ბრძანება N 26555
📜 საკანონმდებლო ნორმები
📄 სრული ტექსტი
N 26555
03 დეკემბერი 2025
ბ რ ძ ა ნ ე ბ ა
ი/მ -------ის (ს/ნ ---------------)
(მის.: ----------------------------)
2025 წლის 5 ნოემბრის საჩივრის
დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე
შემოსავლების სამსახურმა დავების განხილვის საბჭოს 2025 წლის 13 ნოემბრის სხდომაზე (ოქმი №94) განიხილა ი/მ ----- (ს/ნ ------) 2025 წლის 5 ნოემბრის №175335/21 საჩივარი, შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 7 ოქტომბრის №065-28 საგადასახადო მოთხოვნასთან დაკავშირებით.
სადავო საკითხები:
1. გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმება არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებას და საშემოსავლო გადასახადის დარიცხვას. განმარტავს, რომ სრულად აქვს აღრიცხული შემოსავლები და ხარჯები, ასევე, შემოსავლები და ინვოისები დოკუმენტურად დადასტურებულია, შესაბამისად, გაუგებარია რა მონაცემებს დაეყრდნო შემმოწმებელი არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებისას.
2. გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმება ძირითად საშუალებასთან დაკავშირებული ხარჯების ერთობლივი შემოსავლიდან გამოქვითვის გაუქმებას. განმარტავს, რომ გადამხდელს გამოქვითული აქვს სატრანსპორტო საშუალებებთან დაკავშირებული ხარჯები, ხოლო ის ფაქტი, რომ საგადასახადო მიზნებისთვის სრულად გამოიქვითა შეძენილი ძირითადი საშუალებები, არ ნიშნავს, რომ ძირითადი საშუალებები აღარ არსებობს და მათზე გაწეული ხარჯები ხარჯის ნაწილში აღარ უნდა ჩაერთოს. მიუთითებს, რომ შემოწმებას წარუდგინა ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტები, რომლებიც არ იქნა გათვალისწინებული.
3. გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმება საწვავზე და სარემონტო სამუშაოებზე გადახდილი თანხების განსაზღვრას სხვა მსგავსი საქმიანობის განმახორციელებელი პირების მიერ საწვავებზე და სარემონტო სამუშაოებზე გაწეული ხარჯის პროპორციული წილის შესაბამისად. აცხადებს, რომ შემოწმებამ სრულად არ გამოიკვლია საქმისთვის მნიშვნელოვანი გარემოებები, რომლის შედეგად გაიზარდა შემოსავალი, ხოლო ხარჯები შემცირდა.
4. გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმება ქონების გადასახადის დარიცხვას. განმარტავს, რომ გადამხდელის შემოსავლები არ აჭარბებდა 40 000 ლარს, შესაბამისად, არ ჰქონდა ქონების გადასახადის დეკლარირების ვალდებულება.
ფაქტობრივი გარემოებები:
საქმის მასალებით ირკვევა, რომ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 30 იანვრის №1009 და 12 სექტემბრის №20091 ბრძანებების საფუძველზე ჩატარდა ი/მ ------ (ს/ნ ------) საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შესამოწმებელ პერიოდად განისაზღვრა 2022 წლის პირველი იანვრიდან 2025 წლის 29 იანვრის ჩათვლით საანგარიშო პერიოდები, ხოლო 2024 წლის წლიური საშემოსავლო გადასახადის მიზნებისთვის 2025 წლის პირველ აპრილამდე საანგარიშო პერიოდი. შემოწმების შედეგებზე 2025 წლის 29 სექტემბერს შედგენილ იქნა საგადასახადო შემოწმების აქტი, გამოიცა 2025 წლის 7 ოქტომბრის №21570 ბრძანება და ამავე თარიღის №065-28 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის მიხედვით გადასახადის გადამხდელს დამატებით გადასახდელად განესაზღვრა სულ 68 424 ლარი, მათ შორის, გადასახადი 39 626 ლარი, ჯარიმა 16 648 ლარი, საურავი 12 150 ლარი.
საგადასახადო შემოწმების აქტის მიხედვით საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია შემდეგი გარემოებებით:
1. გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის სფეროს წარმოადგენს სატრანსპორტო მომსახურების გაწევა. გადამხდელი ახორციელებს გადაზიდვებს ძირითადად --------, ----- და ----- ტერიტორიაზე. მეწარმის მიერ შემოსავლის მიღება და ხარჯების გაწევა ხორციელდება როგორც ნაღდი ისე უნაღდო ანგარიშსწორებით. შემოწმების ფარგლებში გადამხდელმა წარმოადგინა შესაბამისი ინფორმაცია/დოკუმენტაცია, მათ შორის, სხვადასხვა პერიოდში მიღებული ინვოისები. აუდიტორების მიერ დამუშავდა შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემაში არსებული მონაცემები, მათ შორის, მიღებული, გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები და საბაჟო საზღვრის კვეთები, შესაბამისად, გადამხდელის მიერ წარმოდგენილი და შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემაში არსებული ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე დადგინდა, რომ გადამხდელი ახორციელებდა დამატებით სატრანსპორტო მომსახურებებს, რომლებზეც შესაბამისი წესით გამოწერილი ინვოისი ან/და საგადასახადო კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა დოკუმენტი შემოწმებისათვის წარმოდგენილი არ არის, ასევე, საბანკო ამონაწერებშიც არ ფიქსირდება ჩარიცხვები. შესაბამისად, იმ სატრანსპორტო მომსახურებებზე, რომლებზეც გადამხდელის მიერ არ იქნა წარმოდგენილი შემოსავლის მიღების დამადასტურებელი დოკუმენტი, შემოწმების მიერ განხორციელდა დოკუმენტურად დადასტურებული შემოსავლის, ინვოისების, საშუალო ფასის გაანგარიშება და გავრცელება, რამაც შესამოწმებელ პერიოდებზე გამოიწვია მიღებული ერთობლივი შემოსავლებისა და გამოანგარიშებული გადასახადების გაზრდა. საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, გადამხდელის მიერ ტვირთის გადაზიდვის მომსახურების გაწევის შედეგად მიღებული შემოსავალი განეკუთვნება საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავლებს. შედეგად, გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულებები განისაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით და ტრანსპორტირების მომსახურების იმ ნაწილზე, რომელზეც საგადასახადო ორგანოში არ იქნა წარმოდგენილი შესაბამისი დოკუმენტები, შემოსავლის გაანგარიშება განხორციელდა საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული არაპირდაპირი მეთოდით. შედეგად, გადასახადის გადამხდელს, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 102-ე და 104-ე მუხლების საფუძველზე, დაერიცხა საშემოსავლო გადასახადი და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით განსაზღვრული ჯარიმა.
2. გადასახადის გადამხდელმა შემოწმების ფარგლებში წარმოადგინა ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში გაწეული ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტების ნაწილი. არსებული მონაცემების ანალიზის საფუძველზე დადგინდა, რომ გადამხდელს შესამოწმებელ პერიოდებში შეძენილი აქვს ავტოსატრანსპორტო საშუალებები, მისაბმელები, რომლებიც მეწარმის მიერ აღრიცხულია როგორც ძირითადი საშუალება, მოცემული ხარჯები კი გამოქვითულია კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესით, სრულად გამოქვითვის მეთოდის გამოყენებით, თუმცა, შემოწმების ფარგლებში გაირკვა, რომ გადამხდელს ზედმეტად აქვს გამოქვითული შემოსავლის მიღებასთან დაკავშირებული ხარჯები, მათ შორის, ძირითად საშუალებასთან დაკავშირებული ხარჯები, კერძოდ, გადამხდელს შესამოწმებელ პერიოდში, 2023 წელს ძირთად საშუალებაზე გაწეულ ხარჯად დაფიქსირებული აქვს
18 500 ლარი, რომელზეც შემოწმებისათვის სრულად ვერ იქნა წარმოდგენილი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტები. გარდა აღნიშნულისა, შემოწმების მიერ დამატებით დაკორექტირდა ამორტიზაციით დარიცხული თანხები. გადამხდელი განმარტავს, რომ იყენებს სრულად გამოქვითვის მეთოდს, შესაბამისად, აღნიშნული ხარჯებიც შესაბამისი წესით დაექვემდებარა კორექტირებას/შემცირებას. საგადასახადო კანონმდებლობით გათვალისწინებულია გადამხდელთა შესაძლებლობა, რომ ერთობლივი შემოსავლიდან გამოქვითონ ყველა ხარჯი, რომელიც მის მიღებასთან არის დაკავშირებული, შესაბამისად, თუ გადამხდელს ძირითადი საშუალებების მიმართ გამოქვთვის სრული მეთოდი აქვს არჩეული, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მიხედვით, აღარ აქვს უფლება გამოიყენოს საამორტიზაციო ანარიცხების მეთოდით გამოქვითვის შესაძლებლობა. შედეგად, გადასახადის გადამხდელს, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 105-ე მუხლის საფუძველზე, დაერიცხა საშემოსავლო გადასახადი და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით განსაზღვრული ჯარიმა.
3. გადასახადის გადამხდელის მიერ შემოწმებისთვის არ არის წარმოდგენილი ბუღალტრული აღრიცხვის პროგრამა ან/და ელექტრონული რეესტრი შემოსავლებისა და ხარჯების შესახებ. გადამხდელის განმარტებით, ვინაიდან მომსახურების საგანს წარმოადგენს ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით საქართველოდან ტვირთის ტრანსპორტირება სხვადასხვა ქვეყანაში, მეწარმის მიერ საწვავის ხარჯების გარკვეული ნაწილი გაწეულია უცხო ქვეყნებში. გადამხდელის მიერ წარმოდგენილ იქნა საწვავის შესყიდვის სხვადასხვა დოკუმენტები/ჩეკები, რომლებითაც ვერ იდენტიფიცირდება საქონლის სახეობა, ოპერაციის განხორციელების თარიღი და ოპერაციის ზუსტი ადგილმდებარეობა, რაც დაადასტურებდა, რომ ნამდვილად შემოსავლის მიღებასთან დაკავშირებული ხარჯი იქნა გაწეული. ამასთან, შემოწმებისას დაიდენტიფიცირებულ ჩეკებში ფიქსირდება არაეკონომიკური ხარჯის ჩეკიც, რომელიც არ ექვემდებარება გამოქვითვას ერთობლივი შემოსავლიდან. გარდა აღნიშნულისა, შემოწმების ფარგლებში დაკორექტირდა ძირითადი საშუალებების რემონტისთვის შეძენილ სხვადასხვა მასალებზე გაწეული ხარჯის თანხები, რადგან გადამხდელის მიერ სრულად არ იქნა წარმოდგენილი აღნიშნული ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტები, მათ შორის, მიღება-ჩაბარების აქტი, ან/და კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა დოკუმენტები. აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულებები განისაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით, კერძოდ, შემოწმების ფარგლებში, გადამხდელის მიერ საკუთარი ავტოსატრანსპოროტო საშუალებების საწვავებზე და სარემონტო სამუშაოებზე, როგორც საქართველოში, ასევე საქართველოს ფარგლებს გარეთ გადახდილი თანხის განსაზღვრა განხორციელდა სხვა მსგავსი საქმიანობის განმახორციელებელი პირების მიერ შესაბამისი შემოსავლის მიღებასთან საწვავებზე და სარემონტო სამუშაოებზე გაწეული ხარჯის პროპორციული წილის შესაბამისად. დასახელებულ შემთხვევაში მხედველობაში გვაქვს გადამხდელის მიერ ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში გაწეული ხარჯების არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრა, რაც გულისხმობს გადამხდელის მიერ საკუთრებაში არსებული ავტომანქანებისათვის შეძენილ საწვავზე გადახდილი ხარჯის თანხის განსაზღვრას სრული, ერთობლივი შემოსავლის მიღებასთან საჭირო/გონივრული საწვავის მოხმარებისა და შეძენაზე გადახდილი თანხის ერთობლივი შემოსავლიდან გამოქვითვის შესაძლებლობას.
4. შესამოწმებელ პერიოდში გადამხდელს საკუთრებაში ძირითადი საშუალების სახით გააჩნია როგორც მსუბუქი ავტოსატრანსპორტო საშუალებები, ასევე სატვირთო ავტომობილები. გადამხდელს შესამოწმებელ პერიოდში არ აქვს დეკლარირებული შესაბამისი ქონების გადასახადი, რადგან გადამხდელის მიერ დეკლარირებული დასაბეგრი შემოსავალი არ აჭარბებდა 40 000 ლარიან ზღვარს, თუმცა, ვინაიდან, შემოწმების ფარგლებში გაიზარდა მეწარმის დასაბეგრი შემოსავალი, შემოწმების მიერ განხორციელდა შესაბამისი გადასახადის გამოანგარიშება და შედეგად, გადასახადის გადამხდელს, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 201-ე მუხლის საფუძველზე დაერიცხა ქონების გადასახადი.
შემოსავლების სამსახურმა განიხილა წარმოდგენილი საჩივარი და მიიჩნია, რომ გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
პირველ, მე-2 და მე-3 სადავო საკითხებთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია სრულად აღრიცხოს თავის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული იყოს კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კოდექსის დებულებათა გათვალისწინებით საგადასახადო ორგანოებს თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით უფლება აქვთ დამოუკიდებლად განსაზღვრონ გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულების მოცულობა საგადასახადო ორგანოში არსებული ინფორმაციით (მათ შორის, გადასახადის გადამხდელის დანახარჯების შესახებ) ან შედარების მეთოდით - სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელების შესახებ ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე, თუ გადასახადის გადამხდელი არ წარადგენს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად საჭირო სააღრიცხვო დოკუმენტაციას ან დადგენილი წესის დარღვევით აწარმოებს ბუღალტერიას, აგრეთვე ამ კოდექსით გათვალისწინებულ სხვა შემთხვევებში.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 61-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია პირს დაარიცხოს გადასახადი თავის ხელთ არსებული ინფორმაციის საფუძველზე, თუ პირი მას არ წარუდგენს გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, პირის საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვროს არაპირდაპირი მეთოდების გამოყენებით (აქტივების სიდიდის, საოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების, პირის შესახებ ინფორმაციის მისი საქმიანობის სხვა საგადასახადო პერიოდთან ან სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელის შესახებ მონაცემების შედარების, აგრეთვე სხვა მსგავსი ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე) თუ პირს არ აქვს სააღრიცხვო დოკუმენტაცია ან სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შეუძლებელია დაბეგვრის ობიექტის დადგენა.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 79-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საშემოსავლო გადასახადის გადამხდელია რეზიდენტი ფიზიკური პირი.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, რეზიდენტი ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია დასაბეგრი შემოსავალი, რომელიც განისაზღვრება, როგორც სხვაობა კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებულ ერთობლივ შემოსავალსა და ამ პერიოდისათვის ამ კოდექსით გათვალისწინებული გამოქვითვების თანხებს შორის.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-100 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რეზიდენტის ერთობლივი შემოსავალი შედგება საქართველოში არსებული წყაროდან და საქართველოს ფარგლების გარეთ მიღებული შემოსავლებისაგან.
ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ერთობლივ შემოსავალს განეკუთვნება ეკონომიკური საქმიანობით მიღებული შემოსავლები, რომლებიც დაკავშირებული არ არის დაქირავებით მუშაობასთან.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ეკონომიკური საქმიანობით მიღებულ შემოსავლებს განეკუთვნება საქონლის/მომსახურების მიწოდებით მიღებული შემოსავლები.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ჟ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კარის მიზნებისათვის საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს განეკუთვნება საქართველოსა და უცხო ქვეყნებს შორის საერთაშორისო გადაზიდვებში სატრანსპორტო მომსახურებით ან საერთაშორისო კავშირგაბმულობაში ტელესაკომუნიკაციო მომსახურებით მიღებული შემოსავალი.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-8 მუხლის 25-ე ნაწილის თანახმად, საერთაშორისო გადაზიდვა არის ავტოსატრანსპორტო საშუალებით, სარკინიგზო სატრანსპორტო საშუალებით, საზღვაო სატრანსპორტო საშუალებით, შიდა სახმელეთო წყლების სატრანსპორტო საშუალებით ან საჰაერო ხომალდით მგზავრთა, საქონლის (მათ შორის, ფოსტის) სხვადასხვა სახელმწიფოში, რომელთაგან ერთერთი საქართველოა, მდებარე ორ პუნქტს შორის განხორციელებული ნებისმიერი გადაზიდვა.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად,1. ერთობლივი შემოსავლიდან გამოიქვითება ყველა ხარჯი, რომელიც დაკავშირებულია მის მიღებასთან, გარდა იმ ხარჯებისა, რომლებიც ამ კოდექსის თანახმად გამოქვითვას არ ექვემდებარება.
2. თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ყველა ხარჯი დოკუმენტურად უნდა იყოს დადასტურებული.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 72-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, პირველადი საგადასახადო დოკუმენტი არის წერილობითი დოკუმენტი, რომლითაც შესაძლებელია სამეურნეო ოპერაციის მონაწილე მხარეთა იდენტიფიცირება, აქვს თარიღი და მოიცავს მიწოდებული საქონლის/გაწეული მომსახურების ჩამონათვალსა და ღირებულებას.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 112-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ძირითადი საშუალებების ღირებულების სრულად გამოქვითვის უფლების გამოყენების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია იგივე მეთოდი გამოიყენოს ყველა შემდგომი შესყიდული (წარმოებული) ძირითადი საშუალების მიმართ.
ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ძირითადი საშუალებების ღირებულების სრულად გამოქვითვის შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს უფლება არ აქვს, არჩეული გამოქვითვის ნორმა შეცვალოს 5 წლის განმავლობაში. ამასთანავე, გამოქვითვის ასეთი ნორმის არჩევა უნდა მოხდეს იმ საგადასახადო წელს, როდესაც ძირითადი საშუალებები ექსპლუატაციაში შევიდა.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.
პირველ სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომლის მიხედვით, შემოწმების პროცესში დადგინდა, რომ გადამხდელი ახორციელებდა დამატებით სატრანსპორტო მომსახურებებს, რომლებზეც შესაბამისი წესით გამოწერილი ინვოისი ან/და საგადასახადო კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა დოკუმენტი შემოწმებისათვის წარდგენილი არ არის, ასევე, საბანკო ამონაწერებშიც არ ფიქსირდება ჩარიცხვები. შესაბამისად, გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულებები განისაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით, კერძოდ, იმ სატრანსპორტო მომსახურებებზე, რომლებზეც გადამხდელის მიერ არ იქნა წარდგენილი შემოსავლის მიღების დამადასტურებელი დოკუმენტი, შემოწმების მიერ განხორციელდა დოკუმენტურად დადასტურებული შემოსავლის, ინვოისების, საშუალო ფასის გაანგარიშება და გავრცელება, რამაც შესამოწმებელ პერიოდებზე გამოიწვია მიღებული ერთობლივი შემოსავლების გაზრდა.
იმის გათვალისწინებით, რომ გადასახადის გადამხდელი არ აწარმოებს ბუღალტრულ აღრიცხვას კანონმდებლობით დადგენილი წესით, ხოლო მისი სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შემოწმებისთვის შეუძლებელი იყო დაბეგვრის ობიექტის დადგენა, შემოსავლების სამსახური მიიჩნევს, რომ აუდიტის დეპარტამენტი უფლებამოსილია არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით განსაზღვროს საგადასახადო ვალდებულებები.
ამასთან, შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ მომჩივანი საჩივარში ვერ უთითებს ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, თუ რა ნაწილში იქნა განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულებები არამართლზომიერად. ხოლო, დავის წარმოების პროცესში არ ყოფილა წარმოდგენილი ისეთი მტკიცებულებები, რომლებიც შეცვლიდა საგადასახადო შემოწმებით დადგენილ გარემოებებს.
ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ საგადასახადო შემოწმების შედეგად საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, წარმოდგენილი საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
მე-2 სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომლის მიხედვით, გადამხდელს შესამოწმებელ პერიოდებში შეძენილი აქვს ავტოსატრანსპორტო საშუალებები, რომლებიც წარმოადგენს ძირითად საშუალებას, ხოლო გაწეული ხარჯები გამოქვითული აქვს კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესით, სრულად გამოქვითვის მეთოდის გამოყენებით, თუმცა, შემოწმების ფარგლებში გაირკვა, რომ გადამხდელს ზედმეტად აქვს გამოქვითული შემოსავლის მიღებასთან დაკავშირებული ხარჯები, მათ შორის, ძირითად საშუალებასთან დაკავშირებული ხარჯები, კერძოდ, გადამხდელს შესამოწმებელ პერიოდში, 2023 წელს ძირთად საშუალებაზე გაწეულ ხარჯად დაფიქსირებული აქვს 18 500 ლარი, რომელზეც შემოწმებისათვის სრულად ვერ იქნა წარდგენილი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტები. საგადასახადო კანონმდებლობით გათვალისწინებულია გადამხდელთა შესაძლებლობა, რომ ერთობლივი შემოსავლიდან გამოქვითონ ყველა ხარჯი, რომელიც მის მიღებასთან არის დაკავშირებული, შესაბამისად, თუ გადამხდელს ძირითადი საშუალებების მიმართ გამოქვთვის სრული მეთოდი აქვს არჩეული, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მიხედვით, აღარ აქვს უფლება გამოიყენოს საამორტიზაციო ანარიცხების მეთოდით გამოქვითვის შესაძლებლობა.
ამასთან, შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ მომჩივანი საჩივარში ვერ უთითებს ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, თუ რა ნაწილში იქნა განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულებები არამართლზომიერად. ხოლო, დავის წარმოების პროცესში არ ყოფილა წარმოდგენილი ისეთი მტკიცებულებები, რომლებიც შეცვლიდა საგადასახადო შემოწმებით დადგენილ გარემოებებს.
ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ საგადასახადო შემოწმების შედეგად საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, წარმოდგენილი საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
მე-3 სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომლის მიხედვით, გადამხდელის განმარტებით, ვინაიდან მომსახურების საგანს წარმოადგენს ავტოსატრანსპორტო საშუალებებით საქართველოდან ტვირთის ტრანსპორტირება სხვადასხვა ქვეყანაში, მეწარმის მიერ საწვავის ხარჯების გარკვეული ნაწილი გაწეულია უცხო ქვეყნებში. გადამხდელის მიერ შემოწმებისთვის წარდგენილ იქნა საწვავის შესყიდვის სხვადასხვა დოკუმენტები/ჩეკები, რომლებითაც ვერ იდენტიფიცირდება საქონლის სახეობა, ოპერაციის განხორციელების თარიღი და ოპერაციის ზუსტი ადგილმდებარეობა, რაც დაადასტურებდა, რომ ნამდვილად შემოსავლის მიღებასთან დაკავშირებული ხარჯი იქნა გაწეული. ამასთან, შემოწმებისას დაიდენტიფიცირებულ ჩეკებში ფიქსირდება არაეკონომიკური ხარჯის ჩეკიც, რომელიც არ ექვემდებარება გამოქვითვას ერთობლივი შემოსავლიდან. გარდა აღნიშნულისა, შემოწმების ფარგლებში დაკორექტირდა ძირითადი საშუალებების რემონტისთვის შეძენილ სხვადასხვა მასალებზე გაწეული ხარჯის თანხები, რადგან გადამხდელის მიერ სრულად არ იქნა წარდგენილი აღნიშნული ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტები, მათ შორის, მიღება-ჩაბარების აქტი, ან/და კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა დოკუმენტები. აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულებები განისაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით, კერძოდ, შემოწმების ფარგლებში, გადამხდელის მიერ საკუთარი ავტოსატრანსპოროტო საშუალებების საწვავებზე და სარემონტო სამუშაოებზე, როგორც საქართველოში, ასევე საქართველოს ფარგლებს გარეთ გადახდილი თანხის განსაზღვრა განხორციელდა სხვა მსგავსი საქმიანობის განმახორციელებელი პირების მიერ შესაბამისი შემოსავლის მიღებასთან საწვავებზე და სარემონტო სამუშაოებზე გაწეული ხარჯის პროპორციული წილის შესაბამისად.
ამასთან, შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ მომჩივანი საჩივარში ვერ უთითებს ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, თუ რა ნაწილში იქნა განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულებები არამართლზომიერად. ხოლო, დავის წარმოების პროცესში არ ყოფილა წარმოდგენილი ისეთი მტკიცებულებები, რომლებიც შეცვლიდა საგადასახადო შემოწმებით დადგენილ გარემოებებს.
ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ საგადასახადო შემოწმების შედეგად საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, წარმოდგენილი საჩივარი აღნიშნულ ნაწილში დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
მე-4 სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 201-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ.ა“ ქვეპუნქტზე, რომლის მიხედვით ქონების გადასახადის გადამხდელია ფიზიკური პირი მის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე (მათ შორის, დაუმთავრებელ მშენებლობაზე, შენობა-ნაგებობაზე ან მათ ნაწილზე), იახტებზე (კატარღებზე), შვეულმფრენებზე, თვითმფრინავებსა და საგარეო-ეკონომიკური საქმიანობის ეროვნული სასაქონლო ნომენკლატურის 8703 კოდით განსაზღვრულ მსუბუქ ავტომობილებზე.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 202-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით ფიზიკური პირის დასაბეგრ ქონებაზე გადასახადის წლიური განაკვეთი დიფერენცირებულია გადასახადის გადამხდელის ოჯახის მიერ საგადასახადო წლის განმავლობაში მიღებული შემოსავლების მიხედვით და განისაზღვრება შემდეგი ოდენობით:
ა) 100 000 ლარამდე შემოსავლის მქონე ოჯახებისათვის – საგადასახადო პერიოდის ბოლოსთვის დასაბეგრი ქონების საბაზრო ღირებულების არანაკლებ 0.05 პროცენტისა და არა უმეტეს 0.2 პროცენტისა;
ბ) 100 000 ლარის ან მეტი შემოსავლის მქონე ოჯახებისათვის – საგადასახადო პერიოდის ბოლოსთვის დასაბეგრი ქონების საბაზრო ღირებულების არანაკლებ 0.8 პროცენტისა და არა უმეტეს 1 პროცენტისა.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 205-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით ქონების გადასახადის საგადასახადო პერიოდად ითვლება კალენდარული წელი.
ამავე მუხლის მე-12 და მე-14 ნაწილების მიხედვით ფიზიკური პირი ქონების გადასახადის დეკლარაციას საგადასახადო ორგანოს წარუდგენს არა უგვიანეს კალენდარული წლის 1 ნოემბრისა. დეკლარაციაში მონაცემები დასაბეგრი ქონების შესახებ შეიტანება გასული საგადასახადო წლის მიხედვით, ხოლო დასაბეგრი მიწის შესახებ – მიმდინარე საგადასახადო წლის მიხედვით, ხოლო ფიზიკური პირი ქონებაზე და მიწაზე ქონების გადასახადს იხდის არა უგვიანეს კალენდარული წლის 15 ნოემბრისა.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.
დადგენილი გარემოებაა, რომ შესამოწმებელ პერიოდში გადამხდელს საკუთრებაში ძირითადი საშუალების სახით გააჩნია როგორც მსუბუქი ავტოსატრანსპორტო საშუალებები, ასევე სატვირთო ავტომობილები, რომელთან დაკავშირებით საგადასახადო ორგანოში არ არის წარდგენილი ქონების გადასახადის დეკლარაციები, რადგან გადამხდელის მიერ დეკლარირებული დასაბეგრი შემოსავალი არ აჭარბებდა 40 000 ლარიან ზღვარს. ვინაიდან, შემოწმების ფარგლებში გაიზარდა მეწარმის დასაბეგრი შემოსავალი, შედეგად, გადამხდელს დაერიცხა ქონების გადასახადი.
შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ მომჩივანი საჩივარში ვერ უთითებს ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, თუ რა ნაწილში იქნა განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულებები არამართლზომიერად. ხოლო, დავის წარმოების პროცესში არ ყოფილა წარმოდგენილი ისეთი მტკიცებულებები, რომლებიც შეცვლიდა საგადასახადო შემოწმებით დადგენილ გარემოებებს.
ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმების და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ საგადასახადო შემოწმების შედეგად საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, წარმოდგენილი საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის საფუძველზე,ვ ბ რ ძ ა ნ ე ბ:
1. ი/მ ----- (ს/ნ -----) საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
2. აღნიშნული ბრძანება შეიძლება გასაჩივრდეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში (მის.: ქ. თბილისი, ვახტანგ გორგასლის ქ. №16) ან სასამართლოში (მის.: ქ. ქუთაისი, ვიქტორ კუპრაძის ქ. №11), საქართველოს საგადასახადო კოდექსის XIV კარით დადგენილი წესის შესაბამისად, ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში.
სადავო საკითხი
1. გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმება არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებას და საშემოსავლო გადასახადის დარიცხვას.
2. გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმება ძირითად საშუალებასთან დაკავშირებული ხარჯების ერთობლივი შემოსავლიდან გამოქვითვის გაუქმებას.
3. გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმება საწვავზე და სარემონტო სამუშაოებზე გადახდილი თანხების განსაზღვრას.
4. გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმება ქონების გადასახადის დარიცხვას.
ფაქტობრივი გარემოებები
გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის სფეროს წარმოადგენს სატრანსპორტო მომსახურების გაწევა.
შემოწმების პროცესში დადგინდა, რომ გადამხდელი ახორციელებდა დამატებით სატრანსპორტო მომსახურებებს, რომლებზეც შესაბამისი წესით გამოწერილი ინვოისი ან/და საგადასახადო კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა დოკუმენტი შემოწმებისათვის წარდგენილი არ არის, ასევე, საბანკო ამონაწერებშიც არ ფიქსირდება ჩარიცხვები. შესაბამისად, გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულებები განისაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით.
გადამხდელს შესამოწმებელ პერიოდებში შეძენილი აქვს ავტოსატრანსპორტო საშუალებები, რომლებიც წარმოადგენს ძირითად საშუალებას, ხოლო გაწეული ხარჯები გამოქვითული აქვს კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესით, სრულად გამოქვითვის მეთოდის გამოყენებით, თუმცა, შემოწმების ფარგლებში გაირკვა, რომ გადამხდელს ზედმეტად აქვს გამოქვითული შემოსავლის მიღებასთან დაკავშირებული ხარჯები, მათ შორის, ძირითად საშუალებასთან დაკავშირებული ხარჯები.
მეწარმის მიერ საწვავის ხარჯების გარკვეული ნაწილი გაწეულია უცხო ქვეყნებში. გადამხდელის მიერ შემოწმებისთვის წარდგენილ იქნა საწვავის შესყიდვის სხვადასხვა დოკუმენტები/ჩეკები, რომლებითაც ვერ იდენტიფიცირდება საქონლის სახეობა, ოპერაციის განხორციელების თარიღი და ოპერაციის ზუსტი ადგილმდებარეობა, რაც დაადასტურებდა, რომ ნამდვილად შემოსავლის მიღებასთან დაკავშირებული ხარჯი იქნა გაწეული. ამასთან, შემოწმებისას დაიდენტიფიცირებულ ჩეკებში ფიქსირდება არაეკონომიკური ხარჯის ჩეკიც, რომელიც არ ექვემდებარება გამოქვითვას ერთობლივი შემოსავლიდან. გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულებები განისაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით.
შესამოწმებელ პერიოდში გადამხდელს საკუთრებაში ძირითადი საშუალების სახით გააჩნია როგორც მსუბუქი ავტოსატრანსპორტო საშუალებები, ასევე სატვირთო ავტომობილები, რომელთან დაკავშირებით საგადასახადო ორგანოში არ არის წარდგენილი ქონების გადასახადის დეკლარაციები, რადგან გადამხდელის მიერ დეკლარირებული დასაბეგრი შემოსავალი არ აჭარბებდა 40 000 ლარიან ზღვარს. ვინაიდან, შემოწმების ფარგლებში გაიზარდა მეწარმის დასაბეგრი შემოსავალი, შედეგად, გადამხდელს დაერიცხა ქონების გადასახადი.
გადაწყვეტილება
შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ საგადასახადო შემოწმების შედეგად საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, წარმოდგენილი საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
დასაბუთება
შემოსავლების სამსახურის დავების განხილვის საბჭო გადაწყვეტილების დასაბუთებისას ეყრდნობა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შემდეგ ნორმებს:73(5);105;112;205;