ბრძანება N 27959
📜 საკანონმდებლო ნორმები
📄 სრული ტექსტი
N 27959
22 დეკემბერი 2025
ბ რ ძ ა ნ ე ბ ა
ი/მ ------- (ს/ნ -------)
(მის.: -------, -------)
2025 წლის 20 ნოემბრის საჩივრის
ნაწილობრივ დაკმაყოფილების თაობაზე
შემოსავლების სამსახურმა დავების განხილვის საბჭოს 2025 წლის 4 დეკემბრის სხდომაზე (ოქმი №101) განიხილა ი/მ ------- (ს/ნ -------) 2025 წლის 20 ნოემბრის №98914/1/2025 საჩივარი, შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 22 ოქტომბრის №007-267 საგადასახადო მოთხოვნასთან დაკავშირებით.
სადავო საკითხები:
1. გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმება არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრულ საგადასახადო ვალდებულებებს. აცხადებს, რომ შემოწმების მიერ ფასნამატის გაანგარიშება განხორციელდა არათანმიმდევრულად, რადგან ერთი მხრივ გამოყენებულ იქნა 25%-იანი აუდირებული ფასნამატი, ხოლო მეორე მხრივ ინვენტარიზაციის 33%-იანი ფასნამატი. განმარტავს, რომ ფასნამატი წარმოადგენს ღირებულებისა და თვითღირებულების სხვაობას, ამიტომ არ შეიძლება ის ერთ შემთხვევაში შეადგენდეს 25%-ს, ხოლო სხვა შემთხვევაში 33%-ს. აქედან გამომდინარე ითხოვს ფასნამატის კორექტირებას და სრულად 25%-იანი ფასნამატის გამოყენებას, რითაც დღგ-ში განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულებები შეუმცირდება 6 402 ლარით, ხოლო საშემოსავლო გადასახადში 1 820 ლარით.
ასევე, გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმება სასტუმროს შენობის უსასყიდლო იჯარის დღგ-ით დაბაგვრას. განმარტავს, რომ თავის საცხოვრებელ სახლში ჰქონდა საოჯახო სასტუმროს ორგანიზების მცდელობა. სასტუმრო რეგისტრირებული ჰქონდა შპს „-------“ სახელზე და განთავსებული ჰქონდა აბრაც, თუმცა ფაქტობრივად სასტუმრო არ ფუნქციონირებდა, შესაბამისად რეალურად სასტუმროსთვის შენობა იჯარით არ გადაუცია და არც შემოსავალი მიუღია. აქედან გამომდინარე მიიჩნევს, რომ არ არსებობდა დღგ-ით დაბეგვრის ობიექტი. შესაბამისად, ითხოვს, აღნიშნულ ნაწილში დარიცხული თანხების კორექტირებას.
2. გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმება ქონების გადასახადში განსაზღვრულ საგადასახადო ვალდებულებებს. მიუთითებს, რომ მის მიერ შემოწმებისთვის წარდგენილ იქნა შეფასების ანგარიში, რომლითაც იხელმძღვანელა შემმოწმებელმა. თუმცა, შეფასების ანგარიშებში გამიჯნულია მიწისა და ქონების ღირებულებები. აცხადებს, რომ საკუთრებაში გააჩნდა სხვადასხვა საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული სამი ქონება, რომელიც თავის მხრივ მოიცავდა როგორც შენობას, ასევე მიწის ნაკვეთს. განმარტავს, რომ 2022, 2023, და 2024 წლების ქონების გადასახადით დასაბეგრ ბაზაში შეტანილ იქნა როგორც შენობის ასევე მიწის ღირებულება, ამასთან, მიწა დამატებით ფართობის მიხედვით დაიბეგრა მიწის გადასახადითაც. მიუთითებს, რომ ქონების გადასახადი დიფერენცირებულია დასაბეგრ ქონებაზე გადასახადით და მიწის გადასახადით, შესაბამისად, მიწაზე ქონების გადასახადი გაიანგარიშება არა მისი საბაზრო ღირებულებით, არამედ ერთ კვადრატულ მეტრზე დადგენილი გადასახადის განაკვეთით. აქედან გამომდინარე, ქონების გადასახადში განსაზღვრულ დარიცხვას მიიჩნევს კანონმდებლობასთან შეუსაბამოდ და ითხოვს მის კორექტირებას.
3. გადასახადის გადამხდელი განმარტავს, რომ შპს „-------“ იჯარით გადაცემულ ფართზე, კომპანია ახდენდა საშემოსავლო გადასახდის დაკავებას, შესაბამისად აღნიშნული ოპერაციით ბიუჯეტი არ დაზარალებულა, ვინაიდან ბიუჯეტში გადახდილია უფრო მეტი თანხა ვიდრე გადასახადის გადამხდელს უნდა გადაეხადა. აქედან გამომდინარე აღნიშნულ ნაწილში საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილზე მითითებით ითხოვს სანქციისგან გათავისუფლებას.
ფაქტობრივი გარემოებები:
საქმის მასალებით ირკვევა, რომ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 25 აპრილის №7604 და 8 ოქტომბრის №21613 ბრძანებების საფუძველზე ჩატარდა ი/მ ------- (ს/ნ -------) საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შესამოწმებელ პერიოდად განისაზღვრა 2022 წლის პირველი იანვრიდან 2025 წლის პირველ აპრილამდე, ხოლო სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის მიზნებისათვის 2025 წლის 5 მაისის ჩათვლით საანგარიშო პერიოდები. შემოწმების შედეგებზე 2025 წლის 8 ოქტომბერს შედგენილ იქნა საგადასახადო შემოწმების აქტი, გამოიცა 2025 წლის 22 ოქტომბრის №23324 ბრძანება და ამავე თარიღის №007-267 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის მიხედვით გადასახადის გადამხდელს დამატებით გადასახდელად განესაზღვრა სულ 53 068 ლარი, მათ შორის, გადასახადი 31 096 ლარი, ჯარიმა 14 308 ლარი, საურავი 7 664 ლარი.
საგადასახადო შემოწმების აქტის მიხედვით საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია შემდეგი გარემოებებით:
● ი/მ ------- გადასახადის გადამხდელად რეგისტრირებულია 2020 წლის 4 აპრილიდან, ხოლო დღგ-ის გადამხდელად 2023 წლის 18 იანვრიდან. გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის სფეროს წარმოდგენს წვრილმანი სამშენებლო მასალების ადგილობრივ ბაზარზე შეძენა და რეალიზაცია. შესამოწმებელი პერიოდის ბოლოს, სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ნაშთის ოდენობის დადგენის მიზნით, საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2025 წლის 5 მაისის №8637 ბრძანების შესაბამისად ჩატარდა ი/მ ------- სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ნაშთის ფაქტობრივი მდგომარეობის დადგენის პროცედურა. ჩატარებული საგადასახადო შემოწმების შედეგად დადგინდა, რომ გადამხდელი არ აწარმოებს აღრიცხვას ბუღალტრული პროგრამის საშუალებით, აგრეთვე არაარსებითი წილი აქვს დოკუმენტურ რეალიზაციას ჯამურ რეალიზაციაში (დოკუმენტურად რეალიზებული საქონლის ზუსტი იდენტიფიცირება და შესაბამის შეძენის დოკუმენტთან დაკავშირება ვერ მოხერხდა არასრული დასახელებების გამო), რის გამოც შემოწმებამ იხელმძღვანელა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის საფუძველზე, მსგავსი საქმიანობის განმახორციელებელი პირის აუდირებული ფასნამატით, რომელმაც შეადგინა 25%. გარდა საქონლის რეალიზაციისა, გადასახადის გადამხდელს უფიქსირდება დღგ-ით დასაბეგრი გაწეული მომსახურებებიც. შემოწმების მიერ შესწავლილ იქნა საანგარიშო პერიოდში დღგ-ით დასაბეგრი ბრუნვა, რომლის დეკლარირებულ მონაცემებთან შედარებისას გამოვლინდა სხვაობა. შესაბამისად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე, 159-ე, 160-ე, 163-ე და 164 მუხლების საფუძველზე პირს დაერიცხა გადასახადი და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით განსაზღვრული ჯარიმა.
ი/მ ------- საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმების შედეგად დადგინდა, რომ გადასახადის გადამხდელის მიერ წარმოდგენილ საშემოსავლო გადასახადის წლიურ დეკლარაციებსა და შემოწმების მიერ გაანგარიშებულ მონაცემებს შორის ვლინდება სხვაობა. მეწარმეს შესამოწმებელ პერიოდებზე წარმოდგენილი აქვს საშემოსავლო გადასახდის წლიური დეკლარაციები, რომელთა მიხედვით თითოეულ წელს ხარჯი აღემატება მიღებულ შემოსავალს. შემოწმების მიერ შესწავლილ იქნა საანგარიშო შესამოწმებელი პერიოდის მიხედვით, მეწარმის მიერ სამეწარმეო საქმიანობის შედეგად მიღებული წლიური შემოსავალი და ამ შემოსავლის მიღებასთან დაკავშირებული გამოსაქვითი ხარჯები. შედეგად, გამოვლენილ სხვაობაზე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80, 81-ე, მე-100, 102-ე, 153-ე და 155-ე მუხლების მიხედვით, პირს დაერიცხა საშემოსავლო გადასახადი და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით განსაზღვრული ჯარიმა.
● ი/მ ------- საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმების ფარგლებში შესწავლილ იქნა შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემის მონაცემები, რომელთა ანალიზის შედეგად დადგინდა, რომ პირის, 2021 წლიდან 2023 წლის ჩათვლით, ყოველწლიურად დასაბეგრი შემოსავალი აღემატება 40 000 ლარს და არ აღემატება 100 000 ლარს. გადასახადის გადამხდელს საკუთრებაში გააჩნია უძრავი და მოძრავი ქონება (მ.შ. მიწა), კერძოდ ავტოსატრანსპორტო საშუალებები და უძრავი ქონებები მდებარე - -------, ------- (ს/კ -------); -------, -------, №5 (ს/კ -------); -------, ------- (ს/კ -------). შემოწმების მიერ შესწავლილ იქნა გადასახადის გადამხდელის მიერ წარმოდგენილი ქონების გადასახადის დეკლარაციები და წარმოდგენილი ექსპერტის დასკვნა უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების შეფასების შესახებ, რომელთა ანალიზის შედეგად მეწარმის დეკლარირებულ მონაცემებსა და შემოწმების მონაცემებს შორის გამოვლინდა სხვაობები. გამოვლენილ სხვაობებზე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 201-ე და 205-ე მუხლების მიხედვით. პირს დაერიცხა ქონების გადასახადი და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით განსაზღვრული ჯარიმა.
შემოსავლების სამსახურმა განიხილა წარმოდგენილი საჩივარი და მიიჩნია, რომ გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნა უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 302-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს განიხილავს მხოლოდ მომჩივნის მოთხოვნის ფარგლებში.
პირველ საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია სრულად აღრიცხოს თავის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული იყოს კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კოდექსის დებულებათა გათვალისწინებით საგადასახადო ორგანოებს თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით უფლება აქვთ დამოუკიდებლად განსაზღვრონ გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულების მოცულობა საგადასახადო ორგანოში არსებული ინფორმაციით (მათ შორის, გადასახადის გადამხდელის დანახარჯების შესახებ) ან შედარების მეთოდით - სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელების შესახებ ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე, თუ გადასახადის გადამხდელი არ წარადგენს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად საჭირო სააღრიცხვო დოკუმენტაციას ან დადგენილი წესის დარღვევით აწარმოებს ბუღალტერიას, აგრეთვე ამ კოდექსით გათვალისწინებულ სხვა შემთხვევებში.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 61-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია პირს დაარიცხოს გადასახადი თავის ხელთ არსებული ინფორმაციის საფუძველზე, თუ პირი მას არ წარუდგენს გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, პირის საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვროს არაპირდაპირი მეთოდების გამოყენებით (აქტივების სიდიდის, საოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების, პირის შესახებ ინფორმაციის მისი საქმიანობის სხვა საგადასახადო პერიოდთან ან სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელის შესახებ მონაცემების შედარების, აგრეთვე სხვა მსგავსი ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე) თუ პირს არ აქვს სააღრიცხვო დოკუმენტაცია ან სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შეუძლებელია დაბეგვრის ობიექტის დადგენა.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 159-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტების თანახმად, დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციებია:
ა) დასაბეგრი პირის მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში ანაზღაურების სანაცვლოდ საქონლის მიწოდება;
ბ) დასაბეგრი პირის მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში ანაზღაურების სანაცვლოდ მომსახურების გაწევა;
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 163-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის დღგ-ით დაბეგვრა ხორციელდება საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის მომენტში, თუ ამ მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 164-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ამ მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, დღგ-ით დასაბეგრი თანხა არის საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ მიღებული/მისაღები ანაზღაურება დღგ-ის გარეშე, საქონლის/მომსახურების ფასთან პირდაპირ დაკავშირებული სუბსიდიის ჩათვლით. აღნიშნული დებულება გამოიყენება საქონლის/მომსახურების გაცვლის ოპერაციის (ბარტერული ოპერაციის) შემთხვევაშიც.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 79-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, საშემოსავლო გადასახადის გადამხდელია რეზიდენტი ფიზიკური პირი.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რეზიდენტი ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია დასაბეგრი შემოსავალი, რომელიც განისაზღვრება, როგორც სხვაობა კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებულ ერთობლივ შემოსავალსა და ამ პერიოდისათვის ამ კოდექსით გათვალისწინებული გამოქვითვების თანხებს შორის.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 81-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ფიზიკური პირის დასაბეგრი შემოსავალი იბეგრება 20 პროცენტით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-100 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რეზიდენტის ერთობლივი შემოსავალი შედგება საქართველოში არსებული წყაროდან და საქართველოს ფარგლების გარეთ მიღებული შემოსავლებისაგან.
ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ერთობლივ შემოსავალს განეკუთვნება ნებისმიერი ფორმით ან/და საქმიანობით მიღებული შემოსავალი, კერძოდ, ეკონომიკური საქმიანობით მიღებული შემოსავლები, რომლებიც დაკავშირებული არ არის დაქირავებით მუშაობასთან.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ეკონომიკური საქმიანობით მიღებულ შემოსავლებს განეკუთვნება საქონლის/მომსახურების მიწოდებით მიღებული შემოსავლები.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად:
1. ერთობლივი შემოსავლიდან გამოიქვითება ყველა ხარჯი, რომელიც დაკავშირებულია მის მიღებასთან, გარდა იმ ხარჯებისა, რომლებიც ამ კოდექსის თანახმად გამოქვითვას არ ექვემდებარება.
2. თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ყველა ხარჯი დოკუმენტურად უნდა იყოს დადასტურებული.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.
გადასახადის გადამხდელის მიერ საჩივარში დაფიქსირებულ პოზიციასთან, ფასნამატის კორექტირების მოთხოვნასა და სრულად 25%-იანი აუდირებული ფასნამატის გამოყენებასთან მიმართებით, შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს აუდიტის დეპარტამენტის მიერ მოწოდებულ ინფორმაციაზე, რომლის მიხედვითაც აღწერილი ფაქტობრივი სმფ-ების ნაშთისთვის თვითღირებულება განისაზღვრა შეძენის დოკუმენტების მიხედვით, გადასახადის გადამხდელის მიერ (აღწერილი სმფ-ების დასახელებები დიდწილად არ ემთხვეოდა შეძენილ დოკუმენტებში მითითებულ დასახელებებს, ვინაიდან ზოგ შემთხვევაში დასახელებები არ იყო ჩაწერილი სალიტერატურო ქართულით. მაგალითად „დუბელი“ და „გამჭედი“, „ბურღის საცვლელი პირი“ და „სვერლო“, შესაბამისად გადასახადის გადამხდელის ჩართულობით მოხდა თვითღირებულებების განსაზღვრა), ხოლო შემმოწმებელმა აუდიტორებმა მოახდინეს გადასახადის გადამხდელის მიერ გადმოგზავნილი თვითღირებულებების გადამოწმება და მასთან ერთად გავლა. გადასახადის გადამხდელის მიერ გადმოგზავნილ ცხრილზე დაყრდნობით, ინვენტარიზაციის ფასნამატი განისაზღვრა 33%-ით, აღნიშნული 33%-იანი ფასნამატი შემოწმების მიერ გამოყენებულ იქნა მხოლოდ შესამოწმებელი პერიოდის ბოლოს სმფ-ების ნაშთის ოდენობის დადგენის მიზნებისათვის, ხოლო სრული შესამოწმებელი პერიოდის განმავლობაში მიღებული შემოსავლის გაანგარიშება განხორციელდა აუდირებულ 25%-იან ფასნამატზე დაყრდნობით. გადასახადის გადამხდელის მიერ საჩივარში გაცხადებული პოზიცია, რომლის მიხედვითაც 33%-იანი ფასნამატის ნაცვლად, შესამოწმებელი პერიოდის ბოლოს სმფ-ების ნაშთის ოდენობის დადგენის მიზნებისათვის შემოწმებას უნდა ეხელმძღვანელა 25%-იანი ფასნამატით, არარელევანტურია, ვინაიდან ინვენტარიზაციის ფასნამატი თავად გადასახადის გადამხდელის მიერვე იქნა გაანგარიშებული და არსებული ფაქტობრივი გარემოებებით დადგინდა 2025 წლის 5 მაისს.
დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და იმის გათვალისწინებით, რომ გადასახადის გადამხდელს სრულყოფილად, დადგენილი წესით არ ჰქონდა ნაწარმოები ბუღალტრული აღრიცხვა, ხოლო სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შემოწმებისთვის შეუძლებელი იყო დაბეგვრის ობიექტის დადგენა, შემოსავლების სამსახურს მართლზომიერად მიაჩნია საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით.
ამასთან, შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ მომჩივანი საჩივარში ვერ უთითებს ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, თუ რა ნაწილში იქნა განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულებები არამართლზომიერად. ხოლო, დავის წარმოების პროცესში არ ყოფილა წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულებები, რომლებიც შეცვლიდა საგადასახადო შემოწმებით დადგენილ გარემოებებს.
ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ საგადასახადო შემოწმების შედეგად არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, წარმოდგენილი საჩივარი აღნიშნულ ნაწილში დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
სასტუმროსთვის უსასყიდლოდ იჯარით გაცემული ფართის დღგ-ით დაბეგვრასთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს გადასხადის გადამხდელის მიერ საჩივარში დაფიქსირებულ პოზიციაზე, რომლის მიხედვითაც გადასახადის გადამხდელს თავის საცხოვრებელ სახლში ჰქონდა საოჯახო სასტუმროს ორგანიზების მცდელობა. სასტუმრო რეგისტრირებული ჰქონდა შპს „-------“ სახელზე და განთავსებული ჰქონდა აბრაც, თუმცა ფაქტობრივად სასტუმრო არ ფუნქციონირებდა. შესაბამისად რეალურად სასტუმროსთვის შენობა იჯარით არ გადაუცია და არც შემოსავალი მიუღია. შესაბამისად მიიჩნევს, რომ არ არსებობს დღგ-ით დაბეგვრის ობიექტი. აქედან გამომდინარე ითხოვს აღნიშნულ ნაწილში დარიცხული თანხების კორექტირებას.
ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმების, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და გადასახადის გადამხდელის არგუმენტაციის გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახურმა სადავო საკითხთან დაკავშირებით მიიჩნია, რომ საგადასახადო ვალდებულებების დაზუსტების მიზნით, გადასახადის გადამხდელს უნდა მიეცეს წინადადება ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში აუდიტის დეპარტამენტს წარუდგინოს სასტუმროს ფუნქციონირებასთან დაკავშირებული დოკუმენტები, მ.შ. ინფორმაცია აღნიშნულ პერიოდში გადახდილი კომუნალური გადასახადების შესახებ. თავის მხრივ, განსაზღვრულ ვადაში მტკიცებულებების წარმოდგენის შემთხვევაში უნდა დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს, შეისწავლოს წარდგენილი მტკიცებულებები და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება).
მე-2 სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 201-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ.ა“ ქვეპუნქტზე, რომლის მიხედვით ქონების გადასახადის გადამხდელია ფიზიკური პირი მის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე (მათ შორის, დაუმთავრებელ მშენებლობაზე, შენობა-ნაგებობაზე ან მათ ნაწილზე), იახტებზე (კატარღებზე), შვეულმფრენებზე, თვითმფრინავებსა და საგარეო-ეკონომიკური საქმიანობის ეროვნული სასაქონლო ნომენკლატურის 8703 კოდით განსაზღვრულ მსუბუქ ავტომობილებზე;
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 202-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მიხედვით, ფიზიკური პირის დასაბეგრ ქონებაზე გადასახადის წლიური განაკვეთი დიფერენცირებულია გადასახადის გადამხდელის ოჯახის მიერ საგადასახადო წლის განმავლობაში მიღებული შემოსავლების მიხედვით და განისაზღვრება შემდეგი ოდენობით:
ა) 100 000 ლარამდე შემოსავლის მქონე ოჯახებისათვის – საგადასახადო პერიოდის ბოლოსთვის დასაბეგრი ქონების საბაზრო ღირებულების არანაკლებ 0.05 პროცენტისა და არა უმეტეს 0.2 პროცენტისა;
ბ) 100 000 ლარის ან მეტი შემოსავლის მქონე ოჯახებისათვის – საგადასახადო პერიოდის ბოლოსთვის დასაბეგრი ქონების საბაზრო ღირებულების არანაკლებ 0.8 პროცენტისა და არა უმეტეს 1 პროცენტისა.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 203-ე მუხლის მიხედვით მიწაზე მიწაზე ქონების გადასახადის გადამხდელია პირი საგადასახადო წლის 1 აპრილის მდგომარეობით:
ა) მის საკუთრებაში არსებულ მიწაზე;
ბ) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მიწაზე, რომლითაც სარგებლობს ან რომელსაც ფლობს იგი;
გ) მის მფლობელობაში ან/და სარგებლობაში არსებულ, გარდაცვლილი პირის სახელზე რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც მიწის ნაკვეთით სარგებლობა ხორციელდება იჯარის, ქირის, უზუფრუქტის ან სხვა ამგვარი სახის ხელშეკრულების საფუძველზე.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 205-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით ქონების გადასახადის საგადასახადო პერიოდად ითვლება კალენდარული წელი. ამავე მუხლის მეთორმეტე და მეთოთხმეტე ნაწილების მიხედვით ფიზიკური პირი ქონების გადასახადის დეკლარაციას საგადასახადო ორგანოს წარუდგენს არა უგვიანეს კალენდარული წლის 1 ნოემბრისა. დეკლარაციაში მონაცემები დასაბეგრი ქონების შესახებ შეიტანება გასული საგადასახადო წლის მიხედვით, ხოლო დასაბეგრი მიწის შესახებ – მიმდინარე საგადასახადო წლის მიხედვით, ხოლო ფიზიკური პირი ქონებაზე და მიწაზე ქონების გადასახადს იხდის არა უგვიანეს კალენდარული წლის 15 ნოემბრისა.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.
საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის ყველა მნიშვნელოვანი გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე.
მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტი, რომელიც გამოცემულია წერილობითი სახით, აუცილებელია შეიცავდეს დასაბუთებას, კერძოდ, მასში მითითებული უნდა იყოს ის სამართლებრივი და ფაქტობრივი წანამძღვრები, რომელთა საფუძველზეც გამოიცა იგი. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ადმინისტრაციული ორგანო მოქმედებს დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, იგი ვალდებულია, აქტის დასაბუთებაში მიუთითოს იმ გარემოებებზე, რომლებიც საფუძვლად დაედო მის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას.
შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს გადასხადის გადამხდელის მიერ საჩივარში დაფიქსირებულ პოზიციაზე, რომლის მიხედვითაც არ ეთანხმება ქონების გადასახადში განსაზღვრულ საგადასახადო ვალდებულებებს და აცხადებს, რომ საკუთრებაში გააჩნდა სხვადასხვა საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული სამი ქონება, რომელიც თავის მხრივ მოიცავდა როგორც შენობას, ასევე მიწის ნაკვეთს. განმარტავს, რომ 2022, 2023, და 2024 წლების ქონების გადასახადით დასაბეგრ ბაზაში შეტანილ იქნა როგორც შენობის ასევე მიწის ღირებულება, ამასთან, მიწა დამატებით ფართობის მიხედვით დაიბეგრა მიწის გადასახადითაც. მიუთითებს, რომ მის მიერ შემოწმებისთვის წარდგენილ იქნა შეფასების ანგარიში, რომლითაც იხელმძღვანელა შემმოწმებელმა. თუმცა, შეფასების ანგარიშებში გამიჯნულია მიწისა და ქონების ღირებულებები. განმარტავს, რომ ქონების გადასახადი დიფერენცირებულია დასაბეგრ ქონებაზე გადასახადით და მიწის გადასახადით, შესაბამისად, მიწაზე ქონების გადასახადი გაიანგარიშება არა მისი საბაზრო ღირებულებით, არამედ ერთ კვადრატულ მეტრზე დადგენილი გადასახადის განაკვეთით. აქედან გამომდინარე, ქონების გადასახადში განსაზღვრულ დარიცხვას მიიჩნევს კანონმდებლობასთან შეუსაბამოდ და ითხოვს მის კორექტირებას.
ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმების, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და გადასახადის გადამხდელის არგუმენტაციის გათვალისწინებით, მე-2 სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ სადავო საკითხი საჭიროებს დამატებით შესწავლას, კერძოდ, ქონების საბაზრო ღირებულების დადგენის მიზნით, უნდა დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს გადასახადის გადამხდელის მიერ საჩივარში მითითებული არგუმენტების გათვალისწინებით ყოველმხრივ შეისწავლოს/გამოიკვლიოს შემოწმების ეტაპზე წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება).
მე-3 სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა. საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის პირს პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი საფუძვლითა და წესით.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 270-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სანქცია არის პასუხისმგებლობის ზომა ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სანქცია გამოიყენება გაფრთხილების, საურავის, ფულადი ჯარიმის, სამართალდარღვევის საქონლის ან/და სატრანსპორტო საშუალების უსასყიდლოდ ჩამორთმევის სახით, ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საურავი არის საგადასახადო სანქცია, რომელიც პირს ეკისრება საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში გადასახადის გადასახდელი თანხის გადაუხდელობისათვის.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლის თანახმად:
1. პირის მიერ საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის თანხის შემცირება, თუ იგი გამოწვეულია საგადასახადო კონტროლის განმახორციელებელი ორგანოს მიერ პირის საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის მომენტის (პერიოდის) შეცვლით, იწვევს პირის დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 10 პროცენტის ოდენობით.
2. საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის თანხის შემცირება, გარდა ამ მუხლის პირველი, 21 და 22 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, იწვევს დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 50 პროცენტის ოდენობით.
21.საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის შემცირება, თუ შემცირებული გადასახადის თანხა ამ დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში აღნიშნული გადასახადის თანხის 5 პროცენტს არ აღემატება, იწვევს დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 10 პროცენტის ოდენობით.
22. საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის შემცირება, თუ შემცირებული გადასახადის თანხა ამ დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში აღნიშნული გადასახადის თანხის 5 პროცენტზე მეტია და 20 პროცენტს არ აღემატება, იწვევს დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 25 პროცენტის ოდენობით.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს/დავის განმხილველ ორგანოს უფლება აქვს, გაათავისუფლოს კეთილსინდისიერი გადასახადის გადამხდელი ამ კოდექსით გათვალისწინებული სანქციისაგან, თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია გადასახადის გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით.
შემოსავლების სამსახური განმარტავს, რომ გადასახადის გადამხდელის კეთილსინდისიერება უკავშირდება მის მიერ დაშვებულ შეცდომას, გადამხდელი კეთილსინდისიერია იმ შემთხვევაში თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია მის მიერ დაშვებული შეცდომით (არცოდნით). კეთილსინდისიერება გულისხმობს პირის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მის მიერ ჩადენილი ქმედებისადმი. პირი მოქმედებს საპატიებელი შეცდომის პირობებში ანუ მან არ იცოდა და არც შეიძლებოდა სცოდნოდა, რომ ჩადიოდა აკრძალულ ქმედებას (სამართალდარღვევას). საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის მიზანია საგადასახადო პასუხისმგებლობისგან გაათავისუფლოს პირი, რომელიც სამართლებრივი შეცდომის არეალში მოქმედებდა, რადგან სამართლებრივი შეცდომის დროს პირი არასწორად აფასებს ჩადენილი ქმედების სამართლებრივ არსს და ამ ქმედებით გამოწვეულ სამართლებრივ შედეგს.
შემოსავლების სამსახური მიუთითებს ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს არასრულად ჰქონდა შესრულებული საგადასახადო ვალდებულებები, ამასთან, მომჩივანი ვერ უთითებს ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, რომლითაც დადასტურდება, რომ გადასახადის გადამხდელი საგადასახადო ვალდებულებების არაჯეროვნად შესრულებისას მოქმედებდა სამართლებრივი შეცდომის არეალში. შესაბამისად, საგადასახადო შემოწმების შედეგად დარიცხული სანქციის მიმართ შემოსავლების სამსახურს მიზანშეწონილად არ მიაჩნია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის გამოყენება.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის საფუძველზე,ვ ბ რ ძ ა ნ ე ბ:
1. ი/მ ------- (ს/ნ -------) საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. პირველ სადავო საკითხთან, კერძოდ, სასტუმროსთვის უსასყიდლოდ იჯარით გაცემული ფართის დღგ-ით დაბეგვრასთან დაკავშირებით:
ა) გადასახადის გადამხდელს მიეცეს წინადადება ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში აუდიტის დეპარტამენტს წარუდგინოს სასტუმროს ფუნქციონირებასთან დაკავშირებული დოკუმენტები, მ.შ. ინფორმაცია აღნიშნულ პერიოდში გადახდილი კომუნალური გადასახადების შესახებ;
ბ) ამ ბრძანების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ ვადაში მტკიცებულებების წარმოდგენის შემთხვევაში დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს, გადასახადის გადამხდელის მონაწილეობით, შეისწავლოს წარდგენილი მტკიცებულებები და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება);
3. მე-2 სადავო საკითხთან დაკავშირებით, კერძოდ, ქონების საბაზრო ღირებულების დადგენის მიზნით, დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს გადასახადის გადამხდელის მიერ საჩივარში მითითებული არგუმენტების გათვალისწინებით ყოველმხრივ შეისწავლოს/გამოიკვლიოს შემოწმების ეტაპზე წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება);
4. დანარჩენ ნაწილში საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
5. აღნიშნული ბრძანება შეიძლება გასაჩივრდეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში (მის.: ქ. თბილისი, ვახტანგ გორგასლის ქ. №16) ან სასამართლოში (მის.: ქ. თბილისი, დავით აღმაშენებლის ხეივანი №64), საქართველოს საგადასახადო კოდექსის XIV კარით დადგენილი წესის შესაბამისად, ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში.
სადავო საკითხები:
1. არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულებები.
2. ქონების გადასახადში განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულებები.
3. კომპანია იჯარით გადაცემულ ფართზე ახდენდა საშემოსავლო გადასახდის დაკავებას, აღნიშნულ ნაწილში ითხოვს სანქციისგან გათავისუფლებას.
ფაქტობრივი გარემოებები
გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის სფეროს წარმოდგენს წვრილმანი სამშენებლო მასალების ადგილობრივ ბაზარზე შეძენა და რეალიზაცია. შესამოწმებელი პერიოდის ბოლოს, ჩატარდა სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ნაშთის ფაქტობრივი მდგომარეობის დადგენის პროცედურა. ჩატარებული საგადასახადო შემოწმების შედეგად დადგინდა, რომ გადამხდელი არ აწარმოებს აღრიცხვას ბუღალტრული პროგრამის საშუალებით, აგრეთვე არაარსებითი წილი აქვს დოკუმენტურ რეალიზაციას ჯამურ რეალიზაციაში), რის გამოც შემოწმებამ იხელმძღვანელა მსგავსი საქმიანობის განმახორციელებელი პირის აუდირებული ფასნამატით, რომელმაც შეადგინა 25%. შემოწმების მიერ შესწავლილ იქნა საანგარიშო პერიოდში დღგ-ით დასაბეგრი ბრუნვა, რომლის დეკლარირებულ მონაცემებთან შედარებისას გამოვლინდა სხვაობა. მომჩივანის საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმების შედეგად დადგინდა, რომ გადასახადის გადამხდელის მიერ წარმოდგენილ საშემოსავლო გადასახადის წლიურ დეკლარაციებსა და შემოწმების მიერ გაანგარიშებულ მონაცემებს შორის ვლინდება სხვაობა. პირს დაერიცხა დღგ, საშემოსავლო გადასახადი და ჯარიმა.
შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემის მონაცემებით დადგინდა, რომ პირის, 2021 წლიდან 2023 წლის ჩათვლით, ყოველწლიურად დასაბეგრი შემოსავალი აღემატება 40 000 ლარს და არ აღემატება 100 000 ლარს. გადასახადის გადამხდელს საკუთრებაში გააჩნია უძრავი და მოძრავი ქონება (მ.შ. მიწა). შემოწმების მიერ შესწავლილ იქნა გადასახადის გადამხდელის მიერ წარმოდგენილი ქონების გადასახადის დეკლარაციები და წარმოდგენილი ექსპერტის დასკვნა უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების შეფასების შესახებ, რომელთა ანალიზის შედეგად მეწარმის დეკლარირებულ მონაცემებსა და შემოწმების მონაცემებს შორის გამოვლინდა სხვაობები. პირს დაერიცხა ქონების გადასახადი და ჯარიმა.
გადაწყვეტილება
პირველ და მეორე სადავო საკითხებთან დაკავშირებით გადასახადის გადამხდელს მიეცეს წინადადება აუდიტის დეპარტამენტს წარუდგინოს სასტუმროს ფუნქციონირებასთან დაკავშირებული დოკუმენტები; ქონების საბაზრო ღირებულების დადგენის მიზნით, დაევალოს აუდიტის დეპარტამენტს გადასახადის გადამხდელის მიერ საჩივარში მითითებული არგუმენტების გათვალისწინებით ყოველმხრივ შეისწავლოს/გამოიკვლიოს შემოწმების ეტაპზე წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა და შესწავლის შედეგების გათვალისწინებით, სათანადო საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირება (შემცირება);
დასაბუთება
შემოსავლების სამსახურის დავების განხილვის საბჭო გადაწყვეტილების დასაბუთებისას ეყრდნობა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შემდეგ ნორმებს: 73(5, 9); 102; 105; 159; 164; 201; 205; 269(7)