხვა მსგავსმა შემთხვევებმა. როგორც ზემოთ აღნიშნა, სასაქონლო პროგრამაში რეგისტრირებულია 9 500-ზე მეტი დასახელების უნიკალური კოდით პროდუქცია, რეგულარული ინვენტარიზაცია მიმდინარეობს სამუშაო პროცესში, რა დროსაც ხდება პროდუქციის როგორც მიღება, ასევე რეალიზაცია. შესაბამისად, ამ პროცესსაც ახლავს თავისი ტექნიკური ხარვეზები. ინვენტარიზაციის პროცესში არის ისეთი შემთხვევებიც, როდესაც გამოვლენილი დანაკლისი მომდევნო თვეში აღირიცხა ზედმეტობით. მიზეზი შეიძლება იყოს საწყობში პროდუქციის გადაადგილება ან ინვენტარიზაციის პროცესში საქონლის ვერ მიგნება. 9 500 დასახელების საქონლის ჭრილში აღნიშნული პროცესების მართვა კომპანიის მხრიდან მნიშვნელოვან ადამიანურ რესურსებს და ძალისხმევას მოითხოვს. თუ გავითვალისწინებთ იმასაც, რომ არსებობის პერიოდის განმავლობაში კომპანია არცერთხელ არ ყოფილა დაჯარიმებული მომხმარებელთან ანგარიშსწორების წესების და სასაქონლო ზედნადების გამოყენების წესების დარღვევის გამო, ჩნდება გონივრული რწმუნება იმისა, რომ გადასახადის გადამხდელის მიზანი არ არის გადასახადის თავიდან არიდება. პირიქით, ინვენტარიზაციის დროს გამოვლენილ სხვაობას (დანაკლისი-ზედმეტობა) ყოველთვიურად ბეგრავს როგორც მოგების გადასახადით, ასევე დღგ-ით.

შიდა ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილი დანაკლისი უმეტესწილად პირდაპირ უკავშირდება ერთ ჯგუფში შემავალი საქონლის გადარევას და უნიკალური კოდის ტექნიკურ თავისებურებებს. გადარევა საცალო ვაჭრობის სფეროში წარმოადგენს ობიექტურ და ფართოდ გავრცელებულ პრაქტიკას. ზოგიერთ შემთხვევაში ხდება საქონლის დუბლირება სხვადასხვა უნიკალურ კოდზე. კოდის დუბლირება გამოწვეულია სხვადასხვა მიზეზით, მ.შ. ანბანური/მორფოლოგიური განსხვავებებით. საქონლის დასახელება მომწოდებლის მიერ წარმოდგენილ სასაქონლო ზედნადებში შესაძლოა ჩაიწეროს ქართულ ან ლათინურ შრიფტში, ან მცირე ორთოგრაფიული სხვაობით. აღნიშნული გარემოებები სისტემურად იწვევს ახალი უნიკალური კოდის ავტომატურ შექმნას სასაქონლო პროგრამაში. მაშასადამე, საქონლის უნიკალური კოდი:

• ენიჭება შიდა აღრიცხვის მიზნებისთვის სს „-------“-ის მიერ;

• წარმოადგენს ტექნიკურ/სისტემურ იდენტიფიკატორს და არა საქონლის ეკონომიკური დამოუკიდებლობის განმსაზღვრელ კრიტერიუმს;

• არ არის რეგულირებული საგადასახადო კოდექსით, როგორც სავალდებულო კლასიფიკატორი. შესაბამისად, უნიკალური კოდი არის ტექნიკური იდენტიფიკატორი და არა საგადასახადო სამართლის დამოუკიდებელი ობიექტი.

შემმოწმებელი აცხადებს, რომ „კომპანია აწარმოებს მარაგების ინდივიდუალურ აღრიცხვას და ბუღალტრულ ჩანაწერებში თითოეულ საქონელს მინიჭებული აქვს უნიკალური კოდი. პროგრამაში განსაზღვრულია სურსათისა და არასურსათის კატეგორიები, რომლებიც შემდეგ კიდევ იყოფა ქვეჯგუფებად მაგ: ხილ-ბოსტანი, რძის პროდუქტები, ბაკალეა და ა.შ. აღწერის შედეგები ფორმირებულია ნომენკლატურისა და ჯგუფების ჭრილში. საგადასახადო მიზნებისათვის გადასახადის გადამხდელს თითოეულ ქვეჯგუფში შემავალი დასაბეგრი საქონლის ჯამური ზედმეტობა განაშთული აქვს ამავე ჯგუფში არსებული სხვა დასაბეგრი საქონლის ჯამური დანაკლისით.“

შემმოწმებელი სხვა დასაბეგრ საქონლად განიხილავს ერთი და იმავე დასახელების საქონელს, საილუსტრაციოდ მოვიყვანთ რამდენიმე მაგალითს:

საქონელი „კარაქი /Valio“ აღრიცხულია ორ უნიკალურ კოდზე:

დანაკლისი: კარაქი /Valio/ ფინლანდია 060946 /40*200 გრ (FR)– (ლათინური ასოებით)

ზედმეტობა: კარაქი /ვალიო/ 200გრ – (ქართული ასოებით)

დანაკლისი: ბოსტნეული /ყაბაყი ქართული /წონის(595)

ზედმეტობა: ბოსტნეული /ყაბაყი /წონის(595)(FR)

ზედმეტობა: ბოსტნეული /ყაბაყი /წონის(595)(FR)

დანაკლისი: გაზ. სასმელი /კოკა კოლა შაქრის გარეშე/ 0.250ლ ქილა

ზედმეტობა: გაზ. სასმელი /კოკა კოლა შაქრის გარეშე ყავით / 0.25ლ ქილა

დანაკლისი: საწუწნი კანფეტი / ტიკ-ტაკი მარწყვით / 16 გრ 2.00

ზედმეტობა: საწუწნი კანფეტი / ტიკ-ტაკი ფორთოხლით / 16 გრ -2.00

დანაკლისი: საწუწნი კანფეტი /ჩუპა ჩუპსი მელოდი პოპ/ 16გრ

დანაკლისი: საწუწნი კანფეტი /ჩუპა ჩუპსი ტროპიკული პოპი/ 15გრ

ზედმეტობა: საწუწნი კანფეტი / ჩუპა-ჩუპსი ჯოხიანი / 1ც 16.00

დანაკლისი: ერთჯერადი ყავა / იაკობსი / ყინულოვანი ლატე კარამელი /3-1 ში / 21.3 გრ 14.00

ზედმეტობა: ერთჯერადი ყავა / იაკობსი / კაპუჩინო /3-1 ში / 18.7 გრ -14.00

დანაკლისი: ხინკალი/წისქვილი/მთიულური/10ც (FR) 10.00

ზედმეტობა: ხინკალი/წისქვილი/ქალაქური/10ც (FR) -10.00

ფინანსთა სამინისტროსა და საგადასახადო ორგანოების პრაქტიკის მიხედვით, „ამავე სახის“ სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების შეფასებისას ყურადღება ექცევა:

- საქონლის ჯგუფურ კლასიფიკაციას - ერთი და იმავე სასაქონლო ჯგუფი (მაგ.: სასმელები, რძის პროდუქტები, სამშენებლო მასალები);

- ფუნქციურ დანიშნულებას -საქონელი ასრულებს ერთსა და იმავე ფუნქციას (მაგ.: გაზიანი გამაგრილებელი სასმელები);

- თვისებრივ მსგავსებას- ფიზიკური და ქიმიური მახასიათებლები არსებითად მსგავსია;

- საგადასახადო რეჟიმის იდენტურობას - ექვემდებარება ერთსა და იმავე დღგ-ს, აქციზს ან სხვა საგადასახადო წესებს.

დავების განხილვის საბჭოს პრაქტიკით, თუ საქონელს აქვს: იგივე ფუნქცია, იგივე დანიშნულება, იგივე საგადასახადო რეჟიმი (დღგ, აქციზი, საბაჟო), ერთი და იგივე მწარმოებელი მაშინ, ასეთი საქონელი მიიჩნევა იმავე სახის სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობად და შეიძლება ასეთი საქონლის ურთიერთგანაშთვა, მიუხედავად კოდების განსხვავებისა. ვინაიდან, არ არსებობს განსხვავება მომწოდებელში, გადასახადში ან დანიშნულებაში, ეს გარემოება გამორიცხავს განზრახვას და მიუთითებს აღრიცხვის ტექნიკურ თავისებურებაზე.

აღნიშნულის შედეგად, რეალიზაციისა და შიდა გადაადგილებების პროცესში შესაძლებელია:

• ერთი უნიკალური კოდის მიხედვით ნაშთის შემცირება (ფორმალური დანაკლისი);

• იმავე საქონლის სხვა უნიკალური კოდის მიხედვით ზედმეტობის წარმოშობა.

ვინაიდან, უნიკალური კოდი მინიჭებულია გადასახადის გადამხდელის მიერ და ერთი და იგივე საქონელი სხვადასხვა კოდით არის აღრიცხული, ასეთ შემთხვევაში, ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილი სხვაობა წარმოადგენს აღრიცხვით-ტექნიკურ გადახრას და არა საქონლის რეალურ დანაკლისს.

ამგვარად, უნიკალური კოდის მიხედვით ფორმალურად გამოვლენილი დანაკლისი ვერ შეფასდება საგადასახადო კოდექსის 160-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტითა და 983 მუხლით გათვალისწინებულ დაბეგვრის ობიექტად, ვინაიდან:

• არ იცვლება საქონლის ეკონომიკური შინაარსი;

• არ ხდება საქონლის გასვლა საწარმოს სამეურნეო ბრუნვიდან;

• სხვაობა წარმოიშობა მხოლოდ აღრიცხვის ტექნიკური სპეციფიკიდან.

ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილი რაოდენობრივი სხვაობა იმავე სახის საქონლის ჭრილში, რომელიც დაბალანსებულია ზედმეტობით და არ იდენტიფიცირდება მიმღები პირი, ვერ შეფასდება როგორც საქონლის უსასყიდლო მიწოდება;

• გადარევები (შიდა გადაადგილება, ჩანაცვლება, არასწორი სკანირება) არ ქმნის რეალიზაციას.

საგარეო-ეკონომიკური საქმიანობის ეროვნული სასაქონლო ნომენკლატურა (სეს ესნ) მომზადებულია „საქონლის აღწერის და კოდირების ჰარმონიზებული სისტემის შესახებ“ საერთაშორისო კონვენციის საფუძველზე. აღნიშნული ნომენკლატურა დეტალიზებულია თერთმეტი ნიშნით, ეროვნული ეკონომიკის სპეციფიკის გათვალისწინებით. საგარეო-ეკონომიკური საქმიანობის ეროვნული სასაქონლო ნომენკლატურა (სეს ესნ) გამოიყენება საგარეო-ეკონომიკური საქმიანობის სატარიფო და არასატარიფო რეგულირების ღონისძიებათა განსახორციელებლად, სტატისტიკური აღრიცხვის წარმართვის და სტატისტიკური ინფორმაციის გაცვლის სრულყოფისათვის.

კომპანიის შიდა ინვენტარიზაციის შედეგების მიხედვით, საქონლის ურთიერთგანაშთვა ხდება საგარეო-ეკონომიკური საქმიანობის ეროვნული სასაქონლო ნომენკლატურის თერთმეტნიშნა კოდის ფარგლებში, გადასახადის გადამხდელის მოქმედება აბსოლუტურად ჯდება საკანონმდებლო სივრცეში და არ წარმოადგენს საგადასახადო სამართალდარღვევას.

2024 წლის თებერვლის თვის მონაცემების მიხედვით, საილუსტრაციოდ გადარევებთან დაკავშირებით წარმოადგენს მაგალითს.

საგადასახადო შემოწმების მიმდინარეობის ეტაპზე შემმოწმებლისთვის წარდგენილ იქნა ახსნაგანმარტებები გადარევებთან დაკავშირებით, ასევე წარდგენილი იქნა ინვენტარიზაციის ექსელის ფაილები. მიუხედავად ამისა, აღნიშნული ინფორმაციის გათვალისწინება შემმოწმებლის მხრიდან არ მომხდარა. შემოწმების მიერ გაინაშთა კონკრეტული უნიკალური კოდის მქონე საქონლის გამოვლენილი დანაკლისი ამავე უნიკალური კოდის მქონე საქონლის დაფიქსირებულ ზედმეტობასთან. შედეგად, მიღებული კონკრეტული საქონლის რაოდენობრივი/თანხობრივი სხვაობით, საბაზრო ფასის (საბაზრო ფასი განისაზღვრა დეკლარირებული ფასნამატით) გათვალისწინებით გაიზარდა გადასახადის გადამხდელის მიერ, შესაბამის პერიოდებში წარდგენილი დღგ-ისა და მოგების გადასახადების ყოველთვიურ დეკლარაციებში არსებული დასაბეგრი თანხების მოცულობები. აღნიშნულმა გამოიწვია დღგ-ისა და მოგების გადასახადების და საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით გათვალისწინებული ჯარიმების დარიცხვა.

მართალია, საგადასახადო კოდექსის 160-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტი და 983 მუხლი გარკვეულ პირობებში დანაკლისს განიხილავს საქონლის მიწოდებად, თუმცა აღნიშნული ნორმები არ არის აბსოლუტური და საჭიროებს ეკონომიკური შინაარსის შეფასებას.

მოცემულ შემთხვევაში, დანაკლისი წარმოადგენს ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილ აღრიცხვით სხვაობას, რომელიც დაბალანსებულია ზედმეტობით და არ დასტურდება საქონლის რეალური უსასყიდლო მიწოდება მესამე პირისათვის.

რეზიდენტი საწარმოს მოგების გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია უსასყიდლოდ საქონლის მიწოდება/მომსახურების გაწევა ან/და ფულადი სახსრების გადაცემა. ამავე კოდექსის 983 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის ან/და ძირითადი საშუალების დანაკლისი ითვლება მისი გამოვლენის მომენტში ამ საქონლის უსასყიდლოდ მიწოდებად. ამასთან, საგადასახადო კოდექსის 97-ე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად, ამ კოდექსის 981−984 მუხლებით გათვალისწინებული გადახდების/განაცემების არაფულადი ფორმით განხორციელების შემთხვევაში მოგების გადასახადით დაბეგვრის ობიექტი განისაზღვრება მიწოდებული საქონლის/გაწეული მომსახურების საბაზრო ფასით, ხოლო თუ მიწოდებული საქონლის/გაწეული მომსახურების საბაზრო ფასი დამატებული ღირებულების გადასახადს მოიცავს − საბაზრო ფასით, დამატებული ღირებულების გადასახადის გარეშე.

შემმოწმებლის მიერ, შესამოწმებელი პერიოდის მიხედვით საქონლის დანაკლისი თანხით 225 473 ლარი მიჩნეული იქნა, როგორც უსასყიდლო მიწოდება და დაიბეგრა მოგების გადასახადით 33 821 ლარით, ხოლო დღგ-ით დაიბეგრა 136 971 ლარის უსასყიდლო მიწოდება, რაზედაც დამატებით დაერიცხა 24 655 ლარი. ჯამში ფაქტობრივი გარემოება პირველის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს დამატებით დაერიცხა გადასახდელად 58 476 ლარი.

კომპანია ვაჭრობს „ღია საწყობის“ პრინციპით და ქურდობის, თაღლითობის და შეცდომების შედეგად არსებული გარკვეული ოდენობის დანაკლისი მსგავსი ტიპის საწარმოს ეკონომიკური საქმიანობის განუყოფელი ნაწილია. შემოწმების მიმდინარეობის ეტაპზე გათვალისწინებული არ ყოფილა არასასურსათო საქონლის დანაკლისები შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2022 წლის 13 ოქტომბრის №26094 ბრძანებით დამტკიცებული მეთოდური მითითების „სავაჭრო ობიექტებში გამოვლენილი არასასურსათო საქონლის არაარსებითი დანაკარგების დანაკლისად განუხილველობის შესახებ“ შესაბამისად. აღნიშნული მეთოდური მითითების თანახმად „არაარსებითი დანაკარგი არის გადასახადის გადამხდელის სავაჭრო ობიექტებში მიმდინარე კალენდარული წლის განმავლობაში გამოვლენილი არასასურსათო საქონლის დანაკლისის ჯამი, რომლის საბაზრო ღირებულება (დღგ-ის გარეშე) არ აღემატება წინა კალენდარული წლის განმავლობაში გადასახადის გადამხდელის სავაჭრო ობიექტებიდან რეალიზებული, მათ შორის დანაკლისად დაბეგრილი, არასასურსათო საქონლის სარეალიზაციო ღირებულებათა (დღგ-ის გარეშე) ჯამის 0,5 %-ს, გარდა ამავე მეთოდური მითითების მე-6 მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევისა.“. შესამოწმებელ პერიოდში, წინა კალენდარული წლის განმავლობაში, კომპანიის სავაჭრო ობიექტებიდან რეალიზებული, მათ შორის დანაკლისად დაბეგრილი, არასასურსათო საქონლის სარეალიზაციო ღირებულება შეადგენს 1 165 606.77 ლარს. ამავდროულად, საგადასახადო ორგანოს მიერ გამოვლენილი და დაბეგრილი არასასურსათო საქონლის დანაკლისის სრული ღირებულება 35 450.38 ლარია, არასასურსათო საქონლის რეალიზაციის მხოლოდ 3.04%-ს შეადგენს.

შემოსავლების სამსახურმა, 2026 წლის 22 იანვრის სხდომაზე, განიხილა კომპანიის საჩივარი, საქმეში არსებული მასალებისა და გადასახადის გადამხდელის არგუმენტაციის გათვალისწინებით, მიიჩნია, რომ უნდა დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს სადავო საკითხი შეისწავლოს შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2022 წლის 13 ოქტომბრის №26094 ბრძანებით დამტკიცებული „სავაჭრო ობიექტებში გამოვლენილი არასასურსათო საქონლის არაარსებითი დანაკარგების დანაკლისად განუხილველობის შესახებ“ მეთოდური მითითების მიხედვით და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება).

სხვა სადაო საკითხთან დაკავშირებით კი შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ ვინაიდან გადასახადის გადამხდელის მიერ წარმოდგენილი იყო დანაკლისის ოდენობა მხოლოდ რაოდენობრივად და თვითღირებულებით და პროგრამულად არ იყო შენახული ინფორმაცია დანაკლისის საბაზრო ღირებულებებთან დაკავშირებით, შემოწმების მიერ საბაზრო ფასის განსაზღვრა დეკლარირებული სარეალიზაციო ფასის გათვალისწინებით მართლზომიერია. ამასთან, შემოწმებით გამოვლენილ საქონლის რაოდენობრივ/თანხობრივ სხვაობაზე საბაზრო ფასის გავრცელება, რამაც გამოიწვია გადამხდელის მიერ შესაბამის პერიოდებში წარდგენილი დღგ-ისა და მოგების გადასახადის ყოველთვიურ დეკლარაციებში არსებული დასაბეგრი თანხების მოცულობების გაზრდა კანონმდებლობის შესაბამისია.

შემოწმების მიერ საქონლის რაოდენობრივ/თანხობრივი სხვაობა საბაზრო ფასის (საბაზრო ფასი განისაზღვრა დეკლარირებული ფასნამატის გათვალისწინებით გაიზარდა გადასახადის გადამხდელის მიერ, შესაბამის პერიოდებში წარდგენილი დღგ-ისა და მოგების გადასახადების ყოველთვიურ დეკლარაციებში არსებული დასაბეგრი თანხების მოცულობები.

როგორც ვხედავთ, შემმოწმებელმა დანაკლისის დასაბეგრად გამოიყენა არაპირდაპირი მეთოდი, მაშინ როცა არ არსებობს არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენების საფუძვლები. საგადასახადო ორგანოს მიერ პირის საგადასახადო ვალდებულების არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრა ხორციელდება ორი სავალდებულო საფეხურის გავლით: ა) პირველი საფეხური - საფუძვლის დადგენა; ბ) მეორე საფეხური - მეთოდის შერჩევა-გამოყენება. საფეხურების გავლის მიზანია, რომ პირის საგადასახადო ვალდებულებების არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრისას, აუდიტორის ქმედებები იყოს თანმიმდევრული და დასაბუთებული. საფუძველი გულისხმობს პირის საგადასახადო ვალდებულებების არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრის უფლებამოსილების გამოყენებისთვის აუცილებელი წინაპირობის ან/და წინაპირობათა ერთობლიობის არსებობას. პირის საგადასახადო ვალდებულებების არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრის საფუძველი შეიძლება იყოს ნებისმიერი შემდეგი ერთი ან ერთზე მეტი პირობა: ა) სააღრიცხვო დოკუმენტაციის უქონლობა; ბ) დაბეგვრის ობიექტის დაუდგენლობა; გ) ერთზე მეტი კანონშეუსაბამობა, რომელიც გათვალისწინებულია ამ მეთოდური მითითების მე-10 მუხლით. სათანადო საფუძვლ(ებ)ის დადგენის მიზნით, აუდიტორმა უნდა უზრუნველყოს საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების სრულყოფილად გამოკვლევა და ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, არაპირდაპირ მეთოდზე გადასვლის გადაწყვეტილების მიღება.

საქმის გარემოებებიდან გამომდინარე, აუდიტორი უფლებამოსილია: ა) გადასახადის გადამხდელისგან ან მესამე მხარისგან მოითხოვოს ან/და გამოითხოვოს სააღრიცხვო დოკუმენტაცია; ბ) გაეცნოს გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემაში გადასახადის გადამხდელის შესახებ, აგრეთვე, გადასახადის გადამხდელთან ან/და შესაბამის სამეურნეო ოპერაციებთან დაკავშირებულ სხვა პირთა მონაცემებს; გ) გარდა გადასახადის გადამხდელისა, დამატებით გაესაუბროს საქმესთან დაკავშირებულ სხვა პირებს ან/და ორგანოებს; დ) დაათვალიეროს ობიექტი, საწყობი, საამქრო, საქმიანი ეზო და ა.შ.; ე) მოიწვიოს სპეციალისტი ან/და დანიშნოს ექსპერტიზა; ვ) მოითხოვოს მიმდინარე კონტროლის ღონისძიებების ჩატარება; ზ) განახორციელოს პირის მიმართ შეგროვებული ინფორმაციის შესწავლა და ანალიზი.; თ) მოიპოვოს და დაამუშაოს სხვა შესადარისი პირის საგადასახადო კონტროლის ან/და საგადასახადო დავის მასალები. ი) სააღრიცხვო დოკუმენტაციის შეგროვების, გამოკვლევის და სანდოობის შეფასების მიზნით, მიმართოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა ზომებს. სათანადო საფუძვლ(ებ)ის დადგენის შემთხვევაში ჩაითვლება, რომ გავლილია პირველი საფეხური და აუდიტორი უფლებამოსილია გადავიდეს არაპირდაპირი მეთოდ(ებ)ის შერჩევა-გამოყენებაზე, რაც გულისხმობს მეორე საფეხურის დაწყებას. ერთზე მეტი კანონშეუსაბამობა გულისხმობს ერთზე მეტი ნებისმიერი შემდეგი პირობის არსებობას: ა) აქტივების დაუსაბუთებელ ზრდას; ბ) პირის მიერ ეკონომიკური საქმიანობისათვის ან/და პირადი მოხმარებისათვის გაწეული ხარჯის გადაჭარბებას დეკლარირებულ შემოსავალზე (შემდგომში - აღურიცხველი ხარჯების გამოვლენა); გ) მიმდინარე საგადასახადო კონტროლის ღონისძიებების შედეგად საგადასახადო შემოწმების დაწყების შესახებ საგადასახადო ორგანოს შესაბამისი აქტით განსაზღვრულ შესამოწმებელ პერიოდში პირის მიერ საგადასახადო სამართალდარღვევის ჩადენის ორ ან მეტი შემთხვევის გამოვლენას (შემდგომში - ორი ან მეტი საგადასახადო სამართალდარღვევა); დ) არსებითი სხვაობის გამოვლენას პირის მიერ საგადასახადო ორგანოსათვის წარდგენილ ან/და დეკლარირებულ დაბეგვრასთან დაკავშირებულ მონაცემებსა და მიმდინარე საგადასახადო კონტროლის ღონისძიებების შედეგად ფაქტობრივად დაფიქსირებულ მონაცემებს შორის (შემდგომში - არსებითი სხვაობების გამოვლენა).

არსებითი სხვაობის გამოვლენა გულისხმობს პირის მიერ საგადასახადო ორგანოსთვის წარმოდგენილ დაბეგვრასთან დაკავშირებულ ინფორმაციაში ან/და დეკლარაციაში (მათ შორის, ანგარიშგებაში) ასახულ მონაცემებსა და მიმდინარე კონტროლის ღონისძიებებით დაფიქსირებულ შედეგებს შორის მნიშვნელოვანი სხვაობების გამოვლენას შესამოწმებელ პერიოდში. არსებით სხვაობებად მიიჩნევა: ა) ინვენტარიზაციით გამოვლენილი ზედმეტობა ან/და დანაკლისი, თუ მათი თვითღირებულება (ცალ-ცალკე აღებული) 2%-ზე მეტით აღემატება საგადასახადო ორგანოსთვის წარდგენილ სასაქონლომატერიალური ფასეულობების ნაშთის თვითღირებულებას; ბ) საკონტროლო შესყიდვით გამოვლენილი ჩეკში ფაქტობრივად გადახდილზე ნაკლები თანხის ჩვენება, თუ აღნიშნული სხვაობა 2%-ზე მეტით განსხვავდება ფაქტობრივად გადახდილი თანხისგან; გ) ქრონომეტრაჟით გამოვლენილი სხვაობა დაქირავებულ პირთა შესახებ ინფორმაციაში, თუ აღნიშნული სხვაობა 2%-ზე მეტით განსხვავდება საგადასახადო ორგანოს ხელთ არსებულ ინფორმაციას შორის. დ) ქრონომეტრაჟით გამოვლენილი, პროდუქციის/მომსახურების მიწოდების მოცულობა, თუ აღნიშნული 2%-ზე მეტით აღემატება შესაბამისი პერიოდის დეკლარირებულ შემოსავალებს (ბრუნვებს); ე) მიმდინარე კონტროლის ღონისძიებებით გამოვლენილ სხვა ნებისმიერ ინფორმაციას ან/და მონაცემს შორის სხვაობა, რომელიც, სათანადო დასაბუთებით, აუდიტორის მიერ არსებითად იქნა მიჩნეული.

კანონმდებელი მკაცრად განსაზღვრავს არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენების პირობებს, რაც საგადასახადო შემოწმების მიმდინარეობის ეტაპზე შემმოწმებლის მიერ უნდა იქნას გათვალისწინებული და დაცული. წინააღმდეგ შემთხვევაში შემმოწმებელი არღვევს კანონისმიერ მოთხოვნას და ზიანს აყენებს კერძო სამართლებრივი სუბიექტის ქონებრივ ინტერესს. კონკრეტულ შემთხვევაში, სწორედ ამ ფაქტთან გვაქვს საქმე. არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენება მოხდა მაშინ, როდესაც ადგილი არ აქვს ერთზე მეტ კანონშეუსაბამობას, ერთზე მეტი ნებისმიერი პირობის არსებობას. აქედან გამომდინარე არ არსებობს არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენების საფუძვლები. დადგენილი და უდავო ფაქტია, კომპანიას გააჩნია მოწესრიგებული აღრიცხვიანობა და სასაქონლო პროგრამაში ინახება ინფორმაცია სარეალიზაციო ფასებთან დაკავშირებით. გარდა ამისა ჩნდება კითხვა, რატომ არ იქნა გათვალისწინებული სასაქონლო ნაშთებთან დაკავშირებით ანბანური/მორფოლოგიური სხვაობები. ნუთუ ეთანხმება დავების განხილვის საბჭო შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილებას, რომ კარაქი /Valio/ ფინლანდია 060946 /40*200 გრ (FR) – (ლათინური ასოებით) და კარაქი /ვალიო/ 200გრ – (ქართული ასოებით) სხვადასხვა საქონელია ან კიდევ სხვადასხვა უნიკალურ კოდზე აღრიცხული ბოსტნეული /ყაბაყი /წონის(595)(FR) განსხვავებულია ბოსტნეული /ყაბაყი /წონის(595)(FR)-სგან. და არამარტო ეს.

ამ მიდგომით შემოსავლების სამსახური ამკვიდრებს პრაქტიკას, რომელიც ხელს შეუშლის ბიზნესის განვითარებას. დასჯადს გახდის მოწესრიგებულ აღრიცხვიანობას, როგორც ამ კონკრეტულ შემთხვევაში ხდება. თუკი კომპანიას აღრიცხული აქვს ყველა შესყიდვის/რეალიზაციის ტრანზაქცია, თუკი დადგენილი ფაქტი არ არის საქონლის დოკუმენტაციის გარეშე მიღების ფაქტი, დადგენილი არ არის მომხმარებელთან ანგარიშსწორების წესების დარღვევა, ჩნდება ლოგიკური კითხვა - საიდან გაჩნდა შიდა ინვენტარიზაციის დროს საქონლის ზედმეტობა ან დანაკლისი. ბუნებრივია ეს საცალო ვაჭრობისთვის დამახასიათებელი სპეციფიკური ნაწილია და საჭიროებს სიღრმისეულ ანალიზს, რაც საგადასახადო შემოწმების მიმდინარეობის ეტაპზე არ განხორციელებულა.

ყოველივე ზემოთაღნიშნულის გათვალისწინებით თვლის, რომ შემმოწმებელი ამ კონკრეტულ შემთხვევაში არის სუბიექტური რითაც არღვევს კერძო სამართლის სუბიექტის კანონიერ უფლებებს. კერძოდ კი, დაირღვა გადასახადის გადამხდელის უფლებები შემდეგ შემთხვევებში:

1. შემმოწმებლის მიერ ერთი და იმავე სახის სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების არასწორი ინტერპრეტაცია, ერთი და იმავე საქონლის გადარევის უგულებელყოფა, რითაც გადასახადის გადამხდელს შეეზღუდა დაებალანსებინა ერთი და იმავე სახის საქონლის ზედმეტობა დანაკლისით;

2. შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2022 წლის 13 ოქტომბრის №26094 ბრძანებით დამტკიცებული მეთოდური მითითების „სავაჭრო ობიექტებში გამოვლენილი არასასურსათო საქონლის არაარსებითი დანაკარგების დანაკლისად განუხილველობის შესახებ“ იგნორირება, რომლითაც გადასახადის გადამხდელს შეეზღუდა უფლება 0.5%-იანი ზღვარის გათვალისწინებით არ დაებეგრა არასასურსათო საქონლის დანაკლისი;

3. საგადასახადო ვალდებულების არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრა.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლზე მითითებით და ყოველივე ზემოთაღნიშნულიდან გამომდინარე თვლის, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს თანამშრომელმა არ შეისწავლა საქმესთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები, არ გაითვალისწინა კომპანიის მიერ მიწოდებული ინფორმაცია ახსნა/განმარტებების სახით და გადაწყვეტილება მიიღო ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების გარეშე. შესაბამისად დარიცხვა ამ ნაწილში არასამართლიანია საკითხი საჭიროებს დამატებით შესწავლას.

ზემოაღნიშნული მასალების გათვალისწინებით, ითხოვს აუდიტის დეპარტამენტს დაევალოს მოახდინოს წარდგენილი ინფორმაციის შესწავლა და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულების კორექტირება (შემცირება).

 

დავების განხილვის საბჭო

მხარეთა არგუმენტაციისა და წარმოდგენილი დოკუმენტაციის განხილვის შემდეგ საბჭომ მიიჩნია, რომ საჩივარი ამ ნაწილში არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია სრულად აღრიცხოს თავის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული იყოს კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე.

საგადასახადო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქონლის მიწოდებად ითვლება პირის მიერ სხვა პირისათვის საქონელზე საკუთრების უფლების გადაცემა სასყიდლით (მათ შორის, საქონლის რეალიზაცია, გაცვლა, ხელფასის ან ნატურალური ფორმით ანაზღაურება) ან უსასყიდლოდ.

საგადასახადო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-11 ნაწილის თანახმად, დანაკლისი არის გადასახადის გადამხდელის ბუღალტრულ ჩანაწერებთან შედარებისას გამოვლენილი (მათ შორის, ინვენტარიზაციის საშუალებით) სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ან/და ძირითადი საშუალებების ნაკლებობა.

საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელთან ამ კოდექსით გათვალისწინებული დანაკლისის გამოვლენა ითვლება მისი აღმოჩენის მომენტში საბაზრო ფასით განხორციელებულ მიწოდებად.

საგადასახადო კოდექსის მე-18 მუხლის პირველი, მე-2 და მე-3 ნაწილების თანახმად, გადასახადებით დაბეგვრის მიზნებისათვის გამოიყენება გარიგებაში საქონლის/მომსახურების ფაქტობრივი ფასი, თუ ამ კოდექსით საბაზრო ფასის ან სხვა ღირებულების გამოყენება არ არის გათვალისწინებული. საქონლის/მომსახურების საბაზრო ფასად ითვლება ფასი, რომელიც ყალიბდება საქონლის/მომსახურების ბაზარზე იდენტური (ხოლო მისი არარსებობის შემთხვევაში – მსგავსი) საქონლის/მომსახურების მოთხოვნისა და მიწოდების ურთიერთზემოქმედების შედეგად და შესაბამის ბაზარზე იმ პირებს შორის დადებული გარიგების საფუძველზე, რომლებიც ამ კოდექსის მე-19 მუხლის მიხედვით არ არიან ურთიერთდამოკიდებული პირები. ურთიერთდამოკიდებულ პირებს შორის გარიგება მხედველობაში მიიღება მხოლოდ იმ პირობით, რომ მათი ურთიერთდამოკიდებულება გავლენას არ მოახდენს ასეთი გარიგების შედეგებზე. საქონლის/მომსახურების საბაზრო ფასი განისაზღვრება ბაზარზე ამ საქონლის/მომსახურების მიწოდების მომენტისათვის (ხოლო ასეთის არარსებობის შემთხვევაში – რეალიზაციის მომენტის უახლოესი კალენდარული დღისათვის, რომელიც არა უმეტეს 30 კალენდარული დღით უსწრებს ან მოჰყვება ასეთი საქონლის/მომსახურების რეალიზაციის მომენტს) იდენტურ (მსგავს) საქონელზე/მომსახურებაზე დადებული გარიგების შესახებ, მათ შორის, საერთაშორისო და სხვა ბირჟებზე დაფიქსირებული ფასების შესახებ, ინფორმაციის საფუძველზე.

საგადასახადო კოდექსის 96-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მოგების გადასახადის გადამხდელია რეზიდენტი საწარმო.

საგადასახადო კოდექსის 97-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, რეზიდენტი საწარმოს (გარდა ამ მუხლის მე-2, მე-8−91 და 93 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა) მოგების გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია უსასყიდლოდ საქონლის მიწოდება/მომსახურების გაწევა ან/და ფულადი სახსრების გადაცემა.

საგადასახადო კოდექსის 983 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ კოდექსით გათვალისწინებული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის ან/და ძირითადი საშუალების დანაკლისი ითვლება მისი გამოვლენის მომენტში ამ საქონლის უსასყიდლოდ მიწოდებად.

საგადასახადო კოდექსის 159-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციებია, დასაბეგრი პირის მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში ანაზღაურების სანაცვლოდ საქონლის მიწოდება.

საგადასახადო კოდექსის 160-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ანაზღაურების სანაცვლოდ, საქონლის მიწოდებად ასევე განიხილება ამ კოდექსით გათვალისწინებული დანაკლისი.

საგადასახადო კოდექსის 163-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კოდექსის 160-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში, დღგ-ით დაბეგვრა ხორციელდება ამ კოდექსით გათვალისწინებული დანაკლისის გამოვლენის მომენტში.

საგადასახადო კოდექსის 164-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ამ მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, დღგ-ით დასაბეგრი თანხა არის საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ მიღებული/მისაღები ანაზღაურება დღგ-ის გარეშე, საქონლის/ მომსახურების ფასთან პირდაპირ დაკავშირებული სუბსიდიის ჩათვლით. აღნიშნული დებულება გამოიყენება საქონლის/მომსახურების გაცვლის ოპერაციის (ბარტერული ოპერაციის) შემთხვევაშიც. ამავე მუხლის მე2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ამ კოდექსის 160-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ვ“ და „თ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, დღგ-ით დასაბეგრი თანხა არის საქონლის საბაზრო ფასი, დღგ-ის გარეშე.

საგადასახადო კოდექსის 157-ე მუხლის „რ.ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, საბაზრო ფასი არის ფასი, რომელიც გადასახდელი იქნებოდა მომხმარებლის მიერ შესაბამის დროს ამ საქონლის ან მომსახურების შესყიდვისას იმავე დონის ბაზარზე, სადაც თავისუფალი კონკურენციისა და სუბიექტების ეკონომიკური დამოუკიდებლობის პირობებში ხორციელდება საქონლის მიწოდება ან მომსახურების გაწევა და, სადაც ეს ოპერაცია იბეგრება დღგ-ით. თუ შეუძლებელია საქონლის ან მომსახურების შედარებითი ფასის დადგენა, დღგ-ის მიზნისთვის საბაზრო ფასი არის საქონლისთვის ფასი, რომელიც არ უნდა იყოს ამ ან ანალოგიური საქონლის შესყიდვის ფასზე ნაკლები, ხოლო, თუ შესყიდვის ფასი არ არსებობს, ამ საქონლის წარმოების ღირებულება მისი მიწოდების მომენტში.

შემოწმებით დადგენილია, რომ კომპანია აწარმოებდა მარაგების ინდივიდუალურ აღრიცხვას და ბუღალტრულ ჩანაწერებში თითოეულ საქონელს მინიჭებული ჰქონდა უნიკალური კოდი. პროგრამაში განსაზღვრული იყო სურსათისა და არასურსათის კატეგორიები, რომლებიც შემდეგ კიდევ იყოფოდა ქვეჯგუფებად, მაგ.: ხილ-ბოსტანი, რძის პროდუქტები, ბაკალეა და ა.შ.. აღწერის შედეგები ფორმირებული იყო ნომენკლატურისა და ჯგუფების ჭრილში. საგადასახადო მიზნებისათვის, გადასახადის გადამხდელს, თითოეულ ქვეჯგუფში შემავალი დასაბეგრი საქონლის ჯამური ზედმეტობა განაშთული ჰქონდა ამავე ჯგუფში არსებული სხვა დასაბეგრი საქონლის ჯამური დანაკლისით, ხოლო გათავისუფლებული საქონლის ჯამური ზედმეტობა, ამავე ჯგუფში არსებული სხვა გათავისუფლებული საქონლის ჯამური დანაკლისით. ამასთან, გადასახადის გადამხდელი იყენებდა „სავაჭრო ობიექტებში გამოვლენილი საქონლის (სურსათის) არაარსებითი დანაკარგების დანაკლისად განუხილველობის შესახებ“ მეთოდურ მითითებას და საქონლის (სურსათის) სარეალიზაციო ღირებულებათა (დღგ-ის გარეშე) ჯამის 1%-ს განიხილავდა არაარსებით დანაკლისად. აღნიშნული პრინციპით გაანგარიშებული დანაკლისი ასახულია შესაბამისი პერიოდების დღგ-ისა და მოგების გადასახადის ყოველთვიურ დეკლარაციებში. გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი იქნა დანაკლისის ოდენობა მხოლოდ რაოდენობრივად და თვითღირებულებით, ხოლო პროგრამულად არ იყო შენახული ინფორმაცია დანაკლისის საბაზრო ღირებულებებთან დაკავშირებით. შემოწმების მიერ გაინაშთა კონკრეტული უნიკალური კოდის მქონე საქონლის გამოვლენილი დანაკლისი ამავე უნიკალური კოდის მქონე საქონლის დაფიქსირებულ ზედმეტობასთან. შედეგად, მიღებული კონკრეტული საქონლის რაოდენობრივი/თანხობრივი სხვაობით, საბაზრო ფასის (რომელიც განისაზღვრა დეკლარირებული სარეალიზაციო ფასით) გათვალისწინებით, გაიზარდა გადასახადის გადამხდელის მიერ, შესაბამის პერიოდებში წარდგენილი დღგ-ისა და მოგების გადასახადების ყოველთვიურ დეკლარაციებში არსებული დასაბეგრი თანხების მოცულობები.

საბჭოს სხდომაზე, საჩივრის ზეპირი განხილვა განხორციელდა გადასახადის გადამხდელის წარმომადგენლის მონაწილეობით, რომელმაც წარმოადგინა საჩივარში დაფიქსირებულის ანალოგიური პოზიციები/არგუმენტები. ამასთან დამატებით აღნიშნა, რომ ინვენტარიზაციის შედეგად ვლინდება, როგორც დანაკლისი, ისე ზედმეტობა, რომელიც სხვადასხვა მიზეზებითაა გამოწვეული და რომ გამოვლენილი დანაკლისი ფასნამატის გათვალისწინებით დაბეგრილია კომპანიის მიერ. ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილი დანაკლისი უმეტესწილად პირდაპირ უკავშირდება ერთ ჯგუფში შემავალი საქონლის გადარევას და უნიკალური კოდის ტექნიკურ თავისებურებებს, ზოგიერთ შემთხვევაში ხდება საქონლის დუბლირება სხვადასხვა უნიკალური კოდზე, მიაჩნია, რომ ამ ნაწილში მნიშვნელოვანია ერთი რომელიმე პროდუქტის ნაწილში, როგორ ბეგრავს კომპანია და როგორია ამ ნაწილში საგადასახადო ორგანოს პოზიცია და ერთ პროდუქტზე მაგალითის მოყვანით (ხაჭო) აღნიშნა, რომ შემმოწმებელი სხვა დასაბეგრ საქონლად განიხილავს ერთი და იმავე დასახელების საქონელს, ინვენტარიზაციით გამოვლენილი დანაკლისი შემმოწმებლის მიერ დაბეგრილია სრულად, ზედმეტობის გათვალისწინების გარეშე, იმ პირობებში, როდესაც იდენტიფიცირებული პროდუქციის 1% დაბეგრილია, გამოდის, რომ შემოწმების მიერ დაბეგრილია ერთი და იგივე პროდუქტი ორჯერ. შედეგად, დარღვეულია შესაბამისი მეთოდური მითითების მოთხოვნები (უგულებელყოფილია). არის შემთხვევები, როდესაც გამოვლენილი დანაკლისი მომდევნო თვეში აღირიცხება ზედმეტობით, მაგრამ აუდიტორს არ დაუდგენია ზედმეტობის გამომწვევი მიზეზები, რომელიც გამოწვეულია მაგალითად რეალიზაციის არასწორად გატარებით, რაც ჩვეულებრივი პროცესია და ინვენტარიზაციის მიზანი ამ გადარევების (ანუ, არასწორად აღრიცხვის) გასწორებაა. ვინაიდან, უნიკალური კოდი მინიჭებულია გადასახადის გადამხდელის მიერ და ერთი და იგივე საქონელი სხვადასხვა კოდით არის აღრიცხული, ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილი სხვაობა წარმოადგენს აღრიცხვით გადახრას და არა საქონლის რეალურ დანაკლისს, რაც არ იქნა გათვალისწინებული შემმოწმებლის მიერ, ხოლო კომპანიის მიერ წარდგენილ ფორმაში კარგად ჩანს ზედმეტობა. დანაკლისის დასაბეგრად გამოყენებულია არაპირდაპირი მეთოდი, მაშინ როცა მისი გამოყენების საფუძვლები არ არსებობდა. ითხოვს დანაკლისი-ზედმეტობის განაშთვას, წარდგენილი ინფორმაციის გათვალისწინებას დანაკლისის გაანგარიშებისას დაშვებული ხარვეზების ნაწილში და მათ გასწორებას.

აუდიტის დეპარტამენტის წარმომადგენელმა წარმოადგინა დარიცხვის ფაქტობრივ გარემოებებში დაფიქსირებულის ანალოგიური გარემოებები/არგუმენტები, ამასთან აღნიშნა, რომ დანაკლისი/ზედმეტობა გათვალისწინებული იქნა, გაიარა ყველა საქონელი უნიკალური კოდით და რომ არაპირდაპირი მეთოდი არ გამოყენებულა. გაინაშთა კონკრეტული უნიკალური კოდის მქონე საქონლის გამოვლენილი დანაკლისი ამავე უნიკალური კოდის მქონე საქონლის დაფიქსირებულ ზედმეტობასთან, შედეგად, მიღებული კონკრეტული საქონლის რაოდენობრივი/თანხობრივი სხვაობით, საბაზრო ფასის გათვალისწინებით გაიზარდა დღგ-ისა და მოგების გადასახადების დეკლარირებული, დასაბეგრი თანხები, ამასთან, საბაზრო ფასად გადასახადის გადამხდელის მიერ დეკლარირებული ფასნამატი იქნა გამოყენებული.

ვინაიდან გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი იყო დანაკლისის ოდენობა მხოლოდ რაოდენობრივად და თვითღირებულებით, პროგრამულად არ იყო შენახული ინფორმაცია დანაკლისის საბაზრო ღირებულებებთან დაკავშირებით, საბჭოს იზიარებს შემოსავლების სამსახურის პოზიციას და მიიჩნევს, რომ საბაზრო ფასის განსაზღვრა დეკლარირებული სარეალიზაციო ფასის გათვალისწინებით მართლზომიერია, ამასთან, შემოწმებით გამოვლენილ საქონლის რაოდენობრივ/თანხობრივ სხვაობაზე საბაზრო ფასის გავრცელება, რამაც გამოიწვია შესაბამის პერიოდების დღგ-ისა და მოგების გადასახადის ყოველთვიურ დეკლარაციებში არსებული დასაბეგრი თანხების მოცულობების გაზრდა, კანონშესაბამისია.

საყურადღებოა შემოსავლების სამსახურის სადავო ბრძანებაში დაფიქსირებული შემოსავლების სამსახურის განმარტება, მომჩივნის არგუმენტაციასთან დაკავშირებით, რომ შემოწმებამ უგულებელყო საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის მე-10 ნაწილის მოთხოვნები და შეეზღუდა უფლება 2% ზღვარის გათვალისწინებით არ დაებეგრა საქონლის დანაკლისი, რომ აღნიშნული მუხლი ეხება სანქციის შეფარდებას, რასაც განსახილველ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმესთან არსებული მასალების, ფაქტობრივი გარემოებების, მხარეთა არგუმენტაციის საფუძველზე და იმის გათვალისწინებით, რომ სწორედ მომჩივნის არგუმენტების საფუძველზე, აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა სადავო საკითხის შესწავლა შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2022 წლის 13 ოქტომბრის №26094 ბრძანებით დამტკიცებული „სავაჭრო ობიექტებში გამოვლენილი არასასურსათო საქონლის არაარსებითი დანაკარგების დანაკლისად განუხილველობის შესახებ“ მეთოდური მითითების მიხედვით და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება), საბჭო მიიჩნევს, რომ შემოსავლების სამსახურის სადავო ბრძანება სადავო საკითხის ნაწილში მართლზომიერია და არ არსებობს სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი.

 

2. უცხოეთის დიპლომატიურ წარმომადგენლობაზე საქონლის მიწოდების განხორციელებაზე, დღგ-ში განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულებების ნაწილში, დაკისრებული სანქციისგან გათავისუფლება, საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის საფუძველზე

ფაქტების აღწერა

გადასახადის გადამხდელის მიერ, ბუღალტრული აღრიცხვა ნაწარმოებია პროგრამა ბალანსში. გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი ინფორმაციის დამუშავების შედეგად დადგინდა, რომ გადასახადის გადამხდელს, დღგ-ის ჩათვლის უფლებით გათავისუფლებულ ბრუნვებში ასახული ჰქონდა დიპლომატებზე, პირადი სარგებლობისათვის, საქონლის მიწოდების ოპერაციები, რაზეც კომპანიის მხრიდან არ იყო გაწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები. ასევე, შემოწმების პროცესში, გადასახადის გადამხდელის მიერ ვერ იქნა წარდგენილი დიპლომატების მაიდენტიფიცირებელი მონაცემები, კერძოდ, საკონტროლო-სალარო აპარატით ამობეჭდილი სალაროს ჩეკები და მათზე მითითებული დიპლომატის ოფიციალური სტატუსის დამადასტურებელი სააკრედიტაციო ბარათის ნომრები.

საგადასახადო კოდექსის 172-ე მუხლის მე-3 ნაწილის და „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 68-ე მუხლის გათვალისწინებით, ვინაიდან, გადასახადის გადამხდელის მიერ, შემოწმების პროცესში ვერ იქნა წარდგენილი ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებით განსაზღვრული დოკუმენტაცია/ინფორმაცია, გადასახადის გადამხდელის პროგრამაში ასახულ დიპლომატებზე რეალიზაციიდან გაიმიჯნა დასაბეგრი და გათავისუფლებული ტიპის საქონელი და დასაბეგრი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობები დაექვემდებარა დღგ-ის 18%-იან ბრუნვაში გადატანას. შედეგად, გადასახადის გადამხდელს დაერიცხა დღგ და დაეკისრა საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით განსაზღვრული ჯარიმა.

 

შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილების შინაარსი

შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, 269-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 270-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე, 272-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 275-ე მუხლზე, 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილზე, ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომ გადასახადის გადამხდელს არასრულად ჰქონდა შესრულებული საგადასახადო ვალდებულებები, ამასთან, მომჩივანი ვერ უთითებს ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, რომლითაც დადასტურდება, რომ გადასახადის გადამხდელი საგადასახადო ვალდებულებების არაჯეროვნად შესრულებისას მოქმედებდა სამართლებრივი შეცდომის არეალში. შესაბამისად, საგადასახადო შემოწმების შედეგად უცხოეთის დიპლომატიურ წარმომადგენლებზე საქონლის მიწოდების საფუძველზე, დღგ-ში განსაზღვრულ საგადასახადო ვალდებულებების ნაწილში, დაკისრებული სანქციის მიმართ შემოსავლების სამსახურს მიზანშეწონილად არ მიაჩნია საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის გამოყენება.

 

მომჩივნის არგუმენტაცია

კომპანია ახორციელებს საცალო ვაჭრობას მისამართებზე:„-------“,მიმდებარედ კი, განთავსებულია სხვადასხვა ქვეყნის უცხოეთის დიპლომატიური და მასთან გათანაბრებული წარმომადგენლობის და დიპლომატიური მისიები. მათთვის პირადი სარგებლობისათვის განკუთვნილი საქონლის მიწოდებისას კომპანია კანონმდებლობის შესაბამისად ახდენდა სააკრედიტაციო ბარათისა და საკონტროლო-სალარო აპარატის ჩეკზე/ანგარიშქვითარზე ოფიციალური სტატუსის დამადასტურებელი სააკრედიტაციო ბარათის ნომრის მითითებას, რომელსაც დიპლომატი/დიპლომატიური მისიის წარმომადგენელი ადასტურებდა ხელმოწერით. მიუხედავად ამისა, გადასახადის გადამხდელის მიერ შემოწმების პროცესში ვერ იქნა წარდგენილი ზემოაღნიშნული დოკუმენტაცია/ინფორმაცია, ვინაიდან აღნიშნული დოკუმენტაცია არ იქნა შენახული ხანდაზმულობის ვადის გათვალიწინებით.

საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის მიზანია საგადასახადო პასუხისმგებლობისგან გაათავისუფლოს პირი, რომელიც სამართლებრივი შეცდომის არეალში მოქმედებდა, რადგან სამართლებრივი შეცდომის დროს პირი არასწორად აფასებს ჩადენილი ქმედების სამართლებრივ არსს და ამ ქმედებით გამოწვეულ სამართლებრივ შედეგს.

ითხოვს იმ ფაქტის გათვალისწინებას, რომ სამართალდარღვევის ჩადენა გამოწვეული იყო გადასახადის გადამხდელის შეცდომით, იგი მოქმედებდა საპატიებელი შეცდომის პირობებში, იმ რწმენით, რომ მისი ქმედება არ იყო მართლსაწინააღმდეგო. იმედი აქვს გათვალისწინებული იქნება მათი არგუმენტები და აღნიშნულ ნაწილში, საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის მიხედვით, გათავისუფლდება საგადასახადო პასუხისმგებლობისგან.

 

დავების განხილვის საბჭო

მხარეთა არგუმენტაციისა და წარმოდგენილი დოკუმენტაციის განხილვის შემდეგ საბჭომ მიიჩნია, რომ საჩივარი ამ ნაწილში არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად, დავის განმხილველ ორგანოს უფლება აქვს, გაათავისუფლოს კეთილსინდისიერი გადასახადის გადამხდელი ამ კოდექსით გათვალისწინებული სანქციისაგან, თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია გადასახადის გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით.

საბჭოს სხდომაზე საჩივრის ზეპირი განხილვისას გადასახადის გადამხდელის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ გადასახადის გადამხდელმა ვერ წარადგინა დოკუმენტური მტკიცებულება, თუმცა პროგრამულად აღრიცხულია, ამდენად, ამ ნაწილში ითხოვს, კეთილსინდისიერების საფუძვლით, დაკისრებული სანქციისგან გათავისუფლებას, რადგან მიზანი არ ყოფილა გადასახადის გადახდისაგან თავის არიდება.

საბჭოს მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები არ იძლევა იმ ვარაუდის საფუძველს, რომ გადასახადის გადამხდელი მოქმედებდა საპატიებელი შეცდომის პირობებში, ან არ იყო მისთვის ცნობილი ისეთი გარემოება, რამაც მისი პასუხისმგებლობა გამოიწვია.

ვინაიდან სანქცია არის პასუხისმგებლობის ზომა ჩადენილი სამართალდარღვევისათვის, ხოლო წარმოდგენილი არგუმენტებით არ ვლინდება საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის გამოყენების საფუძველი, საბჭო მიიჩნევს, რომ შემოსავლების სამსახურის სადავო ბრძანება ამ ნაწილში მართლზომიერია და არ არსებობს მომჩივნის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი.

 

საბჭომ იხელმძღვანელა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით და გადაწყვიტა:

 

1. საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოში (თბილისი, დავით აღმაშენებლის ხეივანი №64) ამ გადაწყვეტილების მომჩივნისთვის ჩაბარებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში.

 

სადავო საკითხი

1.გადამხდელი ითხოვს აუდიტის დეპარტამენტს დაევალოს მოახდინოს წარდგენილი ინფორმაციის შესწავლა და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულების კორექტირება.

2.მომჩივანი ითხოვს აღნიშნულ ნაწილში,სსკ-ის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის მიხედვით, გათავისუფლდება საგადასახადო პასუხისმგებლობისგან.

 

ფაქტობრივი გარემოებები

1.შემოწმების პროცესში გაინაშთა კონკრეტული უნიკალური კოდის მქონე საქონლის გამოვლენილი დანაკლისი ამავე უნიკალური კოდის მქონე საქონლის დაფიქსირებულ ზედმეტობასთან. შედეგად, მიღებული კონკრეტული საქონლის რაოდენობრივი/თანხობრივი სხვაობით, საბაზრო ფასის გათვალისწინებით გაიზარდა შესაბამისი პერიოდების დღგ-ისა და მოგების გადასახადების ყოველთვიურ დეკლარაციებში არსებული დასაბეგრი თანხების მოცულობები. შედეგად, გადამხდელს დაერიცხა დღგ, მოგების გადასახადი და დაეკისრა სსკ-ის 275-ე მუხლით განსაზღვრული ჯარიმა.

2.გადამხდელს, დღგ-ის ჩათვლის უფლებით გათავისუფლებულ ბრუნვებში ასახული ჰქონდა დიპლომატებზე, პირადი სარგებლობისათვის, საქონლის მიწოდების ოპერაციები, რაზეც კომპანიის მხრიდან არ იყო გაწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები. ასევე, შემოწმების პროცესში, გადამხდელის მიერ ვერ იქნა წარდგენილი დიპლომატების მაიდენტიფიცირებელი მონაცემები..ვინაიდან, გადამხდელის მიერ, შემოწმების პროცესში ვერ იქნა წარდგენილი ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებით განსაზღვრული დოკუმენტაცია/ინფორმაცია,მომჩივანის პროგრამაში ასახულ დიპლომატებზე რეალიზაციიდან გაიმიჯნა დასაბეგრი და გათავისუფლებული ტიპის საქონელი და დასაბეგრი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობები დაექვემდებარა დღგ-ის 18%-იან ბრუნვაში გადატანას. შედეგად, გადამხდელს დაერიცხა დღგ და დაეკისრა ჯარიმა.

 

გადაწყვეტილება

1.საბჭო მიიჩნევს, რომ შემოსავლების სამსახურის სადავო ბრძანება სადავო საკითხის ნაწილში მართლზომიერია და არ არსებობს სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი.

2.საბჭო მიიჩნევს, რომ შემოსავლების სამსახურის სადავო ბრძანება ამ ნაწილში მართლზომიერია და არ არსებობს მომჩივნის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი.

 

დასაბუთება

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭო გადაწყვეტილების დასაბუთებისას ეყრდნობა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შემდეგ ნორმებს :

983,163,164,286(9).