ბრძანება N 779

N 779

23 იანვარი 2026

ბ რ ძ ა ნ ე ბ ა

 

ი/მ -----------ის (ს/ნ --------------)

(მის.: -------------------------------)

2025 წლის 24 დეკემბრის საჩივრის

დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე

 

შემოსავლების სამსახურმა დავების განხილვის საბჭოს 2026 წლის 16 იანვრის სხდომაზე (ოქმი №3) განიხილა ი/მ -----------ის (ს/ნ --------------) 2025 წლის 24 დეკემბრის №-----/1/2025 საჩივარი, შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 28 ნოემბრის №056-80 საგადასახადო მოთხოვნასთან დაკავშირებით.

 

სადავო საკითხები:

1. გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმება არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით შემოწმებით გადადგენილ ფასნამატს და აღნიშნულის საფუძველზე განსაზღვრულ საგადასახადო ვალდებულებებს. განმარტავს, რომ შემოწმების მიერ გაანგარიშებული თანხები არ შეესაბამება მეწარმის ეკონომიკური საქმიანობის რეალურ შედეგებს და ბაზარზე არსებული დიდი კონკურენციის პირობებში შეუძლებელია იმპორტირებული პროდუქციის ფასნამატი შეადგენდეს 94%-ს. აცხადებს, რომ მზად არის წარმოადგინოს სააღრიცხვო დოკუმენტაცია და აწყობილი საბუღალტრო პროგრამა, რის საფუძველზეც ითხოვს საგადასახადო ვალდებულებების კორექტირებას.

2. გადასახადის გადამხდელი ითხოვს ქონების გადასახადში განსაზღვრულ საგადასახადო ვალდებულებებზე შეფარდებული სანქციის შემცირებას, რადგან არ იცოდა ქონების გადასახადის გაანგარიშების დროს მცირე მეწარმის მიერ წლის განმავლობაში მიღებული შემოსავლის გათვალისწინებასთან დაკავშირებით. აცხადებს, რომ შემოსავლის სწორად გადაანგარიშების შემდეგ მზად არის აღნიშნულ ნაწილში შეასრულოს ვალდებულება დეკლარაციის წარდგენის გზით.

 

ფაქტობრივი გარემოებები:

საქმის მასალებით ირკვევა, რომ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 17 ივნისის №12622 და 31 ოქტომბრის №24061 ბრძანებების საფუძველზე ჩატარდა ი/მ -----------ის (ს/ნ --------------) საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შესამოწმებელ პერიოდად განისაზღვრა 2022 წლის პირველი იანვრიდან 2025 წლის პირველ აგვისტომდე საანგარიშო პერიოდები, ხოლო სასაქონლო მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის მიზნებისათვის 2025 წლის 4 აგვისტოს ჩათვლით. შემოწმების შედეგებზე 2025 წლის 13 ნოემბერს შედგენილ იქნა საგადასახადო შემოწმების აქტი, გამოიცა 2025 წლის 28 ნოემბრის №26186 ბრძანება და ამავე თარიღის №056-80 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის მიხედვით გადასახადის გადამხდელს დამატებით გადასახდელად განესაზღვრა სულ 315 326 ლარი, მათ შორის, გადასახადი 182 393 ლარი, ჯარიმა 94 036 ლარი, საურავი 38 897 ლარი.

 

საგადასახადო შემოწმების აქტის მიხედვით საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია შემდეგი გარემოებებით:

1. შემოწმების ფარგლებში გადასახადის გადამხდელს შემოწმებისათვის არ წარმოუდგენია დაბეგვრასთან დაკავშირებული სააღრიცხვო ინფორმაცია/დოკუმენტაცია და აუდიტის დეპარტამენტის მიერ დამუშავდა შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემაში არსებული მონაცემები. აღნიშნული ინფორმაციის დამუშავების შედეგად შემოწმებისთვის ცნობილი გახდა, რომ ი/მ ----ი გადასახადის გადამხდელად დარეგისტრირდა 2006 წლის 23 მაისს, ხოლო დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელად 2011 წლის 14 დეკემბერს. ასევე, პირი ფლობს მცირე ბიზნესის სტატუსს 2018 წლის პირველი დეკემბრიდან. გადასახადის გადამხდელის ძირითად საქმიანობას წარმოადგენს ავტომობილის ნაწილების იმპორტს შემდგომში ადგილობრივ ბაზარზე რეალიზაციის მიზნით. გადასახადის გადამხდელს შესამოწმებელ პერიოდში არ უფიქსირდება საქონლის დოკუმენტური რეალიზაცია. ასევე, აღსანიშნავია, რომ საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2025 წლის 4 აგვისტოს, №17460 ბრძანების საფუძველზე განხორციელდა მეწარმის სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების მდგომარეობის ფაქტობრივი აღრიცხვა, რომლის მიხედვითაც დადგინდა საქონლის საბოლოო ნაშთი 418 573 ლარის ღირებულებით დღგ-ის გარეშე. ამასთან, ი/მ ------ის საკონტროლო-სალარო აპარატის მისამართად მითითებულია ---ის რაიონი/---, --- ქ. ჩიხი -, №-, ხოლო სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების აღწერა განხორციელდა ქ. ----ის --- ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე. ვინაიდან ი/მ -----ის მიერ შემოწმებისთვის არ იქნა წარმოდგენილი დაბეგვრასთან დაკავშირებული დოკუმენტები, რითაც შესაძლებელი იქნებოდა შეძენილი და რეალიზებული პროდუქციის ანალიზით დაბეგვრის ობიექტის დადგენა. შესაბამისად, შემოწმების ფარგლებში, მეწარმის მიერ მიღებული/მისაღები შემოსავალი გაანგარიშებულ იქნა აუდირებული ფასნამატის გათვალისწინებით, რომელიც აღებულ იქნა, იმავე ტერიტორიაზე, ანალოგიურ საქმიანობის განმახორციელებელი პირის შემოწმების მონაცემებისაგან, რომელმაც შეადგინა 94%. აღნიშნული ფასნამატი გავრცელდა სმფ-ის რეალიზებული პროდუქციის თვითღირებულებაზე, რითაც გაიზარდა დამატებული ღირებულების გადასახადი და მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირის კუთვნილი საშემოსავლო გადასახადი. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებისა და საგადასახადო კანონმდებლობის გათვალისწინებით, შემოწმების მიერ გამოანგარიშებულ იქნა ი/მ ----ის მიერ მიღებული შემოსავალი და გამოვლენილ სხვაობა ასახულ იქნა როგორც დღგ-ის შესაბამის დეკლარაციაში, ასევე, მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადის ყოველთვიურ დეკლარაციაში. შედეგად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 49-ე, 73-ე, 159-ე, 160-ე, 90-ე და 93-ე მუხლების გათვალისწინებით, გამოვლენილ სხვაობაზე, პირს დაერიცხა გადასახადი და ჯარიმა ამავე კოდექსის 275-ე მუხლის მიხედვით.

2. შესამოწმებელ პერიოდში გადასახადის გადამხდელს საკუთრებაში გააჩნია, როგორც ავტოსატრანსპორტო საშულებები, ასევე საცხოვრებელი სახლი. მეწარმეს არ აქვს დეკლარირებული შესაბამისი ქონების გადასახადი. შემოწმების მიერ დადგენილი მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ფიზიკური პირის ერთობლივი შემოსავლის 25% წლების მიხედვით აღემატება საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებულ 40 000 ლარიან ზღვარს. შესაბამისად, მეწარმეს წარმოეშვება ქონების გადასახადის დეკლარირების ვალდებულება. ქონების გადასახადის მიზნებისათვის, გადამხდელის მიერ მიღებულმა შემოსავალმა 2022 წელს შეადგინა 100 000 ლარზე მეტი, შესაბამისად, გამოყენებულ იქნა ქონების გადასახადის 0.8%-იანი განაკვეთი. ხოლო, 2023 წელს- მეწარმის მიერ მიღებული შემოსავალი აღემატება 40 000 ლარიან ზღვარს და ნაკლებია 100 000 ლარზე. შესაბამისად, ქონების გადასახადის განაკვეთი შეადგენს 0.2%. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ 2021 წელს მიღებული მცირე მეწარმის შემოსავლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს 2022 წლის ქონების გადასახადის დეკლარირების ვალდებულება არ წარმოეშვა. შედეგად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-200, 201-ე და 202-ე მუხლების გათვალისწინებით, პირს დაერიცხა გადასახადი და ჯარიმა ამავე კოდექსის 275-ე მუხლის მიხედვით.

 

შემოსავლების სამსახურმა განიხილა წარმოდგენილი საჩივარი და მიიჩნია, რომ გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 302-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს განიხილავს მხოლოდ მომჩივნის მოთხოვნის ფარგლებში.

პირველ სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია სრულად აღრიცხოს თავის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული იყოს კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კოდექსის დებულებათა გათვალისწინებით საგადასახადო ორგანოებს თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით უფლება აქვთ დამოუკიდებლად განსაზღვრონ გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულების მოცულობა საგადასახადო ორგანოში არსებული ინფორმაციით (მათ შორის, გადასახადის გადამხდელის დანახარჯების შესახებ) ან შედარების მეთოდით – სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელების შესახებ ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე, თუ გადასახადის გადამხდელი არ წარადგენს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად საჭირო სააღრიცხვო დოკუმენტაციას ან დადგენილი წესის დარღვევით აწარმოებს ბუღალტერიას, აგრეთვე ამ კოდექსით გათვალისწინებულ სხვა შემთხვევებში.

ამავე კოდექსის 61-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია პირს დაარიცხოს გადასახადი თავის ხელთ არსებული ინფორმაციის საფუძველზე, თუ პირი მას არ წარუდგენს გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, პირის საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვროს არაპირდაპირი მეთოდების გამოყენებით (აქტივების სიდიდის, საოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების, პირის შესახებ ინფორმაციის მისი საქმიანობის სხვა საგადასახადო პერიოდთან ან სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელის შესახებ მონაცემების შედარების, აგრეთვე სხვა მსგავსი ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე) თუ პირს არ აქვს სააღრიცხვო დოკუმენტაცია ან სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შეუძლებელია დაბეგვრის ობიექტის დადგენა.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 158-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დღგ-ით დასაბეგრ პირად (შემდგომ - დასაბეგრი პირი) განიხილება ნებისმიერი პირი, რომელიც ნებისმიერ ადგილზე დამოუკიდებლად ახორციელებს ნებისმიერი სახის ეკონომიკურ საქმიანობას, მიუხედავად ამ საქმიანობის მიზნისა და შედეგისა.

ამავე კოდექსის 159-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტების თანახმად, დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციებია, დასაბეგრი პირის მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში ანაზღაურების სანაცვლოდ საქონლის მიწოდება/მომსახურების გაწევა.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 163-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად:

1. საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის დღგ-ით დაბეგვრა ხორციელდება საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის მომენტში, თუ ამ მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

2. თუ თანხა სრულად ან ნაწილობრივ ანაზღაურებულია საქონლის მიწოდებამდე/მომსახურების გაწევამდე, ანაზღაურებული თანხის შესაბამისი დღგ-ის გადახდა ხორციელდება ანაზღაურების თანხის გადახდის საანგარიშო პერიოდის მიხედვით, გარდა ამ მუხლის მე-5 და მე-9 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 164-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ამ მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, დღგ-ით დასაბეგრი თანხა არის საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ მიღებული/მისაღები ანაზღაურება დღგ-ის გარეშე, საქონლის/მომსახურების ფასთან პირდაპირ დაკავშირებული სუბსიდიის ჩათვლით. აღნიშნული დებულება გამოიყენება საქონლის/მომსახურების გაცვლის ოპერაციის (ბარტერული ოპერაციის) შემთხვევაშიც.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 88-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მცირე ბიზნესის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს მეწარმე ფიზიკურ პირს.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 89-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მეწარმე ფიზიკური პირი, რომელიც აკმაყოფილებს ამ კოდექსის 88-ე მუხლით დადგენილ პირობებს, უფლებამოსილია მცირე ბიზნესის სტატუსის მინიჭების მიზნით მიმართოს საგადასახადო ორგანოს, რომელიც გასცემს მცირე ბიზნესის სერტიფიკატს.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 90-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად:

1. მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირის დასაბეგრი შემოსავალი იბეგრება 1 პროცენტით, გარდა ამ მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევისა.

2. მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირის დასაბეგრი შემოსავალი იბეგრება 3 პროცენტით, თუ ამ პირის ეკონომიკური საქმიანობიდან მიღებულმა მისმა ერთობლივმა შემოსავალმა 500 000 ლარს, ხოლო ღვინის ტურიზმის საქმიანობის სუბიექტისა და აგროტურისტული საქმიანობის სუბიექტის შემთხვევაში − 700 000 ლარს გადააჭარბა. მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირი ამ ნაწილის მიხედვით დადგენილი განაკვეთით იბეგრება შესაბამისი თვის (ერთობლივი შემოსავლის 500 000-ლარიანი ზღვრის, ხოლო ღვინის ტურიზმის საქმიანობის სუბიექტისა და აგროტურისტული საქმიანობის სუბიექტის შემთხვევაში − 700 000-ლარიანი ზღვრის გადაჭარბების დაფიქსირების თვის) დასაწყისიდან კალენდარული წლის დასრულებამდე. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 91-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირი აწარმოებს აღრიცხვის სპეციალურ ჟურნალს. ამ ჟურნალის წარმოების (მათ შორის, ელექტრონული ფორმით წარმოების) წესი განისაზღვრება საქართველოს ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 93-ე მუხლის 11 ნაწილის თანახმად, მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირის საგადასახადო დეკლარაციის საგადასახადო ორგანოსთვის წარდგენა და გადასახადის გადახდა ხორციელდება არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა.

საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის ,,სპეციალური დაბეგვრის რეჟიმების გამოყენების შესახებ“ №999 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის მე-13 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მცირე ბიზნესის ერთობლივი შემოსავალი შედგება:

ა) შემოსავლისგან, რომელიც ექვემდებარება სპეციალური რეჟიმით დაბეგვრას და მოიცავს საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს, გარდა ამ მუხლის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებში აღნიშნული შემოსავლებისა და ხელფასის სახით მიღებული შემოსავლებისა;

ბ) შემოსავლისგან, რომელიც იბეგრება ჩვეულებრივი რეჟიმით და მოიცავს მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე მეწარმე ფიზიკური პირის მიერ „სპეციალური დაბეგვრის რეჟიმების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 29 დეკემბრის №415 დადგენილებით დამტკიცებული დანართი №5- ით განსაზღვრული შემოსავლების სახეების მიხედვით მიღებულ ერთობლივ შემოსავლებს;

გ) სხვა შემოსავლებისგან, რომელიც იბეგრება ჩვეულებრივი რეჟიმით, გარდა ამ პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტში აღნიშნული შემოსავლებისა.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.

შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლის მიხედვითაც, გადასახადის გადამხდელს შემოწმებისათვის არ წარუდგენია დაბეგვრასთან დაკავშირებული სააღრიცხვო ინფორმაცია/დოკუმენტაცია, შესაბამისად შემოწმების ფარგლებში, მეწარმის მიერ მიღებული/მისაღები შემოსავალი გაანგარიშებულ იქნა აუდირებული ფასნამატის მიხედვით, რომელიც აღებულ იქნა იმავე ტერიტორიაზე, ანალოგიური საქმიანობის განმახორციელებელი პირის შემოწმების მონაცემებისაგან, რომელმაც შეადგინა 94%. აღნიშნული ფასნამატი გავრცელდა სმფების რეალიზებული პროდუქციის თვითღირებულებაზე, რითაც გაიზარდა დამატებული ღირებულების გადასახადით დასაბეგრი ბრუნვა და მცირე ბიზნესის სტატუსის ფარგლებში მიღებული შემოსავალი. შედეგად, შემოწმების მიერ გამოანგარიშებულ იქნა ი/მ ----ის მიერ მიღებული შემოსავალი და გამოვლენილი სხვაობა ასახულ იქნა როგორც დღგ-ის შესაბამის დეკლარაციაში ასევე, მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადის ყოველთვიურ დეკლარაციაში.

არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრულ საგადასახადო ვალდებულებებთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომლის მიხედვითაც გადასახადის გადამხდელს სრულყოფილად, დადგენილი წესით არ ჰქონდა ნაწარმოები ბუღალტრული აღრიცხვა, ხოლო სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შემოწმებისთვის შეუძლებელი იყო დაბეგვრის ობიექტის დადგენა. შესაბამისად, შემოსავლების სამსახურს მართლზომიერად მიაჩნია საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით.

გადასახადის გადამხდელის მიერ საჩივარში დაფიქსირებულ პოზიციასთან, არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრული ფასნამატის შეუსაბამობასთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური ყურადღებას ამახვილებს აუდიტის დეპარტამენტის მიერ მოწოდებულ ინფორმაციაზე, რომლის მიხედვითაც, ი/მ ------ის საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრისთვის გამოყენებულ იქნა იმავე ტერიტორიაზე მდებარე, იდენტური საქმიანობის განმახორციელებელი პირის აუდირებული ფასნამატი. შემოწმება ასევე მიუთითებს, რომ გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილ საბანკო ამონაწერებში არ იყო დაფიქსირებული ეკონომიკური საქმიანობის შედეგად მიღებული შემოსავლები, ხოლო საკონტროლო-სალარო აპარატით მიღებული შემოსავლისა და შემოწმების ფარგლებში დაფიქსირებული რპთ-ის შეპირისპირებით მიიღებოდა უარყოფითი ფასნამატი. აქედან გამომდინარე, აუდიტის დეპარტამენტის მიერ გამოყენებულ იქნა იმავე მისამართზე იგივე/მსგავსი საქმიანობის განმახორციელებელი პირის შემოწმების შედეგად გამოვლენილი ფასნამატი.

ამასთან, შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ მომჩივანი საჩივარში ვერ უთითებს ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, თუ რა ნაწილში იქნა განსაზღვრული საგადასახადო ვალდებულებები არამართლზომიერად. ხოლო, დავის წარმოების პროცესში არ ყოფილა წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულებები, რომლებიც შეცვლიდა საგადასახადო შემოწმებით დადგენილ გარემოებებს.

ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ საგადასახადო შემოწმების შედეგად საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, წარმოდგენილი საჩივარი აღნიშნულ ნაწილში დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

 

მე-2 სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვალდებულებათა შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს ეკისრება ამ კოდექსით ან/და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის პირველ ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა. საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის პირს პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი საფუძვლითა და წესით.

ამავე კოდექსის 270-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად:

1. საგადასახადო სანქცია არის პასუხისმგებლობის ზომა ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის;

2. საგადასახადო სანქცია გამოიყენება გაფრთხილების, საურავის, ფულადი ჯარიმის, სამართალდარღვევის საქონლის ან/და სატრანსპორტო საშუალების უსასყიდლოდ ჩამორთმევის სახით, ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 272-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საურავი არის საგადასახადო სანქცია, რომელიც პირს ეკისრება საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში გადასახადის გადასახდელი თანხის გადაუხდელობისათვის.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლის მე-2 თანახმად, საგადასახადო დეკლარაციაში/გაანგარიშებაში გადასახადის თანხის შემცირება, გარდა ამ მუხლის პირველი, 21 და 22 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, იწვევს დაჯარიმებას შემცირებული გადასახადის თანხის 50 პროცენტის ოდენობით.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს/დავის განმხილველ ორგანოს უფლება აქვს, გაათავისუფლოს კეთილსინდისიერი გადასახადის გადამხდელი ამ კოდექსით გათვალისწინებული სანქციისაგან, თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია გადასახადის გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით.

შემოსავლების სამსახური განმარტავს, რომ გადასახადის გადამხდელის კეთილსინდისიერება უკავშირდება მის მიერ დაშვებულ შეცდომას, გადამხდელი კეთილსინდისიერია იმ შემთხვევაში თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია მის მიერ დაშვებული შეცდომით (არცოდნით). კეთილსინდისიერება გულისხმობს პირის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მის მიერ ჩადენილი ქმედებისადმი. პირი მოქმედებს საპატიებელი შეცდომის პირობებში ანუ მან არ იცოდა და არც შეიძლებოდა სცოდნოდა, რომ ჩადიოდა აკრძალულ ქმედებას (სამართალდარღვევას). საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის მიზანია საგადასახადო პასუხისმგებლობისგან გაათავისუფლოს პირი, რომელიც სამართლებრივი შეცდომის არეალში მოქმედებდა, რადგან სამართლებრივი შეცდომის დროს პირი არასწორად აფასებს ჩადენილი ქმედების სამართლებრივ არსს და ამ ქმედებით გამოწვეულ სამართლებრივ შედეგს.

შემოსავლების სამსახური მიუთითებს ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს არასრულად ჰქონდა შესრულებული საგადასახადო ვალდებულებები, ამასთან, მომჩივანი ვერ უთითებს ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე, რომლითაც დადასტურდება, რომ გადასახადის გადამხდელი საგადასახადო ვალდებულებების შესრულებისას მოქმედებდა საქმიანობისთვის დამახასიათებელი თანმდევი გულისხმიერებით, სამართლებრივი შეცდომის არეალში. შესაბამისად, საგადასახადო შემოწმების შედეგად დარიცხული სანქციის მიმართ შემოსავლების სამსახურს მიზანშეწონილად არ მიაჩნია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის გამოყენება.

 

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის საფუძველზე,ვ ბ რ ძ ა ნ ე ბ:

 

1. ი/მ -----------ის (ს/ნ --------------) საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. აღნიშნული ბრძანება შეიძლება გასაჩივრდეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში (მის.: ქ. თბილისი, ვახტანგ გორგასლის ქ. №16) ან სასამართლოში (მის.: ქ. თბილისი, დავით აღმაშენებლის ხეივანი №64), საქართველოს საგადასახადო კოდექსის XIV კარით დადგენილი წესის შესაბამისად, ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში.

 

სადავო საკითხი

გადასახადის გადამხდელი არ ეთანხმება არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით შემოწმებით გადადგენილ ფასნამატს და აღნიშნულის საფუძველზე განსაზღვრულ საგადასახადო ვალდებულებებს. ითხოვს ქონების გადასახადში განსაზღვრულ საგადასახადო ვალდებულებებზე შეფარდებული სანქციის შემცირებას.

 

ფაქტობრივი გარემოებები

შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის №12622 და №24061 ბრძანებების საფუძველზე ჩატარდა მომჩივანის საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შესამოწმებელ პერიოდად განისაზღვრა 2022 წლის პირველი იანვრიდან 2025 წლის პირველ აგვისტომდე საანგარიშო პერიოდები, ხოლო სასაქონლო მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის მიზნებისათვის 2025 წლის 4 აგვისტოს ჩათვლით. შემოწმების შედეგებზე შედგენილ იქნა საგადასახადო შემოწმების აქტი, გამოიცა №26186 ბრძანება და №056-80 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის მიხედვით გადასახადის გადამხდელს დამატებით გადასახდელად განესაზღვრა სულ 315 326 ლარი, მათ შორის, გადასახადი 182 393 ლარი, ჯარიმა 94 036 ლარი, საურავი 38 897 ლარი.

საგადასახადო შემოწმების აქტის მიხედვით ირკვევა, რომ შემოწმების ფარგლებში გადასახადის გადამხდელს შემოწმებისათვის არ წარმოუდგენია დაბეგვრასთან დაკავშირებული სააღრიცხვო ინფორმაცია/დოკუმენტაცია და აუდიტის დეპარტამენტის მიერ დამუშავდა შემოსავლების სამსახურის გადასახადების ადმინისტრირების საინფორმაციო სისტემაში არსებული მონაცემები. აღნიშნული ინფორმაციის დამუშავების შედეგად შემოწმებისთვის ცნობილი გახდა, რომ გადასახადის გადამხდელს შესამოწმებელ პერიოდში არ უფიქსირდება საქონლის დოკუმენტური რეალიზაცია. ასევე, აღსანიშნავია, რომ საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის №17460 ბრძანების საფუძველზე განხორციელდა მეწარმის სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების მდგომარეობის ფაქტობრივი აღრიცხვა, რომლის მიხედვითაც დადგინდა საქონლის საბოლოო ნაშთი 418 573 ლარის ღირებულებით დღგ-ის გარეშე. ვინაიდან ი/მ -ის მიერ შემოწმებისთვის არ იქნა წარმოდგენილი დაბეგვრასთან დაკავშირებული დოკუმენტები, რითაც შესაძლებელი იქნებოდა შეძენილი და რეალიზებული პროდუქციის ანალიზით დაბეგვრის ობიექტის დადგენა. შესაბამისად, შემოწმების ფარგლებში, მეწარმის მიერ მიღებული/მისაღები შემოსავალი გაანგარიშებულ იქნა აუდირებული ფასნამატის გათვალისწინებით, რომელიც აღებულ იქნა, იმავე ტერიტორიაზე, ანალოგიურ საქმიანობის განმახორციელებელი პირის შემოწმების მონაცემებისაგან, რომელმაც შეადგინა 94%. აღნიშნული ფასნამატი გავრცელდა სმფ-ის რეალიზებული პროდუქციის თვითღირებულებაზე, რითაც გაიზარდა დამატებული ღირებულების გადასახადი და მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირის კუთვნილი საშემოსავლო გადასახადი. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებისა და საგადასახადო კანონმდებლობის გათვალისწინებით, შემოწმების მიერ გამოანგარიშებულ იქნა ი/მ-ის მიერ მიღებული შემოსავალი და გამოვლენილ სხვაობა ასახულ იქნა როგორც დღგ-ის შესაბამის დეკლარაციაში, ასევე, მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადის ყოველთვიურ დეკლარაციაში. შედეგად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 49-ე, 73-ე, 159-ე, 160-ე, 90-ე და 93-ე მუხლების გათვალისწინებით, გამოვლენილ სხვაობაზე, პირს დაერიცხა გადასახადი და ჯარიმა ამავე კოდექსის 275-ე მუხლის მიხედვით.

ამასთან, შესამოწმებელ პერიოდში გადასახადის გადამხდელს საკუთრებაში გააჩნია, როგორც ავტოსატრანსპორტო საშულებები, ასევე საცხოვრებელი სახლი. მეწარმეს არ აქვს დეკლარირებული შესაბამისი ქონების გადასახადი. შემოწმების მიერ დადგენილი მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ფიზიკური პირის ერთობლივი შემოსავლის 25% წლების მიხედვით აღემატება საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებულ 40 000 ლარიან ზღვარს. შესაბამისად, მეწარმეს წარმოეშვება ქონების გადასახადის დეკლარირების ვალდებულება. ქონების გადასახადის მიზნებისათვის, გადამხდელის მიერ მიღებულმა შემოსავალმა 2022 წელს შეადგინა 100 000 ლარზე მეტი, შესაბამისად, გამოყენებულ იქნა ქონების გადასახადის 0.8%-იანი განაკვეთი. ხოლო, 2023 წელს- მეწარმის მიერ მიღებული შემოსავალი აღემატება 40 000 ლარიან ზღვარს და ნაკლებია 100 000 ლარზე. შესაბამისად, ქონების გადასახადის განაკვეთი შეადგენს 0.2%. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ 2021 წელს მიღებული მცირე მეწარმის შემოსავლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს 2022 წლის ქონების გადასახადის დეკლარირების ვალდებულება არ წარმოეშვა. შედეგად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-200, 201-ე და 202-ე მუხლების გათვალისწინებით, პირს დაერიცხა გადასახადი და ჯარიმა ამავე კოდექსის 275-ე მუხლის მიხედვით.

 

გადაწყვეტილება

შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ საგადასახადო შემოწმების შედეგად საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, წარმოდგენილი საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

ხოლო,საგადასახადო შემოწმების შედეგად დარიცხული სანქციის მიმართ შემოსავლების სამსახურს მიზანშეწონილად არ მიაჩნია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილის გამოყენება.

 

დასაბუთება

შემოსავლების მამსახურის დავების განხილვის საბჭო გადაწყვეტილების დასაბუთებისას ეყრდნობა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შემდეგ ნორმებს:73(5 „ა“); 88(1); 89(1) ; 90(1.2); 91(1); 93(11); 158(1); 159(1 „ა“ და „ბ“); 163(1.2); 164(1); 269(7); 275(2);