ბრძანება N 28084

N 28084

23 დეკემბერი 2025

ბ რ ძ ა ნ ე ბ ა

 

შპს „--------ის“ (ს/ნ ----------)

(ფაქტ. მის.: -------------------;

იურ. მის.: ---------------------)

2018 წლის 26 ოქტომბრის და 2025 წლის 11 ნოემბრის საჩივრების

დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე

 

შემოსავლების სამსახურმა დავების განხილვის საბჭოს 2025 წლის 13 და 20 ნოემბრის სხდომებზე (ოქმები №94; №96) განიხილა ----ის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილებით ხელახლა განსახილველად დაბრუნებული შპს „--------ის“ (ს/ნ ----------) 2018 წლის 26 ოქტომბრის №---/1/2018 და 2025 წლის 11 ნოემბერს წარმოდგენილი №----/21-11 საჩივრები, შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 4 ოქტომბრის №081-224 საგადასახადო მოთხოვნასთან დაკავშირებით.

 

სადავო საკითხი:

გადამხდელი არ ეთანხმება საწარმოს ლიკვიდაციასთან დაკავშირებული ვადების დარღვევას და აცხადებს, რომ შპს „------ის“ ლიკვიდაცია გამოცხადებული იქნა 2017 წლის 19 დეკემბერს, რაც დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში. საწარმოს ლიკვიდაციასთან დაკავშირებით კამერალური საგადასახადო შემოწმება შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 11 იანვრის №272 ბრძანებით დაიწყო 2018 წლის 11 იანვარს და დღემდე დასრულებული არ არის, ანუ ლიკვიდაციის დაწყებიდან ფაქტიურად გასულია შვიდ თვეზე მეტი. შესაბამისად, დარღვეულია მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნები, კერძოდ, დაცული არ არის საწარმოს ლიკვიდაციასთან დაკავშირებული ვადები, რაც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 601 მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო შემოწმების აქტის ბათილობის საფუძველია.

 

ფაქტობრივი გარემოებები:

საქმის ირგვლივ არსებული მასალებით ირკვევა, რომ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 11 იანვრის №272 ბრძანების საფუძველზე განხორციელდა შპს „--------ის“ (ს/ნ ----------) საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმება ლიკვიდაციასთან დაკავშირებით. შესამოწმებელ პერიოდად განისაზღვრა 2015 წლის 5 თებერვლიდან 2018 წლის 4 იანვრის ჩათვლით საანგარიშო პერიოდები. შემოწმების შედეგებზე 2018 წლის 21 სექტემბერს შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი, გამოიცა 2018 წლის 4 ოქტომბრის №28040 ბრძანება და ამავე თარიღის №081-224 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის საფუძველზე გადასახადის გადამხდელს დამატებით გადასახდელად განესაზღვრა სულ 186 457 ლარი, მათ შორის გადასახადი 100 625 ლარი, ჯარიმა 54 592 ლარი და საურავი 31 240 ლარი.

ზემოაღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა გადამხდელის მიერ გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში, რომლის 2018 წლის 26 დეკემბრის №38237 ბრძანებით შპს „--------ის“ (ს/ნ ----------) საჩივარი პირველი-მეოთხე სადავო საკითხებთან დაკავშირებით არ დაკმაყოფილდა, ხოლო მე5 სადავო საკითხის ნაწილში, კერძოდ, საჩივარი ლიკვიდაციის ვადებთან დაკავშირებით, დარჩა განუხილველი.

აღნიშნული ბრძანება გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოში, რომლის 2019 წლის 26 ივნისის №7444/2/2019 გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ გაუქმდა შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 26 დეკემბრის №38237 ბრძანება და აუდიტის დეპარტამენტის დაევალა დარიცხული სანქციების კორექტირება ამ გადაწყვეტილების შესაბამისად, ხოლო ელ. ენერგიის მოხმარებაზე გაწეული ხარჯის საკითხთან დაკავშირებით საჩივარი დარჩა განუხილველი.

შპს „--------ის“ (ს/ნ ----------) სარჩელით მიმართა ----ის საქალაქო სასამართლოს და მოითხოვა შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 4 ოქტომბრის №081-224 საგადასახადო მოთხოვნის, შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 26 დეკემბრის №38237 ბრძანების და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 26 ივნისის №7444/2/2019 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

---ის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილებით შპს „--------ის“ (ს/ნ ----------) სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2018 წლის 4 ოქტომბრის №081-224 საგადასახადო მოთხოვნა, ასევე, შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 26 დეკემბრის №38237 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2019 წლის 26 ივნისის №7444/2/2019 გადაწყვეტილება. დაევალა სსიპ შემოსავლების სამსახურს, კანონით დადგენილ ვადაში განხილვა და გადაწყვეტილების მიღება შპს „-----ის“ საჩივართან დაკავშირებით.

-----ის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 28 ივნისის და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2025 წლის 21 მაისის განჩინებით უცვლელი დარჩა -----ის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილება.

----ის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილებაში მითითებულია შემდეგი:

„სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 263-ე მუხლზე, რომელიც განსაზღვრავს კამერალური საგადასახადო შემოწმების საკითხებს. დასახელებული მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად კამერალური საგადასახადო შემოწმება ტარდება საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირის ბრძანების საფუძველზე, ამ ბრძანებით განსაზღვრულ კონკრეტულ საკითხზე.

კამერალური საგადასახადო შემოწმების ვადის განსაზღვრის შესახებ საქართველოს საგადასახადო კოდექსი რაიმე სახის დათქმას არ შეიცავს, თუმცა საყურადღებოა, რომ ლიკვიდაციის პროცესში მყოფი საწარმოს საგადასახადო შემოწმების წესს და ვადას ადგენს საქართველოს კანონი „მეწარმეთა შესახებ“, კერძოდ:

„მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად მეწარმე იურიდიული პირის პარტნიორებს შეუძლიათ მიიღონ გადაწყვეტილება საწარმოს ლიკვიდაციის დაწყების შესახებ. პარტნიორებს, ასევე წესდებით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – სამეთვალყურეო საბჭოს წევრებს ან დირექტორს (დირექტორებს) შეუძლიათ განსაზღვრონ ის პირები, რომლებიც ახორციელებენ საწარმოს ლიკვიდაციას (ლიკვიდატორები).

ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად კი პარტნიორთა გადაწყვეტილება საწარმოს ლიკვიდაციის პროცესის დაწყების შესახებ უნდა დარეგისტრირდეს მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში. ლიკვიდაციის პროცესი დაწყებულად ითვლება მისი რეგისტრაციის მომენტიდან. საწარმოს ლიკვიდაციის პროცესის დაწყების რეგისტრაციის შესახებ ელექტრონულ ინფორმაციას მარეგისტრირებელი ორგანო უგზავნის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალ საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს – შემოსავლების სამსახურს, რომელიც შეტყობინების მიღებიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში უზრუნველყოფს მარეგისტრირებელი ორგანოსათვის სუბიექტის საგადასახადო ვალდებულების არსებობის რისკის თაობაზე ინფორმაციის მიწოდებას. საგადასახადო ვალდებულების არსებობის რისკის თაობაზე ინფორმაცია უნდა შეიცავდეს მითითებას საგადასახადო შემოწმების ჩატარებისა და დავალიანების არსებობის ფაქტის დადასტურების ვადის შესახებ, რომელიც არ უნდა აღემატებოდეს საწარმოს ლიკვიდაციის დაწყებიდან 90 დღეს. აუცილებლობის შემთხვევაში საგადასახადო შემოწმების 90-დღიანი ვადა შეიძლება გაგრძელდეს მხოლოდ ერთხელ, არა უმეტეს ორი თვისა. ამ პუნქტით განსაზღვრული რისკის არსებობის თაობაზე ინფორმაციის მიწოდების 10-დღიანი ვადის, ასევე ამ ინფორმაციით განსაზღვრული საგადასახადო შემოწმების ვადის გაშვების შემთხვევაში ჩაითვლება, რომ სუბიექტი საგადასახადო დავალიანების არმქონეა.

ზემოდასახელებული საკანონმდებლო ნორმის გათვალისწინებით, ვინაიდან ლიკვიდაციის შესახებ გადაწყვეტილება დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრის 20/12/2017 წლის №----/-- გადაწყვეტილებით, შპს „-----ის“ საგადასახადო შემოწმება შესაძლებელი იყო გაგრძელებულიყო 2018 წლის აპრილის ჩათვლით, ხოლო აუცილებლობის შემთხვევაში საგადასახადო შემოწმების 90-დღიანი ვადა შეიძლება გაგრძელებულიყო არა უმეტეს ორი თვისა და ისიც მხოლოდ ერთხელ.

ამდენად, საქმის მასალებით უტყუარად დასტურდება, რომ დარღვეული იქნა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მოთხოვნები - შემოწმების ვადა აღემატებოდა ამავე მუხლით დადგენილ მაქსიმალურ ვადას და ამასთან, შემოწმება გაგრძელდა 4-ჯერ.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 2018 წლის 21 სექტემბერს შედგა შპს „-----ის“ საგადასახადო შემოწმების აქტი. 2018 წლის 4 ოქტომბერს შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ გამოიცა ბრძანება №28040, რომლითაც შპს „------ს“ ბიუჯეტში გადასახდელად დამატებით დაერიცხა 155 217 ლარი. ამავე თარიღით გამოიცა საგადასახადო მოთხოვნა №081-224. გათვალისწინებით იმისა, რომ 2018 წლის ოქტომბრის მდგომარეობით გასული იყო „მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონით მეწარმის შემოწმების დადგენილი ვადა, ამავე მუხლის შესაბამისად ითვლებოდა, რომ შპს „-----ი“ საგადასახადო დავალიანების არმქონეა.

აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების საფუძველია, რადგან საწარმოს შემოწმების ვადის დარღვევასთან დაკავშირებით საგადასახო ორგანომ საერთოდ არ განიხილა და შეფასება არ მისცა შპს „-----ის“ სარჩელში მითითებულ გარემოებებს, რაც მისი ვალდებულება იყო. სასამართლოს მიერ მითითებული გარემოებების სათანადოდ გამოკვლევის შემდეგ, ადმინისტრაციულმა ორგანომ სათანადოდ უნდა დაასაბუთოს საწარმოს შემოწმების ვადის დარღვევის გამო, (საჩივრის მეხუთე საკითხი), შპს „-----ის“ მიმართ თანხის დარიცხვის მართლზომიერება, რადგან მოსარჩელე სწორედ აღნიშნული მოტივაციით ითხოვს დარიცხული თანხებისგან გათავისუფლებას და განმარტავს, რომ ვინაიდან დარღვეულია საწარმოს შემოწმების ვადა, თანხის დარიცხვაც უსაფუძვლოდ მიაჩნია.

 

შემოსავლების სამსახურმა განიხილა წარმოდგენილი საჩივრები და მიიჩნია, რომ გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახური მიუთითებს შესაბამის პერიოდში მოქმედ მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმად „პარტნიორთა გადაწყვეტილება საწარმოს ლიკვიდაციის პროცესის დაწყების შესახებ უნდა დარეგისტრირდეს მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში. ლიკვიდაციის პროცესი დაწყებულად ითვლება მისი რეგისტრაციის მომენტიდან. საწარმოს ლიკვიდაციის პროცესის დაწყების რეგისტრაციის შესახებ ელექტრონულ ინფორმაციას მარეგისტრირებელი ორგანო უგზავნის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალ საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს - შემოსავლების სამსახურს, რომელიც შეტყობინების მიღებიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში უზრუნველყოფს მარეგისტრირებელი ორგანოსათვის სუბიექტის საგადასახადო ვალდებულების არსებობის რისკის თაობაზე ინფორმაციის მიწოდებას. საგადასახადო ვალდებულების არსებობის რისკის თაობაზე ინფორმაცია უნდა შეიცავდეს მითითებას საგადასახადო შემოწმების ჩატარებისა და დავალიანების არსებობის ფაქტის დადასტურების ვადის შესახებ, რომელიც არ უნდა აღემატებოდეს საწარმოს ლიკვიდაციის დაწყებიდან 90 დღეს. აუცილებლობის შემთხვევაში საგადასახადო შემოწმების 90-დღიანი ვადა შეიძლება გაგრძელდეს მხოლოდ ერთხელ, არა უმეტეს ორი თვისა. ამ პუნქტით განსაზღვრული რისკის არსებობის თაობაზე ინფორმაციის მიწოდების 10-დღიანი ვადის, ასევე ამ ინფორმაციით განსაზღვრული საგადასახადო შემოწმების ვადის გაშვების შემთხვევაში ჩაითვლება, რომ სუბიექტი საგადასახადო დავალიანების არმქონეა.

დღეს მოქმედი მეწარმეთა შესახებ კანონის 82-ე მუხლი იმეორებს შესაბამის პერიოდში მოქმედი ზემოაღნიშნული რეგულაციის შინაარს.

შესაბამის პერიოდში მოქმედი მეწარმეთა შესახებ კანონის პირველი მუხლის (კანონის გამოყენების სფერო) პირველი ნაწილის შესაბამისად “ეს კანონი აწესრიგებს სამეწარმეო საქმიანობის სუბიექტთა სამართლებრივ ფორმებს.” დღეს მოქმედი მეწარმეთა შესახებ კანონის პირველ მუხლში (კანონის გამოყენების სფერო და დისპოზიციურობის პრინციპი) კიდევ უფრო დაზუსტდა კანონის მიზნები და მოქმედების არეალი, რომლის პირველი ნაწილის შესაბამისად ეს კანონი აწესრიგებს მეწარმის სამართლებრივ ფორმებს, მათი დაფუძნებისა და რეგისტრაციის პროცედურებს და მათ საქმიანობასთან დაკავშირებულ საკითხებს. თუ აღნიშნული პროცედურა ან საკითხი განსხვავებულად წესრიგდება სხვა საკანონმდებლო აქტით ან სხვა საკანონმდებლო აქტის საფუძველზე მიღებული/გამოცემული საქართველოს ეროვნული ბანკის შესაბამისი სამართლებრივი აქტით, მოქმედებს ეს სხვა საკანონმდებლო აქტი/საქართველოს ეროვნული ბანკის შესაბამისი სამართლებრივი აქტი.

შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ ახალი მეწარმეთა კანონით დაზუსტდა და მკაფიოდ ჩამოყალიბდა კანონის მოქმედების არეალი და გამოყენების სფერო. მეწარმეთა შესახებ კანონი წარმოადგენს ზემოაღნიშნულ მუხლებში აღწერილ საკითხებთან დაკავშირებულ ზოგად კანონმდებლობას, რომელთან შედარებით უპირატესობა უნდა მიენიჭოს სპეციალურ კანონმდებლობას.

თავის მხრივ ამავე კანონის შესაბამისი მუხლები, რომლებზეც უთითებს გადასახადის გადამხდელი, კერძოდ მე-14 მუხლი (“საწარმოს ლიკვიდაცია”) და დღეს მოქმედი 82-ე მუხლი (“სამეწარმეო საზოგადოების დაშლის შესახებ კრედიტორებისთვის შეტყობინების ვალდებულება”) ვერ გაცდება კანონის მოქმედების არეალს, მითუმეტეს იმ პირობებში, როდესაც მოქმედ რეგულაციაში უფრო მკაფიო გახდა შესაბამისი ჩანაწერის, კერძოდ ლიკვიდაციის დროს შემოწმების ვადების მოხსენიების რეალური მიზეზი (კრედიტორისთვის შეტყობინება).

მითითებული რეგულაციებიდან მკაფიოდ იკვეთება, რომ მეწარმეთა შესახებ კანონის მოქმედების სფეროს და ინტერესის საგანს წარმოადგენს განსაზღვროს სამეწარმეო საქმიანობის სუბიექტთა სამართლებრივი ფორმები, დაფუძნებისა და რეგისტრაციის პროცედურები და მათ საქმიანობასთან დაკავშირებული საკითხები, თუმცა ამ კანონის მიზანს არ წარმოადგენს დაარეგულიროს საგადასახადო შემოწმების პროცესები და ვადები და საგადასახადო კოდექსით დადგენილი პროცედურები მოაქციოს მეწარმეთა შესახებ კანონით არსებულ რეგულაციებში.

ლიკვიდაციის პროცესი მეწარმეთა შესახებ კანონით რეგულირებადი არის მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც საწარმო არ არის გადახდისუუნარო და აღნიშნული პროცესი არ ექცევა სხვა კანონით რეგულირებად სფეროში. მეწარმეთა შესახებ (შესაბამის პერიოდში მოქმედი და დღეს მოქმედი) კანონით ლიკვიდაციის პროცესი შესაძლებელია წარიმართოს/დასრულდეს, როდესაც ყველა კრედიტორული დავალიანება არის დაკმაყოფილებადი და მარეგისტრირებელი ორგანოს მხრიდან ყველა სახის დავალიანება ჩაითვლება გადახდილად. შესაბამისად იმ გარემოებიდან გამომდინარე, რომ მეწარმეთა შესახებ საწარმოს ლიკვიდაციის უფლებამოსილება გაითვალისწინა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც მეწარმეს არ რჩება გადაუხდელი კრედიტორული დავალიანება, შესაბამისად კრედიტორული დავალიანების მოკვლევის კუთხით გაიწერა შესაბამისი პროცედურები და ვადები, რომლის დროსაც მარეგისტრირებელმა ორგანომ უნდა დაადგინოს დასალიკვიდირებელი მეწარმის მიმართ დავალიანების არსებობა/არ არსებობის ფაქტი. მოცემული პროცედურა და შესაბამისად რეგულაციები სწორედ აღნიშნულს ემსახურება და არა საგადასახადო პროცედურების განსაზღვრას.

კრედიტორთა დადგენის პროცესი შესაძლებელია მარეგისტრირებელი ორგანოს მხრიდან განხორციელდეს 1 დღეშიც, მითუმეტეს იმ პირობებში, როდესაც შემოსავლების სამსახური არ არის კრედიტორი ამდაგვარი პროცედურის დაწყებისას. თუმცა სხვა ინტერესების (კრედიტორული/სახელმწიფო) გათვალისწინებით მარეგისტრირებელ ორგანოს მიმართ გაიწერა აღნიშნული ფაქტის დადგენისათვის განსხვავებული ვადები საგადასახადო ორგანოს მიმართ, რომელიც როგორც წესი კონკრეტულ თარიღში საერთოდ არ წარმოადგენს კრედიტორს. მოცემულ 90 დღეს დამატებული ორი თვე და შესაბამისი დღეები წარმოადგენს მარეგისტრირებელი ორგანოსთვის პროცედურულად გაწერილ დროით პერიოდს, რა დროშიც მას არ აქვს უფლება საწარმო მიიჩნიოს დავალიანების არ მქონედ, მიუხედავად იმ გარემოებისა, რომ ფაქტობრივად ამ პერიოდში დავალიანება არ არსებობს, ხოლო აღნიშნული პერიოდის გასვლის შემდეგ მარეგისტრირებელი ორგანოს მხრიდან მიუხედავად იმ გარემოებისა, რომ მეწარმის მიმართ შესაძლებელია მიმდინარეობდეს შემოწმება, თუ ვადის გასვლის შესაბამის დღეს არ არის წარმოშობილი დავალიანება, მას შეუძლია გააკეთოს დაშვება და ასეთი პირი მიიჩნიოს დავალიანების არ მქონედ და გააგრძელოს მისთვის კანონით დადგენილი პროცედურები.

კანონმდებლობამ მარეგისტრირებელი ორგანოსთვის დაშვების გაკეთების შესაძლებლობა დაუკავშირა მისთვის კონკრეტულ ვადებში ინფორმაციის წარუდგენლობას, თუმცა მარეგისტრირებელი ორგანოს აღნიშუნლი პროცედურა რა თქმა უნდა არ წარმოადგენს საგადასახადო დავალიანების კანონიერების შემოწმებას და ვერც გამორიცხავს ასეთის წარმოშობას. მოცემული პროცედურა, 10 დღიანი ან/და 90 დღეს დამატებული 2 თვე ემსახურება სავარაუდო კრედიტორისთვის უსაფრთხო და გარანტირებული დროის განსაზღვრას/მინიჭებას რა პერიოდშიც მარეგისტრირებელი ორგანო ვერ დაალიკვიდირებს საწარმოს დავალიანების არ არსებობის საფუძვლით.

არათუ სისტემური განმარტებით, არამედ გრამატიკული განმარტებითაც რომ განვიხილოთ საკითხი, კანონში მკაფიოდ არის მითითება, რომ “…ვადის გაშვების შემთხვევაში ჩაითვლება, რომ სუბიექტი საგადასახადო დავალიანების არმქონეა”, რაც გულისხმობს, რომ კონკრეტული მიზნებისთვის აღნიშნული ჩანაწერის შესაბამისად მარეგისტრირებელ ორგანოს შეუძლია დაშვების გაკეთება, თუმცა დაშვების საწინააღმდეგო ფაქტის გამოვლენის შემთხვევაში არ გამორიცხავს საგადასახადო დავალიანების დარიცხვას და ვალდებულების წარმოშობას.

რაც შეეხება საგადასახადო მოთხოვნის ბათილობას, რადგანაც საგადასახადო შემოწმებით დარღვეული იქნა მეწარმეთა შესახებ კანონით დადგენილი ვადები, აღნიშნულის თაობაზე შემოსავლების სამსახური განმარტავს, რომ საგადასახადო შემოწმების ვადების განმსაზღვრელ ყველაზე სპეციალურ კანონმდებლობას წარმოადგენს საქართველოს საგადასახადო კოდექსი, ხოლო მეწარმეთა შესახებ კანონი საერთოდ არ ისახავს მიზნად დაარეგულიროს საგადასახადო პროცედურები (მისი მიზანი იყო კრედიტორული მოთხოვნის წარდგენისთვის უსაფრთხო დროის განსაზღვრა, რა დროშიც ვერ მოხდება საწარმოს ლიკვიდირება მიუხედავად იმისა, რომ მას არ ერიცხება დავალიანება). აღნიშნულის თაობაზე ასევე საგულისხმოა დღეს მოქმედი მეწარმეთა შესახებ კანონი, რომლითაც მკაფიოდ განისაზღვრა მოქმედების სფერო და ასევე გაიწერა, რომ სხვა უფრო სპეციალური კანონმდებლობის შემთხვევაში უნდა გამოვიყენოთ უფრო სპეციალური კანონი, რასაც წარმოადგენს საგადასახადო კანონმდებლობა. შესაბამისად, რომც დავუშვათ, რომ მეწარმეთა შესახებ კანონი არეგულირებს შემოწმების ვადებს, უფრო სპეციალური კანონმდებლობა არის საქართელოს საგადასახადო კოდექსი, შესაბამისად უპირატესობა უნდა მივანიჭოთ მოცემულს, რომლითაც შესაბამისი ვადები განისაზღვრა ამ პროცესის ჯეროვნად განხორციელებისათვის აუცილებელი წინაპირობების გათვალისწინებით.

დამატებით საგულისხმოა, რომ საგადასახადო შემოწმების დანიშვნის, შეჩერების და გაგრძელების თაობაზე ბრძანება წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს და გასაჩივრებადია კანონმდებლობით დადგენილი წესით. აღნიშნული აქტები არ გასაჩივრებულა, შესაბამისად შესულია კანონიერ ძალაში. კანონიერ ძალაში შესული აქტების უკანონობის საფუძველზე მითითებით მის საფუძველზე გამოცემული აქტის (საგადასახადო მოთხოვნის) ბათილობის მოთხოვნა არის დაუსაბუთებელი.

შემოსავლების სამსახური მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ იმ პირობებში, როცა საგადასახადო კანონმდებლობით არ არის განსაზღვრული კამერალური საგადასახადო შემოწმების ვადები, საწარმოს არ მიუმართავს მარეგისტრირებელი ორგანოსათვის ლიკვიდაციის პროცესის დასრულების შესახებ, ასევე არ გაუსაჩივრებია შემოსავლების სამსახურის მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტები საგადასახადო შემოწმების ვადის გაგრძელების თაობაზე, არსებითად არ ასაჩივრებს თანხების დარიცხვის საფუძვლებს საგადასახადო კანონმდებლობასთან მიმართებაში, სასამართლოს მხრიდან მხოლოდ „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მე-14 მუხლის მე-3 პუნქტში გათვალისწინებულ ვადებზე აპელირებით გადაწყვეტილების მიღება სრულიად უსაფუძვლოა და ეწინააღნდეგება საქმის ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვის პრინციპს.

ამასთან, შემოსავლების სამსახურს აღნიშნავს, რომ თუკი საგადასახადო ორგანო ამ კანონითვე დადგენილ ვადაში ვერ ჩაეტევა და ვერ გამოსცემს საგადასახადო შემოწმების შედეგებზე აქტს, საგადასახადო შემოწმება ვეღარ გახდება კომპანიის ლიკვიდაციის პროცესის შეჩერების საფუძველი (ლიკვიდაციის პროცესში მიიჩნევა, რომ კომპანია საგადასახადო დავალიანების არმქონეა). ამდენად, ამ ვადის გასვლა იწვევს კომპანიის ლიკვიდაციის პროცესის გაგრძელებას და არა საგადასახადო დავალიანების განულებას და შემდგომი დარიცხვის აკრძალვას.

ამდენად, ზემოხსენებულ სამართლებრივ ნორმებზე, საქმეში არსებულ მასალებსა და ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით, სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ შემოწმების მიერ საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია საგადასახადო კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, ხოლო წარმოდგენილი საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

 

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის საფუძველზე,ვ ბ რ ძ ა ნ ე ბ:

 

1. შპს „--------ის“ (ს/ნ ----------) საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. აღნიშნული ბრძანება შეიძლება გასაჩივრდეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში (მის.: ქ. თბილისი, ვახტანგ გორგასლის ქ. №16) ან სასამართლოში (მის.: ქ. ქუთაისი, ვიქტორ კუპრაძის ქ. №11), საქართველოს საგადასახადო კოდექსის XIV კარით დადგენილი წესის შესაბამისად, ამ ბრძანების ჩაბარებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში.

 

სადავო საკითხი

გადამხდელი არ ეთანხმება საწარმოს ლიკვიდაციასთან დაკავშირებული ვადების დარღვევას.

 

ფაქტობრივი გარემოებები

შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის №272 ბრძანების საფუძველზე განხორციელდა მომჩივანის საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმება ლიკვიდაციასთან დაკავშირებით. შესამოწმებელ პერიოდად განისაზღვრა 2015 წლის 5 თებერვლიდან 2018 წლის 4 იანვრის ჩათვლით საანგარიშო პერიოდები. შემოწმების შედეგებზე შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი, გამოიცა №28040 ბრძანება და №081-224 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლის საფუძველზე გადასახადის გადამხდელს დამატებით გადასახდელად განესაზღვრა სულ 186 457 ლარი, მათ შორის გადასახადი 100 625 ლარი, ჯარიმა 54 592 ლარი და საურავი 31 240 ლარი.

ზემოაღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა გადამხდელის მიერ გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში, რომლის №38237 ბრძანებით საჩივარი ლიკვიდაციის ვადებთან დაკავშირებით, დარჩა განუხილველი.

აღნიშნული ბრძანება გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოში, რომლის №7444/2/2019 გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ გაუქმდა შემოსავლების სამსახურის №38237 ბრძანება და აუდიტის დეპარტამენტის დაევალა დარიცხული სანქციების კორექტირება ამ გადაწყვეტილების შესაბამისად, ხოლო ელ. ენერგიის მოხმარებაზე გაწეული ხარჯის საკითხთან დაკავშირებით საჩივარი დარჩა განუხილველი.

მომჩვანმა სარჩელით მიმართა საქალაქო სასამართლოს და მოითხოვა შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის №081-224 საგადასახადო მოთხოვნის, შემოსავლების სამსახურის №38237 ბრძანების და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს №7444/2/2019 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით მომჩივანის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის №081-224 საგადასახადო მოთხოვნა, ასევე, შემოსავლების სამსახურის №38237 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს №7444/2/2019 გადაწყვეტილება. დაევალა სსიპ შემოსავლების სამსახურს, კანონით დადგენილ ვადაში განხილვა და გადაწყვეტილების მიღება მომჩივანის საჩივართან დაკავშირებით.სააპელაციო სასამართლოს და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებით უცვლელი დარჩა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება.

 

გადაწყვეტილება

საქმეში არსებულ მასალებსა და ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით, სადავო საკითხთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ შემოწმების მიერ საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია საგადასახადო კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, ხოლო წარმოდგენილი საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

 

დასაბუთება

შემოსავლების მამსახურის დავების განხილვის საბჭო გადაწყვეტილების დასაბუთებისას ეყრდნობა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შემდეგ ნორმებს: