გადაწყვეტილება

საქმე N 11-21-01800-485849

№ 2/538-2---

ზესტაფონის რაიონული სასამართლო

გადაწყვეტილება

საქართველოს სახელით

15 აპრილი 2019 წელი ქ. ზესტაფონი

შესავალი ნაწილი

ზესტაფონის რაიონული სასამართლო

მოსამართლე შოთა ნიკურაძ-

სხდომის მდივანი ირინე კვირიკეიშვილი

მოსარჩელე - შ----- ლ------

მოსარჩელის წარმომადგენელი - ა------ ლ------ ნ-----------------

მოპასუხე - თ---------------; რ-------------;

მოპასუხის (რ--------------) წარმომადგენელი - ე-----------------

დავის საგანი - სამკვიდრო ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობა, სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, უძრავ ქონებაზე რეგისტრაციების გაუქმება.

აღწერილობითი ნაწილი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა.

 

მოსარჩელის მოთხოვნა:

 

1. ბათილად იქნას ცნობილი 2--- წლის 2------------–- გაცემული სამკვიდრო მოწმობა (რომლითაც თ---------------- მიიღო შ----------------- სამკვიდრო) ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ს------–- მდებარე 2335 მ2 მიწის ნაკვეთის და მასზე მდებარე საცხოვრებელი სახლის ნაწილშ-.

 

2. ბათილად იქნას ცნობილი რ-------------სა და თ--------------- შორის 2----–-–-ს 1-------- ნასყიდობის ხელშეკრულება ზესტაფონის რაიონის სოფელ ქვ------------–- N3-.0-. 4-.0-- საკადასტრო კოდის მქონე უძრავ ქონებაზე.

 

3. გაუქმდეს თ---------------სა და რ-------------- სახელზე ზესტაფონის რაიონის სოფელ ქვ------------–- N3-.0-.4-.0-- საკადასტრო კოდის მქონე უძრავ ქონებაზე არსებული რეგისტრაციები.

 

4. შ----- ლ----- ცნობილ იქნას მესაკუთრედ მამის - ს------ ლ------ დანაშ სამკვდრო ქონებაზე, ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვ------------–- მდებარე 1930წელს აშენებულ საცხოვრებელ სახლზე და 2 335 მ2 მიწის ნაკვეთზე.

სარჩელის გარემოებები: 1--- წელს დაქორწინდნენ ს------ ლ----- და ნ-------- ლ-----. შ----- ლ----- დაიბადა 1-.0-.1--2 წელს. ცხოვრობდნენ ერთ ოჯახად 1955 წლამდე. შემდეგ მოსარჩელის მშობლები ერთმანეთს დაშორდნენ, თუმცა რეგისტრირებული ქორწინება მათ შორის არ შეწყვეტილა და გარდაცვალებამდე იმყოფებოდნენ ქორწინებაშ-. მოსარჩელე შ----- ლ-----, დედამისი ნ-------- ლ----- და მოსარჩელის და ჟ------- ლ----- საცხოვრებლად გადავიდნენ მამის საცხოვრებელი სახლის გვერდით მდებარე სახლშ-. 1955 წელს ს------ ლ-----მ ცოლად მოიყვანა და კომლშ- ჩაწერა შ----------------- რომელთანაც რეგისტრირებულ ქორწინებაშ- არ ყოფილა და არ შეძ-ნიათ შვილი. მამის, ს------ ლ------ გარდაცვალების შემდეგ 1--0-.1--- წელს მამის კომლშ- დარჩა შ----------------- რომელმაც შემდეგ შეიცვალა გვარი და საკომლო ჩანაწერშ- ფიქსირდება გვარით -ლ-----. მოსარჩელის დედა ნ-------- ლ----- გარდაიცვალა 0-.0-.1--- წელს. 1967 -1978 წლების საკომლო ჩანაწერებით ს------ ლ------ კომლშ- მითითებულია: ს------ ლ-----, შ----- ლ----- და თ--------------- (შ----------------- დის შვილი). 1992-2009 წლის საკომლო ჩანაწერებით კომლშ- ირიცხება შ----- ლ-----. იგი გარდაიცვალა 1--0-.2--- წელს. მისი გარდაცვალების შემდეგ კომლშ- გაიხსნა მემკვიდრეობა. მოსარჩელე ფლობს მამის - ს------ ლ------ დანაშთ ქონებას, საცხოვრებელ სახლს და 0.43 მიწის ნაკვეთს.

 

თ--------------- არის რუსეთის მოქალაქე, ის დიდი ხანია ცხოვრობს რუსეთშ-. 2018 წლის აპრილშ- შ----- ლ------თან მივიდა მეზობელი მ------- ჭ-------, რომელიც არის რ-------------- მამა და მოსთხოვა მას სახლის და მიწის ნაკვეთის დატოვება იმ საფუძვლით, რომ მან შეიძინა აღნიშნული ქონება თ---------------სგან. მოსარჩელემ მოითხოვა შეძ-ნის დამადასტურებელი დოკუმენტების წარდგენა, მაგრამ მ------- ჭ-------ს არ ჰქონდა იმ დროისათვის რაიმე დოკუმენტი. შ----- ლ----- ამ პერიოდშ- აგროვებდა დოკუმენტებს, რათა მემკვიდრეობით მიეღო მამის - ს------ ლ------ ქონება. 2----–-–-ს 2------- ქ-------------- საკრებულოშ- მოსარჩელეს წარუდგინეს საჯარო რეესტრის ამონაწერი, სადაც სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრედ მითითებულია რ-------------, რეგისტრაციის თარიღი 1--0-.2--- წ. საფუძველი - ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება თ---------------ა და რ-------------ს შორის. რ------------- არის მოსარჩელის მეზობელი, მან კარგად იცოდა, რომ ს------ ლ----- არის შ----- ლ------ მამა, მოსარჩელე მისი მემკვიდრეა და მამის გარდაცვალების შემდეგ ფლობს მის დანაშთ უძრავ ქონებას.

 

ზემოთ აღნიშნული საჯარო რეესტრის ამონაწერის ნახვის შემდეგ, მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ შ----- ლ------ თ---------------სათვის ანდერძით დაუტოვებია კომლის მთელი ქონება. სამკვიდრო მოწმობა N 1--------- გაცემული 23.0-.2--- წელს მოიცავს არა შ----- ლ------ ქონებას, არამედ ს------ ლ------ ქონებას, სამკვიდრო მოწმობაშ- მითითებულია დოკუმენტების ჩამონათვალი, მათ შორის შ----- ლ------ ქორწინების მოწმობა, რეგისტრირებული 29.1-.1--- წელს. ქორწინების ფაქტი შ----- ლ------ დადგენილი აქვს ზესტაფონის სასამართლოს 09.1-.1--- წლის გადაწყვეტილებით. შ----- ლ-----მ სასამართლოს მიაწოდა ცრუ ინფორმაცია, თითქოს 1941 წლის 1- დეკემბერს გაჰყვა ცოლად ს------ ლ------. ამ დროს შ---------------- 14 წლის იქნებოდა. თანაც ამ პერიოდშ- მოსარჩელე და მისი მშობლები ერთად ცხოვრობდნენ. შ----------------მ გააყალბა ქორწინების მოწმობა იმ განზრახვით, რომ დაუფლებოდა უძრავ ქონებას. თ---------------- მთელი ქონების გაყიდვით შელახა მოსარჩელის, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრის უფლებები. ს------ ლ------ ქონებაზე შ----------------ს, რომელიც მასთან რეგისტრირებულ ქორწინებაშ- არ ყოფილა, არავითარი კანონიერი უფლებები არ გააჩნია. ს------ს პირველი რიგის მემკვიდრე არის მისი შვილი შ----- ლ-----, ის ფლობდა მამის დანაშთ ქონებას, საცხოვრებელ სახლს და ეზოს -საკარმიდამო მიწის ნაკვეთს, რაც მოპასუხეებმაც იცოდნენ და ამიტომ მათ შორის დადებული ნასყოდობის ხელშეკრულება ბათილია.

 

2. მოპასუხე თ---------------ს პოზიცია.

 

თ--------------- სარჩელი და თანდართული დოკუმენტები ჩაბარდა კანონით დადგენილი წესით, მაგრამ შესაგებელი არ წარმოუდგენია.

 

3. მოპასუხე რ---- ჭ------ პოზიცია.

 

მოპასუხე რ-------------- განმარტებით, მის ხელთ არსებული დოკუმენტების მიხედვით, შ---------------- და ს------ ლ----- 1941 წლიდან იმყოფებოდნენ ფაქტიურ ცოლქმრულ ურთიერთობაშ-. გვარი - ლ-----, შ----------------მ მიიღო ქორწინების შემდეგ. შ-----------------ა და ს------ ლ------ შეუღლების მომენტისათვის ს------ ლ----- გაშორებული იყო თავის პირველ ცოლს, რომელიც შვილე----- ერთად ცალკე ცხოვრობდა და მათ ს------ ლ------ კომლთან არანაირი კავშ-რი არ ჰქონდათ. ს------ ლ----- გარდაიცვალა 1--- წლის 14 აგვისტოს. მისი გარდაცვალებიდან 16 წლის შემდეგ მიიღო მიწის მიღება-ჩაბარების აქტით შ----- ლ-----მ, როგორც მეორე კატეგორიის კომლმა, მიწის ნაკვეთი 0.44 ჰას ოდენობით, რომელშ-ც შედიოდა, როგორც ორი ნაკვეთისგან შემდგარი საკარმიდამო ნაკვეთი, ასევე საპრივატიზაციო ორი ნაკვეთი. 2--- წლის 2------------–- გაცემული საარქივო ცნობის მიხედვით, ზესტაფონის არქივშ- დაცული ზესტაფონის რაიონის სოფელ ქ-------------- საკრებულოს 1997-200- წლების საკომლო წიგნების მიხედვით კომლის უფროსად და ერთადერთ წევრად რეგისტრირებულია შ----- ლ-----, რომლის დანაშთი სამკვიდროც სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე მიიღო მისმა დისშვილმა თ----------------, ვისგანაც მოპასუხემ შეისყიდა უძრავი ქონება ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე.

 

ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე თ---------------ს წარმომადგენლის ზ--- ს----------- მოპასუხემ იყიდა უძრავი ქონება, მდებარე - ზესტაფონის რაიონის სოფელ ქვ------------–- და დაირეგისტრირა საჯარო რეესტრშ-. მის მიერ შეძ-ნილი მიწები ფაქტობრივ მფლობელობაშ- არასდროს ჰქონია მოსარჩელეს. 2015 წლამდე (გარდაცვალების დღემდე) ფლობდა მისი მესაკუთრე - შ----- ლ----- და 2--- წლის 14 სექტემბრიდან - თ---------------.

 

სამკვიდრო მოწმობის გაცემამდე, 2--- წლის 14 სექტემბერს თ---------------ს მინდობილმა პირმა ზ--- ს------- მიმართა განცხადებით ნოტარიუს - რ---–---- გ-–----, თ---------------ს სახელზე შ----------------- ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობის გაცემის თაობაზე. ნოტარიუს რ---–---- გ-–---- მიერ 2--- წლის 2------------–- გაცემული სამკვიდრო მოწმობა არ მოიცავს ს------ ლ------ ქონებას. როგორც ზემოთ აღინიშნა, ს------ ლ----- გარდაიცვალა 1--- წელს და მიწა ამ დროს წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას. მისი გარდაცვალებიდან 16 წლის შემდეგ მიწის მიღება-ჩაბარების სახელმწიფო აქტის საფუძველზე, მხოლოდ შ----- ლ-----მ მიიღო 0.44 ჰა მიწის ნაკვეთი. უძრავი ქონება ამ პერიოდიდან აღრიცხული იყო მის საკუთრებად და ფლობდა, როგორც მესაკუთრე გარდაცვალებამდე და გასცა ანდერძი თავის დისშვილ თ------------------ 1--- წელს ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი იქნა იურიდიული ფაქტი ფაქტობრივი ცოლქმრული ურთიერთობის თაობაზე. ცრუ ინფორმაცია შ----- ლ------ სასამართლოსთვის არ მიუწოდებია. დაბადების მოწმობის მიხედვით, იგი დაბადებულია 1924 წელს და 1941 წლისათვის და 17 წლის ასაკშ- შეიძლებოდა ცოლად გაჰყოლოდა ს------ ლ------.

 

3. ფაქტობრივი გარემოებები

 

3.1. ს------ ლ----- და ნ-------- ჩ----- დაქორწინდნენ 1--- წელს, ქორწინების შემდეგ ცოლმა მიიღო ქმრის გვარი -ლ-----. ს------ ლ------ა და ნ-------- ლ------ 1--2 წლის 1- თებერვალს შეეძინათ შვილი შ----- ლ-----. შ----- ლ----- არის შ----------------- გერი.

 

_ სასამართლო დაეყრდნო მოსარჩელის ახსნა-განმარტებას, ქორწინების მოწმობას, დაბადების მოწმობას.

 

3.2. ზესტაფონის რაიონის ქ-------------- სასოფლო საბჭოს 1940-1950 წლების ( 1940-1942, 1943-1944, 1945-1947, 1945-1950) მონაცემებით საკომლო წიგნებშ- კომლის უფროსად ირიცხება ს------ ს-------- ძ- ლ-----, რომლის კომლი შედგება შემდეგი პირებისაგან: ს------ ლ----- (ოჯახის უფროსი), ნ----- ლ----- (ცოლი) , მ------ ლ----- (დედა) , შ----- ლ----- (შვილი), ჟ------- ლ----- (შვილი).

 

_ სასამართლო დაეყრდნო საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის ზესტაფონის არქივის 2----–-–-ს 28 მაისის №A-------------- ცნობას.

 

3.3. შემდგომშ- ს------ ლ----- და ნ-------- (ნ-----) ლ----- დაშორდნენ ერთმანეთს და ნ-------- ლ----- შვილე----- შ----- და ჟ------- ლ---------- ერთად გადავიდა ცალკე საცხოვრებლად სხვა სახლშ-. კერძოდ: 1954, 19---1957 წლებშ- ს------ ლ------ კომლის უფროსად მითითებულია ს------ ლ-----, რომლის კომლი შედგება შემდეგი პირებისაგან: ს------ ლ----- (ოჯახის უფროსი), ნ----- ლ----- (ცოლი) , მ------ ლ----- (დედა) , შ----- ლ----- (შვილი), ჟ------- ლ----- (შვილი), ხოლო 1958-1960 წლების საკომლო წიგნებშ- საკომლო ჩანაწერზე მითითებულია, რომ საკომლო წიგნიდან ამოყვანილია ნ-----, შ-----, ჟ------- და მ------ ლე–--ები და ცხოვრობენ ცალკე კომლად. ჩანაწერშ- აღნიშნული პირების სახელის და გვარის გასწვრივ მითითებულია ,,ხაზი გადასმულია’’.

ამდენად, ისინი გამოეყვნენ ს------ ლ------ კომლს და აღირიცხნენ ცალკე კომლად. ს------ ლ------ და ნ-------- ლ------ საცხოვრებელი სახლების ეზოებს ჰყოფდა ღობე, ეზოებს ჰქონდათ ცალ-ცალკე ჭიშკრები და ასევე ცალკე-ცალკე მიწის ნაკვეთები. კერძოდ, ს------ ლ------ კომლს ეწერა .0.25 ჰა მიწის ნაკვეთი და 1--0 წელს აგებული საცხოვრებელი სახლი.

 

_ სასამართლო დაეყრდნო მხარეთა ახსნა-განმარტებას; საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის ზესტაფონის არქივის 2018 წლის 6 ივლისის №A--------------- ცნობას; მოწმეების ნ------- ლ------, ნ-------------- გ--------- ლ------ ჩვენებებს.

 

3.4. ნ-------- ლ------თან განქორწინების შემდეგ ს------ ლ-----მ ცოლად შეირთო შ----- მ--------- (შემდგომ ლ-----) და შ----- ლ----- აღირიცხა ს------ ლ------ კომლშ-. 1961-1963, 1964- 1966, 1967-1970; 1971-1973 წლების მონაცემებით ს------ ლ------ კომლშ- ირიცხება ს------ ლ----- და კომლის წევრია შ----------------; ხოლო 1973-1975 წლების საკომლო ჩანაწერებშ- ს------ ლ------ კომლს ემატება კიდევ ერთი წევრი და კომლის წევრები არიან შ----- ლ----- და თ------ ს------ს ძ- ყ-------; 1976-1--- წლების ჩანაწერებშ- კი ს------ ლ------ ჩანაწერზე ხაზია გადასმული და მითითებულია, რომ გარდაცვლილია და კომლის წევრებად მითითებულია მხოლოდ შ----- ლ----- და თ---------------; მთელი ამ წლების მანძილზე კომლს ერიცხება მიწის ნაკვეთი 0.25 ჰა (2335 კვ.მ) და 1--0 წელს აგებული საცხოვრებელი სახლი.

 

_ სასამართლო დაეყრდნო 2----–-–-ს 22 მაისის N A--------------- საარქივო ცნობას; 2----–-–-ს 4 ივლისის N A-------------- საარქივო ცნობას.

 

3.5. ზესტაფონის რაიონის სოფელ ქ-------------- სასოფლო საბჭოს საკომლო წიგნებშ- და საარქივო ცნობებშ- ს------ ს-------- ძ- ლ------ კომლის წევრად მითითებული ზოგ შემთხვევაშ- შ----- ვ----–-- ასული ლ----- და ზოგ შემთხვევაშ- შ----- ვ----–-- ასული მ--------- არის ერთი და იგივე პიროვნება და იგი იყო ს------ ლ------ ცოლი. მიწის მიღება-ჩაბარების აქტი N8-- გაცემული შ----- ვ----–-- ასული ლ------ სახელზე, ეკუთვნის 2--- წლის 11 აგვისტოს გარდაცვლილ შ----------------ს (აქტის ჩანაწერი N2-----------

 

_ სასამართლო დაეყრდნო მხარეთა ახსნა-განმარტებებს, მოწმეთა ჩვენებებს, ზესტაფონის არქივის 2----–-–-ს 28 მაისის №A-------------- ცნობას, 2----–-–-ს 4 ივლისის N A-------------- საარქივო ცნობას; 2----–-–-ს 6 ივლისის N AA2---017650--0- საარქივო ცნობას; მიწის მიღება-ჩაბარების N8-- აქტს; შ----------------- დაბადების მოწმობას; .

 

3.6. ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს N 2/374 გადაწყვეტილებით დადგენილი იქნა იურიდიული ფაქტი იმის შესახებ, რომ შ---------------- იმყოფებოდა ფაქტიურ ცოლქმრულ ურთიერთობაშ- აწ. გარდაცვლილ ს------ ს-------- ძ- ლ------თან, რის საფუძველზე 2----–-–-ს 22 მაისს გაიცა ქორწინების მოწმობა შ-----------------ა და ს------ ლ------ ქორწინების თაობაზე.

 

-სასამართლო დაეყრდნო სასამართლოს გადაწყვეტილება და ქორწინების მოწმობას;

 

3.7. ს------ ლ----- გარდაიცვალა 1--- წლის 14 აგვისტოს.

 

-სასამართლო დაეყრდნო გარდაცვალების მოწმობას.

 

3.8. ს------ ლ------ გარდაცვალების შემდეგ, 1992-1996, 1997-200-, 2001-2009 წლების მონაცემებით კომლის უფროსად და ერთადერთ წევრად მითითებულია შ-----------------ლ-----. კომლს აწერია საკარმიდამო სულ 0.43 (0..44 ჰა) და საცხოვრებელი სახლი, სადაც შედის სადაო საკარმიდამო ნაკვეთი 2335 კვ.მ.

 

-სასამართლო დაეყრდნო 2--- წლის 23 თებერვლის NAA 2---012684-0- საარქივო ცნობას და 2----–-–-ს 4 მაისის N AA2---011760-0- საარქივო ცნობას.

 

3.9. 1993 წელს საკოლმეურნეო კომლის გაუქნების და 1993- 1999 წლებშ- მიწის რეფორმის შედეგად შ----------------ს, როგორც კომლის ერთადერთ წევრს, საკუთრებაშ- გადაეცა კომლის მფლობელობაშ- არსებული - 0.44 ჰა მიწის ნაკვეთი, მათ შორის სადაო საკარმიდამო 2335 კვ.მ., მასზე მდებარე 1--0 წელს აშენებული საცხოვრებელი სახლით.

 

-სასამართლო დაეყრდნო 2--- წლის 23 თებერვლის NAA 2---012684-0- საარქივო ცნობას და 2----–-–-ს 4 მაისის N AA2---011760-0- საარქივო ცნობას.

 

3.1-. შ---------------- გარდაიცვალა 2--- წლის 11 აგვისტოს და მას პირველი რიგის მემკვიდრე არ დარჩენია.

 

სასამართლოს დაეყრდნო გარდაცვალების მოწმობას, მოპასუხის ახსნა-განამმარტებას, მოწმეთა ჩვენებებს.

 

3.1-- 2--- წლის 23 თებერვლის ზოგადი სამკვიდრო მოწმობით თ------ ს------ს ძ- ყ--------, როგორც შ----------------- ანდერძისმიერმა მემკვიდრემ, მიიღო შ----------------- ( ლ------ ) სამკვიდრო.

 

-სასამართლო დაეყრდნო 2--- წლის 23 სამკვიდრო მოწმობას.

 

3.12. 2--- წლის 4 მარტს თ---------------- სამკვიდრო მოწმობისა ( N 1--------- და მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტის (N 8--) საფუძველზე საკუთრებაშ- დაირეგისტრირა ზესტაფონის რაიონის სოფელ ქვ------------–- მდებარე შ----------------- დანაშთი სამკვიდრო ქონება, მათ შორის 3-.0-.4-.0-- საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ქონება, დაზუსტებული ფართობი 2335.00 კვ.მ, შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალის N01/2.

 

_ სასამართლო დაეყრდნო სამკვიდრო მოწმობას, მიწის მიღება -ჩაბარების აქტს, ამონაწერს საჯარო რეესტრიდან,3.13. 2----–-–-ს 1-------- ნასყიდობის ხელშეკრულებით რ-------------მ თ---------------საგან შეიძინა ზესტაფონის რაიონის სოფელ ქვ------------–- მდებარე 3-.0-.4-.0-- საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ქონება და იგი საჯარო რეესტრშ- აღირიცხა მის საკუთრებად.

 

_ სასამართლო დაეყრდნო ამონაწერს საჯარო რეესტრიდან, სარჩელს, შესაგებელს, მხარეთა ახსნა-განმარტებებს.

 

სამოტივაციო ნაწილი:

 

4. შემაჯამებელი სასამართლო დასკვნა.

 

მხარეთა ახსნა-განმარტებების, აგრეთვე მათ მიერ საქმის მასალებად წარმოდგენილ წერილობით მტკიცებულებათა სასამართლოს შ-ნაგანი რწმენის საფუძველზე ერთობლიობაშ- შეფასების შედეგად, სასამართლო მივიდა დასკვნამდე, რომ შ----- ლ------ სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

 

5. კანონები, რომლებითაც სასამართლომ იხელმძღვანელა.

 

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 183-ე, 477-ე, 13-3-ე და 1507-ე მუხლები, საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 122–ე, 123-ე 125-ე და 569-ე მუხლები, საწარმოთა რეორგანიზაციის შესახებ საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტი; ,,სახელმწიფო მეურნეობის, კოლმეურნეობებისა და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ’’ საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის №949 დადგენილება; საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის №48 დადგენილება.

 

6. სამართლებრივი შეფასება.

 

6.1 დღეისათვის მოქმედი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის მიხედვით, სამოქალაქო კოდექსი ვრცელდება მხოლოდ იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშობა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ.

 

იმ ურთიერთობათა მიმართ, რომლებიც წარმოიშვა სამოქალაქო კოდექსის ძალაშ- შესვლამდე, ამ კოდექსის ნორმები გამოიყენება 1997 წლის 25 ნოემბრიდან წარმოშობილი უფლებებისა და მოვალეობების მიმართ.

 

სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ურთიერთობის მონაწილეებს სურთ ერთმანეთს შორის ურთიერთობა ამ კოდექსით მოაწესრიგონ, ან, თუ სამოქალაქო კოდექსი უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებს.

 

ვინაიდან, მხარეთა შორის ურთიერთობები წარმოშობილია, როგორც 1997 წლის 25 ნოემბრამდე, ისე მის შემდეგ, განსახილველ შემთხვევაშ-, ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს, როგორც 1964 წლის რედაქციით მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსი, ისე 1997 წლის რედაქციით მოქმედი სამოქალაქო კოდექსი.

 

6.2. საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 122–ე და 125-ე მუხლების თანახმად, საკოლმეურნეო კომლის ქონება კომლის წევრებს თანასაკუთრების უფლებით ეკუთვნოდათ, ამასთან კომლის ყველა წევრს, მათ შორის არასრულწლოვანს და შრომისუუნაროსაც თანაბარი წილი ეკუთვნოდათ.

 

ამავე კოდექსის 123-ე მუხლიდან გამომდინარე, კომლის წევრს წარმოადგენდა პირი, რომელიც ფლობდა, სარგებლობდა და განკარგავდა საკოლმეურნეო ქონებას კომლის ყველა წევრის თანხმობით.

 

_ ვინაიდან, წარმოდგენილი საკომლო წიგნების ჩანაწერების საარქივო ცნობების თანახმად, ს------ ლ------ კომლი წარმოადგენდა საკოლმეურნეო კომლს, მასზე უნდა გავრცელდეს სამოქალაქო სამართლის კოდექსით საკოლმეურნეო კომლისათვის განსაზღვრული წესები.

 

6.3.1964 წლის რედაქციის სამოქალაქო კოდექსის (1964წ) 569-ე მუხლის თანახმად, საკოლმეურნეო კომლის წევრის (იმ მოქალაქის, რომელიც ეწევა ინდივიდუალურ შრომით საქმიანობას შრომით საქმიანობს სოფლის მეურნეობაშ-) გარდაცვალების შემთხვევაშ- კომლის (იმ მოქალაქის, რომელიც ეწევა ინდივიდუალურ შრომით საქმიანობას შრომით საქმიანობს სოფლის მეურნეობაშ-) ქონებაშ- მემკვიდრეობა არ წარმოიქმნება. თუ საკოლმეურნეო კომლის წევრის (იმ მოქალაქის, რომელიც ეწევა ინდივიდუალურ შრომით საქმიანობას შრომით საქმიანობს სოფლის მეურნეობაშ-) გარდაცვალების შემდეგ კომლშ- (იმ მოქალაქის, რომელიც ეწევა ინდივიდუალურ შრომით საქმიანობას შრომით საქმიანობს სოფლის მეურნეობაშ-) სხვა წევრები არ დარჩენილა, კომლის (ოჯახის) ქონების მიმართ გამოიყენება ამ კარით დადგენილი წესები. კომლის (ოჯახის) წვერების გარდაცვალების შემდეგ მათი პირადი ქონება გადადის მათ მემკვიდრეებზე საერთო საფუძველზე.

 

ანალოგიურად რეგულირდება აღნიშნული საკითხი ამჟამად მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 13-3-ე მუხლითაც, კერძოდ, კომლშ- კომლის საერთო ქონებაზე სამკვიდრო გაიხსნება კომლის ბოლო წევრის გარდაცვალების დღიდან.

 

მოცემულ შემთხვევაშ- დადგენილია, რომ მოსარჩელე შ----- ლ----- არის ს------ ლ------ შვილი და იგი სადაო უძრავ ქონებაზე პრეტენზიას აცხადებს, როგორც მამის დანაშთ სამკვიდრო ქონებაზე, რომელიც მისივე განმარტებით მიიღო ფაქტობრივი ფლობით.

 

საქმეზე დადგენილი ფაქტებისა და გარემოებების თანახმად, 1958-1960 წლებიდან ს------ ლ------ და ნ-------- ლ------ ოჯახები ცალ-ცალკე კომლს წარმოადგენდა და ს------ ლ------ კომლშ- შ----- ლ----- არ ირიცხებოდა. ს------ ლ------ გარდაცვალების მომენტისათვის, 1978 წელს, მის კომლშ- ირიცხებოდა შ----- ლ----- და თ---------------. კომლს ერიცხებოდა მიწის ნაკვეთი 0.25 ჰა და 1930 წელს აშენებული საცხოვრებელი სახლი.

 

სასამართლოს განმარტავს, რომ ს------ ლ------ გარდაცვალების მომენტისათვის მიწა წარმოადგენდა მხოლოდ სახელმწიფო საკუთრებას და იგი კომლს გადაეცემოდა სარგებლობაშ-. შესაბამისად მიწის ნაკვეთები არ იყო არც კომლის და მითუფრო არ ფიზიკურ პირთა საკუთრება. რაც შეეხება საცხოვრებელ სახლს, იგი იყო კომლის ქონება, კომლის წევრების საერთო საკუთრება და ვინაიდან ს------ ლ------ გარდაცვალების დროისათვის იგი არ ყოფილა კომლის ბოლო წევრი და კომლშ- სხვა პირები -შ---------------- და თ--------------- ირიცხებოდნენ, კომლის ქონებაზე- საცხოვრებელ სახლზე მემკვიდრეობა არ გახსნილა და წარმოქმნილა. ამდენად, სადაო უძრავი ქონება -საცხოვრებელი სახლი და მიწის ნაკვეთი არ წარმოადგენს მოსარჩელის მამის დანაშთ სამკვიდრო ქონებას.

 

6.4. საქართველოს რესპუბლიკაშ- სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო_სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის №949 დადგენილების, სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტის საფუძველზე დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და „სამეწარმეო საქმიანობის საფუძვლების შესახებ“ კანონით გათვალისწინებულ ორგანიზაციულ სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლა. ამ დროიდან საკოლმეურნეო კომლებს სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა და არსებობა შეწყვიტა. ხოლო ქონება, რომელიც კომლის ქონებას და შესაბამისად კომლის წევრთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა, სამოქალაქო კოდექსის (1964 წ. რედ) 122-125-ე მუხლების შესაბამისად თანასაკუთრების უფლებით გადანაწილდა იმ პირებზე, რომელიც იმ პერიოდისთვის კომლის წევრები იყვნენ. შესაბამისად ქონება, რომელიც კომლის ქონებას და ამავე დროს კომლის წევრთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა აღარ წარმოადგენს კომლის ქონებას და არის იმ პირთა საერთო საკუთრება თანაბარ წილშ-, რომლებიც კომლის წევრებს წარმოადგენდნენ საკოლმეურნეო კომლის გაუქმების დროისათვის.

 

დადგენილია, რომ 1992-1996, 1997-2006, 2001-2009 წლების მონაცემებით კომლის უფროსად და ერთადერთ წევრად მითითებულია შ-----------------ლ-----. კომლს აწერია საკარმიდამო სულ 0.43 (0..44 ჰა) და საცხოვრებელი სახლი, სადაც შედის საკარმიდამო 2335 კვ.მ.

 

დადგენილია, რომ საკოლმეურნეო კომლის გაუქმებისა და მიწის რეფორმის შედეგად 1993- 1999 წლებშ- შ----------------ს, როგორც კომლის ერთადერთ წევრს, საკუთრებაშ- გადაეცა 0.44 ჰა მიწის ნაკვეთი, მათ შორის სადაო საკარმიდამო 2335 კვ.მ, რომელზეც განთავსებულია 1930 წელს აშენებული საცხოვრებელი სახლი.

 

ამდენად, 1993 წლიდან სადაო უძრავის ქონება წარმოადგენდა მხოლოდ შ----------------- ინდივიდუალურ საკუთრებას.

 

6.5. სამოქალაქო კოდექსის 1306-ე მუხლის თანახმად: გარდაცვლილი პირის (მამკვიდრებლის) ქონების გადასვლა სხვა პირებზე (მემკვიდრეებზე) ხორციელდება კანონით ან ანდერძით, ანდა ორივე საფუძვლით. კანონით მემკვიდრეობა გარდაცვლილის ქონების გადასვლა კანონშ- მითითებულ პირებზე - მოქმედებს, თუ მამკვიდრებელს არ დაუტოვებია ანდერძი, ან თუ ანდერძი მოიცავს სამკვიდროს ნაწილს, ან თუ ანდერძი მთლიანად ან ნაწილობრივ ბათილად იქნება ცნობილი.

 

სამოქალაქო კოდექსის 1344-ე მუხლის თანახმად, ფიზიკურ პირს შეუძლია სიკვდილის შემთხვევისათვის თავისი ქონება ან მისი ნაწილი ანდერძით დაუტოვოს ერთ ან რამდენიმე პირს,როგორც მემკვიდრეთა წრიდან,ისე გარეშე პირებსაც.

 

შ---------------- (ლ-----) გარდაიცვალა 2--- წლის 11 აგვისტოს და მას სავალდებულო წილის უფლების მქონე, პირველი რიგის მემკვიდრე არ დარჩენია. მისი გარდაცვალების შემდეგ, 2--- წლის 23 თებერვლის ზოგადი სამკვიდრო მოწმობით თ------ ს------ს ძ- ყ--------, როგორც შ----------------- ანდერძისმიერმა მემკვიდრემ, მიიღო შ----------------- სამკვიდრო.

 

დადგენილია, რომ 2--- წლის 4 მარტს თ---------------- სამკვიდრო მოწმობისა ( N 1--------- და მიწის ნაკვეთის მიღება - ჩაბარების აქტის (N 8--) საფუძველზე საკუთრებაშ- დაირეგისტრირა ზესტაფონის რაიონის სოფელ ქვ------------–- მდებარე შ----------------- დანაშთი სამკვიდრო ქონება, მათ შორის 3-.0-.4-.0-- საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ქონება, დაზუსტებული ფართობი 2335.00 კვ.მ, შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალის N01/2.

 

ამდენად, შ----------------- გარდაცვალების შემდეგ გაიხსნა სამკვიდრო და თ---------------- სრულიად კანონიერად, ზოგადი სამკვიდრო მოწმობით, როგორც შ----------------- ერთადერთმა მემკვიდრემ, მიიღო შ-----------------ლ------ სამკვიდრო- 0.44 ჰა მიწის ნაკვეთი, მათ შორის სადაო საკარმიდამო 2335 კვ.მ. და 1930 წელს აშენებული საცხოვრებელი სახლი. საჯარო რეესტრშ- თ---------------ს სახელზე უძრავი ქონება დარეგისტრირებულია კანონშეაბამისად, სამკვიდრო მოწმობისა და მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე და ამ რეგისტრაციის გაუქმების საფუძველი არ არსებობს, ხოლო შ----- ლ----- არ ყოფილა შ----------------- კომლის წევრი და მას კომლის ქონებაზე საკუთრების მოთხოვნისათვის არავითარი კანონისმიერი საფუძველი არ გააჩნია. ამასთან, იგი არის შ----------------- გერი და არ წარმოადგენს სავალდებულო წილის მიღების უფლების მქონე პირს.

 

6.6. სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებშ- თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

 

სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის თანახმად, უძრავი ნივთის შესაძ-ნად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძ-ნზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრშ-.

 

სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის თანახმად, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშ-რებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი. მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება.

 

დადგენილია, რომ 2----–-–-ს 1-------- ნასყიდობის ხელშეკრულებით რ-------------მ თ---------------საგან შეიძინა ზესტაფონის რაიონის სოფელ ქვ------------–- მდებარე 3-.0-.4-.0-- საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ქონება და საჯარო რეესტრშ- აღირიცხა მის საკუთრებად.

 

მოცემულ შემთხვევაშ-, საჯარო რეესტრის მონაცემებით, ზესტაფონის რაიონის სოფელ ქვ------------–- მდებარე 3-.0-.4-.0-- საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ქონების (სადაო საკარმიდამო 2335 კვ.მ. და 1--0 წელს აშენებული საცხოვრებელი სახლი) მესაკუთრე იყო თ---------------, რომელმაც კანონით მინიჭებული უფლების შესაბამისად გაყიდა თავისი კუთვნილი უძრავი ქონება და მისგან ქონება იყიდა რ-------------მ, რომელიც არის კეთილსინდისიერი შემძ-ნი. ამდენად, ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებულია კანონიერად და არ არსებობს მისი ბათილობის და საჯარო რეესტრშ- სადაო ქონების რ-------------- საკუთრებად რეგისტრაციის გაუქმების საფუძველი.

 

7. სასამართლოს დასკვნა.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, დადგენილი გარემოებებისა და სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე, შ----- ლ------ სარჩელი 2--- წლის 2------------–- გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობის; რ-------------სა და თ--------------- შორის 2----–-–-ს 1-------- ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის; თ---------------სა და რ-------------- სახელზე საჯარო რეესტრშ- რეგისტრირებული მონაცემების გაუქმებისა და მამის - ს------ ლ------ დანაშთ სამკვდრო ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

 

8. უზრუნველყოფის ღონისძიების საკითხი.

 

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 1991-ე მუხლის თანახმად, სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის, სარჩელის განუხილველად დატოვების ან საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაშ- სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით (განჩინებით) აუქმებს ამ სარჩელთან დაკავშ-რებით გამოყენებულ უზრუნველყოფის ღონისძიებას, რაც საჩივრდება ამ გადაწყვეტილების (განჩინების) გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი წესით. მხარეთა მორიგების შემთხვევაშ- სასამართლო აუქმებს უზრუნველყოფის ღონისძიებას, თუ მხარეები სხვა რამეზე არ შეთანხმდებიან.

 

მოცემულ შემთხვევაშ-, ვინაიდან შ----- ლ------ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, უნდა გაუქმდეს ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2----–-–-ს 1 ივნისის განჩინება სარჩელის უზრუნველყოფის თაობაზე, რომლითაც სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, რ-------------ს (პ/ნ 1----------- აეკრძალა მის საკუთრებაშ- არსებული ზესტაფონის რაიონის სოფელ ქვ------------–- მდებარე 3-.0-.4-.0-- საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ქონების გასხვისება და იპოთეკით დატვირთვა.

 

საპროცესო ხარჯები.

 

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53.1 თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტშ- სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ვინაიდან სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, მოსარჩელის მიერ გადახდილი ბაჟის 160 ლარი უნდა დარჩეს ბიუჯეტშ-, ხოლო მოპასუხეს უარი უნდა ეთქვას მოსარჩელზე ადვოკატის მომსახურების ხარჯის 500 ლარის დაკისრებაზე, ვინაიდან თანხის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი სასამართლოშ- საქმის განხილვისას არ ყოფილა წარმოდგენილი.

 

სარეზოლუციო ნაწილი:

 

სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8, 53-ე, 248-ე, 243-ე, 244-ე, 247-249-ე, 257-ე, 369-ე მუხლებით და

 

გადაწყვიტა:

 

1. მოსარჩელე შ----- ლ------ (პ/ნ 18---------- სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს.

 

2. გაუქმდეს ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 1 ივნისის განჩინება სარჩელის უზრუნველყოფის თაობაზე, რომლითაც სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, რ-------------ს (პ/ნ 1----------- აეკრძალა მის საკუთრებაშ- არსებული ზესტაფონის რაიონის სოფელ ქვ------------–- მდებარე 3-.0-.4-.0-- საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ქონების გასხვისება და იპოთეკით დატვირთვა.

 

3.გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოშ- დასაბუთებული გადაწყვეტილების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაშ- ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს მეშვეობით.

 

4.საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლით გათვალისწინებული პირებისათვის, ასევე პატიმრობაშ- მყოფი იმ პირებისათვის, რომლებსაც არ ჰყავთ კანონიერი წარმომადგენელი, გადაწყვეტილების ასლის გაგზავნასა და ჩაბარებას უზრუნველყოფს სასამართლო ამავე კოდექსის 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით.

 

5.პირები, რომლებიც არ განეკუთვნებიან საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლით გათვალისწინებულ სუბიექტებს, ვალდებულნი არიან გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადებიდან არა უადრეს 20 და არა უგვიანეს 30 დღისა, გამოცხადდნენ ზესტაფონის რაიონულ სასამართლოშ- და ჩაიბარონ გადაწყვეტილების ასლი. წინააღმდეგ შემთხვევაშ- გასაჩივრების ვადის ათვლა დაიწყება გადაწყვეტილების გამოცხადებიდან 30-ე დღეს. ამ ვადის გაგრძ-ლება და აღდგენა დაუშვებელია.

 

მოსამართლე: შოთა ნიკურაძ-