მ. ხ. საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ

ვასილ როინიშვილი – კოლეგიის თავმჯდომარე ;

ევა გოცირიძე – წევრი , მომხსენებელი მოსამართლე ;

გიორგი თევდორაშვილი – წევრი ;

გიორგი კვერენჩხილაძე – წევრი .

სხდომის მდივანი : სოფია კობახიძე .

საქმის დასახელება : მ . ხ . საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ .

დავის საგანი : „ქალთა მიმართ ძალადობის ან /და ოჯახში ძალადობის აღკვეთის , ძალადობის მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების შესახებ “ საქართველოს კანონის მე -10 მუხლის მე -3 პუნქტის პირველი წინადადებისა და 10¹ მუხლის პირველი პუნქტის კონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის მე -10 მუხლის პირველი პუნქტის პირველ წინადადებასთან , მე -2 პუნქტთან და მე -15 მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით .

საქმის განხილვის მონაწილეები : მოსარჩელე მ .ხ ; მოსარჩელე მხარის მ .ხ -ის წარმომადგენელი – სალომე ჯოხაძე ; მოპასუხე მხარის , საქართველოს პარლამენტის წარმომადგენელი – ლევან ღავთაძე ; მოწმე – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ადამიანის უფლებების დაცვის დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილე პაატა ბურდული , საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ადამიანის უფლებების დაცვის დეპარტამენტის სამართალწარმოების ხარისხის უზრუნველყოფის მთავარი სამმართველოს უფროსი ანა ფაჩუაშვილი და სამართალწარმოების ხარისხის უზრუნველყოფის მთავარი სამმართველოს მონიტორინგის სამმართველოს განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საქმეთა ინსპექტორი მარიამ ურმაშვილი ; საჯარო დაწესებულების წარმომადგენლები – სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის უფროსის მოადგილე ნათია სონღულაშვილი და იურიდიული დეპარტამენტის უფროსი ნუცა კაპანაძე .

I
აღწერილობითი ნაწილი

1.საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2024 წლის 5 ივნისს კონსტიტუციური სარჩელით (რეგისტრაციის №1823) მომართა მ .ხ -მ . №1823 კონსტიტუციური სარჩელი , არსებითად განსახილველად მიღების საკითხის გადასაწყვეტად , საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პირველ კოლეგიას გადმოეცა 2024 წლის 10 ივნისს . №1823 კონსტიტუციური სარჩელის არსებითად განსახილველად მიღების საკითხის გადასაწყვეტად , საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პირველი კოლეგიის განმწესრიგებელი სხდომა , ზეპირი მოსმენის გარეშე , გაიმართა 2024 წლის 20 ნოემბერს . №1823 კონსტიტუციური სარჩელი , საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2024 წლის 20 ნოემბრის №1/14/1823 საოქმო ჩანაწერით , ნაწილობრივ იქნა მიღებული არსებითად განსახილველად . №1823 კონსტიტუციური სარჩელის არსებითი განხილვის სხდომა , ზეპირი მოსმენით , გაიმართა 2025 წლის 4 და 6 მარტს .

2. №1823 კონსტიტუციურ სარჩელში საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოსთვის მომართვის სამართლებრივ საფუძვლებად მითითებულია : საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის პირველი პუნქტი და მე -60 მუხლის მე -4 პუნქტის „ა “ ქვეპუნქტი , „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ “ საქართველოს ორგანული კანონის მე -19 მუხლის პირველი პუნქტის „ე “ ქვეპუნქტი , 31-ე და 31¹ მუხლები და 39-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა “ ქვეპუნქტი .

3. „ქალთა მიმართ ძალადობის ან /და ოჯახში ძალადობის აღკვეთის , ძალადობის მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების შესახებ “ საქართველოს კანონის მე -10 მუხლის მე -3 პუნქტის პირველი წინადადების თანახმად , „შემაკავებელი ორდერი არის პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომლის მიერ გამოცემული აქტი , რომლითაც განისაზღვრება ქალთა მიმართ ძალადობის ან /და ოჯახში ძალადობის შემთხვევაში მსხვერპლის დაცვის დროებითი ღონისძიებები “. თავის მხრივ , დასახელებული კანონის 10¹ მუხლის პირველი პუნქტი ადგენს , რომ „ქალთა მიმართ ძალადობის ან /და ოჯახში ძალადობის ფაქტის არსებობისას პოლიციის უფლებამოსილ თანამშრომელს შეუძლია კანონმდებლობით გათვალისწინებული მსხვერპლის დაცვის დროებითი ღონისძიების განხორციელების უზრუნველსაყოფად მოძალადის მიმართ დააწესოს ელექტრონული ზედამხედველობა “.

4.საქართველოს კონსტიტუციის მე -10 მუხლის პირველი პუნქტის პირველი წინადადებითა და მე -2 პუნქტით განმტკიცებულია სიცოცხლისა და ფიზიკური ხელშეუხებლობის დაცულობის უფლება , ხოლო მე -15 მუხლის პირველი პუნქტით დაცულია ადამიანის პირადი და ოჯახური ცხოვრების ხელშეუხებლობა .

მოსარჩელე

5.კონსტიტუციურ სარჩელში მითითებულია , რომ სადავო ნორმების საფუძველზე , ოჯახური ძალადობის ფაქტზე შემაკავებელ ორდერს გამოსცემს , ისევე როგორც , შემაკავებელი ორდერის გამოცემისას , ამავე ორდერის მოქმედების პერიოდში , ელექტრონულ ზედამხედველობას აწესებს მხოლოდ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელი – პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი . მოსარჩელის მითითებით , ეს წესი მიემართება ქალთა მიმართ ან /და ოჯახში ძალადობის ნებისმიერ შემთხვევას , მიუხედავად იმისა , თუ ვინ არის მოძალადე და არის თუ არა იგი შემაკავებელი ორდერის გამოცემაზე უფლებამოსილი უწყების თანამშრომელი . ამასთანავე , ამ წესით შემაკავებელი ორდერის გამოცემის უფლებამოსილების განხორციელებისთვის არც ის გარემოება არის მნიშვნელოვანი , მიმდინარეობს თუ არა გამოძიება ოჯახური ძალადობის სავარაუდო ფაქტზე ან /და , კერძოდ , რომელი უწყება აწარმოებს მას – შინაგან საქმეთა სამინისტრო თუ სხვა ორგანო .

6.მოსარჩელე მხარის განმარტებით , ასეთი მოწესრიგება , ზოგიერთ შემთხვევაში , ქმნის პრობლემურ ნორმატიულ მოცემულობას . კერძოდ , მოსარჩელე აღნიშნავს , რომ , როდესაც ოჯახური ძალადობის საქმეზე სავარაუდო მოძალადედ იდენტიფიცირებულია პოლიციელი , ხოლო მსხვერპლის დაცვითი ღონისძიებების გატარებაზე კომპეტენტური ორგანო შინაგან საქმეთა სამინისტროა , წარმოიშობა კოლეგიალური (კორპორაციული ) დაინტერესების საფუძველზე გადაწყვეტილების მიკერძოებულად მიღების მომეტებული რისკი . ასეთ დროს იზრდება იმის ვარაუდი , რომ მსხვერპლის სათანადო დაცვის ვალდებულება არ იქნება სრულყოფილად შესრულებული , ვინაიდან მოძალადე , ისევე როგორც , მსხვერპლის დაცვის ღონისძიებების გამოყენების საჭიროებაზე გადაწყვეტილების მიმღები პირი ერთი და იმავე უწყების – შინაგან საქმეთა სამინისტროს – თანამშრომლები არიან . შესაბამისად , არსებული მოწესრიგება ტოვებს სივრცეს , მსხვერპლის დაცვის პროცესში , მოძალადის მიმართ კეთილგანწყობით განმსჭვალული გადაწყვეტილების მიღებისთვის .

7.კონსტიტუციური სარჩელის ავტორი მიუთითებს , რომ კანონმდებლობა გარკვეული კატეგორიის დანაშაულთან დაკავშირებით , გამოძიების დაწყების დროს ან მისი მიმდინარეობისას , სავალდებულო წესით ითვალისწინებს შემაკავებელი ორდერის გამოცემას , ისევე , როგორც სხვა შემთხვევაში , შესაბამისი კითხვარის საფუძველზე მოგროვებულ კონკრეტულ ქულათა ჯამი ასევე სავალდებულოდ განაპირობებს ზემოხსენებული ზომის მიღებას . თუმცა პოლიციის უფლებამოსილ თანამშრომელს , საჭიროების შემთხვევაში , ამ გარემოებათა მიღმაც – აუცილებელ ქულათა არარსებობის შემთხვევაშიც შეუძლია გამოსცეს შემაკავებელი ორდერი , კერძოდ , მაშინ , როდესაც კითხვარით გათვალისწინებულ ქულათა ჯამი საამისოდ საკმარისი არ არის , მაგრამ პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი მაინც მიზანშეწონილად მიიჩნევს მსხვერპლის მიმართ დაცვითი ღონისძიებების გატარებას . მოსარჩელე მხარის პოზიციით , კოლეგიალური (კორპორაციული ) დაინტერესების პირობებში , მიკერძოებულობის რისკიც ამგვარ შემთხვევებს უკავშირდება . ასეთ დროს , უფლებამოსილი პოლიციელისთვის რჩება თავისუფალი სამოქმედო სივრცე . აღნიშნული წარმოშობს თვითნებობის ერთგვარ რისკს , რომ მან არასათანადოდ გამოიყენოს მისთვის მინიჭებული დისკრეცია იმგვარ შემთხვევებში , როდესაც სავარაუდო მოძალადეს წარმოადგენს პოლიციელი , მიიღოს მისთვის სასურველი გადაწყვეტილება , ანდა , ფორმალურად გამოსცეს შემაკავებელი ორდერი , მაგრამ არ გაამყაროს ის კონკრეტული მტკიცებულებებით . თავის მხრივ , იმგვარი შემაკავებელი ორდერის სასამართლოში გასაჩივრებას , რომელიც მტკიცების სტანდარტს არ აკმაყოფილებს , მოჰყვება მისი გაუქმება დაუსაბუთებლობის საფუძვლით .

8.მოსარჩელე აღნიშნავს , რომ სადავოდ გამხდარი ნორმები ეფექტიანი არ არის დაცვითი ღონისძიებების გამოყენების მყისიერების თვალსაზრისითაც . კონსტიტუციური სარჩელის ავტორის განმარტებით , როდესაც სავარაუდო ოჯახური ძალადობის საქმეს იძიებს არა შინაგან საქმეთა სამინისტრო , არამედ სხვა ორგანო , საჭირო ხდება , ამ ორგანოს მხრიდან , შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის მიმართვა შემაკავებელი ორდერის გამოცემის /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების მოთხოვნით . ასეთ დროს საჭიროა გარკვეული პროცედურების დაცვა , რაც დამატებით დროს მოითხოვს . შესაბამისად , სახელმწიფო ვერ უზრუნველყოფს , რომ მყისიერად ხდებოდეს მსხვერპლის დაცვის ღონისძიებების გამოყენებაზე გადაწყვეტილების მიღება ; ხელოვნურად იქმნება ამ პროცესის დაყოვნების , მისი გაჭიანურების შესაძლებლობა , რაც სავარაუდო მოძალადეს კვლავაც აძლევს კანონმდებლობით აკრძალული და , ხშირ შემთხვევაში , სისხლისსამართლებრივად დასჯადი ქმედებების არაერთხელ გამეორების შესაძლებლობას .

9.არსებითი განხილვის სხდომაზე მოსარჩელე მხარის წარმომადგენელმა დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და ფართოდ დააყენა საკითხი . მოსარჩელის პოზიციით , მიკერძოებული გადაწყვეტილების მიღების რისკი არსებობს არა მხოლოდ მაშინ , როდესაც შინაგან საქმეთა სამინისტროს უფლებამოსილი პოლიციელი შემაკავებელ ორდერს გამოსცემს /ელექტრონულ ზედამხედველობას აწესებს უშუალოდ მოძალადე პოლიციელის მიმართ , არამედ მაშინაც , თუკი ოჯახური ძალადობის ფაქტზე სავარაუდო მოძალადედ იდენტიფიცირებულია შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელი , იმის მიუხედავად , ახორციელებს თუ არა იგი უშუალოდ საპოლიციო ფუნქციებს .

10.მოსარჩელის აზრით , კორპორაციული დაინტერესება პრაქტიკაში შეიძლება სხვადასხვაგვარად გამოვლინდეს . ერთი მხრივ , არ გამოირიცხება , რომ პირადი /კოლეგიალური ურთიერთობიდან გამომდინარე , პოლიციის უფლებამოსილმა თანამშრომელმა მიიღოს მიკერძოებული გადაწყვეტილება და არ გამოსცეს შემაკავებელი ორდერი /არ დააწესოს ელექტრონული ზედამხედველობა სავარაუდო მოძალადის (რომელიც შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელია ) მიმართ , ხოლო , მეორე მხრივ , ლოიალური გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი შეიძლება გახდეს არა უშუალოდ პირადი /კოლეგიალური ურთიერთობიდან გამომდინარე მიკერძოება , არამედ ინსტიტუციური დაინტერესება – დაცულ იქნეს შინაგან საქმეთა სამინისტროს , როგორც უწყების პრესტიჟი და რეპუტაცია .

11.მოსარჩელე მხარის განმარტებით , სადავო ნორმები პრობლემურია , რამდენადაც ისინი , ერთი მხრივ , წარმოშობს ერთგვარ რისკს , რომ პოლიციის უფლებამოსილმა თანამშრომელმა ბოროტად გამოიყენოს მისთვის მინიჭებული დისკრეციული უფლებამოსილება , კერძოდ , შესაბამის ქულათა ვერმოგროვების დროს , თვითნებურად გადაწყვიტოს მსხვერპლის დაცვითი ღონისძიებების (მხედველობაშია შემაკავებელი ორდერის გამოცემა და ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესება ) განხორციელების საკითხი ; მეორე მხრივ , არსებული ნორმატიული წესრიგი ვერც ამ რისკების ეფექტიან განეიტრალებას უზრუნველყოფს . მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა , რომ შეუძლებელია , ყოველგვარი რისკის რეალიზაციის მათემატიკური სიზუსტით დაზღვევა , თუმცა სახელმწიფოს მოეთხოვება შესაძლებელი და გონივრული ძალისხმევის გაწევა , რასაც მოქმედი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს .

12.მოსარჩელე მხარემ დამატებით მიუთითა , რომ სასარჩელო მოთხოვნა არ მიემართება საკითხს , თუ რომელ ორგანოს უნდა გააჩნდეს შემაკავებელი ორდერის გამოცემის /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების უფლება , როდესაც ოჯახური ძალადობის საქმეზე სავარაუდო მოძალადედ იდენტიფიცირებულია შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელი . მთავარია , რომ გამოირიცხოს მიკერძოებული გადაწყვეტილების მიღების რისკები . იმავდროულად , მოსარჩელის წარმომადგენელმა დაადასტურა , რომ , ვინაიდან სამართალდამცავი ორგანოს თანამშრომლის მიერ სავარაუდოდ ჩადენილ დანაშაულებრივ ქმედებებს (მათ შორის , სსკ -ის 126¹ მუხლით გათვალისწინებულ „ოჯახში ძალადობას “) იძიებს სპეციალური საგამოძიებო სამსახური , სწორი და გამართლებული იქნებოდა , ამავე უწყებას გააჩნდეს მსხვერპლის დაცვის ღონისძიებების გატარების სამართლებრივი შესაძლებლობა .

13.ყოველივე ზემოხსენებულის გათვალისწინებით , კონსტიტუციური სარჩელის ავტორი მიიჩნევს , რომ სადავო ნორმები ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციის მე -10 მუხლის პირველი პუნქტის პირველ წინადადებას , ამავე მუხლის მე -2 პუნქტს , ისევე , როგორც მე -15 მუხლის პირველ პუნქტს სახელმწიფოსთვის დაწესებული პოზიტიური ვალდებულების კონტექსტში და ისინი არაკონსტიტუციურად უნდა იქნეს ცნობილი . ამასთანავე , მოსარჩელე , საკუთარი არგუმენტაციის გასამყარებლად , მიუთითებს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოსა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალზე .

მოპასუხე

14.მოპასუხე მხარის განმარტებით , სადავო ნორმებით გათვალისწინებული დისკრეცია , რომლითაც აღჭურვილია პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი , არ შეიძლება შეფასდეს როგორც კორპორაციული დაინტერესების საფუძველზე მიკერძოებული გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი . მოპასუხის – საქართველოს პარლამენტის – წარმომადგენელმა განმარტა , რომ ზოგადად , პოლიციელის სამოქმედო სივრცე მკაცრად შეზღუდულია , როდესაც საკითხი დგას შემდეგნაირად : შემაკავებელი ორდერი გამოიცეს თუ მის ფარგლებში , დამატებით , ელექტრონული ზედამხედველობაც დაწესდეს . რაც შეეხება შემაკავებელი ორდერის გამოცემისათვის საჭირო ქულათა ვერმოგროვების შემთხვევაში პოლიციელის უფლებამოსილებას , რომ საქმის გარემოებების ყოველმხრივ შეფასების საფუძველზე და მიზანშეწონილობის კრიტერიუმზე დაყრდნობით , მაინც განახორციელოს მსხვერპლის დაცვის ღონისძიებები , მოპასუხის განმარტებით , იგი მიუთითებს სადავო ნორმებით დადგენილი დისკრეციის მიზანზე – სახელმწიფო სიფრთხილით მოეკიდოს რისკების შეფასებას და მცირედი ეჭვიც კი გადაწყდეს ოჯახური ძალადობის მსხვერპლთა დაცვის სასარგებლოდ .

15.ამასთანავე , მოპასუხის პოზიციით , თუკი სადავო ნორმებით დადგენილი მოწესრიგებიდან მაინც ამოკითხვადი იქნება მიკერძოებული გადაწყვეტილების მიღების რისკები , არსებული ნორმატიული წესრიგი ეფექტიანად აზღვევს მას როგორც პრევენციული , ასევე შესაბამისი პროცედურული გარანტიებისა თუ ზედამხედველობის დაწესებით . კერძოდ , პრევენციული მექანიზმის თვალსაზრისით , მოპასუხე მხარემ ხაზი გაუსვა , რომ მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად (მხედველობაშია „პოლიციის შესახებ “ საქართველოს კანონის 59¹ მუხლის მე -5 პუნქტი ), ფიზიკური ძალადობის ან /და სექსუალური ძალადობის ჩადენის ფაქტზე პოლიციელის ან /და სამინისტროს სხვა მოსამსახურის მიმართ დისციპლინური სახდელის სახედ გამოიყენება სამსახურიდან დათხოვნა /თანამდებობიდან გათავისუფლება . შესაბამისად , ზემოაღნიშნულ მოწესრიგებას გააჩნია შემაკავებელი ეფექტი , რომ ზოგადად , უწყების თანამშრომელმა არ ჩაიდინოს ქალთა მიმართ /ოჯახში ძალადობა .

16.რაც შეეხება მიკერძოებული გადაწყვეტილების მიღების რისკის დაზღვევას , მოპასუხე მხარემ , ამ თვალსაზრისით , არაერთ საკანონმდებლო მოწესრიგებაზე გაამახვილა ყურადღება . კერძოდ , მოპასუხის წარმომადგენელმა სასამართლოს განუმარტა , რომ შინაგან საქმეთა მინისტრის 2018 წლის 13 ივლისის №81 ბრძანება „შემაკავებელი ორდერის და შემაკავებელი ორდერის ოქმის ფორმების დამტკიცების , აგრეთვე მათი შედგენის უფლებამოსილი პირების განსაზღვრის შესახებ “ (შემდგომში – შინაგან საქმეთა მინისტრის №81 ბრძანება ) შემაკავებელი ორდერის ოქმის შედგენაზე უფლებამოსილ პირთა ფართო წრეს ადგენს როგორც კრიმინალური , ისე საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის მიმართულებით , რაც იძლევა საშუალებას , რომ შემაკავებელი ორდერის გამოცემა არ მოხდეს იმავე დანაყოფის თანამშრომლის მიერ , სადაც სავარაუდო მოძალადე არის დასაქმებული . აღნიშნული , თავის მხრივ , ამცირებს შესაძლო კორპორაციული განწყობებიდან მომდინარე მიკერძოებული და ლოიალური გადაწყვეტილების მიღების რისკს . საქართველოს პარლამენტის წარმომადგენელმა სასამართლოს დაუდასტურა , რომ პრაქტიკაშიც განუხრელად ხორციელდება წესი , როდესაც შემაკავებელი ორდერი , ჩვეულებრივ , გამოიცემა სხვა და არა იმ დანაყოფის თანამშრომლის მიერ , სადაც საკუთარ უფლებამოსილებას ახორციელებს სავარაუდო მოძალადე .

17.მოპასუხე მხარემ ხაზი გაუსვა იმ გარემოებას , რომ შემაკავებელი ორდერის გამოცემის /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების თაობაზე პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომლის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების საფუძვლიანობა მონიტორინგის საგანია მისი უშუალო ხელმძღვანელის მხრიდან , რაც ასევე აზღვევს უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების რისკებს . ამ კონტექსტში , პოლიციელის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება და შესაბამისი საქმის მასალები დაუყოვნებლივ წარედგინება მის ხელმძღვანელს . გარდა ამისა , მოპასუხემ ასევე მიუთითა , რომ პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომლის მიერ დისკრეციული უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება კვალიფიცირდება როგორც დისციპლინური გადაცდომა , რასაც , შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის მხრიდან , მოჰყვება შესაბამისი რეაგირება და დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის განსაზღვრა .

18.დამატებით , მოპასუხემ აღნიშნა , რომ გარდა შიდაუწყებრივი კონტროლის მექანიზმებისა , შემაკავებელი ორდერის გამოცემაზე /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესებაზე უფლებამოსილი პოლიციის თანამშრომლის მიერ მიკერძოებული გადაწყვეტილების მიღების რისკი დაზღვეულია გარე კონტროლის ბერკეტებითაც . კერძოდ , შემაკავებელი ორდერის გამოცემაზე /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესებაზე უარი ექვემდებარება სასამართლო წესით გასაჩივრებას . შესაბამისად , მსხვერპლს ეძლევა საშუალება , რომ მიღებული გადაწყვეტილების საფუძვლიანობა გადაამოწმოს დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი ორგანოს წინაშე .

19.საქართველოს პარლამენტის წარმომადგენელმა ხაზი გაუსვა იმ გარემოებასაც , რომ ოჯახური ძალადობის მსხვერპლს არსებული საკანონმდებლო წესრიგის ფარგლებში ეძლევა შესაძლებლობა , თავი აარიდოს პოლიციასთან ურთიერთობას და უშუალოდ სასამართლო წესით მოითხოვოს დამცავი ორდერის გამოცემა , რომელიც ასევე წარმოადგენს ოპერატიულ ღონისძიებას მსხვერპლის დასაცავად და მიმართულია კონკრეტული საფრთხეების განეიტრალებისკენ . შესაბამისად , შემაკავებელი ორდერის მიღმაც , კანონმდებლობა ითვალისწინებს ალტერნატიულ მექანიზმებს , რაც უზრუნველყოფს ოჯახური ძალადობის სავარაუდო მსხვერპლის სიცოცხლის , ფიზიკური ხელშეუხებლობის , ისევე როგორც პირადი ცხოვრების უფლების დაცულობას . სწორედ ამ მექანიზმების მეშვეობით ასრულებს სახელმწიფო საკუთარ პოზიტიურ ვალდებულებებს , რომელიც მას ოჯახური ძალადობის შემთხვევებში წარმოეშობა . ალტერნატიული მექანიზმების კონტექსტში , მოპასუხე მხარის წარმომადგენელმა დაასახელა სხვა ღონისძიებებიც . კერძოდ , მან აღნიშნა , რომ „ქალთა მიმართ ძალადობის ან /და ოჯახში ძალადობის აღკვეთის , ძალადობის მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების შესახებ “ საქართველოს კანონი ადგენს მსხვერპლის უფლებას , ძალადობის ფაქტის არსებობის შემთხვევაში , თუკი ამას მოითხოვს გადაუდებელი აუცილებლობა , სავალდებულო წესით , გადაყვანილი იქნეს თავშესაფარში , მოძალადე გარიდებული იქნეს მსხვერპლის საცხოვრებელი ადგილიდან და უზრუნველყოფილი იქნეს ამ უკანასკნელის უსაფრთხოება . მოპასუხის არგუმენტაციით , კანონმდებლობით გათვალისწინებული ზემოხსენებული ღონისძიებები , ერთობლიობაში , მიუთითებს იმაზე , რომ სახელმწიფო ეფექტიანად ასრულებს ოჯახური ძალადობის მსხვერპლთა დაცვის სფეროში მასზე დაკისრებულ პოზიტიურ ვალდებულებებს .

20.მოპასუხე მხარის პოზიციით , შემაკავებელი ორდერის გამოცემის /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების უფლებამოსილების პოლიციისთვის მინიჭების საკანონმდებლო რაციონალი , საზოგადოდ , საპოლიციო ფუნქციებთან არის მჭიდროდ დაკავშირებული . კერძოდ , პოლიციის უმთავრესი ფუნქცია ვლინდება საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისა და მართლწესრიგის დაცვაში , რასაც იგი ახორციელებს როგორც პრევენციული , ასევე რეპრესიული მექანიზმების მეშვეობით . შესაბამისად , გამართლებულია , რომ ოჯახური ძალადობის მსხვერპლთა დაცვის ღონისძიებების გატარებაზე ექსკლუზიური კომპეტენციით სწორედ შინაგან საქმეთა სამინისტრო და , კერძოდ , პოლიცია იყოს აღჭურვილი .

21.მყისიერების საკითხთან დაკავშირებით მოპასუხის წარმომადგენელმა განმარტა , რომ შემაკავებელი ორდერის გამოცემის /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების უფლებამოსილების სწორედ რომ პოლიციისთვის მინიჭება უზრუნველყოფს მსხვერპლის დაცვის ღონისძიებების დროულად გატარებას . მხედველობაშია მისაღები , რომ პოლიცია მთლიანად ფარავს ქვეყნის მასშტაბით არსებულ გეოგრაფიულ არეალს , შესაბამისად , უზრუნველყოფს სწრაფ რეაგირებას , ისევე , როგორც განხორციელებული რეაგირების შემდგომ post factum კონტროლს , რაც გულისხმობს ოჯახური ძალადობის მსხვერპლთან პერიოდულ ვიზიტებს , საჭიროების შემთხვევაში , მასთან დროულ გასაუბრებას და ა .შ . მოპასუხემ განმარტა , რომ მაშინ , როდესაც სავარაუდო ოჯახური ძალადობის საქმეს იძიებს სპეციალური საგამოძიებო სამსახური , მსხვერპლის დაცვის ღონისძიებების გატარების უფლებამოსილების მისთვის მინიჭება ვერ იქნებოდა ეფექტიანი მყისიერების თვალსაზრისით , ვინაიდან სპეციალური საგამოძიებო სამსახურს არ გააჩნია ქვეყნის მასშტაბით სრული დაფარვა და ის წარმოდგენილია მხოლოდ რამდენიმე რეგიონში . შესაბამისად , მწირი ადამიანური /ლოჯისტიკური რესურსის პირობებში , ფაქტობრივად , შეუძლებელი იქნებოდა სავარაუდო ოჯახური ძალადობის მსხვერპლის უფლებების დროული დაცვა . გარდა აღნიშნულისა , სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის მიერ შემაკავებელი ორდერის გამოცემის თაობაზე შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის მისამართად გამოიყენება , საქმის წარმოების ელექტრონული სისტემა და პროცედურა , უმოკლეს ვადებში , ოპერატიულად ხორციელდება .

22.ყოველივე ზემოხსენებულის გათვალისწინებით , მოპასუხე მიიჩნევს , რომ სადავო ნორმები არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციის მე -10 მუხლის პირველი პუნქტის პირველი წინადადების , ამავე მუხლის მე -2 პუნქტის , ისევე როგორც მე -15 მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნებს სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულების ჭრილში და კონსტიტუციური სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს . ამასთანავე , მოპასუხე მხარე , საკუთარი არგუმენტაციის გასამყარებლად , მიუთითებს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პრაქტიკაზე .

მოწმე

23.არსებითი განხილვის სხდომაზე მოწმის სახით მოწვეულმა შინაგან საქმეთა სამინისტროს ადამიანის უფლებების დაცვის დეპარტამენტის სამართალწარმოების ხარისხის უზრუნველყოფის მთავარი სამმართველოს უფროსმა ანა ფაჩუაშვილმა სასამართლოს მიაწოდა ინფორმაცია სადავო ნორმების პრაქტიკაში გამოყენებასთან დაკავშირებით . სახელდობრ , მოწმემ განმარტა , რომ პოლიციელის დისკრეციული უფლებამოსილება – სავარაუდო ოჯახური ძალადობის ფაქტზე გამოსცეს შემაკავებელი ორდერი /დააწესოს ელექტრონული ზედამხედველობა – მკაცრ სამართლებრივ ჩარჩოებში არის მოქცეული , რაც , თავის მხრივ , გამორიცხავს თვითნებური და მიკერძოებული გადაწყვეტილების მიღების რეალურ რისკებს . პროცედურა , რომელიც უნდა დაიცვას პოლიციელმა მსხვერპლის დაცვითი ღონისძიებების გასატარებლად , ფაქტობრივად არ ტოვებს სივრცეს მანიპულაციისთვის . კერძოდ , კითხვარი , რომელიც შემაკავებელი ორდერის გამოცემის /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების საფუძველია , ივსება უშუალოდ მსხვერპლის მონაწილეობით და მას აქვს შესაძლებლობა , მის მიერ გაცემული პასუხების დაფიქსირების სისწორე გადაამოწმოს და მხოლოდ ამის შემდეგ მოაწეროს ოქმს ხელი . მოწმემ ასევე დაადასტურა , რომ პოლიციელის მიერ დისკრეციული უფლებამოსილების გამოყენების საფუძვლიანობა მოწმდება მისი უშუალო ხელმძღვანელის მიერ . თუკი შემოწმების დროს გამოიკვეთა უფლებამოსილების არასათანადოდ გამოყენება , ეს გამოიწვევს შემდგომ ნაბიჯებს , კერძოდ , „უფლებამოსილების არასათანადოდ გამოყენება “ ქმნის დისციპლინური გადაცდომის შემადგენლობას , ზოგიერთ შემთხვევაში კი შეიძლება , სახეზე იყოს სამოხელეო დანაშაულიც . თავის მხრივ , უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებისა და შესაძლო მიკერძოებული გადაწყვეტილების მიღების დროს დისციპლინური თუ სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის ზომების კანონმდებლობით გათვალისწინება ამცირებს , პოლიციელის მხრიდან , თვითნებობის რისკებს , როდესაც იგი წყვეტს საკითხს – ქულათა სავალდებულო რაოდენობის ვერმოგროვების მიუხედავად , მაინც მიიღოს თუ არა გადაწყვეტილება შემაკავებელი ორდერის გამოცემის /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების სასარგებლოდ .

24.მოწმემ ასევე განმარტა , რომ საკუთრივ საკანონმდებლო გარანტიების მიღმა , რომელიც აზღვევს პოლიციელის მიერ კოლეგიალური (კორპორაციული ) დაინტერესების საფუძველზე დისკრეციული უფლებამოსილების მიკერძოებულად გამოყენების რისკს , დანერგილი პრაქტიკაც იმის ხელშეწყობას ემსახურება , რომ კოლეგიალური (კორპორაციული ) ინტერესის წარმოშობა ოჯახური ძალადობის სავარაუდო ფაქტებზე რეაგირების დროს საფუძველშივე გამოირიცხოს . ამ თვალსაზრისით , მოწმემ ხაზი გაუსვა შინაგან საქმეთა მინისტრის №81 ბრძანებას , რომელიც განსაზღვრავს შემაკავებელი ორდერის გამოცემაზე /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესებაზე უფლებამოსილ პირთა წრეს . აღნიშნული ბრძანების საფუძველზე , ზემოხსენებული უფლებამოსილებით პოლიციის სხვადასხვა დეპარტამენტი არის აღჭურვილი და პრაქტიკაშიც მსხვერპლის დაცვის ღონისძიებებს ატარებს იმ დანაყოფის თანამშრომელი , სადაც პოტენციური მოძალადე არ ახორციელებს საკუთარ უფლებამოსილებას .

საჯარო დაწესებულების წარმომადგენელი

25.საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე საჯარო დაწესებულების წარმომადგენლის სახით მოწვეულმა სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის უფროსის მოადგილემ , ნათია სონღულაშვილმა სასამართლოს მიაწოდა ინფორმაცია , რომლის მიხედვით , პრაქტიკაში არ დაფიქსირებულა შემთხვევა , როდესაც სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის მიმართვის საფუძველზე , შინაგან საქმეთა სამინისტრომ არ გამოსცა შემაკავებელი ორდერი სავარაუდო ოჯახურ ძალადობაზე იდენტიფიცირებული პოლიციელის მიმართ . მისივე განმარტებით , სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის 2023 წლის ანგარიშში გაიცა რეკომენდაცია , რომ შესულიყო ცვლილება შინაგან საქმეთა მინისტრის №81 ბრძანებაში , რითაც დადგინდებოდა აუცილებლობა იმისა , რომ სავარაუდო ოჯახური ძალადობის საქმეზე შემაკავებელი ორდერი ყოველთვის გამოეცა სხვა და არა იმ დანაყოფის პოლიციის თანამშრომელს , სადაც საკუთარ უფლებამოსილებას ახორციელებდა სავარაუდო მოძალადე . მართალია , რეკომენდაცია ნორმატიულ დონეზე არ ასახულა შინაგან საქმეთა მინისტრის ბრძანებაში , თუმცა შესაბამისი სწორი მიდგომა ამ მიმართულებით მყარად იყო დამკვიდრებული , რაც, პრაქტიკულად , გამორიცხავდა კოლეგიალური (კორპორაციული ) დაინტერესების საფუძველზე მიკერძოებული გადაწყვეტილების მიღების რეალურ რისკებს .

26.საჯარო დაწესებულების წარმომადგენელმა ასევე აღნიშნა , რომ შემაკავებელი ორდერის გამოცემის /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების უფლებამოსილების მინიჭება   სპეციალური საგამოძიებო სამსახურისთვის , არ იქნებოდა გონივრული რამდენიმე მიზეზის გამო : I. სპეციალურ საგამოძიებო სამსახურს ქვეყნის მასშტაბით გააჩნდა მხოლოდ 5 რეგიონული ოფისი და მწირი ადამიანური რესურსი , რაც მსხვერპლის დაცვის ღონისძიებების გატარებას დაუკარგავდა ოპერატიულ ბუნებას ; ყველა რეგიონში წარმომადგენლობის არქონის პირობებში , მყისიერად ვერ მოხდებოდა ოჯახური ძალადობის მსხვერპლთა უფლებების დაცვა ; II. სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის კომპეტენცია ვრცელდებოდა სისხლის სამართლის საქმის გამოძიებაზე , თუმცა პრაქტიკაში არაერთ შემთხვევას ჰქონდა ადგილი , როდესაც მსხვერპლის დაცვის ღონისძიებების გატარება აუცილებელი იყო უფრო ადრინდელ ეტაპზე , რაზედაც სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის უფლებამოსილება არ ვრცელდებოდა ; III. თუკი შემაკავებელი ორდერის გამოცემა /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესება სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის კომპეტენციაში შევიდოდა , ეს საფრთხეს შეუქმნიდა იმ პირველადი მიზნების პრაქტიკულ განხორციელებას , რის მისაღწევადაც შეიქმნა სამსახური და რაც გულისხმობდა სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულების შესრულებას , ეფექტიანად გამოეძია სამართალდამცავ ორგანოს თანამშრომელთა მიერ ჩადენილი დანაშაული . ამრიგად , საჯარო დაწესებულების წარმომადგენლის პოზიციით , სადავო ნორმები არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციის მე -10 მუხლის პირველი პუნქტის პირველ წინადადებას , ამავე მუხლის მე -2 პუნქტსა და მე -15 მუხლის პირველ პუნქტს .

 

II
სამოტივაციო ნაწილი

1. სადავო ნორმების საფუძველზე მოწესრიგებულ ურთიერთობათა სფერო და მათი ანალიზი

1.წინამდებარე კონსტიტუციური სარჩელის ფარგლებში დავის საგანს წარმოადგენს „ქალთა მიმართ ძალადობის ან /და ოჯახში ძალადობის აღკვეთის , ძალადობის მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების შესახებ “ საქართველოს კანონის მე -10 მუხლის მე -3 პუნქტის პირველი წინადადება და 10¹ მუხლის პირველი პუნქტი . დასახელებული საკანონმდებლო დებულებები , ერთი მხრივ , ადგენს , რომ შემაკავებელი ორდერი არის პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომლის მიერ გამოცემული აქტი , რომლითაც განისაზღვრება ქალთა მიმართ ძალადობის ან /და ოჯახში ძალადობის შემთხვევაში მსხვერპლის დაცვის დროებითი ღონისძიებები , მეორე მხრივ კი , აწესებს ქალთა მიმართ ძალადობის ან /და ოჯახში ძალადობის ფაქტის არსებობისას პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომლის შესაძლებლობას , კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში , მსხვერპლის დაცვის დროებითი ღონისძიების განხორციელების უზრუნველსაყოფად , მოძალადის მიმართ დააწესოს ელექტრონული ზედამხედველობა .

2.შემაკავებელი ორდერი არის ოპერატიული რეაგირების მექანიზმი , რომელიც გამოიცემა ქალთა მიმართ ან /და ოჯახში ძალადობის ფაქტზე მსხვერპლთა დაცვისა და მოძალადის გარკვეული ქმედებების შეზღუდვის ან მისთვის შესაბამისი ვალდებულებების დაკისრების მიზნით . შემაკავებელი ორდერის სამართლებრივი მოქმედების პრინციპი ეყრდნობა მხარეთა შორის არსებული იმწუთიერი , კონკრეტულ დროში აღმოცენებული კონფლიქტის მოგვარებას /განეიტრალებას სწრაფი რეაგირების მეშვეობით , რათა მსხვერპლი დაცული იყოს ვითარების შემდგომი ესკალაციისა და იმ საფრთხეებისგან , რომლებიც შეიძლება მოძალადის ქმედების გაგრძელებამ გამოიწვიოს . ამდენად , ორდერის დანიშნულება მხოლოდ უკვე მომხდარ ფაქტებზე სწრაფი რეაგირება კი არ არის , არამედ ძალადობრივი ვითარების შემდგომი ესკალაციის პრევენციაც . ორდერი გამოიცემა /ინარჩუნებს სამართლებრივ ძალას ყველა შემთხვევასთან მიმართებაში , როდესაც სახეზეა ძალადობის ფაქტი წარსულში , აწმყოში ანდა არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი , რომ დიდი ალბათობით   იარსებებს მომავალში .

3.შემაკავებელი ორდერის მოქმედების მაქსიმალური ვადა არის ერთი თვე (30 დღე ), ხოლო კონკრეტულ შემთხვევაში   მისი მოქმედების ვადას განსაზღვრავს თავად პოლიციელი, არსებული რისკებისა და საქმის გარემოებების გათვალისწინებით . აღსანიშნავია , რომ შესაბამისი პირის მიმართვის შემთხვევაში , პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი , რისკების შეფასების ინსტრუმენტის გამოყენებით , ანუ შემაკავებელი ორდერის ოქმის შევსების გზით განსაზღვრავს ძალადობის ჩადენის ან მისი განმეორების რისკებს და იღებს გადაწყვეტილებას შემაკავებელი ორდერის გამოცემის ან (სათანადო რისკების არარსებობის პირობებში ) მის გამოცემაზე უარის თქმის შესახებ . თავის მხრივ , რისკების შეფასების ინსტრუმენტი ინტეგრირებულია შემაკავებელი ორდერის ოქმში , რომელიც დამტკიცებულია შინაგან საქმეთა მინისტრის №81 ბრძანებით . შემაკავებელი ორდერის ოქმი შედგება სხვადასხვა ბლოკისგან /ნაწილისგან , მასში რისკის შეფასების მიზნით , რელევანტურ კითხვებთან ერთად , გამოყოფილია შესაბამისი გრაფები , რომლებშიც უნდა მიეთითოს ინფორმაცია სავარაუდო ძალადობის შესახებ , მათ შორის , სავარაუდო ძალადობის ფაბულა , პირადი ინფორმაცია მსხვერპლისა და სავარაუდო მოძალადის შესახებ , ინფორმაცია მათი კავშირისა თუ ნათესაური ურთიერთობის თაობაზე , ისევე როგორც ნებისმიერი სხვა ინფორმაცია , რომელიც ინციდენტში მონაწილე პირებს /საქმის გარემოებებს უკავშირდება და რომლის დაფიქსირებასაც პოლიციის თანამშრომელი საჭიროდ /მიზანშეწონილად მიიჩნევს .

4.შემაკავებელი ორდერის გამოცემა სავალდებულოა , თუკი ქულათა რაოდენობამ შეადგინა   მინიმუმ  5 ქულა . ამ თვალსაზრისით   არ აქვს მნიშვნელობა , ქულები შეგროვდება მაღალი და საშუალო რისკის განმსაზღვრელ კითხვებზე გაცემული პასუხების შესაბამის ქულათა შეკრების გზით , თუ მაღალი რისკის განმსაზღვრელ ერთ შეკითხვაზე იქნება გაცემული დადებითი პასუხი და მის საფუძველზე დაფიქსირდება 5 ქულა , რა დროსაც შემაკავებელი ორდერის გამოცემა სავალდებულოა . ასე რომ , მთავარია , რისკების შეფასების საფუძველზე   მინიმუმ , 5 ქულა შეგროვდეს . თუ ქულათა რაოდენობა 5-ზე ნაკლებია , ორდერის გამოცემა სავალდებულო არ არის , თუმცა ამგვარ შემთხვევებში   პოლიციის უფლებამოსილ თანამშრომელს ენიჭება დისკრეცია , ინდივიდუალური გარემოებების გათვალისწინებით , მაინც გამოსცეს შემაკავებელი ორდერი .

5.რაც შეეხება ელექტრონულ ზედამხედველობას , იგი წარმოადგენს შემაკავებელი ორდერის აღსრულების ინსტრუმენტს , რომლის საშუალებითაც   შესაძლებელია მოძალადის კონტროლი მისი მსხვერპლთან მიახლოების თავიდან ასაცილებლად . ქალთა მიმართ ძალადობის ან /და ოჯახში ძალადობის ფაქტის არსებობისას პოლიციის უფლებამოსილ თანამშრომელს შეუძლია , შემაკავებელი ორდერის გამოცემასთან ერთად , რომლითაც მოძალადეს აკრძალული აქვს მსხვერპლთან მიახლოება , მას დაუწესოს ელექტრონული ზედამხედველობა . ამდენად , მოძალადის მიმართ ელექტრონული ზედამხედველობა შეიძლება დაწესდეს შემაკავებელი ორდერის გამოცემისას , აგრეთვე , შემაკავებელი ორდერის მოქმედების პერიოდში ნებისმიერ დროს და იგი ხორციელდება არა უმეტეს შემაკავებელი ორდერის მოქმედების ვადით , ანუ   მაქსიმუმ   ერთი თვის (30 დღე ) განმავლობაში ; თუმცა მოძალადის მიმართ ელექტრონული ზედამხედველობა შესაძლებელია დაწესდეს უფრო ნაკლები ვადითაც .

6.მოძალადის მიმართ ელექტრონული ზედამხედველობის , როგორც მსხვერპლის დაცვის დროებითი ღონისძიების   დაწესება, დასაშვებია განსაკუთრებულ შემთხვევაში , კერძოდ მაშინ , როდესაც არსებობს მოძალადის მხრიდან ძალადობის განმეორების რეალური საფრთხე . პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი აღნიშნულს აფასებს შინაგან საქმეთა მინისტრის №81 ბრძანებით დამტკიცებული შემაკავებელი ორდერის ოქმით განსაზღვრული რისკების შეფასების კითხვარის მიხედვით . აღნიშნული საფრთხეების შეფასებისას გათვალისწინებულია სხვადასხვა გარემოება , მათ შორის , წარსულში მოძალადის მიერ მის მიმართ გამოცემული შემაკავებელი ან /და დამცავი ორდერის დარღვევის ფაქტი და ხასიათი , წარსულში ძალადობრივი დანაშაულის ჩადენის , აგრეთვე , მოძალადის მიერ მუქარის ან /და ფიზიკური ძალადობის განხორციელებისას ცივი /ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენების /დემონსტრირების ფაქტები და სხვა გარემოებები .

7.შემაკავებელი ორდერის ოქმში ინტეგრირებული კითხვებიდან 7 შეკითხვა განკუთვნილია ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების შესახებ გადაწყვეტილების მისაღებად . ეს კითხვები ძალადობის განმეორების რისკების შესაფასებლადაც გამოიყენება . პოლიციის თანამშრომელმა უნდა შეკრიბოს მხოლოდ ელექტრონული ზედამხედველობის სვეტით გათვალისწინებული ქულები . აღნიშნულ სვეტში თავმოყრილია ხუთი მაღალი რისკის შეკითხვა , რომლებიც ფასდება 5 ქულით და ორი საშუალი რისკის შეკითხვა , რომლებიც ფასდება 3 ქულით . მოგროვებულ ქულათა რაოდენობის მიხედვით   შესაძლებელია, გამოიკვეთოს სამი სხვადასხვა შემთხვევა : I. პოლიციელი ვალდებულია   მოძალადის მიმართ დააწესოს ელექტრონული ზედამხედველობა , თუ მოგროვებულ ქულათა რაოდენობამ შეადგინა 15 ან მეტი და მსხვერპლი აცხადებს თანხმობას ; II. პოლიციელი თვითონ იღებს გადაწყვეტილებას , დაწესდეს ან არ დაწესდეს ელექტრონული ზედამხედველობა , თუ მსხვერპლი აცხადებს თანხმობას და ქულათა რაოდენობამ შეადგინა 10-დან 15 ქულამდე ; III. პოლიციელი არ აწესებს ელექტრონულ ზედამხედველობას ქულათა არასაკმარისი (10-ზე ნაკლები ) რაოდენობის გამო , თუ შემაკავებელი ორდერის გამოცემისას მიიღება გადაწყვეტილება მოძალადის მიმართ ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების შესახებ , ამის თაობაზე მიეთითება შემაკავებელ ორდერში . ამის შემდეგ გამოიცემა ელექტრონული ზედამხედველობის განხორციელების შესახებ ოქმი და იგი გამოცემიდან 24 საათის განმავლობაში დასამტკიცებლად წარედგინება სასამართლოს .

8.ამგვარად , საქმეზე სადავოდ გამხდარი ნორმები წარმოადგენს ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლის ადმინისტრაციულ -სამართლებრივი მექანიზმების განხორციელების ნორმატიულ საფუძველს , რომელიც შემაკავებელი ორდერის გამოცემის /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების გზით , უზრუნველყოფს სავარაუდო ოჯახური ძალადობის მსხვერპლის უფლებების დროებით , თუმცა დაუყოვნებლივ დაცვას . თავის მხრივ , სადავო ნორმების პრაქტიკაში აღმასრულებელ ერთადერთ უფლებამოსილ ორგანოს წარმოადგენს შინაგან საქმეთა სამინისტრო და მისი შესაბამისი საპოლიციო დანაყოფები .

2. კონსტიტუციურ სარჩელში იდენტიფიცირებული პრობლემა და სასამართლოს შესაფასებელი მოცემულობა

9.როგორც აღინიშნა , შემაკავებელი ორდერი /ელექტრონული ზედამხედველობა , რომელსაც საქმეზე სადავოდ გამხდარი ნორმების საფუძველზე გამოსცემს /აწესებს უფლებამოსილი პოლიციელი ოჯახური ძალადობის საქმეებზე , წარმოადგენს სიცოცხლის , ჯანმრთელობის , ფიზიკური ხელშეუხებლობისა და პირადი ცხოვრების დასაცავად შემუშავებულ მექანიზმს . იგი მიზნად ისახავს სავარაუდო მსხვერპლთა დაცვას ძალადობისაგან და მის პრევენციას , როდესაც ძალადობის საფრთხე სავარაუდო მსხვერპლის ოჯახის წევრისგან წარმოდგება . კონსტიტუციური სარჩელის ავტორისათვის პრობლემას არ წარმოადგენს ის გარემოება , რომ , საზოგადოდ , მსხვერპლის დაცვის ზემოაღნიშნულ ღონისძიებებს ახორციელებს პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი . მოსარჩელე ეჭვქვეშ არ აყენებს არც ამ ღონისძიებების ეფექტიანობას სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულების ჭრილში , დაიცვას სიცოცხლის , ფიზიკური ხელშეუხებლობისა და პირადი /ოჯახური ცხოვრების უფლებები .

10.მოსარჩელისთვის სადავოა გასაჩივრებული რეგულაციებით დადგენილი წესის კონკრეტული სეგმენტი . კერძოდ , კონსტიტუციური სარჩელის ავტორი უთითებს რეგულაციის იმ ნაწილზე , რომელიც მისი პოზიციით   წარმოშობს   პოლიციელის მხრიდან   თვითნებობის რისკს , როდესაც იგი მიზანშეწონილობის საფუძველზე (მხედველობაშია შემაკავებელი ორდერის გამოცემისთვის /ელექტრონული ზედამხედველობის სავალდებულოდ დაწესებისთვის აუცილებელ ქულათა ვერმოგროვების შემთხვევა ), წყვეტს ორდერის გამოცემის საკითხს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოძალადე თანამშრომლის მიმართ . მოსარჩელის აზრით , ასეთ დროს , აქტუალურდება კოლეგიალური (კორპორაციული ) მიკერძოების საფრთხე , რა დროსაც   არსებობს მოლოდინი , რომ მოძალადის მიმართ შემაკავებელი ორდერი არ გამოიცემა /ელექტრონული ზედამხედველობა არ დაწესდება , მიუხედავად შესაბამისი საფუძვლების არსებობისა . მოსარჩელე , შესაძლო მიკერძოებულობის არგუმენტის მიღმა , სადავო ნორმების კონსტიტუციურობას ეჭვქვეშ აყენებს სიცოცხლისა და ფიზიკური ხელშეუხებლობის უფლებების მყისიერად დაცვის პრობლემურობის თვალსაზრისითაც . მისი პოზიციით , როდესაც სავარაუდო ოჯახური ძალადობის საქმეს იძიებს სპეციალური საგამოძიებო სამსახური , ხოლო მსხვერპლის დაცვითი ღონისძიების გატარებაზე გადაწყვეტილების მიმღები უწყება , ამ შემთხვევაშიც , შინაგან საქმეთა სამინისტროა , ეს აჭიანურებს გადაწყვეტილების მიღების პროცესს . ასეთ დროს   მაღალია რისკი , რომ სწრაფად და ოპერატიულად ვერ იქნეს დაცული ოჯახური ძალადობის მსხვერპლის სიცოცხლე /ფიზიკური ხელშეუხებლობა და დადგეს გამოუსწორებელი შედეგი . მიკერძოებულობისა და დაცვითი ღონისძიებების მყისიერად გაუტარებლობის საფრთხის გამო   მოსარჩელეს მიაჩნია , რომ პოლიციელის (შინაგან საქმეთა სამინისტროს სხვა თანამშრომლის ) მიმართ შემაკავებელი ორდერის გამოცემის /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების უფლებამოსილება უნდა გააჩნდეს არა შინაგან საქმეთა სამინისტროს , არამედ სპეციალურ საგამოძიებო სამსახურს .

11.სასამართლო ხაზს უსვამს , რომ მოსარჩელის მიერ იდენტიფიცირებული პრობლემა , კერძოდ ის გარემოება , რომ მხოლოდ პოლიციის თანამშრომელი არის უფლებამოსილი , გამოსცეს შემაკავებელი ორდერი /დააწესოს ელექტრონული ზედამხედველობა მაშინაც , როდესაც ოჯახური ძალადობის ფაქტზე სავარაუდო მოძალადედ იდენტიფიცირებულია შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელი , რასაც , თავის მხრივ , უკავშირებს მოსარჩელე მიკერძოებული გადაწყვეტილების მიღების /დაცვითი ღონისძიებების მყისიერად განუხორციელებლობის რისკს , არ გულისხმობს საქართველოს კონსტიტუციის მე -10 მუხლის პირველი პუნქტის პირველი წინადადებით , ამავე მუხლის მე -2 პუნქტითა და მე -15 მუხლის პირველი პუნქტით დაცულ უფლებებში რაიმე ფორმით ჩარევას სახელმწიფოს მხრიდან . მოსარჩელის მიერ დაყენებულ კონტექსტში საკითხი მხოლოდ პოზიტიურ ვალდებულებათა ჭრილში შეიძლება იქნეს შეფასებული . სასამართლო , წინამდებარე გადაწყვეტილების ფარგლებში გამოიკვლევს , მართლაც არსებობს თუ არა კოლეგიალური (კორპორაციული ) მიკერძოებულობის /დაცვითი ღონისძიების მყისიერად განუხორციელებლობის საფრთხე , როდესაც საქმე შეეხება შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანოებში ამავე სამინისტროს თანამშრომლის მიმართ შემაკავებელი ორდერისა თუ ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების თაობაზე გადაწყვეტილებათა მიღებას ; რამდენად სერიოზული და რეალურია ის (ასეთის არსებობის შემთხვევაში ) და , შესაბამისი საფრთხის რეალურობისა და ხარისხის გათვალისწინებით , წარმოეშობა თუ არა სახელმწიფოს ვალდებულება , რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოძალადე თანამშრომლის შემთხვევაში , მის მიმართ შემაკავებელი ორდერის გამოცემის უფლებამოსილება მთლიანად ჩამოართვას შინაგან საქმეთა სამინისტროს და გადასცეს სხვა შესატყვის სახელმწიფო უწყებას , რომელიც შესაბამის გარემოებებში უფრო დროულად და ეფექტიანად შეძლებს ამ საკითხზე გადაწყვეტილების მიღებას , შესაბამისად , ადამიანის სიცოცხლის , ფიზიკური ხელშეუხებლობისა და პირადი /ოჯახური ცხოვრების უფლებათა დარღვევის პრევენციას . თუმცა სასამართლო ვერ იმსჯელებს იმაზე , თუ , კერძოდ , რომელ სახელმწიფო უწყებას უნდა გააჩნდეს ეს უფლება .

3. საერთაშორისო და რეგიონული მიდგომები ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის სფეროში

12.აღსანიშნავია , რომ ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის სფეროში არსებობს საერთო მიდგომები საერთაშორისო დონეზე . ქალთა და ოჯახური ძალადობის მსხვერპლთა დაცვის გარანტიებზე ყურადღებას ამახვილებს ადამიანის უფლებათა დაცვის არაერთი საერთაშორისო ინსტრუმენტი : გაეროს გენერალური ასამბლეის მიერ მიღებული კონვენცია „ქალთა დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ “, რომელსაც საქართველო 1994 წელს შეუერთდა და მასთან დაკავშირებით , ქალთა წინააღმდეგ დისკრიმინაციის კომიტეტის (GEDAW) მიერ 1992 წელს მიღებული მე -19 ზოგადი რეკომენდაცია პირდაპირ ადგენს , რომ კონვენციის პირველ მუხლში მოცემული „დისკრიმინაციის “ განმარტება შინაარსობრივად , მათ შორის , მოიცავს გენდერულ ძალადობას , რომელიც მიმართულია ქალის წინააღმდეგ იმის გამო , რომ ის ქალია . აღნიშნული ძალადობრივი ქმედებები მოიცავს ფიზიკურ , მენტალურ , სექსუალურ ზიანს ან ტანჯვას , ასეთი ქმედებების მუქარას , იძულებასა და თავისუფლების აღკვეთის სხვა ფორმებს . ზოგადი რეკომენდაცია განმარტავს კონვენციის პირველ მუხლს ქალთა დისკრიმინაციასთან დაკავშირებით და მიუთითებს , რომ „დისკრიმინაციად “ ჩაითვლება გენდერული ძალადობა , რომელიც აფერხებს ან შეუძლებელს ხდის ქალთა მიერ საერთაშორისო სამართლითა და ადამიანის უფლებათა დაცვის სფეროში არსებული კონვენციებით გათვალისწინებული ადამიანის ძირითადი უფლებებითა და თავისუფლებებით სარგებლობას , რომლებსაც განეკუთვნება , მათ შორის , სიცოცხლის უფლება , თავისუფლებისა და უსაფრთხოების უფლება , ოჯახურ ცხოვრებაში თანასწორობის უფლება , მაქსიმალურად ხელმისაწვდომი ფიზიკური და ფსიქიკური ჯანმრთელობის უფლება და ა .შ .

13.ქალთა წინააღმდეგ დისკრიმინაციის კომიტეტი (GEDAW) სახელმწიფოებს მოუწოდებს , რომ უზრუნველყონ ქალების ძალადობისაგან , მათ შორის , გაუპატიურების , სექსუალური და გენდერული ძალადობის სხვა ფორმებისაგან დაცვა . მსხვერპლისათვის ხელმისაწვდომი უნდა იყოს დაცვისა და დახმარების მექანიზმები . ძალადობის მსხვერპლს ხელი უნდა მიუწვდებოდეს სამართლებრივი დაცვის მექანიზმებზე , უნდა არსებობდეს საჩივრის განხილვის ეფექტიანი პროცედურები , მათ შორის , გათვალისწინებული უნდა იყოს კომპენსაციის მიღების შესაძლებლობა და სხვა . კონვენციის თანახმად , სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის საკითხი შესაძლოა დადგეს კერძო პირების მიერ განხორციელებული ქმედებების შემთხვევაშიც , თუკი სახელმწიფო არ მიიღებს სათანადო ზომებს , თავიდან აიცილოს აღნიშნული უფლებების დარღვევა , გამოიძიოს და დასაჯოს ძალადობრივი ქმედებების ჩამდენი პირები და უზრუნველყოს მსხვერპლისთვის სათანადო კომპენსაციის გადახდა .

14.პირველი რეგიონული აქტი ქალთა მიმართ ძალადობასთან დაკავშირებით – 1994 წლის ინტერ -ამერიკული კონვენცია (Belem Do Para) „ქალთა მიმართ ძალადობის თავიდან აცილების , დასჯისა და აღმოფხვრის შესახებ “ – განსაზღვრავს ქალთა უფლებებს , იცხოვრონ ძალადობისგან თავისუფალ გარემოში . კონვენციის პირველი მუხლი ქალთა მიმართ ძალადობას განმარტავს , როგორც გენდერზე დაფუძნებულ ნებისმიერ აქტსა და ქცევას , რომელიც იწვევს სიკვდილს ; ფიზიკურ , სექსუალურ , ფსიქოლოგიურ ზიანს ან ტანჯვას , საჯარო (საზოგადოებრივ ) თუ კერძო სფეროში . 2003 წელს მიღებული ადამიანისა და ხალხთა უფლებების აფრიკული ქარტიის ოქმი „აფრიკაში ქალთა უფლებების შესახებ “, რომელიც მეორე რეგიონულ ხელშეკრულებად შეიძლება ჩაითვალოს , ქალთა მიმართ ძალადობის ცხოვრების ყველა ასპექტში აღმოფხვრას ქალთა უფლებრივი მდგომარეობის გაუმჯობესების მნიშვნელოვან წინაპირობად განიხილავს . ქარტია მონაწილე სახელმწიფოებს მოუწოდებს , შეიმუშაონ ისეთი საკანონმდებლო , ადმინისტრაციული , სოციალური და ეკონომიკური მექანიზმები , რომლებიც აუცილებელია ქალთა წინააღმდეგ მიმართული ძალადობის ყველა ფორმის პრევენციის , დასჯისა და აღმოფხვრისათვის .

15.მნიშვნელოვან რეგიონულ ინსტრუმენტს წარმოადგენს „ქალთა მიმართ ძალადობისა და ოჯახში ძალადობის პრევენციისა და აღკვეთის შესახებ “ ევროპის საბჭოს კონვენცია (სტამბოლის კონვენცია ), რომელიც მის წინამორბედ აქტებს /ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკას ეფუძნება და გვთავაზობს ახალ /თანამედროვე ხედვას ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის სფეროში . იგი არის ცენტრალური რეგიონული მექანიზმი , რომელიც 2011 წელს იქნა მიღებული . საქართველომ აღნიშნული კონვენციის რატიფიცირება 2017 წლის 5 აპრილს მოახდინა , რომელიც ამავე წლის პირველ სექტემბერს შევიდა ძალაში . კონვენციის მიზანს წარმოადგენს : I. ქალების ძალადობის ყველა ფორმისაგან დაცვა , ძალადობის აღკვეთა და მოძალადეთა მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელება ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის აღმოფხვრის მიზნით ; II. ქალთა მიმართ დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის ხელშეწყობა და ქალებსა და მამაკაცებს შორის რეალური თანასწორობის ჩამოყალიბება , მათ შორის , ქალებისთვის შესაძლებლობების გაზრდის გზით ; III. კომპლექსური მიდგომების შემუშავება და შესაბამისი ზომების მიღება ქალთა მიმართ ძალადობისა და ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთა დასაცავად და დასახმარებლად ; IV. საერთაშორისო თანამშრომლობის უზრუნველყოფა ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის აღმოფხვრის მიზნით ; V. სამართალდამცავი ორგანოებისა და სხვა ინსტიტუციების მხარდაჭერა და დახმარება ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის აღმოსაფხვრელად კომპლექსური მიდგომების შესამუშავებლად .

16.ასევე აღსანიშნავია , რომ 2002 წელს ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტმა გამოსცა რეკომენდაცია „ქალთა ძალადობისგან დაცვის შესახებ “, რომელმაც კიდევ ერთხელ დაადასტურა , რომ ქალთა მიმართ ძალადობა წარმოადგენს ძალაუფლების დისბალანსის გამოხატულებას მამაკაცებსა და ქალებს შორის , რომელიც იწვევს სერიოზულ დისკრიმინაციას ქალების მიმართ   როგორც საზოგადოებაში , ისე ოჯახში . კომიტეტმა მიუთითა , რომ წევრმა სახელმწიფოებმა უნდა დანერგონ , განავითარონ ან /და გააუმჯობესონ , საჭიროების მიხედვით , ეროვნული პოლიტიკა ძალადობის წინააღმდეგ , კერძოდ , უზრუნველყონ : მსხვერპლთა მაქსიმალური უსაფრთხოება და დაცვა ; დაზარალებული ქალების გაძლიერება მხარდაჭერისა და დახმარების საშუალებით , რაც მათ თავიდან ააცილებს მეორად ვიქტიმიზაციას ; სამართალწარმოების ყველა ეტაპზე დაზარალებულთა ფიზიკური და ფსიქოლოგიური მდგომარეობის გათვალისწინება ; მათი მხრიდან სამედიცინო და ფსიქოლოგიური დახმარების მიღება ; ეფექტიანი ზომების გატარება მსხვერპლთა დასაცავად , მათ მიმართ მუქარისა და შურისძიების შესაძლო შემთხვევების თავიდან ასაცილებლად და ა .შ .

17.ამრიგად , ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის მომწესრიგებელი საერთაშორისო /რეგიონული აქტები ითვალისწინებს არაერთ რეკომენდაციასა და ვალდებულებას , რომ სახელმწიფოებმა უზრუნველყონ ქალთა მიმართ ძალადობის როგორც პრევენცია , ისე , ამგვარი ძალადობის ფაქტების გამოვლენის შემთხვევაში , ადეკვატური სამართლებრივი ზომების განხორციელება . ცხადია , ვალდებულების შესრულების პროცესში , სახელმწიფო მიხედულობის გარკვეული ფარგლებით სარგებლობს , თუმცა იგი საფუძველშივე პირობადადებულია ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთა უფლებების ეფექტიანი დაცვით , რაც უზრუნველყოფს იმას , რომ დაზარალებულთა უფლებების (მხედველობაშია ქალთა ან /და ოჯახური ძალადობის მსხვერპლი ) დაცულობამ შეიძინოს პრაქტიკული და არა ილუზორული მნიშვნელობა .

4. სადავო ნორმების კონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის მე -10 მუხლის პირველი პუნქტის პირველ წინადადებასთან და მე -10 მუხლის მე -2 პუნქტთან მიმართებით

4.1. სიცოცხლის უფლებით დაცული სფერო და სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულება

18.საქართველოს კონსტიტუციის მე -10 მუხლის პირველი პუნქტის პირველი წინადადება ადგენს , რომ „ადამიანის სიცოცხლე დაცულია “. საკონსტიტუციო სასამართლო განმარტავს , რომ სიცოცხლე ადამიანის უზენაესი ღირებულებაა . იგი ადამიანისთვის თანდაყოლილი სიკეთეა , რაც ადამიანად ყოფნას , მის ღირსებას უკავშირდება . იგი არა მარტო თავისთავადი სიკეთეა , არამედ სხვა ადამიანური ღირებულებების განმსაზღვრელიც . სიცოცხლის უფლება ადამიანის ბიოლოგიურ , ფიზიკურ არსებობას იცავს და ამით ქმნის სხვა ადამიანური სიკეთეებით /კონსტიტუციური უფლებებით სარგებლობის ფაქტობრივ წინაპირობას . საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით , „ადამიანის სიცოცხლე წარმოადგენს იმ ფუნდამენტურ კონსტიტუციურ ღირებულებას , რომლის გარეშე საფუძველი ეცლება ფაქტობრივად ყველა კონსტიტუციურ უფლებას “ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2015 წლის 25 ნოემბრის №3/9/682 საოქმო ჩანაწერი საქმეზე „ლევან გვათუა საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ “ II-14). შესაბამისად , იგი იცავს ადამიანის არსებობის იმ ბიოლოგიურ და ბუნებრივ საფუძველს , რომელიც აუცილებელია კონსტიტუციური უფლებების კატალოგში ჩამოთვლილი ადამიანის სულიერი , იდეური , კულტურული და ეკონომიკური განვითარების შესაძლებლობათა რეალიზაციისთვის .

19.საქართველოს კონსტიტუციის მე -10 მუხლის პირველი პუნქტის პირველი წინადადების თანახმად , სახელმწიფომ უნდა მიიღოს შესაბამისი ზომები მისი იურისდიქციის ქვეშ მყოფ პირთა სიცოცხლის დასაცავად . სიცოცხლის დაცვა , მისი მაღალი ღირებულებიდან გამომდინარე , სახელმწიფოს განსაკუთრებულ პასუხისმგებლობასა და ტვირთს აკისრებს , რადგანაც მისი უმოქმედობისა თუ არასათანადო მოქმედების შემთხვევაში , შესაძლოა , ინდივიდისათვის გამოუსწორებელი და უმძიმესი შედეგი დადგეს . ეს არსებითი პოზიტიური ვალდებულება , პირველ რიგში , მოიცავს სახელმწიფოს მოვალეობას , ხელი შეუწყოს სიცოცხლის უფლების დაცვას , განახორციელოს დროული და ეფექტიანი ღონისძიებები სიცოცხლის საფრთხის აცილების სფეროში , მათ შორის მაშინ , როდესაც საფრთხე კერძო პირებისგან წარმოდგება . ამისათვის საჭიროა შექმნას საკანონმდებლო და ადმინისტრაციული ჩარჩო , რომელიც მიზნად დაისახავს სიცოცხლის საფრთხეების ეფექტურ აღკვეთას .

20.თავის მხრივ , სიცოცხლის დაცვის ვალდებულება რამდენიმე ასპექტს მოიცავს . სიცოცხლის უფლების დაცულობა , უწინარესად , გულისხმობს კანონით სიცოცხლის უფლების დაცვას . თავის მხრივ , „კანონით სიცოცხლის უფლების დაცვა “ მოითხოვს , რომ ადამიანის მოკვდინება უკანონოდ (არამართლზომიერად ) უნდა იქნეს გამოცხადებული ; კანონი უნდა კრძალავდეს როგორც ადამიანისთვის სიცოცხლის განზრახ წართმევას ან სიკვდილის გაუფრთხილებლობით გამოწვევას , ისე სიცოცხლისათვის საფრთხის შექმნას ; იმავდროულად , აწესებდეს ადეკვატურ სამართლებრივ პასუხისმგებლობას ; ქმნიდეს ეფექტიან მექანიზმებს როგორც დარღვევის პრევენციის , ისე დარღვეული უფლების აღდგენა -გამოსწორებისა თუ ზიანის კომპენსაციის მიზნით . მეორე მხრივ , სათანადო კანონმდებლობის არსებობა საკმარისი არ არის . თანაბრად მნიშვნელოვანია მისი ეფექტიანი აღსრულება , ზემოაღნიშნული პრევენციული მექანიზმების ქმედითი , შედეგზე ორიენტირებული ფუნქციონირება . საქართველოს კონსტიტუციის მე -10 მუხლის პირველი პუნქტის პირველი წინადადების საფუძველზე , სახელმწიფო ვალდებულია , ჰქონდეს კანონის აღსრულების იმგვარი (პროცედურული ) სისტემა , რომელიც უზრუნველყოფს როგორც კანონმდებლობის დარღვევის , სიცოცხლის უფლების ხელყოფის თავიდან აცილებას , ისე ხელყოფის ფაქტების ეფექტიან გამოძიებას , პასუხისმგებელ პირთა დადგენასა და მათ ეფექტიან დასჯას .

21.ამგვარად , კონსტიტუციის მე -10 მუხლის პირველი პუნქტის პირველი წინადადება მოიცავს მოთხოვნას , რომ სახელმწიფომ , საკუთარი პოზიტიური ვალდებულების ფარგლებში , მიიღოს პრევენციული , ოპერატიული ზომები , რათა დაიცვას პირი , რომლის სიცოცხლესაც შეიძლება დაემუქროს საფრთხე სხვა პირის დანაშაულებრივი ქმედებების შედეგად . ასეთი ვალდებულებები კი სახელმწიფოს იმგვარ ვითარებაში წარმოეშობა , როდესაც იცის ან ვალდებულია , იცოდეს , რომ ადამიანის სიცოცხლეს საფრთხე ემუქრება სხვა პირთა , მათ შორის , ოჯახის წევრთა მხრიდან . სახელმწიფომ უნდა გაატაროს ეფექტიანი ღონისძიებები , იმისათვის , რათა სიცოცხლის უფლების როგორც უზენაესი კონსტიტუციური ღირებულების დაცულობას ილუზორული ხასიათი კი არ გააჩნდეს , არამედ მან შეიძინოს რეალური და პრაქტიკული მნიშვნელობა . ინდივიდებს უნდა ჰქონდეთ იმის განცდა , რომ მათი სიცოცხლე ადეკვატურად დაცულია მართლსაწინააღმდეგო ხელყოფისგან . ამ თვალსაზრისით   სახელმწიფომ უნდა გაატაროს ყველა გონივრული და შესაძლებელი ღონისძიება , რომელიც დაიცავს ადამიანის სიცოცხლეს მესამე პირთა მართლსაწინააღმდეგო ხელყოფისგან . ზემოაღნიშნული , მათ შორის   იმასაც გულისხმობს , რომ ოჯახური ძალადობის მსხვერპლთა დაცვის მიზნით შექმნილი რეგულაციები და შესაბამისი მექანიზმები ძალადობაზე ამგვარი დაუყოვნებლივი და ეფექტიანი რეაგირების ვალდებულებასა და შესაძლებლობას უზრუნველყოფდეს .

22.სახელმწიფოს უმოქმედობა ან არასაკმარისი მოქმედება სიცოცხლის საფრთხის აცილების სფეროში , როდესაც მან იცოდა ან ვალდებული იყო სცოდნოდა ასეთი საფრთხის არსებობის შესახებ , წარმოადგენს სახელმწიფოს მხრიდან   სიცოცხლის უფლების დაცვის სფეროში პოზიტიური ვალდებულებების დარღვევას . ქალთა მიმართ /ოჯახური ძალადობის საკითხები განეკუთვნება იმ სფეროს , სადაც სიცოცხლის ხელყოფის რისკი მაღალია და ამიტომ მუდამ წარმოშობს სახელმწიფოს პრევენციული საქმიანობის ვალდებულებებს . სავარაუდო მოძალადეზე შემაკავებელი ორდერის გამოცემისა თუ მასზე ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების თაობაზე არსებული საკანონმდებლო რეგულაციები წარმოადგენს სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულების გამოხატულებას , რამდენადაც ის მიზნად ისახავს ძალადობის მსხვერპლთა უფლებების დაცვასა და სიცოცხლის საფრთხის პრევენციას . თუმცა   თუკი ეს რეგულაციები არ არის ადეკვატური და ეფექტიანი ნორმატიულად , ანდა მოქმედებაში , შეიძლება მიჩნეულ იქნეს , რომ სახელმწიფო თავის პოზიტიურ ვალდებულებას ეფექტიანად და სრულყოფილად არ ასრულებს . შესაბამისად , საეჭვო გახდება ამ რეგულაციების კონსტიტუციის მე -10 მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნებთან შესაბამისობა .

23.საკონსტიტუციო სასამართლო , ამავდროულად , საჭიროდ მიიჩნევს , აღნიშნოს შემდეგიც : მართლწესრიგის კონტროლის სირთულეების , პირის ქცევის არაპროგნოზირებადობისა და ოპერატიული არჩევანის გათვალისწინებით , რომელიც უნდა გაკეთდეს პრიორიტეტებსა და რესურსებთან მიმართებით , პრევენციული ოპერატიული ზომების მიღების ვალდებულება პირის დასაცავად , რომლის სიცოცხლესაც საფრთხე ემუქრება სხვა პირის დანაშაულებრივი ქმედებების მხრიდან , ხოლო სახელმწიფომ კი იცოდა ან უნდა სცოდნოდა ამის შესახებ , უნდა განიმარტოს გონივრულად , ისე   რომ სახელმწიფოს არ დაეკისროს შეუძლებელი ან არაპროპორციული ტვირთი . ამ კონტექსტში სახელმწიფოს ევალება საკუთარი უფლებამოსილების და შესაძლებლობის ფარგლებში მიიღოს ყველა ზომა , რომლებიც   გონივრულად არის მისგან მოსალოდნელი რისკის მატერიალიზაციის თავიდან აცილების მიზნით .

4.2. ფიზიკური ხელშეუხებლობის უფლებით დაცული სფერო და სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულება

24.საქართველოს კონსტიტუციის მე -10 მუხლის მე -2 პუნქტი განამტკიცებს , რომ ადამიანის ფიზიკური ხელშეუხებლობა დაცულია . წინამდებარე სარჩელის ფარგლებში , საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო არ დგას კონსტიტუციის აღნიშნული მუხლით დადგენილი მოთხოვნების ამომწურავი განმარტების საჭიროების წინაშე , თუმცა აღნიშნავს , რომ ფიზიკური ხელშეუხებლობის უფლებით დაცული სიკეთეა ადამიანის ფიზიკური , მისი ბიოლოგიურ -ფიზიოლოგიური მთლიანობა , ხელშეუხებლობა და დაცულობა . აღნიშნული კონსტიტუციური დანაწესით დაცულია ადამიანის სხეული ფიზიკური დაზიანებისგან , ასევე ნებისმიერი სახის ფიზიკური თუ სხვაგვარი ზემოქმედებისგან , რომელიც იწვევს ტკივილს , ფიზიკურ დათრგუნვას , დისკომფორტს ან ფიზიკური უნარების ცვლილებას და ამით უთანაბრდება ფიზიკურ დაზიანებას ან ზემოქმედებას იმ დათქმით , რომ მიყენებული სატანჯველის ხარისხი არ აღწევს ფიზიკური ან /და მორალური სატანჯველის იმ ხარისხს , რაც დამახასიათებელია წამების , არაადამიანური და დამამცირებელი მოპყრობისა და სასჯელისათვის , ვინაიდან ასეთ შემთხვევაში , აქტუალური ხდება საქართველოს კონსტიტუციის მე -9 მუხლი .

25.ფიზიკური ხელშეუხებლობის უფლების განსაკუთრებული ობიექტური მნიშვნელობის გამო (მსგავსად სიცოცხლის უფლებისა ), სახელმწიფოს ეკისრება პოზიტიური ვალდებულება მის დაცვაზე . სახელმწიფომ უნდა დაიცვას ინდივიდი ფიზიკური /ჯანმრთელობის დაზიანებისაგან , ტკივილისაგან , ფიზიკური შეურაცხყოფისა თუ სხვაგვარი ფიზიკური ზემოქმედებისა და სხვა მსგავსი საფრთხეებისაგან . ამასთანავე , აღსანიშნავია , რომ ფიზიკური ხელშეუხებლობის დაცვის პოზიტიური ვალდებულებები შინაარსობრივად მსგავსია სიცოცხლის უფლების დაცვის ვალდებულებებისა . ამაზე მეტყველებს , საკუთრივ , ფიზიკური ხელშეუხებლობის უფლების დაცულობის სისტემური ადგილი მოქმედი კონსტიტუციის არქიტექტურაში , რაც გულისხმობს მის მოწესრიგებას კონსტიტუციის მე -10 მუხლის ფარგლებში , სიცოცხლის უფლების დაცვასთან ერთად .

26.ამრიგად , სიცოცხლის უფლების მსგავსად , ფიზიკური ხელშეუხებლობის უფლების დაცულობის თვალსაზრისით , სახელმწიფოს ეკისრება კანონით ამ უფლების დაცვის პოზიტიური ვალდებულება , რაც მოიცავს არა მარტო ადამიანის ფიზიკური ხელშეუხებლობის კანონით დაცულ სიკეთედ გამოცხადებას , ხოლო მისი დარღვევისათვის სათანადო სამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაწესებას , ისე ამ კანონმდებლობის ეფექტიან აღსრულებას . პოზიტიური ვალდებულებები , მათ შორის , მოიცავს იმასაც , რომ კანონმდებლობა ითვალისწინებდეს ადამიანის ფიზიკური ხელშეუხებლობის პრევენციულ დაცვას მესამე პირებისგან მომდინარე საფრთხეებისაგან , შესაბამისი პრევენციული მექანიზმების არსებობას და მათ ეფექტიან ფუნქციონირებას . ამ საკითხებზე უკვე გამახვილდა ყურადღება სიცოცხლის უფლების დაცულობის კონტექსტში (იხ . სამოტივაციო ნაწილის 21-ე და 22-ე პუნქტები ). შეიძლება ითქვას , რომ გარემოებები , რომლებიც საფრთხის ქვეშ აყენებს ადამიანის სიცოცხლეს და მის ფიზიკურ ხელშეუხებლობას , მსგავსია . შესაბამისად , მსგავსია ის პოზიტიური ვალდებულებებიც , რომლებიც მათ დასაცავად სახელმწიფოს წარმოეშობა . ამიტომ სასამართლო საგანგებოდ აღარ შეჩერდება მე -10 მუხლის მე -2 პუნქტთან მიმართებაში სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულებების საკითხზე .

27.ადამიანის ფიზიკური ხელშეუხებლობის დასაცავად პრევენციული მექანიზმების შემუშავება და ფუნქციონირება სახელმწიფოს ვალდებულება და პრეროგატივაა . მისივე მიხედულობის ფარგლებშია განსაზღვროს , რომელი და როგორი დამცავი ზომებია მიზანშეწონილი და აუცილებელი ფიზიკური ხელშეუხებლობის უფლების ეფექტიანი დაცვის უზრუნველსაყოფად . მსგავსად სიცოცხლის უფლების დაცვისა , სახელმწიფომ უნდა შექმნას და აამოქმედოს ყველა გონივრული და შესაძლებელი მექანიზმი ფიზიკური ხელშეუხებლობის ხელყოფის პრევენციისა და შესაბამის ფაქტებზე რეაგირებისათვის , ცხადია , იმ დათქმით , რომ ეს ვალდებულებები არ იქნება აუწეველი ან არაპროპორციული ტვირთი (იხ . სამოტივაციო ნაწილის 23-ე პუნქტი ).

4.3. მიკერძოებული გადაწყვეტილების მიღების რისკი და მისი დაზღვევის მექანიზმები

28.საქმეზე სადავოდ გამხდარი ნორმები   თავიანთი ცალსახა და ერთმნიშვნელოვანი ფორმულირებით ადგენს , რომ პოლიციის უფლებამოსილ თანამშრომელს შეუძლია ქალთა მიმართ ძალადობის ან /და ოჯახში ძალადობის ფაქტზე ოპერატიული რეაგირებისათვის , მსხვერპლის დაცვისა და მოძალადის გარკვეული მოქმედებების შეზღუდვის უზრუნველსაყოფად , დროებითი ღონისძიების სახით , გამოსცეს შემაკავებელი ორდერი , ისევე , როგორც შემაკავებელი ორდერის გამოწერისას ან მისი მოქმედების პირობებში , დააწესოს ელექტრონული ზედამხედველობა . საქმეზე მოწმის სახით მოწვეულმა შინაგან საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელმა სასამართლოს ასევე დაუდასტურა , რომ არსებული ნორმატიული წესრიგის პირობებში , პოლიციელს ნამდვილად ენიჭება დისკრეცია (კერძოდ, შემაკავებელი ორდერის გამოცემისთვის /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესებისთვის სავალდებულოდ აუცილებელი ქულათა ჯამის ვერმოგროვებისას ) მიზანშეწონილობის საფუძველზე გადაწყვიტოს , გამოსცეს შემაკავებელი ორდერი /დააწესოს ელექტრონული ზედამხედველობა . სწორედ ამ შემთხვევებს უკავშირებს მოსარჩელე მხარე კოლეგიალური (კორპორაციული ) მიკერძოების რისკებს . კერძოდ , მოსარჩელის აზრით , როდესაც ოჯახური ძალადობის საქმეზე სავარაუდო მოძალადედ იდენტიფიცირებულია შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელი , მის მიმართ მიღებული იქნება ლოიალური გადაწყვეტილება , რაც იმას ნიშნავს , რომ არ იქნება გამოცემული ორდერი და არ დაწესდება ელექტრონული ზედამხედველობა . ეს კი გულისხმობს მსხვერპლის დაცვის გარეშე დატოვებას , რაც არ არის შეთავსებადი საქართველოს კონსტიტუციის მე -10 მუხლის პირველი პუნქტის პირველი წინადადების , ამავე მუხლის მე -2 პუნქტის და მე -15 მუხლის პირველი პუნქტით ნაგულისხმებ სახელმწიფოს პოზიტიურ ვალდებულებებთან .

29.საკონსტიტუციო სასამართლო წინდაწინვე აღნიშნავს , რომ იგი , საზოგადოდ , არ ეთანხმება მოსაზრებას , რომ აღიარებული უნდა იქნეს ერთგვარი პრეზუმფცია , რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლის მიმართ შემაკავებელი ორდერის გამოცემის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღებისას , უფლებამოსილი პოლიციელი , კორპორაციული ლოიალობის მოსაზრებებიდან გამომდინარე , დიდი ალბათობით , თავის დისკრეციას , რითაც იგი არის აღჭურვილი , მსხვერპლის საზიანოდ გამოიყენებს , რის შედეგადაც , არ მოხდება შემაკავებელი ორდერის გამოცემა ან /და ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესება შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლის მიმართ . საკანონმდებლო რაციონალი იმისა , თუ რატომ ენიჭება პოლიციელს ზემოხსენებული დისკრეცია , ნათელია . დისკრეციის მიზანი სწორედ იმაში მდგომარეობს , რომ დაცული იყოს ოჯახური ძალადობის მსხვერპლის უფლებები , მაშინაც , როდესაც შემაკავებელი ორდერის გამოცემის აუცილებელი საფუძველი (სავალდებულო 5 ან მეტი ქულა ) არ არსებობს . სასამართლო აღნიშნავს , რომ მხოლოდ ამ შემთხვევაში აქვს პოლიციელს დისკრეცია , სავალდებულო ქულების არარსებობის მიუხედავად , მაინც გამოსცეს შემაკავებელი ორდერი , თუკი გარემოების შეფასებისა და მსხვერპლთან პირისპირ გასაუბრების შემდეგ ორდერის გამოცემას , მიზეზთა გამო , მაინც მიზანშეწონილად მიიჩნევს . შესაბამისად , უფლებამოსილი პოლიციელის დისკრეცია , რასაც ასაჩივრებს მოსარჩელე , პრაქტიკულად , წარმოადგენს დამატებით საშუალებას , რომ საკითხი მსხვერპლის სასარგებლოდ გადაწყდეს და არა მის საუარესოდ , როდესაც შემაკავებელი ორდერის გამოცემის აშკარა საფუძვლები გამოკვეთილი არ არის . სასამართლო ზემოხსენებულ პოზიციის რელევანტურობას ადასტურებს ასევე ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების ნაწილზე .

30.სასამართლო არც იმ აზრს იზიარებს , თითქოს , კორპორაციულობა , უწყების პრესტიჟის დაცვის ინტერესი და მსგავსი მოტივები თუ განწყობები აუცილებლობით ან დიდწილად გულისხმობს სურვილს და იმის დაინტერესებას , რომ კოლეგას , რომელიც შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელი და სავარაუდო მოძალადეა , არ დაუწესდეს შემაკავებელი ორდერი და ელექტრონული ზედამხედველობა . ეს ფაქტობრივად იქნებოდა კოლეგის ერთგვარი წახალისება , გაეგრძელებინა ძალადობა საკუთარი ოჯახის წევრებზე , რასაც შემდგომ მისი სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა და სხვა მძიმე შედეგები შეიძლება მოჰყვეს . ეს ერთდროულად დააზიანებდა არა მარტო მოძალადე პოლიციელის (შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლის ) პირად ინტერესებს , არამედ , შინაგან საქმეთა სამინისტროს პრესტიჟსა და სანდოობას . შესაბამისად , შემაკავებელ ორდერსა თუ ელექტრონულ ზედამხედველობაზე უარის გადაწყვეტილება , როდესაც უარის საფუძვლები არ არსებობს , არ შეიძლება ნიშნავდეს არც უშუალოდ მოძალადე პოლიციელის და არც შინაგან საქმეთა უწყების სასარგებლოდ გადადგმულ ნაბიჯს . პირიქით , სასამართლო იმ აზრისაა , რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელთა კოლეგიალური (კორპორაციული ) ინტერესი ის უფრო იქნება , შემაკავებელი ორდერის გამოცემით და ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესებით , უფლებამოსილმა პოლიციის თანამშრომელმა თავის კოლეგას ხელი შეუშალოს დანაშაულის ჩადენაში , აარიდოს მას უფრო მძიმე შედეგების მომტანი სამართლებრივი პასუხისმგებლობა , ხოლო ამ გზით უწყების (შინაგან საქმეთა სამინისტროს ) პრესტიჟისათვის ზიანის აცილებასაც შეუწყოს ხელი . ამასთან , სასამართლო არ გამორიცხავს , რომ ცალკეულ შემთხვევებში , ყალბად გაგებული უწყებრივი ინტერესებიც შეიძლება ახდენდეს გარკვეულ გავლენას გადაწყვეტილებათა მიღებაზე და ამის გამო , 5 ქულის ვერმოგროვების შემთხვევაში , მოძალადე პოლიციელის (შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლის ) მიმართ არ მოხდეს შემაკავებელი ორდერის გამოცემა ან /და ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესება ისეთივე პირობებსა და გარემოებებში , რომელთა არსებობის დროსაც , სხვა სუბიექტის შემთხვევაში , საპირისპირო გადაწყვეტილება იქნებოდა მიღებული .

31.მაგალითად , შესაძლებელია , მსხვერპლი არ თანამშრომლობდეს სამართალდამცავებთან და თავს არიდებდეს პოლიციის თანამშრომლის მიერ დასმულ შეკითხვებს . ამის მიზეზი შეიძლება იყოს მოძალადის მიმართ შიში , ფსიქოლოგიური მდგომარეობიდან გამომდინარე , მოვლენებისა და რისკების ადეკვატურად გააზრების პრობლემა და სხვა . ასევე არ გამოირიცხება , რომ მსხვერპლი ნათესავების ზეწოლის , საზოგადოების რეაგირებისა თუ მოძალადის შიშის გამო , ვერ ახერხებდეს საკუთარი პოზიციის ნათლად გამოთქმას . სწორედ ასეთი შემთხვევის დროს , შესაძლებელია , რომ ყალბად გაგებული კორპორაციული ინტერესის გამო , უფლებამოსილმა პოლიციელმა მისთვის მინიჭებული დისკრეცია გამოიყენოს მიკერძოებულად , თვალი დახუჭოს ზოგიერთ გარემოებაზე , რასაც სხვა შემთხვევაში მეტ მნიშვნელობას მიანიჭებდა და ნაცვლად მსხვერპლის დაცვის ამა თუ იმ ღონისძიების განხორციელებისა , მხარი დაუჭიროს სავარაუდო მოძალადის მიმართ შესაბამისი სამართლებრივი ღონისძიებების გაუტარებლობას . ამ გზით კი , თავისი წარმოდგენით , დაიცვას უწყების პრესტიჟი და რეპუტაცია .

32.ამრიგად , სასამართლო მხოლოდ ამ ფარგლებში და მხოლოდ ყალბად გაგებული კორპორაციული ინტერესების კონტექსტში ხედავს უფლებამოსილი პოლიციელის მიკერძოებულობის შესაძლებლობასა და გასაქანს . შესაბამისად , სასამართლო ახლა სწორედ იმას გამოიკვლევს , რამდენად არსებითი საფრთხის ქვეშ აყენებს დისკრეციის მიკერძოებულად გამოყენების ამგვარი შესაძლებლობა მსხვერპლთა უფლებების დაცულობას და არის თუ არა ეს საფრთხე საიმედოდ გადაზღვეული სხვა საკანონმდებლო /პრაქტიკული მექანიზმებითა და ბერკეტებით . მხოლოდ ამის შემდეგ შეიძლება პასუხი გაეცეს კითხვას , პასუხობს თუ არა სადავო რეგულაცია მოთხოვნებს , რაც ოჯახური ძალადობის სავარაუდო მსხვერპლთა სიცოცხლისა და ფიზიკური ხელშეუხებლობის უფლებების დაცულობის სფეროში სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულებებიდან წარმოდგება . საბოლოო ჯამში , იმაზე , თუ რამდენად სერიოზულია პოლიციელის მიკერძოებულობის საფრთხე , როდესაც იგი შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლის მიმართ შემაკავებელი ორდერის ანდა ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების საკითხს წყვეტს , აგრეთვე , იმაზე , თუ რამდენად არის შესაბამისი საფრთხის რეალიზაციის შესაძლებლობა შემცირებული ან განეიტრალებული საკანონმდებლო თუ სხვა ბერკეტებით , პასუხი დამოკიდებულია ძირითად კითხვაზე : მოითხოვს თუ არა სიცოცხლისა და ფიზიკური ხელშეუხებლობის უფლებათა დაცვის პოზიტიური ვალდებულებები , რომ ქალთა და ოჯახური ძალადობის საქმეებზე , როდესაც სავარაუდო მოძალადე შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელია , შინაგან საქმეთა სამინისტრო , როგორც უწყება , მთლიანად გამორიცხული იყოს შემაკავებელი ორდერის ანდა ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების საკითხებზე გადაწყვეტილების მიღების იურისდიქციისაგან .

33.ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით , საკონსტიტუციო სასამართლო , უწინარესად აღნიშნავს , რომ არსებული ნორმატიული წესრიგის ფარგლებში , უფლებამოსილი პოლიციელის დისკრეცია სავალდებულო ქულათა ჯამის ვერმოგროვების შემთხვევაში , მიზანშეწონილობით გადაწყვიტოს მსხვერპლის დაცვის დროებითი ღონისძიებების გამოყენების საკითხი – გამოსცეს თუ არა შემაკავებელი ორდერი ან დააწესოს თუ არა ელექტრონული ზედამხედველობა – არ არის აბსოლუტური . ამ დისკრეციის შინაარსობრივი ფარგლები და , შესაბამისად , მისი თვითნებურად და კორპორაციული მიკერძოებით გამოყენების რისკი მცირეა და , ფაქტობრივად , შეიძლება უკავშირდებოდეს მხოლოდ ყალბად გაგებულ კორპორაციულ ინტერესებს , რაზედაც ზემოთ გამახვილდა ყურადღება . ამავდროულად , საკონსტიტუციო სასამართლოს მიაჩნია , რომ ყალბად გაგებული კორპორაციული ინტერესებიდან გამომდინარე დისკრეციის არამართლზომიერად გამოყენების რისკიც საკმარისად არის სხვადასხვა საკანონმდებლო თუ პრაქტიკული მექანიზმებით გადაზღვეული . ამ თვალსაზრისით , საკონსტიტუციო სასამართლო მხედველობაში იღებს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ რიგ პრევენციულ , პროცედურულ თუ შემაკავებელი ორდერის გამოცემის /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების ალტერნატიულ მექანიზმებს , რომელნიც საერთო ჯამში , ეფექტიანად უზრუნველყოფს სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულების შესრულებას – დაცული იყოს ოჯახური ძალადობის მსხვერპლის სიცოცხლე და ფიზიკური ხელშეუხებლობა .

34.სასამართლო აღნიშნავს , რომ ოჯახური ძალადობის საქმეზე , სადაც პოლიციელია იდენტიფიცირებული როგორც სავარაუდო მოძალადე , შემაკავებელ ორდერს გამოსცემს /ელექტრონულ ზედამხედველობას აწესებს სხვა და არა იმ დანაყოფის თანამშრომელი , სადაც სამსახურებრივ უფლებამოსილებას ახორციელებს მოძალადე . კერძოდ , როდესაც სავარაუდო მოძალადე საპატრულო პოლიციაში მსახურობს , საკითხს განიხილავს კრიმინალური პოლიციის დანაყოფი და პირიქით . თავის მხრივ , შინაგან საქმეთა მინისტრის №81 ბრძანება იმდენად ფართოდ განსაზღვრავს ოჯახური ძალადობის საქმეზე მარეაგირებელ პოლიციელთა წრეს , რომელთაც აქვთ უფლებამოსილება , გამოსცენ შემაკავებელი ორდერი /დააწესონ ელექტრონული ზედამხედველობა , რომ მიდგომა – მსხვერპლის დაცვის ღონისძიება გაატაროს სხვა დანაყოფის თანამშრომელმა – პრაქტიკაშიც მარტივად განხორციელებადია . იმავდროულად , მართალია , შინაგან საქმეთა მინისტრის №81 ბრძანება ნორმატიულად არ ადგენს სხვა დანაყოფის მიერ შემაკავებელი ორდერის გამოცემის სავალდებულოობას , თუმცა სასამართლო მხედველობაში იღებს , რომ ცხოვრებაში სწორი პრაქტიკაა დამკვიდრებული : არსებითი განხილვის სხდომაზე როგორც შინაგან საქმეთა სამინისტროდან მოწმის სახით მოწვეული პირის , ასევე სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის წარმომადგენელთა მიერ მოწოდებული ინფორმაციით გაირკვა , რომ ამ უკანასკნელის (სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის ) რეკომენდაციის საფუძველზე , პრაქტიკაში , შემაკავებელ ორდერს ყოველთვის გამოსცემს სხვა დანაყოფის თანამშრომელი . ასეთი პრაქტიკა მიზნად ისახავს კოლეგიალური (კორპორაციული ) დაინტერესების საფუძველზე მიკერძოებულობის რისკების განეიტრალებას . საკონსტიტუციო სასამართლო იმ აზრისაა , რომ , მართალია , ზემოხსენებული რეკომენდაცია როგორც სავალდებულოდ შესასრულებელი წესი , ნორმატიულ დონეზე არ არის კანონმდებლობაში ასახული , მაგრამ დამკვიდრებული სწორი პრაქტიკა მნიშვნელოვნად ამცირებს კორპორაციული მიკერძოებისა და ძალადობის მსხვერპლთა დაუცველად დატოვების რისკებს .

35.სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს , რომ შემაკავებელი ორდერის გამოცემის /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების პრაქტიკული პროცედურა თითქმის მთლიანად გამორიცხავს უფლებამოსილი პოლიციელის მხრიდან აშკარა მანიპულაციას , რაც შეიძლება გამოიხატოს მსხვერპლის მიერ მოწოდებული პასუხის არასწორად , ნათქვამის საპირისპიროდ დაფიქსირებით შემაკავებელი ორდერის ოქმში . კერძოდ , როგორც მოწმემ სასამართლოს განუმარტა უფლებამოსილი პოლიციელის მიერ შემაკავებელი ორდერის გამოცემასთან /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესებასთან დაკავშირებით , გადაწყვეტილების მიღებამდე , მსხვერპლს ეძლევა შესაძლებლობა , რომ პოლიციელის მიერ ოქმში დაფიქსირებული მისი პასუხების სისწორე გადაამოწმოს და მხოლოდ ამის შემდეგ მოაწეროს მას ხელი .

36.სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ საკანონმდებლო მოწესრიგებაზეც , რომლის თანახმადაც , ოჯახური ძალადობის მსხვერპლის უფლებების დაცულობა არ არის დამოკიდებული მხოლოდ ოქმის შემდგენელი პოლიციელის კეთილსინდისიერებაზე . კერძოდ , იმ შემთხვევაში , როდესაც სავარაუდო ოჯახური ძალადობის მსხვერპლი უარს აცხადებს ითანამშრომლოს პოლიციასთან ამა თუ იმ მიზეზით , მას „ქალთა მიმართ ძალადობის ან /და ოჯახში ძალადობის აღკვეთის , ძალადობის მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების შესახებ “ საქართველოს კანონის მე -10 მუხლის მე -2 პუნქტის თანახმად , აქვს უფლება , მიმართოს პირველი ინსტანციის სასამართლოს , რათა მოძალადის მიმართ გამოიცეს დამცავი ორდერი , რითაც განისაზღვრება მსხვერპლის დაცვის დროებითი ღონისძიებები .

37.სასამართლო ასევე განმარტავს , რომ უფლებამოსილი პოლიციელი , რომელიც ფორმალურად წყვეტს საკითხს , გამოსცეს შემაკავებელი ორდერი ან /და დააწესოს ელექტრონული ზედამხედველობა სავარაუდო მოძალადეზე , ვალდებულია , აღნიშნულის თაობაზე შეატყობინოს მის უშუალო ხელმძღვანელს . საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე მოწმემ განმარტა , რომ ზემოაღნიშნული ვალდებულება მიემართება ორივე შემთხვევას , როდესაც პოლიციელი , მოგროვებული ქულების რაოდენობიდან გამომდინარე , ვალდებულია , გამოსცეს /დააწესოს მსხვერპლის დაცვის ღონისძიებები და როდესაც ამ გადაწყვეტილებას საკუთარი მიხედულობის ფარგლებში , მიზანშეწონილობით იღებს . საბოლოოდ კი სწორედ ხელმძღვანელი იღებს გადაწყვეტილებას პროცესის დასრულებასა და საქმის მასალების ჩამოწერასთან დაკავშირებით . სასამართლოს აზრით , საკუთრივ ის გარემოება , რომ არსებობს პოლიციელის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შიდა კონტროლის მექანიზმი , ასევე მნიშვნელოვნად აზღვევს უფლებამოსილი პოლიციელის მიერ მიკერძოებული და თვითნებური გადაწყვეტილების მიღების რისკს . თუმცაღა , რისკების დაზღვევის ძირითად ინსტრუმენტად , საკონსტიტუციო სასამართლო საერთო სასამართლოების მხრიდან კონტროლს მიიჩნევს , კერძოდ იმას , რომ კანონმდებლობით გათვალისწინებულია შემაკავებელი ორდერის გამოცემაზე ან /და ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესებაზე უარის სასამართლოში გასაჩივრების შესაძლებლობა . ამრიგად , ოჯახური ძალადობის მსხვერპლს , თუკი მიიჩნევს , რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოძალადე თანამშრომლის მიმართ მიღებული იქნა მიკერძოებული და ლოიალური გადაწყვეტილება , გააჩნია შესაძლებლობა , რომ გადაწყვეტილების საფუძვლიანობასთან დაკავშირებით , საკითხი დააყენოს დამოუკიდებელი და ნეიტრალური ორგანოს – სასამართლოს წინაშე . საკონსტიტუციო სასამართლო აღნიშნავს , რომ კონტროლის ეს ორი – შიდა (უწყებრივი ) და გარე (სასამართლოს მეშვეობით ) კონტროლის ბერკეტები , ერთობლიობაში , სერიოზული სამართლებრივი მისაგებელია იმ თვითნებობის წინააღმდეგ , რომელიც პოლიციელთა კორპორაციულ მიკერძოებულობას შეიძლება ეფუძნებოდეს .

38.სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ საკანონმდებლო მოწესრიგებაზეც , რომლის თანახმადაც , ოჯახური ძალადობის მსხვერპლის უფლებების დაცულობა არ არის დამოკიდებული მხოლოდ უფლებამოსილი პოლიციელის მხრიდან სავარაუდო ოჯახური ძალადობის ფაქტზე კეთილსინდისიერ რეაგირებაზე . კერძოდ , იმ შემთხვევაში , როდესაც სავარაუდო ოჯახური ძალადობის მსხვერპლი უარს აცხადებს , ითანამშრომლოს პოლიციასთან ამა თუ იმ მიზეზით , მას „ქალთა მიმართ ძალადობის ან /და ოჯახში ძალადობის აღკვეთის , ძალადობის მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების შესახებ “ საქართველოს კანონის მე -10 მუხლის მე -2 პუნქტის თანახმად , აქვს უფლება , მიმართოს პირველი ინსტანციის სასამართლოს , რომ მოძალადის მიმართ გამოიცეს დამცავი ორდერი , რითაც განისაზღვრება მსხვერპლის დაცვის დროებითი ღონისძიებები .

39.ნორმის კონსტიტუციურობის შეფასების დროს , სასამართლო , ჩვეულებრივ , ითვალისწინებს სადავო ნორმების გამოყენების პრაქტიკასაც . სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის წარმომადგენელმა სასამართლოს დაუდასტურა , რომ პრაქტიკაში არ დაფიქსირებულა არც ერთი შემთხვევა , მათ შორის მოსარჩელის საქმეზეც , როდესაც სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის მიმართვის საფუძველზე , ოჯახში მოძალადე პოლიციის თანამშრომლის მიმართ არ გამოცემულიყო შემაკავებელი ორდერი . (საჯარო დაწესებულების წარმომადგენელმა ბოლო 2-3 წლის განმავლობაში დაახლოებით 30-მდე შემთხვევას გაუსვა ხაზი ) მისი აზრით , ეს ნაწილობრივ , შეიძლება იმითაც იყოს განპირობებული , რომ ასეთ დროს შემაკავებელ ორდერს გამოსცემს სხვა და არა იმ დანაყოფის თანამშრომელი , სადაც საკუთარ უფლებამოსილებას ახორციელებს მოძალადე .

40.საკონსტიტუციო სასამართლო ასევე ყურადღებას ამახვილებს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა პრევენციულ მექანიზმებზე , რომლებიც ხელს უწყობს ოჯახური ძალადობის ჩადენის პრევენციას უშუალოდ პოლიციელთა (შინაგან საქმეთა სამინისტროს სხვა თანამშრომელთა ) მხრიდან : I. პოლიციელის (შინაგან საქმეთა სამინისტროს სხვა თანამშრომლის ) მიერ ოჯახური ძალადობის ჩადენა , გარდა იმისა , რომ შესაძლოა , დაექვემდებაროს სისხლისსამართლებრივ დევნას , წარმოადგენს დისციპლინურ გადაცდომას , რაც ითვალისწინებს შესაბამისი დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრებას შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის მხრიდან . უფრო მეტიც , „პოლიციის შესახებ “ საქართველოს კანონის 59¹ მუხლის მე -5 პუნქტის თანახმად , მათ შორის , ქალთა მიმართ ძალადობის ან /და ოჯახში ძალადობის სავარაუდოდ ჩადენის დროს , რაც დაკავშირებულია ფიზიკური ან /და სექსუალური ძალადობის ფაქტთან , პოლიციელის ან /და სამინისტროს სხვა მოსამსახურის მიმართ დისციპლინური სახდელის სახედ უალტერნატივოდ გამოიყენება , სამსახურიდან დათხოვნა /თანამდებობიდან გათავისუფლება . აღნიშნულს სასამართლო განიხილავს როგორც ეფექტიან პრევენციულ მექანიზმს იმისა , რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელმა განსაკუთრებული სიფრთხილე გამოიჩინოს , თავი შეიკავოს ქალთა მიმართ და ოჯახში ყოველგვარი ძალადობისგან ; II. „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეთა დისციპლინური წესდების დამტკიცების თაობაზე “ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2013 წლის 31 დეკემბრის №989 ბრძანების (შემდგომში – შინაგან საქმეთა მინისტრის №989 ბრძანება ) მე -4 მუხლის მე -8 პუნქტი აწესებს , რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურის მიმართ ქალთა მიმართ /ოჯახში ძალადობის ფაქტის გამოვლენისას შემაკავებელი ორდერის გამომცემი სამინისტროს მოსამსახურე ვალდებულია , აღნიშნულის შესახებ პირველივე შესაძლებლობისთანავე წერილობით აცნობოს სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას . თავის მხრივ , ზემოხსენებული ბრძანების მე -2 მუხლის მე -2 პუნქტის თანახმად , სამინისტროს გენერალური ინსპექციისათვის ინფორმაციის შეუტყობინებლობა წარმოადგენს დისციპლინურ გადაცდომას . სასამართლოს პოზიციით , კანონმდებლობის დასახელებულ მოთხოვნას აქვს ორმაგი ეფექტი , როგორც პრევენციული , ისე გამოძიებისა და დასჯის პროცედურული ასპექტის თვალსაზრისით . ჯერ ერთი , შემაკავებელი ორდერის გამოცემაზე /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესებაზე უფლებამოსილმა პირმა იცის , რომ რაკი პოლიციელთა მხრიდან სავარაუდოდ ჩადენილ ძალადობრივ ფაქტებსა და მათზე განხორციელებული რეაგირების თაობაზე მან სავალდებულოა , რომ უნდა შეატყობინოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას , ეს იმასაც გულისხმობს , რომ მის მიერ საკუთარი სამსახურებრივი მოვალეობის ჯეროვნად განხორციელება , ისევე , როგორც მინიჭებული დისკრეციის კეთილსინდისიერად გამოყენება , ავტომატურად ხდება მონიტორინგის საგანი გენერალური ინსპექციის მხრიდან . მეორე , თავად ძალადობის სავარაუდოდ ჩამდენი შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლისთვისაც ცხადი ხდება , რომ მის მიერ ქალთა მიმართ /ოჯახური ძალადობის ფაქტის ჩადენა სავალდებულო წესით გულისხმობს გენერალური ინსპექციის ჩაყენებას საქმის კურსში და შემდგომ სამართლებრივ რეაგირებას , რაც ასევე ემსახურება პრევენციულ მიზნებს . III. ოჯახური ძალადობისთვის ნასამართლევ სუბიექტზე , ყოფილი პოლიციელის ჩათვლით , ხორციელდება მონიტორინგი მას შემდეგაც , რაც ის დატოვებს პენიტენციურ დაწესებულებას , ხოლო შესაბამისი საფრთხის შემთხვევაში , მის მიმართ შესაძლებელია შემაკავებელი ორდერის გამოცემა . აღნიშნულს , ასევე გააჩნია პრევენციული ეფექტი , ვინაიდან მოძალადეს გაცნობიერებული აქვს , რომ ოჯახური ძალადობის ფაქტებს შორს მიმავალი ნეგატიური შედეგები ახლავს და , რომ მას ხანგრძლივი დროის განმავლობაში შეიძლება შეეზღუდოს უფლებები .

41.ასევე მნიშვნელოვანია აღინიშნოს , რომ იმ შემთხვევაში , როდესაც სავარაუდო ოჯახური ძალადობის მსხვერპლი უარს აცხადებს ითანამშრომლოს პოლიციასთან ამა თუ იმ მიზეზით , მას „ქალთა მიმართ ძალადობის ან /და ოჯახში ძალადობის აღკვეთის , ძალადობის მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების შესახებ “ საქართველოს კანონის 17², მე -18 და 18¹ მუხლების საფუძველზე , ასევე აქვს შესაძლებლობა დამოუკიდებლად იმისა , იქნება თუ არა გამოცემული შემაკავებელი ორდერი და დაწესდება თუ არა მის ფარგლებში ელექტრონული ზედამხედველობა , ისარგებლოს შემდეგი უფლებებით : გადაყვანილ იქნეს დროებით საცხოვრებელში ; მოთავსებულ იქნეს თავშესაფარში , რა შემთხვევაშიც , მსხვერპლს , საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით , უნარჩუნდება სამუშაო ადგილი იმავე თანამდებობაზე ; მიმართოს კრიზისულ ცენტრს , რომელიც მსხვერპლს ძალადობრივი გარემოსგან თავის დაღწევასა და ძალების აღდგენაში ეხმარება . იმავდროულად , ოჯახში ძალადობის ფაქტის არსებობისას , როდესაც თავად ამგვარი ფაქტის სიმძიმის გათვალისწინებით , საფრთხე ემუქრება მსხვერპლს , მათ შორის , შესაძლებელია საფრთხე შეექმნას მის სიცოცხლეს , შემაკავებელი ორდერის გაცემის უფლებამოსილებისაგან დამოუკიდებლად , კანონმდებლობა ადგენს პოლიციის პირდაპირ ვალდებულებას , დაუყოვნებლივ მოახდინოს რეაგირება და განახორციელოს კანონით გათვალისწინებული ღონისძიებები , კერძოდ , „ოჯახში ძალადობის აღკვეთის , ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების შესახებ “ საქართველოს კანონის მე -16 მუხლის მე -3 პუნქტი განსაზღვრავს პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომლის პირდაპირ ვალდებულებას , განახორციელოს ამავე მუხლში ჩამოთვლილი ქმედებები , კერძოდ , მსხვერპლის მოთხოვნით ან გადაუდებელ შემთხვევაში   უზრუნველყოს მისი გადაყვანა თავშესაფარში („დ “ ქვეპუნქტი ), ასევე „საჭიროების შემთხვევაში , ამ კანონის საფუძველზე , მოძალადე გაარიდოს მსხვერპლის საცხოვრებელი ადგილიდან და უზრუნველყოს მსხვერპლის უსაფრთხოება („ვ ¹“ ქვეპუნქტი ).

42.ამდენად , სასამართლო მიიჩნევს , რომ სადავო რეგულაციები არ შეიცავს შემაკავებელი ორდერის გამომცემი /ელექტრონული ზედამხედველობის დამწესებელი სუბიექტის მხრიდან , კორპორაციული განწყობებიდან გამომდინარე , მიკერძოებისა და თვითნებობის რაიმე , მეტ -ნაკლებად სერიოზულ რისკს , რომელიც იმავდროულად , არ არის საიმედოდ დაზღვეული გასაჩივრების , გაკონტროლების ან /და სხვა ქმედითი მექანიზმებით . შესაბამისად , არ დადასტურდა , რომ ოჯახური ძალადობის მსხვერპლთა დაცვის ინტერესი წარმოშობს სახელმწიფოს პოზიტიურ ვალდებულებას , შეიმუშაოს და იქონიოს რეგულაცია , რომელიც მთლიანად გამორიცხავს შემაკავებელი ორდერის გამოცემის უფლებამოსილებით აღჭურვილ შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლის რაიმე , თუნდაც მცირე დისკრეციას , როდესაც იგი იღებს გადაწყვეტილებას გამოსცეს /დააწესოს თუ არა შემაკავებელი ორდერი /ელექტრონული ზედამხედველობა სავარაუდო მოძალადე შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლის , მათ შორის , პოლიციელის მიმართ . სასამართლო ასევე ვერ მივიდა იმ დასკვნამდე , რომ ამ კონტექსტში , სახელმწიფოს წარმოეშობა პოზიტიური ვალდებულება , როდესაც ოჯახური ძალადობის ჩამდენი პოლიციელის (შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლის ) მიმართ საქმეს იძიებს სპეციალური საგამოძიებო სამსახური , მის მიმართ შემაკავებელი ორდერის გამოცემის /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების უფლებამოსილება ჩამოართვას საამისოდ უფლებამოსილ ორგანოს – შინაგან საქმეთა სამინისტროს . ამრიგად , სადავო რეგულაციები , ამ თვალსაზრისით , არ არღვევს საქართველოს კონსტიტუციის მე -10 მუხლის პირველი პუნქტის პირველი წინადადებითა და მე -2 პუნქტით ნაგულისხმებ სახელმწიფოს პოზიტიურ ვალდებულებებს .

4.4 მყისიერების საკითხი

43.კონსტიტუციური სარჩელის ავტორი , სადავო ნორმების არაკონსტიტუციურად ცნობას ითხოვს იმ მოსაზრებაზე დაყრდნობითაც , რომ თითქოს , მათ საფუძველზე დაცვითი ღონისძიებების გატარება (შემაკავებელი ორდერის გამოცემა /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესება ) ეფექტიანი არ არის მყისიერად გამოყენებადობის თვალსაზრისით . კერძოდ , მოსარჩელე მიიჩნევს , რომ , როდესაც სავარაუდო ოჯახური ძალადობის საქმეს იძიებს არა შინაგან საქმეთა სამინისტრო , არამედ სხვა ორგანო , საჭირო ხდება , ამ ორგანოს მხრიდან შინაგან , საქმეთა სამინისტროსთვის მიმართვა შემაკავებელი ორდერის გამოცემის /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების მოთხოვნით . მოსარჩელის პოზიციით , სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის მიერ შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის მიმართვა მოითხოვს გარკვეულ დროს , ისევე   როგორც შესაბამისი პროცედურების დაცვას , რაც შემაკავებელ ორდერს უკარგავს ოპერატიულ ბუნებას და , საბოლოოდ , მყისიერად ვერ რეაგირებს ოჯახური ძალადობის მსხვერპლის სიცოცხლისა და ფიზიკური ხელშეუხებლობისთვის შექმნილი საფრთხის განეიტრალების საჭიროებაზე .

44.საკონსტიტუციო სასამართლომ წინამდებარე გადაწყვეტილების ფარგლებში მიუთითა , რომ სიცოცხლისა და ფიზიკური ხელშეუხებლობის დაცულობისთვის თვითკმარი ვერ იქნება ადეკვატური კანონმდებლობის არსებობა , თანაბრად მნიშვნელოვანია ამ კანონმდებლობის ეფექტიანი აღსრულება პრაქტიკაში (იხ . სამოტივაციო ნაწილის 21-ე და 27-ე პუნქტები ). გამომდინარე აქედან , სასამართლომ ამჯერად უნდა გამოიკვლიოს , რამდენად მყისიერად და ოპერატიულად ხორციელდება ფაქტზე რეაგირება მაშინ , როდესაც სავარაუდო ოჯახური ძალადობის საქმეს იძიებს სპეციალური საგამოძიებო სამსახური და აუცილებლადაა მიჩნეული მსხვერპლის მიმართ დამცავი ზომების მიღება შემაკავებელი ორდერის გამოცემის /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესებით . სასამართლო აქვე აზუსტებს , რომ მოსარჩელის არგუმენტაცია ზემოხსენებული საფუძვლით , სადავო ნორმების არაკონსტიტუციურად ცნობასთან დაკავშირებით მიემართება სწორედ ნახსენებ კონკრეტულ შემთხვევას – როდესაც სპეციალური საგამოძიებო სამსახური დგება საჭიროების წინაშე , მიმართოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შემაკავებელი ორდერის გამოცემის ან /და ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების მოთხოვნით , შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოძალადე თანამშრომლის მიმართ .

45.სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის წარმომადგენელმა საქმის არსებითი განხილვის სხდომაზე სასამართლოს დაუდასტურა , რომ მათი უწყების მიმართვის საფუძველზე შემაკავებელი ორდერის გამოცემა , არსებული პრაქტიკის საფუძველზე , ყოველთვის შემჭიდროებულ ვადებში ხორციელდება . პროცესი ელექტრონული საქმისწარმოების პორტალის მეშვეობით მიმდინარეობს , რაც ფაქტობრივად გამორიცხავს ზედმეტ ბიუროკრატიას . ეს კი საფუძველს აცლის მოსარჩელის არგუმენტებს პროცესის შესაძლო დაყოვნებასა და გაჭიანურებასთან დაკავშირებით . უფრო მეტიც , სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის წარმომადგენელმა სასამართლოს მიაწოდა ინფორმაცია ბოლო სამი წლის შემთხვევებზე , თუ რა რეაგირება განხორციელდა შემაკავებელი ორდერის გამოცემის თაობაზე , სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის მიმართვების საფუძველზე , შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან და რამდენად სწრაფად . მანვე სასამართლოს განუმარტა , რომ უშუალოდ მოსარჩელის საქმეზე , სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის მიმართვის საფუძველზე , ოჯახური ძალადობის მსხვერპლის დასაცავად დაცვითი ღონისძიებები გატარდა მიმართვის დღესვე   დროულად , კერძოდ , მიმართვიდან 3.5 საათის განმავლობაში .

46.სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის წარმომადგენელმა ასევე აღნიშნა , რომ მიმართვა შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპოლიციო დაწესებულებისადმი , ჩვეულებრივ , ხორციელდება ოჯახური ძალადობის მსხვერპლის საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით , რაც სწორედ იმას ისახავს მიზნად , რომ დაცვითი ღონისძიების გატარება დროულად და ოპერატიულად განხორციელდეს . შესაბამისად , არა მარტო შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის მიმართვა ხდება მყისიერად შემაკავებელი ორდერის გამოცემის /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების მიზნით , არამედ უშუალოდ დაცვითი ღონისძიებების გატარებაც სწრაფად ხორციელდება პრაქტიკაში .

47.მოწმემ ასევე დაადასტურა , რომ სადავო ნორმების საფუძველზე , სპეციალური საგამოძიებო სამსახურიდან მიმართვა შინაგან საქმეთა სამინისტროსადმი ხორციელდება საქმისწარმოების ელექტრონული დოკუმენტბრუნვის სისტემის მეშვეობით , რაც , პრაქტიკულად , მხოლოდ იმ მცირე დროს საჭიროებს , რასაც ტექნიკური საშუალებით ამგვარი მიმართვის დაფიქსირება მოითხოვს . ეს პროცესი მთლიანად გამორიცხავს დამატებითი დროითი რესურსის გამოყენების საჭიროებას და მოსარჩელის არგუმენტს პროცესის გაჭიანურებასთან დაკავშირებით , არარელევანტურს და უსაფუძვლოს ხდის . იმავდროულად , მოწმემ სასამართლოს განუმარტა , რომ მსხვერპლის საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით , პოლიციის შესაბამისი დაწესებულებაში მიმართვის შემდეგ , მიმართვაზე რეაგირება საჭიროებს მხოლოდ შემდეგ პროცედურას : პოლიციის შესაბამისი დაწესებულების ხელმძღვანელმა , მომართვის საფუძველზე , უნდა განსაზღვროს უფლებამოსილი პოლიციელი , რომელიც ფაქტობრივად გამოსცემს შემაკავებელ ორდერს /დააწესებს ელექტრონულ ზედამხედველობას . თავის მხრივ , ამ პროცესის წარმართვა მოითხოვს მხოლოდ იმ მცირე დროს , რაც გონივრულად არის აუცილებელი შესაბამისი რეაგირების განსახორციელებლად .

48.მოწმემ ასევე ყურადღება გაამახვილა არსებულ პრაქტიკაზე და სასამართლოს დაუდასტურა , რომ სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის მომართვის დროს არ ყოფილა შემთხვევა , როდესაც მსხვერპლის დაცვის ღონისძიებების გატარება დროში გაჭიანურებულიყო . როგორც წესი , ასეთი მომართვის საფუძველზე შემაკავებელი ორდერი გამოიცემა /ელექტრონული ზედამხედველობა წესდება იმავე დღეს , რამდენიმე საათის განმავლობაში და ეს არის ზუსტად ის გონივრული დროის ხანგრძლივობა , რაც აუცილებელია ფაქტზე რეაგირებისთვის .

49.ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით , სასამართლოს მიაჩნია , რომ სადავო ნორმების საფუძველზე , მსხვერპლის დაცვის დროებითი ღონისძიებების გამოყენება (შემაკავებელი ორდერის გამოცემა /ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესება ), როდესაც საქმეს იძიებს სპეციალური საგამოძიებო სამსახური და იგი მიმართავს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ამავე ღონისძიების გასატარებლად , ხორციელდება მყისიერად და ეფექტიანად . შესაბამისად , სასამართლოს მიაჩნია , რომ მოძალადე პოლიციელებთან (შინაგან საქმეთა სამინისტროს სხვა თანამშრომლებთან ) მიმართებაში შემაკავებელი ორდერისა და ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების საკითხში შინაგან საქმეთა სამინისტროს უფლებამოსილების გამორიცხვის საჭიროება , მოსარჩელე მხარის მიერ , ვერც რეაგირების გაჭიანურებების თაობაზე გამოთქმული არგუმენტებით იქნა ნაჩვენები . ამის გამო , ნიადაგმოკლებულია მოსარჩელის მოსაზრება , რომ , როდესაც შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოძალადე თანამშრომელთა მიმართ ოჯახური ძალადობის საქმეზე უკვე მიმდინარეობს გამოძიება და მას ახორციელებს სპეციალური საგამოძიებო სამსახური , სწრაფი რეაგირების ინტერესებიდან გამომდინარე , შინაგან საქმეთა სამინისტრო გამორიცხული უნდა იქნეს მოძალადე თანამშრომელთა მიმართ შემაკავებელი ორდერის გამოცემისა და ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების უფლებამოსილებიდან .

50.უფრო მეტიც : კიდევაც რომ მისულიყო სასამართლო იმ დასკვნამდე , რომ მოძალადე პოლიციელებთან (შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლებთან ) მიმართებაში შემაკავებელი ორდერისა და ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების საკითხში შინაგან საქმეთა სამინისტროს უფლებამოსილების გამორიცხვის საჭიროება არსებობს , იგი მაინც ვერ იმსჯელებდა იმაზე , თუ , კერძოდ , რომელ სახელმწიფო ორგანოსა თუ უწყებას უნდა გადასცემოდა ეს ფუნქცია . შესაბამისად , წინამდებარე სარჩელის ფარგლებში , საკონსტიტუციო სასამართლოს მხრიდან იმის დაბეჯითებით მტკიცება , გამართლებულია თუ არა , საზოგადოდ , ზემოაღნიშნული უფლებამოსილებით სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის აღჭურვა ანდა რომელი უწყება უფრო ეფექტიანად განახორციელებს ოჯახური ძალადობის მსხვერპლთა დასაცავად შემაკავებელი ორდერისა და ელექტრონული ზედამხედველობის უზრუნველყოფას – სპეციალური საგამოძიებო სამსახური თუ შინაგან საქმეთა სამინისტრო – სცდება საკონსტიტუციო სასამართლოს კომპეტენციას . საკონსტიტუციო სასამართლოს მხოლოდ შეუძლია , იმსჯელოს და დაასკვნას , თუ რა პოზიტიური ვალდებულებები წარმოეშობა სახელმწიფოს შესაბამის უფლებათა უზრუნველყოფის საქმეში , მათ შორის , იმის ჩათვლით , თუ რა სტანდარტებს უნდა აკმაყოფილებდეს უფლების დაცვის ესა თუ ის საკანონმდებლო მექანიზმი . წინამდებარე სარჩელის ფარგლებშიც , სასამართლო ფოკუსირებულია იმის შეფასებაზე , გულისხმობს თუ არა სიცოცხლისა და ფიზიკური ხელშეუხებლობის უფლებათა დაცვა ოჯახური ძალადობის მსხვერპლთა დაცვის იმგვარი მექანიზმის არსებობას , რომელიც მოითხოვს , რომ მიუკერძოებლობისა და რეაგირების მყისიერების ლეგიტიმური ინტერესებიდან გამომდინარე , გადაწყვეტილებას მოძალადე პოლიციელის (შინაგან საქმეთა სამინისტროს სხვა თანამშრომლის ) მიმართ შემაკავებელი ორდერის ან ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების თაობაზე , იღებდეს არა შინაგან საქმეთა სამინისტრო , არამედ სხვა უწყება . როგორც ზემოთ აღინიშნა , სასამართლო არ და ვერ იმსჯელებს იმაზე , იქნებოდა თუ არა რაიმე თვალსაზრისით უკეთესი , აღნიშნული ფუნქციები სპეციალურ საგამოძიებო სამსახურს რომ გააჩნდეს .

51.თუმცა , რაკი ამ თემაზე წარმოდგენილი იქნა რელევანტური ინფორმაცია საქმის არსებითი განხილვის დროს   სასამართლოს მიზანშეწონილად ესახება , მოსარჩელის არგუმენტების საპასუხოდ , აღნიშნოს შემდეგი : არსებითი განხილვის დროს გამოიკვეთა საგულისხმო მოსაზრებები თუ ფაქტორები , რომლებიც ააშკარავებენ არა მარტო იმას , რომ შესაბამისი ფუნქციების შინაგან საქმეთა სამინისტროდან რომელიმე სხვა უწყებაზე გადაცემის საჭიროება არ არსებობს მიუკერძოებლობისა თუ რეაგირების მყისიერების უზრუნველყოფის მოსაზრებებიდან გამომდინარე , არამედ იმასაც , რომ საკუთრივ სპეციალური საგამოძიებო სამსახური , მისი იურისდიქციის საერთო ფარგლებიდან გამომდინარე , ისევე , როგორც ტექნიკური თუ სხვა მიზეზებით , ისედაც ვერ გაუმკლავდებოდა ამ ამოცანას . ჯერ ერთი , შემაკავებელი ორდერის გამოცემის საჭიროება შეიძლება დადგეს გამოძიების ეტაპამდეც , რაზეც არ ვრცელდება სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის კომპეტენცია ; მეორე , შემაკავებელი ორდერისა და ელექტრონული ზედამხედველობის უზრუნველყოფის ამ დამატებითი ფუნქციით სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის აღჭურვა , როგორც საჯარო დაწესებულების წარმომადგენელმა დაადასტურა , ხელს შეუშლიდა იმ ძირითადი მიზნების /პოზიტიური ვალდებულების შესრულებას , რის გამოც სპეციალური საგამოძიებო სამსახური შეიქმნა ; მესამე , მისივე განმარტებით , სპეციალური საგამოძიებო სამსახურისთვის ამ კომპეტენციის მინიჭება , პირიქით ეჭვქვეშ დააყენებდა ოჯახური ძალადობის მსხვერპლის დაცვითი ღონისძიებების მყისიერად გატარებას . არსებული მწირი ადამიანური /ლოჯისტიკური რესურსის გათვალისწინებით და იმის მხედველობაში მიღებით , რომ სპეციალურ საგამოძიებო სამსახურს არ გააჩნია საკმარისი რეგიონული ოფისები , რის გამოც , არ შეუძლია დაფაროს მთლიანი მასშტაბით ქვეყნის ტერიტორია , შეუძლებელი იქნებოდა მისი მხრიდან ამ ფუნქციის ეფექტიანად , დროულად და მყისიერად განხორციელება . ამგვარად , მოსარჩელე , ფაქტობრივად მოითხოვს , იმ ორგანომ განახორციელოს ოჯახური ძალადობის მსხვერპლთა დაცვითი ღონისძიებების გატარება , რომელსაც ადამიანური /ლოჯისტიკური რესურსებიდან გამომდინარე , არ შეუძლია , რომ იგი დროში ეფექტიანად განახორციელოს , რა გარემოებაც ნათლად დაუდასტურა სასამართლოს სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის წარმომადგენელმა (იხ . აღწერილობითი ნაწილის 26-ე პუნქტი )

52.ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე , საკონსტიტუციო სასამართლო მიიჩნევს , რომ არ დასტურდება   თითქოს სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის მხრიდან , შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის მიმართვა შემაკავებელი ორდერის გამოსაცემად , წარმოქმნის გადაწყვეტილების დაყოვნებით მიღების რეალურ საფრთხეს . გარდა ამისა , საკუთრივ , არსებული პრაქტიკით (რომელიც სასამართლოს გააცნეს მოწმემ და საჯარო დაწესებულების წარმომადგენლებმა ) დასტურდება , რომ მექანიზმი პრაქტიკაში გამოიყენება საკმაოდ ეფექტიანად და არ გამოვლენილა , სავარაუდოდ , მოძალადე პოლიციელის მიმართ შემაკავებელი ორდერის გამოცემის საკითხზე მიკერძოების ან /და გადაწყვეტილების დაგვიანების შემთხვევები . მეტიც : მოსარჩელის მიერ ნაგულვები საფრთხეები არ რეალიზებულა უშუალოდ მის საქმეზეც , რაც თავად მოსარჩელემაც დაუდასტურა სასამართლოს . სასამართლო ვერ მივიდა დასკვნამდე , რომ არსებული მექანიზმი ხარვეზიანია ოჯახური ძალადობის მსხვერპლთა უფლებების ეფექტიანი დაცვის თვალსაზრისით ; მოძალადე პოლიციელის (შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლის ) მიმართ შემაკავებელი ორდერისა და ელექტრონული ზედამხედველობის უზრუნველყოფის არსებული მექანიზმის შეცვლის საჭიროება ვერც რეაგირების მყისიერების კონტექსტში ვერ იქნა ნაჩვენები . შესაბამისად , სადავო ნორმები , ამ თვალსაზრისითაც არ არღვევს საქართველოს კონსტიტუციის მე -10 მუხლის პირველი პუნქტის პირველი წინადადებითა და მე -2 პუნქტით ნაგულისხმებ სახელმწიფოს პოზიტიურ ვალდებულებებს .

5. სადავო ნორმების კონსტიტუციურობის შეფასება საქართველოს კონსტიტუციის მე -15 მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით

5.1 პირადი და ოჯახური ცხოვრების ხელშეუხებლობით დაცული უფლების სფერო და სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულებები

53.საქართველოს კონსტიტუციის მე -15 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად , „ადამიანის პირადი და ოჯახური ცხოვრება ხელშეუხებელია . ამ უფლების შეზღუდვა დასაშვებია მხოლოდ კანონის შესაბამისად , დემოკრატიულ საზოგადოებაში აუცილებელი სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ან სხვათა უფლებების დაცვის მიზნით “. საკონსტიტუციო სასამართლოს პრაქტიკით , პირადი ცხოვრების დაცულობას უზრუნველყოფს კონსტიტუციით გათვალისწინებული სახელმწიფოს შესაბამისი ვალდებულებები : „ერთი მხრივ , არსებობს სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულება , უზრუნველყოს პირადი ცხოვრების პატივისცემა და ამ უფლებით ეფექტიანი სარგებლობა , რაც , პირველ რიგში , გულისხმობს პიროვნების თავისუფალი განვითარების ხელშემშლელი გარემოებების , შეზღუდვების უგულებელყოფას , აღკვეთას . მეორე მხრივ , სახელმწიფოს აქვს ნეგატიური ვალდებულება , არ ჩაერიოს კონსტიტუციის მე -15 მუხლით დაცული უფლებებით სარგებლობაში და , შესაბამისად , უზრუნველყოს პიროვნების დაცვა , მის პირად ცხოვრებაში სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოების ან თანამდებობის პირების მხრიდან თვითნებური ჩარევისაგან ” (საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება №1/3/407 საქმეზე „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია და საქართველოს მოქალაქე – ეკატერინე ლომთათიძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ “, II-4). ამდენად , პირადი და ოჯახური ცხოვრების უფლების დასაცავად სახელმწიფოს მიერ პოზიტიური ქმედებების განხორციელება წარმოადგენს არა მის კეთილ ნებას , არამედ ვალდებულებას , რომლის ჯეროვანი შესრულებაც ამავე ძირითადი უფლების სათანადო რეალიზების აუცილებელ საფუძველს წარმოადგენს .

54.საკონსტიტუციო სასამართლომ არაერთხელ მიუთითა პირადი ცხოვრების უფლების , როგორც ინდივიდის დამოუკიდებელი განვითარების უმთავრესი საფუძვლის მნიშვნელობაზე და მის განსაკუთრებულ კავშირზე დემოკრატიულ საზოგადოებაში არსებულ ადამიანის თავისუფლებისა და ღირსების კონცეფციებთან მიმართებით (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 10 ივნისის №1/2/458 განჩინება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – დავით სართანია და ალექსანდრე მაჭარაშვილი საქართველოს პარლამენტისა და საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს წინააღმდეგ “, II-4). სასამართლოს განმარტებით , დასახელებული უფლება „სასიცოცხლოდ აუცილებელია ადამიანის თავისუფლების , თვითმყოფადობისა და თვითრეალიზაციისათვის , მისი სრულყოფილად გამოყენების ხელშეწყობა და დაცვა არსებითად განმსაზღვრელია დემოკრატიული საზოგადოების განვითარებისათვის “ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2012 წლის 24 ოქტომბრის №1/2/519 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია და საქართველოს მოქალაქე თამარ ჩუგოშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ “, II-2).

55.საკონსტიტუციო სასამართლომ ასევე არაერთხელ აღნიშნა , რომ ადამიანის პირადი ცხოვრება ფართო კონცეფციაა და შედგება არაერთი უფლებრივი კომპონენტისგან , რომლებიც დაცულია კონსტიტუციის სხვადასხვა მუხლით . ზოგადად , პირადი ცხოვრება გულისხმობს ინდივიდის ცხოვრებისა და განვითარების კერძო , პრივატული სფეროს არსებობას , პირის უფლებას , სახელმწიფოსა და საზოგადოებისგან დამოუკიდებლად განსაზღვროს საკუთარი ადგილი , დამოკიდებულება და კავშირი გარესამყაროსთან , ასევე ჩამოაყალიბოს და განავითაროს ურთიერთობები სხვა ადამიანებთან , მოახდინოს ინფორმაციისა თუ მოსაზრებების გაცვლა -გაზიარება მათთან (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის 26 დეკემბრის №1/3/407 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია და საქართველოს მოქალაქე – ეკატერინე ლომთათიძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ “, ასევე საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 10 ივნისის №1/2/458 განჩინება საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – დავით სართანია და ალექსანდრე მაჭარაშვილი საქართველოს პარლამენტისა და საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს წინააღმდეგ “).

56.საკონსტიტუციო სასამართლო განმარტავს , რომ გარდა ზემოხსენებული ასპექტებისა , პირადი ცხოვრების კონცეფცია ფარავს ადამიანის ფიზიკური , მორალური , სულიერი ცხოვრების ასპექტებს , მის ფიზიკურ თუ ფსიქოლოგიურ მთლიანობას . პოზიტიური ვალდებულების ფარგლებში , სახელმწიფომ უნდა უზრუნველყოს ინდივიდის ფიზიკური და მორალური დაცულობა სხვა პირთა ხელყოფისაგან . ამ მიზნით , სახელმწიფომ პრაქტიკაში უნდა შეინარჩუნოს და გამოიყენოს ადეკვატური სამართლებრივი ჩარჩო , რომელიც უზრუნველყოფს დაცვას კერძო პირების მიერ ძალადობისგან . ასეთივეა ადამიანის უფლებათა ევროპულ სამართალში დამკვიდრებული მიდგომები (იხ . ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2008 წლის 12 სექტემბრის no. 71127/01 გადაწყვეტილება საქმეზე Bevacqua and S. v. Bulgaria, § 65; ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2003 წლის 10 ოქტომბრის no. 38719/97 გადაწყვეტილება საქმეზე D.P. and J.C. v. the United Kingdom, §118).

57.ამრიგად , სახელმწიფოს ეკისრება პოზიტიური ვალდებულება , შექმნას სათანადო გარანტიები ადამიანის პირადი ცხოვრების დასაცავად , მათ შორის , მესამე პირთა მხრიდან ხელყოფისგან . ამ კონტექსტში , სპეციალური პოზიტიური ვალდებულებები სახელმწიფოს მაშინ წარმოეშობა , როდესაც იცოდა ან უნდა სცოდნოდა ამგვარი საფრთხის თაობაზე . საზოგადოდ , სახელმწიფო , გარკვეული მიხედულობის ფარგლებით სარგებლობს და მისი გადასაწყვეტია, თუ რა მექანიზმების საშუალებით შეასრულებს პირადი და ოჯახური ცხოვრების დაცულობის უფლებით ნაგულისხმებ პოზიტიურ ვალდებულებას . სახელმწიფო ვალდებულია , გამოიყენოს მის ხელთ არსებული ყველა გონივრული და შესაძლებელი მექანიზმი , რომელიც უზრუნველყოფს , რომ პირადი და ოჯახური ცხოვრების უფლებით სარგებლობა იყოს პრაქტიკული და არა ილუზორული .

5.2 სადავო ნორმების კონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის მე -15 მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით

58.საკონსტიტუციო სასამართლო განმარტავს , რომ წინამდებარე გადაწყვეტილების ფარგლებში , უკვე შეფასდა სადავო ნორმების კონსტიტუციურობა სიცოცხლის , ისევე როგორც ფიზიკური ხელშეუხებლობის დაცულობის კონსტიტუციურ უფლებებთან მიმართებით და დადგინდა მათი თავსებადობა საქართველოს კონსტიტუციის მოთხოვნებთან (იხ . სამოტივაციო ნაწილის 52-ე პუნქტი ). სადავო ნორმების შეფასებისას , უკვე გაანალიზდა ის რისკები და საფრთხეები , რომლებზეც აპელირებდა მოსარჩელე მხარე და გამოკვლეული იქნა ამ პროცესში ოჯახური ძალადობის მსხვერპლის უფლებების დაცვის გარანტიები .

59.საკონსტიტუციო სასამართლო ასევე აღნიშნავს , რომ პირადი და ოჯახური ცხოვრების დაცულობით გათვალისწინებული პოზიტიური ვალდებულება სახელმწიფოსგან მოითხოვს ისეთივე ხასიათის დაცვითი ზომების მიღებას , რაც მას მოეთხოვება სიცოცხლის უფლების დაცვის ფარგლებში დაკისრებული პოზიტიური ვალდებულების კონტექსტში . თუმცა თითოეული უფლების სპეციფიკა შეიძლება წარმოშობდეს სპეციფიკურ , განსხვავებულ ვალდებულებებსაც . ანალოგიურად , საკითხისადმი ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიდგომაც (იხ . ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2014 წლის 24 ოქტომბრის nos. 60908/11, 62110/11, 62129/11, 62312/11 და 62338/11 გადაწყვეტილება საქმეზე BRINCAT AND OTHERS v. MALTA §102). პრინციპული განსხვავება ის არის , რომ , ფიზიკური ხელშეუხებლობისა და , მით უფრო , სიცოცხლის უფლებებთან მიმართებაში , სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულებები განსაკუთრებით ძლიერია , რამდენადაც მათმა განუხრელმა შესრულებამ უმნიშვნელოვანეს ადამიანურ ღირებულებათა ქმედითად დაცვას უნდა შეუწყოს ხელი . შესაბამისად , ვინაიდან წინამდებარე სარჩელის ფარგლებში , სიცოცხლისა და ფიზიკური ხელშეუხებლობის უფლებებთან მიმართებაში არ დადასტურდა სახელმწიფოს პოზიტიურ ვალდებულებათა დარღვევა , საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო ვეღარ ხედავს სადავო ნორმების საქართველოს კონსტიტუციის მე -15 მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით , დამოუკიდებელი შეფასების საჭიროებას და მიაჩნია , რომ გასაჩივრებული რეგულაციები არ ეწინააღმდეგება პირადი და ოჯახური ცხოვრების დაცულობის უფლებას   და იმ პოზიტიურ ვალდებულებებს , რომლებიც სახელმწიფოს მათ საფუძველზე წარმოეშობა .

 

III
სარეზოლუციო ნაწილი

საქართველოს კონსტიტუციის მე -60 მუხლის მე -4 პუნქტის „ა “ ქვეპუნქტისა და მე -5 პუნქტის , „საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ “ საქართველოს ორგანული კანონის მე -19 მუხლის პირველი პუნქტის „ე “ ქვეპუნქტის , 21-ე მუხლის მე -2, მე -5, მე -8 და მე -11 პუნქტების , 25-ე მუხლის პირველი , მე -3 და მე -6 პუნქტების , 27-ე მუხლის მე -5 პუნქტის , 39-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა “ ქვეპუნქტის , 43-ე და 45-ე მუხლების საფუძველზე ,

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო
ა დ გ ე ნ ს :

1. არ დაკმაყოფილდეს №1823 კონსტიტუციური სარჩელი („მ .ხ . საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ “).

2. გადაწყვეტილება ძალაშია საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს ვებგვერდზე გამოქვეყნების მომენტიდან .

3. გადაწყვეტილება საბოლოოა და გასაჩივრებას ან გადასინჯვას არ ექვემდებარება .

4. გადაწყვეტილების ასლი გაეგზავნოს მხარეებს , საქართველოს პრეზიდენტს , საქართველოს მთავრობას და საქართველოს უზენაეს სასამართლოს .

5. გადაწყვეტილება დაუყოვნებლივ გამოქვეყნდეს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს ვებგვერდზე და გაეგზავნოს „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეს “.

 

კოლეგიის შემადგენლობა :

ვასილ როინიშვილი

ევა გოცირიძე

გიორგი თევდორაშვილი

გიორგი კვერენჩხილაძე