განაჩენი

საქმე №1/1029-18 (N055290118001)

გ ა ნ ა ჩ ე ნ ი

საქართველოს სახელით

შესავალი ნაწილი

 

15.04.2019წელი ქუთაისი

ქუთაისის საქალაქო სასამართლო

მოსამართლე მურთაზ კაპანაძე

სხდომის მდივანი ნინო გიორგაძე

სხდომის სახე ღი-

 

ბრალდების მხარე:

 

პროკურორი - გ--------------–--ე

 

დაცვის მხარე:

 

ბრალდებული: ა------------------–---–ი

მამის სახელი: გ-------

დაბადებული: 1--------- წელი

პირადი ნომერი: 0----------

მოქალაქეობა: საქართველოს მოქალაქე

განათლება: უმაღლესი

ოჯახური მდგომარეობა: დაოჯახებული

ნასამართლობა: არ მქონე

რეგისტრირებული: ქ-------–--------------------------–--------------------------------------

ფაქტობრივად მცხოვრები: ლ--------------------------–----–----–-----

 

ადვოკატი - გ--------–-----ი-.

 

კვალიფიკაცი-: საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 111-150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’ ქვეპუნქტი (4 ეპიზოდი), სსკ-ის 111-150-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი (4 ეპიზოდი), სსკ-ის 1261 მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’, ,,ბ’’ და ,,გ’’ ქვეპუნქტები.

 

აღწერილობით-სამოტივაციო ნაწილი:

 

პირის ბრალდების შესახებ დადგენილების თანახმად ა------ დ--------–---–ს ბრალი დაედო მასში, რომ მან ჩაიდინა:

 

1. ადამი-ნისათვის ქმედების თავისუფლების უკანონო შეზღუდვა, ესე იგი მისი ფსიქიკური იძულება, შეასრულოს ან არ შეასრულოს მოქმედება, რომლის შესრულება ან რომლის შესრულებისაგან თავის შეკავება მისი უფლებაა და საკუთარ თავზე განიცადოს თავისი ნება-სურვილის საწინააღმდეგო ზემოქმედება, ჩადენილი ოჯახის წევრის მიმართ, დამნაშავისათვის წინასწარი შეცნობით არასრულწლოვანის მიმართ (ოთხი ეპიზოდი);

 

2. ასევე ადამი-ნისათვის ქმედების თავისუფლების უკანონო შეზღუდვა, ესე იგი მისი ფსიქიკური იძულება, შეასრულოს ან არ შეასრულოს მოქმედება, რომლის შესრულება ან რომლის შესრულებისაგან თავის შეკავება მისი უფლებაა და საკუთარ თავზე განიცადოს თავისი ნება-სურვილის საწინააღმდეგო ზემოქმედება, ჩადენილი ოჯახის წევრის მიმართ

(ოთხი ეპიზოდი)

 

3. ოჯახის ერთი წევრის მიერ ოჯახის სხვა წევრის მიმართ ძალადობა, რამაც ტანჯვა გამოიწვი-, წინასწარი შეცნობით არასრულწლოვნის მიმართ, არასრულწლოვნის თანდასწრებით მისივე ოჯახის წევრის მიმართ, რვა პირის მიმართ, რაც გამოიხატა შემდეგში:

 

- ა------ დ--------–---–ი, მეუღლესთან და რვა შვილთან ერთად ცხოვრობს ლ----------------ის სოფელ რ–----–----–-. ა------ დ--------–---–ი ავტორიტარულად იყენებს რა მშობლის სტატუსს, მუდმივად ახორციელებს დ----- დ--------–---–ის, გ---–- დ--------–---–ის, შ--- დ--------–---–ის და დ---- დ--------–---–ის ქმედების თავისუფლების უკანონო შეზღუდვას. ბავშვებს, მიუხედავად თავი-ნთი ნება-სურვილისა, მამის მხრიდან ეზღუდებათ გარესამყაროსთან კონტაქტი, მათ შორის, სკოლაში სწავლის, ნათესავებთან, თან-----ლებთან უცხო პირებთან ურთიერთობის, საცხოვრებელი სახლის ეზოდან გასვლის, სატელევიზიო გადაცემების მისი შეხედულებისამებრ ყურების უფლება- ბავშვები ყოფა-ცხოვრების არსებული პირობებიდან და მამის მხრიდან განხორციელებული ფსიქიკური იძულებიდან გამომდინარე ვერ ახერხებენ იმოქმედონ თავი-ნთი სურვილის შესაბამისად. აღნიშნულის გამო ისინი სოცი-ლურად დეზადაპტირებულინი არი-ნ, დარღვეული- მათი ნორმალური ფსიქო-სოცი-ლური განვითარება- ა------ დ--------–---–ის ქმედებებმა გამოიწვი- მისი შვილების მიმართ ფსიქოლოგიური ძალადობა და მათი ფუნდამენტური საჭიროებების უგულვებელყოფა-

 

ა------ დ--------–---–ს ზემოაღნიშნული ქმედებისათვის წარედგინა ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 111-150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’ ქვეპუნქტით (4 ეპიზოდი).

 

- ა------ დ--------–---–ი, მეუღლესთან და რვა შვილთან ერთად, ცხოვრობს ლ----------------ის სოფელ რ–----–----–-. ა------ დ--------–---–ი ავტორიტარულად იყენებს რა მშობლის სტატუსს, მუდმივად ახორციელებს მ--- დ--------–---–ის, ც-–---- დ--------–---–ის, მ------ დ--------–---–ის, ი-–-- დ--------–---–ის ქმედების თავისუფლების უკანონო შეზღუდვას. ბავშვებს, მიუხედავად თავი-ნთი ნება-სურვილისა, მამის მხრიდან ეზღუდებათ გარესამყაროსთან კონტაქტი, მათ შორის, სკოლაში სწავლის, ნათესავებთან, თან-----ლებთან უცხო პირებთან ურთიერთობის, საცხოვრებელი სახლის ეზოდან გასვლის, სატელევიზიო გადაცემების მისი შეხედულებისამებრ ყურების უფლება- ბავშვები ყოფა-ცხოვრების არსებული პირობებიდან და მამის მხრიდან განხორციელებული ფსიქიკური იძულებიდან გამომდინარე ვერ ახერხებენ იმოქმედონ თავი-ნთი სურვილის შესაბამისად. აღნიშნულის გამო ისინი სოცი-ლურად დეზადაპტირებულინი არი-ნ, დარღვეული- მათი ნორმალური ფსიქო-სოცი-ლური განვითარება- ა------ დ--------–---–ის ქმედებებმა გამოიწვი- მისი შვილების მიმართ ფსიქოლოგიური ძალადობა და მათი ფუნდამენტური საჭიროებების უგულვებელყოფა-

 

ა------ დ--------–---–ს ზემოაღნიშნული ქმედებისათვის წარედგინა ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის სსკ-ის 111-150-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით (4 ეპიზოდი).

 

- ა------ დ--------–---–ი, მეუღლესთან და რვა შვილთან ერთად, ცხოვრობს ლ----------------ის სოფელ რ–----–----–-. ა------ დ--------–---–ი ავტორიტარულად იყენებს რა მშობლის სტატუსს, მუდმივად ახორციელებს შვილების მ--- დ--------–---–ის, ც-–---- დ--------–---–ის, მ------ დ--------–---–ის, ი-–-- დ--------–---–ის, არასრულწლოვანი შვილების - დ----- დ--------–---–ის, გ---–- დ--------–---–ის, შ--- დ--------–---–ის და დ---- დ--------–---–ის მიმართ ძალადობას. მათ მიუხედავად თავი-ნთი ნება-სურვილისა, მამის მხრიდან ეზღუდებათ გარესამყაროსთან კონტაქტი, მათ შორის, სკოლაში სწავლის, ნათესავებთან, თან-----ლებთან უცხო პირებთან ურთიერთობის, საცხოვრებელი სახლის ეზოდან გასვლის, სატელევიზიო გადაცემების მათი შეხედულებისამებრ ყურების უფლება- ა------ დ--------–---–ის ქმედებების შედეგად მ--- დ--------–---–ი, ც-–---- დ--------–---–ი, მ------ დ--------–---–ი, ი-–-- დ--------–---–ი, დ----- დ--------–---–ი, გ---–- დ--------–---–ი, შ--- დ--------–---–ი და დ---- დ--------–---–ი განიცდი-ნ ტანჯვას.

ა------ დ--------–---–ს ზემოაღნიშნული ქმედებისათვის წარედგინა ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის სსკ-ის 1261 მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’, ,,ბ’’ და ,,გ’’ ქვეპუნქტებით.

 

საქმესთან დაკავშირებული დასკვნებისათვის გამოყენებული მტკიცებულებები:

სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული ხ------- ტ---–-----ის ჩვენებით ის ცხოვრობს ლ----------------ის სოფელ ყარიშში და არის ბრალდებულის მეუღლის ნ-----------–-----ის ბიძაშვილი - მათი მამები იყვნენ ძმები. ნ-----ო ტ---–-----ი და ა------ დ--------–---–ი ახალი დაქორწინებულები როდესაც იყვნენ, ცხოვრობდნენ თ-------. შემდეგ ქირითაც ცხოვრობდნენ და ბოლოს ოჯახით დასახლდნენ რ–----–----–-. მოწმის განმარტებით, ბავშვები სკოლაში არ დადიოდნენ, მაგრამ სახლში ცდილობდნენ, რომ შესაბამისი განათლება მიეცათ ბავშვებისთვის. ბავშვებს ძალი-ნ უყვართ წიგნების კითხვა, ხელსაქმეც. ამ საქმეზე ხ------- ტ---–-----ი დაკითხული- გამოძიებაში. 2018 წლის 17 თებერვლის გამოკითხვის ოქმში მან განაცხადა, რომ მუშაობს ლ------------- საოლქო კომისი-ში, კომისიის წევრი-, ნ----- სწავლობდა და განათლება მიიღო ლ------ის N- საშუალო სკოლაში, დახასი-თებული ჰყავს ნ-----------–-----ი, განმარტებული აქვს, რომ ნ-----ს ოჯახს ჰქონდა მატერი-ლური შესაძლებლობები, ბავშვებიც იყვნენ განებივრებული. როდესაც დედა გარდაეცვალა, იყო 3 კვირის და გაიზარდა ნ-----ს დედის რძით. ნ-----მ წარჩინებით დაამთავრა სკოლა, შემდეგ ისინი გადავიდნენ გ---------–- საცხოვრებლად, სკოლის დამთავრების შემდეგ ნ-----მ ჩააბარა და დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ფილოლოგიური ფაკულტეტი, უნივერსიტეტის დასრულების შემდგომ ნ----- სასწავლებლად გადავიდა გერმანი-ში, სადაც სწავლობდა 2 ან 3 წელი. იქ ვისთან ცხოვრობდა არ იცის და რას საქმი-ნობდა- გერმანიიდან ჩამოსვლის შემდეგ ნ-----------–-----ი დაქორწინდა ა------ დ--------–---–ზე. რამდენიმე წელში გარდაიცვალა ნ-----ს მამა- დედა კი ცხოვრობდა გ---------–- ნ-----ს ძმასთან ერთად. ნ----- და მისი მეუღლე დაოჯახების შემდეგ ცხოვრობდნენ თ---–--ში თ-------. იმ დროს, როდესაც ნ----- დაოჯახდა ა------ დ--------–---–ზე მათ იცოდნენ, რომ ა------ი იყო ჩვეულებრივი ქართველი კაცი, აფხაზეთში ნაბრძოლი, მას იმ დროისთვის რაიმე განსაკუთრებული რელიგიური რწმენა არ ჰქონი-. რამდენადაც მას ახსოვს, ა------ დ--------–---–მა წვერი მოიზარდა და გამოაცხადა, რომ იყო ღრმად მორწმუნე, მეორე ბავშვის შეძენის შემდეგ გარდაიცვალა ნ-----ს მამა- ნ----- და მისი მეუღლე არ მუშაობდნენ, შესაბამისად მათ უჭირდათ ეკონომიურად, რის გამოც იძულებულნი გახდნენ გაეყიდათ ის ფართი, სადაც ცხოვრობდნენ და გადმოსულიყვნენ ნაქირავებ ბინაში სხვა უბანში. რამდენიმე წლის შემდეგ ისინი თ---–--ის სხვადასხვა უბანში ცხოვრობდნენ ქირით. 2008 წელს ისინი ჩავიდნენ და დასახლდნენ ლ----------------ის სოფელ რ–----–----–-. ამ დროისათვის მათ ჰყავდათ 5 შვილი. მისი შვილები იცნობენ ნ-----ს შვილებს და მათ გარკვეული ურთიერთობა ჰქონდათ ბავშვობაში ერთმანეთთან. დ--------–---–ების ჩამოსვლის შემდეგ ის მივიდა მათთან ოჯახში, უნდოდა აღედგინა ნ-----სთან ურთიერთობა და მათ შვილებს გაეცნოთ ერთმანეთი. ნ----- იყო 100 პროცენტით შეცვლილი, მათი მისვლა უხაროდა, მაგრამ თავად არ მიდიოდა მათთან და არც თავის შვილებს უშვებდა მათთან. ნ----- და მისი მეუღლე აცხადებდნენ, რომ დღეს იმდენად თავისუფალი ცხოვრებით ცხოვრობენ ახალგაზრდები, რაც ეწინააღმდეგება ღვთის მცნებებს და არ სურს რომ მისი შვილები იყვნენ ისეთი ცოდვილები, როგორც სხვები, ამიტომ ცდილობს მაქსიმალურად იზოლირებული ამყოფოს თავისი შვილები გარე სამყაროსგან. ამიტომ არ აძლევს ბავშვებს სკოლაში სი-რულისა და სხვაგვარი განვითარების უფლებას. ნ-----------–-----ის მშობლები იყვნენ კომუნისტები და ისინი ტაძარში სალოცავად არ დადიოდნენ, რწმენით არ გამოირჩეოდა ნ-----ც, ის ბავშვობაში იყო კარგი მოსწავლე, მას უყვარდა წიგნების კითხვა, მაგრამ ხ-------ს არ ახსოვს, რომ ნ-----ს წაეკითხოს ბიბლი- ან სახარება, ნ-----ს ჰქონდა კარგი და ლაღი ბავშვობა, ერთ-ერთ ინტელიგენტურ ოჯახში გაიზარდა- მის მშობლებს ლ----------------ში დიდ პატივს სცემდნენ. ხ------- დროდადრო მიდიოდა ნ-----სთან და რჩებოდა მასთან, საუბრობდნენ სხვადასხვა თემაზე, მაგრამ ეს თემები არასოდეს შეეხებოდა რელიგი-ს. ნ-----ს ხასი-თიდან გამომდინარე ის თვლის, რომ ნ-----ს გავლენის ქვეშ მოქცევა არც თუ ისე ადვი-–--. ნ----- დღეს ასე ცხოვრობს იმიტომ, რომ ასე მი-ჩნი- სწორად. მას არაერთხელ უთხოვი- ნ-----სთვის რომ მიეცა ბავშვებისთვის სკოლაში სწავლის უფლება, მაგრამ მისი ყველა მცდელობა დარჩა ამაოდ. ნ-----ს კარგი ურთიერთობაა ჰქონდა ყველა ნაცნობთან, ის სასურველი მეგობარი იყო, მას არასოდეს უნახავს ნ-----ს შვილებზე რაიმე დაზი-ნება ან დალურჯებები. მისი თანდასწრებით ბავშვებისთვის არც ნ-----ს და არც მის მეუღლეს ფიზიკური ან სიტყვიერი შეურაცხყოფა მათთვის არ მიუყენები-თ. ნ-----ს ჰყავს ძმა, რომელიც ცხოვრობს გ---------–-, არის დაოჯახებული, მისი ზუსტი მისამართი არ იცის. ნ-----ს დედა ცხოვრობს მასთან, არც მათ მოსწონთ ნ-----ს და მისი ოჯახის ცხოვრების წესი, მაგრამ ისინიც ვერაფერს გახდნენ. ნ-----ს დედა და ძმა არი-ნ მორწმუნე ადამი-ნები, მართლმადიდებელი აღმსარებლობის წარმომადგენლები. ხ------- ტ---–-----ისათვის მიუღებელი- მათი ცხოვრების წესი. ის ნ-----სთან ბოლოს სახლში იყო დაახლოებით ერთი წლის წინ. მოწმე ხ------- ტ---–-----ი ეთანხმება სასამართლო სხდომაზე საჯაროდ წაკითხულ დაკითხვის ოქმს. დამატებით კი განმარტავს, რომ ბავშვები ძალი-ნ ნერვიულობენ ა------ის ამ სიტუაცი-ს, ენატრებათ მამა და დათრგუნულები არი-ნ. არანაირი ზეწოლა არ არის მათ ოჯახში, უფრო მეტიც, იდეალური ურთიერთობა აქვთ ერთმანეთთან. ხ------- ტ---–-----ს არ მოწონს, რომ ბავშვები სკოლაში არ დადი-ნ, თუმცა მშობლებს აქვთ იდეალური ურთიერთობა ბავშვებთან. მოწმე განმარტავს, რომ ა------ს და ნ-----ს, როდესაც ქალაქში დადიოდნენ, თ---–--ში ან ც-----ში, თან მიჰყავდათ ბავშვები, ა------ის დისშვილი უნახავს მათ ოჯახში ასევე, როდესაც თავად იყო მათთან, მაშინაც ნახა-(სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული ს------- ტ---–-----ის ჩვენებით, ის იცნობს ა------ის მეუღლეს ბავშვობიდან, მისი თან-----ლი-, ა------ს კი იცნობს მას შემდეგ, რაც გადმოვიდნენ საცხოვრებლად ლ----------------ში. ნ-----ს ბები- და ს-------ს ბაბუა და-ძმანი არი-ნ. ს------- ტ---–-----მა მათი უმცროსი ბავშვი მონათლა- ის არის სკოლის დირექტორის მოადგილე 2007 წლიდან, მანამდე იგივე სკოლაში მუშაობდა მასწავლებლად. 20 წელი- მასწავლებელი-, ეს სკოლა არის იმავე სოფელში, სადაც ა------ი და ნ----- ცხოვრობენ. მის სკოლაში მათი ბავშვები არ სწავლობდნენ. ს------- ტ---–-----ის ნათლული 9 წლისაა, არც ის სწავლობდა სკოლაში, მას ჰქონდა ნ-----სთან და ა------თან საუბარი, რომ ბავშვები სკოლაში ეტარებინათ, ურჩევდა ა------ს, რომ ბავშვები სკოლაში და ბაღში მიეყვანა, პასუხი კი იყო ის, რომ არ მოსწონდა საგანმანათლებლო სისტემა და ამიტომაც არ მიყავდა ბავშვები სკოლაში. მასაც და დირექტორსაც უთქვამს აღნიშნულის შესახებ, ა------ს კი თავის არგუმენტები მოუყვანი-, ხშირად ამ თემაზე არ ლაპარაკობდნენ, რადგან ა------ს არ სი-მოვნებდა- მხოლოდ მშობლებს ესაუბრებოდნენ ამ საკითხზე, ბავშვებთან ამ თემაზე არ უსაუბრი-თ, რადგან პატარები იყვნენ. ა------ დ--------–---–ი ზუსტად არ აკონკრეტებდა რა არ მოსწონდა, თუნდაც რომელიმე საგანი, უბრალოდ ზოგადად სკოლის სისტემა არ მოსწონდა- დირექტორს ჰქონდა სოცი-ლურ სამსახურთან კავშირი და ეს იცოდნენ. მოწმე გამოკითხული- გამოძიებაში 2018 წლის 31 ი-ნვარს, იქ განმარტებული აქვს, რომ მამის გადაწყვეტილებით ბავშვები არ დადი-ნ არც სკოლაში და არც ბაღში, რადგან თვითონ ა------ დ--------–---–ი ამბობდა, რომ მათ ზრდიდა მონასტრული წესით და ასწავლიდა ხელობას, და სრულწლოვანებამდე ექნებოდა საშუალება ჰყოლოდა მისი გავლენის ქვეშ ბავშვები, შემდეგ გაუშვებდა მონასტრებში. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ ორი სრულწლოვანი- ისინი მაინც ჩაკეტილად ცხოვრობენ. ა------ი და ნ----- გამოდი-ნ მეზობლებში, დადი-ნ სავაჭროდ ც-----ში და დაჰყავთ ხოლმე ბავშვები, ცხოვრობენ თავისთვის, არავის აწუხებენ. თუმცა, რადგან ბავშვებს არ აძლევენ უფლება მიიღონ განათლება, რაც თითოეული ბავშვის კონსტიტუციური უფლებაა, დიდ დანაშაულს სჩადი-ნ ბავშვების წინაშე, მაგრამ მშობლები ამას დარღვევად არ თვლი-ნ. აღნიშნული ფაქტი ცნობილი არის სოცი-ლური მუშაკებისათვის, ისინი დადი-ნ ხოლმე მათ ოჯახში, თუმცა რა გადაწყვეტილებას ღებულობენ ს-------სთვის უცნობი-. ასევე, ტელევიზიით გასული სიუჟეტი არ იყო უცხო, რადგან ამ თემაზე ასევე იყო სიუჟეტი პოსტსკრიპტუმში. ს------- ეთანხმება სასამართლო სხდომაზე საჯაროდ წაკითხული ამ ჩვენებას. მისი თქმით, როდესაც მათთან დადიოდა ბავშვები, გამოირჩეოდნენ ცოდნით რუსულსა და მათემატიკაში, ბები- ჰყავდათ ძალი-ნ განათლებული და ჰქონდათ ძალი-ნ კარგი ხელნაკეთები. მოწმის განმარტებით, მას არ შეუმჩნევი- მათ ოჯახში რაიმე ძალადობა, პირიქით, მათ ძალი-ნ ჰარმონიული ურთიერთობა ჰქონდათ ერთმანეთთან(სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული ე-–--------–---ის ჩვენებით, ის არის რაჭა- ლეჩხუმის და ქვემო სვანეთის სამხარეო ცენტრის ფსიქოლოგი, ჩართული- ა------ დ--------–---–ის საქმეში. 2017 წლის დეკემბრიდან დაიწყო ამ სამსახურში მუშაობა- მანამდე არ იცნობდა პირადად ა------ დ--------–---–ს. სოცი-ლური მუშაკებიდან გადმოცემით იცოდა, რომ მიმდინარეობდა ამ საქმეზე მუშაობა 2010 წლიდან. ის ვიზიტებს ახორციელებდა ოჯახში, რაიმე პიროვნული დაპირისპირება მათ შორის არ ყოფილა- ა------ დ--------–---–ის ოჯახში განხორციელებული აქვს მის დაკავებამდე 8 ვიზიტი. ამ 8 ვიზიტის მანძილზე ბავშვებს ზოგადად ესაუბრებოდა, მისი ფსიქოლოგიური დასკვნა რაზეც უნდა აგებულიყო ამის საშუალება არ ჰქონდა, ოჯახში როდესაც შედიოდა არავითარი კონფლიქტი არ ყოფილა, მაგრამ ბავშვებთან ცალკე საუბრის თხოვნაზე ყოველთვის უარს ღებულობდა- მხოლოდ ა------ის თანდასწრებით იყო შესაძლებელი ბავშვებს გასაუბრებოდა- ამით შემოიფარგლებოდა მისი ვიზიტი. ნახავდნენ ბავშვებს, ზოგადად გაისაუბრებდნენ და მთავრდებოდა ვიზიტი. ა------ი ითხოვდა, რომ მხოლოდ მასთან ერთად გასაუბრებოდა ბავშვებს. ვიზიტებიდან ჩანდა ის, რომ ბავშვები აბსოლუტურად დამოკიდებულნი იყვნენ მამაზე. მოწმემ გაიხსენა შემთხვევა, როდესაც ის გავიდა მეორე ოთახში, ა------ი სხვა ოთახში იყო და ნ-----ს ჰკითხა, შეიძლებოდა თუ არა ბავშვებთან ცალკე გასაუბრება, მან კი მიუგო, რომ ჯერ ა------ისათვის ეკითხა- ამიტომ შთაბეჭდილება იქმნებოდა, რომ ბავშვები მამის გარეშე არაფერს აკეთებდნენ და მთლი-ნად დამოკიდებულნი იყვნენ მასზე. უფროსმა შვილმა 22 წლის გოგონამ უთხრა კიდეც, რომ მამამისი იყო ღმერთი და ყველაფერს ეკითხებოდა მამას. იგივე პოზიცი-ზე იყვნენ დანარჩენი ბავშვებიც. როდესაც ა------ი დააკავეს, იმ დღეს ოჯახში ე-–--------–---ე სოცი-ლურ მუშაკთან ერთად იმყოფებოდა- ნ----- არ იყო იმ დღეს ისეთი აღელვებული როგორც მეორე დღეს, რადგან იმ დღეს ეს სიტუაცი- მოულოდნელი იყო, ის არეგულირებდა სიტუაცი-ს, ბავშვებზე ფიქრობდა- ბავშვებიც იყვნენ უფრო მშვიდად. პოლიციელები როდესაც შემოვიდნენ მას რეაქცი- არ ჰქონდა, ერთადერთი თქვა, რომ დაელაპარაკებინათ მისთვის ა------ი. შემდეგ როდესაც ისინი წამოვიდნენ ოჯახიდან ე-–--------–---ემ ნ-----ს უთხრა, რომ სატელეფონო კავშირი შეეძლო განეხორციელებინა, ასევე მეორე დღესაც გააკეთა ვიზიტი ოჯახში, მთლი-ნად შეცვლილი იყო სიტუაცი-, მეორე დღეს ნ----- იყო ძალი-ნ აგრესიული მათ დანახვაზე, ყველაფერში მათ ადანაშაულებდა, მათ შორის -მეუღლის დაკავებაშიც. იგივე პოზიცი-ზე იყვნენ დანარჩენი ბავშვებიც. ეუბნებოდნენ მას, რომ არ უნდოდათ მისი საუბრები, არ ჭირდებოდათ მათი შეცოდება, თავად დაიცავდნენ თავი-ნთ თავს და აუკრძალეს ოჯახში შესვლა, ისიც თქვეს, რომ იმ დღეს ჭიშკარს დაკეტავდნენ და ოჯახში ვეღარავინ შევიდოდა- ისინიც წამოვიდნენ ოჯახიდან, რადგან მათ აღარ უსმენდნენ, შემდეგ დაახლოებით 30 ან 31 რიცხვში მოიკითხა ნ-----, ბავშვებიც, ბავშვებს შაქარი აქვთ, უთხრეს რომ ნორმალურად იყვნენ, წინა დღით გაღიზი-ნებული იყვნენ, ბავშვებიც დაამშვიდა და უთხრა რომ შეეხმი-ნებოდა- როდესაც შედგა სატელეფონო საუბარი, მოწმემ ჩათვალა, რომ მის მიმართ აგრესი- ცოტა განელდა, დაგეგმა ვიზიტი, მასთან ერთდ იმყოფებოდა იურისტი, მივიდა აგვისტოს 3 ან 4 რიცხვში, ისევ აგრესიულები იყვნენ, ჭიშკარი არ გაუღეს, როდესაც ნ----- ჭიშკართან ესაუბრებოდა ი-–--მ გაიგონა ხმა და წამოვიდა ძალი-ნ აგრესიული, დაბოღმილი მის მიმართ, ის დედამ შეატრი-ლა და უთხრა, რომ სახლში შესულიყო და რომ მათ არანაირი პრობლემა არ ჰქონდათ. ნ-----მ ძალი-ნ ხმამაღლა და კატეგორიულად გააფრთხილა ისინი, რომ ოჯახში აღარ მისულიყვნენ. ამის შემდეგ ე-–--------–---ეს ვიზიტი აღარ განუხორციელები-. ის თვლის, რომ ოჯახში ყველა ერთ პოზიცი-ს იზი-რებდნენ. ა------ის დაკავების შემდეგ ნ----- იგივე პოზიცი-ზე იყო. ბავშვებს არ აკარებდა- რადგან მათ ადანაშაულებდნენ მომხდარში. ისინი ეუბნებოდნენ, რომ თავად აძლევდნენ ბავშვებს განათლებას ოჯახში, რაც სურდათ ყველაფერი კარგად იცოდნენ. ნ-----მ ისიც კი უთხრა, რომ ნებისმიერი ბავშვი მოეყვანათ და შეეჯიბრებინათ მისი შვილისათვის, რაშიც სურდათ. ერთმანეთთან ნორმალური ურთიერთობა აქვთ, პატივს სცემენ და ემორჩილები-ნ მამას. ე-–--------–---ეს ინდივიდუალურად ბავშვებთან გასაუბრების შესაძლებლობას არ აძლევდნენ ამაზე ეუბნებოდნენ, რომ არ იყო საჭირო ბავშვებს მარტო გასაუბრებოდნენ, ტვინი ეჭყლიტათ მათთვის, რაც იცოდნენ ისიც საკმარისი იყო. მოწმე უხსნიდა რატომ ახორციელებდა ვიზიტებს, მაგრამ მაინც უარს ეუბნებოდნენ. მოწმე ჩაერთო ამ საქმეში 2017 წლის დეკემბრიდან, მანამდე მუშაობდა აწ გარდაცვლილი მ------ დ-----ე, რომელსაც მხოლოდ ერთი დასკვნა აქვს, შინაარსი იგივეა, მას არ მიეცა საშუალება, რომ ბავშვებთან ინდივიდუალურად ემუშავა- მისთვის ცნობი-–--, რომ ა------ს და მის მეუღლეს შეუზღუდეს მშობლის უფლება მაგრამ შემდეგ აღუდგინეს. ვიზიტებზე უწევდათ გაჩერება მაქსიმუმ 10 წუთი. მოწმის განმარტებით, ჩაკეტილი გარემოს ფონზე ბავშვები განვითარებულები არი-ნ მეტ ნაკლებად, მაგრამ თავის ასაკთან შესაბამისი განვითარება არ აქვთ. ჩაკეტილი გარემო მოწმის თქმით არის, როდესაც ბავშვი არ დადის სკოლაში, არ ჰყავს მეგობარი. ბავშვებმა მას უთხრეს, რომ მათთან არ მიდიოდა არავინ, ნათესავები ჰყავდათ, მაგრამ მათ არ იცნობდნენ. აქვს ინფორმაცი-, რომ მხოლოდ ა------ის დის შვილი დადიოდა მათთან. ბავშვები არი-ნ შაქრით დაავადებულნი, მშობლებს დაყავდათ ექიმთან. საჭიროებისამებრ გამოყავდათ ბავშვები გარეთ მშობლებს. აქვს ინფორმაცი-, რომ ბავშვები დაყავდათ ც-----შიც. (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული თ----------------ის ჩვენებით, 2010 წლიდან მუშაობს სოცი-ლური მომსახურეობის სააგენტოს ლ----------------ის განყოფილებაში დ--------–---–ების ოჯახთან. ის არის რეგიონის უფროსი სოცი-ლური მუშაკი, ამიტომ ჩართული იყო ამ ოჯახთან მუშაობის პროცესში. პირველად სიუჟეტი გავიდა რუსთავი 2-ის ეთერში 2010 წლიდან, რომ არსებობდა ასეთი მრავალშვი-–--ნი ოჯახი, სადაც ბავშვები განათლებას არ იღებდნენ, ამის შემდეგ ლ------ის სოცი-ლური სამსახური ჩაერთო აღნიშნულ ოჯახთან მუშაობაში და ისიც ამ პერიოდიდან ჩაერთო მუშაობის პროცესში. მათი მთავარი მოთხოვნა და მიზანი იყო, რომ ბავშვებს მიეღოთ განათლების და განვითარების სრული უფლება- ის თხოვდა მშობლებს, რომ ბავშვები სკოლაში მიეყვანათ და პატარები ბაღში, მაგრამ ისინი თვლიდნენ, რომ თავად იყვნენ უმაღლესი განათლებით, პედაგოგი ბები- იყო ოჯახში, ამიტომ, მშობლების აზრით, შიდა განათლებით შეძლებდნენ ბავშვები სრულყოფილი განათლების მიღებას. ლ------ის სოცი-ლური მუშაკი თითქმის ყოველ თვეში ახორციელებდა გეგმიურ და არაგეგმიურ ვიზიტებს. მოწმესაც არაერთი ვიზიტი გაუკეთები- ამ ოჯახში. როდესაც მივიდოდნენ, აგრესიულად არ ხვდებოდნენ, ა------ დ--------–---–იც თავაზი-ნად ხვდებოდა, ნ-----------–-----იც და ბავშვებიც, მაგრამ დამოუკიდებლად ბავშვებთან გასაუბრების უფლებას არ აძლევდნენ. ა------ი ყოველთვის ამბობდა, რომ მისი თანდასწრებით შეეძლოთ გასაუბრებოდნენ ბავშვებს, მათი დაკვირვებით, ნ-----ს როცა რაიმე კითხვას დაუსვამდნენ, ის ეკითხებოდა მის მეუღლეს, ამბობდა, რომ ითვალისწინებდა მისი მეუღლის აზრს. ბავშვებიც მამის და დედის ნებაზე იყვნენ დამოკიდებულნი და ითვალისწინებდნენ მათ რჩევას. თ----------------ე იხსენებს შემთხვევას, რომ ერთხელ ერთ-ერთმა ბავშვმა არაკორექტულად მიმართა მათ თანამშრომელს, ა------მა კი შენიშვნა მისცა, რომ უფროს ადამი-ნთან არაკორექტულად არ უნდა ესაუბრა და ბავშვმაც მაშინვე დაუჯერა მამას. რაც შეეხება მათ სოცი-ლიზაცი-ს, თხოვდნენ, რომ ბავშვები არ უნდა ყოფილიყვნენ ოჯახში ჩაკეტილები, როგორც მოწმემ სხვა ინფორმაციიდანაც იცის, ბავშვები გადიოდნენ, როდესაც დედ-მამას მიყავდათ ისინი ექიმთან, ოღონდ დამოუკიდებლად გადაადგილების საშუალებას არ აძლევდნენ. ყოფილა შემთხვევები, რომ ნათესავები შესულან ოჯახში, ჩვეულებრივად შეხვდებოდნენ და როცა მაღაზი-ში პროდუქტების საყიდლად მიდიოდნენ, ბავშვებთან ერთად უფროსებიც გადაადგილდებოდნენ. რაც შეეხება სკოლაში განათლების მიღების საკითხს, პირდაპირ ამბობდა ა------ი, რომ არ თვლიდა საჭიროდ საჯარო სკოლაში მათ შვილებს ევლოთ, მიზეზს ასახელებდა, რომ სკოლაში არ არის მათთვის მისაღები გარემო, იქ ძალი-ნ ბევრი ცუდი რამ ხდება და არ სურს, რომ მისმა შვილებმა ისწავლონ. სრულწლოვანებიც ითვალისწინებდნენ მამის აზრს. არც სრულწლოვანებთან მიეცათ დამოუკიდებლად მუშაობის საშუალება- მან ამ ოჯახში მისვლისას, ბები- ნახა რამოდენიმეჯერ და ბოლოს ა------ის დის შვილი, ბავშვი. მას არ უნახავს, მაგრამ გაუგი-, რომ ერთ-ერთი ნათესავი ასევე რამოდენიმეჯერ იყო მისული. ბავშვებს კარგად არ იცნობს, რადგან ბავშვებთან დამოუკიდებლად კონტაქტის საშუალება არ ჰქონდათ. თუ არ მოეწონებოდათ მათ მიერ დასმული კითხვა, ბავშვებიც არ სცემდნენ ამ კითხვაზე პასუხს, თუ მშობლები ჩათვლიდნენ, რომ მოსაწონი კითხვა არ იყო, ბავშვებს ეტყოდნენ არ ეპასუხათ. ასეთი კითხვები იყო ძირითადად სწავლა-განათლებასთან დაკავშირებით, მეგობრები თუ ჰყავდათ, ხომ არ უცდი-თ, რომ გასულიყვნენ მეზობელთან და ემეგობრათ... მოწმის თქმით ფსიქოლოგს ჰქონდა ტესტები მისი სამუშაო გეგმის მიხედვით და იმ ტესტებზე არ გასცეს ბავშვებმა პასუხი მშობლების მითითებით, მათ შორის - არც სრულწლოვანმა ბავშვებმა- თ----------------ის თქმით, მოხდა მშობლის უფლების შეზღუდვაც, თუმცა ბავშვები ძლიერ იყვნენ მიჯაჭვულნი მშობლებს, ერთი შეხედვით ერთმანეთს პატივს სცემენ, ნ----- ყოველთვის ამბობს, რომ არ ახსოვს ერთი ზედმეტი სიტყვა მამას ბავშვებისთვის ეთქვა და ამიტომ შესაძლებელი იყო ბავშვების გამოყვანა ოჯახიდან ამ მიჯაჭვულობის გამო, მათ ფსიქოემოციურ მდგომარეობაზე ცუდად ასახულიყო. ამიტომ დრო იყო საჭირო. გავიდა დრო და სასამართლომ ისევ აღუდგინა მშობლების უფლებები. მოწმის განმარტებით, ბავშვები დიდ სიყვარულს და პატივისცემას ამჟღავნებენ მშობლების მიმართ, და ამბობენ, რომ მამა არის ბრძენი, რომ ჭეშმარიტ გზაზე დგანან, სწორი არჩევანი- მათი არჩევანი. ნ-----------–-----ი ამბობდა, რომ რასაც მისი მეუღლე იტყვის ის დაემორჩილება- ბოლოს როცა ა------ი დააკავეს, ნ-----მ თქვა, რომ თუკი ა------ი ტელეფონით ეტყოდა ბავშვები სკოლაში გაეშვა, ისიც მიიყვანდა, რომ ის ემორჩილება მისი ქმრის ნება სურვილს. ისინი ამბობენ, რომ მართლმადიდებლები არი-ნ და სჯერათ რომ მათი არჩევანი სწორი-, რომ წმინდა ოჯახი-, კეთილსინდისიერად ზრდი-ნ შვილებს და არ სურთ მათი შვილები თანაზი-რნი იყვნენ იმ ბოროტების რაც ხდება- როდესაც ა------ი დააკავეს, თ----------------ე იყო ერთ-ერთი ბავშვის დ----ს საპროცესო წარმომადგენელი. მოწმის თქმით, ბავშვები ერთ აზრზე არი-ნ. ისინი ძალი-ნ განერვიულებულები იყვნენ, როდესაც მამა დაიჭირეს, ნ-----ც გაღიზი-ნებული იყო და ადანაშაულებდა სოცი-ლურ სამსახურს მომხდარში. ნ-----------–-----ი იმ პერიოდში ძალი-ნ გაღიზი-ნდა და აუკრძალა სახლში მისვლა- ამიტომ მანაც არ გააღიზი-ნა, ასევე არ სურდა ბავშვების ემოციურ მდგომარეობაზე ემოქმედა მისი ასვლით, თუმცა, სატელეფონო კონტაქტი მაინც ჰქონდა ნ-----სთან და ეკითხებოდა ჯანმრთელობის მდგომარეობას. ისინი არ ითვალისწინებდნენ მათ რჩევას ბავშვების განათლებასთან დაკავშირებით, მაგრამ მაინც მონიტორინგს ატარებდნენ, რომ ბავშვებს რაიმე გაჭირვება არ ჰქონოდათ, რა რესურსიც არსებობდა, იმ რესურსით დაეკმაყოფილებინათ ოჯახი. ამ ოჯახთან მუშაობდა მ----------–---ი. 2018 წლის 13 აგვისტოს გამოკითხვის ოქმის მიხედვით თ----------------ემ განაცხადა, რომ ბავშვებს შეხვდა რამოდენიმეჯერ მხოლოდ მამასა და დედასთან ერთად, ყველა ბავშვი ამბობდა, რომ ისინი ყველაფერს ეკითხები-ნ მამას, რადგან მათი მამა ა------ დ--------–---–ი არის ძალი-ნ ჭკვი-ნი და მათ მამას აქვს ღმერთთან უშუალო კავშირი. ვიზიტების დროს მას დარჩა შთაბეჭდილება, რომ მეუღლე ნ-----------–-----ი და რვავე ბავშვი მთლი-ნად დამოკიდებულნი არი-ნ და ემორჩილები-ნ ა------ დ--------–---–ის ნებას. აღნიშნულ ჩვენებას ადასტურებს მოწმე სასამართლო სხდომაზე. მოწმის თქმით, ა------ი ამბობს, რომ ის ოჯახის უფროსი- და მას უნდა ემორჩილებოდნენ მეუღლეც და ბავშვებიც, ამას ადასტურებს მისი მეუღლეც. ბავშვებს მი-ჩნი-თ, რომ ჰყავთ ძალი-ნ ჭკვი-ნი მშობლები და ემორჩილები-ნ მათ, ამას ამბობენ როგორც არასრულწლოვანი, ასევე სრულწლოვანი ბავშვებიც. ბავშვებს, მოწმის ინფორმაციით, ა------ის დაპატიმრების შემდეგ უქირავეს თ------- ბინა, თუმცა განათლებას მაინც არ იღებენ და სკოლაში არ დადი-ნ. მამასთან ერთად მცირე დოზით ჰქონდა ბავშვებთან საუბარი. მამის დაპატიმრებამდე აგრესიულები არ იყვნენ მათ მიმართ. მაგრამ მთლი-ნად ემორჩილებოდნენ მშობლების ნება სურვილს. ბავშვებმა იცი-ნ წერა-კითხვა, მაგრამ მეტყველების პრობლემებიც აქვს რამდენიმე ბავშვს, ენა ებმით, სრულყოფილად ვერ ამბობენ სიტყვას. (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული ნ----- ლ---------–---ის ჩვენებით, ის არის სოფელ რ–----–----ის რწმუნებული მეხუთე წელი-, იცნობს ა------ დ--------–---–სა და მისი ოჯახის წევრებს. მათთან ჰქონდა ნორმალური ურთიერთობა- გამგეობა როდესაც ეხმარებოდა მრავალშვი-–--ნ ოჯახებს, ის მიყვა მათ დ--------–---–ებთან. ჩვეულებრივად შეხვდნენ. იცოდა, რომ ბავშვები სკოლასა და ბაღში არ დადიოდნენ, ბავშვებს ოჯახში აძლევდნენ განათლებას. ამაზე ნ-----სთანაც ჰქონდა საუბარი, მაგრამ როდესაც მიხვდა რა აზრზეც იყო, არ შეწინააღმდეგები- მას, რადგან ძალი-ნ ახლობლები არი-ნ. მას უთხრეს, რომ არ სურდათ ბავშვებს სკოლაში ესწავლათ, რადგან გარეთ ბევრი სიბინძურეა და თავად აძლევდნენ სახლში განათლებას. 2018 წლის 31 ი-ნვრის ნ----- ლ---------–---ის გამოკითხვის ოქმში მითითებული-, რომ 2008 წლიდან ა------ დ--------–---–ი მეუღლესა და 8 შვილთან ერთად ცხოვრობს აღნიშნულ მისამართზე. იგი ეწევა კარჩაკეტილ ცხოვრებას, არ ურთიერთობს ადგილობრივებთან. ამბობს, რომ იგი ცხოვრობს მონაზვნური ცხოვრებით და იგივეს აიძულებს შვილებსაც, ეს გამოიხატება იმაში, რომ ბავშვები არც სკოლაში და არც საბავშვო ბაღში არ დადი-ნ, არ ურთიერთობენ არც ნათესავებთან და არც მეზობლებთან. მოწმე ეთანხმება სასამართლო სხდომაზე საჯაროდ წაკითხულ ჩვენებას. ნ-----------–-----ი იკავებდა თავს ჭირის დღეებზე სი-რულისგანაც. ლხინის დღეებში საერთოდ არ დადიოდა- მოწმე არის დ--------–---–ებთან ნამყოფი 3-4 ჯერ და ცუდი ურთიერთობა არ აქვთ. მის მიმართ რაიმე ცუდი დამოკიდებულება არ გამოუმჟღავნები-თ. ბავშვებთან არ ჰქონი- სკოლის თემაზე საუბარი. ნ-----ს არ სურდა ბავშვების სკოლაში ტარება, რადგან ეკლესიურად ცხოვრობდნენ, მისი თქმით, ერში ბევრი მკვლელობა და ცუდი ხდება, ამიტომ თავად ასწავლიდნენ რაც საჭირო იყო. მან უთხრა, რომ ამას ასე არავინ დატოვებდა და რამე პრობლემა არ შექმნოდათ. ნ-----------–-----მა უთხრა, რომ მასზე კარგად არავინ იცოდა რა უნდა გაეკეთებინათ. (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული ხ------- ტ---–-----ის ჩვენებით, ის არის ლ------ის მუნიციპალიტეტის სოფელ რ–----–----ის საჯარო სკოლის დირექტორი. ის უკვე 10 წელი- დირექტორად მუშაობს, ხოლო მანამდე ამ სკოლაში 4-5 წელი მასწავლებლად მუშაობდა- მისი თქმით რ–----–----ი პატარა სოფელი-. ა------ დ--------–---–ის ოჯახის ახლო მეზობელი-, მასთან ჰქონდა ძალი-ნ კარგი, კეთილმეზობლური ურთიერთობა- დაახლოებით 2008 წელს მოვიდნენ ა------ დ--------–---–ი, მისი მეუღლე ნ-----------–-----ი, რომელიც მათი ახლობელი- 7 შვილთან ერთად. მერვე შვილი მათ სოფელში შეეძინათ. მიუხედავად იმისა, რომ ა------ს ჰყავდა სკოლის ასაკის ბავშვები, მათ გაიგეს, რომ ა------ს ბავშვები სკოლაში არ დაჰყავდა- როგორც მეზობელს, ახლობელს, სკოლის დირექტორს მცდელობა ჰქონდა, მაგრამ უშედეგოდ. მას არ აქვს უფლება ი-როს ოჯახებში და ვინმეს დააძალოს ბავშვების სკოლაში მიყვანა- თუმცა მცირეკონტიგენტი-ნი სკოლაა და მოხარული იქნებოდნენ ბავშვების მისვლით, ყველა პირობას შეუქმნიდნენ. ა------ის გადაწყვეტილება იყო, რომ მას ბავშვები არ დაჰყავდა სკოლაში სოფელში და არც ქალაქში რ-------–- როცა იქ ცხოვრობდა- როდესაც პატარებიც სასკოლო ასაკის გახდნენ - შ---, დ-----ი და გ---–-, ისინიც არ შეიყვანეს სკოლაში, ეს იყო ოჯახის გადაწყვეტილება- მშობლები ამბობდნენ, რომ მათ არ აქვთ პრეტენზი- უმაღლეს სასწავლებელზე, საბუთებზე, ატესტატებზე და იმ ზოგად განათლებაზე, რაც უნდა მისცეს ბავშვს სკოლამ. განათლებას თავად მისცემდნენ ოჯახში. ხ------- ტ---–-----ს ნამდვილად ჰქონდა ურთიერთობა ამ ოჯახთან, მიდიოდა კიდეც მათთან და ნამდვილად უნახავს, რომ ბავშვები წერდნენ კიდევაც, კითხულობდნენ კიდევაც, რამდენჯერმე ყოფილა მისი იქ ყოფნის მომენტში, მიუტანი-თ ბავშვებს დედისთვის რვეული, რომ შეასრულეს დავალება, ა------ის დედაც იმ პერიოდში იქ ცხოვრობდა, რომელიც იყო განათლებული ქალბატონი და ისიც ამეცადინებდა ბავშვებს. ბავშვები ძველი ქართულითაც წერდნენ, რაც მოწმეს თავისი თვალით უნახავს, რუსულადაც, მათემატიკასაც მეცადინეობდნენ, მასაც სთხოვეს წიგნები და თავად მიუტანა წიგნები წმინდანების ცხოვრების შესახებ, შუშანიკის წამება, აბო თბილელის წამება, გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრება და რამდენჯერმე უნახავს კიდეც, რომ მიუხედავად მწირი შემოსავლისა, ყიდულობდნენ საეკლესიო ჟურნალებს და წიგნებს. მოწმის თქმით არამხოლოდ ის ესაუბრებოდა განათლების საჭიროებაზე ოჯახს, არამედ მისი ზემდგომი ორგანოებიც ჩართულნი იყვნენ: სოცი-ლური სამსახური, სამინისტრომდეც მივიდა ეს ამბავი, ტელეარხ რუსთავის 2-ის ეთერშიც გაჟღერდა- ყველა ბავშვს აქვს განათლების უფლება და როგორც სკოლის დირექტორს და მოქალაქეს არ მი-ჩნი- სწორად, რომ ბავშვმა ვერ მიიღოს ზოგადი განათლება, მაგრამ ეს იყო ოჯახის გადაწყვეტილება და ვერც მან და ვერც მისმა ზემდგომმა ორგანოებმა ვერ მი-ღწიეს ვერაფერს. მოწმე განმარტავს, რომ ოჯახში ფიზიკურ ძალადობას ადგილი ნამდვილად არ ჰქონი-. იმიტომ, რომ უყურებდა ბავშვები აღმერთებდნენ მშობლებს და ჰქონდათ ურთიერთპატივისცემა- სკოლაში არის 18 მასწავლებელი და 36 ბავშვი. ეროვნული სასწავლო გეგმა აძლევთ შინ სწავლების საშულებასაც. ოღონდ მოდიფიცირებული გეგმა უნდა იყოს შექმნილი, ჩვეულებრივად ფასდება ბავშვი, კლასიდან კლასში გადადის. ესეც შეთავაზეს, მაგრამ უარი მიიღეს. ხ------- ტ---–-----ი დადიოდა სოცი-ლურ მუშაკთან ერთადაც. მოწმე იხსენებს ა------ის სიტყვებს, როდესაც მან თქვა, რომ მისი შვილები არი-ნ ყლორტები, ნორჩები რომ მომაგრდები-ნ და გაძლიერდები-ნ, გაუშვებდა საზოგადოებაში. როდესაც ნ-----------–-----ი დადიოდა მაღაზი-ში, ბავშვები თან დაჰყავდა- ჯანმრთელობის პრობლემა როცა აღმოაჩნდათ დი-ბეტთან დაკავშირებით, ნ-----ს უფროსი გოგოები თ---–--შიც ჰყავდა წაყვანილი. მას ბავშვებთან უშუალო კომუნიკაცი- არ ჰქონი-, რომ რაიმე საკითხზე დალაპარაკებოდა მათ. მისი სახლიდან ჩანს დ--------–---–ების ეზო და უყურებდა რომ ბავშვები მხი-რულობდნენ, თამაშობდნენ, იყვნენ რამდენჯერმე ნ----- გადავიდა მასთან და საუბრობდნენ. ხ------- ტ---–-----მა შესთავაზა მათ სახლში სწავლების პროგრამა, მაგრამ არ სურდათ, არ ჰქონდათ პრეტენზი- ატესტატზე, საბუთებსა და უმაღლეს სასწავლებელზე, ეს იყო მათი პასუხი. სხვა ბავშვები იქ მას არ უნახავს. თუმცა, ერთხელ მამიდა მივიდა მათთან, ის იყო ბავშვებით მოსული და რომ შევიდა ეზოში დაინახა, სხვა დროს არ დაუნახავს. (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული გ--–------------ის ჩვენების მიხედვით, ის 10 წელი- იცნობს ა------ დ--------–---–ს და მის ოჯახს, კარგი ურთიერთობა ჰქონდა მათთან, მეზობლური, მეგობრული და ნათესაური ურთიერთობა, რადგან არამხოლოდ მეზობელი-, მათგან დაახლოებით 100 მეტრში ცხოვრობს, არამედ ა------ დ--------–---–ის მეუღლის ნათესავი-. ა------ დ--------–---–ი მეუღლე და ბავშვები სოფელში ცხოვრობენ 10 წელი-. 8 ბავშვი ჰყავთ. გ--–------------ის 2018 წლის 16 თებერვლის გამოძიებაში მიცემული ჩვენების თანახმად ის გაიზარდა და დაბადებიდან ცხოვრობდა სოფელ რ–----–----–-, მის მეზობლად ცხოვრობდა ბ------ ტ---–-----ი მეუღლესთან ე--------------თან და შვილებთან ნ----- და გი- ტ---–-----ებთან ერთად და მუშაობდნენ ლ------ში, სადაც ზრდიდნენ შვილებსაც. ბ------ ტ---–-----ს ჰქონდა ქართული ტრადიციული ოჯახი. იმ დროისთვის თავის სამსახურეობრივი მდგომარეობის გამო ცხოვრობდნენ შეძლებულად და შვილებსაც შესაბამისად არ აკლდათ ყურადღება და მზრუნველობა- შესაბამისად, ის დაბადებიდან იცნობდა ნ-----------–-----ს და შეუძლი- თქვას, რომ ის იყო უაღრესად განათლებული, ნიჭიერი, მოსიყვარულე და მეგობრული ბავშვი, ნ-----ს მშობლები იყვნენ პატივსაცემი ხალხი, მშობლებიდან გამომდინარე, მის შვილებსაც არ აკლდათ ახლობლების, ნათესავების და მეზობლების ყურადღება- ნ----- შაბათ- კვირას, როდესაც სოფელში ჩამოიყვანდნენ მშობლები, გამოდიოდა მეზობლებთან და თამაშობდა და ურთიერთობა ჰქონდა სოფელში მცხოვრებ მის ტოლ ბავშვებთან. ნ-----ს სკოლის დამთავრების შემდეგ მისი ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა გ---------–-. სახლი კი სოფელში დაკეტეს. სკოლის დამთავრების შემდგომ ნ-----მ სწავლა გააგრძელა უნივერსიტეტში, შემდეგ კი სასწავლებლად გაემგზავრა გერმანი-ში, იქიდან ჩამოსვლის შემდეგ კი დაქორწინდა და შეეძინა შვილები, პირველი ორი შვილის დაბადების შემდეგ გარდაიცვალა ნ-----ს მამა, შვილებს კი გაუჭირდათ ეკონომიურად, 2008 წელს ნ----- თავის მეუღლესთან და შვილებთან ერთად საცხოვრებლად გადმოვიდა სოფელ რ–-----–----ში, თავისი მამის საცხოვრებელ სახლში, მის მეზობლად. მათი გადმოსვლის შემდეგ დაიწყეს მათთან მეზობლობა, რადგან მათ ჰყავდათ ბევრი ბავშვი და უჭირდათ ეკონომიურად. რაც შეეძლოთ საკვები პროდუქტებით ეხმარებოდნენ მათ, მაგრამ მათი მხრიდან არ ყოფილა არანაირი კომუნიკაციის დამყარების სურვილი, ნ----- იყო რადიკალურად შეცვლილი და სხვა ადამი-ნი, ისინი ცხოვრობდნენ თავისი წესებით, რაც მიუღებელი იყო როგორც გ--–------------ისათვის, ასევე სოფელ რ–----–----–- მცხოვრები მოქალაქეებისათვის. ნ----- და მისი მეუღლე თავის სახლში ცხოვრობდნენ სხვებთან კომუნიკაციის გარეშე. ბავშვები არ დადიოდნენ სკოლაში, მაგრამ მას მათი ოჯახიდან რაიმე ყვირილის ან ჩხუბის ხმა არასოდეს გაუგი-. გ--–------------ე დაეთანხმა ჩვენებას. მოწმის განმარტებით, ის იყო სტუმრად ა------თან, ა------ დ--------–---–ი პატიოსანი ადამი-ნი-, არც გარეთ გამოუგდი- და არც ჩხუბი დაუწყი-. (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული გ-----------–---–ის ჩვენების მიხედვით, ის არის ქუთაისის საქალაქო სამმართველოს დეტექტივ-გამომძიებელი. ვიდრე ამ საქმის გამოძიებაში მიიღებდა მონაწილეობას, ა------ დ--------–---–სა და მის ოჯახს არ იცნობდა- მოცემულ საქმესთან დაკავშირებით გამოძიება დაწყებული იყო ლ----------------ულ სამმართველოში იძულების ფაქტთან დაკავშირებით. 2018 წლის ივლისის თვიდან ეს საქმე გამოსაძიებლად გადმოიგზავნა ქუთაისის საქალაქო სამმართველოში, სადაც ჩაერთო გამომძიებლების ჯგუფი, მათ შორის თავად. აღნიშნულ საქმესთან დაკავშირებით ჩატარებული აქვს რამდენიმე საგამოძიებო მოქმედება, ასევე საპროცესო მოქმედებები. საქმის გადმოგზავნიდან რამდენიმე დღეში საქმეში არსებული მტკიცებულებების საფუძველზე წარდგენილ იქნა შუამდგომლობა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში, ა------ დ--------–---–ის დაკავებასთან დაკავშირებით, მიიღეს განჩინება და 29 ივლისს მის მიერ დაკავებულ იქნა ა------ დ--------–---–ი. ამის შემდეგ აღნიშნულ საქმესთან დაკავშირებით დაზარალებულებისთვის გაცნობილი აქვს დადგენილება დაზარალებულად ცნობის შესახებ, ასევე დანიშნული აქვს ექსპერტიზა ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროში და გამოკითხული ჰყავს მოწმეები. ბოლო ეტაპზე წარდგენილი აქვს დაზუსტებული ბრალდება- დაზარალებულებთან არ აქვს ჩატარებული საგამოძიებო მოქმედებები. რამდენიმე ექსპერტიზა დაინიშნა- ერთი თავად ბრალდებულის მიმართ დაინიშნა ფსიქი-ტრიული ექსპერტიზა, შემდეგ ჯანდაცვის ეროვნულ ფონდში დაინიშნა ფსიქოლოგიური ექსპერტიზა, რომელიც ჩატარდა ბავშვების მიმართ, თუმცა ამ ექსპერტიზამ გამოძიების რიგ კითხვებს პასუხი ვერ გასცა, რის გამოც მის მიერ შემდეგ დაინიშნა ფსიქი-ტრიულ-ფსიქოლოგიური ექსპერტიზა სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროში. თუმცა, აღნიშნული ექსპერტიზის პასუხიც არ იყო ამომწურავი, რის გამოც მის მიერ დაინიშნა კომპლექსური საკომისიო ფსიქი-ტრიულ-ფსიქოლოგიური ექსპერტიზა ისევ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროში, სადაც ექსპერტებს ნება დაერთოთ მოეწვი-თ ამ საქმესთან დაკავშირებით სპეცი-ლისტები. ოქტომბრის თვეში მის მიერ დაინიშნა სამხარაულის ეროვნულ ბიუროში ფსიქი-ტრიულ-ფსიქოლოგიური ექსპერტიზა და მიღებულ დასკვნასთან დაკავშირებით, მის მიერ გარემოებების დასადასტურებლად დაიკითხა როგორც ექსპერტი ფსიქი-ტრი, ასევე ექსპერტი ფსიქოლოგი. ფსიქი-ტრიულ-ფსიქოლოგიური დასკვნა 2 ნაწილისაგან შედგება- ერთი დასკვნის ნაწილი გაცემული- ფსიქი-ტრების მიერ, მეორე დასკვნის ნაწილი ფსიქოლოგების მიერ. (სასამართლო სხდომის ოქმი)

 

სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული ი--------------–---–ის ჩვენების მიხედვით, სანამ საქმეში ჩაერთვებოდა როგორც გამომძიებელი, ა------ დ--------–---–სა და მის ოჯახს არ იცნობდა- 2018 წლის ივლისის თვეში ჩაერთო საქმეში, როდესაც საქმე დაექვემდებარა ქუთაისის საქალაქო სამმართველოს და იმ პერიოდიდან ბრალი წარუდგინა დაკავების შემდეგ ბრალდებულს, მის კანონიერი ინტერესების დამცველ ადვოკატთან ერთად, შემდეგ დანიშნეს ფსიქოლოგიური ექსპერტიზები რვავე ბავშვის მიმართ, ასევე ფსიქი-ტრიულ-ფსიქოლოგიური ექსპერტიზა იქნა დანიშნული ბრალდებულ ა------ დ--------–---–ის მიმართ. პირველი დასკვნით ვერ იქნა სასურველი პასუხი მიღებული და საჭირო გახდა ექსპერტიზის დეპარტამენტში ბრალდებულის გამოკვლევა, რომლის შედეგის გამო დაინიშნა სტაციონარული ექსპერტიზა ისევ მის მიერ. გარდა ამისა, გამოკითხული ჰყავს 3 მოწმე, მათ შორის ერთი არის ქვემო სვანეთის სოცი-ლური მომსახურების სამხარეო ცენტრის ფსიქოლოგი და ბრალდებულ ა------ დ--------–---–ის და ი---- დ--------–---–ი, სიძე ბ-----------–----ე. ყველაზე ადრე გამოკითხა ფსიქოლოგი ე-–--------–---ე. ფსიქოლოგმა განმარტა, რომ 2017 წლის სექტემბრიდან იყო ამ საქმეში ჩართული. მანამდე ვინც იყო ფსიქოლოგი, ის გარდაიცვალა, მან განაცხადა, რომ 2018 წლიდან დაიწყო ვიზიტები დ--------–---–ების ოჯახში, საქმის კურსში იყო, რომ სოცი-ლური სამსახურის მიერ მუშაობა 2010 წლიდან მიმდინარეობდა, ამ ოჯახთან დაკავშირებით. სანამ ა------ დ--------–---–ს დააკავებდნენ დაახლოებით 8 ჯერ იყო ოჯახში მისული, მაგრამ ბავშვებთან გასაუბრება მოახერხა მხოლოდ მშობლების თანდასწრებით. კონფიდენცი-ლურად და ინდივიდუალურად ბავშვებს ვერ გაესაუბრა, ასევე შეკითხვებში აქტიურ მონაწილეობას იღებდა მამა - ა------ დ--------–---–ი, ისეთი ინფორმაცი- ვერ მოიპოვა ფსიქოლოგმა, რომლითაც რაიმე დასკვნების გაკეთებას შეძლებდა, რადგან ბავშვებთან ინტერვიუში ხელს უშლიდნენ მშობლები. ფსიქოლოგმა ასევე განმარტა, რომ ა------ დ--------–---–ის დაკავების შემდეგაც რამდენჯერმე იყო მისული ოჯახში, მაგრამ არ შეუშვეს და ბავშვებთან კონტაქტი არ ჰქონი-. ბრალდებულის დამ და მისმა სიძემ თითქმის ანალოგიური განმარტებები გააკეთეს გამოკითხვის დროს, კერძოდ ის, რომ მათთვის ცნობილი იყო, ბავშვები ინტეგრირებულნი რომ არ იყვნენ საზოგადოებასთან, კომუნიკაცი- არ ჰქონდათ მეზობლებთან, ნათესავებთან, არ დადიოდნენ სკოლაში და იცოდნენ რომ განათლება მიიღეს ა------ისა და მისი მეუღლის საშუალებით. მათ განაცხადეს, რომ სრული-დ ეთანხმებოდნენ ა------ისა და მისი მეუღლის პოზიცი-ს, რადგან არ მოსწონთ არსებული განათლების სისტემა და ერჩივნათ განათლება ბავშვებს მიეღოთ სახლში, ასევე საზოგადოებას თვლიდნენ ბოროტების სათავედ და არ აძლევდნენ ბავშვებს საზოგადოებასთან ურთიერთობის საშუალებას. ორივე ამართლებდა ა------ის ქმედებას. თავად ი--------------–---–ს პირადად ბავშვებთან არ უმუშავი-, არც უნახავს ბავშვები არასოდეს. ვინაიდან საქმეში დანიშნული იყო ბავშვების მიმართ ექსპერტიზები და ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებული იყო, რომ სრულყოფილი ვერ იქნებოდა დასკვნა, რადგან პირადად არ გასაუბრები- ბავშვებს ექსპერტი. ამიტომ დანიშნა განმეორებით ექსპერტიზა და ბავშვები წარუდგინეს შესაბამის ექსპერტს. (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

მოწმე მ----------–---ის მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული ჩვენებით, ის 2009 წლიდან არის სოცი-ლური მუშაკი, სოცი-ლური მომსახურების სააგენტოს ლ----------------ულ განყოფილებაში. 2010 წლის მარტის თვეში, რესურსცენტრიდან შემოსული მომართვაში აღნიშნული იყო, რომ სოფელ რ–----–----–- ცხოვრობდა მრავალშვი-–--ნი ოჯახი, რომლის სასკოლო ასაკის არც ერთი ბავშვი სკოლაში არ დადიოდა, რის შემდეგაც ის ჩაერთო ამ საქმეში, როგორც სოცი-ლური მუშაკი. ამის შემდეგ მან განახორციელა პირველი ვიზიტი ოჯახში როგორც სოცი-ლურმა მუშაკმა, თუმცა წლების განმავლობაში ისე გრძელდებოდა, რომ ურთიერთობა მხოლოდ მშობლებთან ჰქონდა და ბავშვებთან თავისუფალი ურთიერთობის საშუალება არ ეძლეოდა, მამა კატეგორიულად არ აძლევდა საშუალებას, რომ მარტო დარჩენილიყო ბავშვებთან. თავის შეხედულებებიდან გამომდინარე, მამას არ სურდა, რომ სოცი-ლურ მუშაკებს რაიმე გავლენა მოეხდინათ ბავშვების შეხედულებებზე და ამის გამო არ ტოვებდა მათ მარტო, თუმცა მშობლებთან ერთად კიდევაც გასაუბრები-ნ ბავშვებს, აგრეთვე, მათი სწავლის პროცესსაც დასწრები-. ფსიქოლოგიც იყო ჩართული ამ საქმეში, თუმცა არც მას არ ჰქონდა საშუალება, რომ ბავშვებთან მარტო დარჩენილიყო. ყოველ 6 თვეში ერთხელ სამხარეო ცენტრში რეგიონალური საბჭო არსებობს და ამისთვის აკეთებდა დასკვნებს. ყველაზე გამაოგნებელი ფაქტი მისთვის ის იყო, რომ 8 ბავშვიდან არც ერთი არ იღებდა სკოლის განათლებას, არ ჰქონდათ სოცი-ლურ გარემოსთან ურთიერთობის საშუალება, რაზეც წლების განმავლობაში დაობდა ბრალდებულ ა------ დ--------–---–თან, თუმცა შედეგს ვერ მი-ღწი-. რაც შეეხება სამედიცინო მომსახურებას, ამ მხრივ ბავშვებს არ ჰქონი-თ პრობლემა, მოწესრიგებული იყო, თვითონაც აკონტროლებდნენ მშობლები, აგრეთვე ნათესავებთან და სხვა ადგილებშიც მიდიოდნენ ბავშვები, მხოლოდ მშობლებთან ერთად. მამას ბავშვები ჰყავს დარწმუნებული, რომ ის სწორად ექცევა მათ და სჯერათ მისი. მოწმემ განმარტა, რომ ლ----------------ში ადამი-ნი არ არსებობდა, რომლისთვისაც მისაღები იყო ა------ დ--------–---–ის ცხოვრების წესი. მოწმე მ----------–---ს, ისევე როგორც ფსიქოლოგს, ბრალდებულის დაკავების შემდეგაც ჰქონდა ურთიერთობა ბავშვებთან, თუმცა, დედის თანდასწრებით. სკოლაში ბავშვების შეყვანასთან დაკავშირებით დედა აცხადებდა, რომ მეუღლის თანხმობის გარეშე ბავშვებს სკოლაში არ მიიყვანდა, ასევე ნ-----------–-----ი ამბობდა, რომ ა------ დ--------–---–ის გათავისუფლების შემდეგაც ისევ ისე გაგრძელდებოდა ყველაფერი, ეს არაფერს შეცვლიდა- (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

მოწმე ნ--------------------ის მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული ჩვენებით, 2018 წლის 27 ი-ნვარს, ტელეკომპანი- ,,რუსთავი 2-ის’’ ეთერში გავიდა ა------ დ--------–---–ის ოჯახთან დაკავშირებული ინფორმაცი-, რომელიც გადამოწმდა მათ მიერ, 29 ი-ნვარს საინფორმაციო ხასი-თის პატაკი შეადგინეს და იმავე დღეს დაიწყო გამოძიება- ამ საქმესთან დაკავშირებით მისთვის ცნობილი გახდა, რომ ა------ დ--------–---–ი, მის მეუღლესთან და რვა შვილთან ერთად ცხოვრობდა მის სამოქმედო ტერიტორი-ზე, მამას - შვილები და მეუღლე ჰყავდა ჩაკეტილ სივრცეში და ახდენდა იძულებას საკუთარ ოჯახზე. ბავშვები იყვნენ სრული-დ იზოლირებული გარემოსაგან და ამბობდნენ, რომ „მამა ემსახურება ღმერთს და ისინი კი ემორჩილები-ნ მამას“. ყველას ჰქონდა ერთი და იგივე აზრი და საკუთარი პირადი მოსაზრება არც ერთს არ გააჩნდა- მან გამოკითხა ერთ-ერთი ბავშვი - დ----- დ--------–---–ი. მისი გამოკითხვის შემდეგ ნათლად ჩანდა, რომ ყველა ბავშვი, ისევე როგორც დ----- დ--------–---–ი, ამბობდა ერთი და იგივეს, რომ მას არ სურდა წასულიყო სკოლაში, ეს იყო მათი ნება, არ უნდოდათ, რომ განათლება მიეღოთ, სკოლაში საინტერესოს არაფერს არ ასწავლი-ნ და რაც მათ სჭირდებოდათ, ყველაფერს თავად სწავლობდნენ სახლში მამის და დედის დახმარებით. ასევე ბავშვი აღნიშნავდა, რომ იმდენი იყვნენ სახლში გასართობად დამატებით სხვა მეზობლის ბავშები ან ვინმე არ სჭირდებოდათ, ისედაც კარგად ერთობოდნენ თავი-ნთ ეზოში, ველოსიპედით, ბურთს თამაშობდნენ ერთმანეთში. განათლებასთან დაკავშირებით კი ამბობდა, რომ საქართველოში ბევრი ტაქსისტი იყო, რომელსაც დიპლომი ჰქონდა, თუმცა მაინც ტაქსისტად მუშაობდა და ეს ყველაფერი მამისგან იცოდა- ბავშვი იყო მამის ზეგავლენის ქვეშ. აგრეთვე ის გარემო-პირობები, სადაც ბავშვები ცხოვრობდნენ არ შეესაბამებოდა ბავშვებისათვის საჭირო მოთხოვნილებებს. ბავშვები სისუფთავის მხრივ მოუწესრიგებელნი იყვნენ, მის მიერ გამოკითხულ ბავშვს წერა-კითხვა უჭირდა, სათითაოდ კარნახობდა ყველა ასოს, რომ დაეწერა, მეტყველებაც სპეციფიური ჰქონდათ. მათი სახლში მისვლის დროს ბავშვებმა განუცხადეს, რომ სანამ მამა არ მოვიდოდა, მათთან არ ისაუბრებდნენ, მხოლოდ უფროსი ბავშვი ესაუბრებოდა ტელეფონით მამას და ამის შემდეგ შემოდიოდნენ ბავშვები მათთან კონტაქტში. (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

მოწმე რ------------------–---ის მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული ჩვენებით, ის მუშაობს ლ----------------ულ სამმართველოში უბნის ინსპექტორ-გამომძიებლად. აღნიშნულ სამმართველოში გამოძიება დაიწყო ა------ დ--------–---–ის მიმართ, მას შემდეგ რაც 2018 წლის 27 ი-ნვარს ტელეკომპანი- ,,რუსთავი 2-ის’’ ეთერში გავიდა სიუჟეტი ა------ დ--------–---–ის ოჯახთან დაკავშირებით. მან გამოკითხა ერთ-ერთი შვილი - ი-–-- დ--------–---–ი მისივე სახლში, 2018 წლის 30 ი-ნვარს, მას შემდეგ რაც გავიდა სიუჟეტი და დაიწყო გამოძიება- გამოკითხვას ესწრებოდა სოცი-ლური მუშაკი მ-------–---ი. მის მიერ გამოკითხულმა მოწმემ ი-–-- დ--------–---–მა, რომელიც გამოკითხვის დროისათვის იყო 17 წლის, მხოლოდ მამის ნებართვის შემდეგ მიიღო გადაწყვეტილება, რომ გამოსაკითხად გაჰყოლოდა მას სხვა ოთახში, ი-–-- მამას თვალებში უყურებდა ხოლმე, როცა რამეს ჰკითხავდნენ მას და თუ მამა ნებას დართავდა, პასუხობდა, რაც ძალი-ნ უჩვეულოდ მოეჩვენა რ------------------–---ს, რადგანაც ი-–-- დ--------–---–ი 17 წლის იყო იმ დროისათვის. ზოგადად ბავშვები მამის ნებართვას ელოდებოდნენ ყველაფერზე.(სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

მოწმე გ-------------------ის მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული ჩვენებით, ის მუშაობს ლ----------------ულ სამმართველოში დეტექტივ-გამომძიებლად 1988 წლიდან. 2018 წლის ი-ნვრის თვეში, ტელეკომპანი- ,,რუსთავი 2-ის’’ სატელევიზიო ეთერში გასული სიუჟეტის შემდეგ დაიწყო გამოძიება ა------ დ--------–---–ის მიმართ შვილების ძალადობის ფაქტთან დაკავშირებით. მან გამოკითხა საქმის ირგვლივ მეზობლები ი-სონ ტ---–-----ი, ხ------- ტ---–-----ი, სოფიკო ტ---–-----ი. მათ დაადასტურეს, რომ უკვე 10 წელი-, რაც ა------ დ--------–---–ი ცხოვრობდა მათ სოფელში, მას ჰყავდა 8 ბავშვი, რომელთაგან არც ერთი არ იღებდა არც სასკოლო და არც ბაღის განათლებას.(სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

მოწმე ი- ლ---------–---ის მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული ჩვენებით, ის როგორც გამომძიებელი მონაწილეობას იღებდა ა------ დ--------–---–ის მიმართ დაწყებული საქმის გამოძიებაში. ის სხვა გამომძიებლებთან ერთად ა------ დ--------–---–ის ოჯახის წევრების მოწმეებად დაკითხვის მიზნით იმყოფებოდნენ მის ოჯახში, მისვლისთანავე ბავშვები მათ ძალი-ნ გაოცებულები უყურებდნენ. მათ აცნობეს, რომ საქმესთან დაკავშირებით უნდა დაეკითხათ ბავშვები, ბავშვებმა მამისგან აიღეს ნებართვა და შემდეგ თანხმობა განაცხადეს მოწმის სახით დაკითხვის თაობაზე. მან გამოკითხა მოწმე გ---–- დ--------–---–ი, რომელიც იმ პერიოდისათვის იყო 12 წლის, ის საპროცესო წარმომადგენელთან ერთად გამოკითხა ცალკე ოთახში. დაკითხვის პერიოდში ა------ დ--------–---–ი შემოდიოდა ხოლმე ოთახში, თუმცა, მათ დაკითხვაში ხელი არ ეშლებოდათ, მამას თვალებით კონტაქტი ჰქონდა ხოლმე შვილთან. დედა ნ-----------–-----ი არ შემოდიოდა დაკითხვის დროს. ი- ლ---------–---ისათვის გამოძიების პროცესში ცნობილი გახდა, რომ სოცი-ლური მუშაკები იყვნენ ჩართული ა------ დ--------–---–ის ოჯახთან ურთიერთობაში იმის გამო, რომ მამა არ აძლევდა ბავშვებს სკოლაში სწავლების უფლებას. (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

მოწმე ზ-------------ის მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული ჩვენებით, მის მიერ გამოკითხული იყვნენ ა------ დ--------–---–ი და მისი ოჯახის წევრები, დათვალიერებული იქნა აგრეთვე სახლი და დამხმარე სათავსოები, რა პირობებში ცხოვრობდა მისი ოჯახი. დანიშნულ იქნა ექსპერტიზა და აგრეთვე ა------ დ--------–---–ის დაკავებაში მიიღო მონაწილეობა- მის მიერ გამოკითხული იქნა მ---, გ---–-, ა------------------–---–ები, ნ-----------–-----ი, მეზობლები, ერთი არასრულწლოვანი შვილი. განჩინების საფუძველზე, ქუთაისის საქალაქო სამმართველოს გამომძიებლებთან ერთად მოხდა ა------ დ--------–---–ის დაკავება- გამოძიება იყო დაწყებული ოჯახის წევრების მიმართ იძულების ფაქტზე. ცნობილი გახდა, რომ ა------ დ--------–---–ის არც ერთი ბავშვი არ იღებდა სასკოლო განათლებას და ყოველგვარი კონტაქტი ჰქონდათ შეზღუდული გარე სამყაროსთან, რაც გახდა გამოძიების დაწყების საფუძველი. სახლის და დამხარე სათავსოების დათვალიერების შედეგად დადგინდა, რომ ოჯახში არ იყო სათანადო საცხოვრებელი პირობები, ოჯახი იყო სოცი-ლურად დაუცველი, მათ შესაბამისად სჭირდებოდათ დახმარება, თუმცა სახელმწიფოსადმი ნდობა დაკარგული ჰქონდათ. ა------ დ--------–---–ი აცხადებდა, რომ სკოლა არანაირ განათლებას არ მისცემდა მის შვილებს. ამ საქმის გამოძიებასთან დაკავშირებით მოწმე ორჯერ იმყოფებოდა მათ სახლში, თან ახლდა სამმართველოს უფროსი, რომელმაც მიიტანა შოკოლადები ბავშვებისათვის, თუმცა, სანამ ა------ დ--------–---–მა არ მისცა უფლება, რომ აეღოთ შოკოლადები, ხელი არ ახლეს ტკბილეულს, ისინი მამის ზეგავლენის ქვეშ იმყოფებოდნენ. (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

მოწმე მ--------------–--ის მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული ჩვენებით, ის რეგიონის სოცი-ლურ მუშაკად მუშაობს 2007 წლიდან, მას შეხება ჰქონდა ერთ-ერთ ბავშვთან დაკითხვის დროს, კერძოდ, შ--- დ--------–---–თან, რომლისგანაც შეიტყო, რომ ბავშვი დამოკიდებული იყო იმაზე, თუ რას იტყოდა მამა, რა სურდა მას და საერთოდ ოჯახში ყველაფერი სრულდებოდა იმის მიხედვით, როგორც მამა ისურვებდა- ბავშვი უმეტესად ასეთ სიტყვებს ხმარობდა დაკითხვის დროს ,,მამის სურვილით’’, ,,მამა განსაზღვრავს’’ ,,მამამ თქვა’’ და ყველაზე მნიშვნელოვანი რაც ბავშვმა თქვა დაკითხვის დროს ის იყო, რომ მან განაცხადა „შეიძლება მას ჰქონოდა რაღაც სურვილი, თუმცა, მამა მას უკრძალავდა ამას“. აგრეთვე ბავშვი განმარტავდა, რომ მან იცოდა, რომ სოფელში ცხოვრობდნენ მისი ასაკის ბავშვები, რომელსაც აივნიდან უცქერდა, მაგრამ არ იცოდა მათი ვინაობის შესახებ, არ ჰქონდა მათთან ურთიერთობა, ვინაიდან ამას განსაზღვრავდა მამა და ისინი ემორჩილებოდნენ მას. მამის სურვილის გამო მათ არც სკოლაში არ უვლი-თ და არც ბაღში, თუმცა, აცხადებდა, რომ ფიზიკურ ძალადობას ადგილი არ ჰქონი-. შ---მ ასევე განაცხადა, რომ მას ნათესავებთანაც არ ჰქონდა კონტაქტი და ისინიც მათთან არ მოდიოდნენ სტუმრად. მოწმის აზრით, ბავშვები ფსიქოლოგიურად იყვნენ მამის გავლენის ქვეშ. (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

მოწმე ნ-----–----------–---–ის მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული ჩვენებით, ის მონაწილეობას იღებდა შემთხვევის ადგილის დათვალიერებაში. მან განმარტა, რომ დ--------–---–ების სახლში იყო მძიმე საყოფაცხოვრებო პირობები: უსუფთაო სიტუაცი-, სიბინძურე, არანაირი პირობები, რაც მძიმე სანახავი იყო მისთვის და ძალი-ნ განიცადა- ბავშვები კონტაქტში არ შემოდიოდნენ ელემენტარულ წინადადებებზეც კი და იყვნენ ფსიქოლოგიური სტრესის ქვეშ. ერთნაირად იქცეოდნენ არასრულწლოვნებიც და სრულწლოვნებიც. როდესაც რამეს ჰკითხავდნენ, ჯერ გახედავდნენ მამას და თუ იგი მისცემდა ნებართვას, იმ შემთხვევაში პასუხობდნენ, თუ არა და ისე არ პასუხობდნენ არავის. მშობლები უკმაყოფილოები იყვნენ მათი იქ მისვლის გამო, ამბობდნენ თუ რატომ ერეოდნენ ისინი მათ ცხოვრებაში, ისინი ბედნიერად ცხოვრობდნენ და მათი საქმე არ იყო, თუ როგორ გაზრდიდნენ თავის შვილებს. მოწმის განმარტებით, ბავშვები თითქოს დაპროგრამებულნი იყვნენ, რომ ყველა ერთნაირად ლაპარაკობდა- რაღაცის თითქოს ეშინოდათ, რაღაცას გაურბოდნენ, ისინი მამის ზეგავლენის ქვეშ იმყოფებოდნენ და მისი ნებართვის გარეშე ვერაფერს აკეთებდნენ. მისი თვალების გადაბრი-ლების ეშინოდათ. როდესაც მამა ოთახში არ იმყოფებოდა, ბავშვები საერთოდ არ შედიოდნენ არავისთან კონტაქტში და იყვნენ ზომბირებულები. (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

მოწმე გ-----–---–---ის მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული ჩვენებით, ის ბრალდებულის მეუღლის ნ-----------–-----ის კლასელი-, 11 წელი ერთად სწავლობდნენ. გაიხსენა მათი სტუმრობა დ--------–---–ების ოჯახში ნ-----ს მოსანახულებლად, როდესაც ისინი ახალი გადმოსული იყვნენ ლ------ში, პროდუქტები მიიტანეს ოჯახში. მოწმემ განმარტა, რომ ა------ დ--------–---–მა აბსოლუტური უარი განაცხადა სტუმრებთან კომუნიკაცი-ზე და ბავშვებთან ერთად ჩაიკეტა გვერდით ოთახში. ბავშვები სტუმრების მისვლაზე დაფრთხნენ, ადამი-ნს რომ დაინახავდნენ, გარბოდნენ, ახლოს არ ეკარებოდნენ არავის და მერე მამასთან ერთად ჩაიკეტნენ გვერდით ოთახში. ა------ი რასაც იტყოდა, ბავშვები იმას აკეთებდნენ. მოწმემ მიუთითა, რომ გაჭირვების გათვალისწინებითაც კი ცუდი პირობები ჰქონდათ ბავშვებს სახლში და გაიხსენა, რომ მათი ვიზიტის დროს ისინი ფეხშიშველები იყვნენ ეზოში. ასევე აღნიშნა, რომ დ--------–---–ების ოჯახში ვიზიტისას მათ ნ----- დახვდათ რადიკალურად შეცვლილი, ისე, რომ ვერც კი იცნეს. კერძოდ, კლასელების რჩევებზე, რომ ბავშვები სკოლაში წაეყვანა, ნ-----ს არაფერი უპასუხი-, თითქოს შეშინებული იყო, ვერ ლაპარაკობდა გამართულად და რაღაცის ეშინოდა- (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

მოწმე ნ-------–---–---ის მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული ჩვენებით, ის ბრალდებულის მეუღლის ნ-----------–-----ის კლასელი-, 11 წელი ერთად სწავლობდნენ სკოლაში. დ--------–---–ების ოჯახს ბავშვები სკოლაში არ დაჰყავდათ და მათ საზოგადოებასთან არ ჰქონდათ ურთიერთობა- მისი განმარტებით, კლასელები მუდმივად ურჩევდნენ ბრალდებულის მეუღლეს, რომ ბავშვები სკოლაში შეეყვანა, თუმცა იგი ყოველთვის პასუხობდა, რომ არ იყო საჭირო, ისინი იმდენს ასწავლიდნენ სახლში, რომ ყოფნიდათ. (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული დაზარალებულ ი-–-- დ--------–---–ის ჩვენებით, დაიბადა რ-------–-, 2000 წელს. ამჟამად ოჯახის წევრებთან ერთად ცხოვრობენ მ----------------–------------------------------------------------------------------–- თ---–--ში, მანამდე ცხოვრობდა დედ-მამასა და დედმამიშვილებთან ერთად ს------–-, ლ----------------ის სოფელ რ–----–----–-, სადაც გადავიდნენ 2008 წელს, განათლება არ მიუღი-, რაც მოხდა მისი ნება-სურვილით. მოწმე აჩვენებს, რომ სასკოლო პროგრამა გადატვირთული- და სკოლა ბავშვებს რყვნის. ის მადლიერი- მამამისის, რომ მისი დებიც ისევე არ დადი-ნ სკოლაში, როგორც სხვა სკოლის მოსწავლეები. ისინი მშობლებმა სიწმინდეში გაზარდეს, რისთვისაც მადლიერი-. მამამ ურჩი-, რომ რელიგი-სა და პოლიტიკაზე არ ელაპარაკა- ეთანხმება მამას, რადგან არ სურს რელიგი-სა და პოლიტიკაზე მისი შეხედულებები სხვამ გაიგოს. ეს პირადად მისი შეხედულებაა- არც მისი დედმამიშვილები დადი-ნ სკოლაში. იგივე მიზეზით, რაც თავის თავზე განაცხადა- მამამ უთხრა, რომ არ ევლოთ სკოლაში და მათაც ასე სურდათ. არც ერთ ბავშვს არ სურს წავიდეს და ტყუილად იჯდეს 3 საათი სკოლაში, ისმინოს ფიზიკა, ქიმი-, რომელიც მას არასოდეს გამოადგება- მათ რაც სურდათ, მამამ ყველაფერში ხელი შეუწყო და როგორც მათ სურდათ ისე ცხოვრობდნენ. სულ 8 დედმამიშვილი არინ და მათგან არც ერთი არ დადის სკოლაში, ი-–--ს თქმით, ეს თავად ბავშვების გადაწყვეტილებაა- მათ განაცხადეს, რომ არ სურდათ სკოლაში სი-რული და მამაც ხელს უწყობთ ამაში და დედაც. მშობლები უხსნი-ნ ყველაფერს და გადაწყვეტილებებს იღებენ თავად. ოჯახში უფროსი არის მამა და როცა ის გადაწყვეტილებას იღებს ვინმეზე არ ახდენს იძულებას. არ არის ისეთი გადაწყვეტილება, რაშიც არ ეთანხმება მამას, ყველაფერში ეთანხმება მას, რადგან მამამისი, არის ღმერთის შვილი და საუკეთესო მამა მსოფლიოში. მამამისი შეცდომას არასოდეს დაუშვებს. მამამ რომ შეცდომა დაუშვას ღმერთი ეტყვის. ამიტომ ეთანხმება ყველაფერში. რაც შეეხება საზოგადოებასთან ურთიერთობას, მოწმის განმარტებით, ისეთ ხალხში ცხოვრობდნენ, არ ჰქონდა მათთან ურთიერთობის სურვილი, წამოსვლის საშუალება კი არ ჰქონდათ. მამა რომ დაიჭირეს, შემდეგ გამოჩნდნენ ისინი, ვინც დაეხმარა- მამა როდესაც ამბობდა, მაშინ არ გადაიყვანეს თ---–--ში. მამამისს გეგმები ჰქონდა, რომ ივლიდნენ სპორტზე და ყველგან. სკოლას არ გულისხმობს. იქ მისი ნებასურვილით არ დადიოდა- ის არ აპირებდა სოფლის ბირჟაზე დგომას და მათი დაძალების მოსმენას, რომ ღვინო დაელი-. ლ------ში როდესაც გადმოვიდა 8 წლის იყო. გარეთ გადიოდნენ სასეირნოდ, ც-----ში ჩადიოდნენ, მაგრამ ადგილობრივ სოფლის ბირჟებზე და სოფელში არ გადიოდა- გარეთ გამოდიოდა მშობლებთან ერთად. მარტოც შეეძლო, როცა ამის სურვილი ჰქონდა- თან-----ლებთან ურთიერთობის სურვილი არ ჰქონი-. მამის გადაწყვეტილება არ გაუპროტესტები-. თუ რამე დააინტერესებდა, მას ეკითხებოდა- მისი თქმით მამამისი მსოფლიოში ყველაზე ბრძენი ადამი-ნი-. თავის სანათესაოსა და სამეზობლოში მამამისი საუკეთესო მამა არის, მას ვერავინ მიუდგება გვერდით ვერც კაცობაში, ვერც სიკეთეში. სახლში ერთობი-ნ ტელევიზორით. ამჟამად მამას ელოდები-ნ და როდესაც გამოვა გეგმები აქვთ... წერა-კითხვა იცის - დედამ ასწავლა- მამამისი კი ასწავლიდა ყველაფერს, რაც ადამი-ნს შეიძლება ცხოვრებაში გამოადგეს. როდესაც რაიმე კითხვა გაუჩნდებოდა, ყველაფერზე პასუხს სცემდა მამამისი. დანარჩენი ბავშვებიც რჩევებს მამას ეკითხებოდნენ. სახლში ვისაც რა სურდა, იმას სწავლობდა- თავად ი-–-- სწავლობდა ისტორი-ს, გეოგრაფი-ს, ბიოლოგი-ს. რელიგი-ს ასწავლიდა მამა- ის მართლმადიდებელი-. მამის გარეშე არაფრის გაკეთების სურვილი არ აქვს. მას შეეძლო წასულიყო ც-----ში და თ---–--შიც, როცა სურდა, ამას არც მამა უშლიდა, არც დედა, მაგრამ იმის საშუალება არ იყო, რომ 20-20 ლარი ეხადა წინ და უკან. სოფელშიც შეეძლო გასვლა, როდესაც სურდა, მაგრამ ხალხთან ურთიერთობის სურვილი არ გაუჩნდა- მას კონკრეტულად რ–----–----–- მცხოვრებ ხალხთან არ აქვს ურთიერთობის სურვილი, რადგან ისინი დაბოღმილი ხალხი-. მათთან ბევრჯერ ჰქონდა შეხება და ამიტომ დაასკვნა ეს. ი-–-- დ--------–---–ი ამბობს, რომ თავისი თვალით დაინახა მეზობელი, რომელიც გადაძვრა მათ ეზოში და ჯადო დაუტოვა- ასევე დაბოღმილები იყვნენ იმიტომ, რომ მამამისი მათი წესებით არ ცხოვრობდა და პატივსაც არ სცემდნენ. დედამისი რამდენჯერაც გარეთ გავიდოდა, იმდენჯერ განერვიულებული მოდიოდა სახლში. თ---–--ში ურთიერთობა არავისთან აქვს. არც რ-------–- ჰქონდა- მამამისი როდესაც გამოვა, შემდეგ დაიწყებს ცხოვრებას, მანამდე პროტესტის ნიშნად არსად არ დადი-ნ, რადგან მამამისი უსამართლოდ დააკავეს. ცხოვრების წესის შეცვლას არ აპირებს. რაც მოუნდება ისწავლის იმას. სკოლა ვერ უკარნახებს მისი მეხსიერება რაში დახარჯოს. მათთან მოსულა დედის მეგობრის ბავშვები და მათთან ჰქონდათ ურთიერთობა, მაგრამ ეს იშვი-თად ხდებოდა- მისი ბიძაშვილი ბიჭი ასევე მოდიოდა მათთან და მასთანაც ჰქონდათ ჩვეულებრივი ურთიერთობა- ისინი კარჩაკეტილები არ ყოფილან და ჰქონდათ ურთიერთობა ბავშვებთან. მამამისს მათზე არ უძალადი- და არც აძალებდა, რომ სკოლაში არ ევლოთ. მიიჩნევს, რომ ეს ცილისწამებაა- მისთვის მამამისი გმირი-. მას მიღებული აქვს მონაწილეობა საქართველოს ერთი-ნობისა და ტერიტორიული მთლი-ნობისთვის წარმოებულ ბრძოლებში, როგორც აფხაზეთში, ასევე ცხინვალში. მამამისი 7 ადგილას იყო დაჭრილი, როცა აფხაზეთიდან ჩამოიყვანეს. ა------ დ--------–---–ი ომის ვეტერანი-. ი-–--მ იცის, რომ მამამისი სკოლაში დადიოდა და 4 სკოლა აქვს გამოცვლილი. მოწმე თვლის, რომ რაც უფრო მეტს ისწავლის, ამით მეხსიერება იხარჯება- ვინც ბევრს სწავლობს, მისი აზრით, მათ ცოტა აქვთ მეხსიერება, დახარჯული აქვთ და მათ თავში ღმერთის ადგილი აღარ არის. მამიდამისს სამი დიპლომი აქვს, მაგრამ ახლა ვაჭრობით არის დაკავებული. მან ყველაფერი შეისწავლა, რასაც სკოლაში ასწავლიდნენ, მთელი ბავშვობა სწავლაში გაატარა- მან კი თავისი ბავშვობა თავისთვის მოიხმარა, თამაშობდა, თავისუფალი იყო, რაც სურდა იმას აკეთებდა- მისი თქმით, გამომძიებელმა გამოკითხვის ოქმებში ბევრი ისეთი რამ შეიტანა რაც მის და-ძმებს არ უთქვამთ. საჯაროდ იქნა წაკითხული მოწმის 2018 წლის 30 ი-ნვრის გამოკითხვის ოქმი (ტომი1.ს.ფ.75-80), სადაც ი-–-- დ--------–---–ი ამბობს, რომ როგორც მას, ასევე მის და-ძმებს სკოლაში არასოდეს უვლი-თ, თუმცა, მათაც იცი-ნ წერა-კითხვა ქართულ და რუსულ ენებზე, მ---მ ინგლისურადაც იცის წერა-კითხვა- წერა-კითხვა ასწავლეს მშობლებმა- სახლში აქვთ შესაბამისი წიგნები, საიდანაც იღებენ საჭირო და შესაბამის განათლებას. მაგ: გეოგრაფი-, ისტორი-, რელიგი-. ეს ის სფეროები-, რაშიც საკმაოდ კარგად ერკვევა და აინტერესებს. რაც შეეხება ქიმი-ს და ფიზიკას, არასოდეს უსწავლი- და არც აინტერესებს. თავის დროზე სკოლაში არ უვლი-, რადგან ეს მამის გადაწყვეტილება იყო. მამის აზრით, სკოლაში ბევრი ისეთი რამ ისწავლება, რაც ზედმეტი- და გონებას ზედმეტად ტვირთავს, გამოუსადეგარი-. ი-–-- მამამისის მოსაზრებას ამ თემასთან დაკავშირებით და ზოგადად ყველაფერზე ეთანხმება და ითვალისწინებს. მამამისი ისეთს არაფერს ეუბნება, რაც მისთვის მიუღებელი იქნება- მამა პირველყოფილი წმინდა მამების ნაშრომებით ხელმძღვანელობს, რაც მისთვის მისაღები- და მთელი ოჯახი ცხოვრობს მამის გადაწყვეტილების მიხედვით. მამამისი არის ოჯახის უფროსი და რასაც მამა გადაწყვეტს ყველა საკითხთან დაკავშირებით მისთვის კანონი- და მისაღები-. მას საზოგადოებასთან ურთიერთობის სურვილი არ აქვს, ვი-ნიდან ხალხი დაბოღმი-–-- და მათთან კარგს ვერაფერს ნახავს, ეს ყველაფერი მამისგან იცის და როდესაც წამოიზარდა, თავადაც ხედავს ამ ყველაფერს, თუნდაც იმაში, რომ დახმარების ხელი მისი ოჯახისათვის არავის გამოუწვდი-. ოჯახის შემოსავლის წყარო არის სოცი-ლური დახმარება და მისი და-ძმის პენსი-. რითაც ყიდულობენ საკვებს, ტანსაცმელს და საჭირო ნივთებს ოჯახისათვის. ეს შემოსავალი საკმარისი არ არის, მაგრამ თავის გატანა შესაძლებელი-. სამეურნეო სამუშაოებს არ ეწევი-ნ. ადრე მიწას ამუშავებდნენ, მაგრამ დარწმუნდნენ, რომ აზრი არ აქვს, რადგან მოსავალი არ მოდიოდა- პირუტყვი არ ჰყავთ, ვინაიდან შეძენის სახსრები არ აქვთ. ზამთრისათვის შეშა ტყიდან მოაქვთ. ის მიყვება მამას შეშის მოსაჭრელად და ხელით მოაქვთ, სახლში ხერხავენ. სახლში მისი და-ძმებიც ეხმარები-ნ. აქვთ სამი ტელევიზორი, რომლებიც ა------მა შეიძინა- სატელიტური თეფშები დააყენეს. ჩართული- ქართული და რუსული არხები. ისინი უყურებენ სპორტს, შემეცნებით და საინფორმაციო გადაცემებს. პატარები უყურებენ მულტფილმებს. ტელევიზორის ყურებაში შეზღუდულები არ არი-ნ. ეზოს გარეთ არ გადი-ნ, რადგან ამის საჭიროება არ არის. თავადაც არ აქვს სურვილი გარეთ გასვლის და თან-----ლებთან ურთიერთობის. ოჯახით აპირებენ საცხოვრებლად სხვაგან გადასვლას. კონკრეტულად სად, ჯერ არ იცი-ნ. იქ იცხოვრებენ, სადაც მამა გადაწყვეტს და გადასვლის შემდეგ ექნებათ ურთიერთობა საზოგადოებასთან. მასა და მის უფროს დებს ექნებათ სურვილისამებრ გარეთ გასვლის უფლება- მამამ აუხსნა, რომ 16-17 წლამდე ბავშვი ოჯახში უნდა იზრდებოდეს მართლმადიდებლურად, არ არის საჭირო ხედავდეს გარეთ რა გარყვნილებები ხდება, მისთვის მნიშვნელოვანი- პატიოსანი ცხოვრება- ის დაინტერესებული- სპორტით, კერძოდ კრივით, ყოველდღე ვარჯიშობს. სახლში აქვთ ველოსიპედი, რომელიც მამამ უყიდა და ამით მისი უმცროსი დედმამიშვილები ერთობი-ნ. აქვთ ბურთი, რომლითაც თამაშობენ ყველანი, ზოგჯერ მამაც ეთამაშებათ. ველოსიპედით გარეთ გასვლის სურვილი არ აქვთ. პატარებს არც მამა მისცემს ამის უფლებას, რადგან ეს საშიში-, შეიძლება მანქანა დაეჯახოთ. მას მოსწონს და მისთვის მისაღები- ცხოვრების ის წესი, რომლითაც ის დღემდე ცხოვრობს და არაფრის შეცვლის სურვილი არ აქვს, მომავალში როგორ იცხოვრებენ, მამა გადაწყვეტს, რადგან ის არის ოჯახის უფროსი და რასაც გადაწყვეტს მისაღები იქნება- როგორც მამამ აუხსნა, რჩეულების მომავალზე ღმერთი ზრუნავს, ისინი კი რჩეულები არი-ნ. ი-–-- დ--------–---–ი არ ეთანხმება ჩვენების იმ ნაწილს, რომ მამა არ უშვებდა ველოსიპედით ქუჩაში, როცა უნდოდათ მიდიოდნენ და სახლის წინ დადიოდნენ, დედის ან უფროსის თანხლებით უშვებდა მის უმცროს და ძმებს. არ ეთანხმება ასევე იმას, რომ მამამისის სიტყვა კანონი იყო და რასაც ის იტყოდა ის კეთდებოდა, მამა მათ უხსნიდა და ისინი თავისი ნებით წყვეტდნენ, ყველაფერი მათი თანხმობით კეთდებოდა- მას საგნებიდან უყვარს ისტორი-, გეოგრაფი-, ისტორი-, სწავლობს პირველ მსოფლიო ომს, მეორე მსოფლიო ომს, საქართველოს ისტორი-ს, ზოგადად იცის, დეტალებში არა- იცის რომ დიდგორის ომი მოხდა 1121 წელს და ქართველებმა მუსულმანთა გაერთი-ნებულ 60000 კაცი-ნ არმი-ს სძლიეს. ის გამოქვეყნებული ჩვენებიდან ასევე არ ეთანხმება იმას, რომ თითქოს მამის გავლენით არ წავიდნენ სკოლაში. სინამდვილეში ეს მათი ნება იყო. (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

დანარჩენმა დაზარალებულებმა: მ---, ც-–----, მ------, დ-----, გ---–-, შ--- და დ---- დ--------–---–ებმა და ბრალდებულის მეუღლე ნ-----------–-----მა გამოიყენეს კანონით მინიჭებული უფლება და არ მისცეს ჩვენება ახლო ნათესავის შესაბამისად მამის და მეუღლის წინააღმდეგ. (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ფსიქი-ტრიული ექსპერტიზის დეპარტამენტის უფროსის, ექიმ ფსიქი-ტრ დ----- მ-------ის ჩვენებით, გამოსაკვლევი პირების (ა- დ--------–---–ის შვილები) დაბალი ცოდნის დონე, სამყაროზე მათი ცალმხრივი და შეზღუდული წარმოდგენა ძირითადად გამომდინარეობს შეზღუდულ სოციუმში ყოფნით, იმით, რომ გამოსაკვლევ პირებს არ გააჩნი-თ საზოგადოებასთან ურთიერთობის შესაბამისი უნარ-ჩვევები, მათთვის უცნობი- სოციუმში არსებული ნორმები და შეხედულებები სხვადასხვა საკითხებზე, რაც იწვევს გამოსაკვლევი პირების თვითშეფასების, ფასეულობათა და სამყაროზე წარმოდგენათა სისტემის ცალმხრივობას და მკვეთრად შეზღუდულობას. შვილების აღზრდაზე აშკარაა სწორედ მშობლების გავლენა- მართალი-, გამოსაკვლევი პირები ფსიქიკურად ჯანმრთელები არი-ნ, მაგრამ მათ ვერ მიიღეს შესაბამისი განათლება, ვერ შეიძინეს სოცი-ლური უნარ-ჩვევები იმ პირობების გამო, რომელშიც არი-ნ მოქცეულები.(ტ.3.ს.ფ. 103-107).

 

მოწმე - ექსპერტ ა------------–--ის მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული ჩვენებით, ის ექსპერტიზის ჩატარების დროს იყო დროს კომისიის წევრი. ექსპერტიზის მიმდინარეობისას გასაუბრება ხდებოდა ყველა ბავშვთან. ბავშვებს წერა- კითხვა შეეძლოთ, რაიმე ჩივილები არ აღენიშნებოდათ. სკოლაში არც ერთს არ უვლი-, სახლში სწავლობდნენ. გასაუბრების დროს დადგინდა, რომ დ---- დ--------–---–ი ისევე როგორც სხვა ბავშვები იზრდებოდა ჩაკეტილად, მშობლების გარეშე არ ურთიერთობდა თან-----ლებთან, არა მხოლოდ მეზობლებთან, არამედ საკუთარ ნათესავებთანაც კი არ ჰქონდათ ურთიერთობა- ისინი არ დადიოდნენ სკოლაში და არ გააჩნდათ სოცი-ლური უნარ-ჩვევები, ყველა ბავშვს ერთნაირი აზრი ჰქონდათ, რომ მათ არ სჭირდებოდათ სკოლაში სი-რული, არ სჭირდებოდათ სასკოლო განათლება- ბავშვებს არ გააჩნდათ ის უნარები და ცოდნა, რაც უნდა ჰქონოდათ მათი ასაკის ადამი-ნებს. როგორც სრულწლოვანი ისე არასრულწლოვანი ბავშვები დამოუკიდებლად ელემენტარულ გადაწყვეტილებასაც კი ვერ იღებდნენ, ყველას პასუხი ის იყო, რომ მამა როგორც გადაწყვეტდა და როგორც იტყოდა, ისე იქნებოდა ყველაფერი. ბავშვებს არ ჰქონდათ განვითარებული სხვადასხვა უნარ-ჩვევები, ჰქონდათ დაბალი თვითშეფასების უნარი. ყოველივე ეს მამისადმი დამოკიდებულება უფრო რთულად გამოხატული იყო უფროსი ასაკის ბავშვებში, რადგანაც მცირეწლოვანი ბავშვები მაინც ბუნებრივად არი-ნ დამოკიდებულნი მშობლებზე და ამ შემთხვევაში აქ რაიმე განსაკუთრებული სიმწვავით არ იყო გამოხატული, ვიდრე უფროსებში. ყველა ბავშვთან გამოკვლევისას იყო პრაქტიკულად ერთნაირი პრობლემები. ა------------–--ის განმარტებით, მას მხოლოდ ი-–-- დ--------–---–ის ექსპერტიზაში არ მიუღი- მონაწილეობა, ყველა სხვა შემთხვევაში ესწრებოდა ბავშვების გამოკვლევას. ბავშვების დაკითხვას ასევე ესწრებოდა უფროსი ძმა- რვავე ბავშვი ფსიქიკურად არის ჯანმრთელი. მოწმის განმარტებით, მამის ავტორიტარული ნების შედეგად ა- დ--------–---–ის შვილების სპეციფიკურ და იზოლირებულ გარემოში ყოფნა, რასაც მოჰყვა გარე სამყაროს მტრულად და საფრთხის შემცველად აღქმა, თავისთავად წარმოადგენს ფსიქოლოგიური ძალადობის ფორმას, რამაც გამოიწვი- მათი ფუნდამენტური საჭიროებების დაკმაყოფილების ფსიქოსოცი-ლური, ემოციური და პიროვნული განვითარების დონის, თვითშეფასების, მოვლენათა რეალური აღქმისა და ანალიზის უნარის და სოცი-ლური ადაპტაციის შეზღუდვა, თუმცა სუბიექტურად არ განიცდიდნენ და არ განიცდი-ნ ფსიქოლოგიურ ძალადობას და ტანჯვას. ა------ დ--------–---–ის ქმედებები (მათ შორის სკოლაში სწავლის, ნათესავებთან, თან-----ლებთან და უცხო პირებთან კონტაქტის, საცხოვრებელი სახლის, ეზოდან გასვლის, სატელევიზიო გადაცემების მისი შეხედულებისამებრ ყურების აკრძალვა) არის მათზე ფსიქოლოგიური ძალადობის ამსახველი და მათი ფუნდამენტური საჭიროებების უგულებელყოფა-.. გამოსაკვლევი პირების ცალმხრივი და მკვეთრად შეზღუდული თვითშეფასება განპირობებული- იმით, რომ ისინი აღიზარდნენ ისეთ შემზღუდავ გარემოში, რომელშიც არ მიეცათ საშუალება მიეღოთ სათანადო ცოდნა-განათლება, გამოემუშავებინათ საზოგადოებაში ცხოვრებისათვის აუცილებელი უნარ-ჩვევები და შეეძინათ გამოცდილება, გარკვეულიყვნენ რეალური სამყაროს დადებით და უარყოფით ასპექტებში, აღნიშნული გარემო კი ცალსახად შექმნი-–-- ა------ დ--------–---–ის დამახინჯებული, არაჯანსაღი ფასეულობათა სისტემით. სწორედ აღნიშნული წარმოადგენს სოცი-ლური დეზადაპტაციისა და ნორმალური ფსიქო-სოცი-ლური განვითარების დარღვევის მიზეზს. (სასამართლო სხდომის ოქმი, ტ.3. ს.ფ. 108-113).

 

მოწმე ექსპერტ ქ--------–----------ის მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული ჩვენებით, ის იყო მომხსენებელი ექსპერტი დ-----ი, ც-–---- და შ--- დ--------–---–ების შემთხვევაში. მის მიერ მოხდა დედასთან გასაუბრებაც, იმის გამო, რომ თითოეულ ბავშვზე გარკვეული ანამნეზი შექმნილიყო. ეს იყო ისტორი- დაბადებიდან იმ შემთხვევამდე, ვიდრე ექსპერტთან არ მოხვდა ეს საქმე. დედასთან გასაუბრებიდან გამომდინარე, მაქსიმალურად მიღებული იქნა ინფორმაცი- ბავშვების შესახებ. დ-----ი დაავადებული იყო შაქრი-ნი დი-ბეტით, სამივე ბავშვის შემთხვევაში კონტაქტი მათთან საგრძნობლად გაჭირდა, პასუხები იყო საკმაოდ ნაჩქარევი. შ---ს შემთხვევაში ბავშვის აზროვნება საკმაოდ სხარტი-, პასუხობდა შეკითხვებზეც, თუმცა, განვითარების დონე დიდად არ შეესაბამება მათ ასაკს. იყო კითხვები, რომელთა დასმის დროსაც ბავშვი აღნიშნავდა, რომ ამ თემაზე არ სურდა საუბარი, არ სცემდა პასუხს. ცოდნის დონე სამივეს შემთხვევაში იყო ძალი-ნ დაბალი და შეუსაბამო მათ ასაკთან. მამის მიერ მოწოდებული და მამის მიერ ჩამოყალიბებული ფასეულობებით ხდებოდა სწორედ მათი ფასეულობების ჩამოყალიბებაც. ბავშვებს არ ჰქონდათ უფლება თავისი ნება-სურვილით დაეტოვებინათ სახლი და გასულიყვნენ სახლს გარეთ. ამისი უფლება ჰქონდათ სრულწლოვან ბავშვებს, თუმცა მათ უკვე თავად არ სურდათ გარეთ გასვლა- ისინი ამბობდნენ, რომ თავადაც კარგად ერთობოდნენ ერთმანეთში და სხვა არ სჭირდებოდათ, ასევე ამბობდნენ, რომ როდესაც სხვა ბავშვებს ხედავდნენ, რომ სკოლაში მიდიოდნენ ჩანთებით მათ უხაროდათ, რომ თავად არ დადიოდნენ სკოლაში და ფუჭად არ კარგავდნენ ამ დროს, ასევე ბავშვები ამბობდნენ, რომ არ იყო საჭირო მეგობარი ჰყოლოდათ, რადგანაც შესაძლოა მეგობარს ეღალატა, ისინი კი დედმამიშვილები იყვნენ, სულ ერთად იყვნენ და ერთმანეთს არასდროს უღალატებდნენ. ფსიქიკურად ბავშვები სრული-დ ჯანმრთელები იყვნენ, რაიმე დარღვევები არ აღენიშნებოდათ. შ---ს შემთხვევაში, მან იცოდა წერა-კითხვა, სასი-მოვნო იყო მასთან საუბარი, იცოდა რა იყო ოთხკუთხედი და ექსპერტმა მას გამოკვლევის დროს დაუხატა სხვადასხვა ფიგურები, რომბი, კვადრატი, რაც მოხდა პირველად და შ---მ ადვილად აუღო ალღო და აითვისა რა რა იყო. (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

მოწმე ექსპერტ ვ--------–----–---–---ის მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული ჩვენებით, მან შეამოწმა ა------ დ--------–---–ი, დ---- დ--------–---–ი და ი-–-- დ--------–---–ი. ა------ დ--------–---–ის შემოწმებით დადგინდა, რომ ,,ა------ დ--------–---–ი ფსიქიკურად დაავადებული არ არის. მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ჩადენის დროს იგი ფსიქიკურად დაავადებული არ იყო და მას შეეძლო გაეცნობიერებინა თავისი ქმედების ფაქტობრივი ხასი-თი და მართლწინააღმდეგობა და ეხელმძღვანელა მისთვის (შერაცხადობა). თავისი ფსიქიკური მდგომარეობით მას შეუძლი- ანგარიში გაუწიოს თავს და უხელმძღვანელოს მას, მისცეს ჩვენება და მონაწილეობა მიიღოს საგამოძიებო და სასამართლო მოქმედებებში. თავისი ფსიქიკური მდგომარეობით მას აქვს გაცნობიერებული გადაწყვეტილების მიღების უნარი. თავისი ფსიქიკური მდგომარეობით იგი არანებაყოფლობით სტაციონალურ ფსიქი-ტრიულ დახმარებას ან იძულებით მკურნალობას არ საჭიროებს’’. დ---- დ--------–---–ი დაკითხვის დროს მოწესრიგებული იყო, ჩაცმული სუფთად, სადად, წერა კითხვა შეეძლო, რაიმე ჩივილები არ ჰქონდა, ბავშვი დაკითხვის დროს ამბობდა, რომ „მამა ემსახურებოდა ღმერთს და ისინი ემორჩილებოდნენ მამას“, მათ სახლში უფროსი იყო მამა, ის იღებდა გადაწყვეტილებებს, რომელსაც ეთანხმებოდა დედაც და ისინი ყველანი ასრულებდნენ მის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებებს. ამბობდა, რომ წერა-კითხვა სახლში ასწავლეს მშობლებმა, ისინი სკოლაში არ დადიოდნენ, რადგან მამას არ სურდა- ი-–-- დ--------–---–ის განვითარების დონე შეესაბამება მის ასაკს. ბავშვებს სწავლა-განათლება მიღებული აქვთ სახლში, ისინი დამოკიდებული არი-ნ მამაზე, მამას კი არ სურდა, რომ მათ ევლოთ სკოლაში, რადგან იქ ბევრ ზედმეტ საგანს ასწავლიდნენ და ტყვილა კარგავდნენ დროს. (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

მოწმე ექსპერტ მ-------------ის მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული ჩვენებით, ბავშვების გამოკვლევის დროს, მათ მიერ უნდა შევსებულიყო გარკვეული ტესტები, თუმცა ბავშვები კატეგორიული წინააღმდეგნი იყვნენ და ამბობდნენ, რომ მამა არ იყო თანახმა ამ ტესტების ჩატარებისა და ისინი მონაწილეობას არ მიიღებდნენ ამაში. გამოკითხვას ესწრებოდნენ როგორც უფროსი ძმა ასევე დედაც. ბავშვები ყველა ერთხმად ამბობდნენ, რომ ეს სამყარო ბოროტი-, სკოლა ბოროტი- და ჩვენ არ გვაქვს მასთან შეხება, იმიტომ რომ ვართ კარგები, ეს ძალი-ნ მიუღებელი იყო ექსპერტისათვის. მოწმემ განმარტა, რომ ასეთი შემთხვევა მთელი მისი სამუშაო სტაჟის განმავლობაში არ ჰქონი-. მაგალითად, მის კითხვაზე, დაუშავა თუ არა მათ რამე გარე სამყარომ, ამბობდნენ, რომ არ დაუშავები-, თუმცა მამის სურვილით მათ არ უნდოდათ გარე სამყაროსთან ურთიერთობა- ბავშვებს განვითარების მხრივ რაიმე პრობლემა არ ჰქონდათ, ისინი ნორმალურად აზროვნებდნენ, თუმცა შეცვლილი იყო მათი აზროვნების მიმართულება, მამა იყო მათთვის ყველაფრის გადამწყვეტი, დასმულ კითხვაზე, ჰყავდათ თუ არა მათ მოძღვარი, ისინი ამბობდნენ, რომ მათ მოძღვარი არ სჭირდებათ, რადგანაც მამა იყო მათი მოძღვარი, მამა იყო მათთვის რაღაც უზენაესი არსება, რომლის იქეთაც ისინი ჯერჯერობით ვერ იყურებოდნენ. მოწმეს არ მიეცა შესაძლებლობა, რომ მათი ჭეშმარიტი აზრები გაეგო, მათ არ ჰქონდათ დამოუკიდებლად გადაწყვეტილების მიღების უნარი. უფროსებს - სრულწლოვანებს არ ეკრძალებოდათ გარეთ გასვლა, თუმცა, კითხვაზე სად დადიოდნენ ისინი, პასუხობდნენ, რომ როცა მამა ან დედა გადიოდა მაღაზი-ში ისინიც მიყვებოდნენ მას. შესაძლებელი- ამ ბავშვებს კი ჰქონდათ რაიმე სურვილი რომ გასულიყვნენ სახლიდან, თუმცა ნების გამოხატვა იმდენად დათრგუნული ჰქონდათ, რომ უკვე სურვილიც კი არ უჩნდებოდათ დამოუკიდებლად სახლიდან გასვლისა- ბავშვები სრულად იმყოფებოდნენ მამის ზეგავლენის ქვეშ. მათ არანაირი კავშირი არ ჰქონდათ გარე სამყაროსთან, ეს ბავშვები ემოციურად აბსოლუტურად სტერილურები იყვნენ, მათ ელემენტარულ ბოროტებად შეიძლება მოეჩვენოთ ის ფაქტი, რომ მაგალითად მეგობარმა ბურთი ესროლა და თავში გაარტყა, ეს უკვე მათთვის ბოროტება იქნება, რადგანაც ისინი ემოციურად სტერილურები არი-ნ. ისინი ამბობდნენ, რომ უყურებდნენ ტელევიზორს, შეეძლოთ ეყურებინათ ყველა გადაცემაზე, თუმცა მამას უნდა აერჩი- მათთვის. მოწმის განმარტებით, საექსპერტო კვლევის მიმართ ა------ დ--------–---–ის შვილების დამოკიდებულება იყო ნეგატიური, აცხადებდნენ, რომ მოვიდნენ მამის დასახმარებლად და კვლევას გადიოდნენ ფორმალურად. მათ არ მიუღი-თ ე.წ. „ლუშერის“ ტესტურ კვლევაში მონაწილეობა იმ მოტივით, რომ მამის აზრით, ეს არის მათ სულში ფათური... ხოლო ფსიქოლოგიური კვლევის კლინიკური საუბრის კვლევით ნაწილში გამოვლინდა გამოსაკვლევი პირებისადმი მამის ნების ინდუცირება, ნების თავზე მოხვევა, ანუ გამოსაკვლევი პირების აზროვნებაში ფიგურირებდა მამის ნებისადმი დამორჩილება-..სოცი-ლური ადაპტაცი- ნიშნავს იმ ჩვევების აუცილებლობას, რაც მნიშვნელოვანი საზოგადოების სხვა წევრებთან კონტაქტისათვის და მათი აკრძალვა არის ფსიქოლოგიური ძალადობის ამსახველი... მოცემულ შემთხვევაში ა- დ--------–---–ის შვილებს ასეთი უნარები მკვეთრად დაქვეითებული აქვთ და ეს განპირობებული- იმ იზოლირებული გარემოთი, სადაც ეს ბავშვები იზრდები-ნ და მშობლების უშუალო გავლენით... ა------ დ--------–---–ის დამახინჯებული არაჯანსაღი ფასეულობათა სისტემის ქვეშ გაზრდილი შვილები სოცი-ლურად დეზადაპტირებულნი არი-ნ და ამით დარღვეული აქვთ ნორმალური ფსიქო-სოცი-ლური განვითარება- ისინი ფაქტიურად მორგებულნი არი-ნ თავის ყოფას, არ გააჩნი-თ პროტესტი მის მიმართ და სუბიექტურად არ განიცდი-ნ ტანჯვას, რასაც გამოხატავენ სტერეოტიპული, თითქოს დაზეპირებული ფრაზებით: ,,მამის ცხოვრების წესი ყველაზე კარგი-, ჩვენ მოგვწონს და მას ვემორჩილებით ჩვენი ნებით’’. ჩამოთვლილმა გარემოებებმა ობიექტურად შესაძლოა განაპირობოს პირის ფსიქოლოგიური ტანჯვა- (სასამართლო სხდომის ოქმი, ტ.3.ს.ფ. 114-119).

 

საქმეში წარმოდგენილი ამბულატორიული სასამართლო ფსიქი-ტრიულ-ფსიქოლოგიურ ექსპერტიზის დასკვნებით დადგენი-–--, რომ ა------ დ--------–---–ის შვილები ფსიქიკურად დაავადებული არ არი-ნ. თავისი ფსიქიკური მდგომარეობით მათ შეუძლი-თ სწორად აღიქვან, დაიმახსოვრონ და აღადგინონ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და მისცენ ჩვენება- მათი გონებრივი განვითარების დონე შეესაბამება მის ასაკს. თავისი ფსიქიკური მდგომარეობით, ისინი არ არის მოკლებული ადეკვატური თვითშეფასების, მოვლენათა რეალური აღქმისა და ანალიზის უნარს; ამასთან, მხოლოდ ოჯახით შემოფარგლული მცირე სოცი-ლური ჯგუფისადმი კუთვნილების გამო, მათი თვითშეფასება, ფასეულობათა და სამყაროზე წარმოდგენათა სისტემა ცალმხრივი- და მკვეთრად შეზღუდული, რაც შესაძლოა გახდეს შფოთვის და დაძაბულობის მიზეზი. ყოფა-ცხოვრების პირობებიდან და მშობლების დამოკიდებულებიდან გამომდინარე, ა------ დ--------–---–ის შვილები სოცი-ლურად დეზადაპტირებული არი-ნ და დარღვეული- მისი ნორმალური ფსიქო-სოცი-ლური განვითარება- მამის ავტორიტარული ნების შედეგად სპეციფიკურ და იზოლირებულ გარემოში ყოფნა, რასაც მოჰყვა გარე სამყაროს მტრულად და საფრთხის შემცველად აღქმა, თავისთავად წარმოადგენს ფსიქოლოგიური ძალადობის ფორმას, რამაც გამოიწვი- მათი ფუნდამენტური საჭიროებების დაკმაყოფილების, ფსიქოსოცი-ლური, ემოციური და პიროვნული განვითარების დონის, თვითშეფასების, მოვლენათა რეალურად აღქმისა და ანალიზის უნარის და სოცი-ლური ადაპტაციის შეზღუდვა, თუმცა სუბიექტურად, ისინი არ განიცდიდნენ და არ განიცდი-ნ ფსიქოლოგიურ ძალადობას და ტანჯვას. ა------ დ--------–---–ის ქმედებები (მათ შორის სკოლაში სწავლის, ნათესავებთან, თან-----ლებთან და უცხო პირებთან კონტაქტის, საცხოვრებელი სახლის, ეზოდან გასვლის, სატელევიზიო გადაცემის მისი შეხედულებისამებრ ყურების აკრძალვა) არის შვილებზე ფსიქოლოგიური ძალადობის ამსახველი და მისი ფუნდამენტური საჭიროებების უგულვებელყოფა- საკითხი იმის შესახებ, შეუძლი-თ თუ არა მათ შეასრულონ ან არ შეასრულონ ის მოქმედება, რომლის შესრულება/განხორციელება ან რომლისაგან თავის შეკავება მათ უფლებას წარმოადგენს, სცდება სასამართლო ფსიქოლოგის კომპეტენცი-ს. ფსიქოლოგი-ში ,,ნება’’ განისაზღვრება, როგორც სააზროვნო პროცესზე დაყრდნობით გადაწყვეტილებების მიღების და მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად საკუთარი აზრებისა და ქმედებების წარმართვის უნარი. ,,ნება’’ ფსიქოლოგიური კატეგორი-ცაა; იგი განიხილება, როგორც სუბიექტის მიერ საკუთარი მოქმედებებისა და ქცევის რეგულაციის ფენომენი, რომელიც პასუხისმგებელი- მიზნების ფორმირებისა და მათ მისაღწევად საჭირო შინაგანი ძალების კონცენტრაცი-ზე. ეს ის მოქმედებაა, რომელიც ასახავს მორალის პრინციპებს და მიუთითებს არჩეული მოქმედების ფასეულობით მახასი-თებლებზე, დადგენა იმისა, თუ რამდენად თანხვედრაში- შვილებისა და მათი მამის ა------ დ--------–---–ის ნება-სურვილი, შეუძლებელი-. განსხვავებით დანარჩენი დაზარალებულებისა, დ---- დ--------–---–ის მიმართ დადგენი-–--, რომ მცირეწლოვნებისა და ასაკობრივი ინფანტილიზმის გამო, მას არ შეუძლი- სწორად აღიქვას, დაიმახსოვროს და აღადგინოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და მისცეს ჩვენება- დაზარალებულთა მიმართ ჩატარებული ფსიქი-ტრიულ-ფსიქოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნების კვლევით ნაწილში მითითებული- მათივე განმარტებები. კერძოდ, ი-–-- დ--------–---–მა ექსპერტთან გასაუბრებისას განაცხადა შემდეგი: „მამაჩემს ცილი დასწამეს, რომ ბავშვებზე ძალადობდა და გარეთ არ უშვებდა- მამა რა გადაწყვეტილებებსაც იღებდა, ყველაფერს ვეთანხმებოდი, რადგან ის ბრძენი- და წმინდა მამების წიგნებით ცხოვრობს, იცავს ათივე ცნებას, ამიტომ მე მისი მჯერა- ღმერთმა კაცი დააწესა ოჯახის უფროსად, ამიტომაც მამაჩემს ვუჯერებთ ყველაფერს და მეც ასე მოვიქცევი. ჩემი მოძღვარი მამაჩემი-“; დაზარალებულმა დ----- დ--------–---–მა ექსპერტს მკაცრი სახის გამომეტყველებით განუცხადა, რომ მისი ოჯახი ცხოვრობს მამის ნების გათვალისწინებით, მას ოჯახის ყველა სხვა წევრი უპირობოდ ეთანხმება და ის არ შეიძლება შეცდეს ვინმეს ან რაიმეს შეფასებაში. მას არ აინტერესებს მწერლები და მათი ნაწარმოებები. კითხულობს მხოლოდ რელიგიურ ლიტერატურა, თუმცა ვერ აკონკრეტებს ვერც ავტორსა და ვერც თხზულების შინაარსს; დაზარალებულმა მ--- დ--------–---–მა ექსპერტს განუცხადა: „მამა ოჯახის უფროსი-, მას ჩვენთვის კარგი უნდა- მას უნდოდა აღვეზარდეთ ღმერთის მოსაწონად. მან გადაწყვიტა, რომ სკოლაში არ უნდა მესწავლა, გასაგებ ენაზე ამიხსნა და მეც დავეთანხმე. მეც ვთვლი, რომ სკოლაში სი-რული არაა საჭირო“. მან ასევე განმარტა, რომ სრულწლოვანებამდე მამის მიერ დაწესებული ჰქონდათ ეზოდან გასვლისა და თან-----ლებთან, მეზობლებთან კონტაქტის აკრძალვა- მ--- მიიჩნევს, რომ მხოლოდ ოჯახის წევრები არი-ნ საუკეთესო მეგობრები და თუ როდესმე ოჯახს შექმნის, თავის შვილებსაც ასე გაზრდის და სკოლაში არ წაიყვანს. ანალოგიური მოსაზრებები გამოთქვეს ექსპერტების წინაშე მ------, ციცონო, დ----, გ---–- და შ--- დ--------–---–ებმა- (ტომი N3. ს.ფ. 1-102).

 

წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნების სისწორე დაადასტურეს სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხულმა ექსპერტებმა ა------------–--ემ, მ-------------ემ, ქ--------–----------ემ და ვ--------–----–---–---მა- (სასამართლო სხდომის ოქმი).

 

საქმეში წარმოდგენილი სტაციონალური სასამართლო ფსიქი-ტრიულ-ფსიქოლოგიურ ექსპერტიზის №--------- დასკვნით ა------ დ--------–---–ის მიმართ დადგენი-–--, რომ: ,,ა------ დ--------–---–ი ფსიქიკურად დაავადებული არ არის. მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ჩადენის დროს იგი ფსიქიკურად დაავადებული არ იყო და მას შეეძლო გაეცნობიერებინა თავისი ქმედების ფაქტობრივი ხასი-თი და მართლწინააღმდეგობა და ეხელმძღვანელა მისთვის (შერაცხადობა). თავისი ფსიქიკური მდგომარეობით მას შეუძლი- ანგარიში გაუწიოს თავს და უხელმძღვანელოს მას, მისცეს ჩვენება და მონაწილეობა მიიღოს საგამოძიებო და სასამართლო მოქმედებებში. თავისი ფსიქიკური მდგომარეობით მას აქვს გაცნობიერებული გადაწყვეტილების მიღების უნარი. თავისი ფსიქიკური მდგომარეობით იგი არანებაყოფლობით სტაციონალურ ფსიქი-ტრიულ დახმარებას ან იძულებით მკურნალობას არ საჭიროებს’’. (ტომი N2. ს.ფ. 204-213). მოცემული დასკვნის სისწორე დაადასტურეს სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხულმა ექსპერტებმა ა------------–--ემ და ვ--------–----–---–---მა- (სასამართლო სხდომის ოქმი).

ექსპერტ ე-----------------------–--ის მიერ ჩატარებული სასამართლო ფსიქოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნებით(უდავოდ იქნა ცნობილი დაცვის მხარის მიერ) - შემთხვევის ფსიქოლოგიური კვლევის და ანალიზის შედეგების მიხედვით დადგენი-–--, რომ ა------ დ--------–---–ის აღზრდის მეთოდები და ცხოვრების წესი სტანდარტულისაგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება, შესაბამისად, მისი ოჯახიც, რომლის ერთპიროვნული ლიდერიც თავადაა, არაორდინალურად ცხოვრობს. ოჯახის წევრებს მინიმალური შეხება აქვთ გარე სამყაროსთან, არ მონაწილეობენ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, არ აღნიშნავენ დღესასწაულებს, არ ჭამენ ხორცს. ამ ყველაფრის გათვალისწინებით, დ--------–---–ების ოჯახი, შესაძლოა, მიკროკულტურის კონტექსტში იქნას განხილული...მოცემული კონტექსტის გათვალისწინებით, ბავშვების ფსიქოლოგიურ ტანჯვაზე ცალსახად არაფერი მიუთითებს, მაგრამ ამ ეტაპზე თავად ეს კონტექსტი- ბუნდოვანი. ბავშვებთან სიღრმისეული ინტერვიუებით არ დადგინდა ოჯახის შეხედულებების, ღირებულებებისა და სამომავლო გეგმების ზოგადი ბუნება-..ის ფაქტი, რომ ბავშვები გარესამყაროსადმი არაადეკვატური შიშითა და უნდობლობით არი-ნ განმსჭვალულნი, ა------ დ--------–---–ი აღზრდის მეთოდების კონსტრუქციულობასა და ჰუმანურობაზე დადებითად არ მეტყველებს....სკოლაში სწავლის, ნათესავებთან, თან-----ლებთან და უცხო პირებთან კონტაქტის, საცხოვრებელი სახლის ეზოდან გასვლის, სატელევიზიო გადაცემების მისი შეხედულებისამებრ ყურების აკრძალვა მამის მხრიდან გ---–-, დ-----, დ---- და შ--- დ--------–---–ებზე, როგორც მოზარდებზე, ფსიქოლოგიური ძალადობის ამსახველი- და წარმოადგენს მათი ფუნდამენტური საჭიროებების უგულებელყოფას... არასრულწლოვანი ბავშვები ა------ დ--------–---–ის მხრიდან მათი ნება-სურვილის საწინააღმდეგო ზემოქმედებას განიცდი-ნ. გ---–-ს სიღრმისეული ინტერვიურებით დასტურდება, რომ მაღალი ალბათობით, მას გააჩნი- ფარული, არადეკლარირებული სურვილები, რომლებიც მამის ნება-სურვილებს ეწინააღმდეგება; დ-----ის სიღრმისეული ინტერვიურებით დასტურდება, რომ მამის ზემოქმედება ღრმაა და შეეხება როგორც დ-----ის ნება-სურვილებს, ასევე მის ინტიმურ მდგომარეობებს და განცდებს. დ----ს სიღრმისეული ინტერვიურებით დასტურდება, რომ მისთვის საკუთარ ნება-სურვილზე უპირატესი არის მამის სურვილი. შ---ს სიღრმისეული ინტერვიურებით დასტურდება, რომ მამის ზემოქმედება ღრმაა და შეეხება შ---ს ინტერესს, სურვილებს და სურვილის ქონის შესაძლებლობასაც კი. (ტომი 2. ს.ფ. 214-252).

 

სასამართლო სხდომაზე გამოკვლეული 2018 წლის 29 ი-ნვარს ჩატარებული დათვალიერების ოქმის მიხედვით ირკვევა, რომ აღნიშნულ დათვალიერება ჩაატარა დეტექტივ-გამომძიებელმა ზ-------------მა, მონაწილე პირი იყო ნ-----–----------–---–ი. კერძოდ, მათი მონაწილეობით მოხდა ,,2018 წლის 27 ი-ნვარს, ,,შაბათის კურიერში’’ გასული სიუჟეტის სათაურით ,,2--------------------–----’ ამსახველი კადრების დათვალიერება ლ----------------ული სამმართველოს ადმინისტრაციულ შენობაში. სიუჟეტის ხანგრძლივობა გრძელდება 06.31 წუთი. ტელეკომპანი- რუსთავი 2-ის გადაცემა ,,შაბათის კურიერის’’ წამყვანი- ნოდარ მელაძე. სიუჟეტი გადაღებული- ლ----------------ის სოფელ რ–----–----–-, ა------ დ--------–---–ის საცხოვრებელი სახლის მიმდებარედ და სახლის შესასვლელი ჭიშკრის ტერიტორი-ზე. სიუჟეტს ეწოდება ,,2--------------------–----’. სიუჟეტი მომზადებული- რუსთავი 2-ის ჟურნალისტ ეკა გაგუას მიერ. სიუჟეტში შორი ხედიდან გამოსახული- ა------ დ--------–---–ის საცხოვრებელი სახლი და სახლის შესასვლელი ლითონის ჭიშკარი. სიუჟეტში გამოსახული რესპოდენტი, რომელიც ჟურნალისტს აძლევს ინტერვიუს არის ა------ დ--------–---–ი. იგი ჟურნალისტს უხსნის, რომ მისი აღზრდის მეთოდით, უმჯობესი- ბავშვები, ვიდრე არ გახდები-ნ 17 წლის, მანამდე არ ჰქონდეთ მათ კონტაქტი, ოჯახის გარდა საზოგადოების სხვა წევრებთან. ბავშვებმა არ უნდა ისწავლონ სკოლაში, რადგან შესაძლოა ბავშვს არ სურდეს ამ საგნების სწავლა და ამაოდ უნდა დახარჯოს ძალა და ენერგი-. ასევე, საზოგადოებასთან ურთიერთობა ადრეულ ასაკში ბავშვებზე ახდენს უარყოფით გავლენას და ეს არ არის მათთვის სასარგებლო. ა------ დ--------–---–ი ინტერვიუს აძლევს სახლის შესასვლელ ჭიშკართან და ჟურნალისტს არ აძლევს საშუალებას ეზოში შესვლისა და გადაღების. სიუჟეტში ჩანს, რომ ადგილობრივი მცხოვრები, რამდენიმე უცნობი ქალბატონი, რომლებსაც დაფარული აქვთ სახე, აძლევს ინტერვიუს. რესპოდენტი ქალბატონები ადასტურებენ, რომ ა------ დ--------–---–ს ჰყავს 8 შვილი, 3 ვაჟი და 5 ქალი, რომელთაგან უფროსი უკვე ამ დროისათვის არის 21 წლის და მას სკოლაში და არც ბაღში არ უვლი-. ასევე ბავშვებს ა------ დ--------–---–ი არ აძლევს სკოლაში სწავლისა და საზოგადოებასთან ურთიერთობის უფლებას, გარდა ორი ბავშვისა, რომლებიც დაავადებულები არი-ნ შაქრი-ნი დი-ბეტით და ყოველ თვეში, ისინი დაყავს კონსულტაცი-ზე ექიმთან. სხვა შემთხვევებში ბავშვები ცხოვრობენ საზოგადოებისაგან იზოლირებულად, ჟურნალისტს ინტერვიუს აძლევს სოცი-ლური მომსახურების სააგენტოს თანამშრომელი მაი- მუკბანი-ნი და რ–----–----ის სკოლის დირექტორი, რომლებიც აცხადებენ, რომ მიუხედავად მათი მცდელობისა, ვერ მოახერხეს პრობლემის გადაჭრა’’. (ტომი 1.ს.ფ.7-8)

სასამართლო სხდომაზე გამოკვლეული შემთხვევის ადგილის დათვალიერების ოქმის თანახმად, 2018 წლის 30 ი-ნვარს ლ----------------ული სამმართველოს დეტექტივ-გამომძიებელმა ზ-------------მა დაათვალიერა შემთხვევის ადგილი, რომელიც მდებარეობს ლ----------------ის სოფელ რ–----–----–-, ,,სახლი მდებარეობს საავტომობილო გზიდან 50 მეტრის დაშორებით, ჭიშკრიდან 15 მეტრის დაშორებით დგას საცხოვრებელი სახლი, სახლის პირველი სართულის ქვეშ განთავსებული- სარდაფი, რომელიც არის ღი-, მას არა აქვს კარები და ფანჯრები. შიდა 10 საფეხური-ნი ხის კიბით ავდივართ სახლის პირველ სართულზე, სადაც განთავსებული- სამი დიდი ზომის ოთახი, სართულზე ი-ტაკი არის ხის, პირველ ოთახს არა აქვს არც შესასვლელი კარები და არც ფანჯრები. არის მხოლოდ კარები და ფანჯრების ადგილი გამოყოფილი კედლებში, ოთახის ჩრდილოეთით კედელთან დალაგებული- ხის მცირე ზომებად დაჭრილი შეშა, შეშის წინ ი-ტაკზე დგას შეშის დასაჭრელი ხის მოწყობილობა ე.წ ბოჯგიტა, აღნიშნული ოთახიდან ხის კარებით გავდივართ მერე ოთახში რომელსაც ასევე ჩამოღებული აქვს ფანჯარა- ოთახის ცენტრში დგას მართკუთხა ფორმის ხის მაგიდა, რომელზედაც დევს prime-ის ფირმის ტელევიზორი. მაგიდის პარალელურად დგას ორი ხის გრძელი სკამი. მაგიდის პარალელურად კედელთან დგას ერთი ლითონის საწოლი თავისივე საგებით. საწოლის თავთან დგას ხის სკამი, ხოლო კედელზე დამაგრებული- ღამის მანათობელი. ოთახის ჩრდილოეთ კუთხეში ი-ტაკზე დევს ორი ტომარა, რომელშიც მოთავსებული- თეთრი ფერის ფხვნილი (პურის ფქვილი). ოთახის პარალელურად მდებარეობს მეორე ოთახი, რომელშიც შევდივართ ერთ ფრთი-ნი კარით. ოთახს არა აქვს ი-ტაკი და ზემოდან ჩანს მიწა- ამ ოთახიდან შევდივართ კიდევ ერთ ოთახში, რომელსაც აქვს ხის ი-ტაკი და ოთხი ფანჯარა, ფანჯრის ყველა მინა არის ჩამსხვრეული, ოთახში რაიმე ნივთი არ დევს, პირველი სართულიდან 19 საფეხური-ნი შიდა ხის კიბით ავდივართ მეორე სართულზე, სადაც განთავსებული- ორი დიდი ზომის და ერთი მცირე ზომის ოთახი. ოთახების ი-ტაკი არის ხის, ოთახებს არა აქვს შემოსასვლელი კარი და ჩამსხვრეული აქვს ყველა ფანჯარა- მეორე სართულის აღმოსავლეთ მხარეზე განთავსებულ ოთახში კუთხეში დევს საშუალო ზომის ლურჯი ფერის ველოსიპედი, სხვა რაიმე ნივთი აღნიშნულ ოთახებში არ დევს. მე-2 სართულიდან 10 საფეხური-ნი შიდა ხის კიბით ავდივართ მესამე სართულზე, სადაც განთავსებული- ერთი ოთახი, ოთახს ჩამოღებული აქვს ფანჯრები და არა აქვს შესასვლელი კარი, ოთახის ი-ტაკი არის ხის. ი-ტაკი ოთახში არ არის დაგებული სრულად და კუთხის მოსახვევებში არის თავისუფალი ადგილები. ოთახიდან მოჩანს სახლის სახურავის თუნუქის ფურცლები. სახლიდან 2 მეტრის დაშორებით ლითონის ძირზე დამაგრებული- სატელიტური ანტენა, ე.წ თეფში. აღნიშნული სახლის პარალელურად ეზოში 10 მეტრის დაშორებით დგას მეორე საცხოვრებელი სახლი. კარადის გვერდით კედელზე დამაგრებული- თვითნაკეთი თარო, რომელზეც ალაგი- საოჯახო მცირე ზომის ნივთები და ჭურჭელი, თაროს გვერდით კარადაზე დალაგებული- ლითონის საკასრე გობი და სხვა- კარადაზე დევს მცირე ზომის ელექტრო მადუღარა- ოთახის დასავლეთით კედელში დატანებული კარიდან შევდივართ სახლზე მიდგმულ სამზარეულოში, რომლის ფართობიც არის სამი კვადრატული მეტრი, სადაც ი-ტაკზე ალაგი- სხვა და სხვა საკვები პროდუქტები, ლითონის დიდი კასრი, მრგვალი ხის კასრი, რომელის არის ცარიელი, სხვადასხვა ფერისა და ზომის სამზარეულოს ჭურჭელი. ოთახის აღმოსავლეთით კედელში ჩატანებული ერთ ფრთი-ნი ხის კარებით შევდივართ მეორე ოთახში, სადაც ი-ტაკი და ჭერი არის ხის, ჭერზე მთლი-ნად ფიცრებს შორის სიცივის შესაკავებლად მიწებებული- უფერო სკოჩი. ოთახში ოთხივე კედლებთან დგას ლითონის 7 საწოლი თავისივე საგებით. ოთახის სამხრეთით კედელთან დგას ლითონის მცირე ზომის შეშის ღუმელი, რომლის ბოლის სადინარი გადის კედელში დატანილ ფანჯარაში. ოთახის ჩრდილოეთ კედელთან დგას დიდი ზომის ხის ტანსაცმლის კარადა, რომელსაც აქვს 4 უჯრა, კარები კი აქვს მოხსნილი. კარადაში თაროებზე ალაგი- ტანსაცმელი. ოთახის ცენტრში დგას ხის მაგიდა, რომელზედაც დევს „NEC„ ფირმის ტელევიზორი. დასავლეთ კედელზე საწოლთან დამაგრებული- ხელით ნაკეთი ხის თარო, რომელზედაც ალაგი- ტანსაცმელი და 7 ერთეული წიგნი. თაროს გვერდით დგას ხის თვითნაკეთი სკამი. ყველა საწოლის ქვეშ დევს სხვა და სხვა ფერისა და ზომის ჩანთები და მუყაოს ყუთები, რომლებშიც მოთავსებული- ტანსაცმელი. შეთხვევის ადგილის დათვალიერება დასურათებული იქნა ექსპერტ-კრიმინალისტების მიერ, რის შემდეგაც დათვალიერება დასრულდა- (ტომი 1. ს.ფ. 16-54).

 

შემთხვევის ადგილის დათვალიერების ოქმში აღწერილი გარემოებები სრულად დაადასტურა გამომძიებელმა ზ-------------მა სასამართლოსათვის მოწმის სახით მიცემული ჩვენებისას. ექსპერტ-კრიმინალისტმა ა----------–---მა, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო შემთხვევის ადგილის დათვალიერებაში და დაასურათა საგამოძიებო მოქმედების მიმდინარეობა, ასევე დაადასტურა მოწმის სახით დაკითხვის დროს შემთხვევის ადგილის დათვალიერების ოქმი და აღნიშნა, რომ მან მხოლოდ ერთი კითხვა დაუსვა იქ მყოფ ბავშვებს, რადგანაც მოეწონა ხელით ნაქსოვი სხვადასხვა ცხოველების გამოსახულების მქონე სათამაშოები, რაზეც დედამ ნ-----------–-----მა უპასუხა, რომ ამას თავად ამზადებდნენ, ბავშვებმაც იცოდნენ ქსოვა და ზოგჯერ აბარებდნენ ხოლმე. სხვა კონტაქტი მათ შორი არ შემდგარა- (სასამართლო სხდომის ოქმი)

 

წარმოდგენილი მტკიცებულებების სამართლებრივი შეფასება:

საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 82-ე მუხლის თანახმად, გამამტყუნებელი განაჩენით პირის დამნაშავედ ცნობისათვის საჭიროა გონივრულ ეჭვს მიღმა არსებულ შეთანხმებულ მტკიცებულებათა ერთობლიობა-

 

საქართველოს სსსკ-ის მე-13 მუხლი ადგენს, რომ გამამტყუნებელი განაჩენი უნდა ეფუძნებოდეს მხოლოდ ერთმანეთთან შეთანხმებულ, აშკარა და დამაჯერებელ მტკიცებულებათა ერთობლიობას, რომელიც გონივრულ ეჭვს მიღმა ადასტურებს პირის ბრალეულობას.

 

სასამართლო განმარტავს, რომ საქმის კანონიერი გადაწყვეტა ემყარება საქმეზე შეკრებილ მტკიცებულებებს, რომელთა გამოკვლევისა და შეფასების საფუძველზე ხდება საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა- ფაქტობრივი გარემოებების სწორ დადგენაზეა დამოკიდებული სასამართლოს მიერ ქმედებისათვის სწორი იურიდიული კვალიფიკაციის მიცემა- აღნიშნულიდან გამომდინარე განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება სასამართლოს მიერ საქმეზე ფაქტების კვალიფიციურ დადგენას, საქმეში დაცული მტკიცებულებების, მოწმეთა ჩვენებების სწორ შეფასებას.

 

საქართველოს სსსკ-ის მე-5 მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, არავინ არის ვალდებული ამტკიცოს თავისი უდანაშაულობა, ბრალდების მტკიცების ტვირთი ეკისრება ბრალმდებელს. იმავე კოდექსის 82-ე მუხლის თანახმად, გამამტყუნებელი განაჩენით პირის დამნაშავედ ცნობისათვის საჭიროა გონივრულ ეჭვს მიღმა არსებულ შეთანხმებულ მტკიცებულებათა ერთობლიობა- ამავე კოდექსის 269-ე მუხლის თანახმად, არ შეიძლება გამამტყუნებელ განაჩენს საფუძვლად დაედოს ვარაუდი.

 

საქართველოს კონსტიტუციის მე-40 მუხლის თანახმად, გამამტყუნებელი განაჩენი უნდა ემყარებოდეს მხოლოდ უტყუარ მტკიცებულებებს. ყოველგვარი ეჭვი, რომელიც ვერ დასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს ბრალდებულის სასარგებლოდ.

 

მტკიცებულება უნდა შეფასდეს სისხლის სამართლის საქმესთან მისი რელევანტურობის დასაშვებობისა და უტყუარობის თავალსაზრისით.

 

რელევანტური მტკიცებულება ადასტურებს ან უარყოფს ინფორმაცი-ს მტკიცების საგანთან დაკავშირებით. ამასთან, მტკიცებულებების შეფასებისას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება, მათი უტყუარობის საკითხის გადაწყვეტას, ვინაიდან საბოლოო ჯამში, სასამართლო მტკიცებულებებს აფასებს სისხლის სამართლის კოდექსისა და სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად, შეჯიბრობითობის პრინციპის დაცვით, მხარეთა მიერ სხდომაზე გამოკვლეული მტკიცებულებების საფუძველზე, რადგან სასამართლომ უნდა შეაფასოს, თუ სისხლის სამართლის საქმეზე შეკრებილი ყველა მტკიცებულება ცალ-ცალკე და საბოლოოდ - ერთობლივად, რამდენად უტყუარი და საკმარისი- პირის გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით დამნაშავედ ცნობის შესახებ გადაწყვეტილების მისაღებად.

 

გონივრულ ეჭვს მიღმა მტკიცების სტანდარტი ზოგჯერ აღიწერება როგორც უტყუარობის ის დონე, რომელიც ადამი-ნმა თავის ცხოვრებაში ყველაზე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილების მისაღებად უნდა გამოიყენოს. გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტი არ გულისხმობს ყველა შესაძლო ეჭვს მიღმა მტკიცებას, ან მტკიცების მათემატიკურ უტყუარობას. შესაძლო ეჭვი, ან ეჭვი, რომელიც ეფუძნება ვარაუდს, ან წინათგრძნობას, არ არის გონივრული ეჭვი. გონივრული ეჭვი არის საკმაო ეჭვი, რომელიც ეფუძნება მიზეზს, ლოგიკას, საღ აზრს, ან გამოცდილებას. ეს არის ეჭვი, რომელიც, ჩვეულებრივ საღად მოაზროვნე ადამი-ნს გაუჩნდება, მას შემდეგ, რაც ყურადღებით აწონის მტკიცებულებას და არ შეყოყმანდება გადაწყვეტილების მიღებაში.

 

აღნიშნულიდან გამომდინარე, არაა სავალდებულო მტკიცების სტანდარტი იყოს აბსოლუტურად სარწმუნო, თუმცა უნდა აკმაყოფილებდეს შესაძლებლობის საკმაოდ მაღალ სტანდარტს და უნდა ტოვებდეს მხოლოდ უმნიშვნელო შესაძლებლობას საპირისპიროს არსებობაში.

 

რაც შეეხება მტკიცებულებათა საკმარისობას, ერთობლიობას, მტკიცებულებათა ერთობლიობა ერთმანეთთან უნდა იყოს შეთანხმებული, ანუ მტკიცებულებებს შორის უნდა არსებობდეს შინაარსობრივი კავშირი, ისინი უნდა იყვნენ ურთიერთთავსებადი, რაც იმას ნიშნავს, რომ ისინი ერთსა და იმავე გარემოებებზე უნდა უთითებდნენ და ერთსა და იმავე ფაქტებს უნდა ადასტურებდნენ. მტკიცებულებათა ერთობლიობა უნდა იყოს აშკარა, ანუ ერთმანეთთან შეთანხმებული მტკიცებულებები აშკარად უნდა ადასტურებდნენ რაიმე ფაქტს ან გარემოებას და მათში ეჭვის შეტანის გონივრული საფუძველი არ უნდა არსებობდეს. იგი უნდა ადგენდეს პირის მიერ ქმედების ჩადენას და ეჭვის გაჩენის საფუძველი არ უნდა აჭარბებდეს დასაშვებ, გონივრულობის ზღვარს დანაშაულის ჩადენის არსებით გარემოებებთან დაკავშირებით.

 

ადამი-ნის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში Barbera v. Spain (1988 no: 10590/83 77) განმარტა, რომ მტკიცების ტვირთი მხოლოდ ბრალდების მხარის ვალდებულებაა და ნებისმიერი სახის ეჭვი უნდა გადაწყდეს ბრალდებულის სასარგებლოდ. სტრასბურგის სასამართლომ საქმეში Higgins v. France (1998 წლის 19 თებერვალი) განმარტა დასაბუთების ნაკლებობის შესახებ და მიუთითა, რომ საქმეში არსებულ მტკიცებულებების მიმართ წარმოშობილი ეჭვების დასაბუთების ნაკლებობა ჩაითვლება ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის დარღვევად. სტრასბურგის სასამართლო ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ გადაწყვეტილებებში დასაბუთებული უნდა იყოს კონკრეტული არგუმენტებით და საფუძვლებით, რა თქმა უნდა ისეთი საფუძვლებით, რომელიც არ იწვევს ეჭვებს და რომელიც არ წარმოადგენს ვარაუდებს (Ruiz Torija v. Spain 09.02.1994 no.18390/91 &28-29; Hiro Balani v. Spain 09.02.1994 18064/91 &26-28; Higgins And Other v. France 19.02.1998 no:134/1996/753/952 &40-42). სტრასბურგის სასამართლოს განმარტებით მნიშვნელოვანი-, რომ სასამართლოს სწორად და სამართლი-ნად შეამოწმოს მტკიცებულებების სანდოობა, საიმედოობა და სიზუსტე (Khan v. the United Kingdom, no 35394/97, 34; Bykov v. Russia, no.4378/02, 95).

 

იმისათვის, რომ წარდგენილი ბრალდებით პირის მსჯავრდება მოხდეს, უნდა არსებობდეს შეთანხმებულ მტკიცებულებათა ერთობლიობა, რომლითაც დადგინდება პირველ რიგში დანაშაულის ფაქტის არსებობა, შემდეგ უნდა არსებობდეს უტყუარ და დამაჯერებელ მტკიცებულებათა ერთობლიობა, რომლითაც დადასტურდება ბრალდებულის დანაშაულებრივი კავშირი ფაქტთან და მხოლოდ ამის შემდეგ მოხდება უკვე ქმედების სამართლებრივი შეფასება-

 

ადამი-ნისათვის ქმედების თავისუფლების უკანონო შეზღუდვა:

მოცემულ ეპიზოდში წარდგენილი ბრალდება სრულად დასტურდება სასამართლო სხდომაზე დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებებით, საგამოძიებო მოქმედების ოქმებით, ასევე სასამართლო ფსიქი-ტრიულ-ფსიქოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნებით და ექსპერტების დ----- მ-------ის, ა------------–--ის, ქ--------–----------ის, მ-------------ის და ვ--------–----–---–---ის ჩვენებით. ყველა აღნიშნული მოწმე სასამართლოს აწვდის უტყუარ და ურთიერთთავსებად ინფორმაცი-ს დანაშაულის შესახებ.

სასამართლო სხდომაზე ბრალდების მხარის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების გამოკვლევის, გაანალიზებისა და ურთიერთშეჯერების შედეგად სასამართლო მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ა------ დ--------–---–ის მიერ შვილებზე განხორციელებული ფსიქიკური იძულების ბრალდება გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით არის დადასტურებული შემდეგ გარემოებათა გამო:

 

სასამართლო ფსიქი-ტრიულ-ფსიქოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნებით დადგენი-–--, რომ „ყოფა-ცხოვრების პირობებიდან და მშობლების დამოკიდებულებიდან გმომდინარე, ა------ დ--------–---–ის შვილები სოცი-ლურად დეზადაპტირებული არი-ნ და დარღვეული- მათი ნორმალური ფსიქო-სოცი-ლური განვითარება- მხოლოდ ოჯახით შემოფარგლული მცირე სოცი-ლური ჯგუფისადმი კუთვნილების გამო, მათი თვითშეფასება, ფასეულობათა და სამყაროზე წარმოდგენათა სისტემა ცალმხრივი- და მკვეთრად შეზღუდული-, რაც შესაძლოა გახდეს შფოთვის და დაძაბულობის მიზეზი“... მამის ავტორიტარული ნების შედეგად ა- დ--------–---–ის შვილების სპეციფიკურ და იზოლირებულ გარემოში ყოფნა, რასაც მოჰყვა გარე სამყაროს მტრულად და საფრთხის შემცველად აღქმა, თავისთავად წარმოადგენს ფსიქოლოგიური ძალადობის ფორმას, რამაც გამოიწვი- მათი ფუნდამენტური საჭიროებების დაკმაყოფილების ფსიქოსოცი-ლური, ემოციური და პიროვნული განვითარების დონის, თვითშეფასების, მოვლენათა რეალური აღქმისა და ანალიზის უნარის და სოცი-ლური ადაპტაციის შეზღუდვა, თუმცა სუბიექტურად ისინი არ განიცდიდნენ და არ განიცდი-ნ ფსიქოლოგიურ ძალადობას და ტანჯვას. (ტ.3.ს.ფ.1-102).

 

ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ფსიქი-ტრიული ექსპერტიზის დეპარტამენტის უფროსის, ექიმ ფსიქი-ტრ დ----- მ-------ის ჩვენებით, გამოსაკვლევი პირების(ა- დ--------–---–ის შვილები) დაბალი ცოდნის დონე, სამყაროზე მათი ცალმხრივი და შეზღუდული წარმოდგენა ძირითადად გამომდინარეობს შეზღუდულ სოციუმში ყოფნით, იმით, რომ გამოსაკვლევ პირებს არ გააჩნი-თ საზოგადოებასთან ურთიერთობის შესაბამისი უნარ-ჩვევები, მათთვის უცნობი- სოციუმში არსებული ნორმები და შეხედულებები სხვადასხვა საკითხებზე, რაც იწვევს გამოსაკვლევი პირების თვითშეფასების, ფასეულობათა და სამყაროზე წარმოდგენათა სისტემის ცალმხრივობას და მკვეთრად შეზღუდულობას. შვილების აღზრდაზე აშკარაა სწორედ მშობლების გავლენა- მართალი-, გამოსაკვლევი პირები ფსიქიკურად ჯანმრთელები არი-ნ, მაგრამ მათ ვერ მიიღეს შესაბამისი განათლება, ვერ შეიძინეს სოცი-ლური უნარ-ჩვევები იმ პირობების გამო, რომელშიც არი-ნ მოქცეულები.(ტ.3.ს.ფ. 103-107).

 

ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ფსიქი-ტრიული ექსპერტიზის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილის, ექიმ ფსიქი-ტრ ა------------–--ის ჩვენებით, მამის ავტორიტარული ნების შედეგად ა- დ--------–---–ის შვილების სპეციფიკურ და იზოლირებულ გარემოში ყოფნა, რასაც მოჰყვა გარე სამყაროს მტრულად და საფრთხის შემცველად აღქმა, თავისთავად წარმოადგენს ფსიქოლოგიური ძალადობის ფორმას, რამაც გამოიწვი- მათი ფუნდამენტური საჭიროებების დაკმაყოფილების ფსიქოსოცი-ლური, ემოციური და პიროვნული განვითარების დონის, თვითშეფასების, მოვლენათა რეალური აღქმისა და ანალიზის უნარის და სოცი-ლური ადაპტაციის შეზღუდვა, თუმცა სუბიექტურად არ განიცდიდნენ და არ განიცდი-ნ ფსიქოლოგიურ ძალადობას და ტანჯვას. ა------ დ--------–---–ის ქმედებები (მათ შორის სკოლაში სწავლის, ნათესავებთან, თან-----ლებთან და უცხო პირებთან კონტაქტის, საცხოვრებელი სახლის, ეზოდან გასვლის, სატელევიზიო გადაცემების მისი შეხედულებისამებრ ყურების აკრძალვა) არის მათზე ფსიქოლოგიური ძალადობის ამსახველი და მათი ფუნდამენტური საჭიროებების უგულებელყოფა-.. გამოსაკვლევი პირების ცალმხრივი და მკვეთრად შეზღუდული თვითშეფასება განპირობებული- იმით, რომ ისინი აღიზარდნენ ისეთ შემზღუდავ გარემოში, რომელშიც არ მიეცათ საშუალება მიეღოთ სათანადო ცოდნა-განათლება, გამოემუშავებინათ საზოგადოებაში ცხოვრებისათვის აუცილებელი უნარ-ჩვევები და შეეძინათ გამოცდილება, გარკვეულიყვნენ რეალური სამყაროს დადებით და უარყოფით ასპექტებში, აღნიშნული გარემო კი ცალსახად შექმნი-–-- ა------ დ--------–---–ის დამახინჯებული, არაჯანსაღი ფასეულობათა სისტემით. სწორედ აღნიშნული წარმოადგენს სოცი-ლური დეზადაპტაციისა და ნორმალური ფსიქო-სოცი-ლური განვითარების დარღვევის მიზეზს. (ტ.3. ს.ფ. 108-113).

 

ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ფსიქი-ტრიული ექსპერტიზის დეპარტამენტის ექსპერტ-ფსიქოლოგ მ-------------ის ჩვენებით, საექსპერტო კვლევის მიმართ ა------ დ--------–---–ის შვილების დამოკიდებულება იყო ნეგატიური, აცხადებდნენ, რომ მოვიდნენ მამის დასახმარებლად და კვლევას გადიოდნენ ფორმალურად. მათ არ მიუღი-თ ე.წ. „ლუშერის“ ტესტურ კვლევაში მონაწილეობა იმ მოტივით, რომ მამის აზრით, ეს არის მათ სულში ფათური... ხოლო ფსიქოლოგიური კვლევის კლინიკური საუბრის კვლევით ნაწილში გამოვლინდა გამოსაკვლევი პირებისადმი მამის ნების ინდუცირება, ნების თავზე მოხვევა, ანუ გამოსაკვლევი პირების აზროვნებაში ფიგურირებდა მამის ნებისადმი დამორჩილება-..სოცი-ლური ადაპტაცი- ნიშნავს იმ ჩვევების აუცილებლობას, რაც მნიშვნელოვანი საზოგადოების სხვა წევრებთან კონტაქტისათვის და მათი აკრძალვა არის ფსიქოლოგიური ძალადობის ამსახველი... მოცემულ შემთხვევაში ა- დ--------–---–ის შვილებს ასეთი უნარები მკვეთრად დაქვეითებული აქვთ და ეს განპირობებული- იმ იზოლირებული გარემოთი, სადაც ეს ბავშვები იზრდები-ნ და მშობლების უშუალო გავლენით... ა------ დ--------–---–ის დამახინჯებული არაჯანსაღი ფასეულობათა სისტემის ქვეშ გაზრდილი შვილები სოცი-ლურად დეზადაპტირებულნი არი-ნ და ამით დარღვეული აქვთ ნორმალური ფსიქო-სოცი-ლური განვითარება- ისინი ფაქტიურად მორგებულნი არი-ნ თავის ყოფას, არ გააჩნი-თ პროტესტი მის მიმართ და სუბიექტურად არ განიცდი-ნ ტანჯვას, რასაც გამოხატავენ სტერეოტიპული, თითქოს დაზეპირებული ფრაზებით: ,,მამის ცხოვრების წესი ყველაზე კარგი-, ჩვენ მოგვწონს და მას ვემორჩილებით ჩვენი ნებით’’. ჩამოთვლილმა გარემოებებმა ობიექტურად შესაძლოა განაპირობოს პირის ფსიქოლოგიური ტანჯვა-(ტ.3.ს.ფ. 114-119).

 

ექსპერტ ე-----------------------–--ის მიერ ჩატარებული სასამართლო ფსიქოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნებით(უდავოდ იქნა ცნობილი დაცვის მხარის მიერ) - შემთხვევის ფსიქოლოგიური კვლევის და ანალიზის შედეგების მიხედვით დადგენი-–--, რომ ა------ დ--------–---–ის აღზრდის მეთოდები და ცხოვრების წესი სტანდარტულისაგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება, შესაბამისად, მისი ოჯახიც, რომლის ერთპიროვნული ლიდერიც თავადაა, არაორდინალურად ცხოვრობს. ოჯახის წევრებს მინიმალური შეხება აქვთ გარე სამყაროსთან, არ მონაწილეობენ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, არ აღნიშნავენ დღესასწაულებს, არ ჭამენ ხორცს. ამ ყველაფრის გათვალისწინებით, დ--------–---–ების ოჯახი, შესაძლოა, მიკროკულტურის კონტექსტში იქნას განხილული...მოცემული კონტექსტის გათვალისწინებით, ბავშვების ფსიქოლოგიურ ტანჯვაზე ცალსახად არაფერი მიუთითებს, მაგრამ ამ ეტაპზე თავად ეს კონტექსტი- ბუნდოვანი... ის ფაქტი, რომ ბავშვები გარესამყაროსადმი არაადეკვატური შიშითა და უნდობლობით არი-ნ განმსჭვალულნი, ა------ დ--------–---–ი აღზრდის მეთოდების კონსტრუქციულობასა და ჰუმანურობაზე დადებითად არ მეტყველებს....სკოლაში სწავლის, ნათესავებთან, თან-----ლებთან და უცხო პირებთან კონტაქტის, საცხოვრებელი სახლის ეზოდან გასვლის, სატელევიზიო გადაცემების მისი შეხედულებისამებრ ყურების აკრძალვა მამის მხრიდან გ---–-, დ-----, დ---- და შ--- დ--------–---–ებზე, როგორც მოზარდებზე, ფსიქოლოგიური ძალადობის ამსახველი- და წარმოადგენს მათი ფუნდამენტური საჭიროებების უგულებელყოფას... არასრულწლოვანი ბავშვები ა------ დ--------–---–ის მხრიდან მათი ნება-სურვილის საწინააღმდეგო ზემოქმედებას განიცდი-ნ.(ტომი 2. ს.ფ. 214-252).

 

მითითებული კვლევების ავტორები თავი-ნთი კვალიფიკაციით და პროფესიული გამოცდილებით არი-ნ ქვეყნის მასშტაბით უაღრესად ავტორიტეტული ექსპერტები. მათ მიერ ჩატარებული ექსპერტიზის შედეგები შეესაბამები-ნ და ავსებენ ერთმანეთს და სრულ თანხვედრაში არი-ნ მოწმეთა ჩვენებებით და სხვა მტკიცებულებებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან. ისინი ერთობლიობაში სრულყოფილს ხდი-ნ ა------ დ--------–---–ის ოჯახური ცხოვრების საერთო სურათს შვილების აღზრდის კონტექსტში. სასამართლოს არ აქვს არანაირი საფუძველი არ ენდოს წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნებს და მათ ავტორთა ჩვენებებს.

 

ზემოთ მითითებული მტკიცებულებების გაანალიზების შედეგად სასამართლო მიდის იმ დასკვნამდე, რომ ფსიქიკური იძულების ერთ-ერთ კლასიკურ ნიმუშად უნდა იქნეს მიჩნეული ბრალდებულ ა------ დ--------–---–ის ქცევა, რომელიც ემყარება არასრულწლოვანი შვილების აღზრდის მეთოდად შთაგონების გამოყენებას შვილების მიერ ბრალდებულისათვის სასურველი ისეთი მოქმედების შესრულების ან არ შესრულების მიზნით, რომელთა შესრულება ან რომელთა შესრულებისაგან თავის შეკავება მათი უფლებაა- ბრალდებული მშობლის სტატუსის ავტორიტარულად გამოყენებით, არარეალური ინფორმაციის მიწოდებისა და მის სისწორეში დარწმუნების გზით აიძულებს შვილებს არ ი-რონ სკოლაში, არ გავიდნენ საზოგადოებაში, არ ჰქონდეთ ურთიერთობა თან-----ლებთან, რითაც ქმედების თავისუფლებას უკანონოდ უზღუდავს მათ. კერძოდ, ბრალდებული მხოლოდ ცალმხრივ ინფორმაცი-ს აწვდის შვილებს საზოგადოებრივ ცხოვრებაში არსებულ მანკიერ მოვლენებზე, საერთოდ არ უამბობს სასკოლო განათლებისა და ოჯახს გარეთ საზოგადოებრივი ცხოვრების დადებით მხარეებზე, რითაც უბიძგებს და აიძულებს კარჩაკეტილი ცხოვრებისაკენ. ამგვარი ე.წ. „რელიგიური აღზრდის მეთოდით“ მოზარდებს იძულებით უყალიბებს აუტიზმისათვის დამახასი-თებელი ქცევებს: მიჯაჭვულობა მამასთან, ადამი-ნებთან ურთიერთობის პრობლემა, კომუნიკაციის პრობლემა, შეზღუდული ინტერესები.

 

მთლი-ნობაში ა------ დ--------–---–ის მიერ შვილების აღზრდისას გამოყენებული ქმედებები ფსიქოლოგიური ძალადობის ამსახველი- და წარმოადგენს მათი ფუნდამენტური საჭიროებების უგულებელყოფას, ხოლო არასრულწლოვანი ბავშვები ა------ დ--------–---–ის მხრიდან მათი ნება-სურვილის საწინააღმდეგო ზემოქმედებას განიცდი-ნ.

სასამართლო განმარტავს, რომ სწავლა, განვითარება, სოცი-ლური აქტივობები ეს ადამი-ნის კონსტიტუციური უფლებები- და შესაძლებელი- ადამი-ნმა ნებაყოფლობით თქვას უარი ამ უფლებების რეალიზებაზე, რაც, ბუნებრივი-, არ იქნება დანაშაული, მაგრამ შეუძლებელი- რვავე ბავშვს ზუსტად ერთნაირად გასჩენოდათ ამგვარი უჩვეულო აზრები და მისწრაფებები თუ არა მათივე ოჯახში მყოფი მშობლის გამუდმებული შთაგონების შედეგად. მეტიც, ბრალდებული ა------ დ--------–---–ი თავის ყველა სიტყვაში სასამართლო სხდომაზე ამტკიცებს კიდეც ამ ფაქტს, რომ სკოლა, საზოგადოება გარყვნილებისა და სხვა მანკიერი ქცევების, თუ ცოდვების ადგი-–-- და ბავშვი კარგს ვერაფერს ისწავლის ასეთ გარემოში ყოფნით. სასამართლო ფსიქი-ტრიულ-ფსიქოლოგიური ექსპერტიზის ჩატარებისას ა------ დ--------–---–მა შემდეგ ახსნას აძლევს თავის ქცევას: „ბავშვებს იმიტომ არ უშვებს სკოლაში, რომ გარეთ ერთმანეთს აფუჭებენ ბავშვები, სკოლაში პლანს ეწევი-ნ, ალკოჰოლს ღებულობენ, სუბოტექსს სვამენ, პორნო-საიტებში შედი-ნ, არ მინდა მრუდე გზით ი-რონ... სახლში ჩაკეტილი არ მყავს... უკონტროლოდ არ ვუშვებ უბრალოდ, ძალი-ნ ბევრი საცდური- გარეთ... მე როგორც შემიძლი- ისე გადავარჩენ ჩემს შვილებს...რელიგი-ში რომ წავედი, მაშინ გადავწყვიტე ბავშვები რელიგიურად გამეზარდა“(ტ.2.ს.ფ.161). იგივე გარემოება დასტურდება საქმეზე ჩატარებული სასამართლო ფსიქი-ტრიულ-ფსიქოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნებით და ექსპერტთა ჩვენებებითაც.

 

მოცემული ერთმანეთთან შეთანხმებული, აშკარა და დამაჯერებელი მტკიცებულებების ერთობლიობით სასამართლო დარწმუნდა, რომ ა------ დ--------–---–მა ჩაიდინა თავისი ოჯახის წევრების - შვილების მიმართ ქმედების თავისუფლების უკანონო შეზღუდვა, ესე იგი მათი ფსიქიკური იძულება, შეასრულონ ან არ შეასრულონ მოქმედება, რომლის შესრულება ან რომლის შესრულებისაგან თავის შეკავება მათი უფლებაა და საკუთარ თავზე განიცადოს თავისი ნება-სურვილის საწინააღმდეგო ზემოქმედება, წინასწარი შეცნობით არასრულწლოვნის მიმართ, ანუ საქართველოს სსკ-ის 111-150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება-

 

ამასთან, იმის გათვალისწინებით, რომ ა------ დ--------–---–ი რვავე შვილზე(4 სრულწლოვანი და 4 არასრულწლოვანი) ფსიქიკურ იძულებას ახორციელებდა პერიოდულად, ერთი-ნი განზრახვით, მისი ქმედება მიჩნეულ უნდა იქნეს ერთ განგრძობად დანაშაულად და უნდა დაკვალიფიცირდეს საქართველოს სსკ-ის 111-150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’ ქვეპუნქტით. შესაბამისად, ა------ დ--------–---–ის მიმართ სსკ-ის 111-150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’ ქვეპუნქტის 4 ეპიზოდში(დ----, შ---, გ---–- და დ----- დ--------–---–ების ნაწილში) და 111-150-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის 4 ეპიზოდში(ი-–--, მ------, ც-–---- და მ--- დ--------–---–ების ნაწილში) წარდგენილი ბრალდება უნდა გადაკვალიფიცირდეს საქართველოს სსკ-ის 111-150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’ ქვეპუნქტზე(რვავე დაზარალებულის მიმართ).

 

ოჯახის ერთი წევრის მიერ ოჯახის სხვა წევრის მიმართ ძალადობა:

 

სასამართლო სხდომაზე ბრალდების მხარის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი ა------ დ--------–---–ის მიერ ოჯახის წევრების მიმართ განხორციელებული ძალადობის ეპიზოდში ბრალდების დასადასტურებლად საკმარისი მტკიცებულებები, რის გამოც სასამართლო მიიჩნევს, რომ ა------ დ--------–---–ი უნდა გამართლდეს ოჯახური ძალადობისათვის სსკ-ის 1261 მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’, ,,ბ’’ და ,,გ’’ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ ბრალდებაში შემდეგ გარემოებათა გამო:

ოჯახური ძალადობის ბრალდება გამოიხატა იმაში, რომ ა------ დ--------–---–მა ოჯახის წევრების - 4 არასრულწლოვანი და 4 სრულწლოვანი შვილის მიმართ ჩაიდინა ძალადობა, არასრულწლოვნის თანდასწრებით მისივე ოჯახის წევრის მიმართ, რამაც გამოიწვი- მათი ტანჯვა, ხოლო ძალადობად მიჩნეული- ზუსტად იგივე ქმედებები, რაც ბრალად აქვს შერაცხული ფსიქიკური იძულების ნაწილში. აქედან გამომდინარე, ფიზიკური ძალადობა, რამაც ტანჯვა გამოიწვი- ა------ დ--------–---–ს ბრალად არ ედება- შესაბამისად, ბრალდების მხარე ძალადობის ფორმად მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში მიიჩნევს ფსიქოლოგიურ ძალადობას.

 

ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის აღკვეთის, ძალადობის მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების შესახებ საქართველოს კანონის თანახმად ფსიქოლოგიურ ძალადობას წარმოადგენს “შეურაცხყოფა, შანტაჟი, დამცირება, მუქარა ან სხვა ისეთი მოქმედება, რომელიც იწვევს ადამი-ნის პატივისა და ღირსების შელახვას“.

 

სასამართლო განმარტავს, რომ არცერთი ამგვარი ქმედების ჩადენა ბრალად არ აქვს შერაცხული ა------ დ--------–---–ს. ამასთან, სასამართლო ფსიქი-ტრიულ-ფსიქოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნებით და ექსპერტთა ჩვენებებით ერთმნიშვნელოვნად დადგენი-–--, რომ ა------ დ--------–---–ის შვილები სუბიექტურად არ განიცდიდნენ და არ განიცდი-ნ ტანჯვას.

 

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ა------ დ--------–---–ის მიმართ ამ ნაწილში ბრალად შერაცხული ქმედების ობიექტური მხარე სრულად არის მოცული სსკ-ის 111-150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული იძულების შემადგენლობით და იგივე ქმედებები არ გვაძლევს ფსიქოლოგიური ძალადობის შემადგენლობას, რაც განსაზღვრული- კანონით. ასევე, სახეზე არ არის და წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება ფსიქოლოგიური სახის ძალადობის დანაშაულის შემადგენლობისათვის საჭირო აუცილებელი ობიექტური ნიშანი - ტანჯვა- მეტიც, სასამართლო ფსიქი-ტრიულ-ფსიქოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნებით და ექსპერტთა ჩვენებებით, ა------ დ--------–---–ის შვილები სუბიექტურად არ განიცდიდნენ და არ განიცდი-ნ ფსიქოლოგიურ ძალადობას და ტანჯვას, ისინი ფაქტიურად მორგებულნი არი-ნ თავის ყოფას, არ გააჩნი-თ პროტესტი მის მიმართ და სუბიექტურად არ განიცდი-ნ ტანჯვას... თუმცა, ჩამოთვლილმა გარემოებებმა ობიექტურად შესაძლოა განაპირობოს პირის ფსიქოლოგიური ტანჯვა- ანალოგიურად, ექსპერტ ე-----------------------–--ის მიერ ჩატარებული სასამართლო ფსიქოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნებით(უდავოდ იქნა ცნობილი დაცვის მხარის მიერ) - შემთხვევის ფსიქოლოგიური კვლევის და ანალიზის შედეგების მიხედვით დადგენი-–--, რომ მოცემული კონტექსტის გათვალისწინებით, ბავშვების ფსიქოლოგიურ ტანჯვაზე ცალსახად არაფერი მიუთითებს.

 

ექსპერტის ის მოსაზრება, რომ ჩამოთვლილმა გარემოებებმა გარკვეულ შემთხვევაში შესაძლოა გამოიწვიოს პირის ფსიქოლოგიური ტანჯვა, არ არის რელევანტური მტკიცებულება ა------ დ--------–---–ის მიმართ შერაცხული ძალადობის ბრალდებისათვის(წარმოადგენს ექსპერტის ზოგად მოსაზრებას), რადგან არცერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება ტანჯვის განცდა ბრალდებულის შვილების მიერ. სასამართლო განმარტავს, რომ ტანჯვის აღქმა მხოლოდ სუბიექტურად შეიძლება მოხდეს, ვინაიდან შეუძლებელი- პირი ობიექტურად განიცდიდეს ტანჯვას და ვერ გრძნობდეს ამას სუბიექტურად, თუნდაც სიტყვა „ტანჯვის“ მნიშვნელობის არ ცოდნის გამო.

 

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ სისხლის სამართლის საქმეზე, ა------ დ--------–---–ის მიმართ არ არსებობს ეჭვის გამომრიცხავ, ერთმანეთთან შეთანხმებულ, აშკარა და დამაჯერებელ მტკიცებულებათა ერთობლიობა, რომელიც გონივრულ ეჭვს მიღმა დაადასტურებდა მის ბრალეულობას ოჯახის წევრების მიმართ განხორციელებული ძალადობის ეპიზოდში. საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-5 მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად არავინ არ არის ვალდებული, ამტკიცოს თავისი უდანაშაულობა- ბრალდების მტკიცების ტვირთი ეკისრება ბრალმდებელს. ხოლო საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-5 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად კი, მტკიცებულების შეფასების დროს წარმოშობილი ეჭვი, რომელიც არ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს ბრალდებულის სასარგებლოდ. ამავე კოდექსის 269-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად არ შეიძლება გამამტყუნებელ განაჩენს საფუძვლად დაედოს ვარაუდი.

ამდენად ა------ დ--------–---–ი ცნობილ უნდა იქნეს უდანაშაულოდ და გამართლდეს სსკ-ის 1261 მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’, ,,ბ’’ და ,,გ’’ ქვეპუნქტებით შერაცხულ ბრალდებაში.

პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებები, სასჯელის გამოყენების დასაბუთება:

 

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად, სასჯელის განსაზღვრის დროს სასამართლო ითვალისწინებს ბრალდებულის პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელ და დამამძიმებელ გარემოებებს. კერძოდ, დანაშაულის ჩადენის მოტივსა და მიზანს, ქმედების საზოგადოებრივად საშიშ ხასი-თს, მასში გამოვლენილ მართლსაწინააღმდეგო ნებას, ქმედების განხორციელების სახეს, ხერხსა და მართლსაწინააღმდეგო შედეგს, დამნაშავის პიროვნებას, მის პირად და ეკონომიკურ მდგომარეობასა და წარსულ ცხოვრებას, ყოფაქცევას ქმედების შემდეგ, განსაკუთრებით - მის მისწრაფებას - აანაზღაუროს ზი-ნი, შეურიგდეს დაზარალებულს, დამნაშავის მიერ ახალი დანაშაულის ჩადენის საფრთხესა და მისი რესოცი-ლიზაციის ობიექტურ შესაძლებლობას.

 

თანახმად სსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილისა ,,სასამართლო დამნაშავეს სამართლი-ნ სასჯელს დაუნიშნავს ამ კოდექსის კერძო ნაწილის შესაბამისი მუხლით დადგენილ ფარგლებში და ამავე კოდექსის ზოგადი ნაწილის დებულებათა გათვალისწინებით. სასჯელის უფრო მკაცრი სახე შეიძლება დაინიშნოს მხოლოდ მაშინ, როდესაც ნაკლებად მკაცრი სახის სასჯელი ვერ უზრუნველყოფს სასჯელის მიზნის განხორციელებას’’.

 

სასჯელის დანიშვნისას სასამართლო ითვალისწინებს იმ გარემოებებს, რომ ა------ დ--------–---–ი პირველად არის სამართალში. მის კმაყოფაზე იმყოფება მეუღლე და 8 შვილი, მათ შორის 4 არასრულწლოვანი შვილი, ოჯახი განიცდის ეკონომიკურ გაჭირვებას და არსებობს სახელმწიფოს შემწეობით.

 

ამასთან, მხედველობაში- მისაღები ქმედების საზოგადოებრივად საშიში ხასი-თი და მასში გამოვლენილი მართლსაწინააღმდეგო ნება, ბრალდებული წლების განმავლობაში ახდენდა შვილების ქმედების თავისუფლების უკანონო შეზღუდვას, მათი თავისუფალი ნების დათრგუნვას, დანაშაული ჩადენი-–-- 8 შვილის მიმართ, რასაც მოყვა ის შედეგი, რომ მათი თვითშეფასება, ფასეულობათა და სამყაროზე წარმოდგენათა სისტემა ცალმხრივი- და მკვეთრად შეზღუდული, ისინი სოცი-ლურად დეზადაპტირებული არი-ნ და დარღვეული- მისი ნორმალური ფსიქო-სოცი-ლური განვითარება- ბავშვების ფსიქოლოგიური რეაბილიტაცი- მეტად რთული პროცესი იქნება და ფაქიზ ჩარევას საჭიროებს სოცი-ლურ მუშაკთა და ფსიქოლოგთა მხრიდან.

 

ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, ჩადენილი დანაშაულის ხასი-თიდან, ქმედების საზოგადოებრივი საშიშროებიდან და ბრალდებულის პიროვნებიდან გამომდინარე, სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სასჯელის მიზნები: სამართლი-ნობის აღდგენა, ახალი დანაშაულის თავიდან აცილება და მსჯავრდებულის რესოცი-ლიზაცი- ვერ მიიღწევა არასაპატიმრო სასჯელის დანიშვნით. შესაბამისად, სასჯელის მიზნების აღსასრულებლად ა------------------–---–ს საქართველოს სსკ-ის 111-150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის სასჯელის სახედ და ზომად უნდა განესაზღვროს მუხლის სანქციით(18 თვემდე თავისუფლების აღკვეთა) გათვალისწინებული სასჯელის ზომა - თავისუფლების აღკვეთა 1(წლის) ვადით.

 

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 21-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 258-260-ე, 268-269-ე, 271-274-ე, 277-ე, 279-280-ე მუხლებით,დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა------------------–---–ი ცნობილ იქნეს უდანაშაულოდ და გამართლდეს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 1261 მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’, ,,ბ’’ და ,,გ’’ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ ბრალდებაში.

 

2. ა------------------–---–ის მიმართ საქართველოს სსკ-ის 111-150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’ ქვეპუნქტით (გ---–- დ--------–---–ის ეპიზოდი), 111-150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’ ქვეპუნქტით (დ----- დ--------–---–ის ეპიზოდი), 111-150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’ ქვეპუნქტით (დ---- დ--------–---–ის ეპიზოდი), 111-150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’ ქვეპუნქტით (შ--- დ--------–---–ის ეპიზოდი), 111-150-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით (ც-–---- დ--------–---–ის ეპიზოდი), 111-150-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით (ი-–-- დ--------–---–ის ეპიზოდი), 111-150-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით (მ--- დ--------–---–ის ეპიზოდი) და 111-150-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით (მ------ დ--------–---–ის ეპიზოდი) წარდგენილი ბრალდება გადაკვალიფიცირდეს საქართველოს სსკ-ის 111-150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’ ქვეპუნქტზე(ყველა დაზარალებულის მიმართ).

 

3. ა------------------–---–ი ცნობილ იქნეს დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 111-150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა’’ ქვეპუნქტით და სასჯელის სახედ და ზომად განსაზღვროს თავისუფლების აღკვეთა 1(წლის) ვადით.

 

3. საქართველოს სსკ-ის 62-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ა------------------–---–ს სასჯელის ვადაში ჩაეთვალოს სასამართლო განხილვამდე პატიმრობაში ყოფნის დრო და მისი მოხდის ვადის ათვლა დაეწყოს დაკავების მომენტიდან - 2018 წლის 29 ივლისიდან.

 

4. საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ ნივთმტკიცებად ცნობილი:

 

4.1. სატელევიზიო სიუჟეტის ,,2--------------------–----’ ვიდეო ჩანაწერი ერთ CD-R დიკზე - რაც თან ერთვის საქმეს, დარჩეს მასში, როგორც მისი განუყოფელი ნაწილი და შენახულ იქნეს საქმის შენახვის ვადით;

 

4.2. ა------ დ--------–---–ის საცხოვრებელი სახლის დათვალიერების ამსახველი ფოტომასალა ერთ CD-R დიკზე - რაც თან ერთვის საქმეს, დარჩეს მასში, როგორც მისი განუყოფელი ნაწილი და შენახულ იქნეს საქმის შენახვის ვადით;

 

5. განაჩენი შედის კანონიერ ძალაში გამოცხადებისთანავე და ექვემდებარება აღსრულებას.

 

6. განაჩენი შეიძლება გასაჩივრდეს მისი გამოცხადებიდან ერთი თვის ვადაში ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატაში საჩივრის შეტანის გზით, ამ სასამართლოს მეშვეობით.

 

მოსამართლე მურთაზ კაპანაძე