გადაწყვეტილება №26330/2/2025

№26330/2/2025

05 თებერვალი 2026

გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

 

მომჩივანი: --- (ს/ნ ---)

მოპასუხე: აუდიტის დეპარტამენტი

 

დავის საგანი:

შემოწმებით გაანგარიშებული ფასნამატის ოდენობა

 

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება:

1. აუდიტის დეპარტამენტის 29.10.2025 წლის №007-281 საგადასახადო მოთხოვნა;

2. შემოსავლების სამსახურის 9.12.2025 წლის №27095 ბრძანება.

 

დარიცხული თანხა:

114 514.6 ლარი.

მათ შორის:

გადასახადი - 67 652.81

დღგ - 58 286.18 საშემოსავლო გადასახადი - 9 366.63

ჯარიმა - 31 914. 50

საურავი - 14 947.29

 

პროცედურული გარემოებები:

მომჩივანი იჯარით აღებულ ფართში ახორციელებს ძირითადად ჩინეთიდან იმპორტირებული სათამაშოებისა და სხვადასხვა საყოფაცხოვრებო საქონლის რეალიზაციას ---სა და ---ში (ე.წ „თათრების ბაზრის“ მიმდებარედ). დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებულია 2023 წლის 10 მაისს. 2023 წლის ივლისიდან მინიჭებული აქვს მცირე ბიზნესის სტატუსი. აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 18 ივნისის №12967 და 15 სექტემბრის №20217 ბრძანებების საფუძველზე ჩატარდა გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შესამოწმებელი პერიოდი განისაზღვრა 2023 წლის 11 იანვრიდან 2025 წლის პირველ ივნისამდე, ხოლო სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის მიზნებისთვის 2025 წლის 9 ივლისის ჩათვლით. შემოწმების შედეგები აისახა 2025 წლის 27 ოქტომბრის საგადასახადო შემოწმების აქტში, საიდანაც ირკვევა, რომ სადავო დარიცხვა გამოწვეულია შემდეგი გარემოებებით:

მომჩივანი არ აწარმოებს ბუღალტრულ აღრიცხვას. შესამოწმებელი პერიოდიდან ინვენტარიზაციის თარიღამდე (09.07.2025) შემოტანილი აქვს 3 209 785 ლარის ღირებულების საქონელი. დღგ-ის დეკლარაციების მიხედვით, შესამოწმებელ პერიოდში დღგ-ით დასაბეგრი დეკლარირებული ბრუნვა შეადგენს 2 617 151 ლარს. დოკუმენტური რეალიზაცია - 1 008 537 ლარი (შემოსავლის 39%) დღგ-ის გარეშე. 2025 წლის 9 ივლისს ჩატარდა სმფ-ების ნაშთის ფაქტობრივი აღრიცხვა. სმფ-ების საბაზრო ღირებულებამ შეადგინა 1 255 030 ლარი. შემოწმების პროცესში დეტალურად იქნა შესწავლილი საქონლის შეძენის ინვოისები და რეალიზაციის დოკუმენტები. ინვოისების მიხედვით გადასახადის გადამხდელს შეძენილი აქვს ერთი და იგივე დასახელების საქონელი სხვადასხვა ფასებით. აღნიშნულის გამო შეუძლებელია, როგორც დოკუმენტურად რეალიზებული საქონლის, ასევე, სმფ-ების ნაშთის თვითღირებულების დადგენა და შესაბამისად დოკუმენტური და ინვენტარიზაციის ფასნამატის გარკვევა. შემოწმების პროცესში დამუშავდა საანგარიშო პერიოდში გადასახადის გადამხდელის მიერ განხორციელებული დოკუმენტური შეძენები და რეალიზაციები. მეწარმეს სმფ-ების საწყისი ნაშთი არ ერიცხება, ხოლო საბოლოო ნაშთი განისაზღვრა ინვენტარიზაციის შედეგად დადგენილი ფაქტობრივი ნაშთით. გადასახადის გადამხდელის დოკუმენტურად შეძენილი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების, საწყისი და საბოლოო ნაშთების გათვალისწინებით განისაზღვრა რეალიზებული პროდუქციის თვითღირებულება, რაც დაიყო 6 ჯგუფად (სათამაშო, ხალიჩა/მატი, გადასაფარებელი, შპალერი, ნათურა/სანათი, ფარდა, სხვა საყოფაცხოვრებო საქონელი), რომელზეც გავრცელდა იგივე ტერიტორიული ერთეულის გათვალისწინებით, იგივე საქმიანობის განმახორციელებელი პირების აუდირებული ფასნამატები, აღნიშნული მეთოდით გაანგარიშდა დასაბეგრი შემოსავალი, რაც გადანაწილდა დეკლარირებული დღგ-ის ბრუნვების პროპორციულად. შემოწმებით დადგენილმა ეკონომიკური საქმიანობიდან მიღებულმა ერთობლივმა შემოსავალმა 2 კალენდარული წლის (2023-2024) მიხედვით, თითოეული კალენდარული წლის განმავლობაში გადააჭარბა 500 000 ლარს. აღნიშნული შემოსავლიდან გაანგარიშდა მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადი, ხოლო 2025 წლის იანვრიდან მომჩივანს გააუქმდა მცირე ბიზნესის სტატუსი და ამავდროულად შეუმცირდა 2025 წლის შესამოწმებელი პერიოდების მეწარმის მიერ დადეკლარირებული მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადი. შემოწმების შედეგად გადასახადის გადამხდელს დაერიცხა დღგ და საშემოსავლო გადასახადი და შეეფარდა საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით განსაზღვრული ჯარიმა. შემოწმების აქტის საფუძველზეც გამოიცა აუდიტის დეპარტამენტის 2025 წლის 29 ოქტომბრის №23833 ბრძანება და ამავე თარიღის №007-281 საგადასახადო მოთხოვნა, რაც გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში. შემოსავლების სამსახურის 9.12.2025 წლის №27095 ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, რაც გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში.

 

შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილების შინაარსი

შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის 302-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ საჩივრის განხილვა საგადასახადო ორგანოში ჩაინიშნა 2025 წლის 27 ნოემბერს, 11:00 სთზე, გადამხდელის მონაწილეობით. გადამხდელს ეცნობა საჩივრის განხილვის დროისა და ადგილის შესახებ, თუმცა მომჩივანი არ გამოცხადდა საჩივრის ზეპირ განხილვაზე და არც განცხადება წარმოუდგენია განხილვის გადადებასთან დაკავშირებით. ამასთან, სატელეფონო კომუნიკაციისას თანხმობა განაცხადა საჩივრის მისი მონაწილეობის გარეშე განხილვაზე. ასევე, მიუთითებს 136-ე, 49-ე, 61- ე, 73-ე, 158-ე, 159-ე, 163-ე, 164-ე, 79-ე, 88-ე, 89-ე, 93-ე მუხლებზე და საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის „სპეციალური დაბეგვრის რეჟიმების გამოყენების შესახებ“ №999 ბრძანებაზე, ხოლო ფასნამატის თაობაზე გადასახადის გადამხდელის არგუმენტთან დაკავშირებით, ყურადღებას ამახვილებს საგადასახადო შემოწმების აქტით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომლის თანახმად ინვოისების მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს შეძენილი აქვს ერთი და იგივე დასახელების საქონელი სხვადასხვა ფასებით. შესაბამისად, აღნიშნულიდან გამომდინარე, შეუძლებელია სასაქონლო მატერიალური ფასეულობების ნაშთისა და რეალიზებული პროდუქციის თვითღირებულების დადგენა, რაც თავის მხრივ შეუძლებელს ხდის დოკუმენტური ან ინვენტარიზაციის ფასნამატის გამოყენებას. ზემოხსენებულ სამართლებრივი ნორმების, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მხარეთა არგუმენტების გათვალისწინებით, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ არსებობს საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

 

მომჩივნის არგუმენტაცია

ფასნამატი ხელოვნურად არის გაზრდილი, რათა გაუუქმდეს მცირე ბიზნესის სტატუსი. გარკვევით ჩანს ფასნამატები, კონკრეტულად ხალიჩების ფასნამატი 5-8 დოლარამდეა.

 

დავების განხილვის საბჭო

მხარეთა არგუმენტაციისა და წარმოდგენილი დოკუმენტაციის განხილვის შემდეგ საბჭომ მიიჩნია, რომ საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია სრულად აღრიცხოს თავის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული იყოს კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე.

საგადასახადო კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ამ კოდექსის დებულებათა გათვალისწინებით საგადასახადო ორგანოებს თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით უფლება აქვთ დამოუკიდებლად განსაზღვრონ გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულების მოცულობა საგადასახადო ორგანოში არსებული ინფორმაციით (მათ შორის, გადასახადის გადამხდელის დანახარჯების შესახებ) ან შედარების მეთოდით – სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელების შესახებ ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე, თუ გადასახადის გადამხდელი არ წარადგენს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად საჭირო სააღრიცხვო დოკუმენტაციას ან დადგენილი წესის დარღვევით აწარმოებს ბუღალტერიას, აგრეთვე ამ კოდექსით გათვალისწინებულ სხვა შემთხვევებში.

საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, პირის საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვროს არაპირდაპირი მეთოდების გამოყენებით (აქტივების სიდიდის, საოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების, პირის შესახებ ინფორმაციის მისი საქმიანობის სხვა საგადასახადო პერიოდთან ან სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელის შესახებ მონაცემების შედარების, აგრეთვე სხვა მსგავსი ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე) თუ პირს არ აქვს სააღრიცხვო დოკუმენტაცია ან სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შეუძლებელია დაბეგვრის ობიექტის დადგენა.

საგადასახადო კოდექსის 159-ე მუხლის პირველ ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციებია, დასაბეგრი პირის მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში ანაზღაურების სანაცვლოდ საქონლის მიწოდება.

საგადასახადო კოდექსის 163-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის დღგ-ით დაბეგვრა ხორციელდება საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის მომენტში, თუ ამ მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. თუ თანხა სრულად ან ნაწილობრივ ანაზღაურებულია საქონლის მიწოდებამდე/მომსახურების გაწევამდე, ანაზღაურებული თანხის შესაბამისი დღგ-ის გადახდა ხორციელდება ანაზღაურების თანხის გადახდის საანგარიშო პერიოდის მიხედვით, გარდა ამ მუხლის მე-5 და მე-9 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

საგადასახადო კოდექსის 164-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ მუხლით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, დღგ-ით დასაბეგრი თანხა არის საქონლის მიწოდების/მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ მიღებული/მისაღები ანაზღაურება დღგ-ის გარეშე, საქონლის/მომსახურების ფასთან პირდაპირ დაკავშირებული სუბსიდიის ჩათვლით. აღნიშნული დებულება გამოიყენება საქონლის/მომსახურების გაცვლის ოპერაციის (ბარტერული ოპერაციის) შემთხვევაშიც.

საგადასახადო კოდექსის 89-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის და მე-3 ნაწილის მიხედვით, მცირე ბიზნესის სტატუსი უქმდება, თუ პირის ეკონომიკური საქმიანობიდან მიღებულმა ერთობლივმა შემოსავალმა 2 კალენდარული წლის მიხედვით, თითოეული კალენდარული წლის განმავლობაში 500 000 ლარს გადააჭარბა. ამ შემთხვევაში მცირე ბიზნესის სტატუსი გაუქმებულად მიიჩნევა კალენდარული წლის მომდევნო წლის დასაწყისიდან.

„სპეციალური დაბეგვრის რეჟიმების გამოყენების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №999 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის მე-13 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მცირე ბიზნესის ერთობლივი შემოსავალი შედგება:

ა) შემოსავლისგან, რომელიც ექვემდებარება სპეციალური რეჟიმით დაბეგვრას და მოიცავს საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს, გარდა ამ მუხლის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებში აღნიშნული შემოსავლებისა და ხელფასის სახით მიღებული შემოსავლებისა;

ბ) შემოსავლისგან, რომელიც იბეგრება ჩვეულებრივი რეჟიმით და მოიცავს მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე მეწარმე ფიზიკური პირის მიერ „სპეციალური დაბეგვრის რეჟიმების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 29 დეკემბრის №415 დადგენილებით დამტკიცებული დანართი №5- ით განსაზღვრული შემოსავლების სახეების მიხედვით მიღებულ ერთობლივ შემოსავლებს;

გ) სხვა შემოსავლებისგან, რომელიც იბეგრება ჩვეულებრივი რეჟიმით, გარდა ამ პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტში აღნიშნული შემოსავლებისა.

ამავე ინსტრუქციის მე-18 მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, მცირე ბიზნესის სტატუსი უქმდება კალენდარული წლის მომდევნო წლის დასაწყისიდან, თუ ფიზიკური პირის ეკონომიკური საქმიანობიდან მიღებულმა ერთობლივმა შემოსავალმა 2 კალენდარული წლის მიხედვით, თითოეული კალენდარული წლის განმავლობაში – 500 000 ლარს გადააჭარბა.

ამასთან, ასეთ შემთხვევაში, გაუქმების წელს მცირე ბიზნესის სტატუსის მინიჭება არ ხორციელდება.

სადავო საკითხთან დაკავშირებით წარმოდგენილია აუდიტის დეპარტამენტის 22.01.2026 წლის №3997-21-14 წერილი, სადაც აღნიშნულია შემდეგი:

მომჩივანი არ აწარმოებდა ბუღალტრულ აღრიცხვას იმგვარად, რომ შესაძლებელი ყოფილიყო სააღრიცხვო დოკუმენტაციით დაბეგვრის ობიექტის დადგენა. შესწავლილი იქნა საქონლის შეძენის ინვოისები და რეალიზაციის დოკუმენტები, რომლის მიხედვით გადასახადის გადამხდელს შეძენილი აქვს ერთი და იგივე დასახელების საქონელი სხვადასხვა ფასებით.

ამდენად, შეუძლებელია, როგორც დოკუმენტურად რეალიზებული საქონლის, ისე სმფ-ების ნაშთის თვითღირებულების დადგენა და შესაბამისად დოკუმენტური და ინვენტარიზაციის ფასნამატის გარკვევა. ამასთან, მომჩივანს სმფ-ების საწყისი ნაშთი არ ერიცხება, ხოლო საბოლოო ნაშთების გათვალისწინებით განისაზღვრა რეალიზებული პროდუქციის თვითღირებულება, რაც დაიყო 6 ჯგუფად: სათამაშოები, ხალიჩა/მატი, გადასაფარებელი, შპალერი, ნათურა/სანათი, ფარდა და სხვა საყოფაცხოვრებო საქონელი. განსაზღვრული ჯგუფების მიხედვით გავრცელდა იგივე ტერიტორიული ერთეულის გათვალისწინებით, იგივე საქმიანობის განმახორციელებელი პირების აუდირებული ფასნამატები, აღნიშნული მეთოდით გაანგარიშდა დასაბეგრი შემოსავალი, რაც შესამოწმებელ პერიოდში გადანაწილდა დეკლარირებული დღგ-ის ბრუნვების პროპორციულად.

საბჭოს სხდომაზე საჩივრის ზეპირი განხილვისას მოპასუხე ორგანოს წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ იხელმძღვანელა იმავე ტერიტორიაზე, იგივე საქმიანობის განმახორციელებელი პირების აუდირებული ფასნამატით შედეგად საშუალო ფასნამატმა შეადგინა 32%. მომჩივანის მიაჩნია, რომ რეალიზებულ საქონელზე ფასნამატი ხელოვნურად არის გაზრდილი, იმ მიზნით, რომ გაუქმდეს მცირე ბიზნესის სტატუსი, თუმცა არ წარმოადგენს რაიმე არგუმენტს/მტკიცებულებას რაც შეცვლიდა შემოწმებით დადგენილ გარემოებებს და მომჩივნის საგადასახადო ვალდებულების კორექტირების საფუძველი გახდებოდა.

ამასთან, მომჩივანს ეცნობა საჩივრის განხილვის დროის, თარიღის და განხილვაში უშუალოდ მონაწილეობის შესაძლებლობის თაობაზე, რაზეც სატელეფონო კომუნიკაციისას პირმა განაცხადა უარი.

ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმების, ფაქტობრივი გარემოებების და მხარეთა არგუმენტების გათვალისწინებით, საბჭოს მიაჩნია, რომ შემოსავლების სამსახურის სადავო ბრძანება მართლზომიერია, არ არსებობს მისი გაუქმების და მომჩივნის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი. მომჩივანი ასევე ითხოვს დაკისრებული სანქციებისგან გათავისუფლებას.

საგადასახადო კოდექსის 302-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ ამ თავით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, დავების განხილვის საბჭო საჩივარს განიხილავს შემოსავლების სამსახურში გასაჩივრებული დავის საგნის ფარგლებში.

საბჭო მიუთითებს საქმის გარემოებებზე და აღნიშნავს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში დავის განხილვის პირველ ეტაპზე წარდგენილი საჩივრით მომჩივანი სადავოდ ხდიდა მხოლოდ გაანგარიშებულ ფასნამატს და არ ითხოვდა დაკისრებული სანქციებისგან გათავისუფლებას. შესაბამისად, შემოსავლების სამსახურის 2025 წლის 9 დეკემბრის №27095 ბრძანებაში აღნიშნული საკითხი ასახული არ არის. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საგადასახადო კოდექსის 302-ე მუხლის მე-3 ნაწილის გათვალისწინებით, საბჭო მოკლებულია საფუძველს იმსჯელოს დაკისრებული სანქციებისგან მომჩივნის გათავისუფლებაზე.

 

საბჭომ იხელმძღვანელა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით და გადაწყვიტა:

 

1. საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოში (ქ. თბილისი, დავით აღმაშენებლის ხეივანი №64) ამ გადაწყვეტილების მომჩივნისთვის ჩაბარებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში.

 

სადავო საკითხი

შემოწმებით გაანგარიშებული ფასნამატის ოდენობა

 

ფაქტობრივი გარემოებები

მომჩივანი არ აწარმოებდა ბუღალტრულ აღრიცხვას იმგვარად, რომ შესაძლებელი ყოფილიყო სააღრიცხვო დოკუმენტაციით დაბეგვრის ობიექტის დადგენა. შესწავლილი იქნა საქონლის შეძენის ინვოისები და რეალიზაციის დოკუმენტები, რომლის მიხედვით გადასახადის გადამხდელს შეძენილი აქვს ერთი და იგივე დასახელების საქონელი სხვადასხვა ფასებით.

ამდენად, შეუძლებელია, როგორც დოკუმენტურად რეალიზებული საქონლის, ისე სმფ-ების ნაშთის თვითღირებულების დადგენა და შესაბამისად დოკუმენტური და ინვენტარიზაციის ფასნამატის გარკვევა. ამასთან, მომჩივანს სმფ-ების საწყისი ნაშთი არ ერიცხება, ხოლო საბოლოო ნაშთების გათვალისწინებით განისაზღვრა რეალიზებული პროდუქციის თვითღირებულება, რაც დაიყო 6 ჯგუფად: სათამაშოები, ხალიჩა/მატი, გადასაფარებელი, შპალერი, ნათურა/სანათი, ფარდა და სხვა საყოფაცხოვრებო საქონელი. განსაზღვრული ჯგუფების მიხედვით გავრცელდა იგივე ტერიტორიული ერთეულის გათვალისწინებით, იგივე საქმიანობის განმახორციელებელი პირების აუდირებული ფასნამატები, აღნიშნული მეთოდით გაანგარიშდა დასაბეგრი შემოსავალი, რაც შესამოწმებელ პერიოდში გადანაწილდა დეკლარირებული დღგ-ის ბრუნვების პროპორციულად.

 

გადაწყვეტილება

საბჭოს მიაჩნია, რომ შემოსავლების სამსახურის სადავო ბრძანება მართლზომიერია, არ არსებობს მისი გაუქმების და მომჩივნის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი.

 

დასაბუთება

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭო გადაწყვეტილების დასაბუთებისას ეყრდნობა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შემდეგ ნორმებს: 73 (5); 89 (2,3); 302 (3).