გადაწყვეტილება №26625/2/2026

№26625/2/2026

25 თებერვალი 2026

გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

 

მომჩივანი: -------ი (ს/ნ -----------------)

მოპასუხე: აუდიტის დეპარტამენტი

 

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭომ, 19.02.2026 წელს განიხილა და მიიღო გადაწყვეტილება ------ის 12.02.2026 წელს რეგისტრირებულ საჩივარზე (რეგისტრაციის №26625/2/2026).

 

დავის საგანი:

1. საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდით და შემოწმების შედეგად დადგენილი ფასნამატი;

2. ქონების გადასახადის ნაწილში დაკისრებული ჯარიმისაგან გათავისუფლება (შემცირება).

 

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება:

1. აუდიტის დეპარტამენტის 28.11.2025 წლის №056-80 საგადასახადო მოთხოვნა;

2. შემოსავლების სამსახურის 23.01.2026 წლის №779 ბრძანება.

 

დარიცხული თანხა: 315 326.69 ლარი.

მათ შორის:

გადასახადი - 182 393

დღგ - 153 368.5

საშემოსავლო გადასახადი - 27 263.5

ქონების გადასახადი - 1 761.25

ჯარიმა - 94 036.4

საურავი - 38 897.29

 

პროცედურული გარემოებები

გადასახადის გადამხდელის საქმიანობაა ავტომობილის ნაწილების იმპორტი, შემდგომში ადგილობრივ ბაზარზე რეალიზაციის მიზნით. გადასახადის გადამხდელად დარეგისტრირდა 23.05.2006 წელს, ხოლო დღგ-ის გადამხდელად 14.12.2011 წელს. მცირე ბიზნესის სტატუსს ფლობს 1.12.2018 წლიდან.

აუდიტის დეპარტამენტის 17.06.2025 წლის №12622 ბრძანების საფუძველზე ჩატარდა მეწარმის საქმიანობის, 1.01.2022 წლიდან 1.08.2025 წლამდე საანგარიშო პერიოდების, ხოლო სასაქონლომატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის მიზნებისათვის 7.08.2025 წლის ჩათვლით პერიოდის, კამერალური საგადასახადო შემოწმება.

შემოწმების შედეგები აისახა 13.11.2025 წლის საგადასახადო შემოწმების აქტში, რომლის საფუძველზეც გამოიცა 28.11.2025 წლის №26186 ბრძანება და ამავე თარიღის №056-80 საგადასახადო მოთხოვნა, რაც გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში, რომლის 23.01.2026 წლის №779 ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, რაც გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში.

 

სადავო საკითხები:

1. საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდით და შემოწმების შედეგად დადგენილი ფასნამატი

ფაქტების აღწერა/დარიცხვის საფუძვლები

შემოწმების ფარგლებში გადასახადის გადამხდელს არ წარუდგენია დაბეგვრასთან დაკავშირებული სააღრიცხვო ინფორმაცია/დოკუმენტაცია და აუდიტის დეპარტამენტის მიერ დამუშავდა შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემაში არსებული მონაცემები. გადასახადის გადამხდელს შესამოწმებელ პერიოდში არ უფიქსირდება საქონლის დოკუმენტური რეალიზაცია. საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 4.08.2025 წლის №17460 ბრძანების საფუძველზე განხორციელდა მეწარმის სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების მდგომარეობის ფაქტობრივი აღრიცხვა, რომლის მიხედვითაც დადგინდა საქონლის საბოლოო ნაშთი 418 573 ლარის ღირებულებით, დღგ-ის გარეშე.

მეწარმის საკონტროლო-სალარო აპარატის მისამართად მითითებულია -----ის რაიონი, ---ის ქ. №-, ხოლო სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების აღწერა განხორციელდა ქ. -----ის ----ს ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე.

ვინაიდან მეწარმის მიერ არ იქნა წარდგენილი დაბეგვრასთან დაკავშირებული დოკუმენტები, რითაც შესაძლებელი იქნებოდა შეძენილი და რეალიზებული პროდუქციის ანალიზით დაბეგვრის ობიექტის დადგენა. შემოწმების ფარგლებში, მეწარმის მიერ მიღებული/მისაღები შემოსავალი გაანგარიშდა აუდირებული ფასნამატის გათვალისწინებით, რომელიც აღებულ იქნა, იმავე ტერიტორიაზე, ანალოგიურ საქმიანობის განმახორციელებელი პირის შემოწმების მონაცემებისაგან, რომელმაც შეადგინა 94%. აღნიშნული ფასნამატი გავრცელდა სმფ-ის რეალიზებული პროდუქციის თვითღირებულებაზე, რითაც გაიზარდა დღგ-ით დასაბეგრი ბრუნვა და მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირის კუთვნილი შემოსავალი.

შემოწმების შედეგად გამოვლენილ სხვაობაზე, გადასახადის გადამხდელს დაერიცხა დღგ, საშემოსავლო გადასახადი და დაეკისრა ჯარიმა საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით.

 

შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილების შინაარსი

შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის 302-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, 136-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, 49-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტზე, 61-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე, 158-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 159-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებზე, 163-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე, 164-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 88- ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 89-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 90-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე, 91-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 93-ე მუხლის 11 ნაწილზე, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის „სპეციალური დაბეგვრის რეჟიმების გამოყენების შესახებ“ №999 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის მე-13 მუხლის პირველ ნაწილზე, საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე4 ნაწილზე და დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე.

არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრულ საგადასახადო ვალდებულებებთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომლის მიხედვითაც გადასახადის გადამხდელს სრულყოფილად, დადგენილი წესით არ ჰქონდა ნაწარმოები ბუღალტრული აღრიცხვა, ხოლო სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შეუძლებელი იყო დაბეგვრის ობიექტის დადგენა. შესაბამისად, შემოსავლების სამსახურს მართლზომიერად მიაჩნია საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით.

გადასახადის გადამხდელის მიერ საჩივარში დაფიქსირებულ პოზიციასთან, არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრული ფასნამატის შეუსაბამობასთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს აუდიტის დეპარტამენტის მიერ მიწოდებულ ინფორმაციაზე, რომლის მიხედვითაც, საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრისთვის გამოყენებულია იმავე ტერიტორიაზე მდებარე, იდენტური საქმიანობის განმახორციელებელი პირის აუდირებული ფასნამატი. შემოწმება ასევე მიუთითებს, რომ გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილ საბანკო ამონაწერებში არ იყო დაფიქსირებული ეკონომიკური საქმიანობის შედეგად მიღებული შემოსავლები, ხოლო საკონტროლოსალარო აპარატით მიღებული შემოსავლისა და შემოწმების ფარგლებში დაფიქსირებული რპთ-ის შეპირისპირებით მიიღებოდა უარყოფითი ფასნამატი. აქედან გამომდინარე, აუდიტის დეპარტამენტის მიერ გამოყენებულია იმავე მისამართზე იგივე/მსგავსი საქმიანობის განმახორციელებელი პირის შემოწმების შედეგად გამოვლენილი ფასნამატი.

ამასთან, შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ მომჩივანი საჩივარში ვერ უთითებს ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, თუ რა ნაწილში იქნა განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულებები არამართლზომიერად. ხოლო, დავის წარმოების პროცესში არ ყოფილა წარდგენილი რაიმე მტკიცებულებები, რომლებიც შეცვლიდა საგადასახადო შემოწმებით დადგენილ გარემოებებს.

ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ საგადასახადო შემოწმების შედეგად საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, საჩივარი აღნიშნულ ნაწილში დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

 

მომჩივნის არგუმენტაცია

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე და 97-ე მუხლებზე, საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილზე და 49-ე მუხლის პირველ ნაწილზე მითითებით, მომჩივანს მიაჩნია, რომ კონკრეტული შემოწმების ფარგლებში შემმოწმებელთა მხრიდან ჩამოთვლილ უფლებათაგან ფაქტობრივად არცერთი არ ყოფილა გამოყენებული, რამაც საბოლოო ჯამში უარყოფითი გავლენა იქონია გადასახადის გადამხდელის უფლებების და ინტერესების დაცვის ნაწილზე.

შემოწმების შედეგად გამოყენებულია საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის სამართლებრივი ნორმა. საგადასახადო კოდექსის 298-ე მუხლის თანახმად, დავის განმხილველი ორგანო საჩივრის განხილვისას ხელმძღვანელობს სამართლიანობის, ობიექტურობის, მხარეთა თანასწორობისა და მიუკერძოებლობის პრინციპებით. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში საგადასახადო დავის შედეგად დაუშვებელია მომჩივნის საგადასახადო ვალდებულებების დამძიმება, გარდა გადასახადის გადამხდელის თანხმობით ამავე დავის ფარგლებში ჩატარებული შემოწმების შემთხვევისა.

შემმოწმებლის პოზიციით, იმ არგუმენტით, რომ მომჩივნის მიერ შემოწმებისთვის არ იქნა წარდგენილი დაბეგვრასთან დაკავშირებული დოკუმენტები, რითაც შესაძლებელი იქნებოდა, შეძენილი და რეალიზებული პროდუქციის ანალიზით დაბეგვრის ობიექტის დადგენა, შემოწმების ფარგლებში, მეწარმის მიერ მიღებული/მისაღები შემოსავალი გაანგარიშებულია აუდირებული ფასნამატის გათვალისწინებით, რომელიც აღებულ იქნა, იმავე ტერიტორიაზე, ანალოგიურ საქმიანობის განმახორციელებელი პირის შემოწმების მონაცემებისაგან, რომელმაც შეადგინა 94%. ამ მიდგომით, სრული საქონელი ფაქტიურად განხილულ იქნა ერთ სახეობად და გავრცელებულ იქნა ერთიდაიგივე ფასნამატი, რამაც საბოლოოდ გადასახადის გადამხდელის უფლებების დარღვევა გამოიწვია, ხოლო მეორეს მხრივ დაირღვა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე და 97-ე მუხლებით გათვალისწინებული, ადმინისტრაციული ორგანოს მიმართ იმპერატიულად დადგენილი ვალდებულებები. ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან ამ მოთხოვნების უგულებელყოფამ შედეგად რეალურად შექმნა ის ვითარება, რომ კეთილსინდისიერი გადამხდელი აღმოჩნდა ისეთ მდგომარეობაში, რომ შესაძლოა საერთოდ შეაჩეროს ბიზნეს საქმიანობა. ამ გარემოებებიდან გამომდინარე, შემოწმების შედეგად გამოყენებული ფასნამატი საჭიროებს დამატებით შესწავლას.

შემოწმების მიმდინარეობისას, აუდიტორებმა გამოიყენეს არაპირდაპირი მეთოდით შემოწმების უფლებამოსილება. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „ლ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, აღნიშნული უფლებამოსილება წარმოადგენს დისკრეციულ უფლებამოსილებას და გამოყენებულ უნდა იქნეს საჯარო და კერძო ინტერესების დაცვის საფუძველზე. ფასნამატთან დაკავშირებით, ერთი კონკრეტული მეწარმე სუბიექტის აუდირებული ფასნამატის გამოყენება მიაჩნია არასამართლიანად, ამასთან აღსანიშნავია, რომ სხვადასხვა საანგარიშო პერიოდებში განსხვავებული ფასნამატებია, პროდუქციის სპეციფიკურობის გამო ფასების დიაპაზონი ძალიან დიდია, ასევე დიდ როლს თამაშობს ფასნამატზე კონკრეტული საქონლის დანიშნულება ანუ ცალკეული ნაწილები მოთხოვნადია ბაზარზე და მისი ფასნამატი შედარებით მაღალია, მაგრამ ცალკეულ ნაწილებზე ბაზარზე მოთხოვნა საერთოდ არ არსებობს, რის გამოც მათზე რეალურად უმნიშვნელო ფასნამატის გამოყენება უწევს მეწარმეს. სრულყოფილი შესწავლის შემთხვევაში, შესაძლებელია მოხდეს გარკვეული სახეობების ცალ-ცალკე დაჯგუფება, ფასების გამიჯვნა, აგრეთვე იგივე სეგმენტის მომხმარებელზე გათვლილი სხვა სავაჭრო ობიექტების ფასნამატების შედარება. ამასთან აღსანიშნავია, რომ აუდიტორი არ აკონკრეტებს რომელი ანალოგიური მეწარმე სუბიექტის ფასნამატი იქნა გავრცელებული ამ საგადასახადო შემოწმებისას, რაც აჩენს ეჭვს, რომ ისეთი მეწარმე სუბიექტის შემოწმების მონაცემები იქნა გამოყენებული, რომლის შემოწმების მასალებს შესაძლოა არ ჰქონდეს გავლილი შესაბამისი სამართლებრივი დასაბუთების და კონტროლის ეტაპები, მითუმეტეს იმის გათვალისწინებით, რომ შემმოწმებელმა არ შეისწავლა „მესამე პირების ფასნამატი“, რომლის შესაძლებლობასაც კანონი ანიჭებდა, რათა მიეღო ობიექტური, სრულყოფილი და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილება.

შემმოწმებელმა ფასნამატის მეთოდით ერთობლივი შემოსავლის განსაზღვრა არ მოახდინა შესამოწმებელი ბიზნესის ტიპური კოეფიციენტების ან პროცენტების გამოყენებით, რის შედეგადაც დადგინდებოდა საგადასახადო ვალდებულებების ფაქტობრივი ოდენობა. გაყიდვების მთლიანი მოცულობის, გაყიდვების ღირებულების, მთლიანი და წმინდა მოგების შედარება არ მომხდარა იმავე დარგში ფუნქციონირებადი სხვა ბიზნესის ანალოგიურ მაჩვენებლებთან. საქონლის ფართო ასორტიმენტის მიუხედავად, ნაცვლად იმისა, რომ თითოეული დასახელების და სახეობის მიხედვით დადგენილიყო სარეალიზაციო ფასები და ფასნამატები, გამოყენებულ იქნა ერთი მეწარმე სუბიექტის შემოწმების შედეგები, რაც როგორც აღინიშნა ბუნდოვანია, ადმინისტრაციული პროცესის მონაწილისთვის ანუ მისთვის უცნობია ვისი მონაცემები იქნა გამოყენებული და ამ მონაცემების სანდოობაც თავისთავად ეჭვის ქვეშაა, რადგან უცნობია რამდენად აქვს მონაცემებს გავლილი ადმინისტრაციული დავების და სასამართლო კონტროლი. ამასთან ეჭვს აჩენს მხოლოდ ამ მონაცემზე დაყრდნობა, როდესაც შემოსავლების სამსახურის უფროსის 3.10.2023 წლის №24392 („ცალკეულ შემთხვევებში პირის საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრის მიზნით მეთოდური მითითებების დამტკიცების თაობაზე“ შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2019 წლის 8 ივლისის №22708 ბრძანებაში (ნაწილი I) ცვლილების შეტანის შესახებ) ბრძანებით შემმოწმებელს შესაძლებლობა აქვს გამოიყენოს სხვა ღონისძიებებიც, მათ შორის მე-19 მუხლში მითითებული ღონისძიებები, სამართლიანი და ობიექტური გადაწყვეტილების მისაღებად, რის ვალდებულებაც დაწესებულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით და სხვა ნორმატიული აქტებით.

შემოსავლების სამსახურის უფროსის 3.10.2023 წლის №24392 ბრძანების მე-19 მუხლში მითითებულია, რომ ფასნამატის დადგენის წყარო შეიძლება იყოს:

ბ) შესადარისი პირის ან ამავე პირის სხვა საგადასახადო შემოწმების მასალები (შემდგომში - „სხვა შემოწმების ფასნამატი“) - ბუნდოვანია ვისი შემოწმების შედეგებს დაეყრდნო შემმოწმებელი, შესაბამისად ბუნდოვანია ასევე ამ მონაცემების სანდოობა;

გ) შესადარისი მესამე პირებიდან გამოთხოვილი ინფორმაცია (შემდგომში - „მესამე პირების ფასნამატი“, არანაკლებ 2 შესადარისი პირისგან უნდა იყოს გამოთხოვილი შესაბამისი ინფორმაცია) - შემმოწმებელს ამ ნაწილში არ განუხორციელებია რაიმე ქმედება, შესაბამისად ეს ინფორმაცია არ იქნა გათვალისწინებული ფასნამატის გამოანგარიშებისას;

დ) საგადასახადო ორგანოს ხელთ არსებული ნებისმიერი სხვა ინფორმაცია (შემდგომში - „სხვა ფასნამატი“) - არც ამ ნაწილში განხორციელებულა რაიმე ქმედება, შესაბამისად ინფორმაცია გათვალისწინებული არ არის;

ე) პირთან ჩატარებული მიმდინარე კონტროლის ღონისძიებ(ებ)ით, კერძოდ ინვენტარიზაციითა და დათვალიერებით, დაფიქსირებული ინფორმაცია (შემდგომში - „მიმდინარე კონტროლის ფასნამატი“) - არც ამ ნაწილში განხორციელებულა რაიმე ქმედება, შესაბამისად ინფორმაცია გათვალისწინებული არ არის.

საკითხის ობიექტურად გადაწყვეტის და გადასახადის გადამხდელის ვალდებულებების სრულყოფილად განსაზღვრის მიზნით, ითხოვს შემმოწმებელმა იხელმძღვანელოს ამ ნორმატიული აქტის ჩანაწერით და გამოიყენოს მის ხელთ არსებული შესაძლებლობები ობიექტური დასკვნის გამოსატანად, ვინაიდან აუდიტორს, როგორც ადმინისტრაციულ წარმოებაზე უფლებამოსილ პირს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლი ავალდებულებს ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს ყველა მნიშვნელოვანი გარემოება და ეს გარემოება ცალსახად მნიშვნელოვანია, ვინაიდან მისი გამოკვლევის გარეშე მიღებული გადაწყვეტილება ლახავს მეწარმე სუბიექტის უფლებებს და ინტერესებს, რადგან ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად უდევს ისეთი გარემოება, რომელიც სათანადო წესით არ გამოკვლეულა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ.

აქვე აღსანიშნია, რომ ამ გარემოების გამოუკვლევობა არ შეიძლება ჩაითვალოს ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებად, ვინაიდან დისკრეციულ უფლებამოსილებად კანონმდებლობა არ თვლის ისეთ გადაწყვეტილებას, რომელიც არსებითად ლახავს კონკრეტული პირის უფლებებს. ამ საკითხის დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში განხილვის შემთხვევაშიც, ადმინისტრაციული ორგანო შეზღუდულია კანონისმიერი ჩარჩოთი, რაც გულისხმობს დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში ისეთი გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობას, რომელიც არ შელახავს საჯარო და კერძო ინტერესებს.

შემოსავლების სამსახურის უფროსის 3.10.2023 წლის №24392 ბრძანების მე-4 მუხლის თანახმად, ამ მეთოდური მითითების გამოყენება ევალებათ აუდიტორებს, საგადასახადო შემოწმების ფარგლებში, ხოლო, მისი სწორად გამოყენების კონტროლი - საგადასახადო შემოწმების განხორციელების უფლებამოსილების მქონე სამმართველოს უფროსებს და მათ მოადგილეებს. ამ მეთოდური მითითების მე-6 მუხლის თანახმად, იმ მიზნით, რომ პირის საგადასახადო ვალდებულებების არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრისას, აუდიტორის ქმედებები იყოს თანმიმდევრული და დასაბუთებული, საჭიროა სწორი მეთოდის შერჩევა-გამოყენება. ამ ბრძანების მე-16 მუხლი არეგულირებს ფასნამატის მეთოდის გამოყენების სპეციფიკას და განმარტავს, რომ ფასნამატის მეთოდი გულისხმობს, შესაბამისი ეტაპების გავლით, შესამოწმებელი პერიოდის არაიდენტიფიცირებადი რეალიზაციების მიმართ სხვადასხვა წყაროთი დადგენილი ფასნამატების გამოყენებას. ამ კონკრეტული შემოწმებისას სხვადასხვა წყაროთი არ მომხდარა ფასნამატის დადგენა და არც ფასნამატის მეთოდის ეტაპები არ ყოფილა დაცული, რის გამოც საჭიროა დარიცხვის საფუძვლების დამატებით შესწავლა. ამასთან, დამატებით შესწავლის შემთხვევაში, მზად არის შემმოწმებელს წარუდგინოს საბუღალტრო პროგრამა და სააღრიცხვო დოკუმენტაცია, აგრეთვე წარუდგინოს ინფორმაცია პროდუქციის სახეობების მიხედვით ჩაშლილად, რეალურად არსებული ფასნამატების მითითებით და ამ ინფორმაციის, იგივე ტერიტორიაზე მოქმედი ანალოგიური მეწარმე სუბიექტების ინფორმაციასთან შედარების შემთხვევაში (სახეობების და ფასნამატების მიხედვით), შემმოწმებელს ექნება შესაძლებლობა მიიღოს ობიექტური და სამართლიანი გადაწყვეტილება, ვინაიდან სრულიად აცდენილია რეალობას სრულ პროდუქციაზე 94%-იანი ფასნამატით დადგენილი შემოსავლების ოდენობა.

ფაქტობრივი გარემოებებიდან და სამართლებრივი არგუმენტებიდან გამომდინარე, მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტები, ადმინისტრაციული ორგანოს სადავო გადაწყვეტილება და საგადასახადო მოთხოვნა აცდენილია რეალობას და ობიექტურ მოცემულობას, შესაბამისად ითხოვს საჩივრის დაკმაყოფილებას და ადმინისტრაციული აქტის გამოცემას, რომლითაც შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტს დაევალება დარიცხული გადასახადის დამატებით შესწავლა და ახალი გადაწყვეტილების მიღება, მათ შორის ანალოგიური ბიზნესით დაკავებული იგივე ტერიტორიაზე მოქმედი სხვა მეწარმე სუბიექტებისგან გამოთხოვილი ინფორმაციის და გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი ინფორმაციის შეჯერების გზით.

 

დავების განხილვის საბჭო

მხარეთა არგუმენტაციისა და წარმოდგენილი დოკუმენტაციის განხილვის შემდეგ საბჭომ მიიჩნია, რომ საჩივარი ამ ნაწილში უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია სრულად აღრიცხოს თავის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული იყოს კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე.

საგადასახადო კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის მიხედვით, ამ კოდექსის დებულებათა გათვალისწინებით საგადასახადო ორგანოებს თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით უფლება აქვთ დამოუკიდებლად განსაზღვრონ გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულების მოცულობა საგადასახადო ორგანოში არსებული ინფორმაციით (მათ შორის, გადასახადის გადამხდელის დანახარჯების შესახებ) ან შედარების მეთოდით - სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელების შესახებ ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე, თუ გადასახადის გადამხდელი არ წარადგენს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად საჭირო სააღრიცხვო დოკუმენტაციას ან დადგენილი წესის დარღვევით აწარმოებს ბუღალტერიას, აგრეთვე ამ კოდექსით გათვალისწინებულ სხვა შემთხვევებში.

საგადასახადო კოდექსის 61-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია პირს დაარიცხოს გადასახადი თავის ხელთ არსებული ინფორმაციის საფუძველზე, თუ პირი მას არ წარუდგენს გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას.

საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, პირის საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვროს არაპირდაპირი მეთოდების გამოყენებით (აქტივების სიდიდის, საოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების, პირის შესახებ ინფორმაციის მისი საქმიანობის სხვა საგადასახადო პერიოდთან ან სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელის შესახებ მონაცემების შედარების, აგრეთვე სხვა მსგავსი ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე) თუ პირს არ აქვს სააღრიცხვო დოკუმენტაცია ან სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შეუძლებელია დაბეგვრის ობიექტის დადგენა.

საგადასახადო კოდექსის 159-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, დღგით დასაბეგრი ოპერაციებია, დასაბეგრი პირის მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში ანაზღაურების სანაცვლოდ საქონლის მიწოდება/მომსახურების გაწევა. საგადასახადო კოდექსის 163-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის დღგ-ით დაბეგვრა ხორციელდება საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის მომენტში, თუ ამ მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. თუ თანხა სრულად ან ნაწილობრივ ანაზღაურებულია საქონლის მიწოდებამდე/მომსახურების გაწევამდე, ანაზღაურებული თანხის შესაბამისი დღგ-ის გადახდა ხორციელდება ანაზღაურების თანხის გადახდის საანგარიშო პერიოდის მიხედვით, გარდა ამ მუხლის მე-5 და მე-9 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. საგადასახადო კოდექსის 164-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, დღგ-ით დასაბეგრი თანხა არის საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ მიღებული/მისაღები ანაზღაურება დღგ-ის გარეშე, საქონლის/მომსახურების ფასთან პირდაპირ დაკავშირებული სუბსიდიის ჩათვლით. აღნიშნული დებულება გამოიყენება საქონლის/მომსახურების გაცვლის ოპერაციის (ბარტერული ოპერაციის) შემთხვევაშიც.

საგადასახადო კოდექსის 90-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირის დასაბეგრი შემოსავალი იბეგრება 1 პროცენტით, გარდა ამ მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევისა. მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირის დასაბეგრი შემოსავალი იბეგრება 3 პროცენტით, თუ ამ პირის ეკონომიკური საქმიანობიდან მიღებულმა მისმა ერთობლივმა შემოსავალმა 500 000 ლარს, ხოლო ღვინის ტურიზმის საქმიანობის სუბიექტისა და აგროტურისტული საქმიანობის სუბიექტის შემთხვევაში − 700 000 ლარს გადააჭარბა. მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირი ამ ნაწილის მიხედვით დადგენილი განაკვეთით იბეგრება შესაბამისი თვის (ერთობლივი შემოსავლის 500 000 ლარიანი ზღვრის, ხოლო ღვინის ტურიზმის საქმიანობის სუბიექტისა და აგროტურისტული საქმიანობის სუბიექტის შემთხვევაში − 700 000 ლარიანი ზღვრის გადაჭარბების დაფიქსირების თვის) დასაწყისიდან კალენდარული წლის დასრულებამდე.

„სპეციალური დაბეგვრის რეჟიმების გამოყენების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №999 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის მე-13 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, მცირე ბიზნესის ერთობლივი შემოსავალი შედგება:

ა) შემოსავლისგან, რომელიც ექვემდებარება სპეციალური რეჟიმით დაბეგვრას და მოიცავს საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს, გარდა ამ მუხლის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებში აღნიშნული შემოსავლებისა და ხელფასის სახით მიღებული შემოსავლებისა;

ბ) შემოსავლისგან, რომელიც იბეგრება ჩვეულებრივი რეჟიმით და მოიცავს მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე მეწარმე ფიზიკური პირის მიერ „სპეციალური დაბეგვრის რეჟიმების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 29 დეკემბრის №415 დადგენილებით დამტკიცებული დანართი №5- ით განსაზღვრული შემოსავლების სახეების მიხედვით მიღებულ ერთობლივ შემოსავლებს;

გ) სხვა შემოსავლებისგან, რომელიც იბეგრება ჩვეულებრივი რეჟიმით, გარდა ამ პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტში აღნიშნული შემოსავლებისა.

საბჭოს სხდომაზე, საჩივრის ზეპირი განხილვისას, მომჩივნის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ ფასნამატთან დაკავშირებით, ერთი კონკრეტული მეწარმე სუბიექტის აუდირებული ფასნამატის გამოყენება მიაჩნია არასამართლიანად. სრულყოფილი შესწავლის შემთხვევაში, შესაძლებელია მოხდეს გარკვეული სახეობების ცალ-ცალკე დაჯგუფება, ფასების გამიჯვნა, აგრეთვე იგივე სეგმენტის მომხმარებელზე გათვლილი სხვა სავაჭრო ობიექტების ფასნამატების შედარება. მომჩივანი წარმოადგენს ავტონაწილების იმპორტიორს და ძირითადად ვაჭრობს ბითუმად. ტერიტორიის მახლობლად, სადაც განთავსებულია გადასახადის გადამხდელს სავაჭრო პუნქტი, იგივე სპეციფიკის საქმიანობას ახორციელებენ სხვა გადასახადის გადამხდელები, რომლებთანაც შესაძლებელია პროდუქციის შეძენის გზით, გასაყიდი ფასის და იმპორტის დოკუმენტების მიხედვით არსებული ფასის შედარებით, დადგინდეს საცალოდ გაყიდვის შემთხვევაში საქონლის ფასნამატი, რაც მისი ინფორმაციით, საშუალო შეწონილი, არ აღემატება 35%-ს. აღსანიშნავია, რომ აუდიტორი არ აკონკრეტებს რომელი ანალოგიური მეწარმე სუბიექტის ფასნამატი იქნა გავრცელებული ამ საგადასახადო შემოწმებისას, რაც აჩენს ეჭვს, რომ ისეთი მეწარმე სუბიექტის შემოწმების მონაცემები იქნა გამოყენებული, რომლის შემოწმების მასალებს შესაძლოა არ ჰქონდეს გავლილი შესაბამისი სამართლებრივი დასაბუთების და კონტროლის ეტაპები, მითუმეტეს იმის გათვალისწინებით, რომ შემმოწმებელმა არ შეისწავლა „მესამე პირების ფასნამატი“, რომლის შესაძლებლობასაც კანონი ანიჭებდა, რათა მიეღო ობიექტური, სრულყოფილი და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილება. მომჩივნის სპეციფიკური საქმიანობის მქონე გადასახადის გადამხდელები აუდიტის დეპარტამენტის მიერ შემოწმებულია 2025 წელს, რომელთა ფასნამატი განისაზღვრა 18% (მათ შემთხვევაში მოწესრიგებული იყო საბუღალტრო აღრიცხვა და დოკუმენტურად დასტურდებოდა შეძენა/რეალიზაცია). მისი განმარტებით შესაძლებელია აუდირებული ფასნამატის მეტი სიზუსტით განსასაზღვრად, ასეთი გადასახადის გადამხდელების შესახებ აუდიტის დეპარტამენტისათვის ინფორმაციის მიწოდება. ითხოვს აუდიტის დეპარტამენტს დაევალოს ანალოგიური ბიზნესით დაკავებული იგივე ტერიტორიაზე მოქმედი სხვა მეწარმე სუბიექტებისგან გამოთხოვილი ინფორმაციის და გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი ინფორმაციის შეჯერების გზით საკითხის დამატებით შესწავლა.

მომჩივნის არგუმენტებზე აუდიტის დეპარტამენტის წარმომადგენლების განმარტებით, გადასახადის გადამხდელს სრულყოფილად, დადგენილი წესით არ ჰქონდა ნაწარმოები ბუღალტრული აღრიცხვა, ხოლო სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შეუძლებელი იყო დაბეგვრის ობიექტის დადგენა. შემოწმების შედეგად საგადასახადო ვალდებულებები განისაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდით. რაც შეეხება ფასნამატს, საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრისთვის გამოყენებულია იგივე ტერიტორიაზე (მისი სავაჭრო ობიექტის გვერდზე) მდებარე, იდენტური/მსგავსი საქმიანობის განმახორციელებელი პირის აუდირებული ფასნამატი.

ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, საბჭოს მიაჩნია, რომ გადასახადის გადამხდელს უნდა მიეცეს წინადადება, ამ გადაწყვეტილების ჩაბარებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში, სარეალიზაციო საქონლის ფასნამატთან დაკავშირებით, აუდიტის დეპარტამენტს წარუდგინოს ინფორმაცია/დოკუმენტაცია გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის ტერიტორიაზე იდენტური/მსგავსი საქმიანობის განმახორციელებელი პირის (პირების) აუდირებული ფასნამატის შესახებ, ხოლო, აუდიტის დეპარტამენტს დაევალოს ამ ნაწილში მომჩივნის საგადასახადო ვალდებულებების, ფასნამატის, განსაზღვრისათვის შეისწავლოს მომჩივნის მიერ წარდგენილი ინფორმაცია/დოკუმენტაცია, შეადაროს შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემაში არსებულ აუდირებულ მონაცემებს და სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს მომჩივნის საგადასახადო ვალდებულების კორექტირება (შემცირება).

 

2. ქონების გადასახადის ნაწილში დაკისრებული ჯარიმისაგან გათავისუფლება (შემცირება)

ფაქტების აღწერა/დარიცხვის საფუძვლები

შესამოწმებელ პერიოდში გადასახადის გადამხდელს საკუთრებაში გააჩნია, როგორც ავტოსატრანსპორტო საშულებები, ასევე საცხოვრებელი სახლი. მეწარმეს არ აქვს დეკლარირებული შესაბამისი ქონების გადასახადი. შემოწმების შედეგად დადგენილი მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ფიზიკური პირის ერთობლივი შემოსავლის 25% წლების მიხედვით აღემატება საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებულ 40 000 ლარიან ზღვარს. შესაბამისად, მეწარმეს წარმოეშვება ქონების გადასახადის დეკლარირების ვალდებულება.

ქონების გადასახადის მიზნებისათვის, გადასახადის გადამხდელის მიერ მიღებულმა შემოსავალმა 2022 წელს შეადგინა 100 000 ლარზე მეტი, შესაბამისად, გამოყენებულია ქონების გადასახადის 0.8%-იანი განაკვეთი, ხოლო, 2023 წელს მეწარმის მიერ მიღებული შემოსავალი აღემატება 40 000 ლარიან ზღვარს და ნაკლებია 100 000 ლარზე. შესაბამისად, ქონების გადასახადის განაკვეთმა შეადგინა 0.2%. ამასთან, აღსანიშნია, რომ 2021 წელს მიღებული მცირე მეწარმის შემოსავლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს 2022 წლის ქონების გადასახადის დეკლარირების ვალდებულება არ წარმოეშვა. შედეგად, მომჩივანს დაერიცხა ქონების გადასახადი და დაეკისრა ჯარიმა საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით.

 

შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილების შინაარსი

შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, 269-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 270-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე, 272-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 275-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილზე და განმარტავს, რომ საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის მიზანია საგადასახადო პასუხისმგებლობისგან გაათავისუფლოს პირი, რომელიც სამართლებრივი შეცდომის არეალში მოქმედებდა, რადგან სამართლებრივი შეცდომის დროს პირი არასწორად აფასებს ჩადენილი ქმედების სამართლებრივ არსს და ამ ქმედებით გამოწვეულ სამართლებრივ შედეგს.

შემოსავლების სამსახური მიუთითებს ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს არასრულად ჰქონდა შესრულებული საგადასახადო ვალდებულებები, ამასთან, მომჩივანი ვერ უთითებს ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, რომლითაც დადასტურდება, რომ გადასახადის გადამხდელი საგადასახადო ვალდებულებების შესრულებისას მოქმედებდა საქმიანობისთვის დამახასიათებელი თანმდევი გულისხმიერებით, სამართლებრივი შეცდომის არეალში. შესაბამისად, საგადასახადო შემოწმების შედეგად დარიცხული სანქციის მიმართ შემოსავლების სამსახურს მიზანშეწონილად არ მიაჩნია საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის გამოყენება.

 

მომჩივნის არგუმენტაცია

მომჩივანი ითხოვს ქონების გადასახადში განსაზღვრულ საგადასახადო ვალდებულებებზე შეფარდებული სანქციის შემცირებას, რადგან გადასახადის გადამხდელმა არ იცოდა ქონების გადასახადის გაანგარიშების დროს მცირე მეწარმის მიერ წლის განმავლობაში მიღებული შემოსავლის გათვალისწინებასთან დაკავშირებით.

შემოსავლის სწორად გადაანგარიშების შემდეგ მზად არის აღნიშნულ ნაწილში შეასრულოს ვალდებულება დეკლარაციის წარდგენის გზით.

 

დავების განხილვის საბჭო

მხარეთა არგუმენტაციისა და წარმოდგენილი დოკუმენტაციის განხილვის შემდეგ საბჭომ მიიჩნია, რომ საჩივარი ამ ნაწილში არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების მიხედვით:

1. საურავი არის საგადასახადო სანქცია, რომელიც პირს ეკისრება საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში გადასახადის გადასახდელი თანხის გადაუხდელობისათვის.

2. საურავი ერიცხება გადასახადის თანხას, რომელიც არის სხვაობა გადასახადის გადამხდელის მიერ შეუსრულებელ საგადასახადო ვალდებულებებსა და ზედმეტად გადახდილი გადასახადების ჯამს შორის. თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, საურავის დარიცხვა ხორციელდება თითოეული ვადაგადაცილებული დღისათვის, გადასახადის გადახდის ვადის ამოწურვის დღის მომდევნო დღიდან.

საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლის მე-2, 21 და 22 ნაწილების თანახმად:

2. საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის თანხის შემცირება, გარდა ამ მუხლის პირველი, 21 და 22 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, იწვევს დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 50 პროცენტის ოდენობით.

21 . საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის შემცირება, თუ შემცირებული გადასახადის თანხა ამ დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში აღნიშნული გადასახადის თანხის 5 პროცენტს არ აღემატება, იწვევს დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 10 პროცენტის ოდენობით.

22 . საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის შემცირება, თუ შემცირებული გადასახადის თანხა ამ დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში აღნიშნული გადასახადის თანხის 5 პროცენტზე მეტია და 20 პროცენტს არ აღემატება, იწვევს დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 25 პროცენტის ოდენობით.

საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად, დავის განმხილველ ორგანოს უფლება აქვს, გაათავისუფლოს კეთილსინდისიერი გადასახადის გადამხდელი ამ კოდექსით გათვალისწინებული სანქციისაგან, თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია გადასახადის გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით.

გადასახადი გადამხდელს სამეწარმეო საქმიანობაში აკისრია გულისხმიერების ვალდებულება და ეს ვალდებულება უნდა შეასრულოს ჯეროვნად და სრულად. ნებისმიერი შეცდომა არ წარმოადგენს სანქციისაგან გათავისუფლების საფუძველს. მხარემ უნდა დაამტკიცოს, რომ შეცდომა გამოწვეულია არა მისი დაუდევრობის და უხეში გაუფრთხილებლობით არამედ საქმიანობისათვის დამახასიათებელი თანმდევი გულისხმიერების მიუხედავად.

საბჭო იზიარებს შემოსავლების სამსახურის პოზიციას სადავო საკითხთან მიმართებით და მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები არ იძლევა იმ ვარაუდის საფუძველს, რომ გადასახადის გადამხდელის მხრიდან სამართალდარღვევის ჩადენა გამოწვეულია მისი შეცდომით/არცოდნით.

ამგვარად, არ არსებობს ქონების გადასახადის ნაწილში დაკისრებული სანქციისგან საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილით მომჩივნის გათავისუფლების საფუძველი.

 

საბჭომ იხელმძღვანელა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით და გადაწყვიტა:

 

1. საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. ნაწილობრივ გაუქმდეს შემოსავლების სამსახურის 23.01.2026 წლის №779 ბრძანება;

3. გადასახადის გადამხდელს მიეცეს წინადადება, ამ გადაწყვეტილების ჩაბარებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში, სარეალიზაციო საქონლის ფასნამატთან დაკავშირებით, აუდიტის დეპარტამენტს წარუდგინოს ინფორმაცია/დოკუმენტაცია გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის ტერიტორიაზე იდენტური/მსგავსი საქმიანობის განმახორციელებელი პირის (პირების) აუდირებული ფასნამატის შესახებ;

4. აუდიტის დეპარტამენტს დაევალოს, ფასნამატის განსაზღვრისათვის შეისწავლოს მომჩივნის მიერ წარდგენილი ინფორმაცია/დოკუმენტაცია, შეადაროს შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემაში არსებულ აუდირებულ მონაცემებს და სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს მომჩივნის საგადასახადო ვალდებულების კორექტირება (შემცირება);

5. დანარჩენ ნაწილში საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს; 6. გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოში (თბილისი, დავით აღმაშენებლის ხეივანი №64) ამ გადაწყვეტილების მომჩივნისთვის ჩაბარებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში.

 

სადავო საკითხი

1. საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდით და შემოწმების შედეგად დადგენილი ფასნამატი;

2. ქონების გადასახადის ნაწილში დაკისრებული ჯარიმისაგან გათავისუფლება (შემცირება).

 

ფაქტობრივი გარემოებები

შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის №12622 და №24061 ბრძანებების საფუძველზე ჩატარდა მომჩივანის საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შესამოწმებელ პერიოდად განისაზღვრა 2022 წლის პირველი იანვრიდან 2025 წლის პირველ აგვისტომდე საანგარიშო პერიოდები, ხოლო სასაქონლო მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის მიზნებისათვის 2025 წლის 4 აგვისტოს ჩათვლით. შემოწმების შედეგებზე შედგენილ იქნა საგადასახადო შემოწმების აქტი, გამოიცა №26186 ბრძანება და №056-80 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის მიხედვით გადასახადის გადამხდელს დამატებით გადასახდელად განესაზღვრა სულ 315 326 ლარი, მათ შორის, გადასახადი 182 393 ლარი, ჯარიმა 94 036 ლარი, საურავი 38 897 ლარი.

საგადასახადო შემოწმების აქტის მიხედვით ირკვევა, რომ შემოწმების ფარგლებში გადასახადის გადამხდელს შემოწმებისათვის არ წარმოუდგენია დაბეგვრასთან დაკავშირებული სააღრიცხვო ინფორმაცია/დოკუმენტაცია და აუდიტის დეპარტამენტის მიერ დამუშავდა შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემაში არსებული მონაცემები. აღნიშნული ინფორმაციის დამუშავების შედეგად შემოწმებისთვის ცნობილი გახდა, რომ გადასახადის გადამხდელს შესამოწმებელ პერიოდში არ უფიქსირდება საქონლის დოკუმენტური რეალიზაცია. ასევე, აღსანიშნავია, რომ საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის №17460 ბრძანების საფუძველზე განხორციელდა მეწარმის სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების მდგომარეობის ფაქტობრივი აღრიცხვა, რომლის მიხედვითაც დადგინდა საქონლის საბოლოო ნაშთი 418 573 ლარის ღირებულებით დღგ-ის გარეშე. ვინაიდან ი/მ -ის მიერ შემოწმებისთვის არ იქნა წარმოდგენილი დაბეგვრასთან დაკავშირებული დოკუმენტები, რითაც შესაძლებელი იქნებოდა შეძენილი და რეალიზებული პროდუქციის ანალიზით დაბეგვრის ობიექტის დადგენა. შესაბამისად, შემოწმების ფარგლებში, მეწარმის მიერ მიღებული/მისაღები შემოსავალი გაანგარიშებულ იქნა აუდირებული ფასნამატის გათვალისწინებით, რომელიც აღებულ იქნა, იმავე ტერიტორიაზე, ანალოგიურ საქმიანობის განმახორციელებელი პირის შემოწმების მონაცემებისაგან, რომელმაც შეადგინა 94%. აღნიშნული ფასნამატი გავრცელდა სმფ-ის რეალიზებული პროდუქციის თვითღირებულებაზე, რითაც გაიზარდა დამატებული ღირებულების გადასახადი და მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირის კუთვნილი საშემოსავლო გადასახადი. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებისა და საგადასახადო კანონმდებლობის გათვალისწინებით, შემოწმების მიერ გამოანგარიშებულ იქნა ი/მ-ის მიერ მიღებული შემოსავალი და გამოვლენილ სხვაობა ასახულ იქნა როგორც დღგ-ის შესაბამის დეკლარაციაში, ასევე, მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადის ყოველთვიურ დეკლარაციაში. შედეგად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 49-ე, 73-ე, 159-ე, 160-ე, 90-ე და 93-ე მუხლების გათვალისწინებით, გამოვლენილ სხვაობაზე, პირს დაერიცხა გადასახადი და ჯარიმა ამავე კოდექსის 275-ე მუხლის მიხედვით.

ამასთან, შესამოწმებელ პერიოდში გადასახადის გადამხდელს საკუთრებაში გააჩნია, როგორც ავტოსატრანსპორტო საშულებები, ასევე საცხოვრებელი სახლი. მეწარმეს არ აქვს დეკლარირებული შესაბამისი ქონების გადასახადი. შემოწმების მიერ დადგენილი მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ფიზიკური პირის ერთობლივი შემოსავლის 25% წლების მიხედვით აღემატება საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებულ 40 000 ლარიან ზღვარს. შესაბამისად, მეწარმეს წარმოეშვება ქონების გადასახადის დეკლარირების ვალდებულება. ქონების გადასახადის მიზნებისათვის, გადამხდელის მიერ მიღებულმა შემოსავალმა 2022 წელს შეადგინა 100 000 ლარზე მეტი, შესაბამისად, გამოყენებულ იქნა ქონების გადასახადის 0.8%-იანი განაკვეთი. ხოლო, 2023 წელს- მეწარმის მიერ მიღებული შემოსავალი აღემატება 40 000 ლარიან ზღვარს და ნაკლებია 100 000 ლარზე. შესაბამისად, ქონების გადასახადის განაკვეთი შეადგენს 0.2%. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ 2021 წელს მიღებული მცირე მეწარმის შემოსავლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს 2022 წლის ქონების გადასახადის დეკლარირების ვალდებულება არ წარმოეშვა. შედეგად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-200, 201-ე და 202-ე მუხლების გათვალისწინებით, პირს დაერიცხა გადასახადი და ჯარიმა ამავე კოდექსის 275-ე მუხლის მიხედვით.

საგადასახადო შემოწმების აქტში გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში, რომლის №779 ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, რაც გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში.

 

გადაწყვეტილება

საბჭოს მიაჩნია, რომ გადასახადის გადამხდელს უნდა მიეცეს წინადადება, ამ გადაწყვეტილების ჩაბარებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში, სარეალიზაციო საქონლის ფასნამატთან დაკავშირებით, აუდიტის დეპარტამენტს წარუდგინოს ინფორმაცია/დოკუმენტაცია გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის ტერიტორიაზე იდენტური/მსგავსი საქმიანობის განმახორციელებელი პირის (პირების) აუდირებული ფასნამატის შესახებ, ხოლო, აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა ამ ნაწილში მომჩივნის საგადასახადო ვალდებულებების, ფასნამატის, განსაზღვრისათვის შეისწავლოს მომჩივნის მიერ წარდგენილი ინფორმაცია/დოკუმენტაცია, შეადაროს შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემაში არსებულ აუდირებულ მონაცემებს და სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში, განახორციელოს მომჩივნის საგადასახადო ვალდებულების კორექტირება (შემცირება).

ხოლო,საგადასახადო შემოწმების შედეგად ქონების გადასახადის ნაწილში დარიცხული სანქციის მიმართ მიააჩნია,რომ არ არსებობს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილით მომჩივნის გათავისუფლების საფუძველი.

 

დასაბუთება

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭო გადაწყვეტილების დასაბუთებისას ეყრდნობა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შემდეგ ნორმებს: 73(5 „ა“); 88(1); 89(1) ; 90(1.2); 91(1); 93(11); 158(1); 159(1 „ა“ და „ბ“); 163(1.2); 164(1); 269(7); 275(2);